Page 1

‫ك‌ێ‬ ‫دەبێتە ملیۆنێرێكی‬ ‫سەركەوتوو؟‬

‫‪15‬‬ ‫زستانی ‪2011‬‬ ‫وەرزەگۆڤارێكی ڕۆش���نبیری گش���تی‪ ،‬ڕێكخراوی خوش���كانی ئیس�ل�امیی‬

‫ئافرەت و پێویستبوونی بە گۆڕانكاری‬ ‫دوو نامەی گرنگ بۆخۆشەویستانم‬ ‫ئافرەت و ڕۆڵی ئاشتیخوازانەی لە كۆمەڵگادا‬

‫مەترسيیەكانی‬ ‫خەمۆكی‬ ‫لەسەر مرۆڤ!‬

‫باوكایەتی ئەو چەمكەی نابێت لە یاد بكرێت‬


‫گواڵلە حمە علی‬

‫م‬ ‫ژ‬ ‫د‬ ‫ە‬ ‫ژیا ی‬ ‫ن‬

‫بەر بەیانە یاران ئیدی‪ ..‬ڕەشی ڕوخسارە و دەگۆڕێ‌‪..‬‬ ‫كۆتایی ئەشكی مەینەتە‪..‬‬ ‫لەدیدەی كزۆڵ دەچۆڕێ‌‪..‬‬ ‫بەر بەیانە‪ ..‬نەسیم و شنەی ژیانە‬ ‫پرژەی هەوری مەرحەمەتە‪..‬‬ ‫ێ تا بشۆری‪..‬‬ ‫دادەبار ‌‬ ‫جەستەی ڕەشی ئەم زەمینە‬ ‫كۆتايی‪ ..‬كزەو نوزەی‪ ..‬زیندەی نێو چااڵنە‪..‬‬ ‫زەنگی‪ ..‬مەرگی‪ ..‬دەستی زەبروو‬ ‫كۆت و زنجیروو پاوانە‪..‬‬ ‫بەر بەیانە‪ ..‬مژدە زەمین‬ ‫لە ئاپۆرای ئەستێرانا‪ ..‬لە ئاسمانتا‬ ‫بەر بەیانە‪ ..‬شەوت ڕۆژەو‪ ..‬ڕۆژیشت خۆری میوانە‪..‬‬ ‫چ خۆرێكە‪!...‬‬ ‫ێ بەبێ‌ ڕەنگان‬ ‫ڕەنگ دەبەخش ‌‬ ‫كزەی ژینە بۆ بوژانەوەی بێدەنگان‬ ‫هەناسەیە بوو بۆ بەردەوامی ژیانی‬ ‫سینە تەنگان‪..‬‬ ‫نمەی بارانی‪ ..‬ڕەحمەتە‬ ‫بۆ پاراوی كیڵگەی ژیان‬ ‫دەستی سۆزو پەنای میهرە‬ ‫ێ نازان‪..‬‬ ‫بۆ بێ نەوازو ب ‌‬ ‫لە بۆ دۆستان‪ ..‬خوناوی سەرڕووی گواڵنە‪..‬‬ ‫بۆ ناحەزان مامۆستای ڕێ نیشاندانە‪..‬‬ ‫لە تەمەنی تا هەتایی‪...‬‬ ‫ێ كۆتایی‪..‬‬ ‫ێ كزبوون ب ‌‬ ‫بەب ‌‬ ‫لە بەرامەی ئەو گوڵشەنە‪..‬‬ ‫ێ بەش نابێ‌‪...‬‬ ‫ئەوی ویستی ب ‌‬ ‫ئەوی هاو دەمی ڕێگای بێ‌‪...‬‬ ‫ێ كەس نابێ‌!‬ ‫ێ ب ‌‬ ‫چەند تەنها ب ‌‬ ‫شەرمەزارە ئەو دڵەی كە‪...‬‬ ‫سوپاسگوزاری خوا نەبێ‌‪...‬‬ ‫لە ئاست بە خشینی پەیامت‪..‬‬ ‫بە ئاكارت ئاشنا نەبێ‌!‬


‫وەرزەگۆڤارێكی ڕۆشنبیری گشتی‬ ‫ڕێكخراوی خوشكانی ئیسالمیی كوردستانە‬

‫سایە سایەی خێزانێكی بەختەوەر‬ ‫ساڵی سێیەم زستانی ‪1432-2011‬‬

‫ژمارە (‪)15‬‬

‫خاوەنی ئیمتیاز‬

‫ڕێكخراوی خوشكانی ئیسالمی كوردستان‬

‫سەرنووسەر‬

‫سـەرگوڵ قـەرەداغی‬ ‫‪07701396733‬‬ ‫‪sargulqaradaxi@yahoo.com‬‬

‫بەڕێوەبەری نووسین‬ ‫شـوكریـە سـاڵـح‬

‫دەستەی نووسەران‬ ‫پـەروین غـەفور‬ ‫نـەجیبە لـەتیف‬ ‫پەیـام مەحمود‬

‫تـایپ‬ ‫ئەژین ڕەحمان‬

‫دیزاین‬

‫گۆڤاری بڕیار‬ ‫ناونیشان‬

‫سلێمانی _ گەڕەكی قازی محەممەد‬ ‫نزیك مزگەوتی شافیعی‬

‫بابەتەكانتان لە ڕێگەی ئیمەیلی‬ ‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬ ‫دەگاتە دەستمان‬

‫لەم ژمارەیەدا‬ ‫ خۆپێشاندان‪..................................................‬‬‫‪ -‬مامەڵەی ژن و مێرد‪................................‬‬

‫سەرنووسەر‬ ‫نەرمین مستەفا‬

‫ (سركە)و چارەسەركردنی نەخۆشی‪ ..................‬دڵنیا‬‫‪ -‬كاریگەری دین لەسەرخێزان‪ .......................‬ئامینە سعید‬

‫ شێوازی پەروەردەیی بۆ نەوەكان‪.................‬‬‫‪ -‬گۆشەی ڕاز ‪..................................................‬‬

‫بدرخان‬ ‫بەناز احمد‬


‫سایە‬ ‫سایە‬

‫‪www.Sayakurd.com‬‬

‫‪1515‬‬

‫فۆتۆ‪ :‬گۆران عوسمان‬

‫اندان‪..‬‬

‫خۆپێش‬ ‫ئەو شۆڕشانەی كە ئێستا لە ڕۆژهەاڵتی‬ ‫ناوەڕاس���تدا ڕوودەدات بۆ زاڵبوون بەس���ەر‬ ‫ڕژێم���ە دیكتاتۆریی���ەكان‌و ڕووخاندنی���ان‬ ‫ل���ە دەرئەنجام���ی ناعەدالەت���ی‌و زوڵ���م‌و‬ ‫ستەمكاری دەسەاڵتداران سەری هەڵداوە بە‬ ‫بیانووی شەرعیەتی سندوقەكانی دەنگدان‬ ‫بەرپەرچی خەڵك‌و ش���ەقامیان داوەتەوە‪،‬‬ ‫بەاڵم دەركەوت كە ڕای ش���ەقام‌و شۆڕش���ی‬ ‫س���پی ڕەوایەتی هەیە‪ ،‬ئەوە شەقامە بڕیار‬ ‫دەدات‪ ،‬ئ���ەوە ئی���رادەی خەڵك���ە چۆك بە‬ ‫دیكتاتۆرەكان دا دەدات‪ ،‬ئەو ناڕەزایەتیانەی‬ ‫كە ئێس���تا لە هەرێمی كوردس���تان سەری‬ ‫هەڵ���داوە ب���ەدەر نییە ل���ە كاریگەری ئەو‬ ‫شۆڕشانەی ڕۆژهەاڵتی ناوەڕاست‪.‬‬ ‫ئ���ەوەی ئێس���تا ب���ە چ���ڕی داواكاری‬ ‫ش���ەقامە چاكس���ازی‌و بەرەنگاربوونەوەی‬ ‫گەندەڵییە‪ ،‬مایەی خۆشحاڵییە هەستیاری‬ ‫ت���اك گەیش���تۆتە ئەو بڕوای���ەی كە چیتر‬ ‫گو ‌ێ لە بەڵێنەكان ناگرێت‪ ،‬چاوەڕ ‌ێ ناكات‬ ‫ساڵی سێیەم زستانی ‪1432-2011‬‬

‫هەنگاوی كرداری‌و ب���ە پەلەی دەوێت بۆ‬ ‫داواكاریی���ەكان‪ ،‬ئەوەی گرنگە ئاماژەی پ ‌ێ‬ ‫بكرێت لە دەرئەنجام���ی نەمانی متمانەی‬ ‫جەماوەر بە دەس���ەاڵت‪ ،‬ئەو دۆخە هاتۆتە‬ ‫ئ���اراوە‪ ،‬هەروەها لە دەرئەنجامی ب ‌ێ هیوا‬ ‫بوونی جەماوەر لەوەی كە ئۆپۆزسیۆن لە‬ ‫پەرلەمان زۆر هەوڵیدا‪ ،‬بەاڵم لەبەرئەوەی‬ ‫كەمین���ە ب���وو نەیتوان���ی چاكس���ازی‌و‬ ‫پێشنیارەكان بگەنێتە ئەنجام‪ ،‬بۆیە ئێستا‬ ‫شەقام زۆرینەیە‪ ،‬شەقام بڕیار دەدات ئێستا‬ ‫دەسەاڵت بۆتە كەمینەو شەقام زۆرینە‪.‬‬ ‫ئەوەی گرنگە ئاماژەی پێ‌ بكەین ئێمەی‬ ‫ئافرەت����ان كە زۆر جار باس لە ماف‌و پێگەی‬ ‫ئاف����رەت دەكەی����ن گلەیی لە كەم����ی ڕێژەی‬ ‫ئاف����رەت دەكرێت لە زۆرب����ەی ناوەندەكاندا‬ ‫ئۆباڵ����ی ئ����ەو گرفت����ە دەخرێتە ئەس����تۆی‬ ‫كۆمەڵگاو پیاوان‌و داب‌و نەریت‪ ،‬بەاڵم ئێستا‬ ‫ل����ەم ش����ێوازە تازەیەی خەب����ات‌و هەوڵداندا‬ ‫پێویستە ئافرەتان بوونی خۆیان بسەلمێنن‪.‬‬

‫‪4‬‬

‫سەرووتار‬

‫ل����ە كۆمەڵ����گای ئێم����ەدا ل����ە زۆربەی‬ ‫پرس����ەكاندا ئافرەت هەمیش����ە ل����ە دوای‬ ‫پیاوان����ەوەن‪ ،‬ئەمە جگە لەوەی كۆمەڵێك‬ ‫فاكت����ەرو ه����ۆكار هەیە‪ ،‬ب����ەاڵم هۆكاری‬ ‫س����ەرەكی بە ڕای ئێمە‪ ،‬ئافرەتان خۆیانن‪،‬‬ ‫كە زۆر جار لەوانەیە ڕێگربن لە بەشداری‬ ‫ڕۆڵەكانیان‪ ،‬بۆ ئەوەی ئافرەتان دوا نەكەون‬ ‫لە كاروانی خەبات‌و بەشداری كاراو جدیان‬ ‫هەیە‪ ،‬پێویس����تە ل����ە هەوڵی پش����تگیری‬ ‫داخ����وازی‌و داواكاری خۆپیش����اندەران بن‪،‬‬ ‫وەك تاكێكی كۆمەڵگا‪ ،‬چونكە لەكۆتاییدا‬ ‫داخوازیی����ەكان ب����ۆ س����ەرجەم تاكەكان����ە‬ ‫بە پی����اوو ژن����ەوە‪ ،‬بەاڵم ئ����ەوەی گرنگە‬ ‫بووترێت ئافرەتان لە ئەنجوومەنی كاتی‬ ‫خوپێش����اندەراندا بوونی����ان هەیە لە ناو‬ ‫ڕی����زی پەرژینی ئاش����تیدا بوونیان هەیە‪،‬‬ ‫بەاڵم پێویستە وجودو پێگەی زیاتر بێت‬ ‫بۆ دانپیانانی ئەوەی دەوترێت كە ئافرەت‬ ‫نیوەی كۆمەڵگایە‪.‬‬ ‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬


‫سایە‬

‫‪www.Sayakurd.com‬‬

‫‪1515‬‬

‫جیاوازییەكانی نێوان ژنان‌و پیاوان‬

‫و‪/‬هێرۆ سەعید‬

‫زاناكان هێما بۆ تایبەتمەندییەكانی‬ ‫م���رۆڤ دەك���ەن ك���ە چەندیی���ن‬ ‫جین���ی جیاك���راوەی پیاوان ل���ە ژنان‬ ‫جیادەكاتەوە‪ ،‬پیاوان‌و ژنان یەكس���انن‬ ‫ب���ەاڵم جیاوازیش���ن لە هەم���ان كاتدا‪.‬‬ ‫كاتێك دەوترێت یەكس���انن‪ ،‬مەبەس���ت‬ ‫لەوەی���ە كە پیاوان‌و ژنان ئەو مافەیان‬ ‫هەیە كە یەكسان بن لە پاراستنیان لە‬ ‫ڕووی یاساوە‪ ،‬بەاڵم جیاوازن لە ڕووی‬ ‫جەستەیی‌و دەرونییەوە‪.‬‬ ‫زاناكان گەیشتوونە ئەو ئەنجامەی‬ ‫كە چەن���د جی���اوازی بنچینەیی هەن‬ ‫لە نێ���وان ژنان‌و پیاواندا كە ئەوانیش‬ ‫جیاوازی بایەلۆجین‪ .‬ئەمانەی خوارەوە‬ ‫چەند بەشێكی جیاوازیی هەڵسوكەوت‌و‬ ‫ش���ێوازی بیركردن���ەوەی س���ەیرو‬ ‫پێكەنیناوی هەردوو ڕەگەزەكەیە‪.‬‬ ‫ ژن���ان ئ���ەو سروش���تەیان هەیە‬‫ك���ە چی مەترس���یدارە‪ ،‬یان چ ش���تێك‬ ‫پێشنیاركراوە بۆ منااڵن لە چاودێریی‬ ‫كردنیاندا‪ ،‬بەاڵم بەش���ێوەیەكی گشتی‬ ‫پیاوان وانیین!‬ ‫ پیاوان بە ڕس���تە قس���ە دەكەن‪،‬‬‫بەاڵم ژنان بە پەرەگراف‪.‬‬ ‫ لە ژنێك بپرسیت لە سەر شەقام‪،‬‬‫چۆن دەگەیتە شوێنێك؟ یەكسەر پێت‬

‫دەڵێت بە ڕێگ���ەی دوكانەكاندا‪ ،‬بەاڵم‬ ‫پیاوان بە ڕێگەی چایخانەكاندا‪.‬‬ ‫ بۆ پیاوان كاتژمێر‪2‬ی شەو كاتی‬‫خەوە‪ ،‬بەاڵم بۆ ژنان كاتی گفتوگۆیە‪.‬‬ ‫ تەنها ژنان دەتوانن لە ژنانی تر‬‫تێبگەن‪.‬‬ ‫ كاتێك پیاوان ش���تێكیان دەوێت‪،‬‬‫پرسیاری بۆ دەكەن‪ ،‬كاتێك ژن شتێكی‬ ‫بوێ���ت ئاماژە ب���ۆ خاڵێ���ك دەكات كە‬ ‫پەیوەن���دی ب���ە بابەتەك���ەوە هەبێت‪،‬‬ ‫چاوەڕێی وەاڵم دەكات‪.‬‬ ‫ ژن���ان توانای ئەوەی���ان هەیە وا‬‫ل���ە پی���اوان بك���ەن بیربكەن���ەوە كە‬ ‫بەرپرسیارن‪.‬‬ ‫ پی���اوان ڕەتی دەكەنەوە كە لە ‪5‬‬‫دۆالر زیات���ر بدەن ب���ۆ قژبڕین‪ ،‬وەكو‬ ‫ئەوەی كە زۆر گرنگ نەبێت‪.‬‬ ‫ ژن���ان توان���ای ئەوەیان هەیە كە‬‫بخ���ەون لە زۆرتری���ن دەنگدا‪ ،‬جا ئەو‬ ‫دەنگ���ە گریان���ی مناڵ بێ���ت‪ ،‬وەڕینی‬ ‫سەگ بێت‪ ،‬یان زەنگی دەرگا بێت‪.‬‬ ‫ ژن���ان ح���ەز ب���ە پالندان���ان بۆ‬‫زەماوەند دەكەن‪.‬‬ ‫ ژن���ان ئەگ���ەر پێیان خۆش���بێت‬‫بەه���ارات دەخ���ۆن‪ ،‬پی���اوان بەهارات‬ ‫دەخ���ۆن بۆ ئ���ەوەی بیس���ەلمێنن كە‬

‫ساڵی سێیەم زستانی ‪1432-2011‬‬

‫‪5‬‬

‫دەتوانن‪.‬‬ ‫ ژن���ان هەرگی���ز ناتوان���ن چەك‬‫دروس���ت بك���ەن‪ ،‬ك���ە دەبێت���ە مایەی‬ ‫كوشتن‪.‬‬ ‫ پی���او دەتوانێ���ت جووتێك پێاڵو‬‫بكڕێت لە ماوەی ‪ 90‬چركەدا‪.‬‬ ‫ پی���اوان ئەو سروش���تەیان هەیە‬‫كە دەتوانن وەاڵمی هەموو پرسیارێك‬ ‫بدەنەوە‪ ،‬مەسەلەیەك نییە پرسیارەكە‬ ‫چەند ئاڵۆزو گرنگ بێت‪.‬‬ ‫ پیاو ڕستەیەك دەست پێ‌ دەكات‪..‬‬‫ژنان بۆیان تەواو دەكەن‪.‬‬ ‫ ئەگەر بەژنێكیان وت س���ەبارەت‬‫بە لە دایكبوونی مناڵێك‪ ،‬بیری ناوێك‬ ‫دەكات���ەوە ب���ۆی‪ ،‬یان بزانێت كێش���ی‬ ‫مناڵەكە چەندە‪.‬‬ ‫ پیاوان ناتوانن س���ەیری وەرزش‬‫بكەن‌و لە هەمان كاتیشدا قسە لەگەڵ‬ ‫هاوسەرەكانیاندا بكەن‪.‬‬ ‫ ئ���ەوەی ك���ە پێویس���تە لەس���ەر‬‫پی���اوان‌و ژن���ان ئەوەیە كە پێناس���ەی‬ ‫یەكتری بزانن بۆئەوەی جیاوازییەكانی‬ ‫یەكت���ری قب���وڵ بك���ەن‪ .‬ئەمان���ەی‬ ‫سەرەوەش جیاوازی ڕەها نیین‪ ،‬بەڵكو‬ ‫وەس���فێكی ژنان‌و پیاوانە لە زۆربەی‌و‬ ‫كات‌وحاڵەتەكاندا‪.‬‬ ‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬


‫سایە‬ ‫سایە‬

‫‪www.Sayakurd.com‬‬

‫‪1515‬‬

‫مامەڵەی ژن و مێرد‬

‫سوپاس‬ ‫گوزاربە‬ ‫لەوانەی���ە بە بۆچوون���ی پیاو ئیش‬ ‫و كاری ماڵ���ەوە گرنگییەك���ی ئەوت���ۆی‬ ‫نەبێـ���ت‪ ،‬ب���ەاڵم كەس���ێك بە ئینس���اف‬ ‫بێ���ت‪ ،‬پێویس���تە دان ب���ەوەدا بنێت كە‬ ‫بەڕاستی ئیش و كاری ماڵەوە ناڕەحەت‬ ‫و مایەی ماندووبوون���ە‪ ،‬كەیبانوویەكی‬ ‫خاوەن ماڵ ئەگەر ش���ەووڕۆژ بەردەوام‬ ‫كار ب���كات‪ ،‬هێش���تا فری���ا ناكەوێ���ت‪،‬‬ ‫هەندێ���ك كار ب���ە هەڵپەس���ێردراوی‬ ‫ساڵی سێیەم زستانی ‪1432-2011‬‬

‫دەمێنێتەوە‪،‬دروس���تكردنی خ���واردن و‬ ‫پاككردن���ەوەی م���اڵ و ش���ۆردنی ج���ل‬ ‫و ب���ەرگ و ئوت���و كردن و ڕێكخس���تنی‬ ‫ئەساس���ی ناو م���اڵ‪ ،‬س���ەرەڕای ئەمانە‬ ‫بەخێوكردن���ی منداڵ‪ ،‬هەم���وو ئەمانە‬ ‫كارگەلێك���ی ئاس���ان نی���ن‪ ،‬ئەوی���ش نە‬ ‫ڕۆژێك و نە دوو ڕۆژ بەڵكو بە درێژایی‬ ‫تەم���ەن‪ ،‬ژنێكی كەیبانوو بەڕاس���تی لە‬ ‫‪6‬‬

‫نەرمین مسەتەفا‬ ‫ماڵەوە زەحمەت دەكێش���ێت‪ ،‬پیاویش وا‬ ‫بی���ر دەكاتەوە كە ئەو خواردنەی س���ێ‬ ‫ژەمە دەخرێتە بەر دەس���تی بە ئاسانی‬ ‫دروس���ت ك���راوە‪ ،‬یاخود ئ���ەو كارانەی‬ ‫لێ���ك هەڵوەش���اون و كارە جیاوازەكانی‬ ‫ماڵ خۆی بۆخۆی ئەنجام دەدرێت‪ ،‬ئەو‬ ‫هیچ حساب بۆ بەخێوكردنی منداڵیش‬ ‫ناكات! ئەگ���ەر پیاو تەنه���ا مانگێك لە‬ ‫ماڵ���ەوە بمێنێت���ەوەو كارەكانی ناو ماڵ‬ ‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬


‫سایە‬

‫‪www.Sayakurd.com‬‬

‫‪1515‬‬

‫و خزمەتكردنی منداڵ بگرێتە ئەس���تۆ‪،‬‬ ‫ئەو كاتە قەدری ئافرەت دەزانێ و ئەو‬ ‫كاتە هەست بە زەحمەت و ماندووبوونی‬ ‫لە توانا بەدەری هاوسەری دەكات‪.‬‬ ‫ژن لەس���ەر ئەو هەموو زەحمەتانە‬ ‫ئارامگرەو هیچیش ناڵێت‪ ،‬تەنها ئەوەندە‬ ‫نەبێت چاوەڕێیە هاوسەرەكەی ئەرك و‬ ‫ماندووبوونی بنرخێنێت و پێی بزانێت‬ ‫و دەستخۆش���ی لێ بكات‪ ،‬پێی خۆش���ە‬ ‫زەوق و س���ەلیقەی جێگ���ەی تێبین���ی‬ ‫هاوسەرەكەی بێت‪.‬‬ ‫برای بەڕێ����ز‪ :‬كاتێ����ك دەگەڕێیتەوە‬ ‫ماڵێك����ی پاك و خاوێ����ن و ڕێكخراو‪ ،‬چی‬ ‫تیایە دەستخۆشی لە هەوڵ و زەوق و‬ ‫س���ەلیقەی هاوسەرت بكەیت؟! چی‬ ‫ڕێگرە؟ جارجارە دەستخۆشی لێ بكەیت‬ ‫بەرامبەر ئەو خواردنە خۆشانەی بۆت‬ ‫ئامادە دەكات‪ ،‬چی ڕێگرە؟ مەس���ەلەی‬ ‫منداڵ���داری ك���ە بەڕاس���تی كارێك���ی‬ ‫ناڕەح���ەت و گرنگە بە هەمان ش���ێوە‬ ‫ل���ە یادت بێ���ت و جارجار س���وپاس و‬ ‫دەستخۆشی ئاڕاستە بكەیت؟ بێ ئاگای‬ ‫لەو خاڵەی كە پێزانین و دەستخۆش���ی‬ ‫كردن���ت چ وزەی���ەك ب���ە هاوس���ەرت‬ ‫دەبەخش���ێت و چ���ۆن بەرامبەر هەوڵ‬ ‫و تێكۆشانی لە ماڵەكەیدا ئامادەسازی‬ ‫بۆ دەكەیت؟‬ ‫ئەگ���ەر بە هی���چ جۆرێ���ك ئیش و‬ ‫كارەكان���ی هاوس���ەرت لەبەرچاو نەبێت‬ ‫و هی���چ كاتێك دەستخۆش���ی ئاڕاس���تە‬ ‫نەكەیت‪ ،‬وردە وردە دڵی بەرامبەر ژیان‬ ‫سارد دەبێتەوەو بیردەكاتەوەو دەڵێت‪-:‬‬ ‫سوودی چییە؟ من لەم ماڵەدا بۆ پیاوێكی‬ ‫بێ نمەك و پێ نەزان زەحمەت بكێشم‪،‬‬ ‫وردە وردە تاق���ەت و توانای لە دەس���ت‬ ‫دەدات و حەوس���ەڵەی كاری ماڵەك���ەی‬ ‫نامێنێت و تا بتوانێت خۆی لەو كارانە‬ ‫دەدزێتەوە و كەمتەرخەمی دەنوێنێت‪.‬‬ ‫ساڵی سێیەم زستانی ‪1432-2011‬‬

‫ل���ە ئەنجام���دا ه���اواری ل���ێ ب���ەرز‬ ‫دەبێتەوە ك���ە مێردەكەم تاقەتی ماڵ و‬ ‫منداڵی نییەو دڵی بە ژیان و گوزەرانی‬ ‫خۆش نییە‪.‬‬ ‫ئەگ���ەر حاڵ گەیش���تە ئ���ەو ڕادەیە‪،‬‬ ‫ئ���ەوە بزان���ە كاری خ���ۆ كردوت���ە و‬ ‫كەمتەرخەمییەك���ە ل���ە تۆوەی���ە ك���ە‬ ‫نەتزانیوە ماڵداری بكەیت‪.‬‬ ‫ئەگ����ەر كەس����ێكی بێگان����ە كارێك����ی‬ ‫بچوكی����ش ئەنجام بدات ب����ە دەیان جار‬ ‫سوپاس����ی دەكەیت و داوای لێبوردنی لێ‬ ‫دەكەیت و دەستخۆشی ئاڕاستە دەكەیت‪،‬‬ ‫بەاڵم لە زەحمەتی شەوو ڕۆژت بێ ئاگایت!‬ ‫ئامادە نیت بە دەستخۆشی لێكردنێك كە‬ ‫پ����ارەی تێ ناچێت دڵ����ی خۆش بكەیت و‬ ‫ماندوێتییەكانی لە بیر بەریتەوە‪.‬‬ ‫ئافرەتێ���ك باس���ی حاڵی خۆی‬ ‫كردو وتی‪:‬‬ ‫پیاوێكی س���پڵەو پێن���ەزان و بێ وەفام‬ ‫هەیە‪ ،‬ش���ەوو ڕۆژ ڕەنج ئەكێش���م و هەوڵ‬ ‫دەدەم ل���ە ش���ۆردنی جل و ب���ەرگ و قاپ‬ ‫و قاچ���اخ و دروس���تكردنی خ���واردن و‬ ‫پاككردنەوەی ماڵ و چنینی ئەو ش���تانەی‬ ‫كە پێویس���تە بۆ منداڵەكان خۆم ئامادەیان‬ ‫ئەكەم‪ ،‬ب���ەاڵم كاتێك كە دێت���ەوە بۆ ماڵ‬ ‫وەك ئ���ەوەی هی���چ كارێك ئەنج���ام نەدرا‬ ‫بێ���ت بەهی���چ ش���ێوەیەك ئ���اوڕ ل���ە هیچ‬ ‫ش���تێك ناداتەوە‪ ،‬نە سوپاس���ێك نە دەست‬ ‫خۆشییەك!‬ ‫ئەگەر خۆشم ش���تێك بڵێم و بیدەم‬ ‫لە ڕووی یەكس���ەر قسەكەم پێ دەبڕێت‬ ‫و یەكس���ەر دەڵێت‪ :‬ئەوەن���دە كارەكانت‬ ‫مەدەرەوە ب���ە ناوچاومدا چیت كردووە‬ ‫مەگەر كێوی ئەژدیهات شكاندووە؟!‬ ‫ی���ان ب���ە ش���اخی دەماوەنددا‬ ‫سەركەوتویت؟!‬ ‫بەشێوازێك ئەگەر ڕەنج و ماندووبوونی‬ ‫من نەبوایە هیچی بە هیچ نە دەبوو‪.‬‬ ‫‪7‬‬

‫هەندێ���ك لە پیاوان گ���وێ بە ژن و‬ ‫ئیش و كارەكانی نادەن و ئەم ڕەفتارەش‬ ‫بە یەكێك لە س���یفەتی پیاوەتی دەزانن‬ ‫و دەڵێن‪:‬‬ ‫ئەگ���ەر وەس���ف و ئافەرین���ی‬ ‫هاوس���ەرەكانیان بكەن لەخۆبایی دەبن‬ ‫و دەڵێن‪ :‬كەس���ی بێگانە پێویس���تی بە‬ ‫دەستخۆشی هەیە‪ ،‬لە نێوان ژن و مێردا‬ ‫ئەم باسانە بوونی نییە‪.‬‬ ‫ل����ە كاتێكدا ئ����ەم بۆچوون����ە زۆر‬ ‫هەڵەیە و كەسێكی چاكە كار لە ڕووی‬ ‫دەروونییەوە پێویستی بە ڕێزگرتن و‬ ‫ئافەرین هەیە لەبەر ئەوەی تەشجیع‬ ‫دەبێ����ت‪ ،‬ب����ە تایبەت����ی ژن لە ئیش و‬ ‫كاری ماڵ����دا زۆر هی��ل�اك و مان����دوو‬ ‫دەبێت پێویس����تی بە دەستخۆش����ی و‬ ‫ڕێزگرتنە‪.‬‬ ‫بۆیە یەكێك لەو سیفەتە جوانانەی‬ ‫كە ئیس�ل�امی پێ دەناسرێت قەدر زانی‬ ‫و س���وپاس و س���تایش كردنە بەرامبەر‬ ‫كەسێك كە ئەنجام دەدات‪.‬‬ ‫پێغەمبەری خوا (صلی الله علیە وسلم )‬ ‫نەك تەنها دەستخۆشی و هانی خێزانەكانی‬ ‫داوە‪ ،‬بەڵكو هەر كارئاسانكارییەكیش���ی بۆ‬ ‫كرا بێت بەرامبەر بە خێزانەكانی درێغی‬ ‫نەك���ردووەو دەفەرموێ���ت‪ :‬من لم یش���كر‬ ‫الناس لم یشكر الله)‪.‬‬ ‫واتە‪ :‬هەركەس سوپاسی خەڵكی پێ‬ ‫نەكرێت سوپاسی خواشی پێ ناكرێت‪.‬‬ ‫هەروەه���ا ل���ە فەرموودەیەكی تردا‬ ‫دەفەرموێت‪( :‬من اس���دی الیكم معروفا‬ ‫فكافؤه‪ ،‬ف���ان لم تس���تطیعوا فادعوا له‬ ‫حتی تعلموا ان قد كافأتموه)‪.‬‬ ‫وات���ە‪ :‬هەرك���ەس چاكەیەك���ی‬ ‫لەگەڵ كردن ئ���ەوا خەاڵتی بكەن‪،‬‬ ‫ئەگەر ل���ە تواناتان���دا نەبوو نزای‬ ‫خێ���ری بۆ بكەن ت���ا ئەوەندەی كە‬ ‫دەزانن پاداشتان دەداتەوە‪..‬‬ ‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬


‫سایە‬ ‫سایە‬

‫‪www.Sayakurd.com‬‬

‫‪1515‬‬

‫چەند گەوهەرێك‬ ‫لە پەروەردەی‬ ‫هەرزەكاران‬ ‫و بەهرەمەند‬ ‫و‪ :‬ئەمیر ئەحمەد عبدالقادر‬ ‫‪amirkoy@yahoo.com‬‬ ‫ل���ە ئەڵق���ەی پێش���وودا ب���اس‬ ‫ل���ە گرنگ���ی پ���ەروەردەی من���داڵ‬ ‫بەپێ���ی بەرنامەیەك���ی پەروەردەیی‬ ‫دروس���ت كرا‪ ،‬كە لەس���ەر ڕۆچوونی‬ ‫ڕۆش���نبیری پەروەردەی���ی بنی���ات‬ ‫دەنرێت و ڕەفتارو ئاكاری ڕەوش���تی‬ ‫پەرەپێدەدات‪ ،‬لەم ئەڵقەیەشدا پێمان‬ ‫باش���ە سیاس���ەتەكانی پەروەردەیی‬ ‫ش���ێوەكانی بخەین���ە ڕوو‪ ،‬هەروەها‬ ‫شێوازەكانی پەروەردەیی سەركەوتوو‪،‬‬ ‫چۆنیەتی مامەڵەكردن لەگەڵ ڕۆڵە‬ ‫بەهرەمەندو هەرزەكارەكان تاوتوێ‬ ‫بكەین‪ ،‬بێگوم���ان زۆرێك لە باوكان‬ ‫دەسەاڵتی خۆیان لە پەروەردەكردن‬ ‫لە دەست داوە و رۆڵەكانیان بێ چاو‬ ‫و ڕووبوون‪ ،‬ئەركی پەروەردەكرنیان‬ ‫لە دەس���ت دەرچووەو چۆتە دەستی‬ ‫كەناڵ���ە ئاس���مانیەكان و ش���تی تر‪،‬‬ ‫ئەم���ەش ئەنجامێكی سروش���تیە بۆ‬ ‫ئەو ش���ێوازە پەروەردەییە شكس���ت‬ ‫خواردوان���ە‪ ،‬هەندێجار رۆڵەی چاك‬ ‫ل���ە خراپترین م���اڵ پێدەگ���ەن لە‬ ‫كاتێك���دا ماڵی باش هەن رۆڵەكانیان‬ ‫خراپ دەردەچن!‬ ‫ساڵی سێیەم زستانی ‪1432-2011‬‬

‫یەكێك لەو ش���ێوازە نا دروس���تانە‬ ‫ش���ێوازی لێ���دان و فەالقەكردن���ە كە‬ ‫هەندێك كەس پیادەی دەكات و پێیان‬ ‫وایە باشترین و بە كەڵكترین شێوازە‬ ‫لە پەروەردەكردن و هیچ ڕێگەچارەی‬ ‫دیك���ەی نیی���ە ب���ۆ پەروەردەك���ردن‬ ‫تەنها بە لێدانی ئەس���تۆ شكێن نەبێ‪،‬‬ ‫ل���ەم بارەی���ە دەڵێین ش���ێوازی لێدان‬ ‫و توون���دو تی���ژی س���ەلمێندراوە كە‬ ‫شێوازێكی سەرنەكەوتووە بە تایبەتی‬ ‫ك���ە ئێس���تاكە جیهانگەرایی (عولمە)‬ ‫كاریگ���ەری زۆری هەی���ە‪ ،‬دەس���ەاڵتی‬ ‫تاكە كەسی بەرفراوان كردووەو ڕۆڵی‬ ‫خێزان���ی پەراوێز خس���تووە‪ ،‬بۆیە لە‬ ‫رێگەی خۆشەویستی و چاكەكردنەوە‬ ‫زیاتر كاریگەری لە رۆڵەكانمان دەكەین‬ ‫تاوەكو ترساندن و سزادان‪ ،‬لەبەرئەوە‬ ‫فێرك���ردن و ڕێبەری ك���ردن كارێكی‬ ‫ڕەس���ەنە‪ ،‬هاوكات لەگەڵ پێداگری و‬ ‫دەسەاڵت و لێپرس���ینەوەو سزادان لە‬ ‫كاتی پێویس���ت بە گوێ���رەی حاڵەتی‬ ‫خوازراو‪.‬‬ ‫ژینگەی پەروەردەیی خێزان دەبێت‬ ‫ئەم خااڵنە لە بەچاو بگرێت‪:‬‬ ‫‪8‬‬

‫ كاریگ���ەری ڕاگەیاندن���ی خۆرئاوایی‬‫لەسەر پێگەی باوك لە ناو خێزاندا‪.‬‬ ‫لێرەوە پێویست دەبێت بە گیرانەوەی‬ ‫ئەم پێگەیە كێشەو گرفتەكانی خێزانی‬ ‫زۆر ب���وون و لەوان���ەش خۆپەرس���تی‪،‬‬ ‫هەن���دێ‌ ك���ەس ئەركەكان���ی خ���ۆی‬ ‫بەرامبەر كەس���انی تر جێبەج ‌ێ ناكات‬ ‫و رەخنەگرتنیش پەس���ەند ناكات‪ .‬دان‬ ‫پێدانەنان بەجیاوازی نێوان سروش���تی‬ ‫پیاو ئافرەت‪ ،‬زانینی هەریەكەیان لەوی‬ ‫دیكە جیایە‪ ،‬هەروەكو ئەو خەمانەی لە‬ ‫میانی پەروەردەدا بەس���ەر ئافرەت زاڵە‬ ‫جیاوازە لە پیاو‪.‬‬ ‫بەم پێيە پەروەردە پێشەنگ دێنێتە‬ ‫كای���ەوە وەكو بەردی بناغە‪ ،‬هەرچەندە‬ ‫پەروەرش���یار ئاكارو ڕەفت���اری جوان و‬ ‫شیرین بێت‪ ،‬بێگومان توانای ڕازیكردنی‬ ‫بەرامبەرەكەی زیاتر دەبێت و كاریگەری‬ ‫مەزنتری دەبێت بەس���ەر ئەو كەسانەی‬ ‫پەروەردەیان دەكات‪.‬‬ ‫هەر ل���ەم چوارچێوەیەدا پێویس���تە‬ ‫ئەم خااڵنە بە هەند وەربگیرێت‪:‬‬ ‫هۆش���یار كردنەوەی بچووكەكان‬ ‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬


‫سایە‬

‫‪www.Sayakurd.com‬‬

‫‪1515‬‬

‫ك���ە بارودۆخم���ان پێویس���تی ب���ە‬ ‫گۆڕان���كاری هەیەو ه���ەر یەكێك لە‬ ‫ماڵ���ەوە پێویس���تە ڕەفت���اری خۆی‬ ‫بگۆڕێت‪ ،‬ڕەخنە لە خۆمان بگرین و‬ ‫دان بە هەڵەو تاوەنەكانماندا بنێین‬ ‫و كێش���ەو گرفتەكان���ی خێزانیمان‬ ‫تاوتوێ بكەین لە هەموو بوارەكانی‬ ‫ژیان‪ ،‬دەتوانرێ���ت گۆڕانكاری بەرەو‬ ‫باشتر ئەنجام بدرێت‪.‬‬ ‫هەمیشە دەڵێین و وتومانە هەموو‬ ‫كەس هەڵەو تاوان دەكات و باشترین‬ ‫هەڵەكاریش ئەوان����ەن دەگەڕێنەوەو‬ ‫تەوبە دەكەن و بێگومان پێش����ەنگی‬ ‫م����ەزن و س����ەرقافڵەی جیه����ان‬ ‫پێغەمبەری پێشەوایە (دروودی خوای‬ ‫لەسەر بێت)‪.‬‬ ‫پەروەردەی بەهرەدار‬ ‫بێگومان زیرەك����ی دەپوكێتەوە‪،‬‬ ‫ی����ان كاریگ����ەری نامێنێ����ت ئەگەر‬ ‫ب����ەكار نەهێنرێ����ت‪ ،‬زۆربوون����ی‬ ‫بەه����رەداران ل����ە نەت����ەوە بەڵگەی‬ ‫بایەخدانی نەتەوەیە پێیان‪ ،‬و كەم‬ ‫بوونەوەش����یان بەڵگ����ەی فەرامۆش‬ ‫كردنیان����ە‪ ،‬كەوات����ە چ����ۆن ڕۆڵەی‬ ‫بەهرەمەند دەناسینەوە؟‬ ‫هەن���دێ‌ نیش���انە هەن بەه���رەداری‬ ‫منداڵ و زیرەكیەكەی دیاری دەكات‪،‬‬ ‫لە بابەتەكانی خوێندندا سەركەوتووە‪،‬‬ ‫یان تەنها بابەتێكی دیاری كراو‪ ،‬نمرەی‬ ‫تەواو دێنێ‌‪ ،‬یان زیاتر حەزو ئارەزووی‬ ‫زانستێك دەكات لە زانستەكان‪.‬‬ ‫ح���ەز دەكات ش���ت بزانێ���ت بۆی���ە‬ ‫پرسیاری زۆر دەكات و سەنج و تێبینی‬ ‫بەهێزەو بە خێرایی تێدەگات‪.‬‬ ‫هەرشتێك ببین ‌ێ و ببیست ‌ێ هەستی‬ ‫دەجووڵێنێت‪.‬‬ ‫سەرقاڵی بەردەوام بوونی لە كاردا‬ ‫خۆشەویستی حەق و دادپەروەری و‬ ‫ڕێكوپێكی‪ .‬توانای خۆدروس���تكردن‬ ‫و كەس���انی دیك���ە‪ .‬ڕای خ���ۆی بە‬ ‫ڕوونی و ڕاشكاوانە دەردەبڕێ‌‪ .‬زۆر‬

‫وریايی و وردی لە تێگەیشتن و لە‬ ‫بەكارهێنانی زماندا‪.‬‬ ‫چۆن ئ���اگاداری منداڵی بەهرەمەند‬ ‫دەبین؟‬ ‫‪ .1‬هاندانی لەسەر یاری‪ ،‬یاری زیرەكی‬ ‫و تەمەڵ زانی‪.‬‬ ‫‪ .2‬فێركردن���ی خوێندن���ەوەی باش لەو‬ ‫كتیبانەی ئاستی ژیری بەرز دەكاتەوە‪.‬‬ ‫‪ .3‬فێركردن���ی هەوڵدانی دووبارە بۆ‬ ‫گەیشتن بە ئەنجام‪.‬‬ ‫‪.4‬دوورخستنەوەی لە تێكهەڵچوونەكان‬ ‫و فیلمەكان���ی تووندوتی���ژی و دوات���ر‬ ‫زەمینەس���ازكردنی ژینگەیەكی لە بارو‬ ‫گونجاو بۆ بیركردنەوەو داهێنان‪.‬‬ ‫‪ .5‬دەستبەركردنی ئامێرو شتومەكی‬ ‫سەرەتایی بۆ دروستكردنی شتی تر‪.‬‬ ‫‪ .6‬ڕاهێنان���ی لەس���ەر ش���یكرنەوەو‬ ‫دەرئەنجام و پێش���بینی كردن لەس���ەر‬ ‫بناغەی پێدراوەكان‪.‬‬ ‫‪.7‬فێركردنی بیركردنەوەی بابەتیانەو‬ ‫مەش���ق پێكردن���ی لەس���ەر لێكدانەوەی‬ ‫ڕووداوەكان و دۆزینەوەی شتە پۆزەتیڤ‬ ‫و نێگەتیڤەكان‪.‬‬ ‫‪ .8‬ئاگاداركردن���ەوەی بەوە كە ئێمە‬ ‫ب���ەو ئەنجامانەی ئەو پێی گەیش���تووە‬ ‫شادمانین‪.‬‬ ‫‪ .9‬هاندان���ی لەس���ەر دامەزراندن���ی‬ ‫پەیوەندی لەگەڵ داهێنەرە پیاوچاك و‬ ‫سەركەوتووەكان‪.‬‬ ‫‪ .10‬یارمەت���ی دان���ی ب���ۆ ت���ەواو‬ ‫كردن���ی خوێندنی ب���ااڵ (چاندنی تۆوی‬ ‫خۆشەویس���تی ئەوە هەر ل���ەزوووەوە و‬ ‫ئامادەكردنی بۆ ڕۆڵێكی بەرزو ب ‌ێ هاوتا‬ ‫لە ناو كۆمەڵگەو نەتەوەكەیدا)‪.‬‬ ‫پەروەردەی هەرزەكار‬ ‫ب���ۆ ئ���ەوەی ه���ەرزەكار ب���ە باش���ی‬ ‫پ���ەروەردەی بكەین و هاوكاری بكەین بێ‌‬ ‫ترس ئەم قۆناغە ببڕێت سەرەتا پێویستە‬ ‫سیفەتەكانی هەرزەكار بناسین‪:‬‬ ‫‪ .1‬لە ڕووی هەڵچوونەوە هەستی زۆر‬ ‫ناس���كە‪ ،‬بە ساناترین هۆكار دەوروژێ و‬

‫ساڵی سێیەم زستانی ‪1432-2011‬‬

‫‪9‬‬

‫توڕەبوون و ڕەفتارەكانی لە دەست خۆی‬ ‫نامێنێت‪.‬‬ ‫‪ .2‬هەس���ت بەتێش���كان و ب���ێ‌ هیوايی‬ ‫دەكات لە ئەنجامی دوودڵی و ڕاڕاییەوە‪.‬‬ ‫‪ .3‬گرنگی���دان بە خۆی‪ ،‬ئەمەش لە‬ ‫ش���ێوازی قسەكردن و جل و بەرگییەوە‬ ‫دەردەكەوێت‪.‬‬ ‫‪ .4‬سورە لەسەرئەوە كە دەوروبەرەكەی‬ ‫ڕەفتارەكان���ی ڕازی ب���كات و ڕەخن���ەی‬ ‫لێنەگرن‪.‬‬ ‫‪ .5‬زۆر حەز دەكات سەرنجی خەڵكی‬ ‫ڕابكێش���ێت‪ ،‬هەر بۆیە هەوڵ دەدا جلو‬ ‫بەرگی نامۆ لەبەربكات و خۆی تووشی‬ ‫مش���تومڕی وادەكات كە لە ئاس���تی ئەو‬ ‫بەرزترە‪.‬‬ ‫‪ .6‬دژی دەسەاڵت دەوەستێت‪.‬‬ ‫‪ .7‬لە هەند ‌ێ ش���ت بەرەو میسالیەت‬ ‫دەچێ‌ و س���نوری جیاك���ەرەوە نازانێت‬ ‫ل���ە نێ���وان ئ���ەوەی واجب���ە و ئ���ەوەی‬ ‫لەتوانادایە‪.‬‬ ‫چۆنیەت���ی مامەڵ���ە ك���ردن لەگەڵ‬ ‫هەرزەكاردا‪:‬‬ ‫‪ .1‬جێبەج ‌ێ كردنی پێداویستیەكانی‬ ‫هەرزەكار بۆسەربەخۆبوون لە میانی‪:‬‬ ‫أ‪ -‬دیاریكردنی پارەیەكی مانگانە بۆ‬ ‫خەرجیەكانی‪.‬‬ ‫ب‪ -‬سەربەستكردنی لە پۆشینی جل‬ ‫و بەرگ لە چوارچێوەی عورف و عادەت‬ ‫و ژیریدا‪.‬‬ ‫‪ 2‬هاوس���ەنگی ل���ە مامەڵەك���ردن بە‬‫جۆرێك توندو تیژی لەخۆ نەگرێ و واسەیر‬ ‫نەكرێت ك���ە ئەو س���ەرچاوەی خراپەیە‪،‬‬ ‫ی���ان لێبوودەیی زۆر ت���ا ڕادەی فەرامۆش‬ ‫ك���ردن‪ ،‬یان پارێزگاری لە رادەبەدەر وەكو‬ ‫منداڵ‪ ،‬بەڵكو ناوەند بێ لەوانەی پێش���وو‬ ‫(سوربوون بەب ‌ێ تووندوتیژی‪ ،‬لێبوردەیی‬ ‫بەب��� ‌ێ بێ ئاگابوون‪ ،‬متمانە پێبوون بەب ‌ێ‬ ‫زیادەڕەوی)‪.‬‬ ‫‪ 3‬ب����اوك ه����ەوڵ دەدا ببێت����ە هاوڕێی‬‫كوڕەكەی ( گاڵتەی لەگەڵ دەكات‪ ،‬ڕای ئەو‬ ‫وەردەگرێت بە شێوازی لە بارو گونجاو)‪.‬‬ ‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬


‫سایە‬ ‫سایە‬

‫‪www.Sayakurd.com‬‬

‫‪1515‬‬

‫باوكایەتی ئەو چەمكەی‬ ‫نابێت لە یاد بكرێت‬ ‫ل���ە هەر كوێ‌ ناوی من���داڵ‌و خێزان‌و‬ ‫پرۆس���ەی پەروەردەی���ی بێ���ت‪ ،‬ئ���ەوە‬ ‫دایكایەتی لە پێش���یانەوە‪ ،‬یان لە دوایان‬ ‫ڕاستەوخۆ دێت‌و هیچ كارێكی پەروەردەیی‬ ‫ب���ێ‌ ڕۆڵی دایك بە ئەنجام ناگات‪ ،‬گرنگی‬ ‫ئ���ەم كارەش گومان���ی تێدا نیی���ە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫ئەوەی پێویستەو پشتگوێ‌ خراوە چەمكی‬ ‫باوكایەتییە كە لە كۆمەڵگەدا زۆر بەكزی‬ ‫باس���ی لێوە دەكرێ���ت‌و گرنگییەكەی بە‬ ‫هەن���د نەگی���راوە‪ ،‬ج���ا ئیت���ر هۆیەكەی‬ ‫هەاڵتن���ی باوكان بێت ل���ەو واقیعەو خۆ‬ ‫نەخس���تنە ژێرباری بەرپرسیارێتی بێت‬ ‫لە ئاست پەروەردەی نەوەكان بە پاساوی‬ ‫كارو سەر قاڵی‪ ،‬یاخود كاریگەری كلتورو‬ ‫كۆمەڵگە بێت‪.‬‬ ‫ئەوەی تائێستاش بە شێوەیەكی گشتی‬ ‫بە دی دەكرێت باوكان چاودێری‌و گرنگی‬

‫پێدانی نەوەكان دەخەنە ئەستۆی دایكان‌و‬ ‫پەروەردەی الش���ەیی‌و دەرونی‌و سەرجەم‬ ‫هە ڵ���س‌و كەوتیان بۆ دای���كان دادەنێن‌و‬ ‫ڕۆڵی خۆیان وەك باوك بچوك دەكەنەوە‬ ‫لە نێو بازنەی دابینكردنی ژیان‌و بژێوی‬ ‫خێزان‪.‬‬ ‫هەندێكی ت���ر لە پیاوان بەش���داریی‬ ‫كردن���ی بچوكتری���ن كاری ن���او م���اڵ‌و‬ ‫چاودێری منداڵ بە نەنگی دەزانن‪.‬‬ ‫دەتوانی���ن بڵێن پیاو دەتوانێت پڕ بە‬ ‫مانای خۆی پیاو بێت‌و لە هەمان كاتیشدا‬ ‫باوكێكی نەرم‌و نیان‌و دڵ پڕسۆزیش بێت‪،‬‬ ‫چونكە پیاوەتی هەرگیز بێ‌ سۆزو نەرم‌و‬ ‫نیانی كامڵ‌و دامەزراو نابێت‪.‬‬ ‫ڕۆڵی باوك لەگەڵ گەورەبوونی منداڵدا‬ ‫كاریگەرو پێویس���تر دەبێت بە تایبەت لە‬ ‫ژیانی (كوڕ)دا لە نێوان تەمەنی (‪)6-3‬ساڵی‬

‫ئا‪ /‬گواڵلە حمە علی‬

‫ساڵی سێیەم زستانی ‪1432-2011‬‬

‫‪10‬‬

‫دا كە بە نزیكیان لە باوكیان هەس���ت بە‬ ‫ئارامی دەكەن‌و تامەزرۆی لە ئامێزگرتنن‬ ‫ل���ە الیەن باوكیانەوە ب���ە جۆرێك كە لە‬ ‫خۆش���ییان ب���ۆ الی دایكی���ان زیاتر بێت‪،‬‬ ‫س���ەرەڕای ئەوەی كە دای���ك زۆربەی كات‬ ‫لە گەڵیدایە‪.‬‬ ‫ئەرك���ی سەرش���انی باوكان���ە وێ���ڕای‬ ‫س���ەرقاڵی زۆرو نەبوونی كات‌و ماندوێتی‬ ‫س���ەركار كاتێكی تایبەت ب���ە مناڵەكانی‬ ‫دیاری بكات‌و گفتوگ���ۆو ڕاوێژیان لەگەڵ‬ ‫بكات‌و وتەكانی���ان بە گرنگ وەربگرێت‌و‬ ‫وەك گەورەیەك گوێیان لێبگرێت‪.‬‬ ‫ئ���ەو باوكەی ب���ەردەوام ب���ێ ئارامی‬ ‫زاڵە بە س���ەریدا لە بەرامبەر مناڵەكەیدا‬ ‫ئەوە دوورنییە منداڵەكەی بكەوێتە ژێر‬ ‫كاریگەری ئەو هەس���تەی كە هەمیشە لە‬ ‫دیتنی باوكی‪ ،‬بگرە هەر پیاوێكی دیكەش‬ ‫توش���ی پشێوی‌و بێزاری دێت‌و لەم كاتەدا‬ ‫پەنا دەباتە بەر زیات���ر نزیكبوونەوە لە‬ ‫دایك‌و ئەوەی ویس���تی لەوی وەردەگرێ‌‌و‬ ‫دەیكاتە پێش���ەنگی خ���ۆی ئەمەش باری‬ ‫هاوس���ەنگی هاوكێش���ەی پەروەردەیی لە‬ ‫خێزاندا ڕاناگرێ‌ كە دروست وایە دایك‌و‬ ‫باوك لە هەر دووتای ترازووەكە دابن‪.‬‬ ‫ئەو باوكەی مەبەس���تییەتی یارمەتی‬ ‫كوڕەكەی بدات ك���ە وەك پیاوێكی تەواو‬ ‫نەش���ونما ب���كات‌و بیكات���ە مرۆڤێك���ی‬ ‫تەندروست‌و دەرون ساغ‪ ،‬نابێت بە ڕەقی‬ ‫مامەڵ���ەی لەگەڵ بكات ل���ە هەموو كات‌و‬ ‫ش���وێنەكاندا‪ ،‬نابێت دووچاری هەڕەشەو‬ ‫سەرزەنش���تی بكات لە كاتی هەڵەكردندا‬ ‫وەك چ���ۆن بە رەنگاری‌و ڕێگری لێنەكات‬ ‫ل���ە هەن���د ‌ێ چاالكی‌و جم‌وج���ۆڵ‌و یاری‬ ‫وەرزشیدا كە حەزی لێ بكات لە كاتێكدا‬ ‫ك���ە خۆی ب���ە منداڵی ح���ەزی لێ بووەو‬ ‫لێی بێ بەش كراوە‪ ،‬ئێس���تا نابێت ببێتە‬ ‫هۆی س���وتانی خەونەكانی كوڕەكەی بەم‬ ‫ش���ێوەیە دەبێت باوك لەگ���ەڵ كوڕەكەی‬ ‫دا ل���ە كوێ‌ پێویس���ت بوو ن���ەرم‌و نیان‌و‬ ‫بە س���ۆز بێت لەو شوێنەش كە پێویستە‬ ‫مامەڵەكە توندبێت دەبێت لەگەڵ كەمێك‬ ‫نەرمی باوكانەدا توندو دەست داگربێت‪.‬‬ ‫پێویس���تە منداڵ هەست بكات كە تۆ‬ ‫ئەو باوكەی ش���انازی پێ���وە دەكەیت‌و بە‬ ‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬


‫سایە‬

‫‪www.Sayakurd.com‬‬

‫‪1515‬‬

‫سەركەوتن‌و بەرەو پێشچوونی كارەكانی‪،‬‬ ‫ئەگ���ەر چی كاری بچوك‪ ،‬ی���ان زیرەكی‌و‬ ‫بە توانایی بێ���ت لە پڕۆگرامی خوێندن‪،‬‬ ‫یان ژیری‌و بە توانایی بێت لە هەركارێك‬ ‫لە ئاس���ت ژی���ری ئەو دابێت دڵخۆش���ی‌و‬ ‫بەختەوەریت بە دی بكات‪.‬‬ ‫ئەگ���ەر ئەم���ە ڕۆڵ���ی پێویس���تی‬ ‫باوكایەتی بێت لە پەروەردەی كوڕەكانی‬ ‫دا لە پێناو پێگەیاندنیان بە ش���ێوەیەكی‬ ‫ش���یاوو دامەزراو لە داهات���وودا ئەوە بۆ‬ ‫پەروەردەی كچەكانیشی هەمان پێویستی‬ ‫لە سەر شانێتی‪ ،‬هەرچەندە گومانی تێدا‬ ‫نییە كە لە بواری هەڵسوكەوت‌و ڕەوشت‌و‬ ‫مامەڵەی لە گەڵ كەس���انی دی بە شوێن‬ ‫باوك���ی ناكەو ‌ێ بەاڵم دامەزراوی‌و متمانە‬ ‫بە خۆ كردنی لەوێوە دەست دەكەوێت كە‬ ‫باوكی لێی ڕازیی‌و خۆشحاڵە‪ ،‬ئەو كاتەی‬ ‫باوك خۆشحاڵی خۆی بۆ كچەكەی دەربڕی‬ ‫لە ئاس���ت كارە جوان‌و ناسكەكانی‪ ،‬یاخود‬ ‫لێزان���ی‌و ڕەوش���ت جوانییەكەیی‌و بگرە‬ ‫هەڵبژاردنی ڕەنگ‌و ڕێكخستنی جل‌وبەرگ‬ ‫ك���ە الی هەندێك كەس ئەمانە ش���تی بێ‬ ‫مانان‪ ،‬بەاڵم لە ڕاس���تی دا ئەمانە دەبنە‬ ‫یارمەتی دەر بۆ نەشونمای متمانە بە خۆ‬ ‫كردن‌و پاڵ پێوەنەر دەبێت بۆ هەوڵدان‌و‬ ‫جوانكردنی كاروولێ زانینەكانی‪.‬‬ ‫ب���اوك ب���ە باوكایەتیەك���ەی دەتوان ‌ێ‬ ‫ببێت���ە ئەو ه���اوڕێ‌‌و هاودەم���ەی كە لە‬ ‫ش���وێن‌و كات���ی پێویس���ت دا كاراو لێزان‬ ‫بێت‌و لە شوێنی خۆش���ی‌و گاڵتەو گەپدا‬ ‫دەم بە خەن���دەو ڕووخۆش بێت‪ ،‬دەبێت‬ ‫بزانێت كە چۆن دەبێتە س���وتەمەنی ئەم‬ ‫هەنگاوانە لە پێناو پێگەیاندنی نەوەكانی‬ ‫تاببنە پیاوان‌و ئافرەتانی ڕاس���تە قینەو‬ ‫هۆش���مەندوو بیرڕوناك كە ڕۆڵی خۆیان‬ ‫لەم ژیانەدا بگێڕن‪.‬‬ ‫دڵنی���اش ب���ن دایكان‌و ب���اوكان هەر‬ ‫كات س���ووربوون لەس���ەر پ���ەروەردەی‬ ‫دروستی نەوەكانتان ئەوە بەبێ‌ ئارامی‌و‬ ‫دان ب���ە خۆداگرت���ن ناب���ێ‌‪ ،‬ئ���ەم كارە‬ ‫ماندوونەناس���ی بەردەوام���ی‌و لێبڕانی‬ ‫پێویستە لە پاشی هەموو ئەمانەش كە‬ ‫ئێوە دەیكەن ئەجروو پاداشتی نەبڕاوە‬ ‫الی پەروەردگار چاوەڕێتانە‪.‬‬ ‫ساڵی سێیەم زستانی ‪1432-2011‬‬

‫چێشتخانەكەت‬

‫دایكی باخان‬

‫گاڵگاڵی‬ ‫كەرەستەی پێویست بۆ‬ ‫دروستكردنی گاڵگاڵی كە‬ ‫جۆرێك شیرینيە ئەمانەن‪:‬‬ ‫* یەك هێلكە‬ ‫* دوو كەوچك شەكر‬ ‫* سێ كەوچك شیری وشك‬ ‫* دوو كوپ ئارد‬ ‫* زەیت بە پێی پێویست‬ ‫* یەك كوپ ئاو‬ ‫* یەك پیكن پاودەر‬ ‫* كەمێك خوێ‬ ‫تام‪ ،‬یان هااڵو بە پێی‬ ‫ئارەزوو – هێڵ – دارچینی‬ ‫گواڵو‪ ............‬هتد‬

‫ڕێگای دروستكردنی‬ ‫س���ەرەتا ئاردەكە بە زەیت‬ ‫كەمێ���ك ت���ەڕ دەكەی���ن ب���ە‬ ‫ئەندازەی���ەك كەمێ���ك ی���ەك‬ ‫بگرێ���ت‪ ،‬كاتێ���ك لە دەس���تدا‬ ‫‪11‬‬

‫بيگوش���یت‪ ،‬دوات���ر زەردێنەی‬ ‫هێلك���ەو ش���ەكرو پیك���ن‬ ‫پاودەرەك���ە تێك���ەڵ دەكەی���ن‬ ‫لەگەڵ خوێ و هااڵوی ئارەزوو‬ ‫ك���راودا‪ ،‬هەروەه���ا ش���یرو‬ ‫ئاوەكە ئەگریتەوەو ئەیكەیتە‬ ‫ن���او تێكەڵەك���ە ‪ ،‬ئینج���ا ئەم‬ ‫گیراوەی���ە وردە وردە ئەكەیت‬ ‫بەس���ەر ئاردەكەدا ت���ا دەبێت‬ ‫بە هەویرێكی نەرم و شێلراو‪،‬‬ ‫پاش���ان لەس���ەر ش���تێك پانی‬ ‫ئەكەیتەوە بە ئەستوری یەك‬ ‫س���انتیم بە ش���ێوەی جیاجیا‬ ‫ب���ە پێی ئ���ارەزوو ئەبڕدرێت‪،‬‬ ‫دوات���ر بە س���پێنەی هێلكەكە‬ ‫ڕووەكەی���ان چ���ەور ئەكەیت‬ ‫و ئەيخەیت���ە فڕن���ەوە‪ ،‬ئینجا‬ ‫ب���ە گەرم���ی‪ ،‬ی���ا بە س���اردی‬ ‫لەگ���ەڵ چایی یا ش���یرو كاكاو‬ ‫ئەكرێت���ە بەر چای���ی‪ ،‬منیش‬ ‫ئەڵێ���م بە ن���وری دڵتان بێت‪.‬‬ ‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬


‫سایە‬ ‫سایە‬

‫‪www.Sayakurd.com‬‬

‫‪1515‬‬

‫سركە‬

‫( اكسیتید اكسید )‬ ‫و چارەسەركردنی‬ ‫نەخۆشی‬ ‫ئامادەكردن‌و وەرگێڕانی ‪ /‬دڵنیا‬ ‫الی ئێمە وا باوە كە سركە تەنها كە تەنها‬ ‫بۆ ترش���یات بەكاردەهێنرێ���ت و خوانی پێ‬ ‫دەڕازێنرێتەوە‪ ،‬یاخود دەكرێتە ناو زەاڵتە‪،‬‬ ‫لە ناو خەڵكدا س���ركەی ترێ‌ و س���ێو زیاتر‬ ‫باوەو ناس���راوە‪ ،‬ج���اران هەندێك لە گەڕەكە‬ ‫میللیەكان س���ركەیان بۆ فرۆشتن دروست‬ ‫دەكرد‪ ،‬خەڵكی كەرەس���تەی س���وێركراویان‬ ‫ئامادە دەكردو سركەیان بۆ ئەكڕی تا بیكەن‬ ‫بە ترشیات‪.‬‬ ‫خ����وای گەورە لە قورئان����ی پێرۆزدا وەك‬ ‫یەكێ لە نیعمەتەكانی خۆی باسی سركەمان‬ ‫بۆ دەكات و دەفەرموێت‪( :‬ومن ثمرات النخیل‬ ‫واألعناب تتخذون منه سكرا ورزقا حسنا‪ ،‬ان‬ ‫فی ذلك الیە لقوم یعقلون)‪ .‬نحل ‪.67‬‬ ‫زانایان ڕایان وایە وشەی (سكر) مەبەست‬ ‫لە سركەیەو لێرەدا ئاماژە بە جۆری سركەی‬ ‫(خورماو ترێ) كراوە‪ ،‬هەروەها پێغەمبەری‬ ‫ئازیزی���ش (دروودی خ���وای لەس���ەر بێ���ت)‬ ‫لەچەند فەرموودەیەكدا باسی گرنگی سركەی‬ ‫كردووە و فەرمانی كردووە بە خواردنی و وە‬ ‫دوع���ای كردووە كە خوا بەرەكەتی تێ بكات‬ ‫و وەس���فی كردووە وەك ل���ەم فەرموودانەدا‬ ‫دەردەكەوێ���ت‪ - :‬اللهم ب���ارك فی الخل فانه‬ ‫كان ادام االنبیاء من قبلها‪.‬‬ ‫واتە خوایە بەرەكەت بخەرە سركەوە‪،‬‬ ‫ساڵی سێیەم زستانی ‪1432-2011‬‬

‫چونكە پێخۆری پێغەمبەرانی پێش‬ ‫من بووە‪.‬‬ ‫فەرموویەت���ی (نع���م ادام الخ���ل)‬ ‫وات���ە‪ :‬چاكترین پێخۆر (س���ركە)یە‪ ،‬كە‬ ‫فەرموویەتی‪( :‬ما افتقر بيت فيه الخل)‪.‬‬ ‫ب���ە عائیش���ەی خێزان���ی فەرموو‪-:‬‬ ‫ئەی عائیش���ە هەر ماڵێك س���ركەی تێدا‬ ‫بێ���ت هەژار نابن‪ .‬مەبەس���تی لە هەژاری‬ ‫ماڵ و پول نییە‪ ،‬بەڵكو مەبەس���تەكە لە‬ ‫ڕووی خۆراكیی���ەوە لەش���ییان لە ماددە‬ ‫خۆراكییەكان نوقسان نابێت‪ ،‬وەك دواتر‬ ‫ڕوونی ئەكەینەوە‪.‬‬ ‫ئەم ب���اس و گرنگی پێدانەی قورئان‬ ‫و س���ونەت بۆ س���ركە هەروا ب���ێ بایەخ‬ ‫نیی���ە‪ ،‬بەڵێ زانس���تی س���ەردەم ئێس���تا‬ ‫چەندین لێكۆڵینەوەیان لەس���ەر (سركە)‬ ‫كردووەو ڕوونییان كردۆتەوە كە (سركە)‬ ‫(اكس���یتید اس���ید) مادەیەك���ی پارێزەرە‪،‬‬ ‫هەروەها چەندین لێكۆڵینەوەی لەس���ەر‬ ‫ك���راوە كە دۆزراوەتەوە ب���ە دڵنیاییەوە‬ ‫(س���ركە) توانایەكی كاریگ���ەری بكوژی‬ ‫هەی���ە بۆ ( ‪ ) 34‬وەچ���ە میكرۆب‪ ،‬یەكێ‬ ‫لەوانە (گرێی هێش���وویی) یە بە هەمان‬ ‫ش���ێوە دەركەوت���ووە كاتێ���ك (س���ركە)‬ ‫دەچێتە لەش���ەوە هەر ك���ەم و كوڕییەك‬

‫‪12‬‬

‫لە مادە خۆراكییەكاندا هەبێت بەشێوەیەكی‬ ‫ئۆتۆماتیك���ی دەگۆڕێ���ت بۆ ئەو ب���ڕە ماددە‬ ‫پێویس���تە‪ ،‬چونك���ە بێگومان هیچ كەس���ێك‬ ‫نیی���ە كە هەم���وو خۆراكە پێویس���تیەكانی‬ ‫بەبەرنام���ە وەربگرێت و بەكاری بهێنێت بۆ‬ ‫نمون���ە‪ :‬هەندێك كەس بەهیچ جۆرێك حەز‬ ‫لە شیرو سپییایی ناكەن‪ ،‬یاخود سەوزە‪ ،‬یان‬ ‫گۆش���ت ناخوات‪ ،‬ئەو كاتە لەشی ئەو كەسە‪،‬‬ ‫یان بڕی ڤیتامین‪ ،‬ی���ان چەوری و پرۆتین‪،‬‬ ‫یان هەر ماددەیەكی تری پێویس���ت بۆ لەش‬ ‫ك���ەم و ك���وڕ دەبێت‪ ،‬ل���ەم كاتەدا (س���ركە)‬ ‫دەگۆڕێت ب���ۆ ئەو ماددەیەی كە پێویس���تی‬ ‫لەش���ی ئەو مرۆڤەیە ب���ۆ پڕكردنەوەی كەم‬ ‫و كوڕییە خۆراكییەكان‪ ،‬ئەمەیە مەبەس���تی‬ ‫فەرموودەك���ەی پێغەمب���ەری خ���وا (درودی‬ ‫خوای لەس���ەر بێت) ك���ە دەفەرموێت‪( :‬هەر‬ ‫ماڵێك سركەی تێدا بێت هەژار نابێت)‪ ،‬واتە‬ ‫لە ڕووی خۆراكە پێویستی لەشەوە‪.‬‬ ‫هەروەها گرنگی ئەو فەرموودەیەمان بۆ‬ ‫ڕوون دەبێت���ەوە كە دەفەرموێت‪( :‬چاكترین‬ ‫پێخۆر (سركە)یە)‪.‬‬ ‫بەڕێ���زم ئەم���ە گەورەی���ی قورئانمان‬ ‫ب���ۆ دەردەخ���ات ك���ە هی���چ ش���تێكی ل���ە‬ ‫پێویس���تییەكانی ژیانمان���ی فەرام���ۆش‬ ‫نەكردووە‪ ،‬وەك خوای گەورە فەرمویەتی‪:‬‬ ‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬


‫سایە‬

‫‪1515‬‬

‫(ما فرطنا الكتاب من شي‌ء)‪.‬‬ ‫وات���ە‪ :‬هی���چ ش���تێكمان ل���ەم كتێب���ەدا‬ ‫فەرامۆش نەكردووە‪.‬‬ ‫سەرەتا ئاماژەمان بەوەدا كە سركەی‬ ‫(ت���رێ و س���ێوو خورم���ا) زیات���ر المان‬ ‫ئاشنایە‪ ،‬بەاڵم پێویستە بزانین كە گەلێك‬ ‫جۆری تری هەن ك���ە پێی ڕانەهاتووین‬ ‫و المان نامۆیە‪ ،‬دیس���ان لە قورئانی پڕ‬ ‫بەرەكەتدا باس���ی نیعمەتێكی تر دەكات‬ ‫بۆ بەندەكانی تا س���ودی لێوەربگرن كە‬ ‫ئەوی���ش گژوگیای���ی بۆنخۆش���ە كە بە‬ ‫(ریح���ان)ە ناوی دەب���ات و دەفەرموێت‪:‬‬ ‫(والحب ذو العصف والريحان)‪.‬‬ ‫واتە‪ :‬دانەوێڵە (گەنم و جۆ) لە سەرەتای‬ ‫سەوزبوونییەوەو گژوگیا بۆنخۆش����ەكان‪،‬‬ ‫وەك (ڕازیان����ە‪ ،‬جاترە‪ ،‬ش����مڵی‪ ،‬تەرخون‪،‬‬ ‫نەعن����ا‪ ،‬زەنجەفی����ل‪ ،‬گوڵبەن����دی ش����اخ‪،‬‬ ‫مەریەمە‪ ،‬بەیبوون ‪...‬هتد) ش����یاوی وتنە‬ ‫ك����ە هەر جۆرێك لەم ڕووەكانە س����ركەی‬ ‫لێ دروس����ت دەكرێت و ل����ە هەمان كاتدا‬ ‫زەیتی لێ دەردەهێنرێت كە س����وودەكەی‬ ‫لە (س����ركە) كەمتر نیی����ەو هەردووكیان‬ ‫ماددەی پارێزەرن‪.‬‬ ‫وەك پێشتر ئاماژەمان پێدا لێكۆڵینەوەی‬ ‫زانستی زۆر بۆ دۆزینەوەی سودو كاریگەری‬ ‫(س���ركە) ئەنجام���دراوە ب���ۆ چارەس���ەری‬ ‫نەخۆشی‪ ،‬پشت بەخوا بە كورتی هەندێك لەو‬ ‫دەرئەنجامانە دەخەین���ە بەرچاوی خوێنەر‬ ‫بە ئاش���نا ب���وون بەم نیعمەت���ە گەورەیە تا‬ ‫بانكی زانیارییەكانتان دەوڵەمەند تر بكات‪.‬‬ ‫‪ 1‬ئەنجام���ی لێكۆڵین���ەوەكان دەری���ان‬‫خس���تووە كە زەی���ت و س���ركەی زەنجەفیل‬ ‫دەتوانێت (‪ )12‬جۆر میكرۆب بكوژێت لەوانە‬ ‫میكرۆبی (گەدەو كرم و ڤایرۆس و كەڕوو)‬ ‫‪ 2‬زەی���ت و س���ركەی مەریەمەو زەیت‬‫و س���ركەی بەیب���وون و زەیت���ی جات���رە بۆ‬ ‫نەخۆشی سییەكان و ڕزگار بوون لە بەڵغەم‬ ‫و فراوانكردنی بۆریچكەكانی سییەكان‪ .‬جگە‬ ‫لەم���ە (جاترە) ماددەی (پایم���ون)ی تێدایە‬ ‫توانای ل���ە ناوبردنی (‪ )7‬ڕەگ���ەز میكرۆبی‬ ‫هەیە ‪.‬‬ ‫‪ 3‬زەیت و س���ركەی (خزاما)و س���ركەی‬‫(مڵیسە) بۆ غازات و ڕەقبوونی ماسولكەكان‬ ‫زۆر باشە‪.‬‬ ‫‪ 4‬زەی����ت و س����ركەی گوڵبەن����دی ش����اخ‬‫چارەسەرێكی باشە بۆ نەخۆشی (كۆڵۆن) لەگەڵ‬ ‫زەیتی (ڕازیانە)و زەیت و سركەی مەلیسە‪.‬‬ ‫‪ 5‬س���ركەی مەریەمەو س���ركەی شمڵی‪،‬‬‫ساڵی سێیەم زستانی ‪1432-2011‬‬

‫‪www.Sayakurd.com‬‬

‫چارەس���ەرێكی باش���ە بۆ تێكچوونی س���وڕی‬ ‫مانگان���ەو كاریگەرە بۆ هۆرمۆن‪ ،‬هەمان كات‬ ‫ئەو ش���تانە زۆر بخورێت ك���ە دەوڵەمەندن‬ ‫ب���ە هۆرمۆن���ی سروش���تی‪ ،‬وەك ( خورم���ا‪،‬‬ ‫هەنگوین‪ ،‬گەنم) ئەمانە یارمەتییەكی باشی‬ ‫ڕێكخستنی سوڕی مانگانە دەدەن‪.‬‬ ‫‪ 6‬زەیت و س���ركەی جاترە ترش���ەڵۆكی‬‫گەدەو ڕیخۆڵە ناهێڵن‪.‬‬ ‫‪ . 7‬گرنگترین شت بۆ چارەسەری غازات‬ ‫كەوا نیش���انەیەكی دیاری نەخۆش���ی كۆڵۆنە‬ ‫خواردنی سركەی (خزاما)یە‪.‬‬ ‫‪ 8‬س���ودێكی ت���ری زەی���ت و س���ركەی‬‫(خزام���ا) ئەوەیە توانایەكی باش���ی هەیە بۆ‬ ‫البردنی دڵە ڕاوكێی و هیالكی و خەمۆكی و‬ ‫ڕەقبوونی ماسولكە‪.‬‬ ‫‪ 9‬بە هەمان ش���ێوە زەیتی ڕازیانە باشە‬‫بۆ البردنی دڵەڕاوكێ و نەهێشتنی غازات‪.‬‬ ‫‪ 10‬زەی���ت و س���ركەی هەم���وو گی���ا‬‫بۆنخۆشەكان بۆ نەخۆشی شەكرەو زۆربوونی‬ ‫وزەو نەهێشتنی دڵە ڕاوكێ و خەمۆكی باشە‪.‬‬ ‫‪ 11‬كێش���ەی قەڵ���ەوی كێش���ەیەكی‬‫هۆرمۆنییەو هەر ناتەواوییەك لە هۆرمۆنی‬ ‫(كۆرتی���زون)دا دەبێت���ە ه���ۆی قەڵ���ەوی‬ ‫لەبەرئ���ەوە چاكترین ش���ت بۆ ڕێكخس���تنی‬ ‫هۆرم���ۆن بەكارهێنان���ی زەیت���ی (زەیت���ون)‬ ‫و زەی���ت و س���ركەی (زەنجەفی���ل)‪ ،‬زەیت و‬ ‫سركەی (اكلید حەبەل)‪.‬‬ ‫‪ 12‬س���ركە كاریگەرییەكی باشی هەیە‬‫بۆ كوش���تنی میكۆربی (یرس���ینیا) كە لە‬ ‫س���ەوزەدا هەی���ەو ه���ۆكاری تووش���بوونە‬ ‫بە نەخۆش���ی (تاعون)‪ ،‬بۆی���ە ماوەی نیو‬ ‫سەعات سەوزە لە سركەیەكی ڕوو كراوەدا‬ ‫دابنرێت زۆر باشە‪ ،‬بۆ نمونە ‪ 1‬كوب سركە‬ ‫بۆ ‪ 5‬لیتر ئاو‪.‬‬ ‫‪ 13‬سركە بۆ چارەسەری بەیەكانووسانی‬‫ب���ۆری (فال���وب) زۆر چاك���ە ك���ە ب���ە هۆی‬ ‫ئیلتیهاباتكردنی لەسەر یەك لەسەر یەكەوە‬ ‫ڕوو دەدات‪ ،‬ئەمەش ب���ەردەوام ڕۆژانە یەك‬ ‫كەوچكی چێشت بخورێت تاماوەی ساڵێك‪ ،‬بە‬ ‫زۆری كچان لە سەرەتای شوكردنیاندا تووشی‬ ‫ئیلتیه���اب دەب���ن‪ ،‬ئەتوانن بۆ خۆپاراس���تن‬ ‫لەم بە یەكانووس���انەی بۆری فالوب لەس���ەر‬ ‫هەندێك خواردن بەردەوام بن‪ ،‬وەك‪ :‬سركە‪،‬‬ ‫هەنگوین‪ ،‬خورما‪ ،‬فرۆ‪ ،‬هەروەها گیای گەنم‬ ‫لەو كاتەدا كە پێی دەڵێن (قەرس���یل) بااڵی‬ ‫گی���ا گەنمەكە ‪ 20 – 15‬س���م بێ���ت‪ ،‬چونكە‬ ‫لەم ئاس���تەدا (‪ )93‬ج���ۆر ئەنزیمی تێدایەو‬ ‫كاریگەرە بۆ گەشەی هۆرمۆنات‪..‬‬

‫‪13‬‬

‫‪ 14‬زەیتی زەیتون و سركە بۆ نەخۆشی‬‫پاڵەپەستۆی خوێن و توانەوەی چەوری ناو‬ ‫خوێ���ن بەكاردێت‪ ،‬ڕۆژان���ە هەریەكەی (‪)1‬‬ ‫كەوچكی چێشتی لێ بخورێت‪.‬‬ ‫‪ 15‬س���ركە بۆ زیبكەی عازەبە چاكە (‪)1‬‬‫كەوچك بۆ فنجانێك ئاو پێستی پێ بسڕێت‪.‬‬ ‫‪ 16‬زەیتی زەیتون و س���ركەی بەیبوون‬‫بۆ نەخۆشی ئەكزیمای پێست باشە‪.‬‬ ‫‪ 17‬سركە بەشێوەیەكی گشتی كاریگەری‬‫بكوژی هەیە بۆ ڤایرۆس و بەكتریاو كەڕووی‬ ‫ناو ڕیخۆڵەو كرم‪.‬‬ ‫بێگومان ب���ۆ بەكارهێنانی هەریەكە لەم‬ ‫زەی���ت و س���ركانە ( كات���ی و چەندێت���ی و‬ ‫چۆنیەتی) زۆر گرنگەو پێویستە بە وریایی‬ ‫بەكاربهێنرێت‪ ،‬پاش ڕاوێژكردن بە كەسێكی‬ ‫شارەزا لەو بوارانەدا‪..‬‬ ‫ب���ا بزانین ه���ۆی كاریگەری س���ركە بەو‬ ‫شێوە سەرسوڕهێنەرە چییە؟‬ ‫كاریگەری سركە بە هۆی دوو ئامڕازەوەیە‪:‬‬ ‫یەكەم‪ :‬پلەی ترشێتییەكەی‪ :‬لەبەرئەوەی‬ ‫میكرۆب���ەكان ح���ەز ب���ە دەوروبەرێك���ی‬ ‫مامناوەند دەكەن بۆی���ە بەرگەی ئەو پلەی‬ ‫ترشییە ناگرن‪.‬‬ ‫دووەم‪ :‬لەبەرئ���ەوەی س���ركە كاریگ���ەرە‬ ‫بۆ توانەوەی چ���ەوری‪ ،‬بۆیە دیواری خانەی‬ ‫میك���رۆب دەتوێنێت���ەوە‪ ،‬میكرۆبەكە لەناو‬ ‫دەبات‪.‬‬ ‫پاك و بێگەردی ب���ۆ ئەو پەروەردگارەی‬ ‫ئ���ەم نیعمەت���ەی خوڵقان���دووە‪ ،‬ب���ەم توانا‬ ‫سەرسوڕهێنەرە!!‬ ‫ﮋ ﯩ ﯪ ﯫ‬ ‫ﯱﯲ ﯸ ﮊ لقمان‪١١ :‬‬ ‫ﮋﭣ ﭤ ﭥ‬ ‫ﭫ ﮊ النحل‪١٧ :‬‬

‫ﯬ‬

‫ﯭ‬

‫ﯮ‬

‫ﯯ‬

‫ﯰ‬

‫ﭦ ﭧﭨ ﭩ ﭪ‬

‫ئەوەندە ماوە بڵێم سوپاس بۆ خوا ئێستا‬ ‫هەموو جۆرەكانی زەیتی گیایی دەستەبەرن‪،‬‬ ‫ب���ەاڵم جۆرەكانی س���ركە زۆر كەم���ن‪ ،‬بریا‬ ‫ب���را بازرگان���ەكان هیمەتی���ان بكردای���ە بۆ‬ ‫دەستەبەر كردنیان تا سودو قازانجی دونیاو‬ ‫دواڕۆژیشیان دەست كەوتایە‪.‬‬ ‫بە هیوای سودمەندبوون و سەالمەتی بۆ‬ ‫هەمووان‪.‬‬ ‫ب���ۆ زانیاری زیاتر لەم بارەیەوە ئەتوانن‬ ‫پەیوەندی بكەن بە سایتی‬ ‫‪Www. Dr.jamil. Com‬‬

‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬


‫سایە‬ ‫سایە‬

‫‪www.Sayakurd.com‬‬

‫‪1515‬‬

‫دەتوانیت پەڕی باڵندەكان‬ ‫ئا‪ /‬سایە فارس كۆبكەیتەوە؟‬ ‫بەهۆی ئەوەی توڕەبوو نەیتوانی خۆی‬ ‫بگرێت‌و زاڵ بێت بەس���ەرخۆی دا‪ ،‬زمانی‬ ‫رێی لێ نەگرت لە وتنی وتەی برینداركەرو‬ ‫ئازاربەخ���ش بەرامبەر ب���ە هاوڕێكەی‪...‬‬ ‫وتەكان���ی زۆر رەق‌و ئازاربەخ���ش بوون‪،‬‬ ‫ئەویش زۆر بە غەمباری‌و دڵش���كاوییەوە‬ ‫هاوڕێكەی بەجێهێشت‪.‬‬ ‫كاتێ���ك هات���ەوە ه���ۆش خۆی‌و ل���ە توڕە‬ ‫بوونەك���ەی هێ���ور ب���ووەوە زۆر دڵتەن���گ‌و‬ ‫پەش���یمان ب���وو لەوەی ب���ە هاوڕێك���ەی وت‪،‬‬ ‫ئاواتی دەخواس���ت ئ���ەو وش���انە جارێكی تر‬ ‫لەو بۆش���اییەی هات���ە دەرێ بگەڕێتەوە جێی‬ ‫خۆی‪...‬‬ ‫بۆی���ە بڕی���اری دا كە بچێت���ەوە الی‬ ‫ت تا‬ ‫هاوڕێك���ەی‌و داوای لێبوردنی لێ بكا ‌‬ ‫لێی خۆش بێت لەو هەڵەیەی بەرامبەری‬ ‫ك���ردی‪ ،‬هەرب���ەو ش���ێوەیە دڵگران���ی‌و‬ ‫پەش���یمانی خۆی دەربڕی‌و داوای لێخۆش‬ ‫بوون���ی لێكرد‪ ،‬ئەویش بە دڵێكی گەورە‌و‬ ‫فراوانەوە لێی وەرگرت‌و لێی خۆش بوو‪.‬‬ ‫ب���ەاڵم خ���ۆی نەیدەتوانی ل���ە خۆی‬ ‫ببورێت هەستی دەكرد شتێك پەیوەندی‬ ‫لەگ���ەڵ هاوڕێكەی ك���ز‌و الواز كردووە‪،‬‬ ‫ویژدان���ی ئ���ازاری دەدا بە پەرۆش���ەوە‬ ‫ب���وو بۆ گەڕان���ەوەی ئ���ەو پەیوەندییە‬ ‫ب���ۆ ئاڕاس���تەكەی پێش���ووی‌و دڕاندنی‬ ‫ساڵی سێیەم زستانی ‪1432-2011‬‬

‫ئ���ەو پ���ەڕە پ���ڕ ئ���ازارە ل���ە دەفتەری‬ ‫هاوڕێیەتيیەكەیدا‪ ...‬هەرچەندێك هەوڵی‬ ‫دەدا نەیدەتوانی ئارام بێت‌و بحەوێتەوە‪،‬‬ ‫لەبەرئ���ەوە س���ەردانی زانایەكی كرد تا‬ ‫ڕاوێژی پێ بكات دەربارەی ئەوەی ڕووی‬ ‫دا لە نێوان خۆی‌و هاوڕێكەیدا‪.‬‬ ‫زاناك���ە وتی‪ :‬ئ���ەوەی لێت داوا دەكەم‬ ‫جێبەجێی بكە بۆ ئەوەی ئامۆژگاريیەكی‬ ‫ڕاست‌و دڵسۆزانەت بكەم‪ ،‬هاوڕێی پەشیمان‬ ‫بە هەموو ش���تێك ڕازی بوو وە ئامادەبوو‬ ‫بە مەرجێك هەڵەكەی ڕاست بكاتەوە‪.‬‬ ‫زاناكە وتی‪ :‬ئەم كیس���ە بچووكە (‪)20‬‬ ‫پەڕ لە پەڕی مریشكی تێدایە هەریەكێكی‬ ‫لەبەردەم ماڵێك لە ماڵەكانی كۆاڵنەكەدا‬ ‫دابنێ‌و پاشان بگەڕێرەوە بۆ الم‪.‬‬ ‫كوڕەك���ە ب���ێ ئ���ەوەی هیچ پرس���یار‬ ‫بكات هەس���تا بەو كارەی پێ راس���پێردرا‪،‬‬ ‫پەڕەكانی یەكە یەك���ە لەبەردەم دەرگای‬ ‫ماڵەكاندا داناو گەڕایەوە‪.‬‬ ‫كات���ێ گەڕایەوە ب���ۆالی زاناكە داوای‬ ‫لێك���رد بچێ���ت هەم���ان پەڕەكان���ی ب���ۆ‬ ‫بهێنێتەوە!‬ ‫ئەوی���ش رۆش���ت‪ ،‬ب���ەاڵم ب���ە بەتاڵی‬ ‫كیس���ەكەی هێنایەوە‪ ،‬چونك���ە پەڕەكان‬ ‫هەموو با بردبوونی بۆ دوورترین شوێن‬ ‫كە گەڕانەوەیان مەحاڵ بوو!‬ ‫‪14‬‬

‫زاناك���ە ب���ە زەردەخەنەیەكەوە وتی‪:‬‬ ‫وتەكانمان لەو پەڕانە دەچن كە لە زارمان‬ ‫دێنەدەرەوە‌و دەفڕن بۆ دوور ترین شوێن‪،‬‬ ‫ب���ەاڵم ناتوانی���ن بیانگێڕین���ەوە‌و زاڵبین‬ ‫بەسەریدا مادام زاریان بەجێ هێشتووە‪.‬‬ ‫زۆر ئاس���انە بتوانی���ن لێ���رەو ل���ەوێ‬ ‫پ���ەڕەكان باڵوبكەینەوە ه���ەروەك چۆن‬ ‫ئاسانە هەرشتێك بمانەوێ لە دەممانەوە‬ ‫بیدركێنین‌و بیڵێین‪ ،‬بەاڵم ئەگەر بمانەوێ‬ ‫بیانگێڕینەوە سەركەوتوو نابین‪.‬‬ ‫ئەو ئامۆژگاریەی زاناكە پێی بەخشین‬ ‫بریتییە لە خۆگرتن لەس���ەر ڕەفتارێكی‬ ‫گران ئاس���انترە لە گەڕانەوەی وشەیەك‪،‬‬ ‫یان ڕەفتارێك كە لێمانەوە دەردەچێت‪.‬‬ ‫ئێمە ئەگەر دڵی خەڵكمان مەبەس���ت‬ ‫بێت‌و بمانەوێت خۆشیان بوێین پێویستە‬ ‫خۆم���ان ڕابهێنی���ن لەس���ەر خۆگرتن لە‬ ‫هەست‌و سۆزە جیاوازەكان‌و خودی خۆمان‬ ‫ڕابگرین لە دەربڕینیان‪.‬‬ ‫زم���ان دڵ برین���دار ئ���ەكات هەروەك‬ ‫چۆن چەقۆ لەش بریندار ئەكات!‬ ‫هەروەك دەزانین ساڕێژ بوونی برینی‬ ‫ل���ەش ئاس���انە‌و زۆری پێ ناچێ���ت‪ ،‬بەاڵم‬ ‫برینی دڵ گرانە بە تایبەتی ئەگەر لەالیەن‬ ‫كەسانی ئازیز‌و خۆشەویستەوە بێت‪.‬‬ ‫ئەو ئازارەش لەوانەیە بە لێبوردنێكی‬ ‫راس���تگۆیانە‌و دان نان ب���ە هەڵەكەدا كە‬ ‫بەرامبەر قبوڵی بكات هێور دەبێتەوە‪.‬‬ ‫برین ئەگەر برینی هەست‪ ،‬یان جەستە‬ ‫بێت جێ‌و كاریگەری خۆی جێ دەهێڵێ تا‬ ‫كۆتای���ی تەمەن‪ ،‬چی وامان لێ دەكات كە‬ ‫ئەو كاریگەرە لە دڵی بەرامبەرەكانمان دا‬ ‫جێ بهێڵین؟‬ ‫ئەو كاریگ���ەرە پێمان ڕادەگەیەنێ كە‬ ‫چەندە دڵڕەق‌و خراپین!‬ ‫هاوڕێكەم‪ :‬فێربە ئەو پەڕە بابردووانە‌و‬ ‫گرانی گەڕانەوەیانت لە بیر بێ‪ ،‬قسەیەك‪،‬‬ ‫یان ش���تێك مەكە ك���ە تەمەنای نەكردن‪،‬‬ ‫یان گەڕانەوەی بكەیت‪.‬‬ ‫سەرچاوە‪ /‬أفكار صغیرة لحیاة كبیرة‬ ‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬


‫سایە‬

‫‪www.Sayakurd.com‬‬

‫‪1515‬‬

‫ك‬ ‫ا‬ ‫ر‬ ‫ی‬ ‫گ‬ ‫ە‬ ‫ر‬ ‫ی‬ ‫دین‬ ‫ل‬ ‫ە‬ ‫سەر‬ ‫خ‬ ‫ێ‬ ‫ز‬ ‫ا‬ ‫ن‬ ‫ئامینە سعید‬

‫هاوس���ەرگیری هاوبەش���ییەكە ب���ە‬ ‫ڕازیبون���ی هەردووال دەس���ت پ���ێ دەكات‬ ‫ب���ە جۆرێك كە ه���ەر یەكەیان لەس���ەر‬ ‫چەند بنەم���او بیروبۆچونێ���ك یەكتری‬ ‫هەڵدەبژێرن‪ ،‬كە هەندێكیان سۆزدارییەو‬ ‫ل���ە ناخ���ی مرۆڤ���ەوە هەڵدەقوڵێ���ت و‬ ‫هەندێكی���ان كۆمەاڵیەتییەو ئەوانی تری‬ ‫شەرع دیاری دەكات‪.‬‬ ‫ئەگ���ەر بێ���ت و هاوس���ەرگیری ب���ە‬ ‫ش���ەمەندەفەرێكی ڕۆیش���توو دابنێین كە‬ ‫چەند فارگۆنێكی جیاوازی پڕ لە خواست‬ ‫و هی���واو ئاوات و كێش���ە بە دوای خۆیدا‬ ‫ڕادەكێش���ێت‪ ،‬ئ���ەوا دینداری ئ���ەو هێلە‬ ‫ئاسنینەیە كە شەمەندەفەرەكەی لەسەر‬ ‫دەڕوات و بەب���ێ ئ���ەو ناتوانێت لەس���ەر‬ ‫ڕۆیشتن بەردەوام بێت‪.‬‬ ‫ب���ەو پێیەیەی كە دینداری كاریگەری‬ ‫لەس���ەر بنیاتنان���ی خێزان و ب���ەردەوام‬ ‫بوون���ی هەی���ە‪ ،‬ئاین���ی ئیس�ل�ام هانمان‬ ‫ساڵی سێیەم زستانی ‪1432-2011‬‬

‫دەدات ب���ۆ هەڵبژاردنی هاوس���ەری باش‪،‬‬ ‫هەرچەن���دە ئەگەر هاوس���ەرەكان دیندار‬ ‫ب���وون وات���ای ئ���ەوە نییە ك���ە جیاوازی‬ ‫ناكەوێتە نێوانیان‪ ،‬بەڵكو دینداری ئەبێتە‬ ‫ه���ۆی كەمبوونەوەی ڕێژەی تەاڵق لە ناو‬ ‫خێزانەكاندا‪.‬‬ ‫لەبەر ئەو كاریگەرییەی كە دینداری‬ ‫هەیەتی لەسەر بەردەوام بوونی ژیانی‬ ‫خێ���زان و جێگیربوون���ی و ڕۆیش���تنی‬ ‫لەس���ەر ڕێگای ڕاست‪ ،‬پێغەمبەر (صلی‬ ‫الل���ه علیە وس���لم) هانم���ان دەدات بۆ‬ ‫هەڵبژاردنی هاوسەری باش‪ ،‬هەرچەندە‬ ‫ئەگەر هاوس���ەرەكان دینداربوون واتای‬ ‫ئ���ەوە نیی���ە ك���ە جی���اوازی ناكەوێتە‬ ‫نێوانی���ان‪ ،‬بەڵكو دینداری دەبێتە هۆی‬ ‫كەمكردن���ەوەی ناكۆكی و كەمبونەوەی‬ ‫ڕێژەی تەاڵق لە ناو خێزانەكاندا‪ .‬لەبەر‬ ‫ئەو كاریگەرییەی كە دینداری هەیەتی‬ ‫لەس���ەر بەردەوام بوونی ژیانی خێزان‬ ‫‪15‬‬

‫و جێگی���ر بوونی و ڕۆش���تنی لەس���ەر‬ ‫ڕێگای ڕاست‪ ،‬پێغەمبەر (صلی الله علیە‬ ‫وس���لم) هانمان ئەدات ب���ۆ هەڵبژاردنی‬ ‫ئافرەتی دیندار‪ ،‬ئاماژە بەوە دەكات كە‬ ‫هەركەس ل���ە هەڵبژاردنی ژنی خاوەن‬ ‫ئیماندا سەركەوتوو نەبێت ئەوا دەست‬ ‫بەتاڵە! لەب���ەر تەواو بوونی جوانی و‬ ‫ب���ێ بایەخی حەس���ەب و نەس���ەب الی‬ ‫خوای گەورە‪.‬‬ ‫ئەم���ەش ئەوە ناگەیەن���ێ كە جوانی‬ ‫و حەس���ەب و نەسەب پش���تگوێ بخرێت‪،‬‬ ‫چی لەوە باشتر دەبێت ئەگەر ژن لە پاڵ‬ ‫دینداریەكەیدا سیفەتەكانی تریشی تێدا‬ ‫بێت‪ ،‬ب���ەاڵم نابێت هەر جوانی بە هەند‬ ‫وەربگیرێ���ت‪ ،‬چونك���ە لەوانەیە ئافرەتی‬ ‫ج���وان ب���ە جوانییەكەی لە خ���ۆی بایی‬ ‫ببێت‪ ،‬ب���ەاڵم ئەگەر دیندار بێت ئەوا لە‬ ‫خۆبایی ب���وون ئەیگێڕێتەوەو پارێزگاری‬ ‫ل���ە ماڵ و ش���ەرەف و مناڵەكانی بكات و‬ ‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬


‫سایە‬ ‫سایە‬

‫‪1515‬‬

‫لەكات���ی كێش���ەكاندا خوای ل���ە بیرە كە‬ ‫ئەم���ەش پێویس���تییەكی بنەڕەتی ژیانی‬ ‫خێزانییە‪.‬‬ ‫هەروەه���ا هان���ی ك���ەس و كاری ژن‬ ‫ئ���ەدات كە پیاوی دیندارو بە ڕەوش���ت و‬ ‫ئەمانەت پارێز بۆ كچەكانیان هەڵبژێرن‪،‬‬ ‫ئەمەش چەند تێگەیشتنێكی هەڵە هەیە‬ ‫ئەبێتە هۆی دروستبوونی كێشە لە نێوان‬ ‫هاوسەرەكاندا‪.‬‬ ‫ئەگ���ەر ژن و مێردەك���ە دیندار بوون‬ ‫مانای ئ���ەوە نییە كە ئ���ەوان لە هەموو‬ ‫الیەن و پێویستییەكانی دین تێگەیشتوون‪،‬‬ ‫بەجێهێنانی شەریعەتی ئیسالم و دینداری‬ ‫جۆرێك لە دامەزراوی ئەبەخش���ێتە ژیان‬ ‫و گرەنتی ئەدات بە ژیانی كۆمەاڵیەتی و‬ ‫خێزانیی مرۆڤ‪.‬‬ ‫هەرچەن���دە مرۆڤ بە م���اڵ و منداڵ‬ ‫و خێزانەكەیەوە پەیوەس���ت بێت كاتێك‬ ‫ك���ە ش���تێك ل���ە ژیانیان���دا ڕوو دەدات‬ ‫ش���وێنەوار بەجێ ئەهێڵێت‪ ،‬بەاڵم كاتێك‬ ‫م���رۆڤ پەیوەندی بە خواوە بەهێز بێت‬ ‫ئەو ش���تانەی ك���ە لە ژیان���دا روو دەدات‬ ‫ئەگۆڕێت بۆ ش���تی زۆر بێ نرخ و س���ادە‬ ‫كە مرۆڤ زۆر بە ئاسانی ئەیگوزەرێنێت‬ ‫و ش���وێنەوار بەج���ێ ناهێڵێ���ت‪ ،‬چونكە‬ ‫ئینس���ان پەیوەس���تە بە خواوە‪ ،‬دەروونی‬ ‫پ���ڕە لە خووڕەوش���تی نموونەیی كە لەو‬ ‫شتە بێ نرخانە گەورەترەو وا لە ئینسان‬ ‫ئەكات ئەو ش���تانە گەورە نەكات‪ ،‬چونكە‬ ‫ئەو كەس���ەی دڵی الی خوای���ە‪ ،‬دەروونی‬ ‫تێرە‪ ،‬كە كاتی ئەوەی نییە بەالی ش���تی‬ ‫ب���ێ بای���ەخ و پڕوپوچ���دا ئاوڕبداتەوەو‬ ‫بیكات بە كێش���ە‪ ،‬هەموو ماڵێك لەس���ەر‬ ‫خۆشەویستی بنیات نانرێت‪..‬‬ ‫لەوانەی���ە هەندێك بپرس���ن‪ :‬ئایا‬ ‫هەم���وو ماڵێ���ك لەس���ەر گۆڕینەوەی‬ ‫خۆشەویس���تی لە نێ���وان ژن و پیاودا‬ ‫بنیات ئەنرێت؟ وەاڵمەكەی ئەوەیە كە‬ ‫ئەو خۆشەویستییەی كە ئاسانكاری لە‬ ‫الیەن زۆرێ���ك لە خەڵكەوە بۆ كراوە‬ ‫بەتایبەت���ی هۆكارەكانی ڕاگەیاندن كە‬ ‫توانیویانە ببنە هۆی هەڵوەشاندنەوەی‬ ‫زۆرێك لە خێزانەكان پێویس���ت نییە‪،‬‬ ‫بەڵك���و ئ���ەوەی كە پێویس���تە ئەوەیە‬ ‫ساڵی سێیەم زستانی ‪1432-2011‬‬

‫‪www.Sayakurd.com‬‬

‫كە ئەو دوو كەس���ە یەكتری لەس���ەر‬ ‫بنەم���ای ئ���ەو ش���تانە هەڵبژێرن كە‬ ‫باوەڕیان پێیەت���ی كە پێی بەختەوەر‬ ‫ئەب���ن‪ ،‬ب���ۆ نموونە پی���او هەیە حەز‬ ‫دەكات ك���ە پێی بڵێ���ن ژنێكی جوانی‬ ‫هەی���ە‪ ،‬كاتێك ك���ەس و كارەكەی‪ ،‬یان‬ ‫دەوروبەر ناچاری ئەكەن كە كەسێكی‬ ‫ت���ر بێنێت ك���ە جوانییەك���ەی بەدڵی‬ ‫ئەو نیی���ە‪ ،‬هەموو تەمەنی دەبێت بە‬ ‫كێش���ە‪ ،‬با هەموو دنیا باس���ی باشەی‬ ‫ژنەكەی ب���كات‪ ،‬چونكە لە دڵی ئەودا‬ ‫جوان نییە‪ ،‬باشییەكانیش���ی نابینێت‪،‬‬ ‫لەبەرئەوە پێویستە كە هەڵبژاردنەكە‬ ‫بەدڵی هەردووال بێ���ت ئەمەیە مانای‬ ‫ئ���ەو خۆشەویس���تییەی ك���ە ئەبێت���ە‬ ‫بەختەوەری و ژیانی بەردەوام‪ ،‬بەمەوە‬ ‫دەوروبەریش گەشە دەكات‪.‬‬ ‫زۆرج���ار پی���او ناتوانێ���ت ئ���ەو‬ ‫خۆشەویستییە بە وتەو قسە دەرببڕێت‪،‬‬ ‫ب���ەاڵم ل���ە ڕێگ���ەی س���ۆزو بەزەی���ی و‬ ‫جێبەجێكردنی پێداویستی و سەرپەرشتی‬ ‫م���اڵ و خێزانەك���ەی و وەرگرتن���ی ڕاو‬ ‫بۆچوون���ی ژنەك���ەی ب���ۆ ئی���ش و كارە‬ ‫تایبەتییەكانی خۆی خۆشەویستییەكەی‬ ‫جێبەجێ ئەكات و دەری ئەبڕێت‪.‬‬ ‫ئەو وێنە خەیاڵییەی بۆ خۆشەویستی‬ ‫كراوەو لە الیەن دەزگاكانی ڕاگەیاندنەوە‬ ‫ئاس���انكاری بۆ ئەكرێت ل���ە واقعی ژیاندا‬ ‫بوونی نییە‪ ،‬ناتوانرێت پشت بەو پێوانە‬ ‫خەیاڵییە ببەسترێت بەرامبەر بە پێوانی‬ ‫واقعی و ڕاس���تەقینەی ژیانی هاوس���ەری‬ ‫ك���ە بەتەواوەت���ی پێچەوانەی ئەو ش���تە‬ ‫خەیاڵییەی���ە‪ .‬چونك���ە ژیانی هاوس���ەری‬ ‫پێویس���تی ب���ە ئارامگرت���ن و قوربان���ی‬ ‫دان و فێرب���وون و بەرپرس���یاریەتی و‬ ‫بەدواداچوونە‪ ،‬جگە لە الیەنی س���ۆزداری‬ ‫و ویژدان و خۆش���ی و ناخۆشی و‪ ...‬هتد‪،‬‬ ‫بەاڵم ڕاگەیان���دن ئەم الیەنە واقعییانەی‬ ‫بەهەن���د وەرنەگرت���ووە‪ ،‬بەڵك���و الیەنە‬ ‫خەیاڵییەك���ەی وەرگرت���ووە ب���ۆ ئەوەی‬ ‫نەوەكان لە خەیاڵدا بژین‪..‬‬ ‫كەبەرهەمەك���ەی تەاڵق و لێكترازانی‬ ‫خێ���زان و جیابوونەوەی س���ۆزدارییە لە‬ ‫نێوان خەیاڵ و واقیعدا‪.‬‬ ‫‪16‬‬

‫تێگەیشتن لە دینداری بریتی نییە لە‬ ‫ڕواڵەت بەوەی كە ئینسان جلێكی تایبەتی‬ ‫ی���ان بە زمانێكی تایبەتی قس���ە بكات و‬ ‫بەردەوام لە مزگەوت بێت‪ ،‬مرۆڤی دیندار‬ ‫ئەو كەسەیە كە لە خوا ئەترسێت‪ ،‬لەگەڵ‬ ‫خ���ۆی و خوادا ڕاس���تگۆیەو خێزان و ژن‬ ‫و مناڵەكان���ی ب���ە بەرپرس���یاریەتییەكی‬ ‫دین���ی ئەزانێت ك���ە ل���ە گەردنیدایە لە‬ ‫بەرامب���ەر خ���وادا‪ ،‬چونك���ە ژن هاوڕێی‬ ‫تەمەنەو جێی حەوانەوەی ئینس���انە كە‬ ‫بە هۆیەوە دەبێتە كەس���ێكی جێگیر كە‬ ‫توانای پڕكردنەوەو داهێنانی هەیە‪ ،‬جگە‬ ‫لەم���ەش ژن و پیاو دەبن بە داپۆش���ەری‬ ‫یەكتری‪ ،‬چونكە پەیوەندییەكە لەس���ەر‬ ‫بەزەی���ی بنیات ن���راوە‪ ،‬پێغەمبەر (صلی‬ ‫الله علیە وسلم) دەفەرموێت‪( :‬اذا جا‌ءكم‬ ‫من ترضون دینه وخلقه فزوجوه)‪.‬‬ ‫كە ئەمە ئاماژەیەكی دیارە بۆ گرنگی‬ ‫جوانی ڕەوش���ت لە پی���او دا لەبەرئەوەی‬ ‫هەموو دیندارێك ڕەوشت جوان نییە‪.‬‬ ‫زۆرج���ار ئ���ەو بیروڕای���ەی هەیەتی‬ ‫لەگ���ەڵ هەڵچوون و هەڵس���وكەوتەكانیدا‬ ‫جیاوازە‪.‬‬ ‫ب���ە تایبەتی لە كات���ی بەرژەوەندیدا‪،‬‬ ‫هەندێ���ك بیروبۆچونی دەخاتە ئەوالوەو‬ ‫ب���ە قەناعەتێك���ی جی���اواز ل���ە بی���رو‬ ‫بۆچوونەكانی هەڵسوكەوت دەكات‪.‬‬ ‫بەاڵم بە نیس���بەت ژنەوە پێغەمبەر‬ ‫(صلی الله علیە وسلم) هانی پیاوانی داوە‬ ‫كە خاوەن دین بخوازێت‪ ،‬چونكە دینداری‬ ‫بە نیسبەت ئافرەتەوە الیەنێكی گرنگی‬ ‫هەیە لە ژیانی تایبەتی و س���ۆزداریدا‪،‬‬ ‫چونك���ە هەموو مرۆڤێك پێویس���تی بە‬ ‫ئیس���راحەت هەیە‪ ،‬ئەوەت���ا پێغەمبەر‬ ‫(صلی الله علیە وس���لم) لە كاتێكدا كە‬ ‫بۆ یەك���ەم جار بانگی خ���وای گەیاندە‬ ‫قوڕەی���ش بانگەوازەكەیان بە درۆ گرت‪،‬‬ ‫ب���ە دڵش���كاوی و خەفەت���ەوە گەڕایەوە‬ ‫ماڵ���ەوە‪ ،‬پێویس���تی ب���ە ئارامگەی���ەك‬ ‫هەبوو‪ ،‬ئەو ش���وێنەی كە پەنای بۆ برد‬ ‫دڵە گەورەكەی خاتوو خەدیجە بوو كە‬ ‫بووە ه���ۆی حەوان���ەوەو جێگیربوونی‬ ‫پێغەمب���ەر (صل���ی الله علیە وس���لم)‪،‬‬ ‫كاتێك پێی وت كە قەت خوا پشتت بەر‬ ‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬


‫سایە‬

‫‪www.Sayakurd.com‬‬

‫‪1515‬‬

‫نادات قس���ەكانی بووە هۆی چارەسەری‬ ‫خەمەكانی و وەك ئ���ەو دەرمانە وابوو‬ ‫كە برینی پێ چاك ئەبێتەوە‪ ،‬هەروەها‬ ‫بوو ب���ە پاڵنەرێك بۆ ب���ەردەوام بوون‬ ‫لەس���ەر بانگەوازەكەی لەس���ەر سیفەتە‬ ‫جۆربەج���ۆرە جوانەكانی‪ ،‬ئەو وتەیەش‬ ‫ڕاستە كە ئەڵێن لە پشت هەر پیاوێكی‬ ‫گەورەوە ژنێك هەیە‪.‬‬ ‫ل���ە كات���ی چوون���ی ه���اوەاڵن ب���ۆ‬ ‫بەجێهێنان���ی عەمرە پێغەمب���ەر (صلی‬ ‫الله علیە وس���لم) پێی فەرموون‪ :‬سەرتان‬ ‫بتاشن و قوربانییەكانتان سەرببڕن‪ ،‬بەاڵم‬ ‫هاوەاڵن بە قسەی پێغەمبەریان (صلی الله‬ ‫علیە وسلم) نەكرد‪ ،‬پێغەمبەر (صلی الله‬ ‫علیە وسلم) كە چووە ژوورەوە بۆالی ئوم‬ ‫سەلمە (ڕەزای خوای لێبێت) فەرمووی ئەو‬ ‫خەڵكانە تیاچوون‪ ،‬ئەویش فەرمووی بۆ‬ ‫ئەی پیغەمب���ەری خوا؟ پێغەمبەر (صلی‬ ‫الله علیە وس���لم) فەرمووی لەبەرئەوەی‬ ‫س���ەرپێچییان كردم‪ ،‬ئەوی���ش فەرمووی‬ ‫ئەگ���ەر ئەتەوێ���ت بە قس���ەت بكەن بڕۆ‬ ‫بۆالیان و هیچ مەڵێ‌‪ ،‬بەڵكو سەرت بتاشەو‬ ‫قوربانییەكەت س���ەرببڕە‪ ،‬كاتێك هاوەاڵن‬ ‫ئەمەیان بینی دەستیان كرد بەسەرتاشین‬ ‫و قوربانی كردن‪ ،‬كە ئەمەش نیش���انەی‬ ‫ئەوەیە كە خێزانەكەی پێغەمبەر (صلی‬ ‫الله علیە وسلم) وەك ڕاوێژكارێك وابووە‬ ‫بۆی‪ ،‬كە بێگومان ئافرەتێكی دیندار بووە‪،‬‬ ‫دینداری ڕەفتارێكە كە لە بیرو هەستەوە‬ ‫هەڵدەقوڵێ���ت و یەكێكە لەو زەوابيتانەی‬ ‫كە پەروەردەی خێزان دەكات و ڕێ پیشان‬ ‫دەر دەبێت بەشێوەیەكی ڕاست و دروست‬ ‫ل���ە ڕووی كۆمەاڵیەت���ی و مرۆڤایەتی و‬ ‫ڕەفتارو فیترەتەوە‪.‬‬ ‫ئەگ���ەر ل���ە دین���دا داوا ل���ە ئافرەت‬ ‫بكرێت س���وجدە بۆ بێجگە لە خوا ببات‪،‬‬ ‫ئ���ەوا دەبێ���ت ب���ۆ مێردەك���ەی بێت‪ ،‬ژن‬ ‫نابێت بەبێ پرس���ی مێردەكەی ڕۆژووی‬ ‫س���وننەت بگرێت‪ ،‬ئیتر پیاو لەمە زیاتر‬ ‫چ���ی مافێكی تری دەوێت كە ئەمەش لە‬ ‫دینداریدا بەدی دێت‪.‬‬ ‫هەندێ����ك ل����ە ژن����ان زۆرج����ار بیر لە‬ ‫گۆڕینی ڕەفتارو كرداریان‪ ،‬یان جیابوونەوە‬ ‫لە مێردەكانیان دەكەن����ەوە لەبەر توڕەیی‬ ‫ساڵی سێیەم زستانی ‪1432-2011‬‬

‫و ب����ێ تەبیعەت����ی پیاوەكانیان‪ ،‬كە ڕێگەی‬ ‫قس����ەكردن و ڕاگۆڕینەوەیان پێ نادەن‪ ،‬لە‬ ‫ژیانی هەموو كەسێكدا پێویستی و ئارەزووی‬ ‫زۆر هەی����ە كە دەبێت تێ����ر بكرێت‪ ،‬ئەگەر‬ ‫ئەم پێویستیانە جێبەجێ نەكرا توڕەبوون‬ ‫و دڵتەنگی ڕوو دەدات كە زۆر جار دەبێتە‬ ‫ه����ۆی پەس����تی و ڕەش����بینی و كاردانەوەی‬ ‫هەمە جۆری لێئەكەوێت����ەوە‪ ،‬لەبەرئەوەی‬ ‫پی����او لە كێش����ەكاندا كەمتری����ن زیانی پێ‬ ‫دەگات‪ ،‬چونك����ە زیاتر توانای بەرگەگرتنی‬ ‫هەی����ە وەك ئاف����رەت‪ ،‬كە بەه����ۆی چوونە‬ ‫دەرەوەی لە ماڵ وسەرقاڵبوونی بە ئیش و‬ ‫كارو دۆست و برادەرەكانییەوە‪ ،‬كوێی بوێت‬ ‫ب����ۆی دەڕوات‪ ،‬ژنەش بە تەنه����ا لە ماڵەوە‬ ‫لەگ����ەڵ كێش����ەكاندا ئەناڵێنێت‪ ،‬لەم كاتە‬ ‫دژوارانەدا ئەگەر ژنەكە كەسێكی باوەڕدار‬ ‫و دین����دار نەبێت پەنا ئەباتە بەر هۆكاری‬ ‫خ����راپ بۆ تۆڵ����ە كردنەوە ل����ە مێردەكەی‬ ‫ئەویش بە بەجێهێشتنی ماڵ و منداڵ‪ ،‬یان‬ ‫زۆر خەوتن و پارە خەرجكردنی زۆر‪ ،‬یان‬ ‫ڕێز نەگرتن����ی ئارەزووەكانی مێردەكەی و‬ ‫بەجێ نەهێنانی ئەركەكانی سەرشانی‪ ،‬یان‬ ‫پەنا ئەباتە بەر لەناو بردنی خۆی‪ ،‬ئەگەر‬ ‫پیاویش گرنگی بە ژنەكەی نەدات و ڕێز‬ ‫لە خۆی نەگرێت و پێویستییە دەروونی و‬ ‫سۆزدارییەكانیان بۆ جێبەجێ نەكات ئەوا‬ ‫لە ماڵەكەدا دەبێت بە كێشەو خەفەت‪.‬‬ ‫ئەگ���ەر ئاف���رەت دین���دار بێت خۆی‬ ‫و خێزانەك���ەی ل���ە الدان و تیاچ���وون‬ ‫دەپارێزێت بە پێچەوانەی ئەو ئافرەتانەی‬ ‫ك���ە باوەڕدار نین بە بچووكترین كێش���ە‬ ‫خۆیان تووشی الدان و حەرام و هەندێك‬ ‫جاری���ش خیان���ەت دەك���ەن‪ ،‬لەبەرئەوە‬ ‫دەبێ���ت لەوە تێبگەین كە هاوس���ەرگیری‬ ‫بەرپرسیارێتی و ئارامگرتن و ناخۆشییە‬ ‫نە بە گوڵ چێنراوە نەبە دڕك‪.‬‬ ‫پێویس���تە لەس���ەر ژن خ���ۆی لەگەڵ‬ ‫بارودۆخی ژیانی ژن و مێردایەتی ڕابێنێت‬ ‫و وە پارێزگاری ل���ە مێردەكەی بكات لە‬ ‫ڕێگ���ەی دابینكردنی پێویس���تییەكانی و‬ ‫گۆڕینی شێوازی جێبەجێكردنی تا لەبەر‬ ‫چاوی ببێت بە ژنێكی نموونەیی‪.‬‬ ‫ترس���ان لە خوا‪ ،‬بە دووركەوتنەوە‬ ‫لە قەدەغەكراوەكان���ی و بەجێهێنانی‬ ‫‪17‬‬

‫داواكارییەكان���ی‪ ،‬ب���ە كردنی كرداری‬ ‫سەرەكیترین كلیلی هۆكاری دامەزراوی‬ ‫و بێدەنگی خێزانییە‪ .‬مرۆڤ دەبێت لە‬ ‫لە دوو الیەنەوە سەیری دینداری بكات‪،‬‬ ‫الیەنی یەكەم دەستگرتن بە شەریعەت‬ ‫و یاس���اكانەوە بەو شێوەیەی كە خوای‬ ‫گەورە دیاری ك���ردووە‪ ،‬الیەنی دووەم‬ ‫پەیوەستە بە الیەنی یەكەمەوە ئەویش‬ ‫ئەوەیە كە ئینسان كاتێك شەریعەت و‬ ‫یاس���اكان جێبەجێ دەكات هەس���ت بە‬ ‫ئارامی و ڕازیبوون و هەست بە بوونی‬ ‫خۆی دەكات‪ ،‬ب���ەاڵم دینداری و زەواج‬ ‫ڕێڕەوێكی تری هەی���ە‪ ،‬چونكە ژیانی‬ ‫هاوس���ەرگیری لە چەن���د بنچینەیەك‬ ‫پێكهاتووە‪ ،‬پیاو خۆی بنچینەیەكە‪ ،‬ژن‬ ‫بنچینەیەك���ە‪ ،‬منداڵەكان هەریەكەیان‬ ‫بنچینەیەكن‪.‬‬ ‫لەو پێكهاتە ئینسانییە كۆمەاڵیەتییەدا‬ ‫ك���ە كاریگەریی���ان هەی���ە زەواجی���ش‬ ‫ڕێكخراوێك���ی تەواوە كار دەكاتە س���ەر‬ ‫بنچینەكان���ی‪ ،‬هەرچی ش���ڵەژانێك ڕوو‬ ‫بكاتە خێزان كاریگەری لەسەر تاكەكانی‬ ‫دەبێ���ت هەرك���ەس بەپێ���ی مامەڵ���ەی‬ ‫لەگەڵ ئەو ش���ڵەژانە وە بە پێی جۆری‬ ‫خێزانەكان‪ .‬هەروەها دینداری كاریگەری‬ ‫گەورەی هەیە لەس���ەر دایك و باوك كە‬ ‫ئەمەش دەگوێزرێتەوە ب���ۆ منداڵەكان‪،‬‬ ‫لەبەرئەوەی ش���ەریعەتی ئیسالم بەهاو‬ ‫نرخێك���ی زۆری ب���ۆ خێ���زان دان���اوە‪،‬‬ ‫جێبەجێكردنی شەریعەت بە شێوەیەكی‬ ‫باش كاریگەری لەس���ەر ڕەفتاری منداڵ‬ ‫هەیە‪ .‬ئەگەر س���ەیری ژیانی پێغەمبەر‬ ‫و هاوەاڵن بكەین س���روەی زۆر بۆنخۆش‬ ‫و ج���وان دەبینین لە ڕەوش���ت جوانی و‬ ‫مامەڵەی جوانی نێوان هاوسەرەكان‪.‬‬ ‫جارێ���ك كەس���ێك ه���ات ب���ۆالی پیاو‬ ‫چاكێ���ك دەرب���ارەی خووڕەوش���تی ژن���ە‬ ‫تەاڵقدراوەك���ەی پرس���یاری لێك���رد‪ ،‬كە‬ ‫بۆچی تەاڵقی داوە؟!‬ ‫پیاوە باش���ەكە وتی‪ :‬ئەگەر سەبارەت‬ ‫بە ژنەكەم دەپرسیت ئەوە نهێنییەو هیچ‬ ‫ب���ە كەس ناڵێ���م‪ ،‬ئەگەر دەرب���ارەی ئەو‬ ‫كەس���ەش دەپرسیت كە تەاڵقم داوە ئەوا‬ ‫ئەو بۆ من غەریبەیەو نایناسم‪.‬‬ ‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬


‫سایە‬ ‫سایە‬

‫‪www.Sayakurd.com‬‬

‫‪1515‬‬

‫ئافرەت و ڕۆڵی ئاشتیخوازانەی‬ ‫لە كۆمەڵگادا‬

‫نەجیبە لەتیف‬

‫لە سەرەتای دروست بوونی مرۆڤەوە‬ ‫ملمالن���ێ و كێشمەكێش���بوونی هەیە و‬ ‫هەندێ���ك ل���ە مرۆڤ���ەكان هەندێكی���ان‬ ‫دەچەوس���ێننەوەو ئ���ەوەی خ���اوەن‬ ‫دەس���ەاڵتە خۆی دەس���ەپێنێت بەس���ەر‬ ‫بێ دەس���ەاڵتەكانداو بەرژەوەندی خۆی‬ ‫چ���ۆن بخوازێ���ت ئ���اوا كار دەكات‪ ،‬ب���ێ‬ ‫گوێدان���ە بەرژەوەن���دی بەرامبەرەكەی‪،‬‬ ‫ئەم ملمالنێی���ە زۆرجار بووەتە ناكۆكی‬ ‫و ش���ەڕو ئاژاوەی ل���ێ پەیدابووە‪ ،‬بگرە‬ ‫كوش���ت و كوشتاریشی لێ كەوتووەتەوە‪،‬‬ ‫نموون���ەی ئ���ەو ش���ەڕانە ل���ە مێ���ژودا‬ ‫زۆرە ك���ە لەس���ەر ش���تی ك���ەم بایەخ و‬ ‫ساڵی سێیەم زستانی ‪1432-2011‬‬

‫ب���ێ ئەرزش ب���ووە و چەندەها مانگ و‬ ‫س���اڵی خایاندوەو بووەتە هۆی كوشتنی‬ ‫ژمارەیەك���ی زۆر لە هەردوو بەرەو هیچ‬ ‫ئەنجامێكیش���ی نەب���ووە‪ .‬لەگەڵ ئەوەی‬ ‫كە مرۆڤ بە گش���تی بە سروشتی خۆی‬ ‫حەزی لە ئاشتی و ئاوەدانییەو بە دوای‬ ‫ژینگەیەكی ئارام���دا دەگەڕێت تا ژیانی‬ ‫تێ���دا بگوزەرێنێ و بەرگری لە مانەوەی‬ ‫خۆی بكات‪ .‬لە پاش بژێوی و نان پەیدا‬ ‫ك���ردن‪ ،‬دووەم داواكراو ل���ە الی مرۆڤ‬ ‫ئاشتی و س���ەقامگیری ژیانە‪ ،‬هەروەكو‬ ‫خوای پەروەردگاریش ئاماژەی پێدەكات‬ ‫و دەفەرموێ���ت (فليعبدوا رب هذا البيت‬ ‫‪18‬‬

‫ال���ذي اطعمه���م م���ن ج���وع وآمنهم من‬ ‫خوف)‪ .‬ئەی ئەگەر بپرسین كێ هۆكاری‬ ‫ئەو ش���ەڕو ئاژاوەو ماڵ وێرانیيەیە كە‬ ‫هەم���وو مرۆڤایەتی پێ���وەی گیرۆدەیەو‬ ‫نەت���ەوەو رەگەزو زمان و واڵت ناناس���ێ‬ ‫و هەموو جیهانی گرتووەتەوە؟ بێگومان‬ ‫هەڵگیرسێنەری شەڕەكان پیاوانن‪ ،‬هەموو‬ ‫كوشتن و تۆقاندن و وێرانكارییەك هەر‬ ‫ئەوان هۆكارەكەی���ن‪ ،‬چونكە لە هەموو‬ ‫كۆمەڵگاكان���دا پیاوان خ���اوەن بڕیارن‪،‬‬ ‫ئەوانن س���ەرۆكی واڵت و ژیان و هەموو‬ ‫شتەكان‪ ،‬لە الی پیاوان دروشمی (الصراع‬ ‫م���ن اجل البق���ا‌ء) ملمالنێ ل���ە پێناوی‬ ‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬


‫سایە‬

‫‪www.Sayakurd.com‬‬

‫‪1515‬‬

‫مان���ەوەدا‪( ،‬البقا‌ء لالق���وى) مانەوە بۆ‬ ‫بەهێزتری���ن رەواج���ی هەی���ە‪ .‬ژنانیش‬ ‫تەنها ئیش���یان بەخێوكردن���ی منداڵ و‬ ‫خزمەتكردنی پیاوانە‪ ،‬كەواتە ئافرەتان‬ ‫لە هیچ سەردەمێك و لە هیچ شوێنێكدا‬ ‫نەبوونەتە هۆكاری دروس���تبوونی شەڕو‬ ‫یەكتری كوش���تن‪ .‬بەڵكو بە پێچەوانەوە‬ ‫ژنان ب���ەردوام هەوڵیان���داوە بۆ هێنانە‬ ‫كایەی ئاش���تی و ئارامی و نەهێش���تنی‬ ‫ش���ەڕو ناكۆكی و توندوتی���ژی‪ ،‬ژنان بە‬ ‫سروش���تی خۆیان حەزیان لە ئاشتییەو‬ ‫دژی شەڕوكوش���تارن‪ ،‬چونكە لە ش���ەڕدا‬ ‫ب ‌ێ گومان ڕۆڵەو براو هاوس���ەری ئەوانە‬ ‫كە تیادەچێت و دەكوژرێت‪ ،‬دایك كاتێك‬ ‫ب���ەو هەم���وو ناڕەحەتیيە ت���ا مناڵێك‬ ‫بەره���ەم دەهێنێت و بەخێ���وی دەكات‬ ‫و گ���ەورەی دەكات نایەوێ���ت هەروا بە‬ ‫ئاسانی لە دەس���تی بدات و لەبەرەكانی‬ ‫جەنگ���دا بكوژرێت و بە هەمان ش���ێوە‬ ‫ئەگەر هاوسەرەكیش���ی تی���ا بچێت هەر‬ ‫زەرەرمەن���دی یەك���ەم خێزانەكەیەتی‪،‬‬ ‫كەوات���ە ل���ە ه���ەر ش���وێنێك ئاف���رەت‬ ‫بەرپرس���یارێتی هەبوو بێ���ت و خاوەن‬ ‫پێگ���ە بووبێ���ت لەو ش���وێنە ئاش���تی و‬ ‫ئارام���ی بەرق���ەرار ب���ووە‪ ،‬بەڵگەش بۆ‬ ‫ئ���ەوە لە مێژوودا ش���اژنی (س���بأ)ە كە‬ ‫قورئان ئام���اژەی پێ���دەكات كە خاوەن‬ ‫پایەو دەس���ەاڵتی بەهێزیش بووە‪( ،‬اولوا‬ ‫قوە واولوا بأس ش���دید)‪ ،‬بەاڵم ئاش���تی‬ ‫هەڵبژاردووەو ش���ەڕی نەكردووە لەگەڵ‬ ‫سولەیمان پێغەمبەردا‪.‬‬ ‫هەروەها لە مێ���ژوودا تۆمار كراوە‬ ‫كە ل���ە جەنگی جیهان���ی یەكەمدا كە‬ ‫پی���اوان پێش���ەوایەتی ش���ەڕەكانیان‬ ‫دەكردو ڕۆژانە ‪ 5000‬س���ەرباز دەكوژرا‪،‬‬ ‫لەو كاتەداو لە ساڵی ‪ 1917‬لەو واڵتانەی‬ ‫كە بەش���دار بوون ل���ە جەنگەكەدا لە‬ ‫‪ 12‬واڵتەوە ‪ 100‬ژن كۆبوونەوەو یەكەم‬ ‫كۆنگرەی ژنانیان بەست و داوایان كرد‬ ‫كۆتایی بەم جەنگە بێت‪.‬‬ ‫نابێت ئەوەشمان لە بیربچێت كە‬ ‫ساڵی سێیەم زستانی ‪1432-2011‬‬

‫ئافرەتانی كوردس���تانی خۆش���مان لەو‬ ‫س���ەروەریە بێب���ەش نی���ن‪ ،‬چونكە لە‬ ‫س���اڵی ‪1996‬دا كاتێك كە شەڕی ناوخۆ‬ ‫ل���ە نێوان یەكێت���ی و پارتیدا درێژەی‬ ‫كێشا‪ ،‬ڕێپێوانێكیان ڕێكخست و بە پێ‬ ‫لە سلێمانیيەوە ڕۆیشتن تا هەولێر بۆ‬ ‫داواكردنی كۆتایی هێنان بە شەڕ‪.‬‬ ‫بە هەمان شێوە لە خۆپیشاندانەكانی‬ ‫ئ���ەم دواییان���ەی تون���س و مص���ردا‬ ‫(هەرچەن���دە ئەوە خەباتكردن بوو بۆ‬ ‫ڕزگار بوون لە س���تەم و ژێر دەستەیی‬ ‫و فەراه���ەم هێنانی ژیانێكی ئاس���ایی‬ ‫و خۆش���گوزەرانی)‪ ،‬ب���ەاڵم ئەوەی كە‬ ‫تێبینی دەكرا زۆر بە دەگمەن ژنانمان‬ ‫دەبینی لە ناو خۆپیشاندەراندا‪ ،‬چونكە‬ ‫وەك���و ئاماژەمان پێدا ژنان نایەنەوێت‬ ‫لە شەڕو ئاژاوەدا ڕۆڵیان هەبێت‪.‬‬ ‫ئ���ەوەی ك���ە زیات���ر بەڵگەكانم���ان‬ ‫بەهێز دەكات ئەوەیە كە لە ساڵی ‪1901‬‬ ‫تا ئێس���تا ‪ 12‬ژن جائ���زەی نۆبڵیان لە‬ ‫ئاش���تیدا وەرگرت���ووە بەرامبەر بە ‪83‬‬ ‫پیاو كە هەمان جائزەیان وەرگرتووە‪.‬‬ ‫ب���ەاڵم ئافرەت چ كاتێك دەتوانێت‬ ‫ئەو ڕۆڵە ببینێت؟‬ ‫بێگومان ئاف���رەت كاتێك دەتوانێت‬ ‫ڕۆڵی هەبێت لەبەر قەرار بوونی ئاشتی‬ ‫ل���ە كۆمەڵ���گادا كە ب���واری پێ بدرێت‬ ‫و بەش���داری پێ بكرێت لە س���ەرجەم‬ ‫كایەكان���ی ژیاندا بە تایبەتی لە بواری‬ ‫بەشداری سیاسیدا‪ ،‬گەیشتنی ئافرەتان‬ ‫بە ناوەندەكانی بڕیار جا ئەو ناوەندە‬ ‫ل���ە پەرلەم���ان و حكوم���ەت بێت یان‬ ‫لە ناوەندی بڕی���اری حیزبەكان وەكو‬ ‫مەكتەبی سیایی و سەركردایەتی‪ .‬واتە‬ ‫خاوەن پێگەو دەسەاڵت بێت ئەگەر نا‬ ‫ناتوانێ���ت ڕۆڵی شایس���تە ببینێت لەو‬ ‫بوارەدا‪.‬‬ ‫دەكرێت ئاماژە بەوەیش بدەین‬ ‫ك���ە ل���ە ‪ 2001-1-28‬لە ش���اری هەولێر‬ ‫كۆنگرەیەك گرێدرا لەسەر ڕۆڵی ژنان‬ ‫لە بنیاتنانی ئاش���تی و دروس���تكردنی‬ ‫‪19‬‬

‫ئاش���تەوایی و لێپرسینەوە لە عێراقدا‬ ‫كە لە ئاس���تێكی زۆر بااڵدا بەش���داری‬ ‫تێدا كرابوو‪ ،‬وەكو (نوێنەری پەرلەمانی‬ ‫ئەوروپی و نوێنەری كۆمكاری واڵتانی‬ ‫عەرەب���ی‪( ،‬جامع���ة ال���دول العربية)و‬ ‫نوێن���ەری نەت���ەوە یەكگرت���ووەكان‪،‬‬ ‫هەری���ەك ل���ە ئەنجومەن���ی نوێنەران‬ ‫و حكومەت���ی عی���راق و پەرلەم���ان‬ ‫و حكومەت���ی كوردس���تان و زۆر ل���ەو‬ ‫ڕێكخراو كۆمەاڵن���ەی كە كار بۆ ژنان‬ ‫دەكەن)‪ ،‬لە كۆتاییدا ئەندامانی كۆنگرە‬ ‫ڕێككەوتن لەسەر‪:‬‬ ‫‪ 1‬ئاڕاس���تە كردن���ی پەیامێك���ی‬‫گش���تگیر ك���ە كۆمەڵێ���ك داواكاری‬ ‫و ڕاس���پاردە ل���ە خ���ۆی دەگرێ���ت بۆ‬ ‫بەشداری پێ كردنی ژنان لە سەرجەم‬ ‫ناوەندەكان���ی بڕی���ارداو نەهێش���تنی‬ ‫توندوتی���ژی و س���تەم لەس���ەر ژنان و‬ ‫گێڕان���ەوەی ڕۆڵی شایس���تە بە خۆیان‬ ‫ل���ە كۆمەڵگەداو گەیاندنی ئەم پەیامە‬ ‫بە هەر س���ێ سەرۆكایەتیەكەی عێراق‬ ‫(سەرۆكی كۆمار‪ ،‬سەرۆكی ئەنجومەنی‬ ‫نوێن���ەران‪ ،‬س���ەرۆكی حكوم���ەت)‪،‬‬ ‫هەروەها س���ەرۆكی فراكس���یۆنەكان لە‬ ‫ئەنجوومەنی نوێنەران و سەرۆكایەتی‬ ‫حیزبەكان‪.‬‬ ‫‪ 2‬دروستكردنی لیژنەیەك لە ژنان‬‫ب���ۆ بەدواداچوونی ئەم ڕاس���پاردانە تا‬ ‫جێبەجێ دەكرێت‪.‬‬ ‫‪ 3‬دروستكردنی لیژنە لە حكومەت‬‫و ئەنجومەن���ی نوێنەران���ی عێراق و‬ ‫حكوم���ەت و پەرلەمانی كوردس���تان و‬ ‫ئەنجومەن���ی پارێ���زگاكان و نوێنەری‬ ‫حیزبە سیاس���یەكان بۆ بەدواداچونی‬ ‫كۆنگرەكە‪.‬‬ ‫بەاڵم بەو مەرجەی كە ئافرەتانیش‬ ‫ڕۆڵی ڕاستەقینە ببینن لەو ئاستانەی‬ ‫ك���ە پێی���ان دەدرێ���ت و ل���ە ئاس���تی‬ ‫بەرپرس���یارێتیدا ب���ن بەرامب���ەر بە‬ ‫كۆمەڵگە بە گشتی و نەوەی داهاتوو بە‬ ‫تایبەتی‪ ،‬نەك تەنها بۆ ئەوە دابنرێت‬ ‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬


‫سایە‬ ‫سایە‬

‫‪www.Sayakurd.com‬‬

‫‪1515‬‬

‫ئامادە كردنی م ‪/‬پروین غفور‬

‫؟‬

‫كێ‌ دەبێتە‬ ‫ملێۆنێرێكی سەركەوتوو‬ ‫ه���ۆكارو پاڵنەر بۆ نووس���ینی ئەم بابەتە‬ ‫ئەوەب���وو‪ ،‬ك���ە دەبین���م زۆرێك ل���ە خەڵكی‬ ‫موس���ڵمان زۆرهۆگری بەرنامەی (من سیربح‬ ‫الملی���ون)ن‪ ،‬كە لە كەناڵی ئاس���مانی پەخش‬ ‫دەكرێت‪ ،‬كە بینەرێكی زۆری هەیەو مێشك و‬ ‫بیری خەڵكی خەریك كردووەو بە دیاریيەوە‬ ‫دادەنیش���ن‪ ،‬كات بەفی���ڕۆ دەدەن ل���ە پێناوی‬ ‫بردنەوەی چەند ملی���ۆن دینارێكدا‪ .‬بۆیە بە‬ ‫پێویستم زانی دۆستانی خۆم ئاگاداربكەمەوە‬ ‫ك���ە ئەم دونیایە زۆر ك���ەم بایەخ و بێڕێزەو‬ ‫كۆتايی دێت‪ .‬پێویس���تە مرۆڤی ژیر سوود لە‬ ‫كاتەكان���ی تەمەنی وەربگرێت و هەلی زێڕین‬ ‫لە دەس���ت نەدات‪ ،‬بەڵكو بە پەرس���تش و خوا‬ ‫ل���ە خۆڕازی كردن پ���ڕی بكاتەوە‪ ،‬وەك خوای‬ ‫گەورە دەفەرموێت‪( :‬قل بفضل الله وبرحمته‬ ‫فبذال���ك فليفرح���وا هو خير مم���ا يجمعون)‬ ‫ساڵی سێیەم زستانی ‪1432-2011‬‬

‫یون���س‪ ،58:‬واتە‪:‬پێی���ان بڵ���ێ ه���ەر بە هۆی‬ ‫چاكەو میهرەبانی خواوەیە‪ ،‬جا كەواتە بابەوە‬ ‫دڵخ���ۆش بن‪ ،‬ئەوە چاكت���رە بۆیان لەوەی كە‬ ‫كۆی دەكەنەوە لە شتی ئەم دونیایە‪.‬‬ ‫ئ���ەم بەرنامەی���ە وای ك���ردووە خەڵك���ی‬ ‫ب���ەرەو تەماع و حەزكردن ل���ە دونیا بەرێت‬ ‫مرۆڤ���ەكان ب���ە بیركردنەوە ل���ە قازانجێكی‬ ‫زۆر ل���ە ماوەیەكی ك���ورت دا خەریك بكات و‬ ‫دەوڵەمەند بوونێكی كاتی تاوات لێدەكات بیر‬ ‫لە دروستی و نادروستی وەرگرتن نەكەینەوە‪،‬‬ ‫باشە بیرناكەیتەوە چی لێدەكەیت؟ بۆ كوێی‬ ‫دەبەی���ت؟ ئایا هەس���ت و دەروونت بەرامبەر‬ ‫بەو بڕە پارەیە چۆنە؟‬ ‫م���ن لێ���رەدا دەمەوێ���ت بەراوردێك���ی‬ ‫ورد بكەی���ن ل���ە نێوان دەس���كەوتێكی كاتی و‬ ‫دەسكەوتێكی هەمیش���ەیی و نەبڕاوە‪.‬تابزانین‬

‫‪20‬‬

‫كێ براوەیە؟ كێ ملیۆنەری سەركەوتووە؟‬ ‫لە چەندین جێگەی قورئاندا خوای گەورە‬ ‫دەفەرموێ���ت‪( :‬یاأیهاالن���اس) وەك لە ئایەتی‬ ‫(‪)5‬س���ورە فاطردا دەفەرموێت‪( :‬يا أيها الناس‬ ‫ان وع���د الله حق فال تغرنكم‪.‬حياة الدنيا وال‬ ‫يغرنك���م بالله الغ���رور)‪ .‬واتە‪ :‬ئ���ەی مەردوم‬ ‫بێگوم���ان بەڵێنی خودا ڕاس���تە‪ ،‬دەی كەواتە‬ ‫با ژیان���ی دونیا فریوتان نەدات‪ ،‬با ش���ەیتان‬ ‫ب���ە (بەزەي���ی و لێبوردەي���ی) خ���وا فریوتان‬ ‫نەدات‪0‬چونكە زۆر خەڵ���ك دەبینینین كاتێ‬ ‫دەڵێی ئەو گوناه���ە مەكە خراپە! لە وەاڵمدا‬ ‫دەڵێت خوا بەڕەحمە!!!‬ ‫لەم ئایەت���ەدا خوای گەورە نرخ و بەهای‬ ‫دونیای بۆ دیاری كردوین‪ ،‬چ جای بردنەوەی‬ ‫چەند ملی���ۆن دینارێك جا هەر كەس ڕێزی‬ ‫دونیا بزانێ‌ ڕێزی دواڕۆژی خۆی دەزانێ‌‪.‬‬ ‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬


‫سایە‬

‫‪www.Sayakurd.com‬‬

‫‪1515‬‬

‫*بەختەوەری ڕاستەقینە كێیە؟‬ ‫ئەگەر پرس���یار ل���ە ملیۆنەرەكانی دونیا‬ ‫بكەين ئایا ئێوە بەختەوەرن؟ لە وەاڵمدا دەڵێن‪:‬‬ ‫بەخت���ەوەری ل���ە كۆكردن���ەوەو زۆری پارەدا‬ ‫نییە‪ ،‬وەك زۆرێك لە خەڵك وادەزانێ‌!!!‬ ‫ئەگ���ەر دنیا نرخ���ی باڵی مێش���ولەیەكی‬ ‫هەبوای���ە ل���ە الی خوای گەورە ئ���اوی نەئەدا‬ ‫بەكافرەكان بۆ خواردنەوە!‬ ‫ئەوەی ماڵ و سامان كۆدەكاتەوە زۆر ماندو‬ ‫دەبێ���ت و هەوڵی زۆر دەدات ل���ە پێناوی داو‬ ‫زۆر ترسی تیاچوون و فەوتانی هەیە‪ ،‬زۆرمان‬ ‫بیست لە بەس���ەرهاتی پێشینەكان كە زۆریان‬ ‫س���امان كۆكردەوە‪ ،‬چییان لێهات و بۆ كوێیان‬ ‫برد؟ زۆرێكمان بەسەرهات و چیرۆكی قارونی‬ ‫سەردەمی موسامان بیس���تووە كە لە سورەتی‬ ‫قصص دائایەتی (‪ ،)78-76‬خوای گەورە باس���ی‬ ‫دەكات) زۆر دوور ب���ۆی نەڕۆی���ن ل���ەم چەند‬ ‫ڕۆژەی پێشودا لە كەناڵەكانی ڕاگەیاندنەكانەوە‬ ‫بیستمان كە ژنەكەی (زین العابدین) سەرۆكی‬ ‫تون���س كە ڕای ك���ردووە خاوەنی (‪ )1500‬كیلۆ‬ ‫غرام ئاڵتون بووە‪ ،‬ئەمە بە الی كەمەوە جگە‬ ‫لە شتی تریش‪ ،‬ئەبێ چەند هەوڵی دابێت بۆ‬ ‫ڕزگاركردنی ئەو سامانەی؟!‬ ‫هەرك���ەس بۆچوونی وابێ���ت بەختەوەری‬ ‫ل���ە زۆری من���داڵ و پل���ەو پایەو كورس���ی و‬ ‫دەستەاڵتدایە‪ ،‬بە هەڵەداچووە‪ ،‬ئەگەر ئەوانە‬ ‫لە پێناوی خوادا بەكار نەهێنێ‌ بەختەوەری‬ ‫ڕاس���تەقینە بەدەس���ت نایە لە ژێرس���ێبەری‬ ‫ئاینی پیرۆزی ئیسالمدا نەبێت‪.‬‬ ‫پێغەمب���ەر (صل���ی الل���ه علی���ه وس���لم)‬ ‫دەفەرموێت‪( :‬یوش���ك أن تداعی علیكم األمم‬ ‫م���ن كل اف���ق كما تداعی األكل���ە الی قصعتها‪،‬‬ ‫قیل‪ :‬یارس���ول الله! فمن قیل���ە یومئذ؟ قال‪:‬‬ ‫ال والكنك���م غثا‌ءكغثا‌ء س���یل یجعل الوهن فی‬ ‫قلوبك���م‪ ،‬وین���زع الرعب فی قل���وب عدوكم‪،‬‬ ‫لحبك���م الدنیا وكراهیة الموت)رواە أحمد وابو‬ ‫داود وصحح���ە االلبان���ی فی صحی���ح الجامع‬ ‫الصغی���ر (‪ ،)8183‬وات���ە‪ :‬ه���اكا گ���ەالن بدەن‬ ‫بەس���ەرتانداو لە هەموو الیەكەوە پەالمارتان‬ ‫ب���دەن ه���ەروەك چۆن لە برس���ان پەالماری‬ ‫خواردنەكانی���ان دەدەن‪ ،‬وتی���ان ئایا ئەو ڕۆژە‬ ‫لە كەمیمانە واپەالمارمان دەدەن؟ فەرمووی‬ ‫‪:‬نەخێر بەڵكو زۆرن وەك زۆری كەف و بڵقی‬ ‫س���ەرئاو (بەاڵم لە هێزو توان���ادا الوازن)‪ ،‬ڕق‬ ‫بوون ل���ە مردن ل���ە دڵەكانتاندایە و ترس و‬ ‫لەرز لە دڵی دوژمنەكانتاندا دەریەت‪ ،‬بە هۆی‬ ‫خۆشویستنی دونیاو ڕق بونتان لە مردن!‬ ‫وەرن با ب���ە یەكەوە بەراوردێك لە نێوان‬ ‫ژیان���ی خۆم���ان و ژیان���ی پێغەمب���ەر (صلی‬ ‫ساڵی سێیەم زستانی ‪1432-2011‬‬

‫الل���ه علیە وس���لم) بكەین كە ماڵێكی س���ادەو‬ ‫بەختەوەرییەكی هەتاهەتایی هەبوو‪ ،‬عائیشە‬ ‫خوالێ���ی ڕازی بێت‪ ،‬دەڵێ���ت‪( :‬ان فراش صلی‬ ‫الله علیه وس���لم م���ن أدم حش���وه لیف) رواه‬ ‫البخ���اری‪ ،‬واتە‪:‬ڕاخەرەك���ەی پێغەمبەر (صلی‬ ‫الله علیه وس���لم) لە چەرم بووە قەراخەكانی‬ ‫لە خوری بوو‪.‬‬ ‫* پێغەمبەر (صلی الله علیە وسلم) كات ‌ێ‬ ‫كۆچ���ی دوايی كرد لە دوای خۆی نە دینارێك‬ ‫ن���ە درهەمێك نە بەندەیەك‪ ،‬نە كەنیزەكێكی‬ ‫بەجێ نەهێشت‪ ،‬جگە لەو واڵخەی كە سواری‬ ‫دەبوو‪ ،‬لە چەكێك كە كردی بەخێر لە پێناوی‬ ‫خوادا) بخاری گێراویەتییەوە‪.‬‬ ‫* هەمیشە لە پاڕانەوەكانیدا دە یفەرموو‪:‬‬ ‫خوای���ە ب���ە ه���ەژاری بمژێنەو بە ه���ەژاری‬ ‫بممرێن���ەو لەگەڵ هەژاراندا زیندوم بكەرەوە‪.‬‬ ‫لەگەڵ ئەوەشدا داوای هەرچی بكردایە خوای‬ ‫گ���ەورە پێی دەبەخش���ی‪ ،‬نموونە زۆرە ئەگەر‬ ‫باس���ی بكەی���ن ئەمەمش���تێكە لە خ���ەروارێ‪،‬‬ ‫لەگەڵ ئەوەشدا بەختەوەرترین ژیانی هەبووە‬ ‫لەگ���ەڵ خانەوادەكانی دا‪ ،‬چونك���ە دڵەكانیان‬ ‫بەسترابوو بە خۆشەویس���تی خوای گەورەوە‬ ‫خۆشیەكانی بەهەشتەوە‪ ،‬ئێمەش ماڵەكانمان‬ ‫پڕكردووە لە جۆرەها شتی جوانی دونیایی و‬ ‫جۆرەها مۆدێالتی ڕازاوە لە كورس���ی و مێزو‬ ‫قەنەفەوجل و بەرگی جۆراوجۆرو گۆڕینی جار‬ ‫لە دوای جار بووەتە پیشەی هەندێ كەس كە‬ ‫س���ااڵنە دەی گۆڕن و پارەیەكی زۆر بەهەدەر‬ ‫دەڕوات لەگ���ەڵ ئەم هەموو خۆش���ی ژیانەیان‬ ‫هەمیش���ە دڵتەنگ و نەخ���ۆش و دڵتەنگن و‬ ‫ژیانیان پڕ لە كێشەو ئاژاوەیە لە نێوان ژن و‬ ‫مێردەكاندا‪ ،‬یان لە نێوان باوك و كوڕەكانیدا‪،‬‬ ‫یان بۆچی ئەمانە ڕوودەدات؟ چونكە بینیان‬ ‫لەگ���ەڵ خ���ودای خۆیان���دا الوازە ڕێزی دونیا‬ ‫دراوە بەس���ەر ڕێ���زی دواڕۆژیان���دا‪ ،‬مان���دوو‬ ‫بوونەكان بۆ دونیایە نەك بۆ دواڕۆژ‪.‬‬ ‫زۆرج���ار دەمانەوێت خەڵك���ی لە خۆمان‬ ‫ڕازی بكەین نەك خوای خەڵك!‬ ‫* ئەگ���ەر بانگت بك���ەم دێیت لەگەڵم بۆ‬ ‫بەدەستهێنانی بەختەوەری دونیاو دواڕۆژت؟‬ ‫* دەبیت���ە بەش���دارێك ل���ە كاری خێردا‬ ‫ئەوەی وەری دەگری���ت قازانجێكی نەبڕاوەیە‪،‬‬ ‫چونكە س���ەرچاوەی قورئ���ان و فەرمودەكانی‬ ‫پێغەمب���ەرو زانایانە‪ ،‬هەوڵب���دە بیگەیەنەرە‬ ‫كەس���ە نزیكەكانت لە هاوسەرو منداڵەكانت و‬ ‫دایك و باوك و خوش���ك و براكانت و خزم و‬ ‫دراوسێكانت‪.‬‬ ‫* ه���ۆكاری بەخت���ەوەری ڕاس���تەقینە‪،‬‬ ‫ل���ە بەرنامەكەدا پێت دەڵێ���ت‪ :‬پەلەمەكە لە‬

‫‪21‬‬

‫وەاڵمدان���ەوەی پرس���یارەكانت‪ ،‬چونكە س���ێ‬ ‫یارمەت���ی دەرت هەیە كە بەخت���ەوەرت بكاو‬ ‫ببیتە ملێونەر‪ ،‬ئەوانیش‪:‬‬ ‫‪1‬خەڵ���ك‪ 2- .‬هاوڕێیەك���ت‪ 3- .‬دوو وەاڵم‬‫تەرك بكە‪.‬‬ ‫ب���ەاڵم هۆكاری بەخت���ەوەرەی ئەوە نییە‪،‬‬ ‫چونكە هەموو كات ئەمانە ڕاست نین‪.‬‬ ‫منی���ش دەڵێ���م ه���ۆكاری بەخت���ەوەری‬ ‫ڕاس���تەقینە الی ئێمەیە‪ ،‬كە سوودمەند بێت‬ ‫بۆ دونیاو دواڕۆژت‪ ،‬كە پێچەوانەی هاوكارانی‬ ‫بەرنامەكەیە! ئەو دەڵێت‪:‬‬ ‫هۆكاری یەك���ەم‪ :‬خەڵكە‪ ،‬ئێمەش دەڵێین‪:‬‬ ‫خەڵك س���وود بە تۆ ناگەیەنێت ئەگەر خۆت‬ ‫س���وود بەخ���ۆت نەگەیەنی���ت‪ ،‬چونكە خوای‬ ‫گ���ەورە دەفەرموێت (وان تط���ع اكثر من فی‬ ‫االرض یضلوك عن س���بیل الل���ه)‪ ،‬االنعام‪116 :‬‬ ‫واتە‪ :‬ئەگ���ەر تۆ گوێڕایەڵ���ی زۆربەی ئەوانە‬ ‫بیت لەس���ەر زەویدان لە ڕێگەی خوا گومڕات‬ ‫دەكەن‪( .‬ی���وم الینفع مال والبنون اال من اتی‬ ‫الله بقلب سلیم) الشعرا‌ء ‪ .89-88:‬واتە‪ :‬ڕۆژێك‬ ‫ك���ە م���اڵ و من���داڵ و نەوەكانتان س���وودتان‬ ‫پێناگەیەنن‪ ،‬جگە لە كەس���ێك بێتە خزمەتی‬ ‫خ���وا بە دڵێك���ی س���اغ و پ���اك و خاوێنەوە‪،‬‬ ‫ه���ۆكاری دووەم‪ :‬هاوڕێكەتە‪:‬ئێمەش دەڵێین‪:‬‬ ‫ئەو كەس���ەی كە هاوڕێ و خۆشەویس���تتە‪ ،‬لە‬ ‫ڕۆژی قیامەتدا ڕادەكات پش���ت هەڵ دەكات و‬ ‫ڕادەكات لێت (االخ�ل�ا‌ء يومئذ بعضهم لبعض‬ ‫عدو اال المتقين) الزخرف‪ .67:‬واتە‪ :‬دۆس���ت و‬ ‫خۆشەویس���تەكان لەو ڕۆژەدا دوژمنی یەكترن‬ ‫جگە لە پارێزكاران‪.‬‬ ‫هۆكاری س���ێیەم‪ :‬دوو وەاڵم ت���ەرك بكە‪،‬‬ ‫ئێم���ەش دەڵێی���ن‪ :‬ئێمە زۆر پێویس���تمان بە‬ ‫یارمەت���ی خودا هەيە ب���ۆ وەاڵمدانەوەی ئەو‬ ‫دووفریشتە كە لە گۆڕدا پرسیار دەكەن دەبێت‬ ‫وەاڵمی ڕاستیان بدەینەوە بۆ پشتگیری ڕۆژی‬ ‫دوایمان‪.‬‬ ‫دەی كەواتە هاوكاری كردنی ڕاس���تەقینە‬ ‫دەبێت چی بێت!؟ ئەویش س ‌ێ شتە‬ ‫‪ 1‬یەكتاپەرس���تیەكی ڕاستەقینە‪ ،‬چونكە‬‫بنەم���ای هەموو كردەوەیەكی چاك و باش���ە‪،‬‬ ‫چونك���ە هی���چ كردارێ���ك بەبێ بوون���ی ئەم‬ ‫بنەمایە وەرناگیرێت‪.‬‬ ‫‪ 2‬دڵس���ۆزی و نی���ەت پاكای ل���ە ئیش و‬‫كارەكانی دونیاتداو هەس���تكردن بە چاودێری‬ ‫خ���وای گ���ەورە‪ ،‬پیاچوون���ەوەی هەڵەكان���ت‬ ‫مەرج���ی وەرگرتنی كاری باش���تە‪ ،‬وەك خوای‬ ‫گ���ەورە دەفەرموێ���ت (فم���ن كان يرجو لقا‌ء‬ ‫ربه فليعمل عمال صالحا واليش���رك بعبادة‬ ‫رب���ە احدا) الكه���ف‪ ،110 :‬وات���ە‪ :‬هەركەس بە‬ ‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬


‫سایە‬ ‫سایە‬

‫‪1515‬‬

‫تەمای���ە بە خزمەت پەروەردگاری خۆی بگات‬ ‫ئ���ەوە با ك���ردەوەی چاك بكات لە پەرس���تنی‬ ‫پەروەردگاردا كەس نەكات بە هاوبەشی‪.‬‬ ‫‪ 3‬گومانی باش بەخوا ببە‪ ،‬پش���ت بەخوا‬‫ببەس���تە س���ەركەوتوو دەبیت ل���ە كارەكانتدا‬ ‫خ���وای گ���ەورە ل���ە فەرمودەیەكی قودس���یدا‬ ‫دەفەرموێ���ت‪( :‬أنا عند حس���ن ظن عبدي بي‪،‬‬ ‫ان ظ���ن خی���را فله وان ظن ش���را فله)‪ .‬رواە‬ ‫احمد عن ابي هریرە‪.‬‬ ‫لێرەوە دەست پێدەكەین‪:‬‬ ‫وەرە ب���ا دڵەكانم���ان ئ���اوەدان بكەینەوە‬ ‫بە(‪ )10‬پرس���یارو دەستخستنی مەالین چاكەو‬ ‫بەختەوەرییەك���ی نەبڕاوەو بە دەس���تهێنانی‬ ‫ڕەزامەندی خوا!‬ ‫ئاوات���ی هەندێك لە خەڵ���ك كۆكردنەوەی‬ ‫پارەو ماڵی زۆرە‪ ،‬ئاواتی ئێمەی موسوڵمانیش‬ ‫كۆكردنەوەی چاكەی زۆرە‪ ،‬كە ڕوومان س���پی‬ ‫بكات لە الی خوای گەورە‪.‬‬ ‫ئێم���ە دەزانین هەم���وو واڵتێك خاوەنی‬ ‫دراوێك���ی تایبەتی خۆیەتی كە جیاوازە لە‬ ‫دراوی واڵتێكی ت���ر‪ ،‬وەك (دینارو درهەم و‬ ‫جونەیه���و دۆالرو تمەن و لی���رە‪ ،‬بەاڵم لە‬ ‫ڕۆژی لێپرس���ینەوەدا هەمووم���ان بە تەنها‬ ‫یەك دراو مامەڵ���ە دەكەین‪ ،‬ئەویش كردارە‬ ‫چاكەكانمان���ە‪ ،‬ك���ە تاكە ه���ۆكارە دەخرێتە‬ ‫ترازوی كێش���انەو پێوانەكانمانەوە‪ ،‬دەبێتە‬ ‫بەرهەمێك���ی باش بۆ چوونە بەهەش���تێكی‬ ‫نەبڕاوە بەهەش���تێك تا ئێستە هیچ چاوێك‬ ‫نەی دیوەو هیچ گوێچكەیەك نەیبیس���تووەو‬ ‫هی���چ زمانێ���ك نەیتوانی���وە باس���ی بكات و‬ ‫بەسەر دڵی هیچ كەسێكدا نەهاتووە‪.‬‬ ‫پرسیاری یەكەم‪:‬‬ ‫تۆ لە كوێی لە كاتی هەستكردن بە خۆشی‬ ‫نیعمەتی یەكتاپەرستی خوای گەورە؟‬ ‫پرسیارەكەمان بە نرخترە لە هەر حەوت‬ ‫ئاس���مانەكان و هەر حەوت زەوییەكەو ئەوی‬ ‫كە تێیدایە‪ ،‬ئەو یەكتاپەرس���تیەی كە هەموو‬ ‫تاوانێكی پێ دەسڕێتەوەو بزانە هاوەڵ دانانیش‬ ‫ب���ۆ خودا هەمووچاكەكانتی پێ دەس���ڕێتەوە‪،‬‬ ‫وەك خوای گەورە لە فەرموودەیەكی قودسیدا‬ ‫دەفەرموێ���ت‪( :‬ياب���ن ادم ان���ك مادعوتن���ي‬ ‫ورجوتن���ي غف���رت لك علي م���اكان منك و ال‬ ‫ابالي‪ ،‬يابن ادم! لوبلغت ذنوبك عنان الس���ما‌ء‬ ‫ثم اس���تغفرتني غفرت ل���ك وال ابالي‪ ،‬يا بني‬ ‫ادم! لو أن���ك اتيتني بقراب االرض خطايا ثم‬ ‫لقيتني التش���رك بي ش���يئا التين���ك بقرابها‬ ‫مغفرة )رواه الترمذي وحس���نه االلباني‪ ،‬واتە‪:‬‬ ‫ئەی نەوەی ئادەم هەرچەن���د داوام لێبكەیت‬ ‫و لێ���م بپاڕێیتەوە‪ ،‬لێت خۆش دەبم لەس���ەر‬ ‫ساڵی سێیەم زستانی ‪1432-2011‬‬

‫‪www.Sayakurd.com‬‬

‫هەرچیی���ەك كە كردوتە! ئ���ەی نەوەی ئادەم‬ ‫ئەگ���ەر تاوانەكان���ت بگاتە بەرزايی ئاس���مان‪،‬‬ ‫پاشان داوای لێخۆشبوونم لێبكەی‪ ،‬لێت خۆش‬ ‫دەب���م گرنگ نییە لە الم‪ ،‬ئ���ەی بەنی ئادەم‪،‬‬ ‫ئەگ���ەر بێی بۆالم‪ ،‬بە پڕاوپڕی زەوی گوناهت‬ ‫كردبێت بە من گەش���تیت بە پڕاوپڕی زەوی‬ ‫لێ���ت خۆش دەب���م ئەگەر هیچ ش���ەریكت بۆ‬ ‫بڕیار نەدابم‪.‬‬ ‫پرسیاری دووەم‪:‬‬ ‫تۆ لە كوێی لە كات���ی بەجێهێنانی نوێژە‬ ‫فەرزەكاندا؟ ‬ ‫پێغەمب���ەری خوا دەفەرموێت‪( :‬من توضأ‬ ‫فأحس���ن الوضؤ ثم قال‪ :‬أشهد أن الالله اال الله‬ ‫وحده الش���ریك له واش���هد ان محم���دا عبده‬ ‫ورس���وله اللهم اجعلني م���ن التوابین واجعلني‬ ‫من المتطهرین‪ ،‬فتحت له ابواب الجنة ثمانیة‬ ‫یدخل من ایهما ش���ا‌ء)‪ ،‬رواه الترمذي وصححه‬ ‫االلبانی‪ ،‬واتە‪ :‬هەر كەسێك بە جوانترین شێوە‬ ‫دەس���تنوێژ بگرێت و پاش���ان بڵێت‪ :‬ش���ایەتی‬ ‫دەدەم كە جگە لە خوا هیچ خوایەكی ترنییە‬ ‫وە محمدیش بەن���دەو نێردراوی خوایە‪ ،‬ئەی‬ ‫پەروەردگارا‪ ،‬بمگێڕە بە یەك ‌ێ لە تەوبەكاران‪،‬‬ ‫یەك ‌ێ لە بەندە پاكەكان‪ ،‬ئەوە هەشت دەرگای‬ ‫بەهەش���تی بۆ دەكرێتەوە دەچێتە ناویەوە لە‬ ‫هەر كامیانەوە بیەوێت‪.‬‬ ‫خوش���ك و برای بەڕێزم كام شت لە دونیا‬ ‫چاكترە لە كردنەوەی دەرگاكانی بەهەشت‪.‬‬ ‫لە فەرمودەیەكی تردا دەفەرموێت‪( :‬موضع‬ ‫سوط من الجنة خير الدنيا ومافيها) رواه البخاري‪،‬‬ ‫واتە‪ :‬جێگەی گۆچانێك لە بەهەشتا باشترە لە‬ ‫دونی����او ئەوەی كە تێیدایە ل����ە فەرموودەیەكی‬ ‫تردا كە ترمزی لە ئەنەس����ەوە دەگێڕێتەوە كە‬ ‫پێغەمبەر سەالمی خوای لەسەربێت فەرمویەتی‪:‬‬ ‫هەر كەسێك چل ڕۆژ لەسەریەك نوێژەكانی بە‬ ‫كۆمەڵ (جماعة) بكات و فریای الله اكبری ئیمام‬ ‫بكەوێت ئەوە خوای گەورە دووری دەخاتەوە لە‬ ‫ئاگ����ری دۆزەخ‪ ،‬دووری دەخاتەوە لە دووڕوویی‬ ‫حەج و عومرەی بێ پارەو خەرجی پێغەمبەر‬ ‫(صل���ی الله علی���ه وس���لم) دەفەرموێت‪ :‬هەر‬ ‫كەس���ێك نوێ���ژی بەیانی بە كۆم���ەڵ بكات و‬ ‫پاش���ان دابنیشێت یادی خوا بكات هەتا هەتاو‬ ‫دەكەوێت‪ ،‬دوای دوو ڕكات نوێژی چێشتەنگاو‬ ‫بكات ئەوە پاداشتی حەج و عومرەیەكی تەواو‬ ‫تەواو تەواوی هەیە! كێ‌ حەز دەكات براوەبێت‬ ‫با ئەو پاداشتە لە دەست خۆی نەدات‪.‬‬ ‫پرسیاری سێيەم‪:‬‬ ‫تۆ لە كوێیت لە كاتی شەونوێژدا؟؟‬ ‫هەستان بۆ نوێژی شەو گەورەترین نوێژە‬ ‫دوای نوێ���ژە ف���ەرزەكان‪ ،‬لە فەرم���ودە یەكدا‬

‫‪22‬‬

‫پێغەمبەری خوا دەفەرموێت‪( :‬ڕەحمەتی خوا‬ ‫ل���ەو پیاوە بێ���ت كە هەڵدەس���تێت بۆ نوێژی‬ ‫ش���ەو خێزانەك���ەی خەبەر دەكات���ەوە ئەگەر‬ ‫هەڵنەس���تا ئ���او بپرژێنێت ل���ە دەم و چاوی‪،‬‬ ‫ڕەحمەتی خوا لەو ژنە بێت كە هەڵدەس���تێت‬ ‫بۆ ش���ەو نوێ���ژو مێردەكەیش���ی ب���ە خەبەر‬ ‫دێنێت‪ ،‬ئەگەر هەڵنەستا ئاو بپرژێنێت لە دەم‬ ‫و چاوی)‪ ،‬چەند دەكەیت بەخێر پێغەمبەری‬ ‫خ���وا ببینی���ت‪ ،‬ئ���ەی چەند دەبەخش���یت بۆ‬ ‫ئەوەی ب���ەر ئەو ڕەحمەتە بكەویت هەس���تە‬ ‫لە ش���ەودا داوای س���ەد ملیۆن بەخش���ش بكە‬ ‫با ببیتە ملیۆنەرێكی س���ەركەوتوويی هەردو‬ ‫دونی���ا پێغەمب���ەر دەچپێنێت ب���ە گوێمانداو‬ ‫دەفەرموێت‪ :‬هەموو ش���ەوێك خوای گەورە لە‬ ‫س��� ‌ێ یەكی شەودا دادەبەزێتە ئاسمانی دونیاو‬ ‫دەفەرموێ���ت‪( :‬أنا الملك‪ ،‬أن���ا المك‪ ،‬من الذي‬ ‫يدعون���ي فأس���تجب ل���ه؟ من الذي يس���ألني‬ ‫فأعطيه؟ من الذي يس���تغفرني فأغفر له؟ فال‬ ‫يزال كذلك حتي يضي‌ء الفجر) رواه المس���لم‬ ‫واتە‪ :‬من پادش���ام‪ ،‬م���ن پادش���ام‪ ،‬كێیە داوام‬ ‫لێ���دەكات و دەپاڕێتەوە ت���ا وەاڵمی بدەمەوە‪،‬‬ ‫كێ پرسیارم لێ دەكات تا پێی ببەخشم‪ ،‬كێیە‬ ‫داوای لێخۆشبون دەكات تا لێی خۆشببم‪ ،‬ئەمە‬ ‫ه���ەر بەردەوامە بەو ج���ۆرە هەتا بەرەبەیان‬ ‫خۆر هەڵدێت‪.‬‬ ‫ش���ەوانە چی داوادەكەی داوابكە خوای تۆ‬ ‫دەوڵەمەندە لە هەموو دەوڵەمەندەكانی دونیا‬ ‫و بێنی���ازە ل���ە هەموو كەس پش���ت و پەنای‬ ‫داماو هەژاران و ستەم لێكراوانە‪.‬‬ ‫پرسیاری چوارەم‪:‬‬ ‫ئەی تۆ چۆنی لەگەڵ ڕۆژووگرتندا؟‬ ‫چەند دەبەخش���یت خوای گەورە لە تەنها‬ ‫گوناهێك���ت خۆش ببێ���ت كە خ���ۆت دەزانی‬ ‫كام گوناهەی���ە‪ ،‬ڕۆژووی ڕەم���ەزان نەك تەنها‬ ‫گوناهێ���ك‪ ،‬بەڵكو ئەگ���ەر هەموو تەمەنت بە‬ ‫تاوان بردبێتە س���ەر‪ ،‬ب���ە ڕۆژوبوونت لەبەر‬ ‫خ���وا ئەوە ل���ە هەمووی خ���ۆش دەبێت‪ ،‬گوێ‬ ‫بگ���رە پێغەمب���ەر (صل���ی الله علیه وس���لم)‬ ‫ئەچپێن ‌ێ بە گوێمانداو دەفەرموێت‪( :‬من صام‬ ‫رمض���ان ايمانا واحتس���ابا غفر له ماتقدم من‬ ‫ذنبه) رواه ش���يخان‪ ،‬واتە‪( :‬هەر كەس ڕۆژوی‬ ‫ڕەمەزان بگرێت بە ئیمان و بڕوایەكی تەواوە‬ ‫ئ���ەوە خوای گ���ەورە لە هەم���وو گوناهەكانی‬ ‫پێش���وی خۆش دەبێت) لە فەرمودەیەكی تردا‬ ‫دەفەرموێ���ت‪( :‬هەر كەس���ێك لەبەر خوا یەك‬ ‫ڕۆژ بەڕۆژوو بێت خوای گەورە حەفتا س���اڵ‬ ‫ڕووی لە ئاگر دووردەخاتەوە)‪ ،‬بخاري ومسلم‬ ‫گێڕاویانەتەوە‪.‬‬ ‫ئ���ەی ئەوانەی ب���ە دوای ملی���ۆن دۆالردا‬ ‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬


‫سایە‬

‫‪www.Sayakurd.com‬‬

‫‪1515‬‬

‫دەگەڕێن؟! كام شت یەكسانە بە دوورخستنەوەی‬ ‫ڕووت لە دۆزەخ و چوونە بەهەشت؟ ئایا یەك‬ ‫ڕۆژ ڕۆژو باشە‪ ،‬یان ملیۆنێك دۆالر؟‬ ‫پرسیاری پێنجەم‪:‬‬ ‫ت���ۆ لە كوێی كاتێ داوای خێرو بەخش���ین‬ ‫دەكرێت بۆ نەبوو نەداران؟؟‬ ‫خ����وای گ����ەورە دەفەرموێت‪( :‬مث����ل الذين‬ ‫ينفقون أموالهم في سبيل الله كمثل حبة أنبتت‬ ‫سبع سنابل في كل سنبلة مائة حبة والله يضاعف‬ ‫لمن يش����ا‌ء والله واسع عليم) سورة البقره‪.261 :‬‬ ‫وات����ە‪ :‬وێنەی ئەوانەی كەماڵ����ی خۆیان بەخت‬ ‫دەكەن لە پێناوی خوادا وەك دەنگێك تۆو وایە‬ ‫ڕوابێت و حەوت گوڵی گرتبێت هەر گوڵێك سەد‬ ‫دانەی تێدابێت‪ ،‬خوایش لەمە زیاتری دەكات بۆ‬ ‫هەر كەس����ێك كە خۆی بیەوێت‪ ،‬وە خوا خاوەن‬ ‫بەه����رەی فراوانی ئاگادارە پێغەمبەر (صلی الله‬ ‫علی����ه وس����لم) دەفەرموێت‪( :‬م����ن تصدق بعدل‬ ‫تمرة من كس����ب طيب‪ ،‬وال يقب����ل الله اال طيبا‪،‬‬ ‫وان الل����ه يتقبلها بيمينه‪ ،‬ث����م يربيها لصاحبه‪،‬‬ ‫كم����ا يربي أحدكم فلوه حتي تكون مثل الجبل)‬ ‫رواه البخاري ومس����لم‪ .‬واتە‪ :‬ئەوەی خێرێ بكات‬ ‫لە كەس����ابەتی حەاڵڵ چونك����ە هەرچی حەاڵڵ‬ ‫نەبێت خودا وەریناگرێ‌‪ ،‬ئەوەی خێرێ‌ بكات لە‬ ‫حەاڵل خوای میهرەبان بە دەستی ڕاستی خۆی‬ ‫وەری دەگرێت‪ ،‬وەك چۆن یەكێ لە ئێوە جووان‬ ‫و ماینێ‌ یا پارێنە وش����ترێ‌‪ ،‬بۆ خۆی پەروەردە‬ ‫دەكات‪ ،‬خودای����ش ئ����اوا ئ����ەو خێرە پ����ەروەردە‬ ‫دەكات‪ ،‬تات����ەواو گەورە دەبێت‪ ،‬بە قەد كێوێكی‬ ‫لێدێ����ت وەخ����وای گ����ەورە ل����ە فەرمودەیەكی‬ ‫قودس����یدا دەفەرموێت‪( :‬هەركەسێك مزگەوتێك‬ ‫بكات����ەوە تەنه����ا لەب����ەر خوابێت ئ����ەوە خوای‬ ‫گ����ەورە ماڵێكی بۆ دەكات����ەوە بەوێنەی ئەوە لە‬ ‫بەهەشتدا) بخاری ومسلم‪.‬‬ ‫پرسیاری شەشەم‪:‬‬ ‫تۆ ل���ە كوێی كات���ێ‌ موس���وڵمانێ‌ داوای‬ ‫یارمەتیت لێدەكات بۆ البردنی ناخۆشیەكانی‬ ‫ژیانی و سوككردنی باری ژیانی؟‬ ‫خوش���ك و ب���رای بەڕێ���زم‪ :‬بەس���ە ب���ۆ‬ ‫تۆ ك���ە بتوان���ی دام���او لێقەوماوان بەس���ەر‬ ‫بكەیتەوە تافریات بكەوێ لە ڕۆژەس���ەخت و‬ ‫ناڕەحەتەكانی دواڕۆژتدا‪.‬‬ ‫پێغەمب���ەر (صل���ی الل���ه علی���ه وس���لم)‬ ‫دەفەرموێت‪( :‬م���ن نفس عن مؤمن كربة من‬ ‫ك���رب الدني���ا نف���س الله عنه م���ن كرب يوم‬ ‫القيام���ة‪ ،‬ومن يس���ر علي المعس���ر‪ ،‬يس���رالله‬ ‫علي���ه في الدنيا واالخرة‪ ،‬ومن س���تر مس���لما‬ ‫س���تره الل���ه ف���ي الدني���ا واالخ���رة والله في‬ ‫ع���ون العبد م���اكان العب���د في ع���ون اخيه)‬ ‫رواه احم���د والحاكم وحس���نه االلباني‪ ،‬واتە‪:‬‬ ‫ساڵی سێیەم زستانی ‪1432-2011‬‬

‫هەركەس���ێك ناڕەحەتیەك لە ناڕەحەتیەكانی‬ ‫دونی���ا البەرێت لەس���ەر ش���انی ئیماندارێك‪،‬‬ ‫ئەوە خ���وا ناڕەحەتیەك ل���ە ناڕەحەتیەكانی‬ ‫قیامەت���ی لەس���ەر الئەبا‪ ،‬هەركەس���ێك باری‬ ‫سەرشانی كەس���ێك ئاسان بكات‪ ،‬خوای گەورە‬ ‫باری سەرش���انی ئەو ئاس���ان دەكات لە دونیاو‬ ‫قیامەتدا‪ ،‬خوای گەورە پش���تیوانی بەندەیەكە‬ ‫كە پشتیوانی براكەی بووبێت (لە دونیادا)‪.‬‬ ‫جارێكی���ان‪ ،‬دكت���ور محم���د عریفی لە‬ ‫وتارێكی دا باسی وتاری ئیمامی مزگەوتێكی‬ ‫ك���رد كە باس لە گەورەی خێرو چاكەكردن‬ ‫بوو لەگ���ەڵ خەڵكیدا لە ن���او گوێگرەكاندا‬ ‫منداڵێكی تیا دەبێت كە گوێی بۆ باس���ەكە‬ ‫گرتب���وو پاش تەواوبونی وتارەكە منداڵەكە‬ ‫دەچێت بۆ الی مامۆستاكەو پێی دەڵێت‪ :‬من‬ ‫زۆر حەز لە خێركردن دەكەم و هیچم نییە‬ ‫بیكەم بە خێر مامۆستاكەش پێی دەڵێت تۆ‬ ‫ج���ارێ منداڵی‪ ،‬پێی دەڵێت بچۆ س���ەردانی‬ ‫نەخ���ۆش و بێنەوای���ان بك���ە خۆئ���ەوەش‬ ‫هەرخێ���رە‪ ،‬لەس���ەر قس���ەی مامۆس���تاكە‬ ‫منداڵەكە ڕۆژێكیان س���ەردانی خەڵوەتگەی‬ ‫پیری دەكات چاوی بەپیرە ژنێك دەكەوێت‬ ‫بەزەی پیادێتەوەو باسی ژیانی خۆی دەكات‬ ‫بۆ منداڵەك���ەو دەڵێ‌ لەوەت���ی لێرەم كەس‬ ‫س���ەردانی نەكردوم زۆر دڵخۆش دەبێت بە‬ ‫س���ەردانی كردنی ئەم منداڵە‪ ،‬منداڵەكەش‬ ‫بەڵێن���ی پێ���دەدات ك���ە زوو زووس���ەردانی‬ ‫بكات‪ ،‬دوای چەندجارێك سەردان منداڵەكە‬ ‫جارێك���ی ترس���ەردانی ك���ردەوە بینی پیرە‬ ‫ژنەكەی لێنەماوە بۆیە پرس���یاری بۆ كرد‪،‬‬ ‫وتی���ان م���ردووە زۆری پێناخۆش بوو دوای‬ ‫نامەیەكی���ان دا بە منداڵەك���ەو وتیان ئەم‬ ‫نامەی���ەی بۆ تۆ بەجێهێش���تووە كە هاتیت‬ ‫بیدەی���ن ب���ە تۆ‪ ،‬كات���ێ نامەك���ەی كردەوە‬ ‫وەس���ێتێكی كردبوو بۆ منداڵەكە كە داوای‬ ‫لێكردبوو ك���ە چەندین موڵكی هەیە‪ ،‬بۆیە‬ ‫بڕیاری دابوو كە بدرێت بەم منداڵە‪ ،‬چونكە‬ ‫كەس لەم منداڵە بە شیاوتر نازانم تاببێتە‬ ‫خاوەنی ئەو موڵكە ئەویش خێرا نامەكەی‬ ‫برد بۆ ئیمامی مزگەوتەكەو وتی ئەم موڵە‬ ‫بە ه���ۆی ئەو وتارەوە دەس���ت م���ن كەوت‬ ‫ئەوا منیش هەموویم بەخش���ی كە بكرێتە‬ ‫پڕۆژەیەك���ی خێرخ���وازی بۆ پ���ەروەردەو‬ ‫پێگەیاندنی خەڵك لە پێناوی ئیس�ل�امدا و‬ ‫تائێس���تە ئەو پڕۆژەی���ە چەندین بانگخواز‬ ‫پێدەگەیەنێت‪ ،‬سەیركە ئەگەر تۆ لەبەرخوا‬ ‫بچی���ت ب���ە دەم لێقەوماو نەداران���ەوە ئاوا‬ ‫خوای گەورەش دێت بە دەم تۆوە لە دونیاو‬ ‫دواڕۆژتدا‪.‬‬

‫‪23‬‬

‫پرسیاری حەوتەم‪:‬‬ ‫ت���ۆ لە كوێی لە كاتی مەراس���یمی حەج و‬ ‫عەمرەدا؟‬ ‫ل���ە گەش���تەكەماندا بەردەوامی���ن ب���ۆ‬ ‫دەستخس���تنی چەندین چاك���ەو بەختەوەری‬ ‫ت���ر ك���ە كۆتایيەك���ەی ڕەزامەن���دی خ���وداو‬ ‫نیش���تەجێبوونە لە بەهەشتدا كە چاكترە لە‬ ‫مەالی���ن دینار‪ ،‬تۆ لە كوێ���ی كاتێ پێغەمبەر‬ ‫(صلی الله علیه وس���لم) هەواڵ���ی پێداین بە‬ ‫(م���ن حج فلم یرفث ولم یفس���ق رجع كیوم‬ ‫ولدته أمه) رواه البخاري‪ ،‬واتە‪ :‬هەركەس���ێك‬ ‫ب���ۆ خوا حەج بكات‪ ،‬ل���ە كاتی حەجدا خۆی‬ ‫بپارێزێ���ت لە جووت بوو لەگ���ەڵ خێزانیدا‪،‬‬ ‫كاری بەدو قسەی پڕوپوچ و دەمەقاڵە نەكات‪،‬‬ ‫ك���ە گەڕایەوە وەك ئەو ڕۆژەوایە كە لە دایك‬ ‫دەبێت���ەوە‪ ،‬وە دەفەرموێ���ت‪( :‬ئ���ەم عەم���رە‬ ‫هەتا ئەو عەمرە دەبێتە س���ڕینەوەی هەموو‬ ‫ئ���ەو گوناهانەی كە ل���ە نێوانیاندایە حەجی‬ ‫وەرگیراو پاداش���تی نییە‪ ،‬جگە لە بەهەشت)‬ ‫بخاری و مسلم‪ ،‬وە دەفەرموێت‪( :‬هەركەس لە‬ ‫ڕەمەزان���دا حەج بكات وەك ئەوەوایە حەجی‬ ‫لەگ���ەڵ من كردبێ���ت)!! كامی���ان چاكترە لە‬ ‫الی تۆ ملیۆنێ���ك دۆالر‪ ،‬یان حەجێك لەگەڵ‬ ‫پێغەمبەردا؟‬ ‫پرسیاری هەشتەم‪:‬‬ ‫تۆ چەندە هاوڕێی قورئانی؟‬ ‫كێ دەیەوێت بازرگانیەك بكات لە هەموو‬ ‫بازرگانیەكانی جیهان گەورەتربێت و قازانجی‬ ‫ل���ە هەمووی���ان زیاتر بێت؟ ئەوی���ش ئایەتی‬ ‫(ان الذي���ن يتل���ون كتاب الل���ه وأقاموا الصالة‬ ‫وأنفق���وا ممارزقناه���م س���را وعالنية يرجون‬ ‫تجارة لن تب���ور* ليوفيهم اجورهم ويزيدهم‬ ‫من فضله انه غفورشكور*) فاطر‪:‬اية(‪)30-29‬‬ ‫واتە‪:‬ئەوان���ەی كە كتێبی خوا دەخوێننەوە وە‬ ‫بەچاكی نوێژی���ان بەجێ هێناوە وەلەوەی كە‬ ‫پێمان داون بە ئاش���كراو نهێنی دەیبەخش���ن‬ ‫چاوەڕوانی بازرگانیەكن هەرگیز زەرەر ناكات‬ ‫* بۆئ���ەوەی خوا بەتێرو تەواوی پاداش���تیان‬ ‫بدات���ەوە ل���ە بەهرەی خۆی زیاتریش���یان پێ‬ ‫بدات‪ ،‬بەڕاستی خوالێبوردەی سوپاس وەرگرە‬ ‫ك���ێ لە كات���ی بازرگانیەكەیدا س���ەد لەس���ەد‬ ‫دڵنیایە ك���ە زەرەر ناكات و نافەوتێ بێگومان‬ ‫كەس‪ ،‬ب���ەاڵم خوای گ���ەورە بەڵێن���ی دا بەو‬ ‫كەس���انە كە هەرگیز زەرەرناك���ەن‪ ،‬عبدواڵی‬ ‫كوڕی مس���عود دەڵێ‪ :‬پێغەمب���ەری خوا صلی‬ ‫الله علیه وسلم فەرموی‪ :‬هەركەس یەك پیت‬ ‫لە قورئان بخوێنێت‪ ،‬دەچاكەی بۆ دەنوسرێت‬ ‫هەرچاكەیەكی���ش ب���ە دەهێن���دەی خۆیەتی‬ ‫عەبدواڵی كوڕی عەمری كوڕی عاص دەڵێت‪:‬‬ ‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬


‫سایە‬ ‫سایە‬

‫‪1515‬‬

‫پێغەمب���ەری خوا فەرموی‪ :‬ل���ە ڕۆژی دوایدا‬ ‫ئەوت���رێ‌ بە هەڵگ���ران و هاوڕێیان���ی قورئان‬ ‫بخوێن���ەو س���ەركەوە هەرچ���ۆن ل���ە دونیادا‬ ‫قورئانت دەخوێن���ت ماڵەكەت ئەوەتا لە كۆتا‬ ‫ئایەت كە لە دونیادا خوێندت‪.‬‬ ‫یەك الپەڕە لە قورئان نزیكەی (‪ )600‬پیتە‬ ‫هەرپیتێ بەرامبەر (‪)10‬چاكەیە‪ ،‬كەواتە یەك‬ ‫الپەڕە لە قورئ���ان بەرامبەر (‪ )6000‬چاكەیە‪،‬‬ ‫ئەگەر دەتەوێت ماڵێكت لە بەهەش���دا هەبێت‬ ‫ئ���ەوە لە ماوەی یەك خولەكدا دەتوانیت (‪)10‬‬ ‫جار سورەتی إخالص بخوێنی‪ ،‬ئیمامی ئەحمەد‬ ‫گێڕاویەتیی���ەوە قورئ���ان تكات بۆ دەكات لە‬ ‫ڕۆژی دوایدا كە تكاكەی ناگەڕێتەوە‪.‬‬ ‫پرس���یاری نۆهەم‪ :‬بەین���ت چۆنە لەگەڵ‬ ‫یادی خوادا؟‬ ‫هەن����دێ‌ لەخەڵكی پ����ارە ئەدەن ب����ۆ ئەوەی‬ ‫بەخت����ەوەری بخەن����ە دڵ����ی خۆیان����ەوە ب����ەاڵم‬ ‫هەرچەن����د هەوڵ����دەدەن هەر دڵتەنگ����ن‪ ،‬ئەزانی‬ ‫بۆ؟ چونكە دڵەكانیان یادی خوای تیانییە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫ئەو بەندەیەی كە دڵی بەستراوە بە یادی خواوە‬ ‫بەخت����ەوەرە بە ج����ۆرێ كە ب����اس ناكرێ خوای‬ ‫گەورە دەفەرموێت‪( :‬الذين آمنوا وتطمئن قلوبهم‬ ‫بذكرالل����ه أال بذكرالله تطمئ����ن القلوب)‪ .‬الرعد‪:‬‬ ‫‪ ،28‬واتە‪ :‬ئەوان����ەی كە بڕوایان هێناوە وە دڵیان‬ ‫ئ����ارام دەبێ����ت بە یادی خ����وا‪ ،‬ئاگاداربن كە هەر‬ ‫ب����ە یادی خوا دڵەكان ئ����ارام دەبێت‪ ،‬ئارامگرتنی‬ ‫دەرون یەكێك����ە ل����ە نیعمەتەكان����ی بەختەوەری‬ ‫بەندە پێی ناگات تا دڵ و الش����ەی نەبەستێت بە‬ ‫یادی خواوە‪.‬‬ ‫یادی خوا پێنج جۆرە‪:‬‬ ‫·یادی خوا لە ش����ێوەی فەرماندا خوا‬ ‫بۆی داناوین‪.‬‬ ‫·ی���ادی خوا لە ش���ێوەی قەدەغەكردندا‪،‬‬ ‫ئەوەی دەفەرمو ‌ێ مەیكەن دەبێت نەیكەین‪.‬‬ ‫·یادی خوا لە بۆن���ە تایبەتیەكاندا‪ ،‬وەك‬ ‫یادەكانی ش���ەوانەو ڕۆژانە سەیری نامیلكەی‬ ‫(قەاڵی موسوڵمان) بكە‪.‬‬ ‫·یادی خوا بەژماردن وەك (‪33‬جار سبحان‬ ‫الله‪33 ،‬جار الحمد لله‪33 ،‬جار الله أكبر)‪.‬‬ ‫·یادی خوا بە ڕەهای هەركاتێك بۆت كرا‬ ‫بەپێوە‪ ،‬یان بەدانیشتنەوە‪ ،‬یان بەڕاكشانەوە‪.‬‬ ‫هەرچەن���د تۆ یادی خ���وا بكەیت ئەویش‬ ‫ی���ادت دەكات ئەگ���ەر ل���ە ناو خەڵك���دا یادی‬ ‫خوا بكەی ئەویش لە الی فریش���تەكان باست‬ ‫دەكات‪ ،‬وە ه���ەر كەس چەندە یادی خوا بكات‬ ‫و ناوی خ���وا بهێنێت ئەوەندە دارخورمای بۆ‬ ‫دەڕوێنرێت لە بەهەشتدا (سبحان الله عظيم‬ ‫وبحمده غرس���ت له بها نخل���ة في الجنة)رواه‬ ‫الترمذي وصححه االلباني‪.‬‬ ‫ساڵی سێیەم زستانی ‪1432-2011‬‬

‫‪www.Sayakurd.com‬‬

‫پرسیاری دەهەم‪:‬‬ ‫خوش���كی س���ەنگینم ب���ۆ دواكەوتوی لە‬ ‫بااڵپۆشی؟‬ ‫ت����ۆ ل����ە ك����وێ دەبیت كات����ێ‌ بااڵپۆش����ان بە‬ ‫باوەڕێك����ی دام����ەزراوەوە ل����ە ڕۆژی دوایيدا پۆل‬ ‫پۆل بەرەو حەوزی كەوسەر بەڕێدەكەون بۆ الی‬ ‫پێغەمبەر صلی الله علیەوسلم؟ خوشكی بەڕێزم‬ ‫فری����ا بكەوە تاتەمەنت كۆتاي����ی نەهاتوە زووكە‬ ‫ب����ا دانەبڕێی لە دایكان و خوش����كانی باوەڕدارت‬ ‫تۆ لە كوێی ئەی خوش����كەجوان و ناس����كە داوێن‬ ‫پاكەك����ە‪ ،‬تۆ گوڵێكی لە باخچەی ئەم ئیس��ل�امە‬ ‫ئاو دراوی بەو ئاوی نیگایەی كە هاتووە لەس����ەر‬ ‫زمان����ی پێغەمبەرەكەت (صلی اللە علیە وس����لم)‬ ‫تۆ ئەو خوش����كەی كە خوای گەورە ناوی بردوی‬ ‫لەگەڵ خێزان و كچەكانی پێغەمبەردا كە خوای‬ ‫گ����ەورە پێم����ان دەفەرموێ����ت‪( :‬ياأيه����ا النبي قل‬ ‫ألزواجك وبناتك ونس����ا‌ء المؤمنين يدنين عليهن‬ ‫م����ن جالبيبهن ذلك أدن����ى ان يعرفن فال يؤذين‬ ‫وكان الل����ه غفورا رحيم����ا) االح����زاب‪ ،59 :‬واتە‪:‬‬ ‫ئ����ەی پێغەمبەر (صلی اللە علیەوس����لم)‪ ،‬بڵێ بە‬ ‫هاوس����ەرانت وە بەكچەكان����ت وە ب����ە ئافرەتانی‬ ‫بڕواداران ب����ا عەباكانیان بدەن بەس����ەرخۆیاندا‬ ‫خۆیان و جوانیەكانیان پێدا بپۆش����ن ئەوە نزیك‬ ‫ترە بناس����رێن بە داوێن پاك تا بە هۆیەوە ئازار‬ ‫نەدرێ����ن‪ ،‬خوا لێخۆش����بووی میهرەبانە ئەزانیت‬ ‫بااڵپۆش����یەكەت قەڵغان����ە بۆت بۆ پاراس����تنت لە‬ ‫ئاگری دۆزەخ چەندە پارە دەبەخش����ێت بۆئەوەی‬ ‫لە ئاگری دۆزەخ پارێزراو بێت‪ ،‬هەڵوێستت چییە‬ ‫لە ئاس����تی ئەم ئایەتەدا (فم����ن زحزح عن النار‬ ‫وأدخ����ل الجنة فقد فاز وما الحياة الدنيا أال متاع‬ ‫الغرور) أل عمران‪.185 :‬‬ ‫وات���ە‪ :‬هەركەس دورخرێت���ەوە لە ئاگری‬ ‫دۆزەخ وەبخرێتە بەهەش���تەوە بەڕاستی ئەو‬ ‫كەس���ە سەركەوتووە ژیانی دونیاش هیچ نییە‬ ‫جگ���ە ل���ە بەه���رەو ئارەزوویەك���ی فریودەر‪،‬‬ ‫خوش���كی بەڕێزم بەڵێن ب���دە بەخوای خۆت‬ ‫ك���ە تۆش بااڵ پۆش���بیت‪ ،‬چونكە دڵت ئیمانی‬ ‫تیای���ە هەوڵبدە ب���ا ئەو ئیمانە ل���ە بەرگ و‬ ‫پۆشاكەكەتدا ڕەنگ بداتەوە تابتوانی خۆت لە‬ ‫هەڕەشەی ئەم فەرموودە بپارێزی (صنفان من‬ ‫أهل نار لم أراهما قبل نسا‌ء كاسيات‪ ،‬عاريات‪،‬‬ ‫ممالت‪ ،‬مائالت‪ ،‬رؤسهن كأسنامةالبخت المائلة‬ ‫اليدخل���ن الجن���ة واليجدن ريحه���ا وأن ريحها‬ ‫ليوجد من مسيرة كذاوكذا) رواه المسلم‪ ،‬واته‪:‬‬ ‫دووج���ۆر لە خەڵكی ه���ەن دەچنە دۆزەخ كە‬ ‫نەم دیون‪ ،‬ئافرەتانێ كە پۆشتەن‪ ،‬بەاڵم ڕوتن‬ ‫(جلەكانیان تەسك و كورت و تەنكە) وە ڕوتن‬ ‫الدەرن لە ڕاستی و هاندەری ئافرەتانی تریشن‬ ‫بە فی���زوو الرولەنجەوە دەڕۆن بەڕێوە قژیان‬

‫‪24‬‬

‫لەس���ەر س���ەریان وەك كۆپارەی حوشتر بەرز‬ ‫كردۆت���ەوە ئەوانە نەدەچنە بەهەش���ت وەنە‬ ‫بۆنیش���ی دەكەن كە بۆنی بەهەشت ئەوەندەو‬ ‫ئەوەندە دەڕوات لە كۆتايیدا منیش دەڵێم‪:‬‬ ‫ب���ا لە جیاتی كێ‌ دەبێت���ە ملیۆنێر دەڵیم‬ ‫ك���ێ فيردەوس بە میرات دەبات و دەبێتە‬ ‫خاوەنی؟؟‬ ‫خ���وای گەورە دەفەرموێ���ت‪( :‬قد أفلح‬ ‫المؤمنون* الذين هم في صالتهم خاشعون*‬ ‫والذين هم عن اللغ���و معرضون* والذين‬ ‫هم للزكاة فاعلون* والذين هم لفروجهم‬ ‫حافظ���ون* إال على أزواجه���م أو ماملكت‬ ‫ايمانهم فانه���م غير ملومين* فمن ابتغى‬ ‫ورا‌ء ذلك فؤلئك هم العادون* والذين هم‬ ‫ألماناتهم وعهدهم راعون*والذين هم على‬ ‫صلواتهم يحافظون* أولئك هم الوارثون*‬ ‫الذين يرثون الفردوس هم فيها خالدون*)‬ ‫المؤمنون‪.11-1:‬‬ ‫واتە‪ :‬بەڕاستی باوەڕداران ڕزگاردەبن‪ ،‬ئەو‬ ‫كەس���انەی كە لە نوێژەكانیاندا لە خواترسن‪،‬‬ ‫وەئەوانەی لەش���تی بێهودە خۆی���ان بە دوور‬ ‫دەگ���رن‪ ،‬ئەوان���ەی زەكات���ی س���امانەكانیان‬ ‫دەردەن‪ ،‬ئەوانەی پارێزگاری داوێنیانن مەگەر‬ ‫ب���ۆ خێزان���ی خۆیان‪ ،‬ی���ان ب���ۆ كەنیزەكێك‬ ‫كەب���ووە بەخاوەنیان‪ ،‬ئەوە بەڕاس���تی ئەوانە‬ ‫سەرزەنش���ت ناكرێ���ن‪ ،‬ئنج���ا هەركەس���ێك‬ ‫نیازی جگ���ە لەو دووج���ۆرە ئافرەتە بكات و‬ ‫ئارەزوی خۆی تێربكات‪ ،‬ئەوسا ئەوانە دەست‬ ‫درێژی ك���ەرن‪ ،‬ئەوانەی پارێزەری س���پاردەو‬ ‫پەیمانەكانیانن‪ ،‬ئەوانەی بەردەوامن لەس���ەر‬ ‫نوێژەكانیان‪ ،‬هەر ئەوانە میراتگرن‪ ،‬ئەوانەی‬ ‫دەبنە خاوەنی فیردەوس ئەوانە لە بەهەشتدا‬ ‫دەمێننەوە بە هەمیش���ەیی پێغەمبەر (صلی‬ ‫اللە علیە وس���لم) دەفەرموێت‪( :‬فاذاسالتم‬ ‫الله فاس���ئلوه الفردوس‪ ،‬فانه أوسط الجنة‬ ‫وأعل���ى الجنة‪ ،‬وفوقه عرش الرحمن‪ ،‬ومنه‬ ‫تفجر أنهار الجنة) واتە ئەگەر داواتان كرد‬ ‫ل���ە خ���وا‪ ،‬داوای فیردەوس بك���ەن‪ ،‬ئەو لە‬ ‫ناوەندی بەهەش���تەو بەرزترین بەهەشتە‬ ‫لە س���ەرويیەوە عەرش���ی پەروەردگاری بە‬ ‫بەزەیی���ە‪ ،‬لە وێوە ڕووبارەكانی بەهەش���ت‬ ‫هەڵدەقوڵێت‪.‬‬ ‫سەرچاوەكان ‪:‬‬ ‫پوختەی تەفسیر‬ ‫پوختەی صحيح مسلم‬ ‫مختصر صحيح البخاري‬ ‫صحيح الجامع الصغير‬ ‫السلسلة الذهبية ‪/‬محمود المصري‬ ‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬


‫سایە‬

‫‪1515‬‬

‫وەرگێڕانی‪ :‬ڕووەیدا عوسمان‬

‫ئەو بتاڵنەی كە لە ماددەی پالستیك‬ ‫دروس���تدەكرێن پێكدێ���ت ل���ە ماددەی‬ ‫ش���ێرپەنجەیی (س���رطانی) بەن���اوی‬ ‫(‪ ،)DEHA‬ئەم بتاڵنە بەكاردێت تا ‪24‬‬ ‫كاتژمێر پاش كردنەوەی‪.‬‬ ‫هەندێ‌ كەس بتڵی ئاوەكە دەش���ۆن بە‬ ‫ئاوو صاب���وون و ئاووخوێ���ی تێ‌ دەكەن‪،‬‬ ‫وائەزانن پ���اك دەبێتەوە لەم س���ەرچاوە‬ ‫زەرەرمەندانە‪ ......‬ئایا ئەمە ڕاستە؟!‬ ‫كاتی ش���ۆردنی ئەم بتڵە ئاوە بە ئاوو‬ ‫خ���وێ‌ و صابوون هەڵدەس���تیت بە زیاتر‬ ‫كارلێككردن���ی ئەم ماددە ش���ێرپەنجەیی‬ ‫(سرطانی)یانەو تێكەڵ دەبێت لەگەڵ ئەو‬ ‫ئاوەی تێی دەكرێت‪.‬‬ ‫گەر ویس���تت ڕاستی ئەم وتانە بزانیت‬ ‫بتڵی ئاوەكە بێنەو سەیری ژێرەكەی بكە‪،‬‬ ‫سێگۆش���ەیەك دەبینیت ژمارە (‪)1‬ی تیایە‬ ‫هەندێج���ار ژمارە (‪2‬یان‪)3‬ی تێدایە‪ ،‬ئەمە‬ ‫مانای چییە؟؟!!‬ ‫وات���ە ئەم بتڵی ئ���اوە تەنها یەك جار‬ ‫بەكاردێ���ت ئ���ەو یەك ج���ارەش لە الیەن‬ ‫كارگەك���ەوە بەكارهات���ووە ت���ۆ ناتوانیت‬ ‫ب���ەكاری بهێنیتەوە‪ ،‬ب���ەاڵم لە هەند ‌ێ لە‬ ‫بتڵە گ���ەورەكان لە سێگۆش���ەكەدا ژمارە‬ ‫(‪)7‬ی تێدایە ئەم���ە ئەوە دەگەیەنێت كە‬ ‫كارگەك���ە (‪)1‬ج���ار ب���ەكاری هێناوە تۆش‬ ‫دەتوانیت (‪ )6‬جاری تر بەكاری بهێنیت‪.‬‬

‫ساڵی سێیەم زستانی ‪1432-2011‬‬

‫‪www.Sayakurd.com‬‬

‫ئایا بۆچی لەسەر بتڵی‬ ‫ئاو بەرواری بەسەرچوون‬ ‫دادەنێن؟؟؟‬ ‫ئایا ئاو بەسەردەچێت؟؟؟!!‬ ‫یان‪.........‬چی؟؟؟‬

‫‪25‬‬

‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬


‫سایە‬ ‫سایە‬

‫‪www.Sayakurd.com‬‬

‫‪1515‬‬

‫مەترسییەكانی‬ ‫خەمۆكی‬ ‫لەسەر‬ ‫مرۆڤ‬ ‫و‪ :‬بەرزان ئەبوبەكر‬

‫پێغەمبەر (صلی اللە علیە وسلم) چۆن‬ ‫چارەس���ەری ئەم دیاردەیەی كردووە؟‬ ‫بو‬ ‫ئیســـالم داب‌ونــــەریتی زۆر نایا ‌‬ ‫شاكارمان پێ دەبەخشێت بۆ دووركەوتنەوە‬ ‫ل����ە خەمۆك����ی‪ ،‬هــــەروەهـــــــ����ا‬ ‫بـــەخت����ەوەری‌و دڵخۆش����ی‌و ژیانێك����ی‬ ‫ئاس����وودەو ئاراممان پێ دەبەخش����ێت‪...‬‬ ‫یاس����او ڕێس����اكانی ئیس��ل�ام یەكجار‬ ‫شاكارو جوانن بۆ چارەسەری خەمۆكی‪،‬‬ ‫ب����اوەڕدار هیچ كات خەمب����ار نابێت‪ ،‬نا‬ ‫ئومێ����دی‌و بێهیوای����ی نازانێ����ت چییە‪،‬‬ ‫هەروەه����ا نازانێ����ت خەمۆكیش چییە!‬ ‫بێگوم����ان گرنگـــتری����ن هـــۆكــارەكانی‬ ‫خەمۆكی بریتییە لە دووری لە یاس����او‬ ‫ڕێس����ای ئەم ئیس��ل�امە‪ ...‬خۆشەویستان‬ ‫ئەمانە چەند لێكۆڵینەوەیەكی زانستین‬ ‫س����ەبارەت ب����ە دی����اردەی خەمۆك����ی‬ ‫ترس����ناك‌و كاریگ����ەری لەس����ەر مرۆڤ‪:‬‬ ‫خەمۆكی (نەخۆشی سەردەمە)‌و چوارەم‬ ‫هۆكاری دابڕانە لە كاركردن‪:‬‬ ‫لــــەگەڵ زیــــــادبوونی گوشـــــارەكانی‬ ‫كارك����ردن‌و ناڕەحەتیەكان����ی ژی����ان لە‬ ‫جیهاندا‪ ،‬ڕێژەی تووشبوون بە خەمۆكی‬ ‫ل����ە كۆمەڵگا تازەكاندا زی����ادی كردووە‪،‬‬ ‫ك����ە دەبێتە هۆی دابڕان����ی نەخۆش لە‬ ‫ساڵی سێیەم زستانی ‪1432-2011‬‬

‫چواردەورەكەی‌و پچڕان‌و لە دەس����تدانی‬ ‫پەیوەندی بە دەوروبەرییەوە‪ ،‬تەنانەت‬ ‫هەندێجار دەگاتە ڕادەی خۆكوشتن‪..‬‬ ‫ڕێكخ����راوی تەندروس����تی جیهان����ی‪،‬‬ ‫خەمۆك����ی ئێس����تای پۆلێن ك����ردووە بە‬ ‫چ����وارەم ه����ۆكاری گ����ەورەی دابڕان����ی‬ ‫كاركردن لە جیهاندا‪ ،‬پێشبینی دەكرێت‬ ‫ئ����ەم پۆلێنە لە س����اڵی (‪ )2020‬دا بگاتە‬ ‫دووەم هۆكار‪..‬‬ ‫زانس����تی پزیش����كی نوێ‪ ،‬پێ����ی وایە‬ ‫ك����ە ه����ۆكاری بنەڕەت����ی خەمۆك����ی‪،‬‬ ‫داب����ەش دەبێ����ت ل����ە نێ����وان ه����ۆكارە‬ ‫جینیی����ە كۆمەاڵیەتییەكاندا‪ ،‬مرۆڤ لە‬ ‫ك����ەس‌و كارییەوە وەكو نەخۆش����ییەكی‬ ‫بۆماوەی����ی ئامادەییەك����ی جینی����ی‬ ‫پێ����ش وەخت����ی هەی����ە بۆ تووش����بوون‬ ‫ب����ە نەخۆش����ی خەمۆكی‪ ،‬نیش����انەكانی‬ ‫ئ����ەم نەخۆش����ییە لەو كەس����ەدا كاتێك‬ ‫دەردەكەوێت كە دووچ����اری ڕووداوێك‪،‬‬ ‫یان بەربەس����تێك دەبێت����ەوە لە ژیاندا‪..‬‬ ‫لەو نێوەندەدا هەندێجار بارودۆخی‬ ‫كۆمەاڵیەتی دەبێتە هۆكار لەسەر هەندێك‬ ‫ك����ەس كە دەبنە قوربان����ی بێهیوایی بە‬ ‫هۆی ئەو گوشارە زۆرەی دووچاری دەبن‪..‬‬ ‫پزیش����كەكان ئاماژەیان بە كۆمەڵێك‬

‫‪26‬‬

‫نیش����انە ك����ردووە كە بەڵگەیە لەس����ەر‬ ‫تووش����هاتنی م����رۆڤ ب����ە بێهیوای����ی‌و‬ ‫خەمۆك����ی‪ ،‬لەوان����ە‪( :‬نەمان����ی ئارەزوو‬ ‫بۆ خ����واردن‪ ،‬هەس����تكردن ب����ە دابڕان‪،‬‬ ‫ل����ە دەس����تدانی گرنگی����دان ب����ە چوار‬ ‫دەوری‪ ،‬هەس����تكرن ب����ە ماندوێت����ی)‪.‬‬ ‫لەو نیشانانەی سەرەوە‪ ،‬نەخۆشەكە‬ ‫هەس����ت دەكات ب����ە وەی ك����ە نزیك����ە‬ ‫تێكبچێت‪ ،‬هەروەها دڵەڕاكێ‌و بیرۆكەی‬ ‫خراپ بەش����ێوەیەكی یەك لە دوای یەك‬ ‫هێرش����ی ب����ۆ دێنن‪ ،‬بێئ����ەوەی بتوانێت‬ ‫تێكی����ان بش����كێنێت‪ ،‬ب����ە ش����ێوەیەك‬ ‫دەردەكەوێت م����ردن بە هۆكار دەزانێت‬ ‫بۆ ڕزگار بوون لە هەموو ئەو كێش����انە‪.‬‬ ‫ئەم نەخۆشییە كاریگەری نێگەتیف‬ ‫لەس����ەر الش����ە پەی����دا دەكات‪ ،‬وەك����و‬ ‫هەستكردن بە ماندوێتی‪ ،‬كەسی تووشبوو‬ ‫بە خەمۆكی هەس����ت بە ئازار دەكات لە‬ ‫زۆربەی بەش����ەكانی لەشیدا‪ ،‬بێ ئەوەی‬ ‫هۆكارێك����ی زانس����تی هەبێت‪ ،‬لە الیەكی‬ ‫ترەوە كاتەكانی خەوی لێ تێك دەچێت‪.‬‬ ‫ب����ەاڵم ه����ۆكاری بێهیوای����ی ئەگ����ەر‬ ‫بۆماوەیی نەبێت‪ ،‬جۆراو جۆرە‪ ،‬لە نێوان‬ ‫گوش����ارە كۆمەاڵیەتییەكان‌و تووشبوونی‬ ‫بە نەخۆش����ی درێژخایەن‪ ،‬بەشێوەیەك‬ ‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬


‫سایە‬

‫‪www.Sayakurd.com‬‬

‫‪1515‬‬

‫كە پزیش����كەكان بڕی����ار دەدەن كە هیچ‬ ‫هۆكارێكی تر نییە‪ ،‬هەندێجار نەخۆشەكە‬ ‫دەستەوس����انە لە زانینی ڕاس����تییەكان‪،‬‬ ‫بە هۆی لە دەس����تدانی توانای لەس����ەر‬ ‫تەركیزكردن‪ ،‬لە ماوەی خەمۆكییەكەیدا‪.‬‬ ‫خەمۆكی لە قۆناغی سكپڕیدا‪ ،‬واتە‬ ‫منداڵ گەلێكی زۆر شەڕانی‪:‬‬ ‫لێكۆڵینەوەیەك����ی بەریتان����ی ك����ە‬ ‫ل����ە گۆڤ����اری (پەرەس����ەندنی من����داڵ)‬ ‫باڵوكراوەت����ەوە‪ ،‬دەڵێ����ت‪ :‬تووش����هاتنی‬ ‫دای����كان ب����ە خەمۆك����ی ل����ە قۆناغ����ی‬ ‫س����كپڕیدا‪ ،‬چەندی����ن ق����ات ئەگ����ەری‬ ‫تووش����بوونی منداڵەكە زی����اد دەكات كە‬ ‫ببێتە منداڵێكی شەڕانی‪ ،‬كاتێك تەمەنی‬ ‫دەگاتە قۆناغی هەرزەكاری‪ ..‬هەرچەندە‬ ‫لێكۆڵینەوەكانی پێشوو تێڕوانینیان بۆ‬ ‫كاریگەری تووشبوونی دایك بە خەمۆكی‬ ‫بەرهەمهێنانی من����داڵ دووردەخاتەوە‪،‬‬ ‫بەاڵم ئەو توێژنەوەیەی لەم دواییانەدا‬ ‫زانایانی زانكۆی (كاردیف‪ ،‬بریسول‌و كینغ‬ ‫كولیدج)ی لەندەن‪ ،‬ئەنجامیاندا‪ ،‬یەكەم‬ ‫جۆری كاریگەری دەردەكەوێت لەس����ەر‬ ‫من����داڵ لە كاتی تووش����بوونی دایكی بە‬ ‫خەمۆكی لە ماوەی قۆناغی سكپڕیدایە‪.‬‬ ‫هەروەه����ا زۆرێ����ك ل����ە ئافرەتان لە‬ ‫م����اوەی پێش س����كپڕی‌و دوای س����كپڕی‬ ‫دووچ����اری خەمۆك����ی دەب����ن‪ ،‬ب����ەاڵم‬ ‫توێژینەوەی ن����وێ ئەوەی دۆزییەوە كە‬ ‫تووش����بوون بە نەخۆش����ی خەمۆكی بە‬ ‫زۆری لە ماوەی سكپڕیدا دەبێت‪ ،‬لەوەی‬ ‫دوای دانانی سكەكەی‪ ،‬لەو نێوەندەدا لە‬ ‫‪ 10%‬ت����ا لە ‪15%‬ی ئافرەتان لەو ماوەیەدا‬ ‫دووچاری نەخۆش����ی خەمۆك����ی دەبن‪..‬‬ ‫لێكۆڵینەوەیەكی زانستی دەڵێت‪ :‬ئەو‬ ‫مندااڵنەی دایكیان دووچاری نەخۆش����ی‬ ‫خەمۆك����ی بووە ل����ە ماوەی س����كپڕیدا‪،‬‬ ‫ئەگ����ەری زیادبوونی ب����ە چوار ئەوەندە‬ ‫هەیە ك����ە مندااڵنێكیان ل����ێ دەربچێت‬ ‫ڕێب����ازی ش����ەڕانی بگرنە ب����ەر‪ ،‬كاتێك‬ ‫دەگەن����ە تەمەن����ی ‪ 16‬س����اڵی‪ ،‬هەروەها‬ ‫زۆربەیان دووچ����اری جۆرێكی تر دەبن‬ ‫لە شێوەكانی دژایەتی كردنی كۆمەڵگە‪..‬‬ ‫هەروەه����ا لێكۆڵینەوەك����ە ئ����ەوەی‬ ‫دەرخس����تووە ئەو دایكان����ەی لە ماوەی‬

‫تەمەن����ی الوێتیان����دا دووچ����اری گرژی‬ ‫دەروونی هاتوون‪ ،‬باری دەروونیان جێگیر‬ ‫نەب����ووە‪ ،‬ئەوان����ە ب����ە زۆری دووچاری‬ ‫خەمۆكی دەبن لە ماوەی س����كپڕییاندا‪.‬‬ ‫پڕۆفیس����ۆر (دیل های) ل����ە زانكۆی‬ ‫كاردیف كە سەرۆكایەتی لێكۆڵینەوەكەی‬ ‫دەك����رد دەڵێت‪ :‬زۆرب����ەی گرنگیدانەكە‬ ‫كە لەس����ەر كاریگ����ەری خەمۆكی دوای‬ ‫بەرهەمهێنانی منداڵی ساوایە‪ ،‬بەاڵم بۆ‬ ‫خەمۆكی لە ماوەی سكپڕیدا بە هەمان‬ ‫شێوە كاریگەری لەسەر كۆرپەلە دەبێت‪.‬‬ ‫بنەما شاكارەكانی ئیسالم‪:‬‬ ‫ئەو كەس����ەی لە ڕێساو یــــــاساكانی‬ ‫قـــــــورئان‌و فەرموودەكــانی پێغەمبەری‬ ‫ئازی����ز (صل����ی الل����ە علیە وس����لم) ورد‬ ‫ببێت����ەوە‪ ،‬هـــــــەروەه����ا لێكۆڵین����ەوە‬ ‫ل����ە ژیان����ی كەس����ایەتی پێغەمب����ەری‬ ‫ئازی����ز (صل����ی اللە علیە وس����لم) بكات‪،‬‬ ‫دەبینێ����ت خەمۆك����ی جێگەیەكی نییە‬ ‫ل����ە ژیانی باش����ترین مرۆڤ����دا‪ ،‬هەموو‬ ‫كاتەكان����ی پڕب����وون ل����ە گوێڕایەڵ����ی‌و‬ ‫ی����ادی خ����وای گ����ەورەو هیوا ب����وون بە‬ ‫ڕەحمەت‌و بەزەیی خ����ودای میهرەبان‌و‬ ‫گەیش����تن ب����ە خزمەت����ی پ����ەروەردگار‪.‬‬ ‫لەبەرئەوە لێ����رەدا بەتاڵییەك نییە‬ ‫بۆ پاڵەپەستۆی كاركردن‪ ،‬یان خەمباری‪،‬‬ ‫یاخود ترس‌و دڵەڕاوك����ێ‪ ...‬بەڵكو ژیان‬ ‫پ����ڕە ل����ە خۆش����بەختی‌و كاری چاكەو‬ ‫پەرس����تنی خودای گ����ەورە‪ ،‬لەبەرئەوە‬ ‫هــــــۆكارەكان����ی خەمۆكی‪ ،‬ئیس��ل�ام لە‬ ‫یاسا جوان‌و ش����اكارەكانیدا چـــارەسەری‬ ‫كردوون‪ ،‬زانـــایانیش جەخت دەكەنەوە‬ ‫ل����ەوەی گرنگتری����ن ه����ۆكاری خەمۆكی‬ ‫بریتییە لە بێهیوایی‌و نەبوونی توانا بۆ‬ ‫چارەسەركردنی ئەو گرفتانەی دووچاری‬ ‫م����رۆڤ دەبێت ل����ە ژیان����ی ڕۆژانەیدا‪.‬‬ ‫كاتێك ئەم خەمان����ە كەڵەكە دەبن‪،‬‬ ‫گرفت����ەكان زۆر دەب����ن‪ ،‬چارەس����ەرێك‬ ‫ش����ك نابەیت‪ ،‬دەبێتە هۆكاری پەستانی‬ ‫دەروون����ی‪ ،‬ئ����ەم پەس����تانەش ڕۆژ ل����ە‬ ‫دوای ڕۆژ زی����اد دەكات‌و ل����ە ئەنجام����دا‬ ‫دەبێتە نەخۆشییەكی درێژ خایەن‪ ،‬كە‬ ‫بریتیی����ە لە خەمۆكی‪ ،‬ب����ەاڵم باوەڕدار‬ ‫بۆ هەموو گرفتێك چارەس����ەرێكی الیە‪،‬‬

‫ساڵی سێیەم زستانی ‪1432-2011‬‬

‫‪27‬‬

‫ل����ە ڕێگەی پش����ت بەس����تنی ب����ە خوای‬ ‫گەورەوە‪ ،‬لەبەرئەوەی هەمیشە بە یادو‬ ‫بەزەیی خ����وای میهرەبان دڵ����ی ئارامە‪.‬‬ ‫هەم����وو بارودۆخێك����ی ب����اوەڕدار‬ ‫خێ����رو چاكەیە‪ ،‬كاتێك تووش����ی خێرو‬ ‫خۆشییەك بوو‪ ،‬سوپاسی خوای گەورەی‬ ‫ك����رد‪ ،‬بۆی دەبێتە مای����ەی خێروچاكە‪،‬‬ ‫كاتێ����ك تووش����ی ب����ەاڵو ناڕەحەتییەك‬ ‫بوو‪ ،‬ئارامی لەس����ەر گرت‪ ،‬دووبارە بۆی‬ ‫دەبێت����ە مای����ەی خێروخۆش����ی‪ ،‬ئەم����ە‬ ‫دەس����توورو یـــاس����ـــــایەكی زۆر گرنگی‬ ‫پێغەمبەران����ە‪ ،‬ب����ۆ چارەس����ەركردنی‬ ‫خەمۆكی‪ ،‬بەو شێوەیە دەبینین باوەڕدار‬ ‫ب����ە دەس����ت پەس����تانی دەروونیــــیەوە‬ ‫ناناڵێنێ����ت‪ ،‬لەبەرئ����ەوەی دوو چەك����ی‬ ‫پێی����ە‪( :‬ئارامگرت����ن‌و سوپاس����كردن)‪.‬‬ ‫قورئان لە چەندین سورەتی‬ ‫جۆراوجۆردا ئامۆژگاریمان دەكات‬ ‫كە خەمبار نەبین‪،‬خوای گەورە قسە‬ ‫لەگەڵ باوەڕدار دەكات‌و دەفەرمووێت‪:‬‬ ‫ﯓ‬

‫ﮬ ﮭ ﮮ ﮯ‬ ‫ﮋﮫ‬ ‫ﯔ ﯕ ﮊ آل عمران‪١٣٩ :‬‬

‫ﮰ‬

‫ﮱ‬

‫وات����ە‪( :‬ئ����ەی ب����اوەڕداران)‪ ،‬ك����ۆڵ‬ ‫م����ەدەن‌و س����اردمەبنەوەو خەف����ەت‬ ‫مەخۆن‪ ،‬چونكە هەر ئێوە س����ەربەرزو‬ ‫س����ەرفرازو س����ەركەوتوو ت����رن‪ ،‬ئەگەر‬ ‫باوەڕداری چاك‌و ڕاس����ت‌و دروس����ت بن‪.‬‬ ‫ئ����ەم ئایەتە فەرمان ب����ە باوەڕداران‬ ‫دەكات‪ ،‬كە خەمبار نەبن‪ ،‬یان الواز نەبن‬ ‫لە ب����ەردەم ئەو پەس����تانانەی لە الیەن‬ ‫دوژمنانیی����ەوە دووچ����اری دەبن‪ ،‬خوای‬ ‫گ����ەورە جەخت دەكاتەوە ك����ە ئێوە لە‬ ‫بڵندیدان‪ ،‬بەاڵم بە مەرجێك باوەڕدار بن‪.‬‬ ‫هەس����تی ب����اوەڕدار ب����ە نزیك����ی لە‬ ‫خوای گ����ەورەوە‪ ،‬گەورەترین چەكە بۆ‬ ‫ڕووبەڕووبوون����ەوەی خەمۆك����ی‪ ،‬ئ����ەوە‬ ‫خاتوو مەریەمە سەالمی خوای لێبێت‪،‬‬ ‫لە كاتی س����كپڕیدا خودای گەورە بانگی‬ ‫دەكات‌و فەرمانی پێ دەكات‪ ،‬بە بەرچاو‬ ‫ڕۆشنی‌و پێی دەفەرمووێت خەمبار مەبە‪:‬‬ ‫ﮋ ﯱ ﯲ ﯳ ﯴ ﯵ ﯶ ﯷ ﯸ‬ ‫ﯹ ﯺ ﯻ ﮊ مريم‪٢٤ :‬‬

‫وات����ە‪( :‬ئ����ەو منداڵەی ل����ە داوێنی‬ ‫بەربووەوە) ل����ە ژێرییەوە‪ ،‬بانگی كردو‬ ‫(وت����ی‪ :‬دایەگی����ان) خەف����ەت مەخ����ۆ‪،‬‬ ‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬


‫سایە‬ ‫سایە‬

‫‪www.Sayakurd.com‬‬

‫‪1515‬‬

‫ئەوەت����ا پ����ەروەردگار‪ ،‬ب����ە بەردەمت����دا‬ ‫جۆگەلەیەك����ی ج����اری ك����ردووە‪.‬‬ ‫ئ����ەم ئایەت����ە پی����رۆزە ئاماژەیەكی‬ ‫زانس����تی گرنگ����ی ل����ە خۆگرت����ووە‪.‬‬ ‫خ����وای بەدیهێن����ەر ل����ە ڕێگەی ئەو‬ ‫ئایەتەی پێشەوە ئاگادارمان دەكاتەوە لە‬ ‫ترس����ناكی خەمۆكی لە كاتی سكپڕیدا‪،‬‬ ‫فەرم����ان بە خاتوو مەری����ەم دەكات كە‬ ‫خەمب����ار نەبێت‪ ،‬پاش����ان دەفەرمووێت‪:‬‬ ‫ﮋ ﭑ ﭒ ﭓ ﭔﭕ ﭤ‬

‫ﮊ مري���م‪٢٦ :‬‬

‫واتە‪ :‬ئنجا لەو خورمایە بخۆ‪ ،‬لەو ئاوەش‬ ‫بخ����ۆرەوە‪ ،‬خــــــەمــــیش����ت نــــەبێت‪..‬‬ ‫ئەم فەرمانە خواییە پێویستە هەموو‬ ‫دایكێكی س����كپڕ پەیوەست بێ پێیەوەو‬ ‫هیچ كات خەمبار نەبێت‪ ،‬دەبێت هەست‬ ‫بە نزیك����ی بكات لە خ����ودای گەورەوە‪،‬‬ ‫ئ����ەو دایك����ە دەتوانێت ببێت����ە دایك بۆ‬ ‫كۆرپە تازە ل����ە دایكبووەكەی‪ ،‬هەروەها‬ ‫پێغەمبەر (صلی اللە علیە وسلم) لە زۆر‬ ‫فەرموودەدا ئامۆژگاری دایكانى كردووە‪..‬‬ ‫لە هەڵوێستێك لە هەڵوێستەكانی‬ ‫پێغەمبەر (صلی اللە علیە وس���لم)‪،‬‬ ‫كاتێك یەكێك لە هاوەڵە بەڕێزەكانی‬ ‫لە مزگەوت دانیش���تبوو‪ ،‬لە كاتێكدا‬ ‫ك���ە كات���ی نوێژك���ردن نەب���وو‪،‬‬ ‫پێغەمبەر (صلی اللە علیە وس���لم)‪،‬‬ ‫پرس���یاری لە هۆكاری مانەوەی كرد‬ ‫لە مزگەوت���دا؟ هاوەڵە بەڕێزەكەش‬ ‫وت���ی‪ :‬ل���ە ڕاس���تیدا ب���ە دەس���ت‬ ‫خ���ەم‌و قەرزاریی���ەوە دەناڵێن���م‪...‬‬ ‫بێگومان پێغەمبەر (صلی اللە علیە‬ ‫وس����لم)‪ ،‬هاوەڵەكەی جێ نەهێش����ت بێ‬ ‫ئ����ەوەی ئام����ۆژگاری ب����كات‪ ،‬یاخود بێ‬ ‫ئەوەی چارەرس����ەرێكی ب����ۆ بدۆزێتەوە‪،‬‬ ‫بەڵكو فێری نزایەكی گەورەی كرد‌و پێی‬ ‫فەرم����وو‪( :‬اللهم إن����ي أعوذ بك من الهم‬ ‫والحزن‪ ،‬ومن العجز والكسل ومن الجبن‬ ‫والبخل‪ ،‬ومن غلبة الدين وقهر الرجال)‪.‬‬ ‫وات����ە‪ :‬خودای����ە پەنادەگ����رم بە تۆ‬ ‫لە خ����ەم‌و پ����ەژارە‪ ،‬لە دەستەوس����انی‌و‬ ‫تەممەڵ����ی‪ ،‬ل����ە ترس����نۆكی‌و ڕژدی����ی‪،‬‬ ‫ل����ە زۆرب����وون‌و كەڵەكەبوون����ی قەرز‌و‬ ‫زاڵبوون����ی زۆرداران ب����ە س����ەرمدا‪...‬‬ ‫ئ����ەم هاوەڵ����ە بەڕێ����زە دەڵێت‪ :‬كات‬ ‫بەس����ەرمدا تێنەپ����ەڕی‪ ،‬جگە لە چەند‬ ‫ساڵی سێیەم زستانی ‪1432-2011‬‬

‫ڕۆژێ����ك نەبێ����ت‪ ،‬خوای گ����ەورە خەم‌و‬ ‫پ����ەژارەی لەس����ەر الب����ردم‌و هەم����وو‬ ‫قەرزەكان����م ب����ە پش����تیوانی خ����ودا‬ ‫دای����ەوە‪ ...‬پاكوبێگ����ەردی ب����ۆ خ����ودا‪..‬‬ ‫زانای����ان جەخ����ت ل����ە گرنگ����ی‬ ‫خۆش����حاڵی‌و بــــەختەوەری بە نیسبەت‬ ‫دایك����ی س����كپڕەوە دەكەن����ەوە‪ ،‬پێ����ش‬ ‫سكپڕی‌و دوای سكپڕی‪ ،‬دەڵێن خەمۆكی‬ ‫زی����ان ب����ە كۆرپەل����ە دەگەیەنێ����ت‪ ،‬لە‬ ‫ئاین����دەدا كاریگ����ەری نێگەتیفی دەبێت‬ ‫لە س����ەر هەڵس����وكەوتی‪ ،‬قورئ����ان ئەم‬ ‫دوو قۆناغ����ە هەس����تیارەی فەرام����ۆش‬ ‫نەك����ردووە‪ ،‬ئەوەتا فەرم����ان بە خاتوو‬ ‫مەریەم دەكات خەمبار نەبێت لە كاتی‬ ‫س����كپڕی بە پێغەمبەر (عیسی) سەالمی‬ ‫خوای لێبێت‪ ،‬بە هەمان ش����ێوە فەرمان‬ ‫ب����ە دایكی موس����ی دەكات ك����ە خەمبار‬ ‫نەبێ����ت دوای ل����ە دایكبوونی پێغەمبەر‬ ‫(موس����ی)‪ ،‬س����ەالمی خوای لێبێت‪ ،‬وەكو‬ ‫دەفەرمووێ����ت‪ :‬ﮋ ﭫ ﭬ ﭭ ﭮﭯ ﭰ ﭱ‬ ‫ﭳ‬

‫ﭵ‬

‫ﭴ‬

‫ﭶ‬

‫ﮊ القص���ص‪:‬‬

‫ﭲ‬ ‫‪٧‬واتە‪( :‬دایكی موس����امان ئ����اگادار كرد)‬

‫نە بترس����ەو ن����ە خەفەتیش����ی بۆ بخۆ‪،‬‬ ‫چونكە بە ڕاس����تی ئێم����ە دەیگێڕینەوە‬ ‫ب����ۆ الت‌و ل����ە ئایندەش����دا دەیكەین بە‬ ‫یەكێك لە پێغەمب����ەرە پەیامدارەكان‪...‬‬ ‫موعجیزەیەك����ی‬ ‫ئەم����ە‬ ‫قورئانییە ش����ایەتی لە س����ەر ڕاس����تی‌و‬ ‫دروس����تی ئ����ەم قورئان����ە دەدات‪.‬‬ ‫تەنان����ەت لەوپ����ەڕی حاڵەتی خەم‌و‬ ‫تەن����گ‌و چەڵەم����ەدا‪ ،‬خ����وای گ����ەورە‬ ‫فەرمانم����ان پێ دەكات كە نەترس����ین‌و‬ ‫خەمبار نەبین‪ ،‬ئەوە پێغەمبەر (لوط)‬ ‫سەالمی خودای لێبێت‪ ،‬كاتێك گەلەكەی‬ ‫تەنگی����ان پ����ێ هەڵچنی‪ ،‬خ����وای گەورە‬ ‫فریشتەی نارد بۆالی‪ ،‬وەكو دەفەرمووێت‪:‬‬ ‫ﮋﭵ‬

‫ﭷ ﭸ‬

‫ﭶ‬

‫ﭻ ﭼ ﭽ ﭾ‬ ‫ﮅ‬

‫ﮆ‬

‫ﮇ‬

‫ﭺ‬

‫ﭹ‬

‫ﭿ ﮀ ﮁ ﮂ‬ ‫ﮉ‬

‫ﮈ‬

‫ﮌ ﮍ ﮊ العنكبوت‪٣٣ :‬‬

‫ﮃﮄ‬ ‫ﮊ‬

‫ﮋ‬

‫وات���ە‪ :‬كاتێ���ك فریش���تەكان‬ ‫گەیشتنە الی (لوط)‪ ،‬بە هاتنیان زۆر‬ ‫دڵتەنگ‌و خەمبار بوو‪( ،‬نەیدەزانی‬ ‫ك���ە فریش���تەن)‪ ،‬س���ەری دنیای لێ‬ ‫هات���ەوە ی���ەك‪ ،‬وتی���ان مەترس���ەو‬

‫‪28‬‬

‫خەم���ت نەبێ���ت‪( ،‬ئەوان���ە ناتوانن‬ ‫دەس���تدرێژی بكەن���ە س���ەر ئێمە‪،‬‬ ‫ئێم���ە فریش���تەین)‪ ،‬بێگومان ئێمە‬ ‫ڕزگاركەری ت���ۆو كەس‌و كارەكەتین‬ ‫جگ���ە ل���ە هاوس���ەرەكەت‪ ،‬ك���ە لە‬ ‫تیاچووانە‪( ،‬بـــە هۆی بێباوەڕییەوە)‪.‬‬ ‫بیربكەن����ەوە ل����ەم فەرمان����ە‬ ‫خودایی����ە (التخ����ف وال تح����زن)‪ ،‬چۆن‬ ‫خوای گ����ەورە م����ژدەی ڕزگار بوون بە‬ ‫پێغەمبەرەك����ەی دەدات‌و فەرمان����ی پێ‬ ‫دەكات كە نەترس����ێ‌و خەمب����ار نەبێت‪،‬‬ ‫لە ڕاس����تیدا ئەم فەرمانە بۆ ئێمەش����ە‬ ‫بۆئەوەی نەترس����ین‌و خەمب����ار نەبین‪،‬‬ ‫بە تایبەت لە كاتی هەڵوێس����تی دژوارو‬ ‫ناڕەحەتدا‪ ،‬لەبەرئ����ەوەی خوای گەورە‬ ‫ڕزگارم����ان دەكات‪ ،‬هەروەك����و چۆن ئەو‬ ‫پێغەمب����ەرە بەڕێزانەی ڕزگار كردووە‪..‬‬ ‫تەنان����ەت ل����ە س����اتی مردنی����ش‬ ‫خ����وای گ����ەورە جێم����ان ناهێڵێ����ت‪ ،‬بۆ‬ ‫ڕووبەڕووبوون����ەوەی ئ����ەو هەڵوێس����تە‬ ‫س����ەخت‌و كۆتایی پێهێنەی ژیانی دنیاو‬ ‫بە تەنیايیە‪ ،‬یان ڕووبەڕووبوونەوەیەكی‬ ‫نادیار‪ ،‬بەڵك����و هەواڵمان پێ دەدات‪ ،‬كە‬ ‫فریش����تەكان دادەبەزنە خوارەوە بۆ الی‬ ‫باوەڕدار‪ ،‬فەرمانی پێ دەكەن كە خەمبار‬ ‫نەبێت‌و نەترسێت‪ ،‬وەكو دەفەرمووێت‪:‬‬ ‫ﮋ ﭑ‬ ‫ﭙ‬ ‫ﭘ‬ ‫ﭞ ﭟ ﭠ‬ ‫ﭤ ﮊ فصلت‪٣٠ :‬‬

‫ﭒ ﭓ ﭔ ﭕ ﭖ ﭗ‬ ‫ﭝ‬ ‫ﭜ‬ ‫ﭛ‬ ‫ﭚ‬ ‫ﭣ‬ ‫ﭡ ﭢ‬

‫وات���ە‪ :‬ئەوان���ەی كات���ی خ���ۆی‬ ‫بەڕاس���تی وتی���ان‪ :‬پەروەردگارم���ان‬ ‫(الله)یە‪ ،‬لەوەودوا بەردەوام پابەندی‬ ‫ئ���ەو ڕێب���ازە ڕاس���تەبوون‪ ،‬ئ���ەوە‬ ‫ل���ە س���ەرەمەرگدا دەس���تە دەس���تە‬ ‫فریش���تە دادەبەزن بۆ الی���ان‪ ،‬پێیان‬ ‫دەڵێ���ن‪ ،‬هی���چ ت���رس‌و بیمێكت���ان‬ ‫نەبێ���ت ل���ە داهات���وو‪ ،‬هی���چ خەم‌و‬ ‫پەژارەیەكت���ان نەبێت ب���ۆ ڕابردوو‪،‬‬ ‫مژدەت���ان لێبێ���ت بەو بەهەش���تەی‬ ‫ك���ە كاتی خۆی بەڵێنت���ان پێ دەدرا‪.‬‬ ‫بقلم‪ :‬عبد الدائم الكحیل‬ ‫‪www.kaheel7.com/ar‬‬ ‫المراجع‬ ‫‪http://arabic.cnn.com‬‬ ‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬


‫سایە‬

‫‪www.Sayakurd.com‬‬

‫‪1515‬‬

‫دوو نامەی گرنگ بۆ خۆشەویستانم‬ ‫ئا‪ :‬خوناو محمد تۆفیق‪ /‬ڕانیە‬

‫نامەی یەكەم‬

‫ێ بوونەوە‬ ‫نو ‌‬ ‫هەوڵمەدە كاری دوێنێت دووبارەبكەیتەوەو ئەوەی تێیدا زیانت تێداكردوو‪،‬‬ ‫چونكە تەمەن كاتێك گەاڵكانی دەوەرێت بە هیچ شێوەیەك دووبارە نابێتەوە‬ ‫بەاڵم لەگەڵ هەموو بەهارێكی نوێدا گەاڵی نوی دەردەكات‬ ‫بۆیە تەماشای ئەو گەاڵیانەبكە كە ڕووی ئاسمانیان داپۆشیوە‬ ‫واز لەو گەالیانە بهێنە كە كەوتوونەتە سەرزەوی چونكە ئەوانیش بەشیك بوون لەوان‬

‫پێزانین بە نیعمەتەكانی خودا‬ ‫نامەی دووەم‬ ‫• ئەگ���ەر خاوەن���ی خان���ووی خۆتی‬ ‫و ش���وێنی خەوتنت هەی���ەو خۆراكت لە‬ ‫ماڵدا هەیەو پۆشاكی پێویستت هەیە بۆ‬ ‫داپۆشینی الشەت‪..‬‬ ‫ئ���ەوا ت���ۆ دەوڵەمەندت���ری ل���ە ‪75%‬‬ ‫دانیشتوانی سەر گۆی زەوی‪.‬‬ ‫• ئەگەر پارەت لە باخەڵدایەو توانای‬ ‫پاش���ەكەوت كردنی بەش���ێكیت هەیە بۆ‬ ‫كاتی تەنگانە‪...‬‬ ‫ئ���ەوا تۆ یەكێكی لە ‪ 8%‬پێكهێنەرانی‬ ‫دەوڵەمەندانی جیهان‪.‬‬ ‫• ئەگەر ئەمڕۆت بە لەشساغی بەسەربرد‪،‬‬ ‫ئەوا تۆ لە نیعمەتێكی گەورەدايت‪.‬‬ ‫ئێس����تا یەك ملیۆن م����رۆڤ لە جیهاندا‬ ‫ساڵی سێیەم زستانی ‪1432-2011‬‬

‫هەی����ە ناتوان����ن لە یەك هەفت����ە زیاتر ژیان‬ ‫بەسەر بەرن بە هۆی نەخۆشییەوە‪.‬‬ ‫• ئەگەر ئازارو مەترسی شەڕت نەبینیوەو‬ ‫تام����ی تەنیایی و بەندیخانەت نەچێش����تووەو‬ ‫تووشی ئازارو ئەشكەنجەدان نەبوویت‪..‬‬ ‫ئەوا تۆ باشتری لە ‪ 500‬ملیۆن مرۆڤی‬ ‫سەرگۆی زەوی‪.‬‬ ‫• ئەگەر ئەتۆ نوێژەكانت لە مزگەوتدا‬ ‫دەكەیت بەبێ‌ بە پەندبردن و ئازاردان و‬ ‫گرتن و كوشتن‪..‬‬ ‫ئەوا ت���ۆ لە نیعەتێكی وەهادایت كە‬ ‫‪ 3‬ملی���ۆن مرۆڤ���ی س���ەرگۆی زەوی لێی‬ ‫بێبەشن‪.‬‬ ‫• ئەگەر دایك و باوكت لە ژیاندا ماون‬ ‫‪29‬‬

‫و بە یەكەوە دەژین ب ‌ێ لێكجیابوونەوەو‬ ‫تەاڵقدان‪..‬‬ ‫ئەوا تۆ دەگمەنی لە جیهاندا‪.‬‬ ‫• ئەگ���ەر تۆ پێدەكەنی و سوپاس���ی‬ ‫خودای گەورەدەكەیت‪..‬‬ ‫ئەوا تۆ لە نیعمەت دای‪ ،‬چونكە زۆر‬ ‫كەس هەیە دەتوانێت بەاڵم واناكەن‪.‬‬ ‫• ئەگ���ەر ئ���ەو نامەیەت بەدەس���ت‬ ‫گەیش���ت و خوێندتەوە ‪ ،‬ئەوا تۆ لە دوو‬ ‫نیعمەتی زۆر گەورەدايت‪..‬‬ ‫یەكەمیان‪ :‬ئەوا كەسانێك هەن تۆیان‬ ‫لە بیرە‪.‬‬ ‫دووەمی���ان‪ :‬تۆ باش���تری لە ‪ 2‬ملیار‬ ‫مرۆڤ كە توانای خوێندنەوەیان نیيە‪.‬‬ ‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬


‫سایە‬ ‫سایە‬

‫‪1515‬‬

‫‪www.Sayakurd.com‬‬

‫شێوازی پەروەردەیی بۆ نەوەكان‬

‫ئامادە كردنی‪ :‬بدرخان‬ ‫هەڵسوكەوتی منداڵ شیاو بێت‪ ،‬یا‬ ‫ناشیاو‪ ،‬دەگەڕێتەوە بۆ ئەو شێوازەی‬ ‫كە دایك و باوك لە هەڵس���وكەوتیاندا‬ ‫پەیڕەوییان كردووە ل���ە پەروەردەی‬ ‫خێزانی���دا كە ل���ە هەن���دێ‌ حاڵەتدا‬ ‫ئەو جۆرە هەڵس���وكەوتانەیان دەبێتە‬ ‫هۆیەك بۆ زیابوونی خوی نا پەسەند‬ ‫لە منداڵدا بە شێوەیەك كە لە ویستی‬ ‫خۆیاندا نییە‪.‬‬ ‫ئەك���رێ ش���ێوازی بنەڕەت���ی‬ ‫پەروەردەی مناڵ كورت بكەینەوە لەم‬ ‫چەند خاڵەدا‪:‬‬ ‫‪ 1‬پاداشتكردنی خێرا لە بەرامبەر‬‫هەڵسوكەوتی باشدا‪ :‬پاداشت یەكێكە‬ ‫لە بنچینەكانی پەروەردەی منداڵ بۆ‬ ‫دەس���تگرتن بەسەر ش���ێوازی ڕەوشت‬

‫و گەش���ەپێدانی هەڵس���وكەوتی باش‪،‬‬ ‫پاداش���ت یەكێكە لەو ئامڕازانەی كە‬ ‫دەبێتە هۆی خوڵقاندنی حەماسەت و‬ ‫بەرزكردن���ەوەی مەعنەویاتی مناڵ و‬ ‫گەشەپێدانی متمانە بە خۆبوون هەر‬ ‫وەك لە گەورەش���دا بەم شێوەیەیە‪،‬‬ ‫ك���ە ئەم���ە ڕەن���گ دانەوەیەك���ە بۆ‬ ‫ڕازیبوونی كۆمەاڵیەتی كە بەش���ێكی‬ ‫سەرەكییە لە تەندروستی دەروونیدا‪،‬‬ ‫من���اڵ ك���ە پاداش���ت وەردەگرێت لە‬ ‫س���ەر هەڵس���وكەوتێكی باش دەبێتە‬ ‫هاندەرێكی باش بۆ دووبارە كردنەوەی‬ ‫ئەو هەڵس���وكەوتە ل���ە داهاتوودا‪ ،‬بۆ‬ ‫نموون���ە ل���ە م���اوەی ڕاهێنانی مناڵ‬ ‫لە س���ەر ش���ێوازی چوونە س���ەرئاو‪،‬‬ ‫كاتێ���ك من���داڵ پابەن���د دەبێت بەو‬

‫كارە لە كاتی خۆیدا‪ ،‬پێویستە دایكان‬ ‫دەستخۆشی لە مناڵ بكەن بە قسەی‬ ‫خ���ۆش و پیاهەڵ���دان‪ ،‬ی���ان پێدانی‬ ‫ش���تێكی خۆش‪ ،‬یان خۆشەویست الی‬ ‫منداڵەكە پاداشتی بكات‪.‬‬ ‫جۆرەكانی پاداشت‪:‬‬ ‫• پاداشتی كۆمەاڵیەتی‪ :‬ئەم جۆرە‬ ‫پاداش���تە ب���ە زۆری پەی���ڕەو دەكرێت‬ ‫و وەردەگیرێ���ت الی گ���ەورەو بچووكی‬ ‫كۆمەڵگە‪.‬‬ ‫گەر بپرس���ین مەبەس���ت چییە لە‬ ‫پاداشتی كۆمەاڵیەتی؟‬ ‫بزەو زەردە خەنە‪ ،‬ماچكردن‪ ،‬باوەش‬ ‫پێداكردن‪ ،‬لێ����ك نزیكبوونەوەو گرنگی‬ ‫پێ����دان‪ ،‬دەربڕینی ڕوویەك����ی جوان كە‬ ‫مانای ڕازیبوون و پێخۆش بوونە لەگەڵ‬

‫ساڵی سێیەم زستانی ‪1432-2011‬‬

‫‪30‬‬

‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬


‫سایە‬

‫‪www.Sayakurd.com‬‬

‫‪1515‬‬

‫ئەوەی كە كارێكی ئاسانن‪ ،‬ئەمانەش كە‬ ‫پاداشتی كۆمەاڵیەتین و منااڵن زۆرترین‬ ‫كەسن كە مەیلیان بۆ ئەم جۆرە پاداشتە‬ ‫هەیە‪.‬‬ ‫هەندێك لە باوكان پیسكەیی دەكەن‬ ‫لە دەربڕینی هەس���تە خۆشەكانیان بۆ‬ ‫مناڵەكانیان جا بە بیانووی س���ەرقاڵی‬ ‫و نەبوون���ی كاتەوە بێ���ت‪ ،‬یا بە هۆی‬ ‫بیروباوەڕێك���ی هەڵەوە كە پێیان وایە‬ ‫مناڵ دەبێت هەر خۆی هەڵس���وكەوتی‬ ‫جوان بێت و پێویست بە هیچ پاداشت‬ ‫و پیاهەڵدانێك ناكات‪.‬‬ ‫ب����ۆ نموون����ە‪ :‬مناڵێ����ك ح����ەز دەكات‬ ‫یارمەت����ی دایكی بدات ب����ە كۆكردوەنەی‬ ‫جێگەك����ەی خۆیی و ڕێكخس����تنی ژووری‬ ‫نوس����تنەكەی‪ ،‬ب����ەاڵم دایك����ی هی����چ ب����ە‬ ‫گرنگیی����ەوە ل����ە كارەك����ە ناڕوانێت بۆیە‬ ‫مناڵەك����ەش لەوە ب����ە دوا گرنگی بە كارە‬ ‫ك����ەی ن����ادات و دووب����ارەی ناكات����ەوە لە‬ ‫داهاتوودا‪.‬‬ ‫• پاداشتی ماددی‪ :‬ئامارەكان ئاماژە‬ ‫بەوە دەكەن كە پاداش���ت و بەخشش���ی‬ ‫كۆمەاڵیەت���ی لە پل���ەی یەكەمدایە لە‬ ‫زیادكردن و بەهێزكردنی هەڵسوكەوتی‬ ‫جوان و ش���یاو‪ ،‬بەاڵم پاداش���تی ماددی‬ ‫ل���ە پل���ەی دووەمدایە‪ ،‬ب���ەاڵم منااڵن‬ ‫پاداشتی ماددی دەخەنە پێش پاداشتی‬ ‫كۆمەاڵیەتییەوە‪.‬‬ ‫مەبەس����ت چییە لە پاداش����تی‬ ‫ماددی؟‬ ‫پێدانی پارچە شیرینییەك‪ ،‬كڕینی‬ ‫یاریيەك‪ ،‬پێدانی پارەیەك‪ ،‬بەش���داری‬ ‫پێكردنی كچ���ە بچووكەكەی لە الیەن‬ ‫دایكیی���ەوە لە دروس���تكردنی كێكێك‬ ‫دا‪ ،‬ئ���ەوە دەربڕینی خۆشەویس���تی و‬ ‫پاداشتە بۆی‪ ،‬یان یاریكردنی بە تۆپ‬ ‫لەگەڵ باوكیدا‪ ،‬یان هاوڕێیی كردنی بۆ‬ ‫گەشتێكی خۆش‪ ،‬وەك سەیرانێك‪ ،‬یان‬ ‫سەردانی كردنی باخچەی ئاژەاڵن‪.‬‬

‫تێبینی گرنگ‪:‬‬

‫‪ 1‬پێویس���تە پێدان���ی پاداش���ت‬‫دوانەخرێت و دە س���تبەج ‌ێ جێبەج ‌ێ‬ ‫بكرێت دوای دەركەوتنی هەڵسوكەوتی‬ ‫ساڵی سێیەم زستانی ‪1432-2011‬‬

‫جوان كە ئەمە شتێكی باڵوە لە پاداشت‬ ‫كردندا چ بۆ گەورە بێت‪ ،‬یان مناڵ‪.‬‬ ‫‪ 2‬پێویس���تە لەسەر بە خێوكەر‬‫ك���ە ڕێبگرێ‌ ل���ە مەرجدانانی مناڵ‬ ‫ب���ۆ وەرگرتن���ی پاداش���ت‪ ،‬ب���ەر لە‬ ‫ئەنجامدان���ی كارەك���ەی‪ ،‬چونك���ە‬ ‫پاداش���ت ل���ە دوای جێبەجێكردن���ی‬ ‫كارێك دەبەخشرێت نەوەك لە پێش‬ ‫كارەكەدا‪.‬‬ ‫‪ 3‬هیچ هەڵس���وكەوتێكی نەش���یاو‬‫پاداش���ت نەكرێ���ت‪ ،‬ئەگ���ەر چ���ی بە‬ ‫شێوازێكی ناڕاستەوخۆ‪ ،‬یان ڕێكەوتیش‬ ‫بێ���ت‪ ،‬چونك���ە دە بێت���ە هان���دەر بۆ‬ ‫دووب���ارە بوون���ەوەی ئەو هەڵوێس���تە‬ ‫نەشیاوە لە داهاتوودا‪.‬‬ ‫ب���ۆ نموون���ە‪ :‬ئەو دایك���ەی كچە‬ ‫بچوكەك���ەی دەبات���ە س���ەرجێگەی‬ ‫نووس���تن لە كاتی خۆی���دا تابنووێت‬ ‫ئەمیش بە بیانووی ئەوەی حەزی لە‬ ‫خەو نییە ئەگەر دایكی ڕازی بوو لە‬ ‫س���ەر داواكەی و توانای هاوار هاواری‬ ‫مناڵەكەی نەبوو لەم كاتەدا مناڵەكە‬ ‫فێ���ر دەبێت كە چۆن گری���ان بكاتە‬ ‫هۆكاری بە دەس���ت هێنانی داواكانی‬ ‫لە داهاتوودا‪.‬‬ ‫یاخ����ود گ����وێ‌ نەدان����ی دایك و‬ ‫باوك لە كاتی دیاریكراوی نوستنی‬ ‫مناڵەكانی����ان و جێهێش����تنیان‬ ‫ب����ە دی����ار تەلەفزيۆن����ەوە ئەم����ە‬ ‫پاداشتێكی پاڵپشتە لە الیەن دایك‬ ‫و باوكەوە‪ ،‬بۆ دەستخۆشی لێكردنی‬ ‫مناڵەكانیان لە كارێكی نەشیاو كە‬ ‫ئەمەش دەبێتە هۆی كێشمەكێشم‬ ‫ل����ە نێوان دایك و ب����اوك و مناڵ‬ ‫هەر كاتێك ناچاریكرد بۆ نووستن‬ ‫لە كاتی خۆیدا‪.‬‬ ‫‪ 4‬مامەڵەكردن���ی هەڵس���وكەوتی‬‫نەش���یاو ب���ە ش���ێوەی دوور ل���ە‬ ‫ڕەق���ی و تون���دو تی���ژی هەركارێكی‬ ‫پەروەردەی���ی ب���ۆ ڕێنمای���ی كردن���ی‬ ‫ڕەوش���ت بە ش���ێوازێكی هاوسەنگ و‬ ‫ژیرانە ئەنجامەكەی الدانی ڕەوش���تی‬ ‫لێدەكەوێتەوە ل���ە كاتی گەورەبوونی‬ ‫‪31‬‬

‫مناڵدا ئەگەر هاتوو لەس���ەر بنەمای‬ ‫پاداشت و سزا وەرنەگیرا بێت‪.‬‬ ‫س���زا دانی���ش پێویس���تە ب���ە‬ ‫ش���ێوەیەكی س���وكوهێمنانە بێت و‬ ‫توندوتی���ژی و ڕەقی تێ���دا نەبێت‪،‬‬ ‫لەبەرئ���ەوەی ئامانج تێیدا ڕێگرتنە‬ ‫لە دووب���ارە بوونەوەو بەهێزكردنی‬ ‫هەڵسوكەوتی نە شیاوە لە داهاتوودا‪،‬‬ ‫ن���ەك ئازاردان���ی مناڵەك���ەو زی���ان‬ ‫گەیاندن بە الش���ەو دەرونێتی وەك‬ ‫چۆن هەندێك لە باوان لە پەروەردەی‬ ‫نەوەكانیاندا بە كاری دێنن‪.‬‬ ‫وەك دەبینی���ن هەندێ���ك ل���ە‬ ‫باوان س���ۆزداری دەنوێن���ن بە تایبەت‬ ‫ئەوان���ەی كە تەنه���ا كوڕێكیان هەیەو‬ ‫بە تاقانە ناوی���ان دەبەن لە بەرامبەر‬ ‫هەڵس���وكەوتی نەش���یاودا‪ ،‬هیچ جۆرە‬ ‫سەرزەنش���تێكی ناك���ەن و بەهۆی ئەم‬ ‫مامەڵە نادروستەوە ئەو مناڵە دەخەنە‬ ‫نێو كێشمەكێش���می دەرونیی و الدانی‬ ‫ڕەوشتی لە داهاتوودا‪.‬‬ ‫جۆرەكانی سزادان‪:‬‬ ‫‪ 1‬ئاگاداركردنەوەی مناڵ لە ئاكامی‬‫ڕەوشتی نەشیاو‪.‬‬ ‫‪ 2‬س���ەر زەنشتكردن لە سەر كاری‬‫نەشیاو‪.‬‬ ‫‪ 3‬دەست بە سەركردن‪ ،‬یان خستنە‬‫ژێر چاودێری بۆ ماوەیەكی دیاریكراو‪.‬‬ ‫‪ 4‬سزایەكی الشەیی سووك‪.‬‬‫لە كۆتايیدا پێویستە بە تەواوی‬ ‫دووركەوین���ەوە ل���ە س���زادانی بە‬ ‫ئ���ازاروو بوغزان���دن و س���وكایەتی‬ ‫پێك���ردن و لێدانی الش���ەیی توند‬ ‫لەبەرئەوەی كاردانەوەی نادروستی‬ ‫دەبێ���ت لە الیەن مناڵەوە كە خۆی‬ ‫دەبینێتەوە لە فێڵ و دژایەتیكردنی‬ ‫دەوروبەرەكەیدا وە دەس���تگرتن بە‬ ‫هە ڵس���وكەوتە نەش���یاوە كانیيەوە‬ ‫كە ل���ە پێناویدا س���زا دراوە تەنها‬ ‫بە مەبەس���تی بە ڕەنگاربوونەوەی‬ ‫لەگ���ەڵ دایك و باوك���ی داو چونە‬ ‫نێو س���ەنگەری دژایەتیان بە هۆی‬ ‫ڕەقیيان لە مامەڵە كردندا‪.‬‬

‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬


‫سایە‬ ‫سایە‬

‫‪www.Sayakurd.com‬‬

‫‪1515‬‬

‫شێتێك ژیرەكان دەگریەنێت‪:‬‬ ‫دنی����ا لە س����ێ ڕۆژ پێكهات����ووە‪ ،‬دوێنێ‬ ‫كە ماڵئاوایی ك����ردو هەرگیز ناگەڕێتەوە‪،‬‬ ‫سبەینێ كە نازانیت پێی دەگەیت یان نا؟‬ ‫ئەمڕۆ كە ئێستا تێیدا دەژیت‪ ،‬تەنها‬ ‫ئەوە موڵكی تۆیە چەند دەتوانیت كاری‬ ‫تێدا بكە!‬ ‫جارێكیان ش���ێتێك ب���ە الی عابید‬ ‫(خواپەرس���ت)ێكدا تێپ���ەڕی‪ ،‬ك���ە‬ ‫گفتوگ���ۆی لەگ���ەڵ خ���وای گ���ەورەدا‬ ‫دەك���ردو دەس���تەكانی بەرەو ئاس���مان‬ ‫بڵند كردبوو‪ ،‬هۆن هۆن فرمێس���ك بە‬ ‫چاوەكانیدا دەهاتە خوارەوەو دەیگوت‪:‬‬ ‫پەروەردگارا نەمخەیتە ناو ئاگرەوە‪،‬‬ ‫بەزەییت پێمدا بێتەوە‪ ،‬ئەی خودای بە‬ ‫بەزەیی‪ ،‬ئەی پەروەردگاری بەخش���ندە‬ ‫ب���ە ئاگ���ری دۆزەخ س���زام م���ەدە‪ ،‬من‬ ‫الوازم توانای بەرگەگرتنی ئاگرم نییە‪،‬‬ ‫ڕەحمم پێ بكە‪ ،‬پێستم تەنكەو توانای‬ ‫بەرگەگرتنی پلەی گەرمی ئاگرى نییە‪،‬‬ ‫ئێس���كەكانم ناسك‌و الواز بووەو توانای‬ ‫بەرگەگرتنی س���ەختی ئاگری دۆزەخم‬ ‫نییە‪ ،‬بەزەییت پێمدا بێت!‬ ‫شێتەكە بە دەنگێكی بەرز پێكەنی‪،‬‬

‫عابیدەك���ە ئ���اوڕی دای���ەوە ب���ۆ الی‬ ‫ش���ێتەكەو پێی وت‪ :‬ئەی شێت بەچی‬ ‫پێدەكەنیت؟‬ ‫شێتەكە وتی‪ :‬بە قسەكانی تۆ!‬ ‫عابیدەك���ە‪ :‬بۆچی قس���ەكانم چی‬ ‫تێدایە وا تۆی هێناوەتە پێكەنین؟‬ ‫شێتەكە‪ :‬چونكە تۆ لە ترسی ئاگر‬ ‫دەگریت!‬ ‫عابیدەك���ە‪ :‬مەگ���ەر ت���ۆ ل���ە ئاگر‬ ‫ناترسیت؟‬ ‫شێتەكە‪ :‬نا لە ئاگر ناترسم!‬ ‫عابیدەكە پێكەنی‌و وتی بە ڕاستی‬ ‫تۆ شێتیت!‬ ‫ش����ێتەكە‪ :‬چ����ۆن ل����ە ئاگ����ر‬ ‫دەترس����یت ئ����ەی خوداپەرس����ت‪،‬‬ ‫ل����ە كاتێك����دا پەروەردگارێكی بە‬ ‫بەزەییت هەیە‪ ،‬سۆزو میهرەبانی‌و‬ ‫ڕەحمەت����ی هەم����وو ش����وێنێكی‬ ‫گرتووەتەوە؟‬ ‫عابیدەك���ە وتی‪ :‬م���ن تاوانم زۆرە‪،‬‬ ‫ئەگ���ەر خوای گەورە ب���ە دادپەروەری‬ ‫خ���ۆی دادگاییم ب���كات دەچمە ئاگری‬ ‫دۆزەخ���ەوە‪ ،‬لەبەرئ���ەوە دەگری���م‬

‫ساڵی سێیەم زستانی ‪1432-2011‬‬

‫‪32‬‬

‫ئا‪ :‬ئاالنی‬

‫بۆئەوەی خوای گەورە لێم خۆش���ببێ‌و‬ ‫بە دادپ���ەروەری خۆی لێپرس���ینەوەم‬ ‫لەگەڵدا نەكات‪ ،‬بەڵكو بە فەزڵ‌و سۆزو‬ ‫بەزەی���ی خۆی لێپرس���ینەوەم لەگەڵدا‬ ‫بكات‌و نەمخاتە ئاگرەوە‪.‬‬ ‫لێرەدا شێتەكە بە دەنگێكی بەرزتر‬ ‫لە جاری پێشوو پێكەنی!‬ ‫ئەمجارەیان عابيدەكە زیاتر بێزار‬ ‫بوو‪ ،‬بە ش���ێتەكەی وت‪ :‬ئێستا بەچی‬ ‫پێدەكەنیت؟‬ ‫ش���ێتەكە‪ :‬ئ���ەی عابي���د ت���ۆ‬ ‫پەروەردگارێك���ی دادپ���ەروەرت هەی���ە‬ ‫هەرگی���ز س���تەم ن���اكات‪ ،‬ئای���ا تۆ لە‬ ‫دادپەروەرییەكــــــــــ���ەی دەترس���یت؟‬ ‫پەروەردگارێكی لێخۆشبوو بە بەزەییت‬ ‫هەیە‪ ،‬تەوبەی تەوبەكاران قبوڵ دەكات‪،‬‬ ‫تۆش لە ئاگرەكەی دەترسیت؟‬ ‫عابیدەكە وتی‪ :‬ئەی ش���ێت ئایا تۆ‬ ‫لە خوا ناترسیت؟‬ ‫شێتەكە‪ :‬من لە خوا دەترسم‪ ،‬نەك‬ ‫لە ئاگرەكەی‪( ،‬ترسی من ترسان نییە‬ ‫لە ئاگرەكەی)!‬ ‫عابیدەكە بە قسەكانی زۆر سەرسام‬ ‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬


‫‪1515‬‬

‫ساڵی سێیەم زستانی ‪1432-2011‬‬

‫بۆ حەزرەتی‬

‫ژو‬

‫وان‬

‫ع‬

‫بوو‪ ،‬وتی‪ :‬ئەگەر لە ئاگر ناترسیت‪ ،‬ئەی‬ ‫كەواتە لە چی دەترسیت؟‬ ‫ش���ێتەكە‪ :‬من لە ڕووبەڕووبوونەوەی‬ ‫پەروەردگارم ئەترس���م‪ ،‬لە ئاڕاستەكردنی‬ ‫پرس���یارەكانی دەترس���م‪ ،‬كاتێ���ك پێ���م‬ ‫دەفەرمووێ���ت‪ :‬بەندەك���ەم بۆچ���ی‬ ‫سەرپێچیت كردم؟!!!‬ ‫ئەگەر من ئەهلی ئاگر بم‪ ،‬ئاواتەخوازم‬ ‫بچم���ە ئاگ���رەوە‪ ،‬ب���ەاڵم پ���ەروەردگارم‬ ‫پرسیارم لێ نەكات‪ ،‬سزای ئاگر لە الی من‬ ‫زۆر س���وكترو ئاس���انترە لە پرسیارەكانی‬ ‫پ���ەروەردگارم‪ ،‬م���ن هەرگی���ز ناتوانم بە‬ ‫چاوێك بڕوانم بۆ پەروەردگارم كە ناپاكیم‬ ‫پێكردووە‪ ،‬ناتوانم وەاڵمی پرس���یارەكانی‬ ‫پ���ەروەردگارم بدەم���ەوە ب���ە زمانێك كە‬ ‫درۆم پێكردووە‪ ،‬ئەگەر بە چوونم بۆ ناو‬ ‫ئاگر خۆشەویستەكەم لێم ڕازی بێت‪ ،‬ئەوا‬ ‫بە المەوە زۆر ئاساییەو من ڕازیم!‬ ‫عابیدەك���ە ب���ە قس���ەكانی ش���ێتەكە‬ ‫زۆر سەرس���ام ب���وو‪ ،‬بە ت���ەواوی كەوتە‬ ‫بیركردنەوە لە قسەكانی!‬ ‫پاش���ان ش���ێتەكە وت���ی‪ :‬ئ���ەی عابيد‬ ‫نهێنییەك���ت پێدەڵێ���م الی هی���چ كەس‬ ‫مەیدركێنە!‬ ‫عابیدەك���ە وتی‪ :‬ئ���ەو نهێنییە چییە‬ ‫ئەی ژیرتر لە ژیرەكان؟‬ ‫ش���ێتەكە‪ :‬ئەی عابید پ���ەروەردگارم‬ ‫من ناخاتە ناو ئاگری دۆزەخەوە‪ ،‬دەزانی‬ ‫بۆچی؟‬ ‫عابیدەكە‪ :‬بۆچی؟‬ ‫لەبەرئ���ەوەی م���ن بەوپ���ەڕی‬ ‫خۆشەویستی‌و ش���ەوقەوە پەروەردگارم‬ ‫دەپەرس���تم‪ ،‬بەاڵم تۆ بە ترس‌و هیواوە‬ ‫دەیپەرس���تی‪ ،‬گومان���ی من ل���ە گومانی‬ ‫ت���ۆ باش���ترە‪ ،‬هیوای من ل���ە هیوای تۆ‬ ‫چاكترە‪.‬‬ ‫عابیدەك���ە‪ :‬ب���ە ڕاس���تی ش���ێتێكی‬ ‫ژیری‪ ،‬پاشان شێتەكە پێكەنی‌و ڕۆیشت‪،‬‬ ‫عابیدەكەش دەس���تیكردەوە بە گریان‌و‬ ‫وت���ی‪ :‬هەرگی���ز بڕواناكەم ئەم كەس���ە‬ ‫شێت بێت‪ ،‬بەڵكو ئەمە ژیرتر لە هەموو‬ ‫خاوەن ژیرەكانە‪ ،‬شێتی ڕاستەقینە منم‪،‬‬ ‫دەبێت وشەكانی بە فرمێسكی چاوەكانم‬ ‫بنووسمەوە!‬

‫وس‬ ‫مان‬

‫سایە‬

‫‪www.Sayakurd.com‬‬

‫ڕەسول الله‬ ‫ڕۆژی رجوعت بۆ الی خودای محی الممیت‬ ‫بە یەكجار هەتیو كەوتن گشت ئومەت و تابعین‬ ‫شیرینی گوفتارو ڕەفتاری حەق و بەجێت‬ ‫بوو بە سەبووری بۆ حوزنی گەورەی ئومەتت‬ ‫تازە لەم دنیا كۆچت كرد ئەی شیرینترین لە باوانم‬ ‫فرمێسكی موحیبەتی تۆ ون نابێت لە دوو چاوانم‬ ‫بۆ فراق و لقائی تۆیە هەر خەریكی گریانم‬ ‫الم نشرح ئەخوێنم بۆ ساكینی دڵەی غەمگینم‬ ‫ارسالی نەبی وەك ئەمین گەر لوتفی خودا نەبێت‬ ‫جگە لە گوناهو تاوان دەبێت چیمان چاندبێ‬ ‫قەرزاری هەتاهەتایین نیشانت داین ڕێی هیدایەت‬ ‫كەچی هێشتا دائن بۆ حەدین ئەكات شەفاعەت‬ ‫هەتاكو ڕۆژی مەحشەر سەالم لە ڕۆحی نورینت‬ ‫صراط المستقیم ئەگريم تا لە جەننەت‬ ‫شاد بم بە بینینت‬

‫‪33‬‬

‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬


‫سایە‬ ‫سایە‬

‫‪www.Sayakurd.com‬‬

‫‪1515‬‬

‫هەڵبەت���ە سروش���تی ئادەمی���زاد‬ ‫ب���ەردەوام پێویس���تی ب���ە گۆڕانكاری‌و‬ ‫نوێبوون���ەوە هەی���ە‪ ،‬ب���ە تایبەتی بۆ‬ ‫بەرز خ���وازان‪ ،‬خ���وو نەریتێك هەیە‬ ‫پێویستی بە ڕێكس���ازی‌و بەرەو باشتر‬ ‫گ���ۆڕان هەیە‪ .‬لە پێناو گەیش���تن بەم‬ ‫ئامانجەش شەش وێستگەی گۆڕاناكاری‬ ‫هەیە پێویس���تە لەس���ەر من‌و گش���ت‬ ‫ئافرەتان���ی هیواخوازی گۆڕانكاری بەم‬ ‫شەش وێستگەیەدا تێپەڕین‪:‬‬ ‫ وێستگەی یەكەم (سەرنجدان)‪:‬‬‫سەرنج لە شریتی ژیانمان بدەین‌و‬ ‫پش���كنینێك ل���ە دەرونمان���دا بكەین‪،‬‬ ‫چاوێك بخشێنین بە خودی خۆمانداو‬ ‫چاودێری ڕەفتارو كردارەكانمان بكەین‪،‬‬ ‫تاسەرەنجام دەگەینە دەستنیشانكردنی‬ ‫ساڵی سێیەم زستانی ‪1432-2011‬‬

‫ئەو ڕەفتارەی پێویستی بە گۆڕانكاری‬ ‫هەیە‪ ،‬ئا ئەمە ئەو ڕەفتارەیە كە ئێمە‬ ‫لێ���ی ڕازینین‪ ،‬هەمیش���ە دەبێتە هۆی‬ ‫كێشەگەلی بەردوەام بۆمان‪ ،‬بازنەیەك‬ ‫ب���ە دەوری ئەو خوو ڕەفتارە دابنێین‪،‬‬ ‫پاشان بچینە سەر وێستگەی دووەم‪.‬‬ ‫ وێستگەی دووەم (بڕیار)‪:‬‬‫م���ن زوو ت���وڕە دەب���م‌و هەڵدەچم‬ ‫كەواتە چارەس���ەرەكەی هەوڵبدەم كە‬ ‫توڕە نەبم‪ ،‬ئەگەر توڕە بووم هەوڵبدەم‬ ‫زاڵبم بەس���ەر خۆمدا‪ ،‬دەس���تنوێژێك‬ ‫بش���ۆم‪ ،‬یان ش���وێنی خۆم بگۆڕم‪ ،‬من‬ ‫س���ەردانی دایك‌و باوكم ناكەم‪ ،‬كەواتە‬ ‫چارەس���ەر ئەوەیە هەر ئێس���تا بڕیار‬ ‫ب���دەم بچم بۆ الیان‪ ،‬جگەرە دەكێش���م‬ ‫چارەس���ەری ئەم كێش���ەیە ئەوەیە كە‬ ‫‪34‬‬

‫شكریە شێخانی‪ :‬ماجستیر لە فقهی ئیسالمیدا‬

‫ئافرەت‌و پێویست بوونی بە‬ ‫گۆڕانكاری‬

‫ه���ەر ئێس���تا پاكەتەكە ل���ە گیرفانم‬ ‫دەربهێن���م‌و بیش���كێنم‪ ،‬بڕی���ار بدەم‬ ‫جارێك���ی تر نەیكڕم���ەوە‪ .‬هەر كاتێك‬ ‫تێبین���ی هەڵەیەكمان ك���رد لە ژیان‌و‬ ‫ویژدانماندا چەس���پا كە ئ���ەوە هەڵەو‬ ‫نەنگیی���ەو كێش���ەمان ب���ۆ دروس���ت‬ ‫دەكات‪ ،‬چارەس���ەری سروش���تی بەب��� ‌ێ‬ ‫خاوی نواندن بڕیاردانی هەنووكەیی‌و‬ ‫چاكسازی ئەو هەڵەیە بكەین‪.‬‬ ‫ وێس���تگەی س���ێیەم (فێرب���وون‌و‬‫خۆڕۆشنبیركردن)‪:‬‬ ‫ئاش���كرایە ڕۆش���نبیری‌و زانی���اری‬ ‫كاری گ���ەورەی هەیە‪ ،‬ل���ە چۆنییەتی‬ ‫مامەڵەو ڕەفتار كردن لەگەڵ ش���تەكان‬ ‫بە پێچەوان���ەش نەبوون���ی زانیاری‌و‬ ‫ڕۆش���نبیری وا لە ئادەمیزاد دەكات لە‬ ‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬


‫سایە‬

‫‪www.Sayakurd.com‬‬

‫‪1515‬‬

‫بازنەی هەڵەو خووە نەویس���تراوەكان‬ ‫بمێنێتەوەو نەتوانێ���ت گۆڕانكاری لە‬ ‫خۆیدا بكات‪.‬‬ ‫ب���ۆ نموونە خوێندنەوەو بیس���تنی‬ ‫پاداشت‌و گەورەیی نوێژ وات لێ‌ دەكات‬ ‫نوێژەكان بە ڕێكوپێكی‌و لە كاتی خۆیدا‬ ‫ئەنجام بدەین‪ ،‬هەروەها خوێندنەوەی‬ ‫زی���ان‌و س���زای گوناه���ەكان هان���دەرو‬ ‫پاڵنەرێك���ی بەهێزە لە خۆپاراس���تن‌و‬ ‫دووركەوتنەوە لەگوناهو تاوانەكان‪.‬‬ ‫ وێس���تگەی چ���وارەم (هەنگاو بە‬‫هەنگاو)‪:‬‬ ‫ئاش���كرایە هەن���گاوە قۆن���اغ ب���ە‬ ‫قۆناغ���ەكان ب���ۆ گ���ۆڕان س���ودەكەی‬ ‫گەورەت���رو قوڵت���رو جێگیرتر دەبێت‪،‬‬ ‫ئەوەش بەرنامەڕێ���ژی قوڵتری ئەقڵی‬ ‫پەنه���ان دەس���تەبەر دەكات‌و ئ���ەو‬ ‫نەری���ت‌و ڕەفت���ارو ڕەوش���تەمان تێدا‬ ‫دەخوڵقێنێت‪ ،‬ك���ە دەیخوازین لە بری‬ ‫نەریتە كۆنەكەی دەمانەوێت بیگۆڕین‪.‬‬ ‫بە تاقیكردنەوە دەركەوتووە هەنگاوە‬ ‫س���ادە بەرنام���ە ڕێ���ژەكان گرنگت���رو‬ ‫بەردەوامترە ل���ە هەنگاوە فراوانەكان‪،‬‬ ‫بۆ نموونە كەسێكی قەڵەو ڕێجیمێكی‬ ‫س���ەخت پەیڕەو دەكات‪ ،‬بە شێوەیەكی‬ ‫س���ەرنجڕاكێش كێش���ی دادەبەزێ���ت‪،‬‬ ‫پاش���ان جارێك���ی تر دەگەڕێت���ەوە بۆ‬ ‫باری پێشووی‪ ،‬ڕەنگە خراپتریش‪.‬‬ ‫ وێس���تگەی پێنج���ەم (ئارامگرتن‬‫لەسەر ئازاری گۆڕانكاری)‪:‬‬ ‫دیارە ئەو نەریت‌و خووڕەوش���تەی‬ ‫دەیگۆڕی���ن كات ت���ا كاتێ���ك خ���ۆی‬ ‫ڕادەگەیەنێت���ەوە ل���ە ئەزمونێك���ی‬ ‫كرداریدا بە درێژایی ماوەی ڕاستگۆیت‬ ‫لە كرداری گۆڕاندا‪ ،‬دەبینی دەروونمان‬ ‫داوای جگەرەیەكم���ان ل��� ‌ێ دەكات‪،‬‬ ‫نوێژەكانمان پشتگوێ‌ بخەین‪ ،‬گوناهێك‬ ‫ئەنجام بدەین‪ ،‬ژەمەخواردنێكی جوان‬

‫بخۆی���ت ڕێجیم���ەكان تێ���ك بدەی���ت‪،‬‬ ‫بەمەش دەرونمان ئازار دەخوات‪ ،‬هەر‬ ‫وەك ئەلكس���یس كاری���ل دەڵێت‪( :‬پیاو‬ ‫ناتوانێ���ت بەب��� ‌ێ ئازار خ���ۆی بگۆڕێ‪،‬‬ ‫هەرخۆی بەردی مەڕمەڕەو خۆیش���ی‬ ‫پەیكەرتاشە)‪.‬‬ ‫وێستگەی شەشەم (بەردەوامی)‪:‬‬ ‫خ���وو نەریت���ی نوێ‌ پێویس���تی بە‬ ‫ئارامگ���ری‌و پێداگری هەی���ە لە پێناو‬ ‫چەسپاندن‌و خوو پێوەگرتنی دەروون‬ ‫لەس���ەری‪ .‬هەڵبەت���ە ل���ە هەریەك لە‬ ‫قۆناغەكان���ی پێش���وودا كۆڵن���ەدان‌و‬ ‫بەردەوام���ی پێكهات���ەی بنەڕەتی���ن‌و‬ ‫بۆ س���ەركەوتن‌و گەیش���تن بە ئامانج‪.‬‬ ‫ئاگاداربی���ن لە بانگێش���ەی دەروون بۆ‬ ‫وەس���تان‌و پشتگوێخس���تنی بەردەوامی‬ ‫ئامانجەكانمان(‪.)1‬‬ ‫چەن���د ئامۆژگاریی���ەك ب���ۆ خۆم‌و‬ ‫ئافرەت���ان ك���ە ح���ەز ب���ە گۆڕانكاری‬ ‫دەكەین پێویستە لێی ئاگادار بین‪:‬‬ ‫‪ 1‬ب���ەردەوام هان���ی خۆم���ان بدەین‌و‬‫ل���ە سس���تی بێ���داری بكەین���ەوە خاڵ���ە‬ ‫بەهێ���زەكان لە خۆم���ان بڕوانین‌و بزانین‬ ‫ك���ە گ���ۆڕان هەنگاوێكی گرنگە ل���ە پێناو‬ ‫دەس���تەبەركردنی س���ەركەوتن‌و ئارامی لە‬ ‫ناخ���دا‪ ،‬ئەوەت���ا پ���ەروەردگاری كاربەج ‌ێ‬ ‫هەواڵی پێداوین كە گۆڕان ناكرێ‌‌و ڕوونادات‬ ‫تا ئێمە هەوڵی گۆڕانكای نەدەین‪ ،‬هەروەك‬ ‫فەرموویەتی‪( :‬ان الله الیغیر مابقوم حتی‬ ‫یغیر مابأنفسهم) (‪.)2‬‬ ‫نووس���ەری ئینگلیزی (بەرناد شۆ)‬ ‫دەڵێت‪( :‬پێش���كەوتن بەب ‌ێ گۆڕانكاری‬ ‫ئەس���تەمە‪ ،‬ئەوان���ەی ناتوانن ئەقڵیان‬ ‫بگۆڕن ناتوانن هیچ شتێك بگۆڕن)‪.‬‬ ‫‪ 2‬پێویس���تە خاڵ���ە بەهێ���زو‬‫الوازەكانم���ان بناس���ین‪ ،‬هەڵبەتە ئەو‬ ‫كەس���انەی بە باشی خۆیان دەناسن بە‬ ‫تواناترین خەڵكی س���ەر ڕێگای س���ەر‬

‫ساڵی سێیەم زستانی ‪1432-2011‬‬

‫‪35‬‬

‫كەوتنن‪ ،‬با دی���اری بكەین تواناكانمان‬ ‫كامانەن؟ جەخت بكەینەوە لەسەر ئەو‬ ‫شتەی كە پێویس���تیان بە پەرەپێدان‌و‬ ‫گ���ۆڕان هەی���ە‪( ،‬جیم���س ج���وردون)‬ ‫دەڵێت‪( :‬مەس���ەلەكە ئەوەنییە هەند ‌ێ‬ ‫خاوەن���ی ئی���رادەن‌و هەندێك���ی ت���ر‬ ‫خاوەن���ی نی���ن‪ ،‬بەڵكو هەن���د ‌ێ كەس‬ ‫ئامادەباش���ی گۆڕانیان هەیە‪ ،‬هەندێكی‬ ‫دی مادەباشیان نییە)‪)3( .‬‬ ‫پێویس���تە ئارەزوویەك���ی بەهێزو‬ ‫قەناعەتێكی چەسپاومان بە گۆڕانكاری‬ ‫هەبێت‪ ،‬لەگ���ەڵ بوونی پاڵنەری بڕوا‬ ‫بە خۆب���وون بۆ گوزارش���ت كردن لە‬ ‫داهێن���ان لە بەرامب���ەر الوازی‌و ترس‬ ‫لە شكستی‪.‬‬ ‫ئادەمی���زاد تاك���ە دروس���تكراوی‬ ‫پ���ەروەدگاری بااڵدەس���تە توانس���تی‬ ‫بەرزكردن���ەوەو چاككردن���ی ئاس���تی‬ ‫پێداوە‪ ،‬جا ڕۆحی بێت‪ ،‬یان كۆمەاڵیەتی‪،‬‬ ‫یان هزری‪ ،‬یاخود ماددی)‪.‬‬ ‫نابێ���ت ئەوەش لە بیر بكەین ژیان‬ ‫تاكە دەرفەتێكە كە دووبارەبوونەوەی‬ ‫نییە‪ ،‬كەسانێكیش ئەگەر بە بچووكی‬ ‫بژین‌و بە بچووكی دەمرن بە پێچەوانەی‬ ‫ئەو كەسانەی كە بە گەورەیی دەژین‌و‬ ‫بە گەورەیی دەمرن‌و لەگەڵ جێهێشتنی‬ ‫ناو ژیاننامەی خۆیان‪.‬‬ ‫لە بەرامبەر سوپاسگوزاری خودای‬ ‫میهرەب���ان لەس���ەر بەخشش���ەكانی با‬ ‫كاربكەین‪ ،‬لەسەر گۆڕینی خۆمان بەرەو‬ ‫باش���ترو چاكتر‪ .‬بەرەو بەرزبوونەوە‪،‬‬ ‫بەرەو نزیكبوونەوە لە پەروەردیگاری‬ ‫لێبوردە‪.‬‬ ‫‪ 1‬كۆنترۆڵی ژیانت بكە‪ :‬د‪.‬ئببراهیم‬‫فەقێ‌‪ /‬و‪ /‬سەروەر حەسەن‬ ‫‪ 2‬رعد (‪.)11‬‬‫‪ 3‬بونیادنانی سەركەوتن‪ :‬د‪ .‬تارق‬‫سویدان‪/‬و‪ /‬عەتا ئەحمەد مەولود‬ ‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬


‫سایە‬ ‫سایە‬

‫‪www.Sayakurd.com‬‬

‫‪1515‬‬

‫گ‬ ‫ۆ‬ ‫ش‬ ‫ەی ڕاز‬

‫م ‪ .‬بەناز احمد‬

‫ئینتەرنێت‬ ‫زانس���ت و تەكنەلۆجی���ا ل���ە ئێس���تادا‬ ‫خزمەت���ی زۆر بە بوارە جیاجیاكانی ژیانی‬ ‫مرۆڤایەتی دەكەن و ئاس���تی بیركردنەوەو‬ ‫ڕۆش���نبیری تاكە ك���ەس و كۆمەڵگە بەرەو‬ ‫ئاكامێكی س���ەركەوتوانە دەب���ات‪ ،‬بەاڵم لە‬ ‫زۆر كات���دا لە ناو هەندێ���ك چین و توێژدا‬ ‫لەوانەیە ب���ە هەڵە مامەڵە لەگەڵ هەندێك‬ ‫بواری زانس���تی بكەن ‪ ،‬وەك���و بەكارهێنانی‬ ‫هێڵ���ی (ئینتەر نێت) لە كاتێكدا دەتوانرێت‬ ‫لە هەموو سەنتەرو ماڵ و دەزگاكاندا كاری‬ ‫لەگەڵدا بكرێت و ئەمەش دەبێتە ترس���ێكی‬ ‫كۆمەاڵیەت���ی لەس���ەر كۆمەڵگەكەمان‪ ،‬بۆیە‬ ‫زۆر لە خێزانەكان دووچاری گرفت دەبن و‬ ‫دەرئەنجامی خراپ لەسەر ئەندامانی خێزان‬ ‫دروست دەكات‪ ،‬چونكە بە وریاییەوە مامەڵە‬ ‫لەگەڵ بەكارهێنانی ئەم هێڵە نەكراوە‪.‬‬ ‫كەوات���ە بۆ زیات���ر هەڵس���ەنگاندنی‬ ‫ئەم بابەتە پێویس���تە ئەو كەس���انەی كە‬ ‫ئ���ەم هێڵ���ە بەكاردەهێنن خاڵ���ی الوازو‬ ‫خاڵی باش���ی (ایجاب���ی) لەبەرچاو بگرن‪،‬‬ ‫ل���ە گرنگترین ئ���ەو خاڵە باش���انەی كە‬ ‫دەتوانین سودی لێ وەربگرین‪.‬‬ ‫‪ 1‬دەس���تكەوتنی زانیارییەك���ی زۆر‬‫ل���ە كاتێكی كەم بێ ماندوو بوون بە دوا‬ ‫گەڕان بە تێچوونێكی كەم‪.‬‬

‫ێ یەم زستانی ‪1432-2011‬‬ ‫ساڵی س ‌‬

‫‪ 2‬زانین���ی هەواڵ���ە جیاجی���اكان لە‬‫جیهاندا بە پەلەو بێ دواكەوتن‪.‬‬ ‫‪ 3‬بە ئاگابوون لە جیهانی دەرەوەی‬‫كۆمەڵگەكەی خۆمان‪.‬‬ ‫‪ 4‬بەس���ەر كردن���ەوەی خ���زم و‬‫دۆستانمان لە شوێنە دوورەكان‪ ،‬ئەمەش‬ ‫دەبێت���ە ه���ۆی پتەوبوون���ی پەیوەندی‬ ‫كۆمەاڵیەتی بە تێچونێكی كەم‪.‬‬ ‫خاڵ���ە الوازەكان ك���ە كۆمەڵگە بەرەو‬ ‫گرفتی كۆمەاڵیەتی دەبات‪:‬‬ ‫‪ 1‬كاریگ���ەری خراپی هەیە لەس���ەر‬‫ئاستی بیركردنەوەو هۆشیاری تاكەكەس‬ ‫لە كاتێكدا وابەستەی هەڕەشەی دەروونی‬ ‫و كۆمەاڵیەت���ی دەبێتەوە‪ ،‬ب���ە تایبەتی‬ ‫تێڕوانین���ی زۆر بۆ جۆری درامای خراپ‬ ‫بە مەبەس���تی بەتاڵكردن���ەوەی ئارەزوو‬ ‫چێ لێوەرگرتن‪.‬‬ ‫‪ 2‬بە فیڕۆدانی كاتێكی زۆر‪.‬‬‫‪3‬ل���ە ڕێی ت���ۆڕی كۆمپیوتەرە‬‫كان���ەوە لەوانەی���ە دووچ���اری‬ ‫هەڕەشەی ڤایرۆسی ببێت‪.‬‬ ‫‪ 4‬پەرت���ەوازە بوون���ی ش���یرازەی‬‫كۆمەاڵیەتی‪.‬‬ ‫چۆنیەت���ی ڕێگا چارەك���ردن بۆ خۆ‬ ‫دوورگرتن لە هەڵە!!‬

‫‪36‬‬

‫‪ 1‬باڵوكردنەوەی وشیاری كۆمەاڵیەتی‬‫لەس���ەر چۆنیەت���ی بەكارهێنان���ی تاوەكو‬ ‫سودمەندبێت بۆ ژینگەی كۆمەاڵیەتی‪.‬‬ ‫‪ 2‬دانان���ی چاودێ���ری تون���د لە الیەن‬‫كەس���انی لێپرس���راو لە خێزان���دا تاوەكو‬ ‫ئەركە پڕ ماناكەی لە دەست نەدات‪.‬‬ ‫‪ . 3‬هەوڵدان بۆ ئەوەی كە خۆمان دوور‬ ‫بگری���ن لە دیاردەی چاولێك���ەری‪ ،‬واتە بۆ‬ ‫پێویست بەكار بێت‪.‬‬ ‫‪ 4‬دیاریكردن���ی كات���ی تایب���ەت‬‫لەبەكارهێنانیدا‪ ،‬تاوەكو كاریگەری (سلبی)‬ ‫نەكاتە س���ەر ئەندامانی خێ���زان لە ڕووە‬ ‫پەروەردەییەكەی���ەوە‪ ،‬یاخ���ود هەندێ���ك‬ ‫ئەندامی خێزان وەك ژن لەوانەیە هەس���ت‬ ‫ب���كات ك���ە هاوس���ەرەكەی زۆری كاتەكانی‬ ‫تەرخ���ان ك���ردووە ل���ەم ب���وارەدا ئ���ەوی‬ ‫فەرامۆش كردووە‪.‬‬ ‫‪ 5‬هەوڵبدرێ���ت ل���ە الی���ەن خێزان‬‫و دەزگاو س���ەنتەرەكانەوە چاودێ���ری‬ ‫تەمەن���ی بەكارب���ەر بكرێ���ت‪ ،‬چونك���ە‬ ‫لەوانەیە تەمەن هەبێت نەتوانێت تێیدا‬ ‫سودمەندبێت‪ ،‬بە پێچەوانەوە لەوانەیە‬ ‫كاریگەری خراپی لەس���ەر دروست بكات‪،‬‬ ‫وەكو‪ :‬منداڵ و هەرزەكار‪...‬‬

‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬


‫سایە‬

‫‪www.Sayakurd.com‬‬

‫‪1515‬‬

‫القسم العربي‬ ‫إشراف‪ :‬شاناز دالور‬ ‫صفحات مشرقة من حياة أم المؤمنين زينب بنت جحش ‪...‬‬ ‫بقلم‪ :‬نشأة غفور‬ ‫إذا زرعت األمانة فستحصد الثقة‪ .......................‬من االنترنت‬ ‫ما هو الصوت الذي يتكرر كل أربع دقائق؟‪ ............‬من االنترنت‬ ‫منوعات‬

‫‪E-mail: xwshkan@yahoo.com‬‬

‫ساڵی سێیەم زستانی ‪1432-2011‬‬

‫‪37‬‬

‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬


‫سایە‬ ‫سایە‬

‫‪www.Sayakurd.com‬‬

‫‪1515‬‬

‫صفحات مشرقة‬ ‫من حياة أم المؤمنين‬ ‫زينب بنت جحش (رضي الله عنها)‬ ‫بقلم‪ :‬نشأة غفور سعيد‬ ‫كان اجملتمع العربي قبل اإلس�لام‬ ‫يتمس��ك بقوة وش��دة عل��ى عاداته‬ ‫وتقاليده ويحرص على أال يفرط فيها‬ ‫حتى في مناقشة العقيدة واإلميان‪..‬‬ ‫{إِن َّا وَ َج ْدن َا آبَاءن َا َعلَى أ ُ َّم ٍة وَإِن َّا َعلَى‬ ‫آثَار ِ ِهم ُّم ْه َت ُدون}‪[ .‬ال ُّزخ ُرف‪]22:‬‬ ‫{إِن َّا وَ َج ْدن َا آبَاءن َا َعلَى أ ُ َّم ٍة وَإِن َّا َعلَى‬ ‫آثَار ِ ِهم ُّم ْق َت ُدون}‪[ .‬ال ُّزخ ُرف‪]23:‬‬ ‫وكان من تلك العادات املوروثة‬ ‫ ‬ ‫واملستأصلة في اجملتمع العربي‪:‬‬ ‫‪.1‬ع��ادة التبن��ي‪ ..‬وه��ي نظ��ام‬ ‫اجتماعي في نس��بة املول��ى إلى غير‬ ‫أبيه‪ ..‬وكمثال تبنى رسول اهلل (صلى‬ ‫اهلل عليه وسلم) قبل البعثة املباركة‬ ‫م��واله زيد ب��ن حارثة الكلب��ي‪ ،‬والذي‬ ‫كان ين��ادى بـ(زيد بن محمد) حس��ب‬ ‫تفصيل في السيرة النبوية‪.‬‬ ‫‪.2‬ع��ادة حت��رمي الزواج م��ن مطلقة‬ ‫(املتبن��ى) أو أرملت��ه‪ ،‬مهم��ا كان��ت‬ ‫الظ��روف واألحوال‪ ،‬كما وقع مع زينب‬ ‫بنت جحش مطلقة زيد‪.‬‬ ‫‪.3‬وم��ن نتائ��ج األنف��ه العربي��ة‬ ‫وتفاخرها باآلباء واملكانة اإلجتماعية‬ ‫ساڵی سێیەم زستانی ‪1432-2011‬‬

‫كان��ت العائلة العربية جت��زأ اجملتمع إلى‬ ‫مس��تويات في املكانة والكف��اءة –عدا‬ ‫قضية املال والغنى‪ -‬فال تقبل القرشية‬ ‫أو ممن في مس��تواها ال��زواج من «رجل»‬ ‫أدنى مكانة اجتماعية‪..‬‬ ‫وكان��ت زواج زينب بنت جحش هدما ً‬ ‫لتلك العادات والتقاليد‪ ،‬وكان الرس��ول‬ ‫(صلى اهلل عليه وسلم) احملك واحملور في‬ ‫تنفيذ هدم تلك القيم اخملالفة لعقيدة‬ ‫املساواة اإلجتماعية‪ ،‬التي استقرت في‬ ‫اجملتمع اإلسالمي في جناحيها‪:‬‬ ‫‪{.1‬إ َّن أ َ ْكرَ َم ُك ْم ِعن َد اللهَّ ِ أَت ْ َق ُ‬ ‫اك ْم}‪.‬‬ ‫ِ‬ ‫ُ‬ ‫��م ِم�� ْن آدَم وَآدَ ُم ِم�� ْن تُرَاب‪ ،‬ال‬ ‫‪{.2‬كلُّ ُك ْ‬ ‫ض َ‬ ‫ض‬ ‫��ل لِ َعرَبِي َعلَى أ َ ْع َج ِم��ي وَال ألَب ْ َي َ‬ ‫َف ْ‬ ‫س َود إِال بِال َّت ْق َوى‪.}..‬‬ ‫َعلَى أ َ ْ‬ ‫‪.1‬هدم التبني ‪..‬مما إهتم به اإلس�لام‬ ‫م��ع تك��ون اجملتم��ع والدول��ة‪ ,‬تنظي��م‬ ‫األُس��رة والزواج والعالقات األُس��رية في‬ ‫نظ��ام مت��وازن رص�ين‪ ..‬يواف��ق الفطرة‬ ‫ويتناس��ب مع متطلبات احلي��اة ‪ ..‬بعيدا ً‬ ‫ع��ن التش��نجات العاطفي��ة‪ ,‬وأول‬ ‫تش��ريعاته اإلجتماعي��ة (النس��ب الى‬ ‫الوالد)‪ ,‬ومس��ألة االبوة‪ ,‬قال تعالى‪َّ { :‬ما‬ ‫‪38‬‬

‫َكا َن ُم َح َّم�� ٌد أَبَا أ َ َح ٍد ِّم��ن ر ِّ َجالِ ُك ْم وَلَ ِكن‬ ‫للهَّ‬ ‫ني وَ َكا َن اللهَّ ُ ب ِ ُك ِّل‬ ‫سو َل ا ِ وَخَ اتمَ َ الن َِّب ِّي َ‬ ‫ر َّ ُ‬ ‫َ‬ ‫ش ْي ٍء َعلِي ًما}‪[ .‬األحزاب‪]40:‬‬ ‫فأع��اد األمور إلى نصابه��ا‪ ..‬فأصبح‬ ‫متبنيه «زيد» يس��مى مجددا ً بـ (زيد بن‬ ‫حارثة الكلبي) بدال ً من (زيد بن محمد)‪.‬‬ ‫وف��ي بداية س��ورة األحزاب مناقش��ة‬ ‫(فطرية) ملس��ألة «األبوة» في اآلية الرابعة‬ ‫حي��ث قوله تعالى‪َّ { :‬م��ا َج َع�� َل اللهَّ ُ لِرَ ُج ٍل‬ ‫اج ُك ُم‬ ‫ِّمن َقلْ َبينْ ِ ِف��ي َج ْو ِف ِه وَ َما َج َع�� َل أَزْوَ َ‬ ‫��م وَ َما‬ ‫الالَّئِ��ي ت َُظا ِه�� ُرو َن ِمن ُْه�� َّن أ ُ َّم َهات ِ ُك ْ‬ ‫��م أَبْن ُ‬ ‫َج َع�� َل أَدْ ِع َي ُ‬ ‫��م َق ْولُ ُكم‬ ‫َاءك ْم ذَلِ ُك ْ‬ ‫اءك ْ‬ ‫��م وَاللهَّ ُ ي َ ُق��و ُل الحْ َ�� َّق وَ ُه�� َو ي َ ْه ِدي‬ ‫بِأ َ ْف َوا ِه ُك ْ‬ ‫س ُط ِعن َد‬ ‫��بيل ادْ ُعو ُه ْم آلبَائ ِ ِه ْم ُه َو أ َ ْق َ‬ ‫َّ‬ ‫الس ِ‬ ‫اللهَّ ِ َف ِ��إن لَّ ْم ت َ ْعلَ ُموا آبَاء ُه ْم َفإِخْ َوان ُُك ْم ِفي‬ ‫ين وَ َم َوالِ ُ‬ ‫َاح ِفي َما‬ ‫س َعلَ ْي ُك ْم ُجن ٌ‬ ‫يك ْم وَلَ ْي َ‬ ‫ال ِّد ِ‬ ‫أَخْ َطأْتمُ ب ِ ِه وَلَ ِكن َّما ت َ َع َّم َد ْت ُقلُوبُ ُك ْم وَ َكا َن‬ ‫اللهَّ ُ َغ ُفورًا ر َّ ِحي ًما}‪[ .‬األحزاب‪]5-4:‬‬ ‫أجمع املفس��رون على أن اآلية نزلت‬ ‫لتغيي��ر نظام التبن��ي ابت��داءا ً من بيت‬ ‫رس��ول اهلل (صل��ى اهلل عليه وس��لم)‬ ‫فأعاد اسم (زيد) إلى نسبه واسم والده‬ ‫إلى أصله بدال ً من (محمد)‪..‬‬ ‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬


‫سایە‬

‫‪www.Sayakurd.com‬‬

‫‪1515‬‬

‫وهذه القضية اإلجتماعية احلساسة‬ ‫ال تتغير بني ليل��ة وضحاها وباصدار أمر‬ ‫إداري وتعميم التوجيه��ات ‪ ،‬بل باختيار‬ ‫النموذج العملي من قائد اجملتمع وربانه‬ ‫وأقرب الناس إليه‪.‬‬ ‫روي عن اب��ن عمر (رضي اهلل عنهما)‬ ‫أن زي��د بن حارث��ة ما كنا ندع��وه إال زيد‬ ‫بن محم��د حتى ن��زل الق��رآن {ادْ ُعو ُه ْم‬ ‫��م}‪ .‬فق��ال النب��ي (صل��ى اهلل‬ ‫آلبَائ ِ ِه ْ‬ ‫علي��ه وس��لم)‪( :‬أن��ت زيد ب��ن حارثة بن‬ ‫شرحبيل)‪.‬‬ ‫‪ .2‬والع��ادة الثاني��ة الت��ي انق��ض‬ ‫اإلسالم على بنياها‪ ،‬وأعاد للزواج أصوله‬ ‫وفطرته وثبت احملرم��ات في الزواج (حترمي‬ ‫الع��رب من ال��زواج م��ن مطلق��ه اإلبن‬ ‫بالتبن��ي أو أرملته مهما كانت الظروف‬ ‫واألح��وال)‪ ..‬فقد أن��زل اهلل في محكم‬ ‫كتابه‪{ :‬وَإِذْ ت َ ُقو ُل لِلَّ�� ِذي أَن ْ َع َم اللهَّ ُ َعلَ ْي ِه‬ ‫س ْك َعلَ ْي َك زَوْ َج َك وَات َِّق‬ ‫وَأَن ْ َع ْم َت َعلَ ْي ِه أ َ ْم ِ‬ ‫للهَّ َ‬ ‫س َ��ك َما اللهَّ ُ ُم ْب ِدي ِه‬ ‫ا وَتُخْ ِفي ِفي ن َ ْف ِ‬ ‫َّاس وَاللهَّ ُ أ َ َحقُّ أَن ت َخْ َ‬ ‫وَت َخْ َ‬ ‫ش��ا ُه‬ ‫ش��ى الن َ‬ ‫ض��ى زَي ْ ٌد ِّمن َْها وَ َط��رًا زَوَّ ْجن َ‬ ‫َاك َها‬ ‫َفلَ َّما َق َ‬ ‫ن َحرَ ٌج ِفي‬ ‫��ي ال َ ي َ ُكو َن َعلَ��ى المْ ُ ْؤ ِم ِن�ي َ‬ ‫لِ َك ْ‬ ‫ض�� ْوا ِمن ُْه َّن وَ َطرًا‬ ‫��م إِذَا َق َ‬ ‫أَزْوَ‬ ‫اج أَدْ ِع َيائ ِ ِه ْ‬ ‫ِ‬ ‫وَ َكا َن أ َ ْم ُر اللهَّ ِ َم ْف ُعوالً}‪[ .‬األحزاب‪]37:‬‬ ‫وقد اس��تغل أعداء اإلسالم كتابة‬ ‫وقصصا ً فاجرة‪ ،‬وصورا ً سيئة للرسول‬ ‫األك��رم (صل��ى اهلل عليه وس��لم) في‬ ‫روايات خيالية عن ه��ذا الزواج املبارك‪،‬‬ ‫وصوروا الرسول األكرم (صلى اهلل عليه‬ ‫وس��لم) باملراهق الوله��ان أو املتلهف‬ ‫خل��ف اجلن��س والغ��رام‪ ..‬متش��بثني‬ ‫بروايات وقال‪ ..‬وقيل‪ ..‬احملشورة في كتب‬ ‫التأريخ والتفسير (غفر اهلل لهم) عن‬ ‫حس��ن نية‪ ..‬فاستغلت من قبل أعداء‬ ‫اإلس�لام للنيل من الرسول (صلى اهلل‬ ‫عليه وسلم) واس��وته ونظافة حياته‬ ‫وعلو شأنه‪..‬‬ ‫ولع��ل أول م��ن تصدى للمبش��رين‬ ‫واملستشرقني وأعداء اإلسالم‪ ،‬في بداية‬ ‫القرن العشرين‪ ،‬الدكتور محمد حسني‬ ‫ساڵی سێیەم زستانی ‪1432-2011‬‬

‫هي��كل (رحمه اهلل) في كتاب��ه اخلالد ‪-‬‬ ‫خلود الرس��الة وسيرة املصطفى (صلى‬ ‫اهلل عليه وسلم)‪( -‬حياة محمد)‪ ..‬حيث‬ ‫كتب يقول‪:‬‬ ‫{ويكف��ي له��دم كل القص��ة م��ن‬ ‫أساس��ها‪ .‬أن تعلم أن زينب بنت جحش‬ ‫هذه‪ ،‬ه��ي ابنة عمة رس��ول اهلل (صلى‬ ‫اهلل علي��ه وس��لم) وأنها ربي��ت بعينه‬ ‫وعنايت��ه‪ ..‬وأن��ه كان يعرفه��ا أهي ذات‬ ‫مفات��ن أم ال قب��ل أن تت��زوج زي��داً‪ .‬وأنه‬ ‫ش��هدها في منوه��ا حتبو م��ن الطفولة‬ ‫إلى الصب��ا إلى الش��باب‪ .‬وأنه هو الذي‬ ‫خطبها على زيد مواله‪}..‬‬ ‫ويس��تمر في الدفاع والرد على أعداء‬ ‫اإلسالم‪..‬‬ ‫{أفيبق��ى بع��د ذل��ك أث��ر له��ذه‬ ‫األقاصي��ص التي يكررها املستش��رقون‬ ‫واملستبشرون؟‬ ‫ولكنها ش��هوة التبشير املكشوفة‬ ‫ت��ارة‪ ،‬والتبش��ير باس��م العل��م أخرى‪،‬‬ ‫واخلصومة القدمية لإلسالم تأصلت في‬ ‫النفوس منذ احلروب الصليبية }‪.‬‬ ‫أما األس��تاذ محمد محمود الصواف‪،‬‬ ‫فانه يكتب في املسألة فيقول‪:‬‬ ‫{فقوله تعال��ى‪{ :‬زَوَّ ْجن َ‬ ‫َاك َها} نص في‬ ‫أن هذا الزواج كان بأمر من اهلل تعالى ملا‬ ‫ذكر فيه من حكمة التش��ريع‪ ،‬ولم يكن‬ ‫برغب��ة النبي (صلى اهلل عليه وس��لم)‪،‬‬ ‫وال مييل��ه كم��ا يقول بع��ض املرجفني ‪-‬‬ ‫أعداء اهلل‪ -‬في هذا الزواج‪}..‬‬ ‫ال��ى أن يق��ول ‪ -‬رحم��ه اهلل‪( : -‬هذه‬ ‫هي قصة زيد وزين��ب بنت جحش‪ ,‬التي‬ ‫إتخذ منها أعداء اإلس�لام تكأة للطعن‬ ‫باإلس�لام ونبي اإلسالم‪ ،‬وقد متادى أعداء‬ ‫الدي��ن ف��ي غيه��م وعتوه��م‪ ,‬وأطلقوا‬ ‫النفس��هم العن��ان فطعن��وا وجرح��وا‬ ‫وأكثروا من اللغو والبهتان‪.‬‬ ‫واتهم��وا النب��ي (صل��ى اهلل علي��ه‬ ‫وس��لم ) زورا ً وبهتان��ا ً وظالال ً بالش��هوة‬ ‫وامليل الى النساء )‪.‬‬ ‫ويعل��ق ااالُس��تاذ س��يد قط��ب على‬ ‫‪39‬‬

‫القص��ة برمته��ا في (في ظ�لال القرآن )‬ ‫فيكتب ‪-:‬‬ ‫(‪ ....‬فطلق زيد زوجه في النهاية‪ ,‬وهو‬ ‫ال يفك��ر اله��و وال زينب‪ ,‬فيما س��يكون‬ ‫بع��د‪ .‬الن العرف الس��ائد كان يعد زينب‬ ‫مطلقة ابن محمد‪ ,‬الحتل له‪ .‬حتى بعد‬ ‫إبطال عادة التبني ف��ي ذاتها‪ .‬ولم يكن‬ ‫قد نزل بعد إحالل مطلقات األدعياء‪ .‬إمنا‬ ‫كان ح��ادث زواج النبي بها فيما بعد هو‬ ‫الذي قرر هذه القاعدة‪ .‬بعدما قوبل هذا‬ ‫القرار بالدهشة واملفاجئة واإلستنكار‪.‬‬ ‫وفي هذا م��ا يهدم كل الروايات التي‬ ‫رويت عن هذا احلادث‪ ,‬والتي تش��بث بها‬ ‫أعداء اإلس�لام قدمي��ا ً وحديث��اً‪ ,‬وصاغوا‬ ‫حولها األساطير واملفتريات! )‪.‬‬ ‫أم��ا في الت��راث فإننا جن��د اإلمام أبو‬ ‫بك��ر بن العربي يرد على مقولة القائلني‬ ‫برواي��ات رؤي��ة النب��ي (صل��ى اهلل عليه‬ ‫وسلم) زينب‪( ....‬أنه باطل اليصح النظر‬ ‫إلي��ه فإن��ه كان معه��ا ف��ي كل وق��ت‬ ‫وموضع‪ ,‬ول��م يكن هناك حجاب مينعها‬ ‫منه فكيف نشأ معها‪ ,‬وينظرها في كل‬ ‫س��اعة وال تقع في قلب��ه إال إذا كان لها‬ ‫زوج‪ ,‬وقد وهبته نفس��ها‪ ,‬وكرهت غيره‬ ‫فلم يخط��ر ذلك ببال��ه‪ ,‬فكيف يتجدد‬ ‫الهوى بعد العدم؟ حاش��ا لذلك القلب‬ ‫املطهر من هذه العالقة الفاسدة )‪.‬‬ ‫‪ .1‬نس��بها‪ ...‬هي حفيدة عبداملطلب‬ ‫جد الرسول (صلى اهلل عليه وسلم)‪.‬‬ ‫‪ .2‬والدتها‪ :‬ولدت زينب في مكة سنة‬ ‫ث�لاث وثالثني قبل الهج��رة‪ ،‬فهي أصغر‬ ‫من رس��ول اهلل (صلى اهلل عليه وسلم)‬ ‫بعشرين سنة‪.‬‬ ‫‪ .3‬زواجه��ا‪ :‬بعد إس�لامها وهجرتها‬ ‫الى املدينة‪ ،‬كانت تستشير النبي (صلى‬ ‫اهلل علي��ه وس��لم) بواس��طة إخته��ا‬ ‫حمن��ة‪ ،‬فإقترح النب��ي (صلى اهلل عليه‬ ‫وس��لم ) زواجها من م��واله زيد‪ ،‬فأصاب‬ ‫العائلة العجب والضيق وعدم الرضا ‪..‬‬ ‫وبع��د االمر اإللهي‪{ :‬وَ َم��ا َكا َن لمِ ُ ْؤ ِم ٍن‬ ‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬


‫سایە‬ ‫سایە‬

‫‪www.Sayakurd.com‬‬

‫‪1515‬‬

‫وال َ م ْؤمنَ��ة إذَا َق َ للهَّ ُ‬ ‫س��ولُ ُه أ َ ْمرًا‬ ‫ضى ا وَر َ ُ‬ ‫َ ُ ِ ٍ ِ‬ ‫َ‬ ‫أَن ي َ ُك��و َن لَ ُه ُم الخْ ِ َي��رَ ُة ِم�� ْن أ ْمرِ ِه ْم وَ َمن‬ ‫للهَّ َ‬ ‫ضالَال ً‬ ‫ض َّ‬ ‫��ل َ‬ ‫س��ولَ ُه َف َق�� ْد َ‬ ‫��ص ا وَر َ ُ‬ ‫ي َ ْع ِ‬ ‫ُّم ِبينًا}[األحزاب‪]36:‬‬ ‫وبهذا الزواج حطم الرس��ول (صلى‬ ‫اهلل عليه وسلم ) عادة مستحكمة في‬ ‫إمتناع الشريفة القرشية من مولى‪....‬‬ ‫لكن حياة الزوجني لم تتصف بالهدوء‬ ‫والسكينة‪ ,‬وكانت تعيره مباضيه‪ ،‬فكان‬ ‫يشتكي الى رسول اهلل (صلى اهلل عليه‬ ‫وسلم)‪ ،‬فلما ازدادت من سوء معاملته‪،‬‬ ‫فكر مليا ً بالفراق والطالق‪ ،‬وكان الرسول‬ ‫(صلى اهلل عليه وس��لم) يهدأه ويقول‪:‬‬ ‫(أمسك عليك زوجك واتق اهلل)‪..‬‬ ‫وانتهى األمر الى الطالق‪.‬‬ ‫‪ .4‬زواجها من رس��ول اهلل (صلى اهلل‬ ‫عليه وسلم)‪-:‬‬ ‫ومل��ا انتهت ع��دة زين��ب ‪ -‬رضي اهلل‬ ‫عنها‪ -‬ج��رى احلديث عن املرحلة الثانية‪,‬‬ ‫وه��ي زواج رس��ول اهلل (صلى اهلل عليه‬ ‫وسلم) بزينب‪ ..‬حس��ب ما ورد في كتب‬ ‫السيرة ‪ ...‬وكما وردت في سورة األحزاب‬ ‫ض��ى زَيْ�� ٌد ِّمن َْه��ا وَ َط��رًا‬ ‫ ‪َ { 37-‬فلَ َّم��ا َق َ‬‫زَوَّ ْجن َ‬ ‫َاك َها}‪.‬‬ ‫وكان��ت زين��ب ‪ -‬رض��ي اهلل عنه��ا‪-‬‬ ‫تفاخر وتزهو أمام أُمهات املؤمنني قائلة‪:‬‬ ‫(ان اهلل أنكحن��ي رس��ول اهلل (صل��ى‬ ‫اهلل عليه وس��لم) من س��بع سماوات‪,‬‬ ‫وزوجكن أهلكن‪ ,‬وزوجن��ي اهلل من فوق‬ ‫عرشه)‪ .‬البخاري‪.‬‬ ‫وكان هذا الزواج املبارك في شهر ذي‬ ‫القعدة من الس��نة الرابعة للهجرة إثر‬ ‫غزوة بن��ي املصطلق (املريس��يع)‪ ،‬وكان‬ ‫عمره��ا ‪ -‬رض��ي اهلل عنه��ا – ي��وم زواج‬ ‫رسول اهلل (صلى اهلل عليه وسلم ) بها‪،‬‬ ‫سبعا ً وثالثني سنة‪.‬‬ ‫وقد أقام الرس��ول (صل��ى اهلل عليه‬ ‫وس��لم) وليمة عظيمة مبناسبة زواجه‬ ‫من زينب‪.‬‬ ‫وقد احتلت زين��ب ‪ -‬رضي اهلل عنها‬ ‫– م��ن قلب رس��ول اهلل(صلى اهلل عليه‬ ‫ساڵی سێیەم زستانی ‪1432-2011‬‬

‫ش��يء من نس��ائه ما أولم عل��ى زينب‪,‬‬ ‫أولم بشاة‪.‬‬ ‫‪6‬إحتل��ت زينب ‪ -‬رض��ي اهلل عنها –‬‫من قل��ب املصطفى املكان��ة املرموقة‪،‬‬ ‫حتى أن أُم املؤمنني عائش��ة ‪-‬رضي اهلل‬ ‫عنها – كانت تقول بأن زينب ‪ -‬رضي اهلل‬ ‫عنها ‪ -‬كانت تنافسها في هذه املنزلة ‪.‬‬ ‫‪ 7‬س��ئل رس��ول اهلل (صلى اهلل‬‫علي��ه وس��لم ) م��ن قب��ل نس��ائه‪ :‬من‬ ‫أسرعنا حلوقا ً بك؟ فقال‪ :‬أطولكن يداً‪...‬‬ ‫فلما ماتت زين��ب ‪ -‬رضي اهلل عنها‬ ‫– علمن بأن (األطول يداً) أكثرهن صدقة‪،‬‬ ‫فقد كانت تعمل بيدها و تتصدق‪.‬‬ ‫‪ 8‬بع��د وفاتها ‪ -‬رض��ي اهلل عنها‬‫– حملت بنعش حس��ب إقتراح أس��ماء‬ ‫بنت عمي��س‪ ...‬فكان��ت أول إمرأة جعل‬ ‫لها نعش‪ .‬وصلى عليها اخلليفة الفاروق‬ ‫عمر بن اخلطاب –رضي اهلل عنه‪-‬‬ ‫‪ 9‬عص��م اهلل زين��ب ‪ -‬رضي اهلل‬‫عنه��ا‪ -‬من حادثة االفك‪ ,‬فلم تقع فيها‪,‬‬ ‫لورعه��ا ‪ ..‬فاحتفظت بح��ب وتقدير أُم‬ ‫املؤمنني عائشة ‪ -‬رضي اهلل عنها –‬ ‫‪ 10‬روت أُم املؤمن�ين زين��ب ‪ -‬رضي‬‫اهلل عنها – تسعة أحاديث منها‪:‬‬ ‫(لوال أشق على أُمتي ألمرتهم‬ ‫بالسواك عند كل صالة) مسلم \‪2422‬‬ ‫‪.‬‬ ‫(اليح��ل الم��رأة تؤمن ب��اهلل واليوم‬ ‫اآلخ��ر أن حتد على ميت ف��وق ثالث ليال‬ ‫إال على زوج أربعة أشهر وعشرا ً ) اإلمام‬ ‫أحمد \‪. 428\6‬‬

‫وسلم) منزلة عظيمة‪ ،‬فكان يحبها حبا ً‬ ‫جماً‪ ،‬وتقر عائشة ‪ -‬رضي اهلل عنها‪ -‬بأن‬ ‫زينب كانت تنافسها في هذه املنزلة‪.‬‬ ‫ومدة زواجها من رسول اهلل (صلى اهلل‬ ‫عليه وس��لم) ست س��نوات وثالثة أشهر‬ ‫وأربعة عشر يوماً‪ ً ،‬ولم تنجب له‪.‬‬ ‫‪ .5‬مناقبها وإمتيازاتها‪:‬‬ ‫تتمي��ز أم املؤمن�ين زينب ‪ -‬رضي اهلل‬ ‫عنها‪ -‬عن نساء العاملني وأمهات املؤمنني‬ ‫ببعض اإلمتيازات نذكر منها‪:‬‬ ‫‪ 1‬إنها م��ن دون أمه��ات املؤمنني‬‫ رضي اهلل عنه��ن‪ -‬تلتقي بأقرب صلة‬‫للقراب��ة‪ ،‬كونه��ا إبن��ة عمة الرس��ول‬ ‫(صل��ى اهلل علي��ه وس��لم)‪ ،‬وه��ذا م��ا‬ ‫يرفعها ومكانتها ف��ي دائرة القربى من‬ ‫الرسول (صلى اهلل عليه وسلم)‪.‬‬ ‫‪ 2‬إنه��ا أصبحت منوذج��ا ً حيا ً من‬‫هدم العادات اإلجتماعية البالية‪..‬‬ ‫‌أ‪ -‬الزواج من املتبنى‪ ،‬وهي السيدة‬ ‫القرش��ية الش��ريفة وصاحب��ة املق��ام‬ ‫العالي في احمليط العام‪.‬‬ ‫‌ب‪ -‬كس��ر حرمة زواج املطلقة من‬ ‫املتبنى لوالده في التبني‪..‬‬ ‫وهذا ما أعاد قضايا الزواج في اجملتمع‬ ‫اإلسالمي اجلديد‪..‬‬ ‫‪ 3‬ان حياته��ا ارتبط��ت بس��ورة‬‫األح��زاب وبحياة زوجها (زي��د)‪ ,‬حيث ورد‬ ‫اسمه في اآلية (‪.)37‬‬ ‫وحي��اة أم املؤمن�ين ف��ي القرآن‬ ‫الكرمي مرتبطة باآليات التالية‪:‬‬ ‫س��ورة األح��زاب‪ ،‬اآلي��ات‪,)36( :‬‬ ‫(‪)53( ,)37‬‬ ‫ُ‬ ‫رضي اهلل عن أم املؤمنني زينب‬ ‫‪4‬كان زواجها بال عقد والش��هود وال‬‫فقد كان��ت مثاال ً في الدين والتقوى‪,‬‬ ‫إج��راءات أُصولية‪ ،‬وكان��ت تفتخر بهذه‬ ‫املزية‪(..‬أن��ا زوجن��ي اهلل من فوق س��بع صادقة احلديث‪ ,‬عظيمة التصدق‪ ,‬تعمل‬ ‫وتتصدق وتتقرب الى اهلل‪...‬‬ ‫سماوات)‪.‬‬ ‫عاشت في بيت النبوة‬ ‫‪5‬أقام رس��ول اهلل (صلى اهلل عليه‬‫وعاشت في قلوب املؤمنني‬ ‫وس��لم ) يوم زواجه من زينب وليمة من‬ ‫ونالت كل آيات املودة واإلحترام‬ ‫خبز وحلم وشاة‪ ،‬ودعا كثرة من الناس ‪.‬‬ ‫رضوان اهلل عليها‪ ...‬والى جنة اخللد‬ ‫يق��ول أن��س ‪ -‬رضي اهلل عنه‪: -‬‬ ‫واحلمد هلل أوال ً وآخرا ً‬ ‫م��ا أولم (صلى اهلل عليه وس��لم ) على‬ ‫‪40‬‬

‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬


‫سایە‬

‫‪1515‬‬

‫‪www.Sayakurd.com‬‬

‫منوعات‬

‫ما هو الصوت‬ ‫الذي يتكرر‬ ‫كل أربع دقائق؟‬

‫كم يبلغ عدد المثلثات؟‬

‫بل الينقطع على اإلطالق‬

‫ما هو الشكل الشاذ بين األربعة التالية‪:‬‬

‫•‬

‫إختبر معلوماتك‪:‬‬

‫ما هي األرض التي قال عنها‬ ‫النبي (صلى اهلل عليه وسلم) إنها‬ ‫أرض صدق؟‬ ‫من أشبه الناس بالنبي (صلى‬ ‫اهلل عليه وسلم) خَ لقا ً وخُ لُقاً؟‬ ‫من هو مخترع الكمبيوتر؟‬ ‫من هو مكتشف أستراليا؟‬

‫•‬ ‫•‬ ‫•‬

‫•‬

‫حلول العدد السابق‪:‬‬

‫أي من هذه األشكال الينتمي‬ ‫للمجموعة؟‬

‫ساڵی سێیەم زستانی ‪1432-2011‬‬

‫اجلواب‪ :‬الشكل ‪.5‬‬ ‫في الشكل ‪ 5‬يجمع السهم القاطع‬ ‫إشارة (‪ )+‬مع املربع الداكن‪ ،‬بينما‬ ‫يجمع إشارة (×) مع الدائرة البيضاء‬ ‫وهو عكس األشكال األخرى‪.‬‬ ‫ما هما العمود اخملتلف من بني‬ ‫هذه اخلمسة أعمدة؟‬ ‫اجلواب‪:‬العمود ‪C‬‬ ‫هو اخملتلف‪ ،‬ألن فيه دائرتني ومثلث‬ ‫و (‪،)+‬‬ ‫أما باقي األعمدة ففيها دائرة‬ ‫ومثلث ومربع و(‪.)+‬‬

‫•‬

‫‪41‬‬

‫األذان ال ينقط��ع عن الكرة االرضية‬ ‫( ‪ ) 24‬س��اعة‪ .‬فس��بحان اخلالق‪ ..‬لقد‬ ‫توص��ل باح��ث ف��ي عل��وم الرياضيات‬ ‫بدولة اإلمارات العربية املتحدة ملعادلة‬ ‫حس��ابية عبقرية‪ ،‬تؤكد إعجاز اخلالق‬ ‫عز و ج��ل في إعالء ن��داء احلق ( صوت‬ ‫األذان <)ط��وال ‪ 24‬س��اعة يومياً‪ ،‬وقال‬ ‫الباح��ث ف��ي دراس��ته‪ :‬إن األذان الذي‬ ‫هو دعاء اإلس�لام إلى عبادة الصالة‪ ،‬ال‬ ‫ينقطع عن الكرة األرضي��ة كلها أبدا ً‬ ‫عل��ى م��دار الس��اعة‪ ,‬فم��ا إن ينتهي‬ ‫في منطقة حت��ى ينطلق في األخرى!‬ ‫وش��رح الباحث (عبد احلميد الفاضل)‬ ‫فكرته بشرحه كيف أن الكرة األرضية‬ ‫تنقسم إلى ‪ 360‬خطاً‪ ،‬حتدد الزمن في‬ ‫كل منطقة منها‪ ,‬يفصل كل خط عن‬ ‫اخل��ط الذي يليه أرب��ع دقائق بالضبط‪,‬‬ ‫واألصل في األذان أن ينطلق في موعده‬ ‫احمل��دد‪ ,‬ويفت��رض أن يؤدي��ه امل��ؤذن أداء‬ ‫حس��نا يس��تمر أربع دقائق من الزمن‪.‬‬ ‫ولتقريب الصورة أكثر فإذا افترضنا أن‬ ‫األذان انطلق اآلن في املنطقة الواقعة‬ ‫عند خ��ط الطول واحد‪ ,‬واس��تمر أربع‬ ‫دقائ��ق‪ ,‬وانته��ت األرب��ع دقائ��ق فإن��ه‬ ‫س��ينطلق في املنطق��ة الواقعة عند‬ ‫اخلط اثنني‪ ,‬وعندما ينتهي س��ينطلق‬ ‫في اخل��ط الثالث ثم الراب��ع‪ .‬وهكذا ال‬ ‫ينقط��ع األذان طوال اليوم الكامل من‬ ‫حي��اة أرضن��ا‪ ,‬وميكن التأك��د بعملية‬ ‫حسابية صغيرة‪ (360×4 :‬خط طول )‬ ‫= ‪ 1440‬دقيقة ‪ (60 / 1440‬دقيقة ) =‬ ‫‪ 24‬ساعة ‪ .‬فسبحان اهلل‬

‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬


‫سایە‬ ‫سایە‬

‫‪www.Sayakurd.com‬‬

‫‪1515‬‬

‫إذا زرعت األمانة‬ ‫فستحصد الثقة‬ ‫في صب���اح يوم ربيع���ي‪ ،‬والش���مس الدافئة‬ ‫تنس���اب إل���ى مكت���ب رج���ل األعم���ال العج���وز‪،‬‬ ‫والرئيس التنفيذي للش���ركة الت���ي يملكها‪ ،‬اتخذ‬ ‫ق���رارا بالتنحي ع���ن منصبه‪ ،‬وإعط���اء الفرصة‬ ‫للدماء الشابة الجديدة بإدارة شركته‪ ..‬لم يرد أن‬ ‫ي���وكل بهذه المهمة ألحد أبنائه أو أحفاده‪ ،‬وقرر‬ ‫اتخ���اذ قرار مختلف‪ ..‬اس���تدعى كل المس���ئولين‬ ‫التنفيذيين الش���باب إلى غرفة االجتماع‪ ،‬والقى‬ ‫بالتصريح القنبلة‪ :‬لقد حان الوقت بالنس���بة لي‬ ‫للتنح���ي واختيار الرئي���س التنفيذي القادم من‬ ‫بينكم‪ ..‬تسمر الجميع في ذهول ‪..‬واستمر قائال‪:‬‬ ‫ستخضعون الختبار عملي وتعودون بنتيجتها في‬ ‫نفس هذا اليوم من العام القادم‪ ،‬وفي نفس هذه‬ ‫القاعة‪ ،‬واالختبار س���يكون التالي ‪:‬س���يتم توزيع‬ ‫البذور النباتية التالي���ة التي أتيت بها خصيصا‬ ‫من حديقتي الخاصة‪ ،‬وسيستلم كل واحد منكم‬ ‫ب���ذرة واحدة فق���ط‪ ،‬يجب عليك���م أن تزرعوها‬ ‫وتعتنوا بها عناية كاملة طوال العام‪ .‬ومن يأتيني‬ ‫بنبته صحية تفوق ما لدى اآلخرين سيكون هو‬ ‫الشخص المستحق لهذا المنصب الهام‪.‬‬ ‫كان بي���ن الحضور ش���اب يدعى جيم‪،‬‬ ‫وشأنه ش���أن اآلخرين اس���تلم بذرته‪ ،‬وعاد‬ ‫إلى منزله‪ ،‬وأخبر زوجته بالقصة‪ .‬أسرعت‬ ‫الزوجة بتحضير الوع���اء والتربة المالئمة‬ ‫والس���ماد‪ ،‬وتم زرع الب���ذرة‪ ..‬وكانا كل يوم‬ ‫ال ينف���كان عن متابعة البذرة واالعتناء بها‬ ‫جيدا‪ ..‬بعد مرور ثالثة أسابيع بدأ الجميع‬ ‫في الحديث عن بذرته التي نمت وترعرعت‬ ‫ما ع���دا جيم‪ ،‬الذي لم تنم���و بذرته رغم‬ ‫كل الجهود التي بذلها‪ ..‬مرت أربعة أس���ابيع‪،‬‬ ‫ومرت خمس���ة أسابيع‪ ..‬وال ش���يء بالنسبة‬ ‫ساڵی سێیەم زستانی ‪1432-2011‬‬

‫لجيم‪ ..‬مرت س���تة أش���هر‪ ،‬والجميع يتحدث‬ ‫ع���ن المدى الت���ي وصلت إلي���ه بذرته من‬ ‫النمو‪ ،‬وجيم صامت ال يتحدث‪..‬‬ ‫وأخي����را أزف الموعد‪ .‬قال جيم لزوجته‬ ‫بأنه لن يذهب لالجتماع بوعاء فارغ‪ ،‬ولكنها‬ ‫قال����ت‪ :‬علين����ا أن نكون صادقين بش����أن ما‬ ‫حدث‪ ،‬وكان يعلم في قراره نفسه بأنها على‬ ‫حق‪ ،‬ولكنه كان يخش����ى م����ن أكثر اللحظات‬ ‫الحرجة التي س����يواجهها في حياته‪ ..‬وأخيرا‬ ‫إتخذ ق����راره بالذهاب بوعائ����ه الفارغ‪ ،‬رغم‬ ‫كل ش����يء‪ ..‬وعند وصوله انبهر من أش����كال‬ ‫وأحج����ام النبات����ات التي كانت عل����ى طاولة‬ ‫االجتماع في القاعة‪ ..‬كانت في غاية الجمال‬ ‫والروعة‪ .‬تس����لل ف����ي هدوء ووض����ع وعائه‬ ‫الف����ارغ عل����ى األرض‪ ،‬وبقى واقف����ا منتظرا‬ ‫مجيء الرئيس مع جمي����ع الحاضرين‪ ..‬كتم‬ ‫زمالئه ضحكاتهم‪ ،‬والبعض أبدى أس����فه من‬ ‫الموق����ف المح����رج لزميلهم‪ ..‬وأخي����را أطل‬ ‫الرئيس‪ ،‬ودخل الغرفة مبتسما‪ .‬عاين الزهور‬ ‫التي نمت وترعت‪ ،‬وأخذت أشكاال رائعة‪ ،‬ولم‬ ‫تفارق البسمة شفتيه‪ ..‬وفي الوقت الذي بدأ‬ ‫الرئي����س في الكالم مش����يدا بم����ا رآه‪ ،‬مهنئا‬ ‫الجميع على هذا النجاح الباهر الذي حققوه‪،‬‬ ‫ت����وارى جيم ف����ي آخر القاع����ة وراء زمالئه‬ ‫المبتهجي����ن الفرحين‪ ..‬ق����ال الرئيس‪ :‬يا لها‬ ‫م����ن زهور ونبات����ات جميلة ورائع����ة‪ ..‬اليوم‬ ‫س����يتم تكري����م أحدكم‪ ،‬وس����يصبح الرئيس‬ ‫التنفيذي القادم‪ ..‬وف����ي هذه اللحظة الحظ‬ ‫الرئيس جيم ووعائه الف����ارغ‪ ،‬فأمر المدير‬ ‫المالي أن يس����تدعي جيم إلى المقدمة‪ .‬هنا‬ ‫شعر جيم بالرعب‪ ،‬وقال في نفسه‪ :‬بالتأكيد‬

‫س����يتم طردي اليوم الني الفاشل الوحيد في‬ ‫القاعة‪ .‬عند وصول جيم سأله الرئيس‪ :‬ماذا‬ ‫ح����دث للبذرة الت����ي أعطيتك إياها؟ قص له‬ ‫ما حدث له بكل صراحة‪ ،‬وكيف فش����ل رغم‬ ‫كل المح����اوالت الحثيث����ة‪ ..‬كان الجمي����ع في‬ ‫هذه اللحظة قائما ينظر ما الذي س����يحصل‪..‬‬ ‫فطل����ب منهم الرئيس الجلوس ما عدا جيم‪،‬‬ ‫ووج����ه حديثه إليهم قائال‪ :‬رحبوا بالرئيس‬ ‫التنفي����ذي المقب����ل جي����م‪ ..‬جرت همس����ات‬ ‫وهمهم����ات واحتجاج����ات في القاع����ة‪ ..‬كيف‬ ‫يمكن أن يكون ه����ذا!؟ وتابع الرئيس قائال‪:‬‬ ‫ف����ي العام الماضي كنا هن����ا معا‪ ،‬وأعطيتكم‬ ‫ب����ذورا لزراعته����ا وإعادته����ا إلى هن����ا اليوم‪،‬‬ ‫ولكن ما كنت����م تجهلونه هو أن البذور التي‬ ‫أعطيتكم إياها كانت بذورا فاسدة‪ ،‬ولم تكن‬ ‫باإلمكان لها أن تنمو إطالقا‪ ..‬جميعكم أتيتم‬ ‫بنبات����ات رائعة وجميلة‪ ..‬جميعكم اس����تبدل‬ ‫الب����ذرة التي أعطيتها له اليس كذلك؟ جيم‬ ‫كان الوحي����د الصادق واألمي����ن‪ ،‬والذي أعاد‬ ‫نفس الب����ذرة التي أعطيت����ه إياها قبل عام‬ ‫مض����ى‪ ..‬وبناء علي����ه تم اختي����اره كرئيس‬ ‫تنفيذي لشركتي‪.‬‬ ‫إذا زرع���ت األمان���ة فس���تحصد الثقة‪.‬‬ ‫إذا زرعت الطيبة فس���تحصد األصدقاء‪ .‬إذا‬ ‫زرع���ت التواضع فس���تحصد االحت���رام‪ .‬إذا‬ ‫زرعت المثابرة فستحصد الرضا‪.‬‬ ‫إذا زرعت التقدير فس����تحصد االعتبار‪ .‬إذا‬ ‫زرعت االجتهاد فس����تحصد النجاح‪ .‬إذا زرعت‬ ‫اإليمان فس����تحصد الطمأنينة‪ .‬ل����ذا كن حذرا‬ ‫الي����وم مما ت����زرع لتحصد غ����دا‪ ..‬وعلى قدر‬ ‫عطائك في الحياة تأتيك ثمارها‪.‬‬ ‫‪xwshkan@yahoo.com‬‬


‫بە ناوی خوای گەورەو میهرەبان‬ ‫بەیاننامەی كۆمەڵی خوشكانی ئیسالمی كوردستان لە یادی ‪8‬ی مارسدا‬ ‫ڕێكخراوەكانی ژنان و خوشكان و ئافرەتان‬ ‫ڕێكخراوەكانی كۆمەڵگەی مەدەنی‬ ‫دایكان و خوشكانی دڵسۆز‬ ‫جەماوەری بە شەرەفی كوردستان‬ ‫لە كاتێكدا كە ڕێكخراوەكانی ژنان و خوشكان یادی (‪ )8‬مارس دەكەنەوە جیهان و عێراق بە گشتی و كوردستان‬ ‫بە تایبەتی بە بارودۆخێكی نا ئاساییدا تێدەپەرێت دەبینین لە زۆربەی واڵتاندا گەل خرۆشاوەو هاتۆتە سەرشەقام بۆ داوا‬ ‫كردنی مافەكانیان و دابینكردنی خزمەت گوزاری و نەمانی حوكمڕانی ستەمكاری و دیكتاتۆری و گەندەڵی‪.‬‬ ‫ئاشكرایش���ە كە ئافرەتی كوردیش وەك چۆن لە هەموو قۆناغەكانی مێژووی كوردس���تاندا ڕۆڵ و دەوری ئیجابی‬ ‫خۆیان گێڕاوەو هەمیش���ە دایكێكی بە میهرو خوش���كێكی بەس���ۆزو خێزانێكی بەوەفا بوون و زۆربەی ژنان قوربانیان داوەو‬ ‫لە زۆر كاتدا بوونەتە قوربانی‪ ،‬ئەمڕۆش ڕۆڵی كاریگەریان هەیە له خۆپيش���اندانەكانی كوردس���تاندا‪ .‬بۆیە ئێمە داواكارین‬ ‫لە خوش���كان و دایكانی كوردس���تان كە وەك هەمیشە ڕۆڵی ئاشتیخوازانەیان بینیوە دووبارە تواناكانیان بخەنەوە گەڕ بۆ بە‬ ‫ئاڕاستە بردنی ئەم بارودۆخەی كوردستان بە ئاقاری ئاشتیانەو ڕوو نەدانی توندوتیژی‪.‬‬ ‫چونك���ە گومان���ی تێدا نیيە كە ه���ەر بارودۆخێكی ناهەموارو توندوتیژی بێتە ئ���اراوە زەرەرمەندی یەكەم ژنانە بە لە‬ ‫دەست دانی ڕۆڵەو براو هاوسەریان‪.‬‬ ‫كەواتە با ئێمەی ژنان بە جیاوازی دەنگ و ڕەنگمانەوە پش���تگیری لە داوا ڕەواكانی كۆمەاڵنی خەڵكی كوردس���تان‬ ‫بكەین‪ ،‬بەاڵم بە شێوازی دیالۆگ و مەدەنیانە و یەكتر قبوڵكردن و گەڕانەوە بۆ ڕای زۆرینەی گەل‪.‬‬ ‫چاالكوانانی بوارەكانی ژنان‪:‬‬ ‫س���ەرەڕای ئەم بارودۆخە سیاس���یانە ژنان ئەمڕۆ ڕووبەڕووی كۆمەڵێك كێش���ەو گرفتی تریش دەبنەوە كە وازهێنان لە‬ ‫كلتوری ڕەسەن و ئاكارو ڕەوشتە بەرزەكان دیارترین هۆكارەكانن‪.‬‬ ‫ڕێ���ژەی توندوتی���ژی دژی ژنان لە بەرزبوونەوەدایە ڕۆژانە چەندین ئافرەت پەنا بۆ خۆس���وتاندن و خۆكوش���تن دەبەن‬ ‫و ئامارەكان���ی ت���ەاڵق و جیابوونەوە ڕوو لە زیادبوونەو خراپ ئاڕاس���تە كردنی ژنان لە بوارەكانی (كۆمەاڵیەتی‪ ،‬سیاس���ی‪،‬‬ ‫ڕاگەیاندن‪ ،‬ئابوری)‪.‬‬ ‫بۆیە پێویس���تە س���ەرجەم ڕێكخراوەكانی ئافرەتان لەم بۆنەیەدا هەڵوێستە بكەن لەسەر كێشەكان و ڕیزبەندی بكەن بۆ‬ ‫كێشە گرنگەكان‪.‬‬ ‫با مەبەست لەم یادكردنەوەیە كە سەرەڕای تایبەتمەندی هەر كۆمەڵگەیەك مۆركێكی جیهانی وەرگرتووە تێكۆشان بێت‬ ‫لە پێناو مافی ڕەوای ئافرەتان و هۆشیاركردنەوەیان بێت لە سەرجەم بوارەكانی ژیاندا بە بەردەوامی نەك تەنها لە ڕۆژی‬ ‫‪/8‬مارسدا چونكە ئافرەتان بە بەردەوامی ڕووبەڕووی كێشە دەبنەوە‪.‬‬ ‫ئێمەش وەك ڕێكخراوێكی ئافرەتان بە دیدو بۆچوونێكی ئیسالمیيەوە هەوڵ دەدەین كە ئافرەتان ئاشنا بكەین بە ئەرك‬ ‫و مافەكانیان‪ ،‬وە كێش���ەی ژنانی كۆمەڵگاكەمان بە كێش���ەی خۆمان دەزانین و بە ئەركی سەرش���انی خۆمانی دەزانین كە‬ ‫ماندونەناسانە ڕووبەڕوویان ببینەوە بە مەرجێك خزمەتی سەرجەم ئافرەتانی تێدا بێت‪..‬‬ ‫ڕێكخراوی‬ ‫كۆمەڵی خوشكانی ئیسالمی كوردستان‬ ‫مەكتەبی سكرتاریەت‬ ‫‪2011/3/7‬‬


‫فۆتۆ‪ :‬گۆران عوسمان‬

‫خۆپیشاندان‪ ،‬ئیرادەی ڕاستەقینەی گەلە‬

saya 15  

گۆڤارێکی وه‌رزییه‌ ڕێکخراوی خوشکانی ئیسلامی ده‌ریده‌کات