Page 124

się to zapewne z obawą nieracjonalności intuicji wynikającą z  dominującego w  psychologii wpływu opinii Junga, który intuicję uważał za zjawisko ponadnaturalne, transcendentalne. Z perspektywy poznawczej techniki nie ulega natomiast wątpliwości, że kreatywność techniczna, chociaż ma też przesłanki emocjonalne, opiera się głównie na intuicji, silnie związanej z  wyobraźnią i  rozumowaniem obrazowym. Skrótowo charakteryzując czynniki i  uwarunkowania kreatywności należy więc stwierdzić, że jest ona umiejętnością znajdowania nowych rozwiązań czy idei, uwarunkowaną zarówno emocjonalnie jak i  intuicyjnie. Nie będę tu referował swojej racjonalnie, technicznie i ewolucyjnie uzasadnionej teorii potęgi (choć także zawodności) intuicji (zob. np. Technen, Wierzbicki, 2012); wystarczy wniosek, że w kształceniu niezbędna jest stymulacja intuicyjnych aspektów kreatywności. Z  rozważań takich wynika, zgodnie zresztą z  klasycznymi badaniami Piageta (nad psychologią dziecka), że indywidualną stymulację kreatywności należy zaczynać od wczesnego dzieciństwa. Tak więc niezależnie od tego, czy chcemy stymulować innowacyjność powszednią w celu poprawy konkurencyjności i sytuacji gospodarczej, czy też ogólnie społeczną innowacyjność, kluczem dla takich działań jest stymulacja kreatywności w całym ciągu kształcenia – przedszkolnego, podstawowego, średniego, wyższego.

Część IV NAUKA I SZKOLNICTWO WYŻSZE — ELEMENTY MYŚLENIA STRATEGICZNEGO

3. Wyzwania przed szkolnictwem polskim Jest w tej chwili wiele projektów i  działań, w których rozpatruje się przyszłość szkolnictwa polskiego. Na przykład już ponad dwa lata ciągnie się projekt Foresight „Akademickie Mazowsze 2030”, ale rozpoczęty był bez głębszej analizy strategicznej (zagrożeń ogólno-społecznych, wyzwań itp.). W rezultacie, Foresight koncentruje się na tematyce istotnej dla specyfiki środowiska akademickiego – takiej jak relacje pomiędzy

122

uczelniami centralnymi i lokalnymi, sposoby doprowadzenia do powstania na Mazowszu jednej uczelni o znaczeniu międzynarodowym, czy relacje pomiędzy modelem zarządzania uczelnią a jej rozwojem długoterminowym. Tematyka ta, choć ważna, nie wydaje się jednak decydująca dla przyszłości szkolnictwa w Polsce. Szkolnictwo w  Polsce powinno odpowiadać na wyzwania przyszłości! Lepsze ujęcie wyzwań strategicznych można znaleźć np. we wspomnianym już „Biuletynie PTE” Polska myśl strategiczna na spotkanie z  enigmą XXI  w. (zob. Galwas, 2009). Tu jednak uzupełnię tę analizę strategiczną o elementy oparte na referowanych wcześniej założeniach scenariuszy rozwoju w Raporcie Polska 2050. Zastosuję tu nie klasyczną analizę strategiczną SWOT, ale zmodyfi kowaną analizę TWOSA zaczynającą się od zagrożeń a kończącą na niezbędnych działaniach. Jakie więc zagrożenia czekają wyższe szkolnictwo polskie w  perspektywie 2050  r.? Możemy wytypować kilka: 1) zagrożenie obniżenia jakości zarówno kandydatów na studia, jak i własnego poziomu nauczania; 2) zagrożenie nadprodukcji absolwentów nieznajdujących zatrudnienia na rynku pracy; 3) zagrożenie falowym charakterem rozwoju demograficznego; 4) zagrożenie rewolucją studencką wobec groźby zwiększenia szeregów prekariatu; 5) zagrożenie marginalizacją szkolnictwa polskiego poprzez emigrację młodzieży do uczelni zagranicznych; 6) zagrożenie porażką w konkurencji międzynarodowej (z  uczelniami w  krajach nowo rozwiniętych). Nie analizując tych zagrożeń szczegółowo, poniżej przedstawiono kilka komentarzy dla wybranych zagrożeń:

1 Zagrożenie obniżenia jakości jest nieuchronne wobec umasowienia studiów, trendu upowszechnienia studiów wyższych (nie można przeciwdziałać temu trendowi, jeśli rodziny studenta są gotowe płacić za umożliwienie mu

Biuletyn 2/2012  

Luty 2012, Forum Myśli Strategicznej

Biuletyn 2/2012  

Luty 2012, Forum Myśli Strategicznej

Advertisement