__MAIN_TEXT__
feature-image

Page 1

WIN

Gratis tickets voor cultuur P. 6

WWW.DAVIDSFONDS.BE | MRT 2019 | GRATIS VOOR IEDEREEN MET EEN DAVIDSFONDS CULTUURKAART

P912013 / Maart-april-mei / Verschijnt vier keer per jaar / Afgiftekantoor Antwerpen X

Kunst, muziek en religie in de schijnwerpers

Van Wannes Van de Velde tot Tourist LeMc 50 jaar Vlaamse kleinkunst

Bruegel in zwart-wit De Nacht van de Geschiedenis in Brussel

Goeroes, goden en profeten Reizen in het spoor van de wereldreligies


BELEEF CULTUUR OP JOUW MANIER

Lees hier onze nieuwe missie Eind 2018 lanceerden we onze vernieuwde missie, die we graag met jou delen. Want meer dan ooit willen we iedereen verbin­ den via cultuur. We zetten alles op alles om ervoor te zorgen dat ons cultuurnet­ werk verankerd, verbindend, dichtbij, open, aanstekelijk, verdiepend en bevlogen blijft. Lees hieronder onze nieuwe missietekst. Davidsfonds is een Vlaamse sociaal-­culturele netwerkorganisatie die lokaal verankerd is en die vanuit een christelijke inspiratie op een dynamische en inclusieve manier ­mensen ­verbindt door samen cultuur te beleven en ervan te genieten. Davidsfonds organiseert een waaier aan activiteiten rond taal, geschiedenis, kunst en erfgoed die de beleving verdiepen en verbreden. Daarmee beogen we zowel persoonlijke ­ontplooiing en emancipatie van alle inwoners van Vlaanderen en Brussel, als een sterkere sociale cohesie. Dat realiseren we in

dialoog en wederzijds respect, solidariteit en een grote maatschappelijke bewogenheid. Samenwerking, kwaliteit en innovatie staan daarbij voorop. Davidsfonds staat voor een uitgesproken en actief engagement van vrijwilligers. Liefde voor onze taal en kunst, kennis van onze geschiedenis en zorg voor ons erfgoed gaan hand in hand met de inzet voor een warme en zorgzame gemeenschap. Met een open blik op de wereld en de toekomst omarmen wij de samenleving in al haar diversiteit. Geloof je ook in de Davidsfonds missie en wil je een bijdrage leveren aan een warme samenleving? Doe een gift en help ons om vandaag en morgen actief drempels weg te nemen voor mensen die minder makkelijk cultuur kunnen beleven. Vanaf 40 euro ontvang je een fiscaal attest. Een gift kun je overmaken op rekeningnummer BE98 4310 0693 8193 met vermelding ‘gift’.


© Kris Van Exel

PETER

3

2019 wordt ons jaar

T

oen mijn grootmoeder eind jaren 1970 ging verhui­ zen, na driekwart eeuw in haar huisje, trokken papa en ik naar haar zolder. Gehard door twee wereldoorlogen en een jong weduwenbestaan hamsterde grootmoeder letterlijk alles op die zolder van haar. Natuurlijk lagen er appeltjes te drogen waarmee de muizen ’s nachts voet­ bal speelden, maar we vonden ook een zak rijst uit de jaren 1950 (“Het was toen oorlog,” verdedigde groot­ moeder zich, verwijzend naar Korea) en tenen manden, klompen, kisten met oude kledij en afgedankt want kaduuk meubilair. Gebruiksvoorwerpen uit lang vervlo­ gen tijden die nu het geluk van brocan­ teurs zouden vergroten. En ook: enkele dozen met boeken. Boeken? We hadden ­grootmoeder nooit iets anders zien lezen dan de krant, waar ze nadien de aardappelen op schilde. Maar inderdaad: het ene na het andere boek kwam na een zolderverbanning van vele decennia aan het licht. De kaften met “Voor Godsdienst, Taal en Vaderland” verraadden onmiskenbaar dat het Davidsfonds publi­ caties waren. Nog altijd weet ik niet wie die gulzige lezer was. Mijn grootvader, vermoed ik, die lang voor mijn geboorte het tijdelijke met het eeuwige had verwisseld. Eén ding is zeker: mijn ouders lazen die boeken niet. Davidsfonds was er niet voor arbeiders, dachten ze. Maar die boeken, die koester ik.

Toen ik bij Davidsfonds Retie mee de negentigste verjaardag ging vieren, dacht ik daaraan terug. Iemand zei me: “Ik vind het fantastisch dat we onze activiteiten willen verbreden naar zoveel mogelijk mensen in Vlaan­ deren. Dan kan ik eindelijk mijn kleinkinderen moti­ veren om te komen.” Het klopt dat we ‘nieuw publiek’ breed invullen. Met mensen van een andere origine, heel zeker, maar ook met verschillende generaties, diverse maatschappelijke geledingen en alle mogelijke gezind­ ten en overtuigingen. De eerste stap in onze vernieuwing is gezet: we zijn ons ervan bewust dat het anders kan en anders moet, en we hebben onze nieuwe opdracht gedefinieerd. Dit jaar zetten we met ­Davidsfonds die missie (die je op de pagina hiernaast kunt lezen) in con­ crete acties om. We kijken naar wat er lokaal leeft, onder­ steunen wat al bloeit en versterken wat we willen laten groeien. Dat kan alleen maar door samen te werken. Want de beste manier om de toekomst te voorspellen, is die samen te creëren. Negativisme, cynisme of pessi­ misme mogen ons niet uit het lood slaan. Ons pad is misschien hobbelig, maar biljartvlakke asfaltwegen zijn eentonig en saai. 2019 wordt ons jaar!

De beste manier om de toekomst te voorspellen, is die samen te creëren

Peter De Wilde nationaal voorzitter


Inhoud

COLOFON DAVIDSFONDS CULTUURMAGAZINE REDACTIECOÖRDINATIE Lieselotte De Snijder TEKSTEN Cecilia Coppens, Lieselotte De Snijder, An Dodion, Peter De Wilde, Friedl’ Lesage, Dimitri Leue, Lennaert Maes, Sara Santens, Kurt Van Eeghem

4

BELEVEN

BELEZEN

GEDREVEN

BEELDEN Vicky Bogaert, Davidsfonds, Thomas De Boever, Emma Ringelding, Shutterstock, Bram Tack, Unsplash , Wouter Van Vooren BEELD COVER Antonio Molinari CONCEPT, EINDREDACTIE & OPMAAK Jansen&Janssen, www.jaja.be ADVERTENTIES Publicarto, contactpersoon: Sabine Baetens, tel. 053 82 60 92 DRUK Moderna Printing VERANTWOORDELIJKE UITGEVER Tine Verhelst, Davidsfonds, Quinten Metsysplein 12, 3000 Leuven, 016 31 06 00, www.davidsfonds.be, cultuurmagazine@ davidsfonds.be

20

Van Wannes Van de Velde tot Tourist LeMc Dagevenement over 50 jaar Vlaamse kleinkunst

34

Bruegel in zwart-wit De Nacht van de Geschiedenis in Brussel

48

Goeroes, goden en profeten Reizen in het spoor van de wereldreligies

Volg ons op

 

Davidsfonds is niet verantwoordelijk voor de inhoud van de ­commerciële advertenties.

30

Het papier van dit magazine werd gemaakt van 100% gerecycleerde vezels. Om dit papier te maken werd dus geen hout gekapt en werden evenmin nieuwe houtvezels toegevoegd.

46

54

3× Uit met Vlieg Niet te missen gezinsactiviteiten

Lees & teken Tien klimaatacties die werken van Pieter Boussemaere

Hart & ziel Gepassioneerde vrijwilliger

32 DIMITRI

44 FRIEDL’

58 KURT

Uit het goede hout

Choreografie op Bach

De divo van het Vlaams Ballet

Davidsfonds Cultuurmagazine maakt deel uit van Folio, een verbond van Vlaamse culturele, literaire en erfgoedtijdschriften.


Jan Boncquet 63 jaar

de minnaar

Gepensioneerd

Gehuwd met Hilde, 3 kinderen en 3 kleinkinderen

Wat doet jouw culturele hart sneller kloppen? Dat vragen we in elk nummer aan een gepassioneerde cultuurliefhebber.

 Davidsfonds Mijn vrouw en ik hebben een brede culturele interesse en vinden het aanbod van cursussen en rondleidin­ gen bij tentoonstellingen interessant. Zo hebben we in 2018 de cursussen van Jan Caeyers over Beethoven en Mozart bijzon­ der geapprecieerd.  Film La meglio gioventù, een familie­ kroniek die zich afspeelt in het Italië van 1966 tot 2003, een periode die groten­ deels gelijkloopt met mijn eigen leven. Dat maakt de film zeer herkenbaar.

 Muziek We hebben een abonnement in De Munt en gaan regelmatig naar klassieke concerten, maar overdag luister ik ook naar popmuziek op de radio. Op de zender Joe worden veel oldies gedraaid.  Boek Ik lees graag boeken over geschie­ denis, van de oudheid tot de recente tijd. De boeken van Philipp Blom, vooral De duizelingwekkende jaren (over het Europa in de jaren vóór WOI) en Alleen de wolken (over het interbellum) zijn tegelijk levendig en erudiet. Wat de oudheid betreft, beleefde ik plezier aan Een Odyssee van Daniël Mendelsohn, waarin hij commentaar bij Homerus’ Odyssee combineert met een verhaal over de relatie met zijn vader.  Reis Rome biedt op zichzelf al een he­ le kunstgeschiedenis, van de Romein­ se oudheid over de renaissance en de ba­ rok tot de hedendaagse kunst. Het MAXXI (­Museo n ­ azionale delle arti del XXI secolo), ontworpen door Zaha Hadid, is zeker een ­bezoekje waard.

© Wouter Van Vooren

 Culturele passie De bronzen beelden van Henri Boncquet, een 19de-eeuwse beeld­ houwer en een ver familielid. Ik v­ erzamel alle informatie over hem en als er een beeld wordt aangeboden, probeer ik het te kopen. In 2008 heb ik ook een expo geor­ ganiseerd over hem en zijn broer, die ook beeld­houwer was.

Wil je ook graag jouw culturele passies delen in Davidsfonds Cultuurmagazine? Laat het ons weten via cultuurmagazine@ davidsfonds.be.

5


CULTUUR AGENDA

Uit het ruime culturele aanbod selecteerden we een aantal niet te missen evenementen.

Korting met je Davidsfonds Cultuurkaart

Als je korting krijgt met de Davidsfonds Cultuurkaart of kans maakt op gratis tickets, dan staat dat er expliciet bij.

© Eleni Debo

6

De Nacht van de Geschiedenis Avond in het teken van meesterschap

DI 19.03 Vlaanderen en Brussel

Op dinsdag 19 maart 2019 is het weer zover: tientallen Davidsfonds afdelingen organiseren dan hun allerbeste geschiedenisactiviteit. Zo realiseren ze samen een van de grootste historische evenementen van Vlaanderen: De Nacht van de Geschiedenis. Het thema dit jaar is meesterschap en dat wordt op allerlei manieren ingevuld. Benieuwd wat jouw regio te bieden heeft op 19 maart? Ontdek alle activiteiten per provincie op de site. INFO www.nachtvandegeschiedenis.be. Blader door naar pagina 34 en ontdek alvast de bijzondere activiteit rond Bruegel die in Brussel op het programma staat.

Erfgoeddag over vakmanschap Wil je na De Nacht van de Geschiedenis nog meer weten over meesterschap? Neem dan deel aan de 19de editie van Erfgoeddag op zondag 28 april. Centraal staat het culturele erfgoed van en over vakmanschap, meesterschap, leren en maken in Vlaanderen. Hoe maak je het? Maar ook: hoe maakt het je? En hoe geven we dat dan door? Je ontdekt de antwoorden op heel diverse manieren in heel Vlaanderen. INFO www.faro.be/erfgoeddag

ZO 28.04 Vlaanderen


Kunst in Huis stelt tentoon

ZA 25.05 11 uur & 14 uur Zuiderpershuis Antwerpen 20 DUOTICKETS voor een rondleiding met artistiek leider Claudine Hellweg op zaterdag 25 mei om 11 uur of om 14 uur. De deelnemingsinfo staat op p. 13.

Je krijgt één maand gratis huur bij alle nieuwe abonnementen. Als je de Nieuwe Garde bezoekt, krijg je exclusief 6 maanden kunstuitleen voor 50 i.p.v. 89 euro. Aanbod alleen geldig voor nieuwe abonnees.

Kunst in Huis selecteert elk jaar een vijftiental kunstenaars die aan het begin van een veelbelovende carrière staan. Kunst in Huis geeft hen extra aandacht door hun werk uit te lenen aan kunstliefhebbers in Vlaanderen en Brussel, en door hen voor te stellen tijdens de groepstentoonstelling De Nieuwe Garde. Die jaarlijkse expo presenteert een selectie van hun werken. In het Zuiderpershuis kun je van vrijdag 17 tot zondag 19 mei en van vrijdag 24 tot zondag 26 mei kennismaken met kunstenaars die nog niet erg bekend zijn bij het grote publiek, maar die wel het ontdekken waard zijn. INFO kunstinhuis.be/denieuwegarde. Vrije toegang.

7

© Jean-Baptiste Millot

De Nieuwe Garde

De vier elementen Door Les Muffatti & Bertrand Cuiller Het universum bestond volgens de Grieken uit de elementen vuur, lucht, water en aarde, terwijl het nobelste element, ether, een puur hemels fenomeen was. Componisten van de verlichting gingen graag aan de slag met die elementen, maar vonden de contrasterende chaos minstens even fascinerend. Les Muffatti, het Brussels Baroque Orchestra, nemen die componisten gretig onder handen en storten zich in woeste barokke danssuites. Tijdens de iconische Cahos van Rebel en de spannende stormscène uit Alcione van Marais houdt meester­klavecinist Bertrand Cuiller de teugels nog nét in handen. INFO www.concertgebouw.be. Om 19.15 uur is er een inleiding door Ignace Bossuyt.

ZA 06.04 20 uur Concertgebouw Brugge 15 DUOTICKETS De deelnemingsinfo staat op p. 13.


CULTUUR AGENDA

8

Les Bienveillantes Nieuwe opera van Hèctor Parra

WO 24, VR 26, DI 30.04 & DO 02.05 19.30 uur & ZO 28.04 15 uur Opera Antwerpen

ZO 12, DI 14, DO 16 & ZA 18.05 19.30 uur Opera Gent

Je krijgt 25% korting op alle tickets met kortingscode DFLITTELL. Je Cultuurkaart wordt ter plaatse gecontroleerd.

Componist Hèctor Parra schreef met Les Bienveillantes, naar Jonathan Littells controversiële roman De welwillenden (2006), zijn zesde grote werk voor muziektheater. Hoofdpersonage Max Aue is als SS’er getuige en vooral ook mededader van de oorlogsgruwel, maar voelt zich er niet door bezwaard. Aue wordt neergezet als een gevoelige, cultureel gevormde intellectueel, maar ook als een psychologisch getraumatiseerde en homoseksuele nazi. Dat creëert een onbehaaglijke, dubbelzinnige situatie. Voor deze opvoering brengt Opera Vlaanderen operazangers met een sterke scenische uitstraling samen. Calixto Bieito regisseert het stuk. INFO www.operaballet.be

Carll Cneut uit Dulle Griet ­ (De eenhoorn, 2017)

Feast of Fools Bruegel herontdekt Pieter Bruegel wordt vaak beschouwd als dé belichaming van de Vlaamse identiteit. Waarom is dat zo? Hoe komt het dat Bruegel sinds de herleving van zijn werk rond 1900 is uitgegroeid tot een onuitputtelijke bron van inspiratie, maar ook tot een cliché? In de expo Feast of Fools. Bruegel herontdekt maak je kennis met een reeks sleutelwerken van Vlaamse en internationale kunstenaars die ‘iets met Bruegel hebben’, zoals Ensor, Permeke en Dix. Ze knopen aan bij zijn thema’s, herinterpreteren die en citeren hem, en tonen zo aan dat zijn werk tot op vandaag niets aan relevantie heeft ingeboet.

© Hans Op de Beeck

INFO www.feastoffools.be

ZO 07.04 t.e.m. ZO 28.07 Kasteel van Gaasbeek

20 DUOTICKETS De deelnemingsinfo staat op p. 13.

Je betaalt het reductietarief.


© www.lukasweb.be, foto Dominique Provost

Goodbye, Hello Concert in het teken van de brexit

BOZAR Brussel 10 DUOTICKETS De deelnemingsinfo staat op p. 13.

Je krijgt een gratis drankje tijdens de concerten van Klarafestival in BOZAR.

Op vrijdag 29 maart 2019 treedt de brexit normaal gezien in voege. In Brussel, het hart van Europa, zal het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie niet onopgemerkt voorbijgaan. Met een lecture concert (muziek en woord) laten het Britse Aurora Orchestra en tenor Ian Bostridge o.l.v. Nicolas Altstaedt horen hoe nauw de kunstzinnige banden tussen de Britse eilanden en het Europese vasteland wel zijn. Tussen de muziek door lezen de literaire reuzen Jonathan Coe en Ali Smith voor uit eigen werk en belichten ze de culturele relaties tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk. INFO www.klarafestival.be

9

De Mena, Murillo & Zurbarán Meesters van de Spaanse Barok Het Sint-Janshospitaal in Brugge vormt het tijdelijke decor voor Spaanse kunst uit de 17de eeuw. In de imposante ziekenzalen worden ruim twintig religieuze sculpturen en schilderijen boordevol passie tentoongesteld. De expo vormt een zeldzame gelegenheid om kennis te maken met een weinig bekend aspect van Spanjes Gouden Eeuw. Het hoogtepunt van de tentoonstelling, naast schilderijen van meesters als Murillo en Zurbarán, is een groep van zeven hyperrealistische sculpturen van de grootste beeldhouwer van de Spaanse barok, Pedro De Mena. Musea Brugge werkt voor de expo samen met het Musée National d’Histoire et d’Art in Luxemburg.

VR 08.03 t.e.m. ZO 06.10 Sint-Janshospitaal Brugge 10 DUOTICKETS De deelnemingsinfo staat op p. 13.

Je betaalt 10 in plaats van 12 euro voor maximaal twee personen per Cultuurkaart.

INFO www.museabrugge.be

© Marco Borggreve

VR 29.03 20 uur

Zin om de Spaanse barok in Spanje te ontdekken? Met Davidsfonds Cultuurreizen reis je naar verschillende Spaanse bestemmingen, bijvoorbeeld naar Cuenca en Castilla La Mancha, waar je in april de Semana de Música Religiosa de Cuenca meemaakt. Dat muziekfestival tijdens de Semana Santa – de Goede Week – brengt hoofdzakelijk religieuze muziek, met een accent op barok en romantiek. De locaties zijn voortreffelijk: kerken of fraai ontworpen auditoria. INFO www.cultuurreizen.be


CULTUUR AGENDA

© Ans Brys

Winnaars ­Koningin Elisabeth­wedstrijd aan het werk

10

Concert met Antwerp Symphony Orchestra

VR 07.06 20 uur Koningin Elisabethzaal Antwerpen 25 DUOTICKETS De deelnemingsinfo staat op p. 13.

Je krijgt 5 euro korting op maximaal twee tickets.

Opperste concentratie, pijnlijke uitschuivers en een spannende ontknoping: de Koningin Elisabethwedstrijd zorgt elk jaar opnieuw voor spanning bij uitvoerders én luisteraars. De editie voor viool in 2019 vormt geen uitzondering. Wie valt deze keer in de prijzen? Drie laureaten delen na afloop van de wedstrijd het podium met het Antwerp Symphony Orchestra onder leiding van Martyn Brabbins. Een uitgelezen kans om de viooltalenten zonder wedstrijdstress en op het toppunt van hun kunnen aan het werk te zien en te horen. INFO www.antwerpsymphonyorchestra.be

Depotgeheimen Bezoek aan de kelders van het Letterenhuis In de kelders van het Letterenhuis rust het geheugen van de Vlaamse literatuur. In opslag- en bewaarruimtes archiveert het Letterenhuis ruim twee miljoen brieven en manuscripten van grote en kleine Vlaamse schrijvers en dichters, documenten van tientallen uitgevers, literaire tijdschriften en verschillende dodenmaskers en handafgietsels van overleden auteurs. Een Letterenhuisgids neemt je mee in de depots en openbaart de archieven van Hendrik Conscience, Paul van Ostaijen, Willem Elsschot, Jef Geeraerts en Karel van de Woestijne. Als kers op de taart ontdek je 60.000 culturele affiches uit grote en kleine culturele huizen, van bekende en minder bekende vormgevers.

© Antwerp Symphony Orchestra

INFO www.letterenhuis.be

ZA 15.06 11 uur Letterenhuis Antwerpen 10 DUOTICKETS voor een depotrondleiding op zaterdag 15 juni om 11 uur. De deelnemingsinfo staat op p. 13.

Je krijgt 2 euro korting op de permanente expo en alle tijdelijke tentoonstellingen, maximaal twee personen per Cultuurkaart.


11

De Grotesken Een fascinerende fantasiewereld

VR 05.04 t.e.m. ZO 15.09 Museum Plantin-Moretus Antwerpen 20 DUOTICKETS De deelnemingsinfo staat op p. 13.

Je krijgt 2 euro korting op de toegang voor maximaal twee personen.

Grillig, bizar, monsterachtig, maar ook karikaturaal en lachwekkend. Het Prentenkabinet van het Museum PlantinMoretus pakt uit met De Grotesken. Een fascinerende fantasiewereld. Tijdens de expo ontdek je grotesken van de renaissance tot nu: van 16de-eeuwse fantasierijke figuren en beesten, werk van Hans en Paul Vredeman de Vries, tot prenten van Bosch en Bruegel. Moderne en hedendaagse prenten van James Ensor, Fred Bervoets, René De Coninck en Carll Cneut tonen aan dat kunstenaars gefascineerd blijven door het groteske. INFO www.museumplantinmoretus.be

Estado Vegetal Planten op de planken Een ontroerende, diep menselijke voorstelling met planten in de hoofdrol? Dat kan, zo bewijst theatermaakster Manuela Infante. In Estado Vegetal doet ze het schijnbaar onmogelijke: ze schrijft een tekst voor een tiental personages waarin een dialoog met planten centraal staat. Haar verrassende tekst wordt op scène gebracht door één actrice, Marcela Salinas, in een even komische als tragische vertolking. En dan hebben we het nog niet eens over de adembenemende scenografie. INFO www.kvs.be

Frans Huys (graveur), naar Cornelis Floris, Cornelis (II), Hans Liefrinck (I) (uitgever), Masker met een baard met krullen (1555), Museum Plantin‑Moretus

DI 26.03 20 uur KVS Brussel 5 DUOTICKETS De deelnemingsinfo staat op p. 13.

Je krijgt een gratis drankje bij eigen voorstellingen van KVS, maximaal twee drankjes per Cultuurkaart.


12

Ontdek Brussel met Muntpunt Stadswandeling en concert Ontdek Brussel in al zijn schoonheid, diversiteit en creativiteit met Brussels Philharmonic en Muntpunt. Doe mee met de wandeling Brussel, het manifest van het anders zijn samen met een gids van Korei en proef van een heerlijk (optioneel) avondmaal in L’architecte op het Flagey­plein. Achteraf geniet je van ­Scriabin, Poème de l’extase, een concert van Brussels Philharmonic o.l.v. Stéphane Denève in Flagey. Poëzie en muziek proberen de tijd te vatten en vinden elkaar in muziek van Rachmaninov, Dutilleux en Debussy. Skrjabin voegt er zijn eigen dimensie aan toe.

Historium Brugge Op tijdreis naar de middeleeuwen

Brugge 15 VIP-DUOTICKETS met een bezoek aan Historium Story, Historium Exhibition, Historium Virtual Reality, Historium Tower en één drankje in het Duvelorium Grand Beer Café. De deelnemingsinfo staat op p. 13.

Je krijgt 10% korting op een Explorer Ticket voor maximaal twee personen per Cultuurkaart.

In het Historium in Brugge beleef je zelf hoe de stad bruiste tijdens de Gouden Eeuw. In de Historium Story volg je het liefdesverhaal van Jan van Eycks leerjongen Jacob, terwijl je wandelt door een attractie met film, decors en speciale effecten. In de Historium Exhibition, de interactieve tentoonstelling, vind je aanvullende informatie over de Brugse middeleeuwen of kun je deelnemen aan de Family Trail. Met de Historium Virtual Reality keer je dan weer terug naar het jaar 1435 en vaar je virtueel de haven van Brugge binnen. En voor een uniek uitzicht op de Brugse Markt en het Belfort kun je voortaan de Historium Tower beklimmen.

INFO www.muntpunt.be

INFO www.historium.be

© Wouter Van Vaerenbergh

Elke dag open van 10 tot 18 uur

ZA 18.05 15 uur Heilig Kruisplein & Flagey Elsene

10 DUOTICKETS voor de combi wandeling en concert. De deelnemingsinfo staat op p. 13.

Je krijgt 10 euro korting voor verschillende arrangementen. Meer info via www.davidsfonds.be/ muntpunt.


WEDSTRIJD

13

4 vip-arrangementen

Merodefestival Muziek tijdens het hemelvaartsweekend

WO 29.05 t.e.m. ZO 02.06 2 euro korting per ticket voor alle betalende activiteiten van het Merodefestival en de erfgoedconcerten in de kerk van Langdorp. Online bestellen met kortingscode DAVIDSFONDS. Max. 2 tickets per Cultuurkaart.

Het Merodefestival, dat zijn prinsheerlijke concerten en muzikale wandelingen door de mooiste natuurgebieden en langs de fijnste erfgoedplekjes van de Merodestreek, het grensgebied van Vlaams-Brabant, Antwerpen en Limburg. Voor de vijfde editie komt er muziek uit Griekenland (Savina Yannatou), Engeland (Kitty Macfarlane, Alden, Patterson & Dashwood, Robb Johnson) en Zweden (Ulrika Boden & Sofia Sandén), aangevuld met uniek talent van bij ons, zoals MANdolinMAN, A la Rum, BRISK of Naragonia. Een mooie selectie van wat de Europese folkmuziek te bieden heeft, telkens feeëriek omkaderd. Je geniet niet alleen van concertavonden in het openluchttheater De Warande in Diest, maar tijdens muzikale wandelingen van zo’n zeven kilometer lang ontdek je pittoreske erfgoedparels en houd je halt bij korte muzikale sets in het midden van de natuur. Ontdek de streek, de muziek en geniet! INFO www.merodefestival.be Blader door naar pagina 20 en lees alles over het dagevenement rond Vlaamse kleinkunst dat Davidsfonds Academie op zaterdag 1 juni organiseert bij het concert van A la Rum op het Merodefestival.

gratis tickets

Om kans te maken op gratis tickets voor: ȵȵ De vier elementen ȵȵ De Nieuwe Garde ȵȵ Goodbye, Hello ȵȵ Feast of Fools ȵȵ De Grotesken ȵȵ Estado Vegetal ȵȵ Historium Brugge

In samenwerking met het Merodefestival mogen we vier vip-arrangementen weggeven. Een vip-­ arrangement bestaat uit een duoticket voor een avondconcert, een duoticket voor een muzikale wandeling en een overnachting met ontbijt in een B&B in de Merode­streek tijdens het Merode­festival 2019. Dit zijn de vier vip-arrangementen: ȵȵ 29.05 & 30.05: je geniet van het concert van Savina Yannatou (29.05), overnacht in B&B De Meren in Langdorp en wandelt in Bergom (30.05) ȵȵ 30.05 & 31.05: je geniet van het concert van Naomi Vercauteren & Guests (30.05), overnacht in B&B De Zil in Herselt en wandelt in Hertberg (31.05) ȵȵ 31.05 & 01.06: je geniet van het concert van ­MANdolinMAN & Guests (31.05), overnacht in B&B Mon Dieu in Scherpenheuvel en wandelt in Engsbergen (01.06) ȵȵ 01.06 & 02.06: je geniet van het concert van A la Rum (01.06), overnacht in B&B Welcome Home in Eindhout en wandelt in Oosterlo (02.06). Om kans te maken op een vip-pakket los je vóór zondag 31 maart 2019 de wedstrijdvraag op via www.merodefestival.be/davidsfonds.

ȵȵ de expo rond Spaanse Meesters ȵȵ het laureatenconcert van de Koningin Elisabethwedstrijd ȵȵ de rondleiding door het Letterenhuis of ȵȵ de stadswandeling in Brussel

stuur je vóór maandag 18 maart 2019 een mail naar cultuurmagazine@ davidsfonds.be met de titel van het agenda-item. Vermeld steeds je naam, adres, Cultuurkaartnummer en e-mailadres. Inzendingen die niet aan de bovenstaande criteria voldoen, zijn niet geldig. De winnaars krijgen persoonlijk bericht.


WEDSTRIJD

14

Cultuur en ontspanning in Bilzen Combineer Bilzen Mysteries met de natuurpracht en het historisch centrum van Bilzen

Je krijgt korting op zowel Bilzen Mysteries Het Verhaal als Het Complot. Meer info vind je via www.davidsfonds.be/ bilzenmysteries.

Opkijken in Bilzen? Dat doe je dit jaar meer dan ooit: nooit eerder viel er zo veel te beleven. Niet alleen in de Landcommanderij Alden Biesen of in het historische centrum van Bilzen, want ook de bloesems eisen je aandacht op. Vanaf juni strijkt de Davidsfonds Zomerzoektocht neer in Bilzen en Tongeren. Probeer zeker ook Bilzen Mysteries Het Complot uit en los een spannend moordmysterie op in Alden Biesen. ’s Avonds komt het kasteel pas echt tot leven tijdens Bilzen Mysteries

Het Verhaal, een fascinerend klank- en lichtspel over de 800-jarige geschiedenis van de Landcommanderij. Jouw virtuele gids voor deze tijdreis is de Heer van Biesen, vertolkt door Jan Decleir. Alle activiteiten zijn er ook op maat van gezinnen. Vanuit Alden Biesen vertrekken er verschillende uitgestippelde routes door het Haspengouwse landschap. Lusvormige trajecten voor wandelaars, fietsers én elektrisch aangedreven golfwagentjes. Met die laatste

kun je in Haspengouw rondrijden en genieten van de voorjaarsbloesems en het heerlijk geurend fruit in de zomer. Wist je trouwens dat de grootse hoogstamboomgaard van Vlaanderen zich in Bilzen bevindt? Tijdens het bloesemseizoen kun je er volop genieten van bloesemwandelingen en -rondritten, en van een hoogstambier op een bloesemterras.

In samenwerking met Bilzen Mysteries en Toerisme Bilzen geven we vijf dagtrips voor vier personen weg met:

Reservaties op basis van beschikbaarheid en te boeken vanaf 1 april t.e.m. 31 augustus 2019. Als je kans wilt maken op een dagtrip, stuur dan vóór maandag 18 maart 2019 een mail naar c­ ultuurmagazine@ davidsfonds.be met als onderwerp ‘Alden Biesen’. Vermeld je naam, adres, Cultuurkaartnummer en e-mailadres. Inzendingen die niet aan de bovenstaande criteria voldoen, zijn niet geldig. De winnaars krijgen persoonlijk bericht.

ȵȵ in de voormiddag een bezoek aan Bilzen Mysteries Het Complot ȵȵ een luxepicknick met een fles bubbels ȵȵ een rondrit met een elektrisch aangedreven golfwagentje (inclusief routeboekje en omniumverzekering) ȵȵ ’s avonds een bezoek aan Bilzen Mysteries Het Verhaal

INFO www.bezoekbilzen.be en www.bilzenmysteries.be


CULTUURVOORDELEN tijdelijk aanbod nieuw

Tot en met mei krijg je met je Davidsfonds Cultuurkaart korting en/of andere voordelen bij de volgende cultuurhuizen:

nieuwe partner

15

Op verschillende plaatsen in Vlaanderen Brussels Philharmonic Extraatje (zoals 25% korting, een cd, rondleiding, aperitief, gratis pauzedrankje of nog iets anders) bij een selectie concerten, zie www.davidsfonds.be/ brusselsphilharmonic. INFO www.brusselsphilharmonic.be nieuw

Lumière

HeadquARTers

10% korting op alle titels op lumiereseries.com en in de webshop via lumiereshop.be met kortingscode David18. INFO www.lumiere.be

112,5 i.p.v. 150 euro voor een bezoek per groep van max. 15 personen. HeadquARTers kun je alleen in groep bezoeken. INFO www.headquarters-katoennatie.com

Het Orgel in Vlaanderen

Letterenhuis

17,50 i.p.v. 20 euro voor een lidmaatschap. Bij aankoop van één cd krijg je de tweede gratis. INFO www.orgelinvlaanderen.be

2 euro korting op de permanente tentoonstelling en alle tijdelijke expo’s. Max. 2 personen per­ Cultuurkaart. INFO www.letterenhuis.be

Deep Bridge

Symfonieorkest Vlaanderen

15% korting voor Monty Python’s Spamalot (vanaf 17.03) en Assepoester (vanaf 06.04), zie www.davidsfonds.be/deepbridge. INFO www.deepbridge.be

10% korting op losse tickets. Mail naar tickets@symfonieorkest.be met je Davidsfonds Cultuurkaartnummer om de korting te ontvangen. INFO www.symfonieorkest.be

Koning Kevin 15% korting op het aanbod vakanties en cursussen in 2019 waarop korting voor kortingspartners geldt. Kortingscode: Davidsfonds2019_ [cultuurkaartnummer]. INFO www.koningkevin.be

Kunst in Huis Een maand gratis huur voor alle nieuwe abonnementen, zie www.davidsfonds.be/ kunstinhuis voor meer info. INFO www.kunstinhuis.be

Antwerpen

MAS 2 euro korting op de permanente tentoonstelling en alle tijdelijke expo’s. Max. 2 personen per Cultuurkaart. INFO www.mas.be

Maurice Verbaet Center

Antwerpen AMUZ

20% korting op een selectie kunstboeken in de boekwinkel. INFO www.verbaet.com

Reductietarief op alle concerten. INFO www.amuz.be

M HKA

Antwerp Symphony Orchestra 5 euro korting op een selectie concerten, zoals David Zinman dirigeert Schubert (03.05), zie www.davidsfonds.be/ antwerpsymphonyorchestra. INFO www.antwerpsymphonyorchestra.be

10% korting op alle boeken (inclusief tentoonstellingscatalogi) in de museumwinkel van M HKA. Niet geldig voor postkaarten en gadgets. INFO www.muhka.be

Museum Mayer van den Bergh 2 euro korting op de permanente tentoonstelling en alle tijdelijke expo’s. Max. 2 personen per Cultuurkaart. INFO www.museummayervandenbergh.be

Museum Plantin-Moretus 2 euro korting op de permanente expo en alle tijdelijke tentoonstellingen. Max. 2 personen per Cultuurkaart. INFO www.museumplantinmoretus.be

Museum Vleeshuis 2 euro korting op de permanente expo en alle tijdelijke tentoonstellingen. Max. 2 personen per Cultuurkaart. INFO www.museumvleeshuis.be

Red Star Line 2 euro korting op de permanente tentoonstelling en alle tijdelijke expo’s. Max. 2 personen per Cultuurkaart. INFO www.redstarline.be

Rubenshuis 2 euro korting op de permanente tentoonstelling en alle tijdelijke expo’s. Max. 2 personen per Cultuurkaart. INFO www.rubenshuis.be


CULTUUR VOORDELEN tijdelijk aanbod nieuw

16

nieuwe partner

Toneelhuis

De Bijloke

6 euro korting in rang A voor max. 2 personen per Cultuurkaart. Alleen telefonisch te boeken via 03 224 88 44. INFO www.toneelhuis.be

20% korting op tickets voor alle voorstellingen. Max. 2 tickets per Cultuurkaart. INFO www.debijloke.be

Mechelen ARSENAAL/LAZARUS 10 i.p.v. 15 euro op een selectie van voorstellingen, zoals Den beer heeft mij gezien, zie www.davidsfonds.be/ arsenaallazarus. INFO www.arsenaallazarus.be

Museum Hof van Busleyden Reductietarief voor max. 2 personen per Cultuurkaart. INFO www.hofvanbusleyden.be

Kazerne Dossin 2 euro korting op de permanente expo en alle tijdelijke tentoonstellingen. Max. 2 personen per Cultuurkaart. INFO www.kazernedossin.eu

Limburg

Bilzen Bilzen Mysteries 13 i.p.v. 15 euro (online) of 18 euro (aan de kassa) voor Het verhaal, voor kinderen en senioren 10 i.p.v. 12 euro (online) of 15 euro (aan de kassa) met de kortingscode t2k2e044. Voor Het complot betaal je 7,50 i.p.v. 9 euro, kinderen en senioren betalen 6 i.p.v. 7,50 euro. Opgelet: tickets voor Het complot kun je wel online bestellen maar niet betalen. De korting voor die tickets wordt verrekend aan de kassa. INFO www.bilzenmysteries.be

Landcommanderij Alden-Biesen 10 i.p.v. 12 euro voor de expo Graven van Loon (tot 10.03). Max. 2 tickets per Cultuurkaart. INFO www.1000jaarloon.be

Hasselt Het nieuwstedelijk Reductietarief op de matineevoorstellingen in De Nieuwe Zaal. Max. 2 tickets per Cultuurkaart. INFO www.nieuwstedelijk.be

NTGent Gratis drankje bij eigen voorstellingen. Max. 2 drankjes per Cultuurkaart. INFO www.ntgent.be

SMAK 3 euro korting op een toegangsticket. Max. 2 personen per Cultuurkaart. INFO www.smak.be

Tongeren Gallo-Romeins Museum

STAM

2 euro korting op de toegangsprijs voor volwassenen. Max. 2 personen per Cultuurkaart. INFO www.galloromeinsmuseum.be

6 i.p.v. 8 euro voor het museum en tijdelijke expo’s. Max. 2 personen per Cultuurkaart. INFO www.stamgent.be

Luxemburg

Bastogne Bastogne War Museum 5 i.p.v. 10 euro voor de bezoekersgids en 10% korting op de toegangsprijs voor volwassenen. Max. 2 personen per Cultuurkaart. INFO www.bastognewarmuseum.be

Oost-Vlaanderen Gent nieuw

Belfort 6 i.p.v. 8 euro voor volwassenen. Max. 2 personen per Cultuurkaart. INFO www.belfortgent.be

Vlaams-Brabant & Brussel Brussel BOZAR

2 euro korting voor de expo’s georganiseerd door BOZAR (niet voor Europalia) en 20% korting op een selectie concerten, zie www.davidsfonds.be/bozar. INFO www.bozar.be

Coudenbergpaleis 2 euro korting op het basistarief. Max. 2 personen per Cultuurkaart. INFO coudenberg.brussels

Flagey 25% korting op een selectie voorstellingen, zoals het concert van Brussels Jazz Orchestra & Lynn Cassiers (14.03) of Nikolai Lugansky (02.04), zie www.davidsfonds.be/flagey. INFO www.flagey.be

Deinze MUDEL 2 euro korting voor de expo Privécollectie van Hervé Claeys (t.e.m. 21.04). Max. 2 personen per Cultuurkaart. INFO www.mudel.be

Oudenaarde MOU Reductietarief voor het museum en de tijdelijke expo’s. Max. 2 personen per Cultuurkaart. INFO www.mou-oudenaarde.be

Klarafestival Een gratis drankje tijdens de concerten van Klarafestival in BOZAR voor max. 2 personen per Cultuurkaart, zie www. davidsfonds.be/klarafestival. INFO www.klarafestival.be

KVS Gratis drankje bij eigen voorstellingen. Max. 2 drankjes per Cultuurkaart. INFO www.kvs.be


Dilbeek nieuw

De Blik van Bruegel 20% korting op de bezoekersgids. INFO www.deblikvanbruegel.be

West-Vlaanderen

nieuw

Brugge Musea Brugge

Texture

Reductietarief voor de permanente en tijdelijke expo’s. INFO www.museabrugge.be

4 i.p.v. 6 euro voor toegang tot het museum. Max. 2 tickets per Cultuurkaart. INFO www.texturekortrijk.be

Gaasbeek Kasteel van Gaasbeek Reductietarief voor vaste en tijdelijke expo’s. Max. 2 personen per Cultuurkaart. INFO www.kasteelvangaasbeek.be

Leuven Het nieuwstedelijk Reductietarief op de matineevoorstellingen in Leuven (OPEK). Max. 2 tickets per Cultuurkaart. INFO www.nieuwstedelijk.be

Parcum 8 i.p.v. 10 euro en 10% korting op alle eigen tentoonstellingscatalogi. Max. 2 tickets per Cultuurkaart. INFO www.parcum.be

Merodestreek Merodefestival 2 euro korting per ticket voor alle betalende activiteiten van het Merodefestival en de erfgoedconcerten in de kerk van Langdorp. Online bestellen met kortingscode DAVIDSFONDS. Max. 2 tickets per Cultuurkaart. INFO kerk.merodefestival.be of www.merodefestival.be

Historium 10% korting op een toegangsticket. Max. 2 tickets per Cultuurkaart. INFO www.historium.be

Diksmuide Museum aan de IJzer 6 i.p.v 8 euro voor volwassenen. Max. 2 personen per Cultuurkaart. INFO www.museumaandeijzer.be

Ieper In Flanders Fields Museum 2 euro korting op het volwassenentarief. INFO www.inflandersfields.be

Yper Museum

50% korting op een toegangsticket. Max. 2 personen per Cultuurkaart. INFO www.westfront.be

Oostende Mu.Zee

3,50 i.p.v. 5 euro voor volwassenen en 1,50 i.p.v. 2 euro voor kinderen. Max. 2 tickets per Cultuurkaart.

Zonnebeke Memorial Museum Passchendaele 1917 2 euro korting op de toegangsprijs voor volwassenen. Max. 2 personen per Cultuurkaart. INFO www.passchendaele.be

Provinciedomein Raversyde Reductietarief voor max. 2 personen per Cultuurkaart. INFO www.raversyde.be

Koksijde Abdijmuseum Ten Duinen

5 i.p.v. 7 euro voor een individueel ticket en 12 i.p.v. 15 euro voor een familieticket. INFO www.navigomuseum.be

nieuw

Bakkerijmuseum

10% korting in de museumwinkel van Mu.ZEE. INFO www.muzee.be

Oostduinkerke Navigo-Nationaal Visserijmuseum

Kortrijk

nieuw

INFO www.bakkerijmuseum.be

Nieuwpoort Westfront

5 i.p.v. 7 euro. Max. 2 personen per Cultuurkaart. INFO www.ypermuseum.be

5 i.p.v. 7 euro voor een individueel ticket en 12 i.p.v. 15 euro voor een familieticket. INFO www.tenduinen.be

Veurne

Roeselare KOERS 2 euro korting op de toegangsprijs voor volwassenen. Max. 2 personen per Cultuurkaart. INFO www.koersmuseum.be

Kortrijk 1302 4 i.p.v. 6 euro voor toegang tot het museum. Max. 2 tickets per Cultuurkaart. INFO www.kortrijk1302.be

INFO www.davidsfonds.be/ cultuurvoordelen

17


JR

FC Bergman / Toneelhuis / NTGent / KVS

PALEIS 12 BRUSSELS EXPO

 18, 20, 21 & 22 MAART 2020

©

Dries Segers

RESERVEER NU AL JE TICKETS VOOR 2020

“JR, FC Bergmans satire op de vernietigende aard van het kapitalisme, is een technisch meesterlijke en overrompelende totaalervaring.’’ - De Standaard ****


19

20

In de jaren 1960 zorgden jonge Vlaamse artiesten voor een kleine revolutie door te zingen in hun moedertaal. Liedjesmaker Lennaert Maes vertelt over 50 jaar Vlaamse kleinkunst.

32

BELEVEN 28

Literatuurliefhebbers in Genk konden tijdens Toast Literair genieten van gedichten, anekdotes en prozastukjes van Max Temmerman, Mustafa Kรถr en Maarten Goethals. Onze fotograaf was erbij.

Dimitri Leue botste in Hasselt op een kleine parel: Villa Verbeelding, een literair museum over jeugdliteratuur. Enthousiast vertelt hij wat hij er zo bijzonder aan vond.


20

Van Wannes Van de Velde tot Tourist LeMc

© Filip Claessens

DAGEVENEMENT OVER 50 JAAR VLAAMSE KLEINKUNST

Liedjesschrijver Lennaert Maes.


In de jaren 1960 zorgden jonge Vlaamse artiesten voor een kleine revolutie door te zingen in hun moedertaal. Vandaag zijn veel van die artiesten en liedjes niet meer bekend bij het grote publiek. Omdat het muziekhistorische belang van die generatie niet mag worden onderschat, organiseert ­Davidsfonds ­Academie op zaterdag 1 juni een dagevenement waarin liedjesmaker Lennaert Maes je meeneemt door 5 ­ 0 jaar kleinkunstgeschiedenis. Hij licht alvast een tipje van de sluier op.

T

Tot begin jaren 1960 kwam muziek in onze moedertaal vooral aan bod tijdens vrolijke revues waar het publiek massaal naartoe trok. Het waren volkse bonte avonden met een mix van schlagers en smartlappen, humoristische sketches en dans. Van kleinkunst was nog geen sprake. Tot Will Ferdy, die voordien nog een grote hit te pakken had met zijn lichte liedje Ziede gij mij gere?, vond dat teksten op muziek wat meer diepgang konden gebruiken. In 1960 zette hij poëzie van Guido Gezelle op muziek en kwam daarmee op de nationale tv. Dat leidde tot de eerste golf kleinkunstenaars in Vlaanderen en het maakte van Ferdy een klein­ kunstpionier. In zijn kielzog stonden heel wat nieuwe artiesten op, ieder met zijn of haar eigen stijl. Ik licht er graag een aantal uit aan de hand van vier tekstfragmenten.

Tekst: Lennaert Maes Beeld: VRT-archief

September van Kor Van der Goten (1964) Goud worden mijn wegen September in elke snaar Ik heb zomaar gekregen Herfst in mijn gitaar Bladeren bedekken, bedauwen Ruïnen van al wat ik wou: Sprookjeskastelen gaan bouwen Maar toen was de lente nog blauw Goud worden mijn wegen September in elke snaar Ik heb zomaar gekregen Herfst in mijn gitaar De naam Kor Van der Goten lijkt intussen ondergesneeuwd bij het grote publiek. Kor bleek als mens wat vol van zichzelf, maar hij inspireerde

wel tijdgenoten zoals Miel Cools en Hugo Raspoet. Het is dan ook geen toeval dat Raspoet dat vergeten lied September uit 1964 in 2011 op zijn YouTube-kanaal plaatste. September is voor Van der Gotens doen erg romantisch. In andere, eerder cabareteske liedjes schopt hij graag tegen de schenen, neemt hij de burgerij op de korrel of benoemt hij al te expliciet de aantrekkings­ kracht van jongedames. Zo zingt hij in De Vlaamse intellectueel: “Hij is niet dom, maar toch zo tam / De leeuw lijkt meer een offerlam / Soms blauw, soms rood, maar meestal geel: De Vlaamse intellectueel.” En in Dame zwiept spreekt Kor over “een pracht van een beest” met een “koetswerk van vlees”. De rappers van vandaag zouden er hun hand niet voor omdraaien, maar in de jaren 1960 klonk dat best gewaagd.

21


Kor Van der Goten (rechts) en Hugo Raspoet in 1965.

Jan De Wilde (jaartal onbekend)

Muzikaal liet Kor zich inspireren door de verhalende trant van George Brassens, al was hij in de uitvoering minder straf dan zijn Franse voor­ beeld. Heel wat van die eerste klein­ kunstenaars haalden inspiratie bij het Franstalige chanson. Zo was Will Ferdy’s grote voorbeeld Charles Trenet en scoorde hij een hit met zijn vertaling van Le moribond van Jacques Brel.

Een vrolijk lentelied van Jan De Wilde (1972) Daar is de lente, daar is de zon Bijna, maar ik denk dat ze weldra zal komen. De fallus impudicus staat al in bloei En de blaadjes krijgen bomen. Mijn vrouw en mijn kat zijn allebei krols Het valt me moeilijk ze rustig te houwen. Ik zal binnenkort weer een hele boel Nesten moeten bouwen.

© Henri Denis

© Omnia fotos

22

Met Een vrolijk lentelied zette Jan De Wilde de speelse toon die we vaak kunnen horen in zijn oeuvre: vrolijk, met een knipoog en tegelijk licht provocerend. Wat nu vooral als grappig wordt ervaren, stuitte in 1972 nog tegen de borst. Zo was de fallus impudicus (Latijn voor de grote stinkzwam) al te dubbelzinnig voor de conservatieve goegemeente. De strofe met de krolse vrouw en kat was dan weer te expliciet. Ook het twee jaar eerder uitgebrachte nummer Joke had voor controverse gezorgd door de regel: “Joke, Joke, trek je witte jurkje uit.” Maar net die verzen zorgden natuurlijk voor de populariteit van de liedjes bij het jonge publiek. Muzikaal is Jan schatplichtig aan Brassens, maar bij hem hoor je ook al het geluid van de Angelsaksische folkmuziek. Als hij zelf arrangeert, knipoogt Jan dan weer naar de ba­ rok. De Wilde is dan ook een even grote fan van Bob Dylan als van Bach. Live werd Jan legendarisch door zijn getreuzel tussen de nummers door. Hij kon, zo zegt hij zelf, een avond vullen met het stemmen van zijn gitaar, en hij vulde dat wachten

dan maar op met praatjes. Die tus­ senpozen duurden (en duren) soms langer dan zijn liedjes zelf. Dat in­ spireerde Urbanus. Door Jan ont­ dekte hij dat er in de pauzes tussen de nummers een enorme kans lag en zo ontwikkelde hij zich tot volbloed cabaretier.

Fleur de Buda van Della Bosiers (1971) De zon staat grijs boven Haren-Buda De hemel is laag, haast met de grond gelijk En eens per uur wordt het groen in Buda Dan trekt een trein voorbij Dan wordt de stad weer lijk Maar ergens draaft nog een paard En in het tuintje van de waard Spelen er kinderen de zevensprong Cafés raken vol als in Haren-Buda Sirenes gaan loeien voor weer een dode dag De glazen geel, en het haar van Roza Is purper in de spiegel Als ze biertjes tapt Maar ergens draaft nog een paard En in het tuintje van de waard Spelen er kinderen de zevensprong


© Omnia fotos

Della Bosiers tijdens de Troubadoursavond op de toenmalige BRT in 1971, met o.a. Zjef Vanuytsel, Luk Saffloer en Elly & Rikkert.

Hoe knap zet Della Bosiers hier de geïndustrialiseerde omgeving rond het kleine stationnetje Haren-Bu­ da (Brussel) in de kijker. Della is een meester-observator en slaagt erin haast achteloos kritiek te spuien tussen vrolijke noten door. Zo ook in haar hitje Horizontaal: “Ik ren de trap af, deur uit / Straat af, tram op / Dag kantoor / En de machines / En de kombines / Het consumeren gaat door.” Waarna ze sensueel haar bad inglijdt, horizontaal. Anders dan haar tijdgenote Ann Christy, die weliswaar voor meester­ lijke interpretaties zorgde, schreef Bosiers tekst en muziek vaak zelf. Met Fleur de Buda en Horizontaal introduceerde ze bovendien een vleugje jazz in het Vlaamse luister­ lied. Daarmee onderscheidde ze zich ook muzikaal van die andere tijdge­ note van haar, Mary Porcelijn, die koos voor het iets traditionelere chanson.

Jan De Wilde werd legendarisch door zijn getreuzel tussen de nummers door

Wat is kleinkunst? Hoewel veel artiesten gruwen van de term, die lijkt te suggereren dat het om een minderwaardige kunstvorm zou gaan, kunnen we niet om de naam kleinkunst heen. Tenslotte is hij al decennialang met het luisterlied verbonden. Kleinkunst wordt in Nederland vaak gelijkgesteld met cabaret, al dan niet met muziek erbij. Zo is een van de bekendste Nederlandse cabaretfestivals het Amsterdams Kleinkunst Festival. Bij ons komt kleinkunst vooral neer op het luisterlied, in de beginjaren met alleen een akoestisch instrumentarium. Het luisterlied onderscheidt zich van het levenslied in vorm en inhoud. In de vorm is het luisterlied introverter en inhoudelijk valt het op door minder voor de hand liggende, meer poëtische beeldspraak. Tegelijk wordt vaak gebruikgemaakt van subtiele taalhumor of ironie. In het begin is vooral de invloed vanuit het Franse chanson groot, later neemt de invloed van de Engelse folk toe en gaandeweg krijgt de kleinkunst een meer ‘poppy’ inslag, zoals bijvoorbeeld bij Wim De Craene. Heel wat artiesten van nu zijn schatplichtig aan die eerste kleinkunstgeneraties. De groep Yevgueni zette zich met hun eerste langspeler duidelijk in die traditie. Jonas Winterland roept op zijn eerste plaat herinneringen op aan Zjef Vanuystel en Stoomboot nestelt zich net zo goed in de verteltrant van de vroege kleinkunstenaars. Vaak maken artiesten zowel kleinkunstnummers als nummers die eerder in een ander genre thuishoren. Zo is Ploegsteert van Het Zesde Metaal een kleinkunstlied, maar dat kan je niet zeggen van een lied als Naar de Wuppe. Dat verschil heeft vaak te maken met het arrangement en de productie.

23


© Anton Hardy

24

Wannes Van de Velde in 1986.

Lied van de Neus van Wannes Van de Velde (1966) ’t Is ni alliên de Riêp mor iêl ons schoên Sinjorestad van ier tot Sint-Andries die wörd gedaan oem ziêp. Ze zegge vör de zuiverad: toeriste zen gau vies. mor ik ston soemwijle paf schoên dinges breke z’af nen bollewinkel van geel stiêntshes in de plöts, da’s straf! Brek et mor af, dou-g-et mor oem, da krot dad oud sinjorekot

’t Is niet alleen de reep, maar heel ons schoon Sinjorenstad van hier tot Sint Andries, die wordt gedaan om zeep. Ze zeggen voor de zuiverheid: toeristen zijn gauw vies. Maar ik sta somwijlen paf schoon dinges breken z’ af nen bollenwinkel van geel steentjes in de plaats, da’s straf! Breek het maar af, duw het maar om, dat krot dat oud sinjorenkot

Op de dictie van Della Bosiers valt niets aan te merken en ook heren als Kor Van der Goten of Miel Cools spraken en zongen op de letter. Anderen pakten het bewust anders aan en kozen voor hun regionale of stedelijke accent. Een van hen was Antwerpenaar Wannes Van de Velde. Zijn eerste lied schreef hij nog in het ‘schoon’ Vlaams, maar hij voelde al snel dat dat niet klopte. In zijn boek Over zingen zegt hij daarover: “De volksliederen in mijn dialect


Afspeellijst op Spotify Wil je de muziek uit dit artikel beluisteren? Via deze link vind je een afspeellijst op Spotify: http://bit.ly/vlaamsekleinkunst.

hadden een zoveel rijker klankpalet dan het in mijn mond veel te gekun­ stelde en onwennige Nederlands. Het Antwerpse patois was tenslotte mijn echte moedertaal.” In 1966 schrijft hij ‘uit kolei­ re’ het Lied van de Neus, een aan­ klacht tegen de sloopwoede die heerste in het Ant­ werpen van zijn jeugd, en hij heeft ook in la­ ter werk nooit gezwe­ gen over dingen die hem stoorden. Soms deed hij dat uiterst humoristisch, denk maar aan De Brug van Willebroek, soms met vlijmscherpe uitha­ len, zoals in zijn Oorlogsgeleerden, een bewerking van Dylans Masters of War die straffer uitpakt dan het origineel. Maar net zo goed is Wan­ nes de observator die de werkelijk­ heid verheft tot iets van ontastba­ re schoonheid. Mijn favoriet op dat vlak is zijn Café ­Breughel, waarin hij de replica’s van Bruegel in het café bijkleurt met zijn eigen mees­ terlijke beelden. Hier een klein stukje in het ‘gekuist’ Vlaams: “Bo­ ven de flipperautomaten / stappen jagers door de sneeuw / met een meute magere honden aan hun zij / en de bruiloft met de vlaaien / hangt geduldig in de rook / als een haring in een haringrokerij.”

Muzikaal is Wannes bijzonder inte­ ressant. Hij kwam al vroeg in contact met allerlei muziekjes. Zo speelde hij als jonge gast al liedjes uit het zuiden van Italië in Ristorante Napoli en leerde hij van een Spaanse muzikant op doortocht de typi­ sche Andalusische zangstijl en de flamenco kennen. Het gros van de nummers op zijn eerste platen zijn Vlaamse traditio­ nals, maar gaandeweg schrijft hij vooral zelf en ontwikkelt hij een breed muzikaal univer­ sum, een staalkaart van de verschillende stij­ len die hem intrigeren. Zo maakt Wannes luisterliedjes die tegelijk wereldmuziek zijn. Twee jaar na Wannes begon ook zijn collega uit West-Vlaanderen Willem Vermandere platen te ma­ ken in zijn eigen dialect. Wannes en Willem bleven decennialang de twee grote namen die zongen in hun dia­ lect, tot Flip Kowlier de streektaal in 2001 weer hip maakte met zijn cd Ocharme ik. Sindsdien is het verha­ lende lied in de regionale taalvari­ ant helemaal in, denk maar aan po­ pulaire namen als Het Zesde Metaal en Tourist LeMc. Die laatste is een rapper, maar plaatst zich door zijn arrangementen toch weer in de tra­ ditie van de kleinkunst.

Wannes Van de Velde heeft nooit gezwegen over dingen die hem stoorden

Wie is Lennaert Maes? Lennaert Maes is frontman en liedjesschrijver van de groep Lenny & de Wespen. Eind vorig jaar brachten zij hun vierde langspeler uit. Lennaert toert momenteel samen met Astrid Nijgh en Stoomboot met het programma Door de Overlevenden, een ode aan overleden zangers uit Vlaanderen en Nederland. INFO www.lennaertmaes.be en www.lennyendewespen.be

Dagevenement van ­Davidsfonds Academie Op zaterdag 1 juni voert Lennaert Maes je tijdens het Merodefestival in Diest door 50 jaar kleinkunstgeschiedenis. Hij interviewt daarbij Jan De Wilde, Jonas Winterland en Nekka-organisator Koen Huygebaert. ’s Avonds geniet je van een buffet en een concert van A la Rum. Met je Davidsfonds Cultuurkaart krijg je 7 euro korting. INFO www.davidsfonds.be/academie en www.50jaarkleinkunst.be

Muzikale gezinsavond Plaatselijke mythes en legendes: die brengen Lennaert Maes en Andries Boone tot leven met hun voorstelling Als de nacht. Op zaterdag 25 mei zorgen ze voor een sfeervolle avond bij Davidsfonds Brussel. Met je Davidsfonds Cultuurkaart krijg je korting. INFO www.brussel.davidsfonds.be

25


Hiep hiep hoera!

Rembrandt van Rijn, Schutters van wijk II onder leiding van kapitein Frans Banninck Cocq, bekend als de ‘Nachtwacht’, 1642. Bruikleen van de gemeente Amsterdam. Rijksmuseum.

3 REIZEN IN HET KADER VAN SPECIALE VERJAARDAGEN Ook 2019 is weer een jaar van bijzondere herdenkingen en verjaardagen. Zo is het 100 jaar geleden dat de Duitse kunstschool Bauhaus werd opgericht en 350 jaar geleden dat de schilder Rembrandt overleed. Het Huelgas Ensemble viert met Pinksteren zijn 48ste verjaardag met een uniek muziekfestival in Frankrijk. Drie goede redenen voor een boeiende cultuurreis.

48

Pinksterfestival van het Huelgas Ensemble

Tijdens het pinksterweekend palmt het gerenommeerde Huelgas Ensem­ ble, bekend om zijn uitvoeringen van polyfone muziek uit de middeleeuwen en de renaissance, het middeleeuwse dorpje Talant vlak bij Dijon in. Op het programma staan onder andere concer­ ten in de laat-romaanse kerk, nachte­ lijke lamentaties op sfeervolle plekken, een verkenning van Talant, een intro­ ductie tot renaissancedansen … “De luisteraar zal van de ene verwondering in de andere vallen,” vertelt artistiek leider Paul Van Nevel. “En we zullen tijdens het festival veel experimente­ ren, bijvoorbeeld door de zangers hun eigen tekstplaatsing te laten kiezen. Oorspronkelijk deden ze dat ook zo: in © Melle Meivogel

26

veel oude handschriften staat de tekst nauwelijks of niet genoteerd. Op die manier hoor je echte polyfonie. Naast de gewone concerten zijn er midder­ nachtconcerten met lamentaties. De locaties zijn magisch: enerzijds de gerestaureerde gotische wijnkelder van François I, het enige restant van zijn kasteel, anderzijds de binnenplaats van het gemeentehuis.” Als je erbij wilt zijn, kun je samen met pianist en musi­ coloog Waldo Geuns naar Dijon reizen. INFO De reis vindt plaats van vrijdag 7 t.e.m. maandag 10 juni. Met je Davidsfonds Cultuurkaart krijg je 40 euro korting per persoon. Het hele interview met Paul Van Nevel kun je bekijken op www.cultuurreizen.be.

350

Daguitstap in het teken van Rembrandt en Hockney

Schilder, etser en tekenaar Rembrandt van Rijn overleed precies 350 jaar geleden, op 4 oktober 1669. Dit jaar vinden er dan ook een aantal Rembrandt-tentoonstellingen plaats in het teken van de grote meester. Het Rijksmuseum verzamelt alle schilde­ rijen, prenten en tekeningen uit de eigen collectie in de expo Alle Rembrandts, die nog tot 10 juni loopt. Goed voor 22 schilde­ rijen, waaronder uiteraard De Nachtwacht, 60 tekeningen en 300 van de mooiste pren­ ten die zelden worden tentoongesteld. Het is de ideale gelegenheid om inzicht te krij­ gen in Rembrandt als kunstenaar en mens. Kunsthistoricus Bram Van Damme neemt je mee op een boeiende daguitstap, waarbij hij je rondleidt in de expo en je tijd krijgt om zelf rond te kijken. Daarna bezoek je in het Van Gogh Museum de expo Hockney – Van Gogh: the Joy of Nature, waar verschillende paral­ lellen tussen het werk van David Hockney en zijn grote inspiratiebron Vincent Van Gogh worden getoond. Zo halen Hockney en Van Gogh beide inspiratie uit de natuur, experi­ menteren ze met perspectief en gebruiken ze felle kleuren. In de expo zijn enkele mees­ terwerken van Van Gogh naast imposante landschappen van Hockney te zien. Kunste­ naar Stefan Annerel, die Bram vervoegt als tweede reisleider, leidt je rond en geeft je vrije tijd in de expo. INFO De daguitstap vindt plaats op zaterdag 19 mei. Met je Davidsfonds Cultuurkaart krijg je uitzonderlijk 15 euro korting per persoon.


© Shutterstock

De Bauhausschool in Dessau, ontworpen door Walter Gropius in 1925

100

Vierdaagse reis in het teken van Bauhaus

De opleiding in architectuur en vorm­ geving voor kunstenaars, ambachts­ lieden en architecten die we kennen als Bauhaus werd in 1919 opgericht door de Duitse architect Walter Gropius. Het uitgangspunt was om architec­ tuur, schilderkunst, beeldhouwkunst en industriële vormgeving één geheel te laten vormen. De studenten leerden verschillende technieken en materi­ alen kennen en mochten hun eigen creativiteit botvieren. Na de start in Weimar verhuisde de academie naar Dessau om uiteindelijk in Berlijn te eindigen. In 1933 werd de school door de nazi’s gesloten: de vernieuwende aanpak en onconventionele ideeën bleken te bedreigend. Ondertussen was oprichter Gropius al opgevolgd door

Hannes Meyer en later door Ludwig Mies van der Rohe. Naar aanleiding van de 100ste verjaardag van Bauhaus worden in Weimar, in Dessau en in Berlijn talrijke architectuurprojecten gerestaureerd, gerenoveerd en uitge­ breid met hedendaagse parels, waarin het levensideaal van de stroming nog altijd herkenbaar is. Architecte Domi­ nique Pieters neemt je tijdens een vier­ daagse reis graag mee langs de boeiend­ ste plekken en projecten in Weimar, ­Dessau én Berlijn.

INFO De reis vindt plaats van donderdag 9 t.e.m. zondag 12 mei 2019. Met je Davidsfonds Cultuurkaart krijg je 40 euro korting per persoon.

Benieuwd naar meer? Het reisprogramma van elke reis en het volledige reisaanbod vind je op www.cultuurreizen.be. Je kunt de reizen boeken door te surfen naar de site, te mailen naar cultuurreizen@omniatravel.be of te bellen naar Omnia Travel op 016 24 38 38. Met je Davidsfonds Cultuurkaart krijg je voor reizen vanaf drie dagen een korting van 40 euro (reizen in ­Europa) of 60 euro (reizen buiten Europa) per persoon. INFO www.cultuurreizen.be

Korting bij Duitse musea Reis je op eigen houtje naar Duitsland en wil je boeiende expo’s bezoeken? Met je D ­ avidsfonds Cultuurkaart krijg je voortaan korting bij twee ­Duitse musea: LWL Industriemuseum, Westfälisches Landesmuseum für Industriekultur De mijnsite van Zollern in Dortmund, waar het LWL Industriemuseum gehuisvest is, wordt ook wel het kasteel van de arbeid genoemd. Het is een van de mooiste voorbeelden van industriële archeologie in Duitsland. Van 23 maart tot 13 oktober 2019 loopt daar de interactieve expo Alles gewoon gestolen…?, rond de spilfiguren van industriële spionage. Inclusief geheime kamers en een atelier voor vervalsers. INFO www.lwl.org/industriemuseum. Cultuurkaarthouders betalen 6 i.p.v. 8 euro.

Stiftung Kloster Dalheim, LWL-Landesmuseum für Klosterkultur Het voormalige augustijnerklooster van Dalheim, waar nu het Museum voor Kloostercultuur gehuisvest is, toont van 18 mei 2019 tot 22 maart 2020 de expo Complottheorieën vroeger en nu. Aan de hand van enkele van de meest bekende samenzweringen uit de geschiedenis toont de expo hun invloed, die ook vandaag vaak nog erg groot is. INFO www.lwl.org/LWL/Kultur/kloster-dalheim. Cultuurkaarthouders betalen 6 i.p.v. 9 euro.

27


Š Thomas De Boever

28

Sta je ook op het punt om cultuur te beleven met Davidsfonds? Laat het ons dan weten via cultuurmagazine@ davidsfonds.be.


29

De literatuurliefhebbers Samen cultuur beleven: dat is de missie van Davidsfonds. In deze rubriek brengen we dat graag in beeld. Op zondag 20 januari organiseerde Davidsfonds Genk de aperitief­ voorstelling Vaders, in het kader van Toast Literair. Aan de hand van gedichten, anekdotes en proza­ stukjes beschreven drie dichters – Max Temmerman, Mustafa Kör en Maarten Goethals – de relatie met hun vader. Soms aangrijpend, soms ludiek maar altijd liefdevol keken ze terug op een Franstalige drukker uit Antwerpen, een Turkse mijnwer­ ker uit L ­ imburg en een minzame

douanier uit West-Vlaanderen. Tussen de teksten door zorgde pianiste Marie Francois – een echt toptalent van Limburgse afkomst – voor passende muziek. Ruim 80 deelnemers genoten van de gloedvolle voorstelling, in samen­ werking met Bibliotheek Genk en Boekhandel Malpertuis. Voor wie de dichters niet kent en hun werk wil ontdekken: – Maarten Goethals (achter­ aan rechts) is journalist bij De

Standaard, debuteerde met de bundel Hees en stelde onlangs zijn eerste novelle De Fragmenten voor. – Max Temmerman (achter­ aan links) schreef de dicht­ bundels Vaderland, Bijna een Amerika, Zondag acht dagen en Huishoudkunde. –M  ustafa Kör (vooraan, aan het voorlezen) debuteerde met de bundel Ben jij liefde en schreef daarna de roman De lammeren.


3× Uit met Vlieg Cultuur beleven met het hele gezin: ook dat kan bij Davidsfonds. In elk nummer bundelen we niet te missen gezinsactiviteiten.

UiTm

. be etVlieg

30

ZO 24.03 • 16 uur De Bijloke Gent

WO 10.04 • 17 uur Theater Elckerlyc Antwerpen

ZO 05.04 t.e.m. ZO 15.09 Museum Plantin-Moretus Antwerpen

KIDconcert Calamity Jane

Musical over Assepoester

Familiedag bij De Grotesken

Gangstergirl van het Wilde Westen

Sprookjesklassieker op de planken

Fascinerende fantasiewereld

Vergeet Billy the Kid of Jesse James: de enige echte outlaw van het Wilde Westen was een meisje. Alice Reijs kruipt in de huid van Cala­ mity Jane, het schietgrage gangstermeisje dat geen enkel duel uit de weg ging. Maar hoe ruw is haar bolster en hoe blank haar pit? Dirigent Dirk Brossé springt in het zadel en galoppeert op de tonen van Aaron Copland de prairie in op zoek naar de waarheid. Een ideaal KIDconcert voor alle kleine cowboys en cowgirls. Wie wil, kan de muziekworkshop om 13.30 uur meevolgen en meer leren over country, blues, line-dancing of hiphop.

In de paasvakantie brengt Deep Bridge opnieuw een klassieker op de planken: Assepoester. Het sprookje blijft van alle tijden, magisch en ontroerend. Bezoekers mogen een totaalbeleving voor, tijdens én na de show verwachten. Je beleeft de transformatie van een verlegen meisje in een oogverblindende prinses met glazen muiltjes, op zoek naar liefde en geluk. De hoofdrol is weggelegd voor Helle Vanderheyden, haar tweede rol na de musical Grease.

Grillig, bizar, monsterachtig, maar ook kari­ katuraal en lachwekkend. Het Prentenkabi­ net van het Museum Plantin-Moretus pakt uit met groteske kunst, uitbundige ornamen­ ten in tekeningen en prenten: 16de-eeuwse fantasierijke figuren en beesten, werk van Vredeman de Vries en prentkunst van Bosch, Bruegel, Ensor, Bervoets, De Coninck en Cneut. Op zondag 7 april legt Plantin-More­ tus de hele familie in de watten. Kom tussen 13.30 uur en 16.30 uur speuren naar grotes­ ken in de tentoonstelling en het museum, knutsel samen in de inloop-workshops en teken, kleur of druk de gekste groteske.

INFO deepbridge.be

INFO www.bijloke.be

5 familietickets (voor twee kinderen en twee volwassenen). Mail vóór maandag 11 maart 2019 naar cultuurmagazine@davidsfonds.be om kans te maken op een van de familietickets. Vermeld je naam, adres, Cultuurkaartnummer en e-mailadres. Winnaars krijgen persoonlijk bericht. De muziekworkshop is niet inbegrepen in het ticket en moet je apart reserveren. 20% korting op bijna alle voorstellingen in De Bijloke, zie www.davidsfonds.be/debijloke.

3 familietickets (voor twee kinderen en twee volwassenen). Mail vóór maandag 11 maart 2019 naar cultuurmagazine@davidsfonds.be om kans te maken op een van de familietickets. Vermeld je naam, adres, Cultuurkaartnummer en e-mailadres. Winnaars krijgen persoonlijk bericht. 15% korting met de kortingscode DEEPBRIDGEDAVIDSFONDS. Je Davidsfonds Cultuurkaart wordt ter plaatse gecontroleerd. Meer info via www.davidsfonds.be/deepbridge.

INFO www.museumplantinmoretus.be. De toegang voor kinderen onder 12 jaar is gratis.

10 duotickets. Mail vóór maandag 11 maart 2019 naar cultuurmagazine@davidsfonds.be om kans te maken op een duoticket. Vermeld je naam, adres, Cultuurkaartnummer en e-mailadres. Winnaars krijgen persoonlijk bericht. 2 euro korting op de toegang voor maximaal 2 personen.


Wij maken úw keuken!®

OPENDEURDAGEN

DESIGN – Laminaat

€ 8 800,EXCL BTW

€ 9 328,- € 10 648,-

6% BTW 21% BTW Richtprijs= inclusief levering & plaatsing excl. toestellen en met laminaten werkblad.

NU AL BATIBOUWCONDITIES 

GRATIS* toestellen t.w.v.

€ 3000 +

+

+

EXTRA BATIBOUWKORTING*

B

BATIBOUW 2019

GISCH EL ALTIJD OPEN OP ZONDAG - WWW.DOVY.BE

FA

AT

MA-ZA: 9U-19U - ZON- EN FEESTDAGEN: 10U-18U - GESLOTEN OP WOENSDAG

B RIK A

AALST l AWANS (LUIK) l BRUGGE l DENDERMONDE l DOORNIK l GOSSELIES l GERAARDSBERGEN l GRIMBERGEN l HAM l HASSELT l HERENT l IEPER l MAASMECHELEN l MARCHE-EN-FAMENNE l MALDEGEM l MECHELEN l NANINNE (NAMEN) l OOSTAKKER l OOSTENDE (NIEUW) l ROESELARE l SCHOTEN l SINT-GENESIUS-RODE l SINT-NIKLAAS l TIENEN l TURNHOUT l WAREGEM l WAVER

 10 JAAR GARANTIE

 GEEN VOORSCHOT

Actie geldig van 01/02/2019 tot en met 31/03/2019 bij aankoop van een keuken met minimum 4 inbouwtoestellen van een huismerk. Niet cumuleerbaar met andere acties. Voorwaarden > vraag ernaar in één van onze toonzalen


DIMITRI De immer enthousiaste Dimitri Leue staat niet alleen zelf op het podium, maar gaat samen met zijn drie kinderen ook vaak naar andere voorstellingen of tentoonstellingen kijken. In dit magazine vertelt hij wat jij en je (klein)kinderen niet mogen missen.

Uit het goede hout

K

leine pareltjes zijn altijd fijn om te ontdekken. Een klein kapelletje in het midden van een bos. Een modernis­ tisch huis in een industriezone. Het onverwachte vergroot de verwonde­ ring. Zo botste ik in Hasselt, tussen gokcafés en kebabzaken, op Villa Verbeelding. Het was mijn dochter van zes die me er attent op maakte: “Wat zou dit hier zijn, papa?” En daar staat in de Bampslaan in Hasselt een huis dat jeugdliteratuur presenteert als delicatesse. Het is een oud huis met een krakende trap waarop de meeste volwassenen zich moeten bukken om boven te gera­ ken. Toen wij er waren, liep er een tentoonstelling over het werk van Ingrid Godon. Meer bepaald haar portretten. Ik kan mij voorstellen dat die portretten over vierhonderd jaar miljoenen waard zijn. Ze hebben iets eeuwigs, omdat ze zo mooi de mens kunnen vangen. Gezichten die iets vertellen. Ogen die spreken. Meer

nog dan bij een foto voel je de gepor­ tretteerde haarfijn aan. Een veertig­ tal illustratoren had een zelfportret gemaakt. Kamer na kamer was er een andere kijk op wat een portret is of zou kunnen zijn. Na al dat moois kwamen we op de zolderkamer, waar het aan ons was om te verbeelden. Onszelf te verbeel­ den. Met behulp van spiegels, kaders, overheadprojectoren … De expo werd dus een confrontatie met ons zelf­ beeld. Mijn dochter was duidelijk in haar nopjes en verbeeldde zich een kroon op haar hoofd en gouden ogen. Ik kwam niet verder dan een boom met een neus. Van februari tot juni loopt in Vil­ la Verbeelding de tentoonstelling Uit het goede hout, over houtsnedes. Toe­ val boven toeval: Vanessa Verstappen, de illustratrice van mijn nieuwe boek Wolinoti, het houten kind, stelt er haar werk tentoon. Hoe kan het ook anders? Zij is een ware meester in de houtsnij­

kunst, een ambacht waarbij de artiest iets weghaalt om iets anders te tonen. Wij zien meestal de afdruk, maar in de tentoonstelling krijg je de kans om de houtsnedes zelf te zien. En die zijn werkelijk prachtig. Het zweet van de kunstenaar, en wie weet zelfs een traan of een druppeltje bloed, is in het werk gesijpeld. En als je heel goed kijkt: ook de ziel. Ik ben benieuwd wat Villa Verbeel­ ding gaat uitspoken op het zolderka­ mertje. Gaan ze kinderen laten ker­ ven, snijden, peuteren? Wanneer we weer op straat staan, kijkt mijn dochter mij aan met haar grootste ogen en vraagt met haar zoet­ ste stem: “Wanneer komen we terug?” INFO Dit voorjaar trekt Dimitri Leue door Vlaanderen met zijn voorstelling Wolinoti, het houten kind. Davidsfonds Infodok publiceerde het gelijknamige boek, met illustraties van Vanessa Verstappen. Blader naar p. 41 voor meer info.

In Hasselt staat een huis dat jeugdliteratuur presenteert als delicatesse

© Thomas De Boever

32


46

Geïnspireerd door de bosbrossers en klimaatspijbelaars? Dankzij onze getekende boekrecensie ontdek je een paar ­acties die jij kunt doen voor het klimaat.

33

BELEZEN 34

Wie Bruegel zegt, denkt kunstschilder. Maar tijdens De Nacht van de Geschiedenis in Brussel ontdek je dat er ook andere associaties mogelijk zijn. Bruegel was ook een uitmuntende pentekenaar.

44

Friedl’ Lesage ging kijken naar de nieuwe dansvoorstelling van Anne Teresa De Keersmaeker met muziek van Bach. Vol bewondering kwam ze weer  buiten.


De Nacht van de Geschiedenis 2019 vindt plaats op dinsdag 19 maart 2019 met als thema ‘meesterschap’. Wat er in jouw buurt te beleven valt, ontdek je op www.nachtvande geschiedenis.be.

© Illustratie: Eleni Debo

34


Bruegel in zwart-wit

35

DE NACHT VAN DE GESCHIEDENIS IN BRUSSEL

Wie Bruegel zegt, denkt kunstschilder. Maar dat is niet helemaal terecht. De expo The World of Bruegel in Black and White van de Koninklijke Bibliotheek België stelt die typische associatie bij en belicht vanaf 15 oktober het belangrijkste aspect van de kunstenaar: Bruegel als tekenaar en ontwerper van prenten. Davidsfonds afdelingen in Brussel krijgen tijdens De Nacht van de Geschiedenis in maart al een exclusief voorsmaakje van curator Joris Van Grieken, die ons tekst en uitleg geeft. Tekst: Sara Santens

I

“Iedereen kent Bruegel als kunst­ schilder, maar in de eerste jaren van zijn carrière was hij vooral actief als tekenaar en ontwerper van pren­ ten”, vertelt Joris Van Grieken. “Die maakte hij in opdracht van zijn uitgever Hiëronymus Cock, met wie hij vanuit Antwerpen opereerde en zijn hele carrière zou samenwerken. Dankzij zijn prenten kende heel Europa zijn naam. Zijn oeuvre liegt er ook niet om: er zijn veertig schil­ derijen van hem bekend, terwijl we vandaag zestig tekeningen en zo’n zestig prenten van ­Bruegel kennen.

In Bruegels tijd hadden zijn schil­ derijen minder faam. Dat is niet verwonderlijk als je weet dat die in privébezit waren en het grote publiek ze dus niet kon zien.” Joris Van Grieken is conservator van prenten en tekeningen in de Konink­ lijke Bibliotheek van Brussel. Samen met Maarten Bassens is hij curator van de expo The World of Bruegel in Black and White. Die expo zal vanaf 15 oktober uitsluitend tekeningen en prenten van de kunstenaar tonen en uitleg geven over het technische proces. Hoe tekende Bruegel? Hoe kwam zo’n prent tot stand en wat was de impact ervan? Joris Van Grieken gunde ons een exclusieve blik achter de schermen en doet dat uitgebreid over in het kader van De Nacht van de Geschiedenis op zondag 17 maart 2019 in Brussel.

Tekentalent Bruegel

The World of Bruegel in Black and White opent met een belangrijk facet van de kunstenaar: Bruegel als teke­ naar. Want voor je een prent kunt maken, heb je een tekening nodig. “Bruegel was een rasechte penteke­ naar,” zegt Van Grieken. “Hij maakte zijn eigen inkt met ijzererts en zuur van galnoten en water, en koos zijn eigen pennen en scherpte die zelf aan. Naast ganzenveren tekende hij met kwartelveertjes voor de fijne details en zwanenveren voor de grote lijnen. Bruegel had enorm veel ervaring, en dat laten we zien tijdens de expo. Recent onderzoek toont aan dat Bruegel zijn tekenin­ gen meteen in inkt maakte: nergens hebben we uitgewiste sporen van krijt of houtskool kunnen vinden. Toch vermoeden we dat hij goed


© KBR

Kermis in Hoboken (1559)

© KBR

© KBR

36

De watervallen van Tivoli (ca. 1555-1556)

Bruegel was een geboren pentekenaar

Sint-Hiëronymus in de woestijn (1558)

voorbereid was, want een compo­ sitie met tientallen figuren uit je hoofd tekenen is niet evident. Tenzij Bruegel nog briljanter was dan we al dachten.” De expo zal drie tekenin­ gen van Bruegel tentoonstellen. Dat lijkt weinig, maar dat is het niet als je weet dat er wereldwijd maar zestig tekeningen bewaard zijn gebleven. “Twee van die tekeningen zijn voor­ tekeningen van prenten: een in de reeks van De zeven deugden (15591560) en een in de reeks De zeven hoofdzonden (1558). Die zijn onge­ lofelijk briljant.” Zodra Bruegel klaar was, gingen zijn ontwerpen naar de graveur om na te snijden in een koperplaat. Een secuur werk waar een vaste en geta­ lenteerde hand voor nodig is. “Eerst transfereerde die de tekening met de voorloper van de carbontech­ niek. De koperen plaat werd vervol­ gens ingesmeerd met een plakkerige, witte was waarop de graveur een vel papier legde. Dat was bestreken met

poeder, zoals rood krijt of houtskool. Daarop legde hij dan de tekening om met een metalen pen de contouren voorzichtig in te drukken. Het poe­ der bleef in de waslaag kleven, zodat er een soort doordruk verscheen. Op die manier kreeg de graveur de grote lijnen van de tekening op de koper­ plaat, zodat hij die vervolgens kon uitsnijden. Daarna sneed hij de de­ tails naar het voorbeeld van de te­ kening. Voor de graveur was er wei­ nig ruimte voor interpretatie, want Bruegel tekende elk detail, elk lijntje en elk voorwerp.”

In de vier winden

De volgende halte was de drukker. “Cock liet de prenten drukken in gespecialiseerde ateliers die hij ook zelf betaalde. In Bruegels tijd werd gebruik gemaakt van diepdruk, een techniek die veel tijd en kennis vroeg. Cocks drukker, Sander Jans­ sen, was dan ook een specialist. Hij smeerde de plaat in met inkt op basis

van lampzwart en vet en daarna poetste hij nauwkeurig het koper. Daarbij haalde hij zoveel mogelijk inkt van de plaat, maar zorgde er ook voor dat er nog genoeg inkt in de groeven achterbleef. De druk­ ker haalde die plaat dan met voch­ tig papier door de rolpers, zodat dat papier de inkt uit de groeven opnam. Zo werd de prent gedrukt.” Na het drogen van de prenten ver­ kocht Cock ze in zijn huis In de vier winden, op de hoek van de Katelij­ nevest en de Lange Nieuwstraat. “De naam suggereert het al: Brue­ gels prenten gingen alle windstreken uit. Cock had namelijk een netwerk van kunst- en boekhandelaars, zoals Plantijn, die ze meenamen over heel Europa. Heel wat prenten kwamen zelfs vrij snel in Midden-Amerika en Azië terecht. Ook op de Frankfurter Buchmesse – die toen al bestond – werden Bruegels prenten verkocht. Zo raakte Bruegels naam in een paar jaar tijd bekend in heel Europa.”


In het spoor van de Vlaamse Meesters

© Bibliothèque royale de Belgique / Creative Room

Tijdens De Nacht van de Geschiedenis op dinsdag 19 maart vinden in heel Vlaanderen historische activiteiten plaats rond het thema ‘meesterschap’. En ook de dagen, weken en maanden erna blijft dat thema volop in de kijker. Op zondag 28 april organiseert Davidsfonds Brussel bijvoorbeeld een niet te missen concert: De meesterwerken van Bach door I virtuosi di Waterloo. Vooraf geeft ­Koben Sprengers een inleiding over het vak van componist in het kader van Erfgoeddag. Met je­­Davidsfonds Cultuurkaart krijg je ook korting bij musea en andere kunstinstellingen met een aanbod rond de Vlaamse Meesters. Een overzicht vind je op onze site. INFO www.nachtvandegeschiedenis.be, www.brussel.davidsfonds.be en www.davidsfonds.be/vlaamsemeesters.

Joris Van Grieken , conservator van prenten en tekeningen in de Koninklijke Bibliotheek van Brussel.

Toch was Bruegel maar een vrij klein schakeltje in de hele prentenindus­ trie. Bruegel ontwierp zo’n zestigtal prenten, terwijl Cock ongeveer 1.200 prenten uitgaf. “En toch was Brue­ gels werk belangrijk: het was kunst van een hoog artistiek niveau. Ras­ echte kunstenaars zoals Bruegel die zelf prenten ontwierpen, die hadden andere uitgevers niet. Bruegel was het raspaard in Cocks stal.” Je zou denken dat Bruegels pren­ ten daarom duurder waren, maar dat was niet het geval: “Bruegels prenten waren niet duurder dan die van pakweg Van Heemskerck. Niet de naam van de kunstenaar was van belang, maar de oplage: hoe groter de vraag, hoe lager de prijs. Want hoe groter de oplage, hoe gemakkelijker het was om uit de kosten te geraken.” Zowat iedereen kon dus een prent van Bruegel in huis halen. Daar had­ den de kopers verschillende drijf­ veren voor: “Mensen kochten ze om decoratieve of om religieuze rede­

nen, bijvoorbeeld omdat ze er hei­ ligenlevens in herkenden. De koper liet de prent vaak op linnen spannen en inkleuren. Ze werd dan ingelijst en aan de muur gehangen. Maar de prenten belandden vaker in het ate­ lier van kunstenaars, die ze als voor­ beeld gebruikten. Ze werden voor­ al gekocht om de kunstkamer of de huisbibliotheek aan te vullen en om kennis op te doen. Velen lieten de prenten inbinden in albums, gesor­ teerd op uitgever of onderwerp.”

Bosch-imitator

Naast de weg van tekening naar prent zal de expo ook de onderwer­ pen van Bruegels gedrukt oeuvre belichten. Omdat Bruegel de pren­ ten ontwierp in opdracht van zijn uitgever, bepaalde Cock – vaak in samenspraak met Bruegel – wat er op de prenten kwam. Zo schetste Bruegel heel wat Italiaanse en al­piene landschappen tijdens zijn reis naar I­talië rond 1552, die hij

daarna in realistische prenten goot. “Maar Cock voegde daar soms elementen aan toe: episodes uit heiligenverhalen zoals de Emmaüs­ gangers of Sint-­Hiëronymus in de woestijn. Daarmee mikte Cock op een breder publiek: zowel religi­ euzen als ­ landschapsliefhebbers vonden hun gading. ‘De Cock zal koken om ’t volks wil,’ was zijn leuze.” Ondanks de goede samen­ werking moest Cock af en toe toch ingrijpen. “Zo geeft Bruegel de kerk ervan langs in zijn prent Luxuria (of Onkuisheid) in zijn reeks De zeven hoofdzonden (1558): hij beeldt monniken af, maar in de ontwerptekening zie je ook een ­ figuurtje met een bisschopsmijter. Op de prent is die mijter verdwe­ nen. Censuur is dat niet, maar toch een voorzichtige aanpassing om niemand tegen de borst te stuiten.” Bruegel keek ook naar andere meesters: hij imiteerde de stijl van Bosch. In die tijd was er een grote

Bruegel was het raspaard in de stal van zijn uitgever Cock

37


Luxuria (of Onkuisheid) uit de reeks De zeven hoofdzonden (1558). Bruegel beeldt monniken af, maar in de ontwerptekening (links) zie je ook een figuurtje met een bisschopsmijter. Op de prent is die mijter weg, een ingreep van de uitgever om niemand tegen de borst te stuiten.

© KBR

© KBR

38

vraag naar werken of imitaties van de Zuid-Nederlandse kunstschil­ der: “Cock liet Bruegel prenten te­ kenen in de stijl van Bosch, zonder ze te ondertekenen met zijn naam – opnieuw een marketingtruc. Grote vissen eten de kleine is bijvoorbeeld helemaal in Bosch’ stijl getekend. Later, als hij meer naamsbekend­ heid heeft verworven, mag Bruegel zulke prenten wél ondertekenen. Dan emuleert hij Bosch in plaats van hem te imiteren: hij probeert hem te overtreffen.” Wie Bruegel als kunstschilder kent, verwacht ook boeren op de prenten te zien. Die verwachting wordt nauwelijks ingelost. “­Bruegel staat bekend als Boerenbruegel, omdat hij in veel latere schilderijen boeren afbeeldt. Zijn eerste biograaf

Kunstkenners noemden Bruegel de tweede Jheronimus Bosch Karel van Mander (1548-1606) leg­ de daar sterk de nadruk op. Tijdens de expo relativeren we dat, omdat de boer in zijn prenten en tekenin­ gen niet zo prominent is. ­Bruegel was trouwens een stedeling en in zijn tijd   keek de stad neer op het platteland. Op zijn schilderijen doet hij dat met een zekere goedmoedig­ heid, maar toch zie je altijd de span­ ning tussen de deftige stedeling en de ongeremde boer. Die dualiteit vind je terug in slechts twee prenten

van Bruegel: de twee boerenkermis­ sen in Hoboken.” Hoewel Bruegels prenten los staan van zijn schilderijen, zijn er wel enkele gelijkenissen. “Denk maar aan de gecompliceerde com­ posities met honderden figuren, zo­ als zijn schilderij Kinderspelen of de prenten in de reeks De zeven hoofdzonden. Ook het thema van de sei­ zoenen vind je in beide kunstvormen terug. Maar hij schilderde geen zui­ vere ­landschapsvoorstellingen, zo­ als je die wel ziet op de prenten. Ook allegorische en m ­ oraliserende tafe­ relen tref je nauwelijks aan in zijn schilderijen. Thematische en stilisti­ sche overlappingen zijn er wel, maar zijn prenten zijn een o ­ euvre apart. ­Bruegel kopieerde geen taferelen, daarvoor had hij te veel fantasie.”


© KBR

39

Grote vissen eten de kleine (1556) is geïnspireerd op het werk van Bosch.

DI 15.10.19 t.e.m. ZO 16.02.20 Koninklijke Bibliotheek van België

Je betaalt 9 in plaats van 12 euro, maximaal twee personen per Cultuurkaart.

The World of Bruegel in Black and White

De Nacht van de Geschiedenis in Brussel

De Koninklijke Bibliotheek van België bewaart een complete en ongeëvenaarde collectie prenten van Bruegel die tijdens het Bruegeljaar exclusief wordt tentoongesteld. De expo The World of Bruegel in Black and White neemt je mee in de imaginaire wereld van de Vlaamse Meester en laat je naar de prenten kijken zoals dat gebeurde in de 16de eeuw. Noteer nu alvast in je agenda dat Davidsfonds Academie op donderdag 24 oktober een dagevenement bij de expo organiseert. Meer info volgt later dit voorjaar.

Voor De Nacht van de Geschiedenis in Brussel toont curator Joris Van Grieken enkele prenten die de verschillende facetten van Bruegel illustreren. Zo krijg je een exclusieve inkijk in het hele proces van tekening tot prent. Als kers op de taart bewonder je een van de drie tekeningen die maar zelden voor het publiek te zien zijn – en die voor de gelegenheid niet eens achter glas zit. Daarnaast krijg je ook een demonstratie van het drukproces in ­Bruegels tijd. Als afsluiter geniet je van een feestelijke receptie.

INFO www.kbr.be

INFO www.brussel.davidsfonds.be. De toegang is gratis, maar inschrijven is verplicht via brussel@davidsfonds.be.

ZO 17.03 14 uur Koninklijke Bibliotheek van België


boekentips

40

Onze boekentips voor kinderen Op zoek naar een mooi geschenk voor een verjaardagspartijtje, een communie of een lentefeest? Kijk dan zeker eens tussen de boeken van Davidsfonds Infodok. Enkele tips vind je hiernaast.

Je kunt alle boeken van Davidsfonds Uitgeverij en Davidsfonds Infodok bestellen om de Davidsfonds Cultuurkaart aan te vragen en een jaar lang te genieten van onze cultuurvoordelen. Heb je al een Cultuurkaart? Vergeet dan niet dat je via onze webwinkel 10% korting krijgt voor alle bestellingen van Davidsfonds titels vanaf 50 euro. INFO www.davidsfonds.be/ boeken

Welkom op de kinderboerderij

Het leven van kinderen

In dit magneetboek breng je een bezoekje aan het erf, de velden, de stallen en de moestuin van een kinder­ boerderij. Hoeveel schapen staan er in de wei en hoeveel koeien in de stal? Heb je ooit al eens met een tractor gereden? Spelend ontdekken kinde­ ren het leven op de boerderij. Het boek bestaat uit magnetische pagina’s en bevat een enveloppe met 45 magneet­ jes die je overal kunt plakken. Voor kinderen vanaf 3 jaar.

Wat eet Minh, een jongetje uit Viet­ nam, ’s ochtends als ontbijt? Wat voor sport beoefent Aisha uit India na school? Heeft Laurent uit Timboektoe veel huiswerk? In dit prachtige pren­ tenboek met retrotekeningen volg je kinderen uit meer dan 40 landen van bij het opstaan tot bij het slapengaan. Van Japan, Brazilië, Groenland en Servië tot IJsland, Australië en Afgha­ nistan. Zijn ze heel verschillend of hebben ze meer met elkaar gemeen dan je zou denken? Voor kinderen vanaf 5 jaar.

INFO Op de boerderij magneetboek van Julien Castanié telt 12 pagina’s en kost 17,99 euro (ISBN 9789059089464).

INFO De wereld rond in een dag van Laura Hall met illustratie van Loris Lora telt 64 pagina’s en kost 16,99 euro (ISBN 9789059089259).


41

Graphic novel van Rébecca Dautremer

Een sprookje over geluk en pijn

Ze noemden hem Haast, want hij was altijd op de vlucht. Hij rende van ’s ochtends tot ’s avonds en stopte nooit. Niet om te slapen, niet om te dromen, zelfs niet om lief te hebben. Al honderd keer rende hij de wereld rond, maar zonder ooit iets te zien. Tot hij op een dag Berg ontmoette … Rébecca Dautre­ mer illustreerde een poëtisch verhaal van Stéphane Servant over omgaan met de tijd. Voor kinderen vanaf 6 jaar.

Er was eens in een Saksisch bos een Saksische boshut. Met een Saksisch dak door Saksische takken onderstut. Daar woonde een Saksische houthakker met een vrouw uit de duizend, maar ook uit de stad. Ja, een echte stadsbruid.

INFO Haast van Stéphane Servant met illustraties van Rébecca Dautremer telt 64 pagina’s en kost 19,99 euro (ISBN 9789059089136).

INFO Wolinoti, het houten kind van Dimitri Leue, met houtsneden van Vanessa Verstappen telt 48 pagina’s en kost 19,99 euro (ISBN 9789059089525). Vanaf februari stelt Vanessa Verstappen tentoon in Villa Verbeelding in Hasselt. Blader naar p. 32 voor meer info.

Wolinoti, het houten kind is het verhaal van een houthakker en zijn vrouw en hun hunkering naar een kind. Het boek hoort bij de gelijknamige thea­ tervoorstelling van Dimitri Leue die op verschillende plaatsen in Vlaande­ ren te zien is. Het boek bevat prachtige houtsneden van bekroond illustrator Vanessa Verstappen. Voor kinderen vanaf 8 jaar.

Posterboek met 12 gedichten De mooiste gedichten uit de bundel Jij & ik en al het moois om ons heen zijn nu verzameld en uitgebracht op groot formaat. In dit posterboek vind je twaalf posters om elke maand een nieuw gedicht in de kijker te zetten. Stuk voor stuk gaan de gedichten over bloemen, bomen, zee, bergen, dieren of de seizoenen, want kinderen zijn vaak gefascineerd door de natuur. Met prachtige illustraties van Martijn van der Linden.

INFO Posterboek Jij & Ik en al het moois om ons heen, samengesteld door Riet Wille en geïllustreerd door Martijn van der Linden, telt 12 posters (29,7 × 42 cm) en kost 15,99 euro (ISBN 9789059089655).


Cultuur met een plus 42

EXTRA OMKADERING BIJ FILMS EN THEATERVOORSTELLINGEN Davidsfonds Academie is veel meer dan een reeks lezingen. Enthousiaste vakspecialisten en experts dompelen je onder in de boeiendste historische én actuele onderwerpen. Je kunt er je vragen kwijt en je meningen, je leert andere geïnteresseerden kennen en gaat in debat. Je bezoekt expo’s, gaat naar concerten, musicals, opera- en theatervoorstellingen. Kortom, je krijgt extra cultuur én cultuur met een extra. Dat is zeker het geval bij deze drie bijzondere dagevenementen.

DOCVILLE in Leuven

Z

aterdag 30 maart is het weer zover: dan zijn we te gast op het groot­ ste documentaire filmfestival van België. Ook deze veertiende editie van DOCVILLE heeft weer enkele pittige verrassingen in petto. Docu­ mentaires met een mening, met inhoud. Films die niet alleen het hoofd maar ook het hart raken. Dit jaar kozen we twee actuele Belgische documentaires over de zoektocht naar een nieuwe identiteit. In de documentaire When Arabs danced stelt Jawad Rhalib vragen bij de effecten van het moslimfun­ damentalisme. Dat doet hij aan de hand van het verhaal van zijn moe­ der, een buikdanseres. Terwijl die Arabische dans niet zo lang geleden voor sensualiteit en vrouwelijkheid stond, bestempelen moslims die nu vaak als onrein. Hoe kijken arties­ ten daar naar? Na de film gaat imam Khalid Benhaddou daar dieper op in. Kan de islam met de huidige Wester­ se maatschappij verzoend worden?

De recente renovatie van het Africa­Museum in Tervuren is voor Matthias De Groof de aanleiding om in Palimpsest of the Africa Museum de blik op het Belgische koloniale verleden te bestuderen. Toen het museum een facelift kreeg, moest dat verleden kritisch tegen het licht worden gehouden. Sloopte het ­museum in zijn nieuwe opstelling niet alleen oude muren, maar ook de oude koloniale visie? En laat het de stem van de Afrikaanse diaspora weerklinken? VRT-journalist en Congo-kenner Peter Verlinden geeft toelichting vanuit zijn expertise. Net als de vorige jaren beloven we je een comfortabele en boeiende dag in Cinema ZED.

INFO Dagevenement op zaterdag 30 maart in Leuven. Met je Davidsfonds Cultuurkaart krijg je 4 euro korting.


© Michiel Devijver

Luk Perceval bij NTGent 43

© Lara Gasparotto

M Guy Cassiers in de Bourla

W

at is goed en wat is kwaad? Waar komt die inde­ ling vandaan? Die vraag intrigeert antropoloog en moraalwetenschapper Rik Pinxten mateloos. Ze zit ook verweven in de nieuwste voorstelling van Toneelhuis en LAZARUS: Bagaar. Het stuk is een bewerking van Coup de Torchon, een film van Bertrand Tavernier uit 1981. Regisseur Guy Cassiers gaat in het stuk op zoek naar de donkerste diepten van de ziel. Het hoofdpersonage, Lucien Cordier, is een politieman die zich ontpopt tot een moordenaar en die perfect weet hoe hij de psycho­ logie van de mensen om zich heen moet bespelen. De voorstelling is een confrontatie tussen sceno­ grafische precisie en baldadige speelsheid, tussen literaire ernst en schijnbare lichtvoetigheid. Een beklijvend stuk en een intrigerend thema: dat is voer voor Davidsfonds Academie. We starten de namiddag in de Bourla Schouwburg met een lezing door Rik Pinxten. Hij reikt je een denkkader aan waarmee je het gedrag van het hoofdpersonage, en bij uitbreiding dat van alle misdadigers, kunt plaat­ sen. Je krijgt ook een toelichting door dramaturg Erwin Jans. INFO Dagevenement op zaterdag 4 mei in Antwerpen. Met je Davidsfonds Cultuurkaart krijg je 5 euro korting.

et de trilogie The Sorrows of Belgium zoomt regisseur Luk Perce­ val in op drie donkere passages uit de Belgische geschiedenis. Voor Black, het eerste deel dat dit voorjaar te zien zal zijn, liet Perceval zich inspireren door het verslag van een van de eerste Congoreizigers, de Afro-Amerikaan William Henry Shep­ pard. Sheppard reisde in 1890 als jonge missionaris van New York naar Afrika en beleefde een ingrijpend avontuur, waar­ bij hij van de ene verbazing in de andere viel. Bij zijn terugkeer spaarde hij zijn kritiek op de wantoestanden in Congo niet en hij was een van de eersten om de mensonterende exploitatie door Leopold II aan te klagen. Met die historische feiten als uitgangspunt schetst Perceval een portret van een duistere bladzijde uit onze Belgische ge­ schiedenis. Voor de voorstelling geeft VRT-journalist en Con­ gokenner Peter Verlinden een inleiding over zijn ervaringen in Congo en over hoe de Congolezen zich vandaag de kolonia­ le tijd herinneren. INFO Dagevenement op woensdag 27 maart in Gent. Met je Davidsfonds Cultuurkaart krijg je 7 euro korting.

Nog meer cursussen, ook in de zomer Het volledige programma van alle dagevenementen en cursussen die Davidsfonds Academie dit voorjaar organiseert, vind je op de site of in de cursusgids die je gratis kunt aanvragen via academie@davidsfonds.be. Ook in de zomer kun je boeiende cursussen en dagevenementen bijwonen. Zo kun je onder andere het vernieuwde Gruuthusemuseum bezoeken en het MAfestival en Laus Polyphoniae meemaken. Vanaf eind april is alle info beschikbaar en kun je je ook inschrijven via www.davidsfonds.be/zomercursussen. INFO www.davidsfonds.be/academie


FRIEDL Hoe beleef je cultuur in de diepte? Radiopresentatrice Friedl’ Lesage test het in elk nummer voor je uit en staat stil bij haar eigen ervaringen. Kritisch geeft ze haar mening en moeilijke vragen gaat ze niet uit de weg.

Choreografie op Bach

C

horeografe Anne Teresa De Keersmae­ ker was pas eenentwintig toen ze naar Amerika trok om er te studeren aan de Tisch School of Arts in New York. Haar klassieke dansopleiding aan Mudra bij Maurice Béjart mocht dan al van hoog­ staand niveau zijn geweest, ze miste er de moderne inzichten. En zo trok de jonge Anne Teresa de wijde wereld in, met in haar koffer een opname van de Brandenburgse Concerten van Johann Sebastian Bach. Terwijl ze dat verhaal vertelt in mijn radioprogramma Touché op Radio 1 beeld ik me in hoe de jonge danseres verslaafd raakte aan de muziek en urenlang luisterde op repeat. Maar dit was Bach. De man die muziek schreef voor God. Daar ging je niet ondoordacht mee om. Het zou uiteindelijk zevenendertig jaar duren voor De Keersmaeker het werk op de agenda van haar dansgezel­ schap Rosas zette en ermee aan de slag ging. Zestien dansers uit drie verschil­ lende generaties analyseerden de par­

tituren, zochten verbindingen tussen de hoogtes en de laagtes, speelden een spel met voorwaarts en achterwaarts en kwamen tot een verbluffende voor­ stelling die niemand onberoerd laat. Het was in de prachtige cultuurtem­ pel die De Munt heet dat ik de voor­ stelling De zes Brandenburgse Concerten mocht proeven. Er hing een zinderende spanning in de zaal. Ik was duidelijk niet de enige die wist dat er iets heel erg moois zat aan te komen. Om de beleving totaal te maken kwam naast me een prachtige oude vrouw zitten. Ik fantaseerde dat ze balleri­ na was geweest, strak in het lijf, mis­ schien wel de juf van de jonge Anne Teresa. Ze had haar zondagse kleren aangetrokken. De witte bontmuts hield ze de hele voorstelling onverzet­ telijk op het hoofd. Al tijdens het eerste concerto voel­ de ik de goesting om mee te wandelen met de dansers. Het opzwepende rit­ me, de vrolijkheid, de dynamiek: het is

alles wat een mens wil in het leven. Be­ weging is de vertaling van dat gevoel. De choreografie schakelt een versnel­ ling hoger als de dansers aan het lopen slaan, tuimelen, huppelen, springen in voorwaartse en achterwaartse be­ wegingen. Links en rechts, yin en yang en hup, nog een keer. “Ik vind het nu al prachtig!” prevelde de oude balleri­ na al meteen na het eerste concert. En dan moesten er nog vijf volgen. Hoe Anne Teresa De Keersmaeker tot zo’n kunstwerk komt, tonen do­ cumentairemakers Olivia Rochette en Gerard-Jan Claes in hun film Mitten. Daarin zie je de fluostiften dansen over de partituren, hoor je hoe cellist Jean-Guihen Queyras het spel met zachte aandrang mee aanstuurt en zie je hoe groot het luisterend oor van de choreografe is. Ooit zal ook zij oud zijn, zullen pezen en gewrichten het bege­ ven en zal het dansen haar vergaan. Maar nu nog niet. Daarvoor is de goes­ ting nog veel te groot.

Er hing een zinderende spanning in de zaal: er zat iets heel erg moois aan te komen © Thomas De Boever

44


Wij gunnen haar een wereld zonder kanker

45

Wij geloven dat morgen beter wordt. Dat steeds meer mensen kanker zullen overleven. Tot op een dag niemand het meer van kanker verliest. Daar kunt u nu al aan bijdragen door Kom op tegen Kanker op te nemen in uw testament. Uw legaat wordt gebruikt voor kankeronderzoek én voor betere zorg aan kankerpatiënten en hun omgeving. Lees meer, vraag nu de gratis brochure “Morgen wordt beter” aan. Dat kan met de antwoordstrook of via de website: komoptegenkanker.be/nalaten

✁ Ja, ik ontvang graag de gratis informatiebrochure “Morgen wordt beter” Mevrouw Naam

Voornaam Straat Postcode

Nummer

Bus

Gemeente

DF_1_19

De heer

Stuur de ingevulde antwoordstrook in een gefrankeerde enveloppe naar: Kom op tegen Kanker, Koningsstraat 217, 1210 Brussel. Of contacteer ons via legaten@komoptegenkanker.be of op 02 227 69 69. Wij gaan zorgvuldig om met uw gegevens en geven deze nooit door aan derden. Kijk op komoptegenkanker.be/privacybeleid voor meer informatie.


46

Op zoek naar meer boekentips? Neem een kijkje op onze blog www.cultuurenco.blog.


47

48

In ons land wonen niet alleen christenen, maar ook joden, moslims, boeddhisten, sikhs, hindoes en jaĂŻns. Ken jij de belangrijkste feestdagen en rituelen van die zes wereldreligies?

58

GEDREVEN 54

Overal in Vlaanderen kom je gepassioneerde Davidsfonds vrijwilligers tegen. Vicky Bogaert ontmoette een van hen en maakte een treffend portret.

Met pijn in het hart neemt Kurt Van Eeghem afscheid van de divo van het Vlaams Ballet: Wim Vanlessen. Een ode aan een Vlaamse balletdanser die schitterde aan de top.


© Blake Campbell

48


Goeroes, goden en profeten REIZEN IN HET SPOOR VAN DE WERELDRELIGIES

Wist je dat in België bijna alle wereldreligies worden gepraktiseerd? Er wonen in ons kleine land zowel christenen, joden, moslims, boeddhisten, sikhs, hindoes als jaïns. Net zoals in India trouwens, waar vier wereldreligies hun oorsprong, opkomst en soms ook hun verval kenden. Dat verhaal staat centraal in twee rondreizen van Davidsfonds Cultuurreizen: zowel in België als in India leer je de verschillende religies kennen in al hun diversiteit. Wij helpen je alvast op weg met de belangrijkste feestdagen en rituelen van zes andere religies dan het christendom. Tekst: Prakash Goossens en Cecilia Coppens

De volgelingen van de Thora

Uitverkoren door Jahweh: wees ons genadig en verhoor ons, wij hebben geen verdienste; maar bewijs ons welwillendheid en goedertierenheid en sta ons bij!

Een joodse jongen tijdens de bar mitswa.

Uniek aan het jodendom is dat cultuur, volk en religie volledig samenvallen. Israël is niet alleen heilig als land, maar is ook de baker­ mat van cultuur, volk, taal en religie. Het belangrijkste feest voor de joden is Pesach (Pasen), waarop de uittocht uit Egypte of de exodus wordt gevierd. Naast Pesach is Jom Kippoer of de Grote Verzoenings­ dag een belangrijk moment: dan wordt 24 uur gevast om de verzoe­ ning met God te bereiken. Bij Sha­ vuot wordt de overdracht van de Thora aan de profeet Mozes her­ dacht en Rosj H ­ asjana is het joodse nieuwjaarsfeest.

De joden kennen drie belangrijke rituelen: de besnijdenis van de man, de bar mitswa en de sjabbat. De besnijdenis wordt doorgaans uitgevoerd op de achtste dag na de geboorte om het verbond tussen God en het joodse volk te symboli­ seren. De bar mitswa, wat letterlijk ‘zoon van de goddelijke opdracht’ betekent, houdt in dat een jongen volwassen wordt en toetreedt tot de joodse gemeenschap. Voor meisjes is er de bat mitswa, maar die wordt alleen door de liberalere strek­ king binnen het jodendom erkend (en dus niet door de chassidische joden). De sjabbat, wat ‘rusten’ betekent, verwijst naar het boek Genesis, waarin God op de zevende dag rustte nadat hij zijn schepping had voltooid. Dat gebruik hebben de christenen overgenomen, alleen hebben ze de zevende dag op zondag in plaats van op zaterdag gezet. Wat het jodendom onderscheidt van het christendom zijn de strikte­ re voedingsvoorschriften, die in het

Nederlands bekendstaan als koo­ sjer. Joden eten geen varkensvlees en vlees waar nog bloed in zit. Daar­ naast mogen vlees en zuivel niet te­ gelijkertijd worden opgediend.

De nakomelingen van Abraham

Heilig bent U, o Allah, en lof zij U, en gezegend is Uw naam en hoog is Uw roem, er is geen God behalve U en Mohammed is Uw Profeet. Moslims geloven in Allah en de profeet Mohammed en leven volgens de vijf zuilen van de islam: de geloofsbelijdenis, vijf keer per dag bidden, aalmoezen geven, vasten tijdens de ramadan en de pelgrimstocht naar Mekka. Voor moslims is het Suikerfeest, dat het einde van de ramadan in­ luidt, heel belangrijk. Tijdens de ra­ madan onthouden moslims zich van

49


50 Een boeddhistisch altaar.

Van Siddharta tot Boeddha

De Gulden Middenweg is de weg naar bevrijding.

Het islamitische gebed.

alle geneugten van het leven. Dat be­ tekent niet alleen dat ze overdag niet eten en drinken, maar ook dat ze niet roken, liegen, vloeken, roddelen, vrijen … Zo herdenken moslims de profeet Mohammed, die zich vaak terugtrok in de woestijn om te medi­ teren. Daarnaast is er het Offerfeest, dat wordt gevierd ter nagedachtenis aan de profeet Ibrahim (Abraham), die bereid was zijn zoon Ismaël te offe­ ren in opdracht van God. Als ritueel wordt er een bok of ram geslacht. Het belangrijkste ritueel van de moslims is het doodsritueel. In de Koran staat dat het lichaam samen met de ziel uit de doden zal opstaan op het moment dat God geoordeeld heeft. Daarom mag een moslim niet gecremeerd worden en moet hij met

zijn hoofd in de richting van M ­ ekka worden begraven. De begrafenis moet ook binnen de 24 uur plaats­ vinden, omdat de ziel zo snel moge­ lijk naar het hiernamaals moet. Dat moslims vijf keer per dag bid­ den, hebben ze aan de joden en de christenen te danken. In de tijd van de profeet Mohammed leefden er in Medina en Mekka immers veel jo­ den en christenen, die vijf tot zelfs negen keer per dag (in slotkloosters) baden. Dat inspireerde Mohammed. De christenen hebben dat gebedsri­ tueel op hun beurt ontleend aan de boeddhisten, die al grote kloosters hadden toen er van het christendom nog geen sprake was. Christenen en boeddhisten ontmoetten elkaar la­ ter op de grote karavaanroutes.

De stichter van het boeddhisme, Siddharta Gautama, is heel duide­ lijk: “Wie bevrijd wil worden uit de cirkel van het lijden, moet de vier edele waarheden (h)erkennen”. Die houden in dat er lijden is, dat het lijden een oorzaak heeft in het verlangen en dat de oorzaak van het lijden opgeheven kan worden door het achtvoudige pad te volgen. Dat pad houdt in dat je juist spreekt en handelt, alles met mindfulness behandelt en in het nu leeft. Het verschil met monotheïstische gods­ diensten is dat je niet in het voet­ spoor van bijvoorbeeld Jezus of Mohammed moet treden, maar zelf de waarheid leert kennen door je eigen ervaringen. Op de belangrijkste boeddhisti­ sche feestdag Vesak worden de ge­ boorte en de verlichting van Boed­ dha gevierd en herdacht. Daarnaast vieren boeddhisten heel wat fees­ ten van de hindoes en de jaïns. Dat is niet verwonderlijk, aangezien ­Boeddha zelf oorspronkelijk hin­ doe was. Boeddhisten hebben geen voor­­ geschreven rituelen, want het boed­


© Vicky Bogaert

51

Het gebed bij sikhs.

dhisme is een levenshouding en heeft niets te maken met wierook, Boeddhabeeldjes, rozenkransen … Volksdevotie en de behoefte van de mens naar iets tastbaars hebben er­ voor gezorgd dat het boeddhisme gaandeweg wel traditionele ritue­ len heeft geïntegreerd. Boeddhisten hanteren net zo­ als de jaïns voedingsvoorschriften, maar ze zijn minder strikt. Boed­ dha’s motto was immers de gulden middenweg. De meeste boeddhis­ ten zijn daarom vegetarisch uit res­ pect voor het leven, hoewel Boeddha het vegetarisme nooit heeft voorge­ schreven. Daarnaast drinken boed­ dhisten geen alcohol, gebruiken ze geen drugs en eten ze geen knof­ look, ui, sjalotten, prei en bieslook, vanwege het zogenaamde bedwel­ mende effect.

De goeroes van de sikhs Gastvrijheid is de kern van ons geloof.

Het sikhisme is een monotheïsti­ sche godsdienst die werd gesticht door Goeroe Nanak in de 16de eeuw. Na hem volgden nog negen andere goeroes, waarvan Gobind Singh de laatste was. Hij schreef een poëtisch

boek met leefregels en rituelen, de Guru Granth Sahib. In dat boek van 6.000 hymnes worden alle wijshe­ den van de goeroes verzameld. De belangrijkste feestdag van de sikhs is de geboortedag van Goeroe Nanak, die dit jaar op 14 april wordt gevierd. Ook van de andere goeroes wordt de geboortedag gevierd. Daar­ naast vieren sikhs de feesten van de hindoes mee. Dat is niet verwonder­ lijk, aangezien Goeroe Nanak oor­ spronkelijk hindoe was. Sikhs, zowel mannen als vrouwen, hebben vijf fysieke kenmerken: on­ geschoren hoofdhaar, een kleine kam, een stalen armband, een dolk en een onderbroek die tot aan de knie komt. In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, is de tulband voor sikhs geen religieus teken. Ze dragen hem om hun lange haar mee op te binden. Daarnaast ken­ nen sikhs een enorme gastvrijheid en wordt er in elke gurudwara (huis van de goeroe) ’s middags aan ieder­ een die langskomt een gratis maal­ tijd aangeboden. Het sikhisme wordt een syncre­ tische godsdienst genoemd, om­ dat het als een fusie van het ‘bes­ te’ van het hindoeïsme en de islam kan worden beschouwd. Net zoals bij de islam wordt God niet afge­ beeld: alleen van de goeroes bestaan afbeeldingen.

Prakash Goossens is internationale vertegenwoordiger bij Fracarita International (Broeders van Liefde) en reisleider bij Davidsfonds Cultuurreizen.

Ontdek de ­wereldreligies in India Reisleider Prakash Goossens over de reis naar India: “We reizen door het majestueuze subcontinent India en ontdekken de opkomst en het verval van wereldreligies op hun meest heilige plaatsen: de Gouden Tempel van de sikhs, de eeuwige vlam voor de geweldloosheid van Mahatma Gandhi, de crematiegronden van de hindoes aan de machtige rivier Ganges, de graftombe van Moeder Teresa, de bodhiboom waar Boeddha zijn verlichting heeft gekend … Op het programma staat uiteraard ook een bezoek aan het grootste symbool van de liefde, de Taj Mahal.” INFO www.cultuurreizen.be. De rondreis in India vindt plaats van 24 oktober t.e.m. 9 november 2019. Met je Davidsfonds Cultuurkaart krijg je 60 euro korting per persoon.


© Avnish Choudhary

Tijdens het Holifestival, het hindoeïstische nieuwjaarsfeest, wordt er gekleurd poeder rondgestrooid.

© Tom Watkins

52

Een uitbundig versierde hindoe-vrouw.

Hare Krishna en andere hindoes

Bezing de Vreugde, Dans voor Lord Krishna!

Cursus over wereldreligies in Oudenaarde In Oudenaarde start op 14 maart de cursus ‘Waarom ging Jezus niet naar de moskee? Conflicten en overeenkomsten tussen wereldreligies’ door Jan Van Eycken. Inschrijven kan via www.davidsfonds.be/academie of telefonisch via 016 31 06 70. INFO www.davidsfonds.be/academie

Het hindoeïsme is een contai­ nerbegrip voor allerlei soorten goeroestromingen in India. De Hare Krishnabeweging is er daar een van en is zeer recent, hoewel de verering van Krishna, de aardse uiting van de god Vishnu, zeker teruggaat tot de 16de eeuw. De beweging werd in 1966 in New York opgericht als ISKCON, de Interna­ tionale Gemeenschap voor Krishna Bewustzijn. Ze dankt haar popula­ riteit aan de flowerpower-cultuur en dan vooral aan The Beatles, die contacten hadden met de beweging. Hindoes hebben verschillende feestdagen, waaronder het Holifeest – het hindoeïstische nieuwjaars­ feest in maart – en het Ganeshfes­

tival. Ganesh is de meest populaire hindoegod, waarvan elke hindoe een beeldje boven zijn huisdeur beves­ tigt. Het Ganeshfestival vindt enke­ le weken vóór Divali plaats, het licht­ feest waarop de overwinning van het goede op het kwade wordt gevierd – eind oktober of begin november, af­ hankelijk van de maankalender. Bij de geboorte van een kind wordt als reinigend ritueel een vuuroffer gebracht en wordt vervol­ gens het haar van de baby afgescho­ ren, in een deegklompje verwerkt en in stromend water gegooid. Bij een overlijden zorgt de oudste zoon (of een ander mannelijk familie­ lid) voor het crematieritueel en de ‘doodskus’. Hij steekt het lichaam van zijn overleden vader in brand en klopt bij het begin van de crema­ tie met een hamertje de schedel van de overledene open, zodat de ziel be­ vrijd wordt. De hindoefeesten worden door­ gaans samen met andere geloofsge­


Beleef de wereldreligies in België Een gelovig jaïn.

meenschappen gevierd, zoals chris­ tenen, jaïns en boeddhisten. Precies omdat hindoefeesten heel uitbundig zijn en cultureel in India zijn inge­ bed, vieren andere godsdiensten ze met plezier mee.

Veganisme als kern van het jaïnisme

Vriendschap met alle levende wezens, vreugde om de kwaliteiten van de deugdzamen, grenzeloos medelijden met alle lijdende wezens en gemoedsrust tegenover al wie me wil kwetsen, dat mijn ziel zich deze houdingen eigen maakt, voor nu en altijd. Het jaïnisme is tussen de 5de en 6de eeuw voor Christus ontstaan, in dezelfde periode als het boed­ dhisme. Jaïns hebben 24 goeroes of leermeesters, waarvan de laatste Mahavir is. Die wordt beschouwd als de stichter van het jaïnisme. Het uitgangspunt van het jaïnisme is dat de mens door de afsterving van het lichaam bevrijd wordt van de eeuwige cyclus van lijden, pijn,

Een jaïntempel.

verdriet en het aardse bestaan. Daarom sluiten monniken, mensen die het einde van hun leven voelen naderen of terminaal zijn, zich op om zich tot de dood uit te hongeren. Zo bereiken ze verlossing, zuiver­ heid, kennis en alwetendheid. De feestdagen van jaïns vallen na­ genoeg samen met die van hindoes. Alleen vieren ze ook de nirwana van Mahavir, de dag waarop hij de volle­ dige verlichting heeft bereikt. Jaïns vasten zeer regelmatig, zo’n week per maand, en ze zijn strikt ve­ ganistisch. De belangrijkste reden daarvoor is ahimsa, geweldloosheid in alles wat je doet en tegenover al­ les wat leeft, in daden, woorden en gedachten. Als veganist eten jaïns niets met wortels, omdat ze geen in­ secten willen doden. Daarom dragen ze soms ook mondmaskers. Mahatma Gandhi was een hindoe, maar hij heeft veel principes van het jaïnisme overgenomen, zoals ahimsa. Net zoals heel wat joden werken jaïns vaak in de diamanthandel. Ja­ ïns mogen immers alleen beroepen uitoefenen waarin ze niet in aanra­ king komen met levend materiaal. Daarom zijn de meeste jaïns dia­ mantair, leerkracht of muzikant.

Zin om de verschillende religies wat grondiger te leren kennen? Dit jaar kun je mee op rondreis door België of India. Reisleider Prakash Goossens over de religierondreis in ­België: “Ik neem je mee naar de Sint-Rombouts­ kathedraal en de Chaldeeuwse gemeenschap in Mechelen om te proeven van het christendom. In Wilrijk en Schoten komen we in aanraking met boeddhisten en jaïns. We reizen naar Brussel en ontdekken de migratiegemeenschap die geënt is op de islam en de gemeenschap van joden en russisch-orthodoxen. In Sint-Truiden ontmoeten we de sikh­ gemeenschap en in de Ardennen ontdekken we de Hare Krishnabeweging.” Rudy Van Renterghem en An Gheyle gingen vorig jaar in oktober mee op religiereis met Prakash. Zij waren in de wolken: “Het was een schitterende belevenis, veel meer dan zomaar een cultuurreis. Het bezoek aan de sikhtempel in Sint-Truiden is ons het meest bijgebleven. De gastvrijheid waarmee we werden ontvangen was enorm. Ook het hartverwarmende verhaal van priester Simon over de migratie en integratie de afgelopen decennia in Genk heeft ons geraakt. En An werd in het Abrahamhuis in Genk al meteen uitgenodigd door een Marokkaanse vrouw om te komen logeren en Marokkaanse taarten te leren bakken! Het was een verrijkende ervaring en we hebben nieuwe inzichten opgedaan over al die verschillende culturen in ons land.” INFO www.cultuurreizen.be. De reis Wereldgodsdiensten in België vindt plaats van 11 december tot en met 15 december 2019. Met je Davidsfonds Cultuurkaart krijg je 40 euro korting per persoon.

53


Koen Commers 61 jaar

hart & ziel Benieuwd naar de mensen die al die boeiende culturele activiteiten in jouw buurt organiseren? En naar wat hen drijft? In elk nummer van dit magazine stellen we een vrijwilliger aan je voor.

54

Daarom ben ik bij Davidsfonds: Geschiedenis en taal boeien mij al sinds mijn jeugd. Bij ­Davidsfonds vond ik een biotoop waar die bezieling ten volle tot ontplooiing kan komen. Op de avond van mijn laatste werkdag heb ik de eerste bestuursvergadering van D ­ avidsfonds ­Aartselaar bijgewoond en me meteen geëngageerd als vrijwilliger. Deze taken zijn me op het lijf geschreven: De coördinerende rol bij de cursus­ sen sluit aan bij mijn taken als groepsbegeleider van beginnende directeurs secundair onderwijs. Ik vond het belangrijk dat ik na mijn pensioen mijn 40 jaar ervaring in het onderwijs niet verloren liet gaan. Nascholingen en extra cursussen hebben mij altijd de energie gegeven om uitdagingen aan te gaan. En daar wil ik ook anderen warm voor maken. Ik kijk uit naar: De lezing van de Gentse imam Khalid Benhaddou, een boei­ ende en charismatische persoonlijkheid en een onverzettelijke bruggenbou­ wer tussen de westerse en de islamitische waarden. Een man wiens verbin­ dende stem misschien niet luid genoeg klinkt. Verder ook naar onze jaar­ brochure, die in september verschijnt. Sinds de jaren tachtig ben ik ook redactielid bij het tijdschrift Vesting van het Simon Stevin Vlaams Vesting­ bouwkundig Centrum. Die publicatie is telkens een hele uitdaging. De bakstenen Brialmontforten rond Antwerpen, gebouwd in het midden van de 19de eeuw, zijn het absolute hoogtepunt van de baksteenbouw. Moment dat ik koester: Een vreemde gewaarwording trof me tijdens een reis in Egypte. Wat me het meest is bijgebleven, was de unieke zonsondergang in de woestijn, het intense gevoel van het woestijnzand onder mijn voeten. De archeologische overblijfselen van tempels en paleizen konden niet op tegen de kracht van de natuur; het was bijna mystiek! Daarnaast was de cursus van Jasper Gheysen een schot in de roos. Hij is didactisch erg sterk en slaagde erin om de cursisten uit hun comfortzone te halen en te laten proeven van een actieve manier om klassieke muziek te beluisteren. Op deze verwezenlijking ben ik super­trots: Met de Kunstacademie van Niel hebben we vorig jaar een foto-expo gehouden over de sociale architectuur van ­Renaat Braem. Schitterend om je onder te dompelen in zijn visie en die momenten vast te leggen. De prachtig gerenoveerde bib van Schoten is voor mij een schoolvoorbeeld van zijn modernistische visie. Ik voel me het best: Als ik als leerkracht, als leidinggevende of als vrijwilliger anderen kan bezielen. Het geeft me het gevoel dat ik echt leef en – zoals Bram Vermeulen het verwoordt – een steen kan verleggen in een rivier. Geluk is voor mij: De onvoorwaardelijke liefde van mijn kleinkinderen mogen ervaren. De spontaniteit, de kinderlijke onschuld doen me beseffen waar ik thuishoor. Het zijn verrukkelijke momenten die ik koester.

Gepensioneerde leerkracht en schooldirecteur Gehuwd met Ingrid, 3 kinderen en 6 kleinkinderen

Vrijwilliger voor de cursussen van Davidsfonds Academie in Aartselaar


Ben je vrijwilliger bij ­ avidsfonds en wil je D ook graag vertellen wat je drijft om je in te zetten? Laat het ons dan weten via ­cultuurmagazine@ davidsfonds.be.

© Vicky Bogaert

55


01

02

Antwerpen

Limburg

Davidsfonds Kapellen

Davidsfonds Groot Hasselt

56

5× vlakbij Samen cultuur beleven in jouw buurt: daarvoor kun je terecht bij Davidsfonds afdelingen over heel Vlaanderen en Brussel. Geen files, geen parkeerproblemen, maar samen met de buren en om de hoek. In elk nummer schotelen we je uit elke provincie een niet te missen activiteit voor.

Benieuwd naar wat er in jouw buurt allemaal gebeurt? Bekijk het activiteiten­ overzicht op www.davidsfonds.be.

DI 12.03 • 20 uur

ZO 17.03 • 12 uur

De Kroon Kapellen

Abdijsite van Herkenrode

Hier komt een nieuwe Belg

Meesters van Herkenrode

Duizenden vluchtelingen maakten de voor­ bije jaren de oversteek naar de Europese Unie. Zij die hun doel bereiken, worden ‘herboren’ in een maatschappij waar ze amper iets van af weten. In 2004 kwam jour­ nalist en documentairemaker Majd Khalifeh in België aan, een staatloze Palestijn in een vreemd land, een vreemdeling op zoek naar een identiteit. In Herboren volgt de lezer hem op die lange zoektocht. Van man zonder land werd Majd Khalifeh VRT-journalist en Belg. Bij Davidsfonds Kapellen komt hij over zijn boek vertellen.

In het kader van De Nacht van de Geschie­ denis kun je op zondag 17 maart letterlijk en ­figuurlijk proeven van alles wat de Abdij­ site van Herkenrode te bieden heeft. Davids­ fonds Groot Hasselt (Kuringen, Stevoort, Kermt en Hasselt) neemt je mee op een reis door het verleden en heden van de site, op een speelse en interactieve manier. Je lost raad­ sels op in een escaperoom, je duikt onder in een virtual­reality-ervaring, je vertrekt op foto­zoektocht of herbeleeft de geschiedenis tijdens een re-enactment. Of proef je liever van pizza uit de houtoven of van verschil­ lende bieren? Iedereen vindt ongetwijfeld zijn gading, zeker gezinnen met kinderen. De meesters van Herkenrode ontvangen je met open armen.

INFO Kaarten kosten 9 euro (7 euro met de Davidsfonds Cultuurkaart), inclusief drankje. Vooraf inschrijven is niet nodig.

INFO www.kermt.davidsfonds.be. Sommige activiteiten zijn gratis, andere betalend. Met de Davidsfonds Cultuurkaart en de UiT-pas krijg je korting.


03

04

05

Oost-Vlaanderen

Vlaams-Brabant en Brussel

West-Vlaanderen

Davidsfonds Beveren-Zuid

Davidsfonds Ganshoren

Davidsfonds Dadizele

57

© Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België

VR 17.05 t.e.m. MA 20.05

DO 21.03• 19 uur

VR 17.05• 20 uur

Sint Jacobus de Meerdere Kerk Haasdonk

BOZAR

De Bunder Moorslede

Meesterschap van ooit, meesterlijk kunnen van nu

Bernard van Orley, Brusselse meester

Scala brengt Meisjesnamen

Davidsfonds Beveren-Zuid viert de 90ste verjaardag van afdeling Haasdonk met een kunstproject in de historische kerk van Haas­ donk, een beschermd monument. Kunste­ naars uit de regio presenteren en becom­ mentariëren er hun favoriete schilderij van Rubens, Bruegel of Van Eyck, en plaatsen hun eigen werk naast dat van een Vlaamse Meester. Zo ontstaat een boeiende dialoog tussen meesterschap van ooit en meesterlijk kunnen van nu. Kinderen en jongeren van de Kunstacademie Beveren, de kunstenaars van morgen, krijgen het laatste woord.

Bernard van Orley was een van de spilfigu­ ren van de renaissance in de Lage Landen. Hij was schilder aan het hof van Margaretha van Oostenrijk en Maria van Hongarije, werd overladen met opdrachten en kwam al erg jong aan het hoofd van een van de groot­ ste ateliers van zijn tijd. BOZAR en de grote Belgische instellingen slaan de handen in elkaar voor de allereerste overzichtsten­ toonstelling rond de 16de-eeuwse kunste­ naar. Davidsfonds Ganshoren bezoekt de expo samen met een gids in het kader van De Nacht van de Geschiedenis.

Op vrijdag 17 mei nodigt Davidsfonds Dadi­ zele het meisjeskoor Scala uit. Dat koor wijkt af van het traditionele parcours en heeft een vaste stek in het muzieklandschap veroverd met een indrukwekkend repertoire van popen rockcovers. Zijn Anne, Irene, Annelies en Marijke namen van Scalazangeressen? Of zijn het titels van Vlaamse liedjes gezon­ gen door Barbara, Danielle, Rosa en Marjo­ lein tijdens Scala’s nieuwe theatertournee? Met Meisjesnamen keert Scala terug naar de Vlaamse theaters en zingen ze voor het eerst helemaal in het Nederlands.

INFO Kaarten kosten 7 euro (5 euro met Davidsfonds Cultuurkaart). Voor kinderen tot 12 jaar is de toegang gratis. De expo is open op vrijdag, zondag en maandag van 11 tot 18 uur en op zaterdag van 13 tot 18 uur. Voor meer info, groepsreservaties vanaf 15 personen of nocturnes, contacteer Joske Du Jardin via joskedujardin@gmail.com of 0477 62 02 39.

INFO Inschrijven kan voor vrijdag 15 maart via christine. vanvlierden@skynet.be. Kaarten kosten 12 euro, voor houders van een museumpas is de toegang gratis. De gidsen worden aangeboden door Davidsfonds Ganshoren.

INFO Kaarten kosten 20 euro (18 euro in voor­ verkoop en met de Davidsfonds Cultuurkaart). Aan de deur betaal je 22 euro. Bestellen kan via scala@davidsfonds-dadizele.be tot vrijdag 10 mei.


KURT Bezield, bevlogen en gedreven: Kurt Van Eeghem kan zijn grote passie en kennis van cultuur niet wegstoppen. In elk nummer van het Davidsfonds Cultuurmagazine neemt hij cultureel Vlaanderen onder de loep en vertelt hij wat zijn hart sneller doet kloppen.

De divo van het Vlaams Ballet 58 im Vanlessen, hoofddanser bij Ballet Vlaanderen, nam afscheid van het podium met een reeks uitvoeringen van de Boléro van Ravel, in de prach­ tige choreografie van Maurice Béjart. Bij het orgelpunt veerden avond na avond tweeduizend toeschouwers op uit het pluche van de Antwerpse Stads­ schouwburg. Als het woord ‘triomf’ uit de kast mag worden gehaald, geldt dat zeker voor de glansprestatie van Wim. Minutenlang duurde het applaus en even later signeerde Wim tiental­ len boeken voor de fans. Vijfentwintig jaar aan de top van de Vlaamse ballet­ wereld, dat verdient inderdaad een prachtboek vol wonderlijke foto’s van onder meer Stephan Vanfleteren. Een waardig eerbetoon. De Boléro eist uiterste concen­ tratie en perfecte beheersing. Wim

© Thomas De Boever

Waarom moet dat jongetje uit Neerpelt afscheid nemen van zijn grote liefde, het ballet?

Vanlessen brengt, na al die jaren aan de top, nog altijd de kracht op om in die veeleisende rol het beste van zichzelf te geven. Vergis je niet: dat is uniek. Met gepaste trots groet Wim het publiek, zij aan zij met dansers die half zo oud zijn als hij, dansers die pas komen kijken in die harde wereld van dagelijks trainen op het scherp van de snee. Wim heeft alle grote choreogra­ fen meegemaakt: Béjart, Forsythe, Sidi Larbi Cherkaoui. Er waren woor­ den van lof in The New York Times en honderden optredens de wereld rond. Ik kijk naar Wim en applaudisseer als gek. Waarom moet dat jongetje uit Neerpelt afscheid nemen van zijn grote liefde, het ballet? Natuurlijk heeft het lijf afgezien. Ik wil de pijn niet lijden die topdansers

dagelijks te verwerken krijgen. Ik denk aan de belasting op de gewrichten, het slijten van pezen en spieren en ik denk aan de hel. Maar Wims lijf staat er nog altijd – fier, beweeglijk, ongelooflijk in balans. Nog stukken belangrijker is die sprankelende geest van de eeuwig vrolijke Wim, die als geen ander in staat is om emoties op de toeschouwer over te brengen. Er staan prijzen op de schoorsteen, er is het boek, er is een trouw en fana­ tiek publiek. Er is veel om de komende jaren met tevredenheid op terug te kijken. Wim was decennialang de divo van het Vlaams Ballet. Voor alle duide­ lijkheid: hij was een divo zonder kapso­ nes – geen spatje arrogantie. We gaan Wim heel hard missen en hij ons ook. En dat doet pijn.


BRUEGEL

ET SON TEMPS · EN ZIJN TIJD 20 FEB. – 23 JUNE ’19

BERNARD VAN ORLEY PRINTS in the Age of BRUEGEL PALAIS DES BEAUX-ARTS BRUXELLES PALEIS VOOR SCHONE KUNSTEN BRUSSEL Rue Ravensteinstraat 23 1000 Brussels +32 2 507 82 00 / bozar.be

Bernard van Orley, Portrait of Margaret of Austria © Royal Museums of Fine Arts of Belgium


SYM— FONISCHE CONCERTEN

Laat je imponeren door de kracht en het samenspel van internationale orkesten ZA 16 MAA 2019

Chamber Orchestra of Europe Mozart & Liszt

VR 10 MEI 2019

Camerata Salzburg & Alexander Lonquich Mozart, Haydn & Shostakovich

VR 26 APR 2019 ZA 18 MEI 2019

Deutsche Kammerphilharmonie Bremen & Kammerchor Stuttgart

Budapest Festival Orchestra

Mendelssohns feeërieke nachtverhalen

Hitparade van de orkestmuziek

Info & tickets: +32 70 22 12 12 In&Uit: ‘t Zand 34, Brugge concertgebouw.be

Profile for Publicarto

Davidsfonds Cultuurmagazine  

Davidsfonds Cultuurmagazine

Davidsfonds Cultuurmagazine  

Davidsfonds Cultuurmagazine

Advertisement

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded