Ferm (Vrouwen met vaart)

Page 1

nr.1 januari-februari 2020 magazine Ferm vzw maandelijks, niet in januari en augustus 107de jaargang afgiftekantoor antwerpen x P4A9098

MEER VROUW OP STRAAT

DE WERELD OP HET MENU

DÁÁROM

DROMEN WE!

WELKOM BIJ ONS NIEUWE MERK!


EXCLUSIEF 40% KORTING VOOR LEDEN VAN FERM

LEUKE CADEAUTJES OF LEKKER VOOR JEZELF! Enkel via de webshop https://www.myberghoffvoucher.be/ gebruik code: BECVQU54


Welkom bij Ferm! We vallen niet met de deur, maar wél met de mat in huis. KVLV werd Ferm! Je kon er niet onderuit. Er werd over gesproken en geschreven, geblogd en getweet. Maar vooral: een heleboel leden ontdekten de dag na de lancering een verrassend geschenk aan hun eigen voordeur. Onze befaamde ‘Ferm welkom’-mat!

“Ferm, een warm en stevig netwerk waar elke vrouw welkom is”

de naam los te laten. Een nieuwe naam is altijd wennen, denk maar aan een naam die je voor het eerst leest op een geboortekaartje. Maar als je die pasgeboren baby graag ziet, ga je ook al heel snel van die naam houden. Voor Ferm geldt net hetzelfde. Ook hier zal de liefde voor het vrouwennetwerk zonder meer de doorslag geven. Ferm brengt de grootste Vlaamse vrouwenbeweging en verschillende sterke dienstverlenende organisaties samen onder één merk met één naam. Het grote, warme en inspirerende netwerk zorgt voor echte ontmoetingen, boeiende activiteiten en ervaringen. Voor alle vrouwen! Naast ontspanning en plezier is klein en groot engagement heel welkom bij Ferm.

Ruim 96.000 matten zijn verspreid! Matten die uitnodigen om naar buiten te komen en mee te genieten van het enorme aanbod. Matten die ook symbool staan voor de vele diensten van Ferm die in huis komen, om zorg uit handen te nemen.

Samen zijn we met velen. Met dit stevige nieuwe netwerk, de straffe naam, met gebundelde krachten en talenten staan we sterk voor de uitdagingen van de toekomst. Ferm staat klaar voor nog eens honderd jaar.

De aftrap is het begin van een nieuw verhaal. Een verhaal vol nieuwe kansen, maar ook een afscheid. Het kost wat moeite om een vertrouw-

Samen meerwaarde geven aan het leven, daar is het ons meer dan ooit om te doen. Iedereen welkom bij Ferm!

Nik Van Gool, Nationaal voorzitter Ferm Monique De Dobbeleer Directeur Ferm

Ferm jan-feb ‘20 3


januari - februari 2020

INHOUD Het magazine van Ferm verschijnt elke maand, behalve in februari en augustus. Verantwoordelijke uitgever Monique De Dobbeleer Redactie Remylaan 4b, 3018 Wijgmaal-Leuven 016/24 39 99 ferm.magazine@samenferm.be Hoofdredacteur Lore Callens lcallens@samenferm.be Abonnementen Lieve Boogaerts en Monique Mommaerts ferm.ledenadmin@samenferm.be Marketing Anne Vangehuchten avangehuchten@samenferm.be Adverteren in Ferm Publicarto, Driehoekstraat 18, 9300 Aalst, 053/82 60 92 Lay-out Ferm Studio, Natacha Enkels Medewerkers Fien Degrande, François De Heel, An Deneffe, Ingrid Dircken, Leen Gheleyns-Declercq, Lien Lammar, Laurence Machiels, Geertje Meire, Annemie Morris, Sofie Pittevils, Karla Stoefs, Nik Van Gool, Leen Vermeire, Tine Verdickt. Fotografie Artifix, Tjorven Boucher, François De Heel, Laurence Machiels, Carl Vandervoort. Tekeningen ILAH, Annelien Smet, Ferm Studio. Ferm is lid van Medianetwerk Plus De redactie is niet verantwoordelijk voor de inhoud van de advertenties.

Laat je inspireren op SamenFerm.be en volg ons op

2018 4 Ferm jan-feb ‘20

06 De cirkel is rond 10 Wij zijn Ferm!

CREA & LIFESTYLE

28 ​Nieuw jaar, nieuw haar ​48 wArmbreien

DIGITAAL​

39 Apps om meer te bewegen

EROPUIT EN CULTUUR

​46 Dóén, tips om te lezen, luisteren en bezoeken 58 Op reis met Ferm: Krakau

ETEN EN DRINKEN 20 De wereld op het menu

GEZONDHEID

​36 Waarom dromen we?

LANDBOUW

61 Op de boerderij​​​​ 75 Oogst je toekomst

PERSOONLIJKE GROEI 54 Grenzeloze liefde

WONEN

​40 Allemaal onder één dak

SAMENLEVING​

​12 Sofie Lemaire wil meer vrouw op straat 18 Vraag het aan Ferm

SPIRITUALITEIT

02 T-klets, een doosje warme tijd

HAAL MEER UIT JE FERM-LIDKAART​

70 Voordelen​​​​​ ​73 Wedstrijden​​​​​

EN VERDER

​03 Voorwoord​​​​ 26 De mat ​​​​​​ 34 Junior 53 Tijd voor mij 62 In ’t groen​​​​​ 64 Kortverhaal​​ ​66 Kruiswoordraadsel​​​​ ​68 Kokemie​​​​​​ 74 Strip Louise & co

Op re is me t Fe voor 50 eu rm ro mind e Kijk s r? nel o p pag

ina 70

!


40

12

26

48

“Een XXL plaid voor XXL plezier, met de nieuwe Blijmakers!”

Ferm jan-feb ‘20 5


DE CIRKEL IS ROND 109 jaar geleden werd de Boerinnenbond opgericht. Ze groeide uit tot een mater familias, met dochters en kleindochters, elk ontstaan vanuit een andere maatschappelijke behoefte. Vele jaren later worden we weer één. Want we willen hetzelfde: er zijn voor jou, in elke fase van je leven! Tekst: Lore Callens

1911

vrouwenbeweging

2005

Huishoudhulp

6 Ferm jan-feb ‘20

Illustratie: Annelien Smet

1959

Thuiszorg

1976

Kinderopvang


Uit pure noodzaak Ons verhaal begon vóór de Eerste Wereldoorlog, in 1911. Vlaamse vrouwen werkten keihard, maar veel inspraak hadden ze niet. Sommigen stierven op het kraambed, velen verloren hun kinderen op jonge leeftijd, er was weinig aandacht voor gezonde voeding en hygiëne. Maar zoals het altijd gaat in de geschiedenis zeiden enkele sterke vrouwen: wij gaan er samen voor. De huishoudschool van Alveringem richtte de eerste boerinnenkringen op, een paar jaar later stichtte de Boerenbond in zijn schoot de Boerinnenbond. Deze vereniging bood opleiding en vorming aan haar leden en nam maatschappelijke initiatieven rond kinderzorg. Ze publiceerde het tijdschrift ‘De Boerin’ en vooral ook de voorloper van ‘Ons Kookboek’. Vrouwen leerden hoe ze al die mooie producten van hun land konden gebruiken voor gezonde, evenwichtige maaltijden. De Boerinnenbond stimuleerde vrouwen om elkaar op te zoeken, wat tijd te nemen voor henzelf en elkaar, naast hun stevige takenpakket. Het sloeg in als een bom. In 1919 waren er 20.000 leden, tegen 1940 al 120.000! Beetje bij beetje werd de vrouw op het platteland mondiger en leerde ze voor zichzelf opkomen.

Groeiende eigenwaarde De periode van 1940 tot 1960 was de overgang naar een nieuwe tijd. De Boerinnenbond bracht waterleidingen en diepvriezers naar de boerderijen. Er kwam ook ruimte voor ontspanning tussen de vormingen door, onder de vorm van toneel en uitstappen. In deze periode ontstond er een aparte werking voor boerinnen en werd ‘De Boerin’ omgedoopt tot ‘Bij de haard’. De invoering van het vrouwenstemrecht in 1948 was een kantelpunt. De ongelijkheid man - vrouw in de politiek werd al van bij het begin aan de kaak gesteld, maar nu kregen vrouwen expliciet de goede raad om vooral niet blanco te stemmen. Om de soms heel grote gezinnen te ondersteunen, ontstond in 1959 gezinshulp – later gekend als Landelijke Thuiszorg – in de schoot van de Boerinnenbond.

Mondig en geschoold Vanaf de jaren ‘60 veranderde de hele samenleving ongelooflijk snel. De maatschappij begon alles in vraag te stellen, en dus keek ook het vrouwennetwerk kritisch naar zichzelf.

Bij het 60-jarig bestaan van de organisatie in 1971 werd de naam Katholiek Vormingswerk van Landelijke Vrouwen gelanceerd. Het magazine ‘Bij de haard’ werd, naar analogie met deze evolutie, in 1988 ‘Eigen Aard’. De leden, mondiger en ook geschoold, wilden méér. Alleen was er toen nog geen kwaliteitsvolle kinderopvang in landelijke gebieden. Met de formule van onthaalouders startte Landelijke Kinderopvang in 1976 een succesvolle werking. De medewerkers in de zorg konden aangepaste vorming goed gebruiken, en konden daarvoor vanaf 1987 rekenen op Zorg-Saam. KVLV-leden zorgen vaak ook zelf voor gezinsof familieleden. Om de noden van deze mantelzorgers op de agenda te zetten, organiseerden zij sinds 1996 Ons Zorgnetwerk, samen met Landelijke Gilden en Landelijke Thuiszorg. Dat deden ze ook voor land- en tuinbouwbedrijven die soms een extra zorgfunctie opnamen. Sinds 2004 coacht het Steunpunt Groene Zorg die bedrijven verder. Puuur zorgde er vanaf 2005 voor dat gezinnen ondersteund werden in hun huishouden en creëerde extra werkgelegenheid dicht bij huis. De organisatie werkt met dienstencheques. Oziki biedt oppas aan huis als je kindje ziek is.

Vrouwen met vaart In 2006 wordt KVLV versterkt met ‘Vrouwen met vaart’, zowel in de naam van de organisatie als via een nieuwe naam voor het ledenblad. KVLV profileerde zich op een aantal domeinen: lekkere en gezonde voeding, gezondheid en conditie, creativiteit, zorgzaam samenleven, platteland en ondersteuning van agravrouwen. De beweging engageerde zich maatschappelijk en werkte eigen actiemodellen uit. In 2011 daverde Leuven op zijn grondvesten. Een enorme mensenzee trok naar de stad om 100 jaar KVLV te vieren. Vanaf eind 2014 trok KVLV de kaart van ‘Samen delen’. De ShareFairs, succesvolle deelmarkten, zijn daar een goed voorbeeld van. Maar ze lanceerde ook andere initiatieven tegen verspilling, zoals ‘Lang leve elektro’ – een actie die opriep om oude elektronische apparaten in ere te herstellen – en kookboeken die voedselverspilling tegengaan zoals ‘No waste cooking’. Duurzaamheid is de eerste van de drie D’s die het beleid kleuren. De twee andere zijn diversiteit en digitalisering. Er zijn samenwerkingsverbanden met asielcentra, vrouwengevangenissen, verenigingen waar mensen in armoede het woord nemen of met werkingen voor

Ferm jan-feb ‘20 7


mensen met een beperking. De organisatie probeert ook de digitale kloof te dichten met gerichte workshops voor vrijwilligers, een toegankelijke website en het ontsluiten van sociale media.

Eén grote familie Veel initiatieven ontstaan op een golf van maatschappelijke evoluties. Maar het besef groeit dat een stroom met te veel vertakkingen kracht verliest. De samenleving is in een stroomversnelling terechtgekomen: terwijl de technologie boomt, voelen steeds meer mensen zich eenzaam. Het klimaat evolueert in een angstwekkend tempo, het middenveld staat onder druk. Om het verschil te maken, moet je samenwerken. We duwden de pauzeknop in, trokken anderhalf jaar lang alle registers open samen met leden en vrijwilligers. Het resultaat is Ferm, een straffe naam én een netwerk dat voor je klaarstaat, in alle fasen van je leven. Om je te ondersteunen en je te laten groeien. Om ervoor te zorgen dat jij kunt blijven dromen én ondernemen.

Wie is Ferm? Ferm Vrouwennetwerk, vorming en ontspanning Ferm is een sterk netwerk van 85.000 vrouwen die elkaar over heel Vlaanderen in 860 lokale groepen ontmoeten, inspireren, belevingen delen en zich samen engageren voor een meer duurzame en solidaire samenleving. Jaarlijks zijn er meer dan 54.000 activiteiten, georganiseerd door ruim 10.000 vrijwilligers. Ferm wil de rol van invloedrijke vrouwenbeweging blijven spelen door acties op te zetten en standpunten in te nemen over maatschappelijke thema’s, altijd vertrekkend vanuit het oogpunt van de vrouw. Er is ook Ferm voor agravrouwen, voor elke vrouw die actief is in een land- en tuinbouwbedrijf. Die verenigt binnen de vrouwenbeweging 7800 land- en tuinbouwsters en zorgt voor ontmoeting tussen collega’s, voor vorming en belangenbehartiging. 300 vrijwilligers zijn de draaischijf van de werking in 19 regio’s en zorgen jaarlijks voor 900 netwerkmomenten en vormingen. Contacteer Ferm via 016/24 39 99

Ferm Kinderopvang

Ferm Kinderopvang biedt kwaliteitsvolle kinderopvang via verschillende opvangformules, op maat van elk kind. Opvang voor baby’s en peuters bij onthaalouders thuis, dicht in je buurt, groepsopvang bij samenwerkende onthaalouders en kinderdagverblijven of lokale diensten voor buurtgerichte opvang. Daarnaast staat Ferm Kinderopvang klaar met buitenschoolse en vakantieopvang voor schoolgaande kinderen. Gericht op elk gezin, met

8 Ferm jan-feb ‘20


aandacht voor inclusie van kinderen met een beperking. Ferm Kinderopvang is de grootste organisator voor kinderopvang in Vlaanderen met 60.000 kinderen. Elke dag zorgen 2800 medewerkers voor boeiende kinderopvang met voorleesmomentjes en heerlijk avontuurlijk spelen. Contacteer Ferm Kinderopvang via 070/24 60 41

Ferm Oppas

Is je kind plots ziek en moet je gaan werken? Ferm Oppas zorgt voor een oplossing in samenwerking met CM. De oppassers worden professioneel gevormd en staan garant voor een warme, creatieve en toegewijde opvang van je zieke kind bij jou thuis, meteen al de dag na je aanvraag. Contacteer Ferm Oppas via 016/46 90 30

Ferm Huishoudhulp

Poetsen, koken, strijken, ... het huishouden vraagt heel wat tijd en energie. Ferm Huishoudhulp verzorgt je huishouden en strijk via het systeem van dienstencheques. Vanuit 20 regiokantoren in Vlaanderen gaan dagelijks 3.000 huishoudhelden op pad om huishoudens te verlichten en gezinnen, groot of klein, te ontzorgen. Een hele ploeg medewerkers die bij 20.000 tevreden klanten paraat staat. Voor een rimpelloze service kun je met je strijk ook terecht in een strijkatelier of strijkpunt in je buurt. Je betaalt bij Ferm Huishoudhulp met dienstencheques zonder meerkosten. Contacteer Ferm Huishoudhulp via 070/22 33 41

Ferm Thuiszorg

Thuiszorg begint al met kraamzorg bij een geboorte. Ferm Thuiszorg biedt gezinszorg bij ziekte, beperking, ouderdom of in moeilijke omstandigheden met 1.600 deskundige verzorgenden aan huis, ook ’s nachts. De organisatie heeft 21 kleinschalige dagopvangcentra of CADO’s, maar ook gastopvang op zorgboerderijen of in gastgezinnen. Door de klusjesdienst of advies bij aanpassingen voor je woning, blijf je comfortabel en langer thuis wonen. Bij Ferm Thuiszorg wordt de mantelzorger op handen gedragen. In West-Vlaanderen kun je terecht bij collega’s zoals Familiezorg West-Vlaanderen. Ferm Thuiszorg biedt opleidingen die je een erkend getuigschrift als polyvalent verzorgende of zorgkundige oplevert. Zo kun je zelf in de zorg aan de slag. Bel het gratis nummer 0800/112 05

Er is meer! Steunpunt Korte Keten van Ferm

Het Steunpunt Korte Keten van Ferm begeleidt boeren die rechtstreeks aan de consument verkopen. Ze kunnen er terecht voor vorming, advies, informatie, begeleiding, groepsaankopen, bedrijfsbezoeken en belangenbehartiging. Het Steunpunt is in Vlaanderen het eerste aanspreekpunt voor land- en tuinbouwers die met Korte Keten willen starten of hun activiteit willen opschalen. Daarnaast kunnen ook lokale besturen en organisaties die de Korte Keten een warm hart toedragen, er hun licht opsteken. Meer info: steunpuntkorteketen.be

Liv van Ferm

Het Landelijk Infopunt voor Vrouwen is hét aanspreekpunt voor vrouwelijke ondernemers op het platteland met bijzondere aandacht voor de unieke situatie van land- en tuinbouwsters. Liv van Ferm geeft deze vrouwen eerstelijnsadvies over juridische, financiële en sociale thema’s met aandacht voor hun unieke situatie. Liv van Ferm brengt ook interactieve vorming op maat van deze vrouwen. Verder fungeert het als meldpunt voor problemen in de praktijk, knelpunten in reglementering en vrouwonvriendelijke praktijken. Meer info: e-liv.be Meer info en partners van Ferm ontdek je op www.SamenFerm.be

Ferm jan-feb ‘20 9


WIJ ZIJN FERM! Onze vrouwenvereniging heeft 109 jaar op de teller. Maar door te durven vervellen - ons oude jasje afwerpen en onze diepste ziel heruitvinden - voelen we ons jonger dan ooit. Maak kennis met Ferm! Foto: François De Heel

De afgelopen maanden zetten we een wervelende vernieuwingsoefening in. We werkten hard met leden, vrijwilligers en beroepskrachten aan een beloftevolle toekomst. De nieuwe wind die Ferm door de Vlaamse steden en dorpen wil doen waaien, zal sterk aansluiten bij de veranderde leefwereld van vrouwen en gezinnen. Een verhaal van meer levenskwaliteit in al haar facetten. Voor een prettig en makkelijker leven elke dag.

Zo zijn we Ferm staat voor uitnodigend, betekenisvol en met respect. We maken de drempel zo laag mogelijk om zo veel mogelijk mensen te bereiken. Wat we doen, moet een concrete verbetering betekenen in het leven van mensen. We willen mensen echt zien, horen, begrijpen en waarderen. Bij Ferm vinden vrouwen een waaier aan boeiende en afwisselende activiteiten. Fijne ervaringen en inspirerende ontmoetingen. Een netwerk dat hen draagt en, als ze er zin in hebben, ook kunnen helpen dragen. Voor sociaal engagement, zoals bij de Mamadepots en andere warme initiatieven. En er is een online community. Vrouwen vinden bij Ferm een netwerk dat uitnodigt tot kritische meningsvorming. We hebben een stem en zijn niet bang om ze te gebruiken. We denken constructief na over de leefbaarheid van onze omgeving, roeren ons in het maatschappelijke debat en kloppen aan bij beleidsmakers. 10 Ferm jan-feb ‘20

Samen sterker De sterkte van een slimme samenwerking tussen diverse diensten die samen kunnen antwoorden op je vragen, op elk moment van het leven, is een grote troef. Samen zorgen we ervoor dat jij meer evenwicht en tevredenheid vindt.

Samen geven we meerwaarde aan het leven. Voor iedereen iets Lokale activiteiten: divers, aangenaam en makkelijk te bereiken. Genieters: activiteiten op leuke locaties in Vlaanderen. Je neemt deel waar en wanneer je wilt. Blijmakers: een selectie van frisse ervaringen op bijzondere plekken. Een uniek concept voor jonge vrouwen. Jijmakers: leuke workshops die je zelf organiseert met vriendinnen én wat hulp van Ferm. Ga voor inspiratie naar SamenFerm.be


Ferm. Dat zijn wij. En dat is niet toevallig. Ferm van beslist en boeiend. Wij zijn Ferm, een inspirerend en vastberaden netwerk door vrouwen gedragen. Geworteld in Vlaanderen en een thuis voor iedereen. We dragen bij aan het leven van alle vrouwen en hun gezinnen. Met veelzijdige activiteiten en ervaringen om te koesteren. En met een breed aanbod van diensten.

Ferm van fier en veelzijdig. Met aanstekelijk enthousiasme zetten we alles op alles om kinderen leuk op te vangen, huizen kraaknet te houden, gezinnen te helpen en vrouwen écht samen te brengen. Voor een prettiger en makkelijker leven elke dag.

Ferm van helder en gedurfd. Wij hebben een krachtige stem en zijn niet bang om ze te gebruiken. We gaan maatschappelijke thema’s niet uit de weg. Als we het niet eens zijn, hoor je van ons. We gaan voluit voor een betere wereld. Hier en nu.

Ferm van energiek en ondernemend. We bruisen. Van ideeën. Van goesting. We geven ruimte aan creativiteit, meningen, experiment. En we geven ademruimte. We helpen ontmoeten, ontwikkelen, ondersteunen en ontspannen. Wij zijn niet tegen te houden.

Ferm van warm en welkom. Wij zijn tegen de verzuring en keihard voor de verzoeting van onze samenleving. Wij zien geen verschillen. Wij maken het verschil. We zijn een warm, open huis voor jong en oud. Voor zus en zo. Voor dik en dun. Voor iedereen.

Ferm. Ja. Dat zijn wij echt.

Doe mee! Welkom lid Je geniet van extra voordelen. Welkom vrijwilliger Steek vrijblijvend de handen uit de mouwen. Welkom medewerker Bouw mee aan een boeiende organisatie. Welkom klant We helpen je graag met kwaliteit en in vertrouwen. Ferm jan-feb ‘20 11


12 Ferm jan-feb ‘20


Samenleving

SOFIE LEMAIRE WIL MEER VROUW OP STRAAT Dat ons land straffe dames heeft voortgebracht, weten wij bij Ferm maar al te goed. Maar of ze nu bergen verzetten in de wiskunde, paden plaveien met nieuwe wetten of jonge meisjes inspireren met poëzie, zelden blijft hun naam weergalmen na hun dood. Laat ons dus maar beginnen om ze te eren op straatnaamborden, zo dacht Sofie Lemaire. Tekst: Lore Callens

De vrouwenzaak, het heeft altijd onder haar vel gezeten. Hoe langer hoe meer zelfs, zegt ze. “Je leest en weet er steeds meer over, en dus word je ambetanter en ambetanter. (lacht) Onlangs las ik nog dat crash test dummies ontworpen zijn voor een mannenlichaam, net zoals autoriemen en autozetels. Een vrouw heeft daardoor 73% meer kans om zwaargewond te raken bij een ongeval. Dat is maar één klein voorbeeldje, maar het zit in alles! In de architectuur van gebouwen, hoe toiletten ontworpen zijn - zelfs een airco is afgestemd op de ideale temperatuur voor mannen, waarvoor vrouwen het in publieke gebouwen vaak te koud hebben. Dat zijn geen grote strijdpunten, maar ik denk wel elke keer: ‘maar enfin’. En al die kleine ‘maar enfin’s’ worden samen uiteindelijk één grote.” Eén ‘enfin’ op haar ergernissenlijstje, is de enorme ongelijkheid in straatnaamborden, die voor zo’n 90% bevolkt worden door eerzame heren. Tijd om een vuist te maken dus, en dat doet ze begin maart met haar Canvas-programma ‘Meer vrouw op straat.’ En Ferm springt natuurlijk mee op de kar!

Foto’s: François De Heel

“We willen meisjes tonen dat ze ambitie mogen hebben, dat ze iets kunnen betekenen en dat we hun inspanningen zién”

Zijn jullie toevallig op die actie rond straatnamen gekomen, of was dat net het uitgangspunt om feminisme nog eens in de kijker te zetten? “Een combinatie van beide. Ik kreeg de opdracht om na te denken over een radio- en tv-programma. Ik heb al wel wat dingen gedaan voor beide media en dus stond één ding vast voor mij: het moest ergens over gaan dat me na aan het hart ligt. De vrouwenzaak was een logische stap, want ik ben het type dat daar op café al eens over durft te beginnen. Ik wilde dat onderwerp stevig aanpakken, zonder al te

Ferm jan-feb ‘20 13


Oproep Ferm is fan van Sofies actie! Wil jij ook een vrouwelijke straatnaam in jouw dorp? Laat het niet van het toeval afhangen en ga met een voorstel naar jouw lokaal bestuur. Waar deze beslissing valt, hangt af van gemeente tot gemeente: dat kan de cultuurraad zijn, maar evengoed de gemeenteraad of het schepencollege. Vraag dus best eens na hoe je een voorstel kunt indienen.

14 Ferm jan-feb ‘20

drammerig te zijn. Zo ben ik op die straatnamen gekomen. Je kunt daar heel concreet een aantal mechanismen mee blootleggen. Je ziet zo hoe vrouwen vergeten zijn geweest, hoe ze niet dezelfde kansen hebben gekregen en hoe weinig we weten over onze vrouwengeschiedenis. De kern van de zaak is dus niet die bordjes zelf. Voor mijn part noemen ze alle straten naar bloemetjes en soorten mosselen. Maar als je ervoor kiest om ze naar personen te noemen, dan moet je wel nadenken over wélke personen dat dan zijn. Je kunt de tijd niet terugdraaien maar kunt er vandaag wel anders naar kijken. Want het automatisme om weer een of andere man te herinneren, zit er echt nog in. Je moet mensen bewust laten zoeken naar sterke vrouwen die in aanmerking komen.” Ere wie ere toekomt, dus? Of moeten we de mensen eerder wakker schudden voor de generaties straffe vrouwen die er nog aan zitten te komen? “Dat laatste vind ik persoonlijk belangrijker. Eens je begint te zoeken vind je waanzinnige vrouwen, die heel neige dingen hebben gedaan. En het is toch wel jammer dat we hun namen en verhalen niet kennen. Het is tof dat we die geschiedeis kunnen vervolledigen en aanvullen. Maar op


lange termijn wil ik graag dat de jongens én meisjes die nu opgroeien, later kunnen rondkijken en zichzelf vertegenwoordigd zien in de monumenten, straten, pleinen en gebouwen. Dat we hen tonen dat ze ambitie mogen hebben, dat ze iets kunnen betekenen en dat we hun inspanningen zién.” Vrouwen die zich vroeger wilden laten zien, moest eerst onder de radar uit weten te komen. Zo mochten vrouwelijke schilders uit de Renaissance geen anatomie bestuderen, geen naaktmodellen tekenen, geen personen afbeelden. En toch slagen sommigen erin om – stiekem – heel realistische portretten te maken. “Als je je geschiedenis niet kent, kun je je afvragen: waarom hebben zo veel vrouwen bloemen geschilderd? En stillevens? Is dat nu zo interessant? Nee. Maar het was het enige wat ze mochten schilderen en daarin waren ze dan ook geniaal! Een prachtig verhaal is dat van de Antwerpse kunstenares Clara Peeters. Ze maakte de meest waanzinnige stillevens, en op sommige van haar werken zie je hoe ze in de weerspiegeling van een kruikje, zichzelf schildert. Het gaat misschien over een vierkante centimeter, maar je ziet wél de kunstenares aan het werk. Haar manier om te zeggen: dit ben ik, ik heb dit gemaakt. Dat vind ik tof. Vrouwen hadden zo veel horden die ze moesten nemen om gezien te worden. Zij die dan effectief herinnerd worden, hebben het extra verdiend!” Zelfs vandaag hebben we de neiging om bij indrukwekkende prestaties heel expliciet te vermelden dat het om vrouwen gaat. Wow, een vrouw en toch kernwetenschapper! Of, amai, een film die door een volledig vrouwelijke crew en cast is gemaakt! Moet dat nog, of zouden we dat stadium intussen al wel voorbij moeten zijn? “Je hoopt dat je daar al voorbij bent, natuurlijk. Maar je merkt dat het niet zo is. Die krantenkop bijvoorbeeld, toen Wilmés aan de macht kwam. ‘Vrouw van 44 wordt eerste minister’. Je kunt toch ook gewoon haar naam noemen? Maar blijkbaar vinden we het toch bijzonder, en gaan we er vanzelf een anoniem iemand van maken. Maar er is een tegenbeweging. Onlangs had er een vrouw een ultratrail gewonnen, een superlange loopwedstrijd. Alle krantenkoppen luidden: ‘vrouw wint…’. Op Twitter kwam daar een storm van protest op: ‘Het is weer ‘vrouw’ die het gedaan heeft. Heeft ze geen naam, misschien?’. Als ik dat zie, denk ik: de geesten zijn aan het rijpen.”

Moest je zelf eerste minister worden, welke discriminerende wet zou je dan als eerste aanpakken? “Ik zou werk maken van een gelijk bevallingsverlof voor man en vrouw. De wet zoals ze nu is, stuurt erop aan dat de vrouw tijdens de eerste maanden de zorg van het kind als vanzelfsprekend op zich neemt. Dat is een dynamiek die daarna vaak niet meer rechtgezet wordt. Tussen partners, tussen kinderen en ouders… Veel moeders zullen me wel begrijpen, denk ik.” Ik las ergens dat je pas écht feministe bent geworden toen je een kind kreeg. “Tot voor ik moeder werd, was ik gewoon een jonge persoon. Ik voelde me niet zo bepaald door mijn geslacht. Maar plots voel je allerlei verwachtingen van de maatschappij. Mijn lief was gelukkig bereid om de zorgen fifty fifty te verdelen, maar we hebben ons een beetje naïef laten verleiden tot de wettelijke zwangerschapsverloven – 3 maanden voor mij en 2 weken voor hem – en we beseften te laat dat dat niet klopte. We hebben een fantastisch zoontje, alleen sliep hij niet, had hij reflux en at hij de hele dag door. Ik kon niet rusten, hem even neerleggen… En intussen ga je naar de kinderarts, naar Kind en Gezin. Jij weet daardoor hoe je een rit met een brullend kind overleeft, waar zijn gezondheidsboekje ligt… De volgende keer doe je het dus ook maar. Als een man vroeger stopt met werken op zijn kind op te pikken, krijgt hij verbaasde blikken van collega’s én applaus in de crèche omdat hij zo’n goede papa is. Terwijl de mama daar vaak alle andere dagen van de week staat. Als je het als vrouw niet allemaal in je bak wil krijgen, moet je actief inspanningen leveren. Dat besef is toen wel ontstaan.” Word je in de mediawereld, waarin je werkt, ook anders bekeken als vrouw? “Je kunt het niet echt hardmaken, maar soms denk ik toch dat ik bepaalde dingen meemaak omdat ik geen man ben. Dat is het verraderlijke aan seksisme vandaag: iedereen weet dat het niet meer kan, en dus is het heel sluipend aanwezig. In een meeting waarbij de naam Lukaku viel, draaide iemand zich bijvoorbeeld naar mij om te fluisteren: ‘dat is een voetballer.’ Euh, bedankt voor de hulp? Of ze waren met drie tegelijk over mij bezig: ‘wat zij goed kan…’ en ‘wat ik niet aan Sofie zou vragen…’ En ik zat daar gewoon naast! Bovendien vroeg een van hen of ik goed aan het noteren

Ferm jan-feb ‘20 15


“Wanneer een man zijn kind gaat ophalen in de crèche, krijgt hij applaus omdat hij zo’n goede papa is. Ook al staat de mama daar alle andere dagen van de week”

was. Ik moest dus secretaresse spelen in een vergadering over mijn eigen werk. En onlangs zei een dierbare collega me: ‘Je programma, daar zit wel iets in. Maar je zult toch wat piemels nodig hebben om het tot een goed einde te brengen.’ Hij dacht dat het anders te ‘zweverig’ zou worden. Ik til daar zwaar aan, maar we hebben het kunnen uitpraten. Dat soort dingen kan vandaag dus nog gewoon gezegd worden. En niet alleen binnen de mediawereld, vrees ik.” Voor ‘Meer vrouw op straat’ trok je met een mobiele studio van stad naar stad om namen te verzamelen voor straatnaamborden. Deden veel mannen ook suggesties?” “De exacte verdeling ken ik niet, maar er waren er zeker bij. De studio heeft in elk geval goed z’n ding gedaan. Soms was het rustig, soms stonden mensen echt aan te schuiven. Dat vond ik fijn, want het is geen evident onderwerp en ook geen evidente vraag: ‘ken jij een vrouw die niet vergeten mag worden?’ We hebben heel mooie verhalen te horen gekregen, en ook tijdens de research kwam er zot veel naar

boven. We hebben wel honderden figuren kunnen opduikelen van wie de geschiedenis amper verteld is, tenzij in gespecialiseerde literatuur. Uiteraard wilden sommige mensen ook hun moeder nomineren. Ikzelf trouwens ook. Het lijkt me best leuk als er een ‘Mijn moeder-straat’ van komt.” Om een naambordje te krijgen, moet je eerst sterven. Maar zijn er vrouwen die nu nog leven, die je bewondert en die best wel wat meer aandacht zouden mogen krijgen? “Er is een Limburgse wiskundige, Ingrid Daubechies, die belangrijk onderzoek heeft verricht naar wavelets. Ik ken er niks van, maar ik weet wél dat haar werk ervoor zorgt dat we beelden kunnen versturen via internet. Een wereldautoriteit van eigen bodem, dat vind ik superknap. Zélfs in een onderwerp dat heel ver afstaat van mezelf. Persoonlijk heb ik niet echt een rolmodel. In mijn tijd waren er amper vrouwelijke iconen die ons inspireerden. Nu kunnen de meisjes opkijken naar comedienne Amy Schumer, een sterke vrouw als Beyoncé of een geëmancipeerde zangeres als Angèle. Maar we hebben nog meer vrouwen nodig die uitblinken in heel verschillende domeinen. Of het nu is als wetenschapper of transgendermodel, of je nu iets bereikt met je stem of je hersenen… Ik wil tonen op hoeveel manieren je als vrouw kunt schitteren.” Ferm wil graag Jeanne Cardijn voordragen als kandidaat voor een straatnaam. Weet je iets over haar? “Ze is de bezielster van de Boerinnenbond. Ze was belangrijk om wat moderniteit in het leven van landbouwersvrouwen te brengen en heeft ze gestreden voor geboorteplanning, dacht ik? En ze is begonnen met Ons Kookboek. Alleen

Ferm wil deze vrouw graag op een straatbord Jeanne Cardijn werd in 1923 voorzitter van de Boerinnenbond, en dat bleef ze tot in 1961. Ze verbeterde de levenskwaliteit van veel vrouwen en plattelandsgezinnen, die ze heel wat bijbracht over gezond eten, hygiëne, de strijd tegen kindersterfte en zelfzorg. Onder haar leiding werd het eerste Ons Kookboek gepubliceerd, dat later uitgroeide tot een kookbijbel met bijna 2000 recepten. Ze ijverde met haar organisatie ook voor meer comfortabele woningen op het platteland. Maar vooral: ze droeg sterk bij aan de emancipatie van de vrouw, die meer tijd leerde nemen voor zichzelf, aan ontspanning en ontmoeting en aan zelfontwikkeling. Haar werk leeft verder in het huidige Ferm.

16 Ferm jan-feb ‘20


dat al! Wat een instituut! Ze komt terecht aan bod in het programma.” Naast dat voorstel, motiveren we onze leden ook om zelf straatnamen in te dienen bij hun gemeentebestuur. Veel lokale overheden zijn ook zelf al in gang geschoten. Had je verwacht dat je programma zo’n inktvlek zou worden? “Nee, het was een gok. Je moet het programma verkocht krijgen op een moment dat je niet weet hoe enthousiast politici zullen reageren. Maar na een steekproef bleek al snel dat het positief onthaald werd. Veel steden wilden er al werk van maken, maar hadden dat duwtje nodig om het concreet te maken. Ik ben blij dat we die plannen van de plank kunnen krijgen. Alleen zitten de historische centra van steden doorgaans al vol, waardoor ik soms bang ben dat de vrouwennamen naar de achterafsteegjes zullen moeten verhuizen. Het mag ook wel eens een avenue zijn, of een Oosterweelverbinding. Ik hoop zeker ook dat de kleinere gemeenten massaal volgen, vooral omdat daar soms geen énkele vrouwelijke straatnaam te bekennen is.” Wat is je gedroomde resultaat na dit programma? “Ik moet eerlijk zeggen dat we al dicht bij de droom zitten. Ik hoopte vooraf een paar straten te kunnen inhuldigen, en we zitten nu al aan tientallen. Dat is héél tof. Normaal is het doel van je tv-programma je tv-programma zelf, maar nu ligt het doel daarbuiten. En dat hebben we al grotendeels bereikt. Maar nu ik merk dat het werkt, wil ik natuurlijk blijven doorgaan. Er kunnen nog honderden straten volgen. Onlangs kwam ik de burgemeester van Leuven tegen en hij zei: ‘het werkt, want elke keer wanneer we het nu in de gemeenteraad hebben over straatnamen, steekt er wel iemand zijn vinger op om te zeggen: ‘denk ook eens aan de vrouwen.’ Dat is natuurlijk wat je wilt bereiken: dat die vinger de lucht in gaat. Dat iemand in jouw plaats vraagt om de vrouwen niet te vergeten. Het is mijn grootste hoop dat het idee blijft hangen, ook lang nadat de hype rond het programma is gaan liggen.” Meer vrouw op straat, vanaf dinsdag 3 maart op Canvas. Meer info: www.canvas.be/meer-vrouw-op-straat.

Ferm jan-feb ‘20 17


VRAAG HET AAN FERM

?


Samenleving

Jan (37): “Ik ben een alleenstaande papa met 2 dochters van 6 en 8 jaar. In januari begin ik al te puzzelen om de verlofdagen van het hele jaar rond te krijgen, zowel praktisch als financieel. Hebben jullie tips voor mij?” Sofie Pittevils, expert dienstverlening van Ferm Kinderopvang:

An Deneffe, coördinator Liv van Ferm:

“Bij Ferm Kinderopvang kun je terecht voor kwaliteitsvolle opvang voor kinderen uit de basisschool. Voor en na de schooluren, op woensdagnamiddag, schoolvrije dagen én vakantiedagen. We werken daarvoor samen met lokale scholen en gemeentebesturen. Er zijn ook verschillende werkgevers die samen met Ferm Kinderopvang zorgen voor een aanbod op maat tijdens de zomervakantie, in de gebouwen van het bedrijf zelf of in de buurt. Omdat we een grote aanbieder zijn met 40 jaar ervaring, zijn er vaak meerdere opvangmogelijkheden: dichtbij je huis, dichtbij de school van de kinderen… Na een kennismakingsgesprek ter plaatse kun je de concrete afspraken makkelijk online regelen. Als beide kinderen tegelijk opgevangen worden, kan dit aan een verminderd tarief. En indien de moeder mee financieel instaat voor je kinderen, kunnen we de factuur ook opsplitsen. We leveren fiscale attesten voor alle opvangmomenten tot de twaalfde verjaardag van je kind.”

“Om arbeid en gezin tijdelijk beter te combineren, kun je ouderschapsverlof overwegen. Dit moet van start gaan vooraleer je kind 12 jaar wordt. In de privésector moet je, in de 15 maanden die voorafgaan aan je aanvraag, 12 maanden verbonden geweest zijn met je werkgever. Je kunt ervoor kiezen om vier hele maanden niet te werken, bijvoorbeeld door vier jaar lang elke zomer een maand verlof te nemen. Je kunt ook acht maanden halftijds werken of 20 maanden 4/5. Je kunt zelfs 1/10 ouderschapsverlof opnemen, dat komt neer op een halve dag per week of een dag om de twee weken. ‘Halftijds’ ouderschapsverlof opnemen per maand mag ook, zodat gescheiden ouders die week om week voor de kinderen zorgen, het systeem kunnen toepassen om vakanties te overbruggen. Tijdens het ouderschapsverlof krijg je van de RVA een vervangingsinkomen en soms ook een extra aanmoedigingspremie van de Vlaamse overheid. Een andere optie is tijdskrediet. Daarmee kun je je werk voltijds of halftijds onderbreken, of 4/5 werken. Tijdens je hele loopbaan mag je maximaal 51 maanden tijdskrediet opnemen, telkens per maand. Om er recht op te hebben, moet je minstens 24 maanden anciënniteit hebben.

Meer info vind je via SamenFerm.be. De dienst ‘vakantieopvang in bedrijven’ kun je iedere werkdag van 9 u tot 12 u bereiken op 016/24.20.77. Voor vragen over buitenschoolse kinderopvang bel je tussen 9 u en 14 u naar 070/24.60.41.

Kies je ervoor om je kinderen met vriendjes te laten spelen tijdens kampdagen of buitenschoolse opvang? Besef dan dat je hiervoor vaak een belastingvermindering krijgt én een tegemoetkoming van je ziekenfonds, tot je kinderen 18 jaar worden. De CM geeft bijvoorbeeld een tegemoetkoming van 20 euro per jaar op het lidgeld en 5 euro per kampdag of 2,5 euro per dag op het speelplein. Je kunt dit alles combineren tot 100 euro per jaar. Bij het Onafhankelijk Ziekenfonds krijg je tot 5 euro per kampdag per kind terug tot 20 dagen per jaar. Voor een opvangdag op het speelplein krijg je tot 3 euro per dag per kind terugbetaald, tot maximaal 20 dagen per kalenderjaar. Het Vlaams Neutraal Ziekenfonds geeft je een vergoeding van 30 euro per jaar voor het lidgeld en van 5 euro per overnachting, tot 120 euro per jaar. Ook andere ziekenfondsen voorzien in een tegemoetkoming. Vergeet je dus niet te informeren!”

Heb jij ook een vraag voor een van onze experts? Stel ze meteen via ferm.magazine@samenferm.be

Ferm jan-feb ‘20 19


Eten en drinken

DE WERELD OP HET MENU Ferm bewijst het: over de grenzen van je organisatie én land heen kijken, maakt je rijker. De personeelsleden van de RuimteVaart, een sociaal restaurant in Leuven, brachten de hele wereld mee naar hun kookpotten. Samen met hen ontwikkelden we een workshop én boek: een heerlijk recept om onze superdiverse samenleving in de kijker te zetten. Klaar voor een voorproefje? Tekst: Fien Degrande

Mubarak

20 Ferm jan-feb ‘20

Foto’s: Carl Vandervoort

Marie-Josee

Cindy


“In het Arabisch zeggen wij ‘de kok is de ziel’ ”, aldus Mubarak. Wat gemaakt is met liefde, smaakt dus beter. Geen wonder dat zijn vrouw het allerbeste eten maakt!”

Wie is Mubarak?

Voorgerecht

Koken is Mubaraks hobby en ondertussen ook zijn job – maar dat is niet altijd zo geweest. Toen hij nog in Koeweit woonde, baatte hij een winkel voor dameskleding uit. Toen Saddam Hoessein daar binnenviel en wonen en werken er onmogelijk werd, verhuisde Mubarak naar Dubai en uiteindelijk kwam hij in België terecht. Na een lange zoektocht naar werk kwam hij terecht in de RuimteVaart, waar hij gevraagd werd om als vrijwilliger aan de slag te gaan in de sociale kruidenier en als chauffeur. Op zondagen werkte hij in de keuken, waar zijn kookkunsten al snel opvielen. Mubarak maakte de overstap naar de keuken en dat vindt hij tot de dag van vandaag fantastisch. “In het Arabisch zeggen wij ‘de kok is de ziel’ ”, aldus Mubarak. Met andere woorden: als je mama, je vrouw, of iemand die je nauw aan het hart ligt een gerecht maakt, smaakt dat veel beter dan wanneer iemand anders net hetzelfde maakt – het is immers gemaakt met liefde, en dat proef je. Geen wonder dat de vrouw van Mubarak het allerbeste eten maakt!

KUKUPATATA VAN MUBARAK Dit heb je nodig: 500 g bloemige aardappelen, 1 pijpajuin, 1 el platte peterselie, 1 knoflookteentje, 50 g geraspte mozzarella, 1 ei, ½ tl kurkuma, ½ tl komijn, ½ tl paprikapoeder, peper en zout, zonnebloemolie Zo maak je het: Was en schil de aardappelen. Rasp ze, doe ze in een keukenhanddoek en wring het overtollige vocht eruit. Snijd de pijpajuin fijn en pers de look. Meng de aardappelen in een kom met de look en pijpajuin en alle kruiden. Voeg bloem, kaas en ei toe en meng goed. Verhit de zonnebloemolie in een pan en schep er met een eetlepel hoopjes van het mengsel in. Bak de groenteburgertjes met 5 tegelijk langs beide kanten. Laat even uitlekken op keukenpapier en serveer met een dipsausje naar keuze.

Ferm jan-feb ‘20 21


Wie is Marie-Josee?

“Marie-Josee mist Congo, haar habitat van toen, nog heel vaak. Gelukkig is het in de RuimteVaart ook supergezellig!”

Marie-Josee woonde tot ze 19 jaar was in Congo – waar de palmnoten aan de bomen groeiden. Moambe was er dan ook wekelijkse kost, en die traditie deelt Marie-Josee maar wat graag in dit kookboekje. In tegenstelling tot Congo, waar Marie-Josee en haar broers en zussen de palmnoten van de bomen plukten, koop je hier palmolie in het grootwarenhuis. Het grote verschil met olijfolie is dat palmolie dikker en smaakvoller is – je proeft de palmnoten! Marie-Josee mist haar habitat van toen nog vaak: in Congo was het gezelliger, er was meer ruimte en rust, mensen waren gastvrijer. Gelukkig is het in de RuimteVaart ook gezellig: MarieJosee werkt er in de keuken, maar ze geeft ook de planten water en helpt mee in de moestuin en het naaiatelier. Ze zit zelfs in de kunstacademie, waar ze geweldige projecten doet.

Hoofdgerecht CONGOLESE MOAMBE VAN MARIE-JOSEE Dit heb je nodig: 1 hele kip in stukken gesneden, 1 blik moambe van 800 g (saus op basis van palmnoten), 1 kippenbouillonblokje, 300 g jonge spinazie, 1 ui, 1 knoflookteentje, 2 tomaten, 1 rood chilipepertje, 400 g bruine rijst, 6 bakbanaantjes, peper en zout, boter Zo maak je het: Bak de stukken kip in een grote kookpot langs alle kanten aan in boter en kruid met peper en zout. Snijd de ui, knoflook en tomaten grof en voeg ze toe. Snijd het chilipepertje mét pitjes in stukken en voeg toe. Roer goed om en blus het geheel met 2 eetlepels water. Open het blik moambe en voeg toe, samen met het bouillonblokje. Laat afgedekt ongeveer 1,5 uur sudderen op een zacht vuurtje. Stoof de spinazie aan in boter en kruid met peper en zout. Kook de rijst en bak de in stukken gesneden bakbananen in wat boter. Schep de rijst en de kip moambe op een bord. Leg er wat spinazie naast en wat bakbanaan.

22 Ferm jan-feb ‘20


Nagerecht MOONCAKES VAN CINDY Dit heb je nodig Voor 8 mooncakes Voor het deeg 100 g bloem, 60 g agavesiroop, ½ el alkalinewater, 2 el zonnebloemolie Voor de vulling 400 g pasta van lotuszaden, 6 gekookte eigelen, 1 el Aziatische kookwijn met rozenaroma, een snuifje zout Voor de afwerking 1 ei

Zo maak je het: De speciale ingrediënten vind je in Aziatische supermarkten. Mix het alkalinewater, de siroop en de olie in een grote mengkom. Zeef er de bloem in en spatel door elkaar. Kneed tot een elastisch deeg. Bedek met huishoudfolie en laat 40 minuten rusten in de koelkast. Giet de gearomatiseerde wijn over de eigelen en voeg een snuifje zout toe. Ze zullen een paar minuten later van kleur veranderen. Dep ze af met keukenpapier. Snijd in 2 en zet opzij. Rol de lotuspasta uit tot een lange worst. Snijd in 12 stukken van ongeveer 35 g. Vorm van elke portie een balletje. Zet opzij en verwarm de oven op 180 °C. Klop het ei voor de afwerking op en giet door een fijne zeef. Neem het deeg uit de koelkast en verdeel in 12 porties. Maak er balletjes van. Bedek met een stukje huishoudfolie en rol uit tot een platte schijf. Neem een lotuspastaballetje en maak met je vinger een opening waarin je het ½ gekookte en gearomatiseerde eigeel kunt duwen. Bekleed met het deeg. Er bestaan speciale mooncakevormen om de typische versiering te krijgen maar je kunt de bovenkant van elk cakeje ook zelf mooi proberen te versieren. Zet op een met bakpapier beklede bakplaat en zet 10 tot 12 minuten in de oven. Bestrijk in de helft van de baktijd met het gezeefde eigeel. Bak verder tot de mooncakes goudbruin zijn. Neem uit de oven en laat afkoelen op een taartrooster. Het lekkerst zijn deze cakes als je ze nog 2 dagen bewaart in een koekendoos.

“De ronde vorm van deze Vietnamese koekjes van Cindy staat symbool voor de maan en familiehereniging”

Ferm jan-feb ‘20 23


Wie is Cindy? Cindy woont al 22 jaar in België. Toen ze vier jaar was, werd ze door haar Belgische ouders geadopteerd, maar haar roots liggen in Vietnam. Cindy koos dan ook voor een Vietnamees/Chinees recept, meer bepaald Mooncakes, of Yue Bing. Dat zijn cakes die je traditioneel – en ook enkel dan – kan eten op het Moonfestival, één van de feesten bij het Chinese nieuwjaar. Want inderdaad, het Chinese nieuwjaar is evengoed het Vietnamese: de landen hebben meer gemeen dan je zou denken! Mooncakes kunnen op een honderdtal manieren en met uiteenlopende smaken gemaakt worden. Cindy houdt zelf enorm van de Mooncakes met een vulling van rode kidneybonen, maar je hebt er ook met vulling van lotuspasta en met matcha- of pindasmaak of zelfs met ijs. Zoals de naam al doet vermoeden, kenmerkt het koekje zich door haar ronde vorm als symbool van de maan en familiehereniging, met op de bovenkant een Aziatisch teken. Het koekje is redelijk groot, waardoor het zelden in één keer wordt opgegeten. Mooncakes worden vaak in meerdere stukjes gesneden, om te delen met elkaar.

Boek een workshop of lees het boek! De Leuvense vzw RuimteVaart stimuleert met het project ‘Taal op het menu’ de taalvaardigheid en emancipatie van haar anderstalige medewerkers. Groep Intro zorgde voor de taalcoaching. Samen met deze twee partners lanceerden we het kookboek ‘Wereldgerechten’. Daarin staan de lievelingsrecepten van een diverse groep van medewerkers van het sociaal restaurant. Ferm gaat aan de slag met deze gerechten in tientallen kookworkshops. Niets beter dan samen koken en eten om een andere taal of andere gewoonten te leren! Meer info over de workshops vind je op www.SamenFerm.be/ activiteiten.

Tip! Mooncakes zijn superlekker bij jasmijnthee!

Het boek kost € 14,95. Met je Ferm-lidkaart betaal je maar € 10. Zie SamenFerm.be/webwinkel.

24 Ferm jan-feb ‘20


op je boekenplank

Nog op zoek naar een cadeau voor je lievelingstante, kotstudent of beste vriendin? Deze drie hoogvliegers van onze boekenplank zijn sowieso een topidee!

Ons Breiboek, gezellige nieuwkomer Steekje laten vallen? Voorgoed verleden tijd met dit boek. Ons Breiboek is de breibijbel van Vlaanderen. Hét basisboek voor beginnende breisters en door de wol geverfde creadiva’s. Met projecten van alle niveaus, van sjaals en wanten over een laptophoes en truien. Meer dan 500 pagina’s inspirerend breiplezier, dat kun je gewoon niet laten liggen! € 29,99, met je Ferm-lidkaart betaal je € 24,50 + verzendingskosten. Sla je slag op SamenFerm.be/webwinkel.

Helemaal ovenvers: Ons Bakboek! Ons Bakboek bevat alle info die je nodig hebt om je te verdiepen in de bakkerskunst. De eerste uitgave verscheen al in 1990 en verkocht als zoete broodjes. In de compleet herziene versie krijg je meer dan 354 recepten, ingedeeld in handige hoofdstukken en voorzien van eigentijdse foto’s. Van praktische stap-voor-stap recepten tot gebak uit de hele wereld, van heerlijke taarten tot een simpel brood: alles komt aan bod! € 29,99, met je Ferm-lidkaart betaal je € 25 + verzendingskosten. Sla je slag op SamenFerm.be/webwinkel.

Ons Kookboek®, nu aan een stuntprijs! Al meer dan 90 jaar is Ons Kookboek® een trouwe redder in nood. Wat begon als een eenvoudig kookboekje evolueerde naar een kookbijbel met maar liefst 1.892 recepten en die komen al lang niet meer enkel uit grootmoeders keuken. Farfalle met savooikool, portobelloburgers met groentefrietjes, zelfgemaakte pickles en ga zo maar door. Kortom, een ideale mix van vertrouwde én verrassende smaken die je doen watertanden. Terwijl de winkelprijs van Ons Kookboek® € 34,95 blijft, verlagen we de prijs voor leden van Ferm naar € 15. Sla je slag op SamenFerm.be/webwinkel.

Ferm jan-feb ‘20 25


“Een mens moet al zoveel, op een lokale avond van Ferm gaat het er veel losser aan toe. Gelukkig maar”

26 Ferm jan-feb ‘20


Samenleving

DE MAT Hilde over haar thuisgevoel Tekst en foto: François De Heel

Hilde Van den Bussche (47) uit Wijgmaal, lid van de raad van bestuur van Ferm “Een thuis is voor mij zoals een nest: je vliegt ervan weg, maar je keert ook steeds terug. Je bent er verlost van het hectische leven buiten de deur en je hoeft er geen imago hoog te houden. Dat zeg ik ook tegen mijn drie puberzonen: hier hoef je niet stoer te doen. Hier is het veilig, we zien elkaar graag zoals we zijn. Een nest is ook: ruimte voor anderen. Ik ben enig kind en bij mijn ouders was er sowieso plaats aan tafel voor mijn vriendinnetjes. Via een wonderbaarlijke vermenigvuldiging bleek er altijd eten genoeg.”

Het kleine ontmoeten “Ferm is voor veel vrouwen ook dat soort thuis. Het is geen geheim dat jonge vrouwen niet meer zo makkelijk lid worden als vroeger, toen dat als het ware vanzelf ging, van generatie op generatie. Dat hoeft geen ramp te zijn. De hartelijkheid bindt mensen aan deze vrouwenbeweging, niet het lidmaatschap. Tijdens ontmoetingsmomenten en ankerplaatsen kan er gewerkt worden aan het thuisgevoel, of je nu lid bent of niet. Ik geloof in dat ‘kleine ontmoeten’, je verhaal kunnen vertellen, erbij horen, in je kracht komen staan. Die niet-formele manier waarop vrouwen elkaar sterk maken, dat hoef je niet heel groots te zien. Het is in de parochiezaal dat we het moeten waarmaken.”

Elke stem telt “Persoonlijk ben ik me hier ook snel thuis gaan voelen. Toen men mij in 2018 vroeg lid te worden van de Raad van

Bestuur van het toenmalige KVLV, was ik een buitenstaander. Ik beschouwde het zoals wel meer mensen als een wat oubollige organisatie. Ondanks mijn expertise op het vlak van sociaal cultureel werk, kende ik de beweging niet echt. Toch voelde ik me welkom binnen het Bestuur. Iedereen wordt er voor volwaardig aanzien, elke stem telt, iedere mening wordt gerespecteerd. Ook tijdens lokale activiteiten verdween voor mij dat ouderwetse imago. Wat me vooral opviel waren de hartelijkheid, gezelligheid, de openheid voor anderen. Een mens moet al zoveel, op zo’n avond van Ferm gaat het er veel losser aan toe. Gelukkig maar.”

Engagement “Ik geloof dat Ferm een rol kan en moet spelen in het creëren van een thuisgevoel in Vlaanderen voor alle vrouwen, ook voor vrouwen van allochtone origine, ook voor jonge vrouwen, ook voor vrouwen die in steden leven. Soms lijkt het alsof de overheid er alles aan doet om warmte en solidariteit uit de samenleving te bannen. Te pas en te onpas bepleit men de zogenaamde individuele verantwoordelijkheid: je moet zelf ‘je kansen grijpen’ en doen wat nodig is om gelukkig te worden. Lukt dat niet? Dan is dat je eigen schuld! Gelukkig staat daar tegenover een sterke onderstroom van geëngageerde burgers. Denk aan de klimaatjongeren, maar ook aan al die gewone mensen die speelstraten en schoolstraten organiseren, vluchtelingen helpen en initiatieven opzetten zoals ‘Gastvrij Wijgmaal’, hier in mijn gemeente. Ik zou graag zien dat Ferm in de toekomst ‘mondiger’ wordt in het bepleiten van dat thuisgevoel voor iedereen in Vlaanderen.”

Ferm jan-feb ‘20 27


Crea & lifestyle

NIEUW JAAR, NIEUW HAAR Je wilt wel, maar je durft niet. Het vergt wat moed om je kapsel drastisch te veranderen. Soms is een nieuwe levensfase of een belangrijke beslissing dé stimulans die je nodig hebt. Naast Ferm stappen ook 5 lezeressen het nieuwe jaar in met een andere look, en daar hebben ze elk hun eigen reden voor. Tekst: Ingrid Dircken ■ Kapsels: Redgy Desmit (www.upperhair.be) ■ Foto’s: Tjorven Boucher Make-up: Sanne De Lee ■ Kledij: Ben Ben Antwerpen (www.benbenantwerp.be) en privécollectie.

28 Ferm jan-feb ‘20


“Nu weet ik pas écht hoe een make-over voelt! Best spannend om er eens helemaal anders uit te zien”

Hoofdredacteur Lore (38) past een restyling toe op zichzelf “Die vorsende blik van de kapper. Wil hij me zwarte lokken aanmeten? Zou hij een broske ideaal vinden voor mij? Zijn tondeuse bovenhalen? Een lichte paniek maakt zich van me meester. Ja, het is máár haar. Dat dacht ik toch altijd, terwijl ik voor-en-na-kandidaten met de glimlach en een bemoedigend woordje hier en daar doorheen onze verwendagen loodste. Want ja, gezellig vonden ze het allemaal, die vrouwen onder elkaar. Ze legden in een mum van tijd hun hart op tafel en deelden steevast gsm-nummers uit, zochten elkaar op Facebook en gingen duchtig aan het liken. Maar dat nam uiteraard niet de zenuwen weg voor wat haarexpert Redgy zou uitvoeren met hun coupe. Dat begrijp ik nu dus ook, van binnenuit. Het kan niet symbolischer zijn. Want wanneer je een omslag in je brievenbus vindt met hoe die energieleverancier nu heet, dan denk je ‘ok, prima’. En je vindt het briefje in kwestie misschien enkele weken later nog eens terug onderaan je huis-aan-huiskrant en te betalen rekeningen. Maar wanneer het gaat over je eigen vereniging, je eigen nestje, dan is het een ander verhaal. Mijn klamme handjes dienden dan ook zowel voor mijn kapsel als voor Ferm. En

de restyling van het magazine blijkt minstens even spannend als die van mezelf. Tijd voor het verdict. ‘Die blonde lokken lichten je gezicht op!’, roept de ene. ‘Bwaaaa’, zegt de blik van de andere. De stijl van Ferm blijkt in elk geval fris. Krachtig, met een streepje zon in het kleurenpalet. Het is wennen ja, dat zeker. Dat hebben alle deelnemers van deze productie ook moeten doen. Maar allemaal zijn we tussen voor en na een aantal jaren jonger geworden. Door te dúrven veranderen, en door het samen te doen. Net als Ferm dus.”

Kapsel: De peper- en zoutkleurige lokken van Lore krijgen een boost door zes strategisch aangebrachte grijsblonde lokken. Door het contrast met haar natuurlijke haarkleur krijgt haar kapsel meer uitstraling. De lengten werden bijgeknipt en de punten uitgehapt. De pony maakt de look compleet. Make-up: Heb je net als Lore, iets dieperliggende ogen? Dan moet je je wimpers accentueren. Dat doe je door twee laagjes mascara aan te brengen en extra aandacht te besteden aan de buitenste wimperhaartjes, zodat ze mooi uitwaaieren.

Ferm jan-feb ‘20 29


Els: “Alles behalve een rode kleur had ik gezegd, en zie nu! Toch vind ik de tint best geslaagd. De pony is wel nog een beetje wennen”

Els (45) uit Gits start aan een jaar vol mijlpalen “Ik heb al 20 jaar exact hetzelfde kapsel. Natuurlijk heb ik al vaak op het punt gestaan om te kiezen voor een totaal andere look, maar elke kapper aan wie ik advies vroeg, vond mijn coupe oké zoals ze was. Het nieuwe jaar wordt er één met enkele belangrijke mijlpalen en daar hoort nu écht wel een nieuwe look bij, vind ik. In 2020 zullen mijn man en ik 20 jaar getrouwd zijn en dat is toch wel iets om trots op te zijn. Zeker omdat we niet alleen privé maar ook professioneel een team zijn. Mijn man heeft een transportbedrijf en ik houd me bezig met het administratieve gedeelte. Ook onze twee zonen vieren dit jaar een belangrijke verjaardag. De jongste wordt 16 en de oudste 18. Ik kan bijna niet geloven dat hij de volwassen leeftijd bereikt heeft! Voor mij lijkt het pas gisteren dat hij geboren is. Hij heeft plannen om te gaan studeren en op kot te gaan dus dat wordt écht wel aanpassen. Het nieuwe jaar zal voor ons gezin dus een belangrijk jaar worden, maar ook voor mij persoonlijk is het spannend. Vorig jaar ben ik voor Groep 21, een vernieuwend

30 Ferm jan-feb ‘20

project voor Hooglede – Gits, verkozen tot gemeenteraadslid. Ik kijk er enorm naar uit om ook in 2020 op een innovatieve en verantwoordelijke manier mee te werken aan het beleid van onze gemeente.”

Kapsel: Els heeft veel haar. Door de lengtes op een nonchalante manier te verknippen, wordt het kapsel luchtiger en valt het ook vlotter. De korte pony biedt heel wat mogelijkheden, omdat je de lokjes zowel op het voorhoofd als opzij in model kunt brengen. Make-up: Oogschaduw in zachte aardetinten passen perfect bij groen-bruine ogen. Bovendien creëer je op die manier een krachtig contrast met de felrode haartint. Met een vleugje steenrode lipstick maak je van je mond meteen een blikvanger.


Ann (49) uit Elen maakt na een zware periode opnieuw plannen “Drie jaar geleden is mijn man totaal onverwacht overleden. Ik heb dan ook het gevoel dat ik de laatste jaren vooral overleefd en weinig écht geleefd heb. Mijn dagen bestonden uit zorgen voor de kinderen, het huis en de tuin en alles wat daarbij komt kijken. Ik stond plots overal alleen voor. Soms voelde het alsof ik tientallen breekbare borden tegelijk in de lucht moest houden. Dat was vermoeiend en vergde veel van mij. Ik ben dan ook noodgedwongen gestopt met werken. Maar in 2020 wil ik een nieuwe start maken. Mijn nieuwe kapsel staat daar symbool voor, het maakt me alvast wat zekerder over mezelf. Ik word 50 en de jongens zullen dit jaar allebei op kot zijn. Het huis zal leeg zijn, maar ik zal ook meer tijd voor mezelf hebben en tijd kunnen maken voor wat ik graag doe. Ik wil weer meer gaan reizen, mountainbiken en wandelen, en tijd besteden aan creatieve hobby’s zoals keramiek. Ook op professioneel vlak wil ik aan een nieuw hoofdstuk beginnen. Ik ben medezaakvoerder van een verzekeringskantoor maar ik zie mezelf daar niet opnieuw instappen. Die verantwoordelijk er nu bijnemen,

vind ik nog te zwaar. Ik besef heel goed dat een nieuwe uitdaging aangaan niet gemakkelijk zal zijn. Toch hoop ik een job te vinden die me energie en voldoening zal geven.”

Kapsel: Tussen Anns blond-bruine haren, verschijnen de eerste grijze lokjes. Eigenlijk wil ze die niet kleuren, maar de kapper heeft haar kunnen overtuigen om het karakter van haar natuurlijke kleur iets te veranderen. Hier en daar kregen de lokken een subtiele pastelroze tint, zodat er een mooie mix ontstaat met het grijs. Door het haar aan de rechterkant iets korter te knippen wordt het grijs daar iets zichtbaarder, zodat in de toekomst de overgang naar meer grijze haren, heel natuurlijk zal verlopen. Make-up: De zachtroze oogschaduwtinten zijn een terugkoppeling naar de pasteltint in haar kapsel. Combineer roze tinten oogschaduw altijd met een lipstick die ook een roze ondertoon heeft. Oudroze is een tint die discreet is en vrijwel iedereen staat.

Ann: “Die subtiel gekleurde lokken maken écht een heel verschil. Ook qua coupe is dit kapsel heel wat pittiger!”

Ferm jan-feb ‘20 31


Viviane (67) uit Keerbergen kijkt uit naar een sportief jaar “Vorig jaar ben ik gestart met ‘start to run’ en daar ben ik trots op. Ik loop nu drie keer per week ongeveer vijf kilometer. Dat had ik vroeger nooit kunnen denken. Ik heb meer dan 30 jaar in het Imelda ziekenhuis in Keerbergen gewerkt maar ben sinds mijn 58ste met pensioen. Het beroep van verzorgende wordt vaak onderschat! Nadat ik gestopt ben met werken ben ik gelukkig niet in een zwart gat gevallen, want ik heb veel hobby’s en vriendinnen. Het is met enkelen van hen dat ik vorig jaar ben gestart met sporten. We hadden er nog vroeger mee moeten beginnen want de boost en de energie die lopen je geven, zijn geweldig. Ik wil van 2020 een extra sportief jaar maken en zou iedereen willen aanmoedigen om dat ook te doen. Sinds ik loop, slaap ik beter, heb geen last meer van stress en heb energie in overvloed. Die heb ik nodig om met onze hond én de hond van onze zoon te gaan wandelen. Elke ochtend, voor hij en zijn vriend gaan werken, brengen ze hun hond Snoopy naar ons. Je zou dus kunnen zeggen dat ik een soort onthaalmoeder ben. Maar ik doe het met heel mijn hart want de liefde die ik van Snoopy en onze hond Cooper krijg, is onbetaalbaar.

“Dit is precies waar ik op gehoopt had: een vlot en pittig kapsel dat ik zelf makkelijk in model kan brengen”

32 Ferm jan-feb ‘20

Nog meer liefde krijg ik van het petekindje van mijn zoon. Ik beschouw hem en zijn broertje een beetje als de kleinkinderen die ik nooit zal hebben. Het zijn twee fantastische jongens op wie ik erg trots ben. Ik ben benieuwd wat ze van mijn nieuwe look zullen vinden!”

Kapsel: Viviane nam anderhalf geleden de beslissing om haar haren niet meer blond te kleuren. Vooraan heeft ze nu heel wat grijze lokken, maar achteraan nog vrij veel donker haar. Door vooraan korte lokjes te knippen die Vivianes voorhoofd bedekken, komen de grijze haren beter tot hun recht en ontstaat er een natuurlijke overgang naar de donkerdere tint achteraan. Haar dunne haar kreeg een volumeboost door een undercut van kortere lokken. Make-up: Wie kiest voor grijs haar, moet zorgen voor kleuraccenten in het gelaat. Dat kan snel en gemakkelijk met een vleugje blush in een terracottatint en lipstick in een warme oranje kleur.


“Een iets warmere haarkleur en hier en daar wat opgeknipte lokken. Mijn nieuwe look is hét bewijs dat je met kleine veranderingen een heel ander effect kunt bereiken”

Ilse (49) uit Boortmeerbeek viert in 2020 allerlei bijzondere verjaardagen “Ik ben kapster en zorg dus elke dag voor het haar van mijn klanten, maar zit zelf bijna nooit in de kappersstoel. Mijn beroep geeft mij veel voldoening. Je maakt je klanten mooier en je bent ook heel vaak een luisterend oor. Door de jaren heen zijn heel wat trouwe klanten échte vrienden geworden. Omdat er in 2020 heel wat te vieren valt, vond ik het nu tijd om mijn kapsel toe te vertrouwen aan een collega. Ik word dit jaar 50 en in tegenstelling tot veel van mijn vriendinnen, heb ik daar geen probleem mee. Ik heb mijn moeder vrij vroeg verloren en ben dankbaar voor elke dag dat ik leef. We vieren dit jaar ook ons 30-jarige huwelijk én het 20-jarige bestaan van mijn kapsalon! Het wordt dus een feestjaar voor mij en mijn gezin. Vorig jaar was ook speciaal: onze zoon is toen alleen gaan wonen en plots was ons huis leeg. Dat was wennen maar ik besef ook wel dat het de normale gang van

het leven is. Je start met z’n tweeën en je eindigt ook met twee. Gelukkig delen we dezelfde hobby en daar hebben we nu meer tijd voor. Het liefst van al trekken we erop uit voor een rustig tochtje met onze koets en minipaardjes. Na zo’n tochtje komen we helemaal ontspannen terug thuis.”

Kapsel: Ilse kiest al jaren voor een diepzwarte tint. Om meer warmte te creëren, kiest kapper Redgy voor zwart-bruine kleur met een lichte bordeaux glans. Door de uitgehapte haarpunten en subtiel opgeknipte lokken wordt haar kapsel speelser en valt het vlotter in model. Make-up: Met een mooie eyeliner geef je donkere ogen extra veel uitstraling. Bij donker haar horen ook geaccentueerde wenkbrauwen. Gebruik hiervoor een speciaal wenkbrauwpotlood.

Win! Maak kans op een Upperhair party Wij geven deze maand 10 Upperhair party’s weg! Daarbij organiseer je een haarfeestje bij jou thuis. Je vriendinnen krijgen tips en tricks mee, als gastvrouw kun je rekenen op een nieuw kapsel én een literfles professionele shampoo. Antwoord voor 1 maart op de vraag: ‘Welke kleur oogschaduw past bij groen-bruine ogen?’ via info@upperhair.be of op een kaart naar Ferm magazine / upperhair feb, Remylaan 4b, 3018 Wijgmaal. Ferm jan-feb ‘20 33


Junior BOUWEN ALS BEVERS Dit behendigheidsspelletje bestaat uit twee delen: eerst bouw je de dam op en daarna weer af, door er om beurt een houtblok uit te duwen. Wie als eerste de bever laat vallen, verliest. Goed voor uren speelplezier! Gezelschapsspel “Bever en dam” van Plan Toys, gemaakt in duurzaam hout, prijs: € 24,95. Verkrijgbaar bij www.dille-kamille.be.

Samenstelling: Tine Verdickt

Verjaardagsfeest, familieweekend of picknick gepland? Download dan zeker de gratis app ‘Spelfiches’ van Jeugddienst Don Bosco op je smartphone, en geef verveling geen kans!

IEDEREEN UNIEK! Fan van een unieke kledingstijl? Wat dacht je van een sweater met daarop de (koos)naam en het geboortejaar van je oogappel geborduurd? Persoonlijker dan dat wordt het niet! Unisex kids sweater Studio Unique van JBC, richtprijs: € 24,95. Info: www.jbc.be.

VOOR SLIMME UKJES Baby op komst? In plaats van een nieuwe autostoel te kopen, kun je een nog bruikbaar exemplaar lenen of tweedehands op de kop tikken. De versleten stof pimp je zo met een trendy hoesje van Ukje. Er zijn exemplaren voor verschillende standaardmodellen kinder-, wip- en autostoelen (o.a. Maxi-Cosi, Cybex, Tripp Trapp…). Richtprijs: € 44,95 voor de Maxi-Cosi-hoes Luipaard. Info: www.ukje.nl.

34 Ferm jan-feb ‘20

SAMEN SPELEN, SAMEN DELEN… ZO LUKT HET! 1 Nodig regelmatig andere kinderen uit. Door interactie met leeftijdgenootjes kan je kind ontdekken wat samen spelen inhoudt. 2 Speel zelf met je kind. Om beurten met de poppenwagen rijden, je beurt afwachten tijdens een spelletje, overleggen wie de prinses mag zijn en wie de draak… allemaal leuk én leerzaam. 3 Word niet boos als je kind moeilijk kan delen en dwing het ook niet om dat toch te doen. Praat liever over de situatie, en stimuleer je kind om zich in te leven in de gevoelens van het speelkameraadje: “Kijk, Merel is verdrietig omdat ze niet met de pop mag spelen.” of “Hoe zou jij je voelen als iemand je auto afpakte?”.


Nieuwe naam, nieuwe tv! Maak kennis met de 4 kersverse rubrieken van de tv van Ferm. Samen Ferm: Een actuele reportage over een van onze organisaties. Laurence kookt: Laurence maakt een gerecht uit Ons Kookboek of Ons Bakboek met een eigen touch. Ferm op het platteland: Land- en tuinbouwvrouwen brengen een sterk verhaal. Blijmakers: Leuke activiteiten voor jonge vrouwen.

Van 9 februari tot 1 maart 2020

TOONZAAL OPENINGSUREN Ma - Di - Do - Vr Za - Zo: 14u. - 18u30

MOVE

GESLOTEN op woensdag en feestdagen

MONZA

PALLONE

een mooi

bankstel koop je bij de makers zelf

CORONA

TROCADERO

FOLDA

Luxueus zitcomfort Duurzame kwaliteit

Salons met vakmanschap, passie en uit de beste materialen gemaakt! Hoogwaardige salons in leder en stof

FUTURA

UIT EIGEN ATELIER &

VAN STERKE MERKEN

TIGRA

Maatwerk, herstofferen & herstellingen

www.derore.be

PINTO

Ferm jan-feb ‘20 35 Stadionlaan 18/22 - 9800 Deinze - T 09 380 43 58


36 Ferm jan-feb ‘20


Gezondheid

WAAROM DROMEN WE? We doen het allemaal. Maar waarom precies? En waarom zijn de verhalen die we onbewust verzinnen de ene nacht prachtig en de volgende angstaanjagend? Psychiater en slaaparts professor Loes Gabriëls van het UPC KU Leuven introduceert ons in de geheimen van onze droomwereld. En Ferm doet aan dagdromen in de praktijk! Tekst: Lore Callens

Onze organisatie is momenteel bezig om z’n wildste droom waar te maken. Maar wanneer ik links en rechts polste naar de nachtelijke dromen van enkele collega’s, durfden ze er niet vaak mee naar buiten te komen. Blijkbaar zijn dromen iets heel intiems. Loes Gabriëls: “Dat kan ik me best voorstellen. Dromen bouwen verder op dingen die we meemaken in ons dagelijkse leven, maar dan in een absurde combinatie en in een nieuwe context. Stel dat je iemand op straat hebt gezien met dezelfde trui als een vriend waar je een half jaar geleden iets bijzonders mee hebt meegemaakt, dan kan het best zijn dat je die nacht over die vriend droomt. Tijdens je dromen zijn je hersenen heel actief: ze vormen allerlei beelden, terwijl je interne ‘criticaster’ is uitgeschakeld. Die zorgt er overdag voor dat je bepaalde dingen niet zegt omdat ze ongepast of vreemd zijn, maar in je dromen kan alles. Daarom droom je ook vaak over gevoelige dingen waarover je niet altijd vertelt in een sociale context.”

Illustratie: Shutterstock

Een vriend vertelde me dat hij in zijn slaap eens de wereld beschermde door te vechten tegen dino’s. Maar toen hij wakker werd, voelde hij zich toch net iets te oud voor zo’n verhaal. “Dat is een goed voorbeeld van die criticaster. Onze ratio legt op dat we daar te oud voor zijn, maar in een droomwereld kan dat perfect. Die dinosauriërs staan waarschijnlijk symbool voor iets anders. Een grote macht die hij niet de baas kan of een autoritaire figuur waar hij schrik voor heeft. In die zin kan hij die droom voor zichzelf toch betekenis geven.” Betekenen bepaalde voorwerpen of personen altijd hetzelfde in een droom? “Daar zijn al veel boeken over geschreven. Een spin zou bijvoorbeeld verwijzen naar seksualiteit, maar zoiets is absoluut niet te bewijzen. Er is maar één iemand die een droom betekenis kan geven, en dat is diegene die hem droomt.” Ferm jan-feb ‘20 37


Er wordt gezegd dat we dromen om dingen te verwerken. Klopt dat? “Voor een stuk wel. Zo zien we bijvoorbeeld dat mensen in een periode dat ze angstig zijn, ook vaak zwartere dromen hebben. Iedereen krijgt elke dag negatieve en positieve prikkels, maar iemand met een depressie onthoudt vooral de negatieve en moet die achteraf dan ook een plaats kunnen geven. Dromen zijn zó belangrijk dat mensen die het te weinig doen, bijvoorbeeld door slaaptekort, overdag soms hallucinaties krijgen. Tijdens een droom kunnen we voelen, ruiken, emotioneel zijn. Maar het ‘denken over ons denken’ is tijdelijk uitgeschakeld en dat hebben we nodig om psychologisch dingen te verwerken.” Dromen we elke nacht, ook wanneer we het achteraf niet onthouden? “Zeker, verschillende keren per nacht zelfs. Eerst kom je in een diepe, droomloze slaap terecht om lichamelijk te recupereren. Anderhalf à twee uur later volgt een eerste REMslaap. REM staat voor Rapid Eye Movement, want al je spieren zijn dan verlamd, buiten je oogspieren. Die bewegen dan ook snel heen en weer om de beelden van je dromen te volgen. Een deel van je hersenen is tijdens die fase minstens even actief als overdag en je droomt dus voor 70 à 80 % tijdens de REM-fase. Na zo’n slaapfase word je altijd heel kort even wakker, om daarna weer in een diepe slaap terecht te komen, en anderhalf uur later weer in een REMfase. Wie te weinig slaapt, zal dus lichamelijk wel uitgerust zijn omdat hij een diepe slaap heeft meegemaakt, maar doordat hij te weinig REM-fases heeft gehad, zal de geest niet helemaal meewillen. Je doet dan dingen op automatische piloot, bent afgeleid of kunt je niet concentreren.” Kunnen dromen ook slecht zijn voor ons? “Op zich zijn niet, maar vervelend zijn ze soms wel. Het is belangrijk na te gaan waarom je nachtmerries hebt. Als je echt bang bent om te gaan slapen omdat je zo’n enge dromen hebt, en geruststelling en relaxatiemethodes volstaan niet, dan kunnen slaapmiddelen tijdelijk helpen om deze vicieuze cirkel te doorbreken. Maar ze zijn zeker geen definitieve oplossing, want door die middelen slaap je erg oppervlakkig en word je nooit uitgeslapen wakker. Het is beter om na te gaan waarom je zoveel dingen moet verwerken. Dromen waarschuwen ons voor dingen die misgaan, dus je kunt er maar beter naar luisteren.”

38 Ferm jan-feb ‘20

Veel mensen dromen regelmatig hetzelfde. Hoe komt dat? “Ik droomde tijdens mijn studies vaak dat ik wilde vliegen, maar dat ik na een tijdje uit de lucht viel. Toen ik afstudeerde had ik nog eens dezelfde droom, maar toen bleef ik wél vliegen. Een droom die terugkomt, wil vaak zeggen dat je een bepaalde emotie nog niet verwerkt hebt. De schrik om iets niet tot een goed einde te brengen, in mijn geval. Als ik nu bang ben voor een bepaalde presentatie, val ik in mijn droom nog weleens uit de lucht!” Ben je nog andere soorten vreemde dromen tegengekomen in je praktijk? “Die lijst is eindeloos. Bij kinderen komt ‘sleep terror’ vaak voor, waarbij ze gillend wakker worden. Sommige volwassenen lijden aan sekssomnia waarbij ze onbewust seksuele daden stellen. Sommigen maken katachtige geluiden tijdens hun slaap, wat we catathrenie noemen. Er zijn ook mensen die zichzelf aanleren om hun droomverhaal te leren sturen, wat nuttig is als je last hebt van nachtmerries. Deze techniek wordt ‘lucid dreaming’ genoemd.” Zijn er veel dingen over onze dromen die de wetenschap nog niet kan verklaren? “Meer dan wat we wél kunnen verklaren. Daarom moeten mensen voor een stuk ook zelf interpreteren waarom ze bepaalde dingen dromen. Het helpt om ze te vertellen of op te schrijven, want zo komen de droombeelden terecht in je bewuste wereld. Voor de rest moet je gewoon aanvaarden dat je af en toe iets vreemds doet in je slaap. Ons lichaam is een goed gebouwde machine, maar je kunt nooit vermijden dat er af en toe eens iets hapert.”


Digitaal

5 APPS DIE JE DOEN BEWEGEN Samenstelling: Tine Verdickt

Na een paar uur intensief werken voor je computer kunnen je nek, schouders en rug al eens beginnen te protesteren. Om chronische klachten te vermijden, sta je tussendoor best even recht. Te geconcentreerd om daar zelf aan te denken? Stand up! is een eenvoudige app die je er – discreet of ostentatief, aan jou de keuze – aan herinnert dat het tijd is om even de benen te strekken. Handig! Stand Up!, beschikbaar voor iOS. De basisversie van deze app is gratis, voor extra functies moet je bijbetalen.

Meten is weten

Kleine moeite, groot resultaat!

Opstaan!

Geen tijd om naar de sportschool te gaan? Deze app brengt de sportcoach naar je toe! In een intensieve sessie van amper 7 minuten per dag werk je maar liefst 12 oefeningen af, die je gegarandeerd fitter en gezonder doen voelen. Het enige wat je nodig hebt voor deze dagelijke training zijn een muur, een stoel en 7 minuten van je tijd… Geen excuses meer dus. 7 minute workout, beschikbaar voor Android en iOS. De basisversie van deze app is gratis, voor extra functies moet je bijbetalen.

Voor competitiebeestjes Ben je van plan om je dit jaar eens helemaal te smijten? Wil je je sportieve grenzen verleggen, een wedstrijduitdaging aangaan, of jezelf meten met je vrienden? Dan mag Strava niet op je telefoon ontbreken. Met de app houd je niet alleen je eigen loop- of fietsprestaties gedetailleerd bij, je maakt ook deel uit van een grote sportieve community waarmee je je vooruitgang kunt vergelijken. Van motivatie gesproken! Strava, beschikbaar voor Android en iOS. De basisversie van deze app is gratis, voor extra functies moet je bijbetalen.

Accupedo is niet alleen een nauwkeurige stappenteller; aan de hand van grafieken en een logboek helpt deze app je ook om afstand, tijd, hartslag en zelfs het aantal verbruikte calorieën bijhouden. Stel jezelf een dagelijks doel, deel je resultaten met vrienden en blijf zo gemotiveerd om te blijven bewegen. Accupedo, beschikbaar voor Android en iOS. Deze app is gratis. Er bestaat ook een (te betalen) proversie met extra functies.

Wandelknooppunten in je broekzak Wandelen is in, en met reden! Want of je nu regelmatig een korte wandeling maakt, of af en toe een stevige staptocht… wandelen is altijd gezond voor lichaam én geest. Met deze app heb je altijd alle info op zak. Routes uitstippelen op alle wandelnetwerken van Vlaanderen (en Henegouwen), je locatie bepalen met de gps-functie, je favoriete routes opslaan of downloaden voor offline gebruik… Het kan allemaal, en nog veel meer! Wandelknooppunt.be, beschikbaar voor Android en iOS. De basisversie van deze app is gratis, voor extra functies moet je bijbetalen. Ferm jan-feb ‘20 39


40 Ferm jan-feb ‘20


Wonen

ALLEMAAL ONDER ÉÉN DAK Een vrouwenbeweging en verschillende diensten vormen bij ons vanaf nu één huis. En ook Jos en Lut, haar zus en twee van hun dochters zien er alleen maar voordelen in om muren te slopen. Zij wonen met hun gezinnen in dezelfde boerderij, op een paar meter van elkaars voordeur. “ ’s Avonds zien we door het raam wie er nog wakker is. Het is fijn om te weten dat er altijd iemand in de buurt is.” Tekst: Lien Lammar

Wie is wie? ■ ■

Lut (67) en Jos (71) hebben drie dochters. Twee van hen wonen mee op de boerderij:

Katrien (44) en zoon Maan (16) Lotte (40) en haar man Steven (41), kinderen Jaan (10), Toon (8) en Sien (6) ■ Liesbeth woont een straat verder, met haar kinderen Kasper en Nils (9), die mee op de foto staan. ■ Riet (56) is de zus van Lut, heeft het syndroom van Down en woont tijdens vakanties en weekends bij haar in. Een koude, winterse zondag. In een prachtig stukje Kalmthout spelen kinderen met blote benen – stoere scoutsjongens - vuile broeken en een ton energie in de tuin. Voetballen vliegen heen en weer, zelfverklaarde topkeepers duiken in het gras. Binnen verzamelen Lotte en Katrien rond het keukeneiland van mama Lut. Op zondagochtend komen ze hier graag wat leuteren bij een tas koffie of thee. Zonder haast, en zonder kinderen. Die klimmen buiten liever in bomen, of racen met drie op één rammelende gocart over het grindpad. “Er is altijd wel beweging buiten”, lacht Lut. “Het is plezant om de kleinkinderen te zien spelen. Als iedereen weg is, is het hier maar stilletjes.”

Foto’s: François De Heel

Lotte: “Er zijn best wat vrienden die zeggen dat ze dit nooit zouden doen. Maar als we dan vertellen hoe we hier leven, zie je ze denken: misschien is dat toch niet zo slecht!” Bomma en bompa naast de deur In een ver verleden renden hier ook al kindervoetjes rond. In 1938 bouwden de ouders van Jos, bomma en bompa Vandekeybus, hun boerderij tussen de maïsvelden. Er waren grote stallen voor de koeien en de varkens, en een klein woonhuis waarin ze vijf dochters en twee zonen grootbrachten. Zoon Jos bouwde later de grote stal om tot woning voor zijn eigen vrouw en drie dochters, terwijl zijn ouders naast de deur bleven wonen. “We zagen onze grootFerm jan-feb ‘20 41


ouders bijna elke dag”, zegt Katrien. “Als kind gingen we de krant brengen, of liepen we gewoon even binnen. Voor ons is het heel altijd heel normaal geweest om dicht bij familie te wonen.” Katrien kwam als eerste mee op het erf wonen, in het oude huis van bomma en bompa, samen met haar tienerzoon. “Ik was net gescheiden, en het huisje stond intussen leeg. Het was een mooie kans, maar ook vanzelfsprekend om hier in te trekken. Het was fijn om in die periode dicht bij mijn ouders te wonen, in het huis van mijn grootouders dan nog, waar ik zelf warme herinneringen aan had.” Toen de woonst van Jos en Lut stilaan te groot werd voor twee, deed Jos een voorstel aan zijn dochters: of een van hen het ouderlijk huis wilde kopen? Zelf zou hij een aanpalende schuur laten ombouwen tot aangepaste woning voor hem, Lut en Riet, de jongste zus van Lut. Riet heeft het syndroom van Down en woont sinds de dood van Luts moeder tijdens de weekends en vakanties mee in Kalmthout. “Ons papa was de eerste die het idee op tafel gooide”, zegt Lotte. “Als wij hier zouden komen wonen, hoefde hij niet te verhuizen. Dat was voor hem heel belangrijk. Hij heeft nooit ergens anders gewoond, dit is zijn thuis. Hij is hier met geen stokken weg te krijgen.” (lacht)

Stilzwijgende afspraken Het waren jongste dochter Lotte en haar man Steven die samen met hun drie kinderen toehapten. “Al heb ik wel even

42 Ferm jan-feb ‘20

Katrien: “We koken apart, maar rijden vaak samen naar de winkel voor grote inkopen. Zo moeten we maar één rit doen en kan ik de zwaardere dingen helpen dragen”

getwijfeld”, geeft Lotte toe. “Je woont écht wel dicht op elkaar. Ook al heb je een goede band, op voorhand weet je niet hoe dat gaat zijn. Gek genoeg was Steven meer overtuigd dan ik. We moeten dit doen, zei hij. Mijn oudere zus Liesbeth en haar man waren minder geïnteresseerd, dus uiteindelijk hebben wij de knoop doorgehakt. We wonen hier nu vier jaar, en ik heb nog geen seconde spijt gehad van onze beslissing. Er zijn best wat vrienden die zeggen dat ze dit nooit zouden doen, maar als we dan vertellen hoe we hier leven, zie je ze denken: misschien is dat toch niet zo slecht. (lacht) Veel mensen hebben een verkeerd beeld van samenhuizen. Ze denken dat je álles met elkaar moet delen, of geen eigen keuken of badkamer meer hebt. Wij hebben elk ons eigen huis en onze eigen privacy, en die respecteren we ook. Tegelijkertijd heb je het gevoel dat je nooit alleen


bent. ’s Avonds kijk ik soms naar buiten om te zien of er nog licht brandt bij Katrien of bij mijn ouders. Ik vind het leuk om te weten dat er nog iemand wakker is.” “We lopen elkaar deur niet plat”, zegt ook Katrien. “Het gebeurt dat we elkaar een hele week niet zien, zeker in de winter. We hebben een paar stilzwijgende afspraken – we kloppen altijd voor we bij elkaar binnen gaan – maar eigenlijk loopt alles zonder problemen. Vorige zomervakantie ergerde mama zich wel eens aan mijn zoon, die elke dag tot ’s middags in zijn bed lag terwijl ik gaan werken was. Dat houdt ze dan wel in de gaten. (lacht) Maar daar hebben we dan even over gepraat, en intussen heeft ze dat losgelaten.”

Droogkast én auto delen Lut heeft nog altijd vaste dagen om de kleinkinderen na school op te vangen, net zoals vroeger. “Daar zijn we van in het begin duidelijk over geweest. Het is niet omdat we naast elkaar zouden wonen, dat ik voortdurend voor de kinderen zou zorgen”, zegt ze. “Het gebeurt wel eens dat ik alvast het eten in de oven schuif bij Lotte en Steven wanneer ze bellen dat ze later thuis zullen zijn van hun werk, maar dat doe ik met plezier.” “We zijn er nooit vanuit gegaan dat onze ouders wel zullen oppassen”, zegt Lotte. “We nemen nog steeds babysit als we weggaan. Nu de kinderen wat groter zijn, gebeurt het wel eens dat ze even alleen thuis blijven wanneer we naar de winkel gaan. Het is een geruststelling om te weten dat er

altijd wel iemand in de buurt is als het écht nodig is.” Lut draait al eens stiekem een machine was voor haar dochters wanneer die gaan werken zijn, maar verder bemoeien ze zich niet met elkaars huishouden. Katrien en haar ouders delen wél een droogkast, stofzuiger en sinds een jaar of twee ook een auto. Katrien: “We wonen hier met vijf volwassenen, en hadden bijna evenveel auto’s voor de deur staan. Dat kon anders, vonden we. Nu rijden we regelmatig samen naar de winkel voor grote inkopen. Zo moeten we maar één rit doen en kan ik meteen de zwaardere dingen helpen dragen.”

Ongeplande koffiemomenten Want ook al was dat niet de grootste motivatie om samen in één boerderij te gaan wonen, het is wél mooi meegenomen: naast de zorg voor de kinderen kan ook de zorg voor de ouders gedeeld worden. “Ons mama is al een paar keer flink ziek geweest”, zegt Lotte. “Een paar weken geleden is ze nog geopereerd geweest aan haar schouder. Dan is het een kleine moeite om wat eten te komen brengen, of even binnen te springen om te vragen hoe het gaat. Ik vind het een fijn idee dat we later gemakkelijk voor onze ouders kunnen zorgen als dat nodig is, net zoals zij voor bomma en bompa gedaan hebben.” Ook al woont ze niet meer op het erf, ook zus Liesbeth woont met haar gezin vlakbij, en fietst of jogt regelmatig langs om een handje toe te steken. Of gewoon voor de

Ferm jan-feb ‘20 43


gezelligheid. “Het is fijn om elkaar veel te zien”, zegt Katrien. “Soms staan we allemaal samen bij ons mama in de keuken een tas koffie te drinken. Die ongeplande momenten zijn het leukst.” Sinds kort hebben de zussen een oude traditie nieuw leven in geblazen. Een keer per maand proberen ze op zondagavond met iedereen samen te eten. “Toen we nog ergens anders woonden, kwamen we op zondag écht op bezoek”, vertelt Lotte. “Dat veranderde toen we naar hier verhuisden. We zien elkaar misschien wel meer, maar veel vluchtiger. We hadden het gevoel dat we nooit meer rustig samen zaten. Die momenten proberen we nu bewust in te plannen, zoals vroeger.”

Feestjes in de schuur

Lotte: “In ons vorige huis hadden we ook een tuin, maar die valt in het niets bij wat we hier hebben. Dat is misschien wel de grootste troef van onze samenhuisboerderij”

44 44

VMV november 2019 samen ferm

Een droogkast delen is handig, maar het grootste plezier dat de bewoners hier delen, is ongetwijfeld de uitgestrekte tuin. Er is een boomgaard met boomhut die Steven zelf in elkaar getimmerd heeft, mét kabelbaan. De kinderen van Lotte en Liesbeth komen hier ravotten, de zoon van Katrien verdwijnt er al eens met zijn kameraden en wat pintjes. Er is een grote schuur die de woonunits met elkaar verbindt, en dienst doet als gemeenschappelijke ruimte voor rommel, fietsen én feestjes. Lotte: “In ons vorige huis hadden we ook een tuin, maar die valt in het niets bij wat we hier hebben. Dat is misschien wel de grootste troef van onze ‘samenhuisboerderij’: als we allemaal in ons eigen huis waren blijven wonen, hadden we nooit zoveel buitenruimte gehad. We beseffen goed dat dit een luxe. Ik ben nog elke dag blij dat we hier mogen wonen. Onze boerderij staat op zo’n mooie plek, we hebben hier zelf een geweldige jeugd gehad. Ik ben heel dankbaar dat we onze kinderen diezelfde ervaring kunnen geven.”


Let op voor je uitkering! In de meeste takken van de sociale zekerheid is je uitkering afhankelijk van je gezinssituatie. Samenwonen kan in sommige gevallen nadelige gevolgen hebben voor de hoogte van het bedrag. Voor de ziekteverzekering en de inkomensgarantie voor ouderen wordt de uitkering bepaald door de gezinstoestand van de gerechtigde. Voor dit soort uitkeringen kan de regelgeving rond ‘zorgwonen’ een oplossing bieden. Daarbij richt een gezin binnen zijn woning een kleinere woongelegenheid in. Het ondergeschikte deel wordt gebruikt door: • ofwel maximaal twee personen ouder dan 65 jaar; • ofwel maximaal twee hulpbehoevenden: - personen met een handicap - personen die in aanmerking komen voor een tegemoetkoming van de Vlaamse zorgverzekering - personen die hulp nodig hebben om zelfstandig te wonen

Voordeel: • Op fiscaal vlak worden jullie niet beschouwd als één gezin. • Er is dus geen nadelig effect op sociale uitkeringen of sociale voordelen zoals studietoelagen en werkloosheidsuitkering. Zodra de nieuwe inwoners in de zorgwoning trekken, moeten ze hun nieuwe domicilie melden aan de gemeente. Die registreert in het bevolkingsregister dat je woning een zorgwoning is. Alle instanties die gebruik maken van de gegevens van het Rijksregister zijn zo ook op de hoogte van je woonsituatie en houden hier rekening mee voor de berekening van een premie of uitkering.

Ferm jan-feb ‘20 45


Dóén

Tips

om te lezen, luisteren & bezoeken

© Stephan Vanfleteren

Samenstelling: Lore Callens

BOEK

Tijd voor het gezin Bulderen van het lachen om een verspreking, samen een toren bouwen zonder gsm in de buurt, een uitstapje zonder dat je werk in je achterhoofd zit. Lijkt het al wel even geleden dat je dit nog hebt meegemaakt met je kind? Voel je niet schuldig: de combinatie werken, vrije tijd en opvoeding is een uitdagende evenwichtsoefening. Gelukkig zet dit boek je op de goede weg. Want als je terugkijkt op je kindertijd, denk je niet aan vakanties en feestjes, maar wel aan al die kleine momentjes waarin je je gekoesterd en begrepen voelt. In 50 thema’s belicht WijTijd telkens 5 kansen die voor het grijpen liggen om een band met je kind te smeden - zonder dat je er extra tijd voor moet vinden! WijTijd - Koesterkansen voor ouder en kind (Björn Accoe) 46 Ferm jan-feb ‘20

EXPO

Vanfleteren present! In het fotomuseum van Antwerpen loopt de eerste grote overzichtsexpo van Stephan Vanfleteren. Bij het grote publiek is hij vooral bekend om zijn indringende zwart-witportretten, maar de voorbije decennia leverden een brede waaier aan journalistieke, documentaire en artistieke fotografie op. In deze expo krijgen zowel de iconische beelden als de ongekende parels een plaats. Van journalistieke portretten over de genocide van Rwanda en de affaire Dutroux over de heimat van onze landgenoten tot indringende zelfportretten. Altijd met één constante: een tomeloze melancholie en een voelbare aanwezigheid van de fotograaf in zijn beelden. Tot 1 maart ’20, Present van Stephan Vanfleteren in Fomu Antwerpen.

MUZIEK

All you need is The Bootleg Beatles Sir Paul McCartney himself is fan. En George Harrison zei ooit: “The Bootleg Beatles kennen de akkoorden waarschijnlijk beter dan ikzelf.” Om maar te zeggen, wie The Beatles nooit een podium heeft zien bestijgen, krijgt dankzij deze uitmuntende coverband een tweede kans. Ervaring te over, want ze bestaan inmiddels al drie keer zo lang als het origineel! In hun ruim dertigjarig bestaan hebben The Bootleg Beatles de standaard gezet voor al die honderden tribute bands die de magie van de grootste popgroep aller tijden levend houden. Mét de originele instrumenten en kostuums! We love em, yeah yeah yeah! 12/2, C-Mine Genk 13/2, De Roma Antwerpen 15/2, CC Het Bolwerk Vilvoorde 16/2, Concertgebouw Brugge 17/2, CC Het Bolwerk Vilvoorde 18/2, Het Depot Leuven


SMUK

WEGENS SUCCES VERLENGD!

Decoratie in de mode: een show-off — verlengd tot 01.06.20

De expo ‘SMUK’ toont je kleding, accessoires en couture opgesmukt met borduursels, pluimen, parels, stenen, pailletten, schelpen en de meest merkwaardige vondsten. Dankzij de Wonderkamers, waarin je zelf aan de slag gaat met de decoratieve ambachten, speel jij samen met ateliers als Hurel, Lesage en Lemarié de hoofdrol in deze tentoonstelling.

Boek nu je rondleiding met workshop! 35 euro per persoon (vanaf 15 personen) voor workshop en rondleiding incl. materiaal. Volg je liever alleen de rondleiding? Dan betaal je 60 euro voor de gids en 6 euro per persoon (vanaf 15 personen).

Fonkelende rondleiding

Onze bevlogen gidsen dompelen je onder in een interactieve wereld vol pracht en praal. Gluur binnen in de Parijse ateliers, ontdek hoe een silhouet tot stand komt en leer het verschil tussen ambachtelijke en machinaal uitgevoerde ontwerpen. (Duur: 1,5 uur)

Daarna is het aan jou!

Boek aansluitend een borduurworkshop met Ann Bogaerts. Deze enthousiaste en ervaren fashion designer leert jullie alle kneepjes van het borduren. Of je nu veel of geen ervaring hebt, Ann neemt de groep stap voor stap mee in de verschillende borduurtechnieken en haalt het toppunt van ieders creativiteit naar boven. (Duur: 2 uur)

WIN een rondleiding

met jouw groep!

Doe mee met onze wedstrijd en wie weet mag je gratis naar Modemuseum Hasselt! Hoe meedoen? Stuur een mailtje naar modemuseum@hasselt.be met het antwoord op de schiftingsvraag: “Hoeveel mensen zullen aan deze wedstrijd deelnemen?”

Tip: Duik daarna Hasselt in om gezellig te aperitieven of lekker na te tafelen!

WWW.MODEMUSEUMHASSELT.BE

Ferm jan-feb ‘20 47


48 Ferm jan-feb ‘20


Crea & lifestyle

wArmbreien Vind je breien geen hoog spektakelgehalte hebben? Dan heb je armknitting nog niet geprobeerd! Het staat beschreven in het nieuwste Ons Breiboek, maar nog makkelijker is het om een workshop te volgen. Aan het eind van de avond vertrek je met je volumineuze, arm-gemaakte deken van zuivere Merinowol. Tekst: Geertje Meire​

Gi-gan-ti-sche bollen lontwol liggen de cursisten op te wachten in koffiebar en ondernemingscentrum Coffice in Mechelen. Goed voor tweeënhalve kilogram dikke lokken. Zo bevallig, dat het zonde lijkt om er iets van te maken. Begeleidsters Annelies en Leila brengen ons op andere gedachten door hun armgebreide XXL-plaid voor ons uit te spreiden. Horloges, armbanden en ringen gaan uit en iedereen neemt een zachte bol onder de arm. Dat gaat snel, want de keuze is wit, wit of wit: de dames houden chemicaliën uit de buurt en gaan voor puur natuur.

Foto’s: François De Heel

“Leila klimt op een stoel en doet het voor. Met armen en voeten, zeg maar. En nog eens. En nog eens. Tot iedereen een wollige arm vol heeft”

Met armen en voeten Zoals vaak is het begin - de steken opzetten - het moeilijkst. Gelukkig zijn er maar 14, weliswaar reuzegrote, nodig. Leila klimt op een stoel en doet het voor. Met armen en voeten, zeg maar. En nog eens. En nog eens. Tot iedereen een wollige arm vol heeft. Daarna hoeven we maar één steek te leren en we zijn vertrokken - we, want om uit ervaring te kunnen spreken, pak ik ook een bol.

Een kleine rondvraag leert mij dat twee cursisten een beetje brei-ervaring hebben. De motivatie om deel te nemen luidt voor iedereen unaniem: het dekentje zelf! “Ik had het gezien op YouTube”, vertelt Kaat me terwijl ze vlijtig de wol aan elkaar rijgt, “maar in m’n eentje heb ik me er niet aan gewaagd. Je ziet het veel op Instagram en bij interieurzaken. Het is in.” Fay is pas lid geworden van Ferm Ramsel

Ferm jan-feb ‘20 49


“ ‘Waw, het is net alsof er een schaap op me ligt, zo warm voelt het aan!’, hoor ik iemand uitroepen. En inderdaad: wanneer je je neus in de wol steekt, ontwaar je nog een lichte schaapsgeur”

50 Ferm jan-feb ‘20


met een groepje oude Chirovriendinnen. “We zochten iets nieuws om samen te doen. Het is fijn dat er nu hippere dingen in het aanbod zitten. Vooral voor de creatieve activiteiten zoals deze lopen we warm.”

Japans voor naaitechniek Onder de begeleiding van Annelies en Leila, beiden 34 jaar jong, is iedereen snel op goede weg. Gaandeweg krijgt iedereen meer armslag en vliegt de wol als spaghettislierten door de ruimte. Het deken ontspint zich letterlijk aan onze armen, afwisselend de linker en rechter. “Wij zijn middelbare schoolvriendinnen” vertellen Annelies en Leila. “Toen al, 17 jaar geleden, waren we gepassioneerd door hand- en knutselwerk. Nadien gingen we studeren en woonden we een tijd in het buitenland, maar drie jaar geleden kwamen we elkaar weer tegen, allebei net mama geworden, en groeide de goesting om samen iets te ondernemen.” Zo kwam NUÏ atelier tot stand - spreek uit: n-oe-j-i -, dat is Japans voor naaitechniek. “Een typisch geval van een uit de hand gelopen hobby”, grinnikt Annelies. “Onze gemeenschappelijke kracht en passie ligt in het handwerk, maar daarnaast zijn we complementair wat betreft back-office taken, superhandig.” “Handwerken is ontspannend en pure me-time”, borduurt Leila naadloos verder, “en wij halen er veel energie uit. Het is altijd mooi om de cursisten te zien ‘zakken’ naarmate ze bezig zijn.”

Breipret mét bubbels Of lol zien maken, zoals vriendinnen Nele en Helen. Nele: “Ik kan echt niet breien, ik heb het nochtans geprobeerd. Maar dit lukt, het is gelukkig simpeler dan ik dacht… Ik zit helemaal in de flow.” “Ook ik vreesde héél even: ‘dit ga ik niet kunnen’. Maar ik heb het door, denk ik”, vult Helen voorzichtig aan, terwijl er toch al een mooi stuk deken aan haar arm bengelt. “Het is kei-ontspannend, je kunt het bij wijze van spreken iedere dag doen. Tot je huis helemaal vol dekens ligt, en dan kun je voor je vrienden beginnen!” Met je armen enigszins gevangen, is een glaasje (cava!) drinken of een hapje nemen best een uitdaging, merken we. “Mocht je ooit vlekken maken op je deken, onthoud: nooit of te nimmer in de wasmachine stoppen”, waarschuwt Annelies, “Anders komt het er gevilt weer uit! Leg een vochtige katoenen doek op de vlek. Wol heeft als voordeel dat het weinig vuil opneemt. En onfrisse geurtjes verdwijnen in de vrieskou.”

Warm schapenbouquet Door de beperkte lengte van onze naalden, euh, armen, maken we een éénpersoonsplaid, ideaal om jezelf onder te nestelen. Voor je partner moet je een extra exemplaar breien. Gevorderden kunnen met giganaalden of zelfs pvcbuizen toveren, maar dat laten we nu achterwege. “Waw, het is net alsof er een schaap op me ligt, zo warm voelt het aan”, hoor ik iemand plastisch uitroepen. Dat klopt, want de techniek komt oorspronkelijk uit Noord-Amerika en Canada, streken waar de temperatuur ’s winters behoorlijk zakt. En wanneer je je neus in de wol steekt, ontwaar je inderdaad nog een lichte schaapsgeur. “Ik had toch beter mijn trui uitgetrokken”, puft Nele na een paar rijen. Dé tip van Leila: trek de rechterkant van je trui uit wanneer de steken op je linkerarm staan, en andersom. Een warrige - grappig ogende - operatie, maar het lukt haar.

Nog eens proberen Julie breide met haar oma ooit één sjaal. “Je eigen trui breien lijkt mij super, maar ik ben er gewoon niet goed in. Dit is grover en warempel, het ligt mij beter. Al ben ik morgen alles vergeten.” Gelukkig breit ze haar deken in één ruk af. “Oeps, twee rare steken”, valt collega en vriendin Marianne haar in de rede, “ik moest lachen, lette even niet op en toen ging het fout.” Vol goede moed start ze opnieuw. Ook deelneemster Cleo ziet zich genoodzaakt om tot tweemaal toe te herbeginnen omdat er iets niet klopte. “Maar ik vind het leuk hoor!”, roept ze voor de duidelijkheid.

“Ik had deze XXL-plaids gezien op YouTube, op Instagram en bij interieurzaken. Ze zijn in! Leuk dat ik er nu eentje kan maken onder begeleiding, want in m’n eentje had ik me er niet aan gewaagd”

Ferm jan-feb ‘20 51


Leve de knusse winter “Het herfst- en winterseizoen nodigen uit tot gezellige binnenactiviteiten”, zegt Leila. Een blik op NUÏ’s website laat zien dat we die donkere dagen moeiteloos doorkomen met hun aanbod creaworkshops: borduren, weven, een bloemenkroon of juwelen maken, voor allerlei DIY-dingen kun je bij hen terecht. “We vinden het belangrijk dat mensen met een afgewerkt product huiswaarts gaan”, zegt Leila. “We weten uit ervaring dat het vaak blijft liggen als het nog niet helemaal klaar is. Om dit deken te maken, is twee uur meestal voldoende.” Op het einde poseert iedereen uitgelaten met haar deken, en Annelies gooit de foto meteen op Instagram. En dan is het tijd om onder de wol te kruipen. Hun warme winter, met een vleugje schaap, is verzekerd! Meer info over de locatie: cofficemechelen.be.

Tijd voor Blijmakers!

52 Ferm jan-feb ‘20

Een XXL plaid armbreien is een van de workshops van de Blijmakers. Die zorgen voor kwaliteitsvolle momenten voor jou, je vriendinnen en alle vrouwen, met en zonder lief, met en zonder kinderen. De workshops passen in jouw levensstijl en gaan door op prachtige locaties. Mis geen enkel event via www.SamenFerm.be/blijmakers, en doe inspiratie op om jouw vrije momenten origineel in te vullen met onder meer gezonde mocktails, unieke tafelstylings of duurzame DIY’s. Wil jij gastvrouw zijn? Dat kan! We zoeken nog enkele goedlachse eventtalenten van 30 à 39 jaar, met een passie voor lifestyle. Interesse? Laat het ons weten via kjanssens@samenferm.be.


Tijd voor mij

Samenstelling: Ingrid Dircken

WEES JEZELF Comfortabel is tegenwoordig cool, dus dienen stapschoenen al lang niet meer enkel voor het bos. Combineer je stevige stappers in het dagelijkse leven wel met een vrouwelijke outfit: een stijlvolle jas, mooi bloesje, broek met sigarettenpijp of maxijurk.

DE COMEBACK VAN DE KRUL Vroeger moesten krullen plat, platter, platst. Maar vandaag mogen ze gelukkig weer helemaal zichzelf zijn. Gezegend met natuurlijke schwung in je jaar? Prijs je gelukkig en zorg voor een aangepaste verzorging. Cleansing Conditioner Curl Ideal van Kérastase, € 35

SWEET SWEATER De sweater is een blijver. Hij is warm, comfortabel, modieus én veelzijdiger dan een trui. Draag ‘m oversized met een skinny jeans en sneakers, of met een rok en hakje. Bovendien is hij helemaal m/v! www.sun68.com

NATUUR IN HUIS

Sombere tinten maken dit jaar plaats voor uitbundige kleurpaletten en zachte, rustgevende natuurtinten. Klaar voor een make-over van je interieur? www.bosspaints.be

Ferm jan-feb ‘20 53


54 Ferm jan-feb ‘20


Persoonlijke groei

GRENZELOZE LIEFDE Over limieten heen kijken, vraagt moed. Of het nu organisatie- of landsgrenzen zijn. Ferm deed het eerste, de drie kinderen van Annemie en Wim kozen resoluut voor optie 2 en vlogen allemaal uit naar het buitenland. Een vleugje nostalgie overkomt ons allemaal wel eens. Maar gelukkig blijkt ook in dit geval: de liefde blijft, en je wordt er alleen maar rijker van. Tekst: Lore Callens

Wie is wie? ■ ■

Annemie en Wim wonen in Veltem-Beisem Dochter Judith (39) woont met man Geert en dochters Kato en Lot in Leiden

Dochter Barbara (37) woont met haar vrouw Devon en hun zoontje Arlo in Vancouver, Canada

Zoon Freek (34) woont met zijn vrouw Andrea vlak bij Génève, net over de Franse grens

Het begon met oudste dochter Judith. Ze trok na het middelbaar een jaar naar Midden-Amerika met uitwisselingsorganisatie AFS, benieuwd naar wat er achter die verre horizon allemaal te beleven viel. Veel, zo bleek, want ze beleefde er zo’n intens jaar dat ze nadien antropologie wilde studeren – alle facetten van de mens in verschillende culturen dus. In België kon dat pas in de masters en ze wilde er liever meteen invliegen. In Nederland kon het wél vanaf het eerste jaar, en hoe ver is Leiden nu, wanneer je net een oceaan bent overgestoken? “Het bleek er vol Vlaamse jongeren te zitten die ook antropologie wilden studeren, dus de cultuurshock was niet zo groot”, lacht Annemie. “Maar ook los daarvan voelde ze zich er helemaal thuis. Ze vond er al snel haar draai én de man van haar leven. Ze zijn intussen getrouwd, hebben twee kinderen en een huis, dus is er

“Vanop afstand idealiseer ik mijn kleinkinderen. Ze zijn de intelligentste, mooiste en spannendste ter wereld. Kleine ergernisjes, daar verliezen we geen tijd aan” geen enkele reden om nog terug te komen. Ze heeft zelfs de Nederlandse nationaliteit en werkt voor de overheid. Ingeburgerd kun je haar dus wel noemen (lacht).” Over hun tweede dochter Barbara maakte ze zich sowieso weinig illusies. Die zou wel niet blijven hangen onder de kerktoren. “Al van jongs af aan gaf zij al aan dat ze andere lucht wilde voelen, andere dingen wilde meemaken in haar leven. Als tiener is ze een taalcursus gaan volgen in Canada. Ze is maar een maand weggeweest, maar het land zat meteen onder haar vel. Later ging ze ook op AFSjaar, en vroeg ze een werktoelating voor een jaar aan bij de Ferm jan-feb ‘20 55


Canadese ambassade. Haar bedoeling was om in de filmindustrie te gaan werken – haar grote passie – maar dat is toen niet gelukt. Ze vond wel een job als barista en werd, amper zes weken voor het einde van haar jaar, heel erg verliefd op een Canadese vrouw.” De prille relatie werd meteen op de proef gesteld met een hele hoop heen- en weergereis. Ze mocht telkens maar drie maanden in het land blijven met een toeristenvisum, Devon kon omwille van haar werk ook maar korte periodes weg. “Het was een gesukkel, maar we zagen wél dat het serieus was. En dus hebben mijn man en ik gezegd: ‘go for it’. Dat hebben ze kort daarna gedaan. Ze zijn getrouwd bovenop een bergtop, omringd door tien vrienden, en een ambtenaar. Zo snel kan het dus gaan. Het was vreemd om er niet bij te zijn, maar toch was ik vooral blij: ze konden nu de procedure voor een permanente verblijfsvergunning opstarten – die nog eens een halfjaar aansleepte – en later hebben ze hun trouw nog eens groots overgedaan in België. Ook zij hebben intussen een zoontje.”

“Soms hoor ik vriendinnen klagen dat ze uit hun bed worden gebeld omdat hun kleinkind weer eens ziek is. Ik dróóm er weleens van dat zoiets mij overkomt, hoe gek het ook klinkt”

Gelukkig was er nog de jongste, Freek. Die smeekte om niét op uitwisseling te hoeven gaan zoals zijn zussen. “Ik wil hier niet weg, het is hier zo goed! Ik hoor het hem nog zo zeggen”, zucht Annemie. “Tot hij eens met zijn maten op weekend ging naar Barcelona, en terugkwam met de boodschap: ‘pa, ma, ik wil daar gaan wonen.’ Wij dachten: dat is het vuur van het moment. Maar een paar weken later had hij job gevonden en een kamer, en hij vertrok. Ik was ervan overtuigd dat hij hier binnen de kortste keren weer zou staan, maar nee hoor. Via zijn werk is hij nog in Duitsland terechtgekomen, en daarna zelfs in Saoudi-Arabië. Daar heeft hij zijn Slovaakse vrouw ontmoet, en nu werken ze in Génève en wonen ze, aan de Franse kant van de grens. Ook zij zijn intussen getrouwd, en hebben een huis gekocht. Dat was toch echt wel even slikken. Als ouder heb je je kinderen 56 Ferm jan-feb ‘20

liefst dichtbij en onze ‘verloren’ dochter, die als eerste die uit België wegtrok, bleek nu nog het dichtste te wonen van al onze kinderen! De moderne technologie helpt; ik mag er niet aan denken om een brief te sturen die met de boot mee de oceaan over moet. En dat je nog zes weken moet wachten op een antwoord. Maar toch: het blijft moeilijk, zeker nu er kleinkinderen zijn.”

Taalbad Met Judith spraken ze af dat ze haar kleindochters een keer per maand zou zien. Meestal lukt dat ook, en zo leren de twee meisjes ook het land en huis kennen waar hun mama is opgegroeid. “Dat ligt natuurlijk moeilijker bij het zoontje van Barbara en Devon”, zegt Annemie. “Tijdens zijn eerste levensjaar hebben we hem drie keer gezien, maar dat kan niet blijven duren. Ze hebben weinig vakantie, en voor ons is het te duur om vaker dan een keer per jaar te gaan. Ik maak me daar soms zorgen over. Zal België voor hem ooit meer worden dan een plek op de wereldkaart? Ik vrees van niet. Barbara spreekt wel Nederlands met hem, maar verder groeit hij op in een volledig Engelstalige omgeving. Ik hou ook al mijn hart vast voor wanneer Freek aan kinderen begint: hij spreekt Nederlands, zij Slovaaks, onderling spreken ze Engels en op school is Frans de voertaal. Hoe krijg je dat allemaal gebolwerkt?” De hele bende is nog maar één keer samengekomen sinds iedereen uitgevlogen is, in de kerstperiode van 2018, mét fotoshoot! “Vorige kerst waren de ‘Canadezen’ er niet bij, en dat was zo jammer”, zegt Annemie. “Maar de gewone, dagelijkse momenten mis ik nog meer dan al die feestdagen samen. Ik zou zo graag meer voor die kleintjes kunnen zorgen. Hen eens opvangen na de eerste schooldag of in een drukke periode. Soms hoor ik vriendinnen klagen dat ze uit hun bed worden gebeld omdat hun kleinkind weer eens ziek is, en of ze kunnen komen oppassen. Ik droom er weleens van dat zoiets mij overkomt, hoe gek het ook klinkt. In Canada hebben we af en toe gebabysit. De eerste keer zijn Barbara en Devon alleen maar even gaan wandelen samen, en dat heeft ons allemaal zo plezier gedaan. Wij quality time met dat ventje, zij eens tijd voor elkaar. Judith en Geert zijn ook eens een week buiten het seizoen op vakantie geweest. Wij hebben de meiden toen opgevangen, hen uit bed geholpen, ontbijt gemaakt, naar school gebracht en afgehaald, te slapen gelegd… Voor jonge ouders is dat misschien een sleur, maar ik vond het zalig! Ik hoop dat ze nog eens weggaan binnenkort. (lacht)”


Zorgen voor later

Wereldwijs

Judith en Barbara hebben het er soms moeilijk mee dat hun kinderen niet samen opgroeien. “Ze hebben zelf een sterke band, het was mooi geweest als hun kinderen dat hadden kunnen verderzetten”, zegt Annemie. “Maar aangezien de wereld een dorp is, komen ze elkaar misschien op een andere manier nog wel eens tegen, door te studeren in het buitenland of zo…” Meer zorgen maakt ze zich over hun eigen oude dag. “Wat als we op een dag hulpbehoevend worden? Je kinderen zijn natuurlijk geen verzorgers, maar volgens mij zal er toch maar weinig bezoek zijn in het woonzorgcentrum. En ook: hoe vaak zullen we nog naar Canada kunnen? Tien uur vliegen, dan blijf je ook niet doen. Aan de andere kant, soms zeggen vriendinnen me: ‘wees blij dat je je kleindochters een keer per maand ziet. De onze wonen vijf dorpen verder en ze komen minder vaak op bezoek. Als je ver van elkaar woont, maak je bewuster tijd voor elkaar. En je verliest ook geen tijd aan kleine ergernisjes. Ik heb zelfs de neiging om onze kleinkinderen te idealiseren. Arlo is de mooiste en intelligentste en spannendste kleinzoon van de hele wereld. En die meisjes zijn gewoon topmeiden!”

Annemie en Wim hebben hun kinderen vroeger ook altijd de wereld laten zien. “Een gesloten gezin zijn we nooit geweest, we hebben veel gereisd en onze kinderen altijd open laten kijken naar andere culturen. En nu denken we soms: ’dju’. (lacht) Hoewel, binnen een aantal jaren zijn wij er niet meer en zij nog wel, en dan hebben zij nog een leven waar ze echt voor kiezen. Wie zijn wij om te eisen dat ze naast de deur blijven wonen? Het enige wat we kunnen doen, is hen de watten leggen als we samen zijn. En hen ondersteunen in de keuzes die ze maken.” Want ja, ze zijn ook trots. En een stuk wereldwijzer dan vroeger. “Mijn man is van afkomst Nederlander, en ik begrijp zijn roots nu veel beter”, zegt Annemie. “Je leert ook de maatschappij beter kennen, en andere denksystemen: de immigratiepolitiek in Canada, de sociale verzekering in Nederland… Ik volg ook lessen Engels voor gevorderden om zo goed mogelijk te kunnen blijven communiceren met iedereen. Ook dat is weer een nieuwe uitdaging.”

Annemie en Wim zijn niet alleen, dat troost hen wel. “Ik heb onlangs eens opgeteld hoeveel vrienden kinderen in het buitenland hebben en die lijst is eindeloos! Ik heb een zus in Zwitserland, een nichtje in Hong Kong… Vroeger moesten avontuurlijke vrouwen in het klooster gaan om naar het buitenland te kunnen. Nu kunnen ze er gewoon zelf op uittrekken. Geen wonder dat er zo veel de wijde wereld opzoeken”, zegt Annemie. “In mij zit het ook wel. Als kind maakte ik, samen met een vriendinnetje van de Chiro, plannen om naar Canada te emigreren en paarden te gaan fokken. En later wilde ik naar Zweden. Maar dat zit er nu niet meer in, het zou het allemaal nog ingewikkelder maken. En die twee meisjes in Nederland, die wil ik echt dichtbij.”

Annemie probeert de situatie te relativeren. “Het is en blijft fantastisch om te weten hoe het mijn kinderen vergaat en dat ik hen kan bezoeken. Wees maar eens de moeder van gezinnen op de vlucht die onderweg gescheiden worden of apart reizen of achterblijven. Gruwelijk! Nee, dan liever wat wij hebben. Wij kunnen onze rol als grootouder toch nog een beetje blijven spelen. Onlangs liep ik rond in Leiden. Er fietste iemand voorbij, en het kindje achterop riep: ‘Kijk, de oma van Lot en Kato!’ En dat in het buitenland! Toen was ik apetrots.”

“Jammer dat de neefjes en nichtjes niet samen opgroeien. Maar aangezien de wereld een dorp is, lopen ze elkaar misschien op een andere manier wel eens tegen het lijf” Ferm jan-feb ‘20 57


Eropuit & cultuur

OP REIS MET FERM De hemel én de hel in Krakau Tekst en foto’s: Omnia Travel

Krakau is een monumentale stad met het grootst denkbare contrast: kastelen, kathedralen en parken met een stevige uitstraling. Maar niet ver daarvandaan ligt de hel die iedereen ooit met eigen ogen gezien moet hebben, om nooit meer te vergeten wat er ooit gebeurd is: Auschwitz.

-50 euro

De hemel

Krakau, cultuurreis met een bezoek aan Auschwitz van 5 tot 8 juli 2020. Inschrijven voor 1 mei 2020. Programma op basis van een tweepersoonskamer: € 780 p.p. Voor een eenpersoonskamer betaal je een toeslag van € 90 p.p. Leden van Ferm krijgen € 50 korting. Meer info? 016/24.38.35, ferm@omniatravel.be of www.ferm.omniatravel.be

58 Ferm jan-feb ‘20

Krakau is een van de oudste steden van Polen en was meer dan 5 eeuwen lang de hoofdstad. De grandeur van weleer is ze nooit meer kwijtgeraakt. Tijdens het stadsbezoek bewonder je het Wawelkasteel dat lang de residentie was van de Poolse koningen. Van hieruit bestuurden de Poolse hertogen en koningen tot in de 17de eeuw hun rijk. De Sigmund Kapel in de Wawelkathedraal wordt beschouwd als het mooiste renaissancebouwwerk ten noorden van de Alpen. In de oude stad ‘Stare Miasto’ is het heerlijk kuieren rond het centrale marktplein, omgeven door prachtige gebouwen, met de lakenhal als blikvanger. Ook de natuur is hemels, zoals je zult ontdekken in de beroemde zoutmijn van Wieliczka, een echt kunstwerk met galerijen op drie niveaus die vechten om je aandacht.

De hel

Niet ver van Krakau ligt Oswiecim, beter bekend onder zijn Duitse naam: Auschwitz. Ongeveer 75 jaar na de bevrijding, treed je er in de voetsporen van de kampbewoners. Het complex bestaat uit 3 delen: het concentratiekamp, het vernietigingskamp (Birkenau) en het werkkamp. In Birkenau vonden meer dan een miljoen mensen de dood, een hallucinant getal. Tijdens de reis wandel je door de wijk Kazimierz, waar delen van de film Schindler’s List van Steven Spielberg werden opgenomen. Je ziet er onder meer de Remuh Synagoge, die nog altijd dienst doet als joods gebedshuis en de Apteka pod Orlem, de enige apotheek die functioneerde in het toenmalige getto net buiten Krakau. Een beklijvend bezoek dat nog lang blijft nazinderen.


Met je Ferm-lidkaart boek je deze reizen met 50 euro korting.

KERALA volzet!

MARSEILLE

Onthaasten in de natuur van Kerala (India) Periode: 29 februari tot 8 maart 2020 Meer info: formosa@anubhuti.be

Een multiculinaire trip door de melting pot Periode: 1 tot 4 oktober 2020 Richtprijs: € 1.400 Meer info: www.ferm.omniatravel.be Praktisch: - Min 8, max 12 deelnemers - Ten laatste inschrijven op 15/07/20

CAMINO FINISTERE volzet! 9-daagse staptocht voor vrouwen van Compostela over Finisterra tot Muxia Periode: 5 tot 13 juni 2020 Meer info: www.ferm.omniatravel.be

KRAKAU uitgelicht Cultuurreis met een bezoek aan Auschwitz Periode: 5 tot 8 juli 2020 Meer info: www.ferm.omniatravel.be

OOSTENRIJK Agra-vrouwen op bezoek bij Oostenrijkse collega’s Periode: 19 tot 24 juli 2020 Richtprijs: € 1.400 Meer info: www.ferm.omniatravel.be Praktisch: - Min 15, max 25 deelnemers - Ten laatste inschrijven op 30/04/20

VOERSTREEK Fietsen door het drielandenpunt Periode: 21 tot 23 augustus 2020 Richtprijs: € 600 Meer info: www.ferm.omniatravel.be Praktisch: - Min 10, max 15 deelnemers - Ten laatste inschrijven op 15/06/20

CAMINO FRANCES volzet!

DE HIMALAYA ZOALS HET IS Authentieke beleving van de cultuur in Nepal in al haar facetten Periode: 14 tot 23 oktober 2020 Richtprijs: € 1.495 excl. vlucht Meer info: formosa@anubhuti.be Praktisch: - Max 12 deelnemers - Ten laatste inschrijven op 30/06/20

ONTDEK EN BELEEF MUMBAI Stappen in de voetsporen van o.a. Jeanne Devos in deze boeiende wereldstad Periode: 24 oktober tot 1 november 2020 Richtprijs: € 1.545 excl. vlucht Meer info: formosa@anubhuti.be Praktisch: - Max 12 deelnemers - Ten laatste inschrijven op 15/09/20

KERALA Onthaasten in de natuur van Kerala (India) Periode: 21 tot 29 november 2020 Richtprijs: € 1.440 excl. vlucht Meer info: formosa@anubhuti.be Praktisch: - Max 12 deelnemers - Ten laatste inschrijven op 15/10/20.

13-daagse staptocht voor vrouwen van Astorga naar Compostela Periode: 7 tot 19 september 2020 Meer info: www.ferm.omniatravel.be

BULGARIJE Cultuurreis tussen dorpen, kloosters en bergen Periode: 19 tot 27 oktober 2020 Richtprijs: € 2.100 Meer info: www.ferm.omniatravel.be Praktisch: - Min 15, max 25 deelnemers - Ten laatste inschrijven op 15/07/20

Oostenrijk Ferm jan-feb ‘20 59


Vakantiereizen

Bedevaarten - Pelgrimstochten

Tuinreizen Antwerpen: Schoenmarkt 35 2000 Antwerpen Brussel: Louizalaan 285 1050 Brussel Gent: Nederkouter 35 9000 Gent

omniatravel.be

Hasselt: Leuven: Roeselare:

de Schiervellaan 9 3500 Hasselt Mgr. Ladeuzeplein 15 3000 Leuven Polenplein 17a 8800 Roeselare

Volg ons op


Landbouw Tekst: Leen Gheleyns-Declercq

OP DE BOERDERIJ

Foto’s: Artifix

Koeienkaka Boerin Leen van De Grote Linde in Oostkamp vertelt elke maand een anekdote vanop haar erf. Wie? Koen (36), Leen (36), David (5), Gabriël (3), Ruth (1) Wat? Melkveebedrijf met hoevetoerisme en landbouweducatie. Jonge kinderen zijn dol op pipi- en kakaverhalen. Maar wanneer ze hier de stal binnekomen tijdens een klasbezoek, knijpen ze toch massaal hun neus dicht. Dan verdedig ik mijn koeien graag, want zij kunnen niet doorspoelen en hebben geen toiletpapier. Al bij al ziet hun poep er dus best nog netjes uit. En wanneer wij naar het toilet gaan, stinkt het toch ook een beetje? En dan moet het belangrijkste argument nog komen. Want kaka van koeien is helemaal geen afval. “Het lijkt een vieze boel, maar wij hebben die mest nodig”, zeg ik dan. “We brengen die in het voorjaar naar de akkers en de weiden. Want de aarde heeft dat nodig om vruchtbaar te zijn, zodat er weer planten kunnen groeien.” Onlangs zei een jongen me: “Jullie zorgen eigenlijk wel goed voor de natuur, want jullie gooien niets weg.” Zo mooi! Maar wanneer een koe vervolgens beslist om haar behoefte te doen voor de ogen van de kinderen, is het natuurlijk hilariteit alom. Dit obstakel moeten we altijd eerst even overwinnen, vooraleer ze hun aandacht kunnen richten op de rest. We zoeken gelijkenissen tussen de stal en hun eigen leefwereld en ontdekken het ‘bed’, de ‘haarborstel’, ‘eetplaats’ en ‘toilet’. Meestal zitten ze ook met duizend-en-één vragen. Over methaan bijvoorbeeld, want velen onder hen hebben horen vliegen dat koeienscheten niet goed zijn voor het klimaat. En dat klopt natuurlijk! Maar koeien zijn ook recyclagefabrieken en dat is wél goed nieuws. Ze kunnen afval van mensen herwerken tot melk en vlees. Resten van suiker en bier, bijvoorbeeld. En néé, van dat laatste worden ze niet dronken, want er zit geen alcohol in. Ze eten ook dingen die wij niet kunnen verteren, zoals gras, en zetten het om in voedingsstoffen voor in de melk. Het favoriete onderdeel van het klasbezoek, zijn altijd de klusjes. Hooi halen met de kruiwagen, de kalfjes borstelen, het eten dichter bij de dieren scheppen,… Het enthousiasme is hartverwarmend. Nadat zowel hun stoere stappers als handen gewassen zijn, kunnen ze eindelijk proeven van ‘koeverse’ melk. “Mmm! Mogen we nog een beetje?” Ferm jan-feb ‘20 61


In ‘t groen

KIES JE HAAG De winter is de beste periode om een haag te planten. Maar welke kiezen? Hoe hoog en dik wil je ze, moet ze in de winter groen blijven of wil je net veel bloemen? En aan welke heb je het minste snoeiwerk? Tekst en foto’s: Laurence Machiels

“De inheemse liguster is zonder twijfel de gemakkelijkste en snelst groeiende haag. In zachte winters blijft hij helemaal groen”

De mooiste inheemse hagen zijn veldesdoorn, meidoorn, haagbeuk, rode en groene beuk, hulst en liguster. Als je niet veel onderhoud en afval wilt, kies dan hulst, taxus of beuk, die moet je maar 1 keer per jaar snoeien. Hulst en taxus blijven het jaar rond ook groen, beuk (Fagus) en haagbeuk (Carpinus) zorgen net voor veel seizoensbeleving: fris blad in de lente en een goudbruine herfstverkleuring. Beuk houdt z’n dor winterblad vast tot in mei, zodat je ook ’s winters geen inkijk hebt.

62 Ferm jan-feb ‘20


Gemengd Heb je veel plaats, dan staat een losse haag, waarin je verschillende inheemse planten combineert, prachtig. Met zo’n gemengde haag geniet je bijna het jaar rond van bloemen en vruchten, en vogels en insecten vinden er nestgelegenheid en voedsel. Houd er rekening mee dat een gemengde haag van nature breed wordt; voorzie minstens een meter. Je snoeit ze in maart, en eventueel nog eens in augustus. In plaats van een draadafsluiting rond je tuin kun je een haag met stekels planten: meidoorn, sleedoorn, vuurdoorn of hulst. Het zijn ijzersterke, inheemse planten waar je geen omkijken naar hebt. Bij het snoeien draag je wel best stevige handschoenen. Hulst blijft ook in de winter groen, wat je veiligheidsgevoel verhoogt. In de winter geven de vrouwelijke planten (of specifieke cultivars zoals `J.C. van Tol’) mooie rode bessen.

5 X HAGEN DIE BEHAGEN

Beuk

Altijd groen Vind je privacy belangrijk, kies dan een haag die ’s winters groen blijft en hoog wordt, zoals taxus, hulst, Portugese laurierkers (Prunus lusitanica), olijfwilg (Elaeagnus x ebbingei) of schijnhulst (Osmanthus x burkwoodii). Je hebt wel wat geduld nodig, tenzij je meteen grote (dure) planten koopt. In zachte winters houdt ook onze inheemse liguster z’n blad: dat is zonder twijfel de gemakkelijkste en snelst groeiende (semi)groenblijvende haag. Je kunt hem mooi smal snoeien – ideaal voor een kleine tuin. Plant geen coniferen, die moet je twee tot drie keer per jaar snoeien en het snoeiafval composteert heel moeilijk. Ze zijn ook vatbaarder voor schimmels en leven minder lang dan hulst of liguster, bijvoorbeeld.

Haagbeuk

Zo geplant Een haag plant je tussen november en maart, wanneer het niet vriest. Groenblijvende soorten kunnen nog in april of mei. Koop je planten liefst met blote wortel; grote exemplaren en groenblijvende hagen worden alleen met een aardekluit of in pot verkocht. Afhankelijk van de soort en de grootte plant je twee tot vijf stuks per meter; vraag je kweker om advies. Graaf een geul van 30 cm diep en zet je planten op dezelfde hoogte als in de kwekerij. Duw zachtjes toe en geef royaal water. Strooi een laag compost of bladaarde rond de planten. Blijf een halve meter van de scheidingslijn met je buur, tenzij jullie kozen voor een gemeenschappelijke haag.

Liguster

Hulst

Agendatip Helleborus-kwekerij Het Wilgenbroek bestaat 20 jaar en dat wordt de hele maand februari gevierd met een show met de allermooiste kerstrozen, lezingen en workshops. Check het programma op www.hetwilgenbroek.be. Toegang is gratis. Taxus Ferm jan-feb ‘20 63


Kortverhaal

Lipstick blues 3,7 euro Tekst: Karla Stoefs

Lies twijfelde tussen het gestreepte muisje en de aap met de grote ogen. Het muisje was opgevuld met rijstkorrels, het voelde prettig aan wanneer ze erin kneep. “Jij wordt het”, fluisterde ze in zijn sponzige oortje. “Maak ik er een cadeautje van?” vroeg de verkoopster. “Hoeft niet.” Lies wilde betalen met haar bankkaart maar dat lukte niet. “Vreemd, ik loop even naar het bankkantoor hier om de hoek.” In het bankkantoor keek de bediende Lies fronsend aan: “Er staat 3,7 euro op je rekening, daarom…” “Hoezo 3,7 euro?” onderbrak Lies de man. “Ik spaarde al ruim 1000 euro.” “Dat bedrag werd deze ochtend naar een andere rekening overgeschreven. De transactie gebeurde door mevrouw Lea Verburen.” “Door mijn mama?!” “Ze heeft een volmacht op jouw rekening.” “Maar het is mijn geld, ik ben daarvoor gaan babysitten en… Het moet terug op mijn rekening.” “Dat mag ik niet doen.” “Maar ze heeft me gewoon bestolen!” “Sorry meisje, maar dat moet je uitpraten met je moeder. Ze zal wel een goede reden…” Lies keek de bediende zo boos aan dat hij zijn mond hield. Met ingehouden tranen liep ze het kantoor uit. 64 Ferm jan-feb ‘20

Dat mama zo’n lage streek uithaalde? Lies stak zonder kijken de straat over, een auto claxonneerde hard, maar Lies keek nauwelijks op, haar plan om een tijd van huis weg te blijven, mocht ze vergeten. Zestien jaar was Lies. Zestien jaar en zes weken zwanger. “Proficiat!”, had mama sarcastisch gereageerd toen Lies het haar gisteren vertelde. “Hoe stom kun je zijn! Een geluk dat je vader dit niet meer moet meemaken.” Daarna volgde een resem verwijten die alsmaar hysterischer klonken. Lies hield wijselijk haar mond, tot mama zei: “Ik maak een afspraak voor een abortus.” “Misschien wil ik geen abortus.” Lies was er nog niet uit wat ze wilde. Haar hoofd zei nee, haar buik zei ja. Het dubbel gevoel verwarde haar. Ze had tijd en ruimte nodig om rustig tot een besluit te komen. Haar besluit, niet dat van mama. “Geen abortus? Dat zeg je enkel om me te jennen hoop ik, of je bent nog stommer dan ik dacht! Je kunt niet eens voor jezelf zorgen, wat zou je

voor een bastaardbaby zorgen?” “Je kunt me niet dwingen.” “Natuurlijk kan ik dat wel, wat denk je wel! Je gaat toch niet heel jouw toekomst en de mijne verpesten omdat je zo nodig wat plezier moest hebben!” Het was niet eens plezierig geweest, dacht Lies. Ward had zitten klungelen met het condoom en zij was zo gespannen geweest dat het voorbij was voor ze het besefte. Pas nadat haar menstruatie uitbleef, had ze zich gerealiseerd dat Wards geklungel misschien een onvoorzien gevolg had. Ze had een zwangerschapstest gedaan en toen de twee blauwe streepjes haar vermoeden bevestigden, had ze zich paniekerig de vraag gesteld: ‘Wat nu?’ Ze had er dagen, nachten in haar eentje over gepiekerd. Op het internet had ze alle mogelijke scenario’s opgevraagd. Ward had ze niet geconfronteerd met de feiten, want na die bewuste dag had hij afstandelijk gedaan alsof er niets tussen hen was gebeurd. Lies begreep zijn houding niet, maar in een donkere hoek van haar hart zat een kwade trol te grijnzen. Lies was zo hopeloos verliefd, dat ze de trol negeerde. “Spreek er met iemand over, vertel het thuis”, raadde het internet haar aan. Dat laatste had ze dus gisteren gedaan met als gevolg dat er nu nog 3,7 euro op


haar rekening stond. Precies het remgeld voor een abortus. Ook dat had Lies op het net gelezen. Deze ochtend had mama vanop haar werk Lies een sms gestuurd: ‘Ik heb een afspraak met de verloskliniek geregeld, deze namiddag om twee uur. Ik heb vrij genomen, ik pik je thuis op. Kleed je netjes en GEEN GEDOE!!!’ Mama liet er geen gras overgroeien. Lies zette haar gsm uit want het was ondertussen al na twee uur en mama’s berichten bleven binnenkomen: ‘Waar zit je?’ ‘Kom onmiddellijk naar huis of er zwaait wat!’ ‘Je stelt me verschrikkelijk teleur!’ ‘Neem je telefoon op!’ Naar huis ging Lies in geen geval, maar zonder geld zou ze niet ver raken. Misschien kon ze een paar dagen bij Saskia, haar beste vriendin, onderduiken. De schoolvakantie was net begonnen en Saskia was met haar ouders al op reis vertrokken. Lies wist waar hun reservehuissleutel lag, natuurlijk zou mama haar hier gauw weten te vinden, maar dat was een zorg voor later. Lies wist hoe het gesprek met de dokter zou verlopen als mama erbij was: “Natuurlijk wil ik alleen maar het beste voor ons Liesje. Het arme kindje nog zo jong, zo kwetsbaar. Blablabla…” Lieve leugens tot ze weer thuis waren. Mevrouw Lea Verburen, altijd onberispelijk gekleed in een Merkel-pakje, voor de buitenwereld de sterke vrouw die in haar eentje haar dochter opvoedde. Want Lies’ vader was aan een hartinfarct overleden. Al dertien jaar lang wist die zorgzame moeder het in haar eentje te klaren. Alleen Lies wist wat achter de glanzende façade schuilging, zij wist tot welk kwaad mama in staat was, buitenstaanders hadden geen idee. Ze liep de trap op naar Saskia’s kamer, schoof de rommel op het bed opzij en ging zitten. Ze was moe, uitgeput. “Ondankbaar wicht! Heb ik heel mijn leven opgeofferd omdat jij stommiteiten zou kunnen begaan?” Mama’s harde woorden bleven in haar oren suizen. Ik moet een nieuw plan bedenken en snel, maande ze

zichzelf aan. Ze klapte Saskia’s laptop open, die tussen de rommel lag. Geen paswoord en Facebook nog actief, typisch Saskia. Tot voor kort hadden ze geen geheimen voor elkaar, maar daar had Ward verandering in gebracht. Hij had Lies laten beloven om tegen niemand iets te zeggen over hun relatie. “Laten we eerst de tijd nemen om er samen, alleen met

“Naar huis ging Lies in geen geval, maar zonder geld zou ze niet ver raken. Misschien kon ze een paar dagen bij Saskia, haar beste vriendin, onderduiken” ons twee, iets moois van te maken. Ook geen foto’s. We houden het nog even geheim.” Het was toen dat de trol zich in Lies’ hart had genesteld. Lies wist dat Saskia ook een oogje had op Ward, dus zwijgen was niet eenvoudig, maar Wards wensen gingen voor. Lies scrolde doorheen Saskia’s nieuwste foto’s: Saskia die op de top van een berg haar armen opstak: ‘Top gehaald, check!’ Plots popte er een bericht op. Een bericht van Ward?! Lies’ hart sloeg een tel over, ze klikte het bericht open. Wat ze deed voelde niet netjes, maar wat ze te lezen kreeg was dat ook niet. ‘Mis je tussen mijn lakens.’ Lies verstijfde, laat dit niet waar zijn. Ze scrolde doorheen hun conversatie, ze scrolde in de tijd terug. Oh nee, laat dit niet waar zijn. Maar het was natuurlijk maar al te waar: Ward had

ook een relatie met Saskia. Lies kreeg een verstikkend gevoel, alsof haar keel toegeknepen werd. Hoe kon hij haar zo bedriegen en nog wel met haar beste vriendin! De kwade trol gierde het uit: “Je wist het toch!” Lies begon met lange uithalen te huilen. Een tsunami van woede, verdriet om het verraad, om Wards valsheid. Ze onderdrukte de impuls om hem iets rottigs te sturen, ze klapte de laptop dicht. Pijnlijk ontgoocheld rolde ze zich op een bolletje, ze voelde zich alleen, ellendig. Mama had gelijk: stom, stom kind! Er kwam een beeld boven drijven van de begrafenis van haar opa, tien jaar geleden. Toen had ze zich net zo ellendig gevoeld. Maar toen had iemand haar op de schoot genomen: oom Rik, mama’s enige broer. Hij huilde ook, maar hij had haar getroost met een verhaal over drie beren. “Je maakt er een watje van”, had mama hem toegebeten, “dood hoort bij het leven.” Lies was het berenverhaal vergeten, maar niet mama’s woorden. Na opa’s begrafenis had mama oom Rik uit hun leven verbannen. Lies had geen idee waarom. Hij was hun enige naaste familie. Misschien kon ze een tijd bij hem terecht? Ze wist dat hij ergens in de Ardennen een camping openhield. Ze ging rechtop zitten, opende Saskia’s laptop opnieuw en begon te zoeken. Het zoeken duurde, Lies gaf het bijna op toen… Bingo! Ze had de camping gevonden: Les trois ours. Plots rinkelde de deurbel schel. Lies hield abrupt haar adem in, dat was vast haar moeder. Sneller dan verwacht.

Ferm jan-feb ‘20 65


PUZZEL Zweedse puzzel

de genummerde vakjes over naar de gelijkgenummerde vakjes van de oplossingsbalk.

BEGRENSD GEBIED

Zweedse puzzel VERZONDEN BRIEVEN

KNOFLOOK -

WERELDBOL Breng HAM de letters uit de genummerde vakjes over naar de gelijkgenummerde vakjes van de oplossingsbalk. SAUS LIDWOORD

GARD BEDRIEGER DOR

AFGELEGEN

REGELMAAT

AFGOD

BEGRENSD GEBIED

GEDUCHT

GARD

AFGOD

BEHOEFTIG SLAAN

DOR

NIET TEGEN SLECHT

GROND

WAARUWENDE NNERING

EXCUUS COMPUTERTOETS

MAGER

BEHOEFTIG

NIET TEGEN

WEEFSEL

NOODZAKELIJK

WAARSCHUWENDE PUNTIG HERINNERING

8

FIJN WEEFSEL

VASTE LEZER VAN EEN KRANT

INSGELIJKS

7

NOODZAKELIJK

PERSOONLIJK VOORNAAMPUNTIG WOORD STAAFJE

GLAZEN KLOK

TV-PROGRAMMA

COMPUTERTOETS

ZANGNOOT

STAAFJE

GLAZEN KLOK

7

WERELDBOL

LIDWOORD

SLAAN

SLECHT EXCUUS

3

VERZONDEN BRIEVEN

KNOFLOOK SAUS

HAM

ZANGNOOT

VASTE LEZER VAN EEN KRANT

EENHEID VAN WEERSTAND

PERSOONLIJK VOORNAAMWOORD

VOORTEKEN (LATIJN) EENHEID VAN WEERSTAND

DE EEN EN DE ANDER SERGEANT

SCHILDERWERKPLAATS

(AFK.)

DIKKE KABEL

1

STEEKPENNINGEN GEVEN

VEREDELDE ZUURSTOF

DE EEN EN DE ANDER

VEREDELDE ZUURSTOF

AMERIKAANSE STAAT

AMERIKAANSE LANDBOUWSTAAT

1

VOEGWOORD

5

GANKE MAKEN

HOOFD VAN EEN MOSKEE VOEGWOORD

OVERDREVEN

FEESTMAALTJE

PLAATS IN WALLONIË

SCHILDERWERKPLAATS

HOOFD VAN EEN MOSKEE

WERKTUIG

LAATSTE BEK VAN EEN GEDEELTE GROOT DIER

ZWAKKE PLEK IN HET IJS

VOORTEKEN (LATIJN)

LAATSTE GEDEELTE

GEESTDRIFT

5

LANDBOUWWERKTUIG

OVERDREVEN

FEESTMAALTJE

GEESTDRIFT

HEIDEMEERTJE

TOEGANKE LIJK MAKEN

HEIDEMEERTJE

9 EEN WEINIG

ZEER

ROOFVOGEL

EEN WEINIG

HOGE BERG

VOORZETSEL HOGE BERG

VADER

DER TUSRUIMTE

ZONDER TUSSENRUIMTE

PER GAANDE AFK.)

PER OMGAANDE (AFK.)

LAUS DEO

ZEER

VRUCHTJE

DEEL VAN DE BORSTKAS

DEEL VAN DE BORSTKAS

MUZIEKNOOT

4

STAMBOEKRUNDEREN

BEDROG

VRUCHTJE

VOORZETSEL

MUZIEKNOOT

4 STAMBOEKRUNDEREN

LAUS DEO

2

2 ZOETIGHEID

EUROPESE TAAL

EUROPESE TAAL

6 1

1

2

3

4

5

6

7

8

9

2

3

4

5

6

DOE MEE!

7

8

6

9

Stuur je puzzelwoord voor 1 maart naar SamenFerm.be/wedstrijden, of op een kaart naar Ferm magazine-puzzel, Remylaan 4b, 3018 Wijgmaal.

F V R D E A A R D U N R

A H R O 66 E E S M A P P E

A

P

G

Ferm ‘20 I D O jan-feb O L O E S O L T A B

F O R A D U D R E U

D A N I G

V E R D R T O I O S G

A H R O E E S M A P P E R P S O A P T B E

A P G I D O O L O E S O L T A B I N R E O H M I D E O


OPLOSSING

Sudoku Vul het diagram zo in, dat in elke rij, in elke kolom en in elk blok van 3 x 3 vakjes de cijfers 1 t/m 9 slechts één keer voorkomen.

1

4

2

7 8

6

5

5 9

6

8

4 6

5

5

4

9 6

7 9

3 3 © DENKSPORT PUZZELBLADEN

DEZE MAAND TE WINNEN! Hippe wollen sokken van SOXS Traditioneel en trendy, deze twee woorden zijn de perfecte omschrijving voor de wollen sokken van SOXS. Ze zijn comfortabel en ademend, nemen vocht op, zijn zacht, warm en modieus. Eigentijdse klassiekers, gemaakt van pure, duurzame wol. De sokken bevatten daarnaast een leuk gekleurd label. Heerlijk voor binnen en buiten. Ze worden geleverd in een stijlvolle doos, waardoor ze ook ideaal zijn als cadeau. Wij geven 5 paar hoge sokken weg t.w.v. € 29,95/paar.

193867452 572314689 486295713 215749836 734681925 968532174 359176248 621458397 847923561

P O S E N D C S Z E E M A N D O N O R I E P S T A M E L E N K I S T A M E S A R E N D A L T A A R T A N T I E S P A A L B A A R D D E R T I G T A M S M E R E N R E G R O A P P E L R T E G E L M O R E N P C E L L A P T S E C B I E R E I N A P S T R I P U A N P S A L M D E E Z E L I N O I R E E N A D A T S N E D E S I N O T T E R D E O E R G E N S

2

4 7

1

November 2019

Wedstrijd Punch needle met pit November 2019:

HET JUISTE ANTWOORD IS: ‘PUNCHNAALD NR 10.’ 3 lezeressen winnen een het boek ‘Punch needle & Co’ VAN GOETHEM Agnes, Stekene; DAENEN Pascale, Wilderen; DE NIL Anne, PERK.

Wedstrijd kruiswoordraadsel November 2019:

HET JUISTE ANTWOORD IS: ‘KANEEL.’ 20 lezeressen winnen een ‘Giftbox van Spaas’ CRABS Maria, Steenokkerzeel; VANDE CAVEY Kathleen, Deinze; GEELEN Marleen, Oudsbergen; VAN REUSEL Annita, VeerleLaakdal; VANACKER Godelieve, Dentergem; GODIN Helene, Herentals; VAN LOOVEREN Annemie, Essen; VERCAUTEREN Christiane, Lebbeke; BOLS Linda, Booischot; BRAECKEVELT Claudine, Zwevezele; LIÉTART Marina, Putte; BECKERS Lieve, Bocholt; DE BLOCK Aline, Londerzeel Sint-Jozef; MATHYS Elza, Herne; VAN RAEMDONCK Anneleen, Oeselgem; LOOTENS Kristien, Ruiselede; HEYSELBERGHS Nicole, Broechem; VAN KERCKHOVE Lucienne, Sint-Niklaas; TAVEIRNE Ria, Nieuwrode; GEIRNAERT Martine, Lievegem.

Meer info op www.soxs.co.

Ferm jan-feb ‘20 67


Eten en drinken

KokeMie De kijk van Kokemie

Horen, zien en proeven

In ‘Eco lifestyle. Aan de slag!’ geeft Anne Drake een antwoord op de vraag waar velen mee worstelen: wat kunnen we zelf doen om onze ecologische voetafdruk te verkleinen zonder in te boeten aan stijl en comfort? Wat voeding betreft, legt ze de nadruk op lokale seizoensgroenten en producten van onze eigen boeren. En dat gaan wij natuurlijk niet tegenspreken!

Zeker gezond. Dat is de naam van een spiksplinternieuwe voedingsapp én receptenplatform dat Gezond Leven deze maand lanceert. Wil je gezond koken en eten maar mis je soms inspiratie? Dan is deze app zeker iets voor jou. Je kunt gemakkelijk een weekmenu samenstellen en tegelijkertijd je boodschappenlijst opmaken. Alle recepten voldoen aan de adviezen van de nieuwe Voedingsdriehoek. Wij leveren zelf recepten aan voor deze app, samen met o.a. Voedingscentrum.nl, NICE en Eva.

Anne Drake, Eco lifestyle. Aan de slag!, uitgeverij Angèle/Standaard Uitgeverij nv, 2019, € 22,50.

68 Ferm jan-feb ‘20

Truken van de foor Heb jij het boek Wereldgerechten al, dat we maakten samen met vzw De Ruimtevaart? In het artikel vanaf pagina 20 schotelen we je een heel menu voor. Ook de pindasnoepjes van Mina, een ander dessertje uit het boek, zijn heerlijk als verjaardagstraktatie op school. Het deeg heeft wel de neiging om nogal korrelig te zijn en uiteen te vallen. Een leuke oplossing: hou zijdepapier uit schoendozen bij, liefst in verschillende kleuren, en laat je kinderen er een tekening op maken of boodschap op schrijven. Stop de pindasnoepjes erin en presenteer ze samen in een leuke, doorschijnende bokaal.


STIMULEER JE CREATIVITEIT !

BRUSSELS EXPO 13 ›› 16 16/02 02 2020

Meer dan 350 DIY workshops & animaties

Ontdek de laatste creatieve trends en 200 hobbywinkels onder één dak.

› ›

Alles voor volwassenen & kids!

www.conceptum.eu

HOBBYBEURS

Gratis toegang tot de Cake&Sugar en Textile Festival by Burda beurzen NAAIWERK

350 OP S SH K R O W

KNUTSELEN CREATIEF GEBAK DECO

-€3

*

SUPER PROMO

VOOR FERM-LEDEN:

1. Ga naar brussels.creativa.eu & klik op ticket 2. Gebruik de promocode FERM20

*Enkel online

CREBRU0020_Ann_FERM_210x135_NL.indd 1

BRUSSELS.CREATIVA.EU

6/01/20 14:17

De Zorgcentrale.

Zo staat er altijd iemand klaar als het echt nodig is.

Huguette. Bezorgde mama sinds 1963. Kris. Iets minder bezorgde dochter sinds 2019.

Met de Zorgcentrale kies je voor professionele hulp wanneer het echt nodig is. Als er iets gebeurt en er is niemand in de buurt, dan komt onze verpleegkundige meteen ter plaatse. Met één druk op de knop van het personenalarm krijg je de zorg die je nodig hebt. Dat brengt rust. Voor iedereen.

Sluit je vandaag nog aan op zorgcentrale.be


m.

Groep

er van ons magazine n bruisende eciale acties. delen.

Lidnummer

HAAL MEER UIT JE FERM-LIDKAART!

Type

arde aan ’t men met jou. en. Echt.

Welkom bij alle Ferm-groepen

Geldig van tot

016/24 39 99 410 1476   SamenFerm.be   ferm@samenferm.be ■

OP REIS MET FERM 8/01/20 10:05

-50 euro

Wandelen naar Compostela, op ontdekking in het wervelende Marseille, fietsen door de Voerstreek of op droomreis naar de Himalaya. Het reisaanbod van Ferm is heel erg divers, maar er is één algemene deler: met je lidkaart boek je je uitstap met een mooie korting! Een overzichtje vind je vanaf pagina 58.

GENIETEN VAN MAMMA MIA!

-15%

MAMMA MIA! is een musicalsensatie. Wereldwijd haalde ze al meer dan 60 miljoen bezoekers. De Vlaamse versie die vanaf februari 2020 te zien is, wordt – op de verhaallijnen en muziek na – gloednieuw! Het wordt een muzikaal feest met de grootste hits van ABBA, maar ook een heerlijke romantische komedie en een smakelijke portie nostalgie. Mét topacteurs zoals Ann Van den Broeck, Tinne Oltmans, Evi Hanssen en Johan Terryn. Met je Ferm-lidkaart krijg je 15 % korting op alle voorstellingen. Je kortingscode is DeepBridgeVMV. Meer info: deepbridge.be en SamenFerm.be/ voordelen.

SUBTROPISCHE WATERPRET VOOR HET HELE GEZIN

Tot

-42 euro

Laat je opzwepen door het Caraïbisch ritme van Aqualibi! Palmbomen, kokosnoten, surfplanken,... sleuren jou mee naar zonnige oorden. Een heerlijk warme duik bij 29°C is dé ontspanning waar het hele gezin naar uitkijkt! In het ondiepe water van Kiddie Bay beleven de allerkleinste waterratten de tijd van hun leven, terwijl grote broer of zus de ene glijbaan na de andere afschuimt, en mama of papa genietend naar het spektakel kijkt. Of kies voor het gloednieuwe Bellewaerde Aquapark. Echte avonturiers voelen zich thuis in de glijbanen. De levensgenieters ontspannen in de wellness. Groot en klein leven zich uit in de speelzones. En iedereen geniet samen in Aquaventure, dé glijbaan voor het hele gezin. Ontdek Bellewaerde Aquapark of Aqualibi nu voor het voordeeltarief van €15/ticket, geldig voor maximaal 6 personen. Deze actief is geldig t.e.m. 31 maart op vertoon van onderstaande bonnen aan de kassa.

€ 15 in plaats van € 21

Kortingsbon

Bij afgifte van deze bon aan de kassa van Bellewaerde Aquapark genieten volwassenen en kinderen vanaf 1m40 van €6 korting op het volwassentarief, zoals geafficheerd aan de kassa’s. Geldig van 1/12/19 tot en met 31/03/20, voor maximum 6 personen*. * Geldig op een dag naar keuze volgens de openingskalender van het park. Niet cumuleerbaar met andere acties of promoties. Niet geldig op dagen waarop het park volzet is. Enkel originele bonnen hebben recht op bovenstaande korting. DISCOUNT 19118

70 Ferm jan-feb ‘20


ZIE OOK SAMENFERM.BE/VOORDELEN Tot

WEEKENDJE WEG!

-250 euro

Kasteelhoeve Wange is een duurzame verblijfplaats in een vierkantshoeve in Landen. Je komt er tot rust midden in de natuur. Groepen vanaf 20 vrienden of familieleden kunnen hier met een Ferm-lidkaart een weekendje boeken tegen liefst 250 euro korting. Kasteel Vaalsbroek in Vaals (NL) is een hotel en kasteel op een landgoed van 18 ha in het schilderachtige Limburgse heuvellandschap. Je krijgt als lid van Ferm 15% op de Flex tarieven, een kosteloze upgrade, een plattegrond (t.w.v. € 7.95) en 20% korting op een behandeling bij Beauty Vaalsbroek. Ferm bied je een korting aan (20% op je eerste nacht) bij het stijlvolle Anne’s House, een verblijf op wandelafstand van Hastings Old Town en St Leonards. Meer info: kasteelhoevewange.be, bilderberg.nl/vaals/kasteel-vaalsbroek en anneshousehastings.com

MET KORTING OP KAMP

Tot

-10 euro

Idee Kids vzw organiseert kampen voor kinderen van 3 tot 12 jaar op 30 kamplocaties. Denk aan een maffe meidenkamp, cowboys en indianenkamp, virtual realitykamp ... Als lid van Ferm geniet je van € 7 korting per kind per kamp. Vanaf het tweede kind ontvang je € 10 gezinskorting (op dezelfde locatie in dezelfde kampweek). -

Ga naar www.ideekids.be. Maak je keuze en klik op ‘schrijf je in’. Bij Partnerkorting kies je voor FERM Bij code vul je FERMKIDS in. Daarna klik je op volgende. Klaar! Meer info: SamenFerm/voordelen

DIY DELUXE

-3 euro

Meer dan 350 DIY workshops en animaties en meer dan 200 hobbywinkels onder één dak, en dat allemaal voor creatieve zielen. Daar moeten we bij zijn… en dat kan gelukkig ook! Op pagina 69 ontdek je hoe je de onmisbare beurs Creativa kunt bijwonen mét 3 euro korting. Noteer de data, van 13 tot 16 februari, alvast met stip in je agenda! Brussels Expo, here we come! Meer info: belgium.creativa.eu/nl/

TOPKORTING OP DE VOLLEDIGE COLLECTIE VAN BERGHOFF

-40%

BergHOFF, dat staat voor potten en pannen van de bovenste plank. Koken, blancheren, grillen, stomen, braden of wokken: in dit stevige gerief til je het niveau van je kookkunsten nét nog een streepje hoger! En dan hebben we het nog niet eens gehad over het prachtige servies, de vlijmscherpe messen en onmisbare keukenhulpjes. Alles, maar dan ook alles op hun mooie website scoor jij als lid van Ferm nu met 40% korting! Lees op pagina 2 hoe je dat voor elkaar krijgt! Meer info: myberghoffvoucher.be

Ferm jan-feb ‘20 71


ZIE OOK SAMENFERM.BE/VOORDELEN GOEDKOPER LEZEN

-10%

Lannoo heeft het boek dat je zoekt! Ontdek hun ruime aanbod binnen tal van thema’s zoals geschiedenis, lifestyle, culinair, kunst, kind & jeugd, reizen, fotografie, sport, psychologie, management, pedagogie... Maak kennis met topauteurs zoals Leo Bormans, Elise De Rijck en vele anderen. Shop je favoriete boeken met 10% korting en gratis verzending. Gebruik daarvoor de kortingscode vmv20 op een selectie van titels op lannoo.be/vmv2020 of in het winkelmandje van lannoo.be.

TOPDEAL VOOR BELGISCHE MAKE-UP

Tot

30%

DPG Media, de uitgever van Het Laatste Nieuws, De Morgen, Dag Allemaal, Humo, Story, TV Familie, TeVe-Blad en Goed Gevoel, biedt Ferm-leden een korting aan van 20% op een jaarabonnement en 30% voor twee jaar! Deze voorwaarden gelden ook bij geschenkabonnementen. Ga nú naar dpgmedia.be/vmv en bestel je favoriete krant of magazine!

Gratis

oogpotlood

Cent Pur Cent is een Belgische, gezonde make-uplijn op basis van mineralen. Cent Pur Cent staat voor 100% puurheid, 100% zuiverheid, 100% gezondheid, 100% crueltyfree en 100% kwaliteit. Het is makeup zonder toevoeging van schadelijke stoffen zoals parfum, niet-natuurlijke olie of kleurstoffen. Boek nu een make-upworkshop met Cent Pur Cent voor 20 euro p.p. Hiervoor krijg je een waardebon van 20 euro voor producten, een korting van 10%, een gratis oogpotlood t.w.v. 17,99 euro en een exclusieve kortingpas. Je groep inschrijven kan via cynthia@centpurcent.com.

72 Ferm jan-feb ‘20

LEKKER BLADEREN

VOOR CREALOVERS

Tot

50%

Als creatief lid van Ferm val je in de prijzen bij onze partners Veritas en De Banier. Veritas selecteerde een naaidoos met een leuk design, handige opbergvakken en kwaliteitsmateriaal: kleermakerskrijt, een stofschaar van 21 cm, een lintmeter, tornmesje, draadsnijder, zoommeter, speldendoosje en wit/zwart topgaren. Als lid van Ferm krijg je nu 50% korting op de winkelwaarde en betaal je slechts € 25! In de doos vind je bovendien een voordeelkaart voor 10% korting op het hele creatieve assortiment, tot 30 juni 2020. Ontdek op SamenFerm.be/ voordelen hoe je dit bestelt!


DEZE MAAND TE WINNEN LEREN RIJDEN VOOR MINDER GELD

Tot

-40,50 euro

Ga jij (of je zoon of dochter) binnenkort voor je rijbewijs B? Mogen wij je wielen dan richting VAB-Rijschool draaien? Daar leer je de kneepjes van het vak met professionele begeleiding. Eerst de goede raad van een ervaren lesgever, en dan oefenen maar met je eigen begeleider. Wil je zelfstandig rijden? Dan kies je best voor de opleiding van 20u. Welke optie je ook kiest, Ferm geeft je een duwtje in de rug met 3% korting. Voor de meest intensieve opleiding betaal je dan 40,50 euro minder. Aanbod voor leden van Ferm - Korting: 3% op theorie- en praktijklessen rijbewijs B, maar ook AM en A. Actie geldig tot 31/06/2020 en niet cumuleerbaar met andere acties of kortingen. - Korting enkel geldig in de kantoren op vertoon van de Fermlidkaart en dus niet online. Adressen via vabrijschool.be - Korting is niet geldig op het vormingsmoment

SPORT VOORDELIG

-20%

Maak je sportieve voornemens waar met Sportoase tegen een mooie korting van 20%! Haal dus snel een beurtenkaart voor groepslessen of fitnessabonnement voor drie of twaalf maanden in huis. Bovendien bedragen de instapkosten voor een abonnement voor jou maar € 55 i.p.v. € 80!

Dit zijn de voorwaarden: • Korting op vertoon van je identiteitskaart en Ferm-lidkaart • Korting is niet van toepassing voor de dans- en zwemschool • Korting geldt niet voor zwembeurten of zwemkaarten • Korting is niet cumuleerbaar • Na afloop van het abonnement of de beurtenkaart kun je van dezelfde tarieven genieten op vertoon van je identiteitskaart en Ferm-lidkaart.

Deelnemen doe je op SamenFerm.be/wedstrijden

WIN HIPPE WOLLEN SOKKEN VAN SOXS Traditioneel en trendy, deze twee woorden zijn de perfecte omschrijving voor de wollen sokken van SOXS. Ze zijn comfortabel en ademend, nemen vocht op, zijn zacht, warm en modieus. Eigentijdse klassiekers, gemaakt van pure, duurzame wol. De sokken bevatten daarnaast een leuk gekleurd label. Heerlijk voor binnen en buiten. Ze worden geleverd in een stijlvolle doos, waardoor ze ook ideaal zijn als cadeau. Meer info op www.soxs.co. Wij geven 5 paar hoge sokken weg t.w.v. € 29,95/stuk aan onze puzzelaars! Kijk maar op pagina 67.

MAAK KANS OP EEN UPPERHAIR PARTY Een ervaren kapper komt bij jou thuis naar de coupe van jou en je vriendinnen kijken en geeft tips over je snit, haarverzorging en styling. Op het einde van de avond weet je perfect wat gedaan en kun je de juiste producten kopen om in de toekomst bad hair days te vermijden. Als gastvrouw krijg je de avond zelf een nieuw kapsel én een literfles professionele shampoo cadeau. Wij geven deze maand 10 Upperhair party’s weg. Kijk maar op pagina 33.

Wil je ook genieten van deze voordelen? Ga dan snel naar SamenFerm.be/lidworden Ferm jan-feb ‘20 73


E NIEUW STRIP

74 Ferm jan-feb ‘20


Genoten van dit magazine? Wil je meer van dit? Meer artikels over geweldige initiatieven? Over mensen die vechten voor de goeie zaak? Over singles, zorgkinderen en supersenioren en manieren om hen weer dichter bij elkaar te brengen? Over tips voor een gezond evenwicht tussen werk en vrije tijd? Over mensen met een andere achtergrond die we soms nog te weinig kennen? Over even ontsnappen uit de druk, druk, drukke maatschappij?

Heb je met andere woorden de smaak te pakken? Doe dan nu je voordeel en word snel lid van het grootste vrouwennetwerk in Vlaanderen voor amper €15*. Of overtuig je buurvrouw, tante, dochter of nicht om ervoor te gaan. Want Ferm wil meerwaarde geven aan het leven, dankzij een ongezien aanbod van activiteiten en diensten. Altijd dichtbij, altijd warm. Sluit je aan via SamenFerm.be en geniet een jaar lang van: • 10x het magazine van Ferm in je bus. • Korting op meer dan 50.000 activiteiten in heel Vlaanderen. • Voordelen op lectuur, trips, sport en nog veel meer. Voor jou en de hele familie! *Was je ooit al eens lid van KVLV? Dan betaal je €30.

Welkom bij Ferm!

SamenFerm.be


SamenFerm.be


Millions discover their favorite reads on issuu every month.

Give your content the digital home it deserves. Get it to any device in seconds.