Issuu on Google+

G.F.S.V. ‘‘Pharmaciae Sacrum’’ Universitair Centrum voor Farmacie

Foliolum Jaargang 26

# 5 | Juni 2013

Farmacie en recht

Doping als gezondheids- probleem bij sporters Prof. dr. T. Pieters

De farmaceut: criminalist of crimineel? Prof. dr. R.A. Uges


Bij MSD werken wij mee aan een gezonde wereld. Hoe? Door innovatieve geneesmiddelen en vaccins te ontwikkelen en te verstrekken aan mensen over de hele wereld. Samen met gezondheidspartners bieden we toonaangevende oplossingen waarmee we het leven van miljoenen patiënten verbeteren. We luisteren goed naar patiënten, artsen en onze andere partners en

Not just healthcare.

anticiperen op hun behoeften.

Wij vinden dat het ook onze verantwoordelijkheid is om onze geneesmiddelen en vaccins bij de mensen te krijgen die ze nodig hebben, ongeacht waar ze wonen en of ze er geld voor hebben. Om dit te verwezenlijken hebben we vele verreikende programma’s en samenwerkingsverbanden opgezet. Meer informatie vind je op onze website msd.nl.

Copyright ©2010 Merck Sharp & Dohme Corp., a subsidiary of Merck & Co., Inc., Whitehouse Station, NJ, USA. All Rights Reserved.


Foliolum Jaargang

26

Editie

5

Juni

2013

G.F.S.V. “Pharmaciae Sacrum” in samenwerking met het Universitair Centrum voor Farmacie aan de Rijksuniversiteit Groningen

Redactioneel

Voorwoord Redactie 4 Voorwoord Bestuur 5 De noodzaak om doping te zien als een gezondheidsprobleem voor sporters 6 Belangenverstrengeling in de farmacie 8 Farmacie en recht – een succesvolle tandem 10 De farmaceut als criminalist of als crimineel? 11 Zijn weesmiddelen te duur? 13

Facultair

Koffietijd 16 Student in het Buitenland 18 Promovendus 20

18

Pharmaciae Sacrum

Alumnus 21 Fotopagina 22 Carrièredag 24 Biercantus 24 Buitenland Excursie 25 Reglementencommissie 26 Sur Sum Scutra 26 Eten met de nieuwe redactiecommissie 27 P.S. Agenda 29 Jaarverslag ab-actis 30 Activiteitenlijst bestuur ‘12-’13 34 Beleidsplan kandidaat-bestuur 39 Slotpagina 42

Colofon Redactiecommissie

6

Rick IJpelaar, Myrthe de Boer, Marjolein Deurloo, Annelies Noorlander, Niels Jacobs, Ruben van der Galiën //

Ab-actiaat

Myrthe de Boer Korreweg 113a 9714 AG Groningen tel: 06-55358096 foliolum@rug.nl //

Drukkerij

Smeets & Hagenbeck //

Foto voorpagina

Written in the Stars //

Slotpagina

Redactiecommissie //

Oplage 1100//

27

Copyright 2013 Redactiecommissie Foliolum ‘Written in the stars’ der G.F.S.V. “Pharmaciae Sacrum”. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van schrift, druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande toestemming van de auteurs.

Foliolum Juni 2013


Redactioneel Redactiecommissie ´Written in the Stars´ Geachte lezer,

Rick IJpelaar

Dit is ‘m dan, de allerlaatste Foliolum van onze commissie en daarmee de laatste keer dat ik mij tot u richt. Zoals zo vaak in het leven, aan al het mooie komt een eind, zo ook aan onze redactionele werkzaamheden. Met man en macht en met veel liefde en plezier hebben wij voor u dit jaar ons uiterste best gedaan om u kennis bij te brengen over diverse onderwerpen binnen de Farmacie, hebben we genoten van de koffiebezoekjes bij de diverse basiseenheden, namen we u mee naar diverse werelddelen en brachten we u op de hoogte van alle ins en outs van P.S. In ons laatste nummer nemen we u mee naar de wereld van Farmacie en recht. Wat weet u van uw rechten en plichten en waar vindt u dat u of een ander recht op heeft, zomaar twee onderwerpen binnen dit thema. In onze ogen een thema welke binnen de opleiding Farmacie amper belicht wordt, maar wel erg interessant en nuttig is. Prof. Toine Pieters bijt het spits af met de kwestie doping binnen de sport. Vervolgens laten we Dhr. Niels van Steijn, advocaat, aan het woord over de belangenverstrengeling in de farmacie. Hoe onafhankelijk zijn onderzoekers bijvoorbeeld? Prof. Marie-Hélène Schutjens werkt als advocaat en geeft juridisch advies op het gebied van farmacie en zorg. Ze vertelt u over de bijzonderheden van haar beroep en hoe ze hier toe gekomen is. Prof. Donald Uges is betrokken geweest als getuigendeskundige tijdens verschillende farmaceutisch gerelateerde rechtszaken, waarover hij zijn visie openbaart. Als laatste willen Dr. Stefan Vegter en Prof. Maarten Postma u betrekken bij de discussie in hoeverre bepaalde (dure) geneesmiddelen vergoed moeten worden of niet. Binnen de rubriek ‘Koffietijd’ zijn we op bezoek geweest bij Prof. Wilffert, hoofd van de basiseenheid Farmacotherapie en Farmaceutische Patiëntenzorg. Evianne van der Kruk neemt ons mee naar de stad van de liefde, waar zij vertelt over haar leven in Parijs en haar masterproject daar. Ook feliciteren we Marlies Schippers met haar promotie. In het P.S. deel tonen we u naast de normale foto’s ook licht gênante foto’s op de fotopagina om het jaar mooi af te sluiten. Arjen Wolterink, alumnus van P.S., vertelt over zijn werkzaamheden na het afronden van zijn studie. We nemen u vervolgens mee naar Krakau en Berlijn, de bestemmingen van de buitenlandexcursie, en laten u genieten van alle verhalen over de biercantus. We stellen u ook weer twee nieuwe commissie voor; de reglementscommissie en de commissie Farmaceutische Wetenschappen Sur Sum Scutra. Zoals de traditie voortschrijft brengen we u verslag van onze spelavond met de nieuwe redactiecommissie en laten we de ab-actis van het bestuur aan het woord met het jaarverslag en de activiteitenlijst van het bestuur. Het kandidaatsbestuur zal vervolgens hun beleidsplan aan u presenteren. We sluiten deze editie af met enkele persoonlijke bedankjes van onze commissie. Wij hebben u dit jaar met veel plezier vijf edities van het Foliolum gebracht. Ik hoop dat u net zoveel heeft kunnen genieten van onze edities en wil u nu nog veel leesplezier toewensen met ons allerlaatste Foliolum. Met vriendelijke groet, Namens de 26e redactiecommissie ‘Written in the Stars’ Rick IJpelaar h.t. praeses

6

Foliolum Juni 2013


Pharmaciae Sacrum Geachte lezer,

Lotte Šebek

Voor u ligt het vijfde nummer van het Foliolum van dit collegejaar. Ook dit keer heeft de Redactiecommissie weer een mooi thema uitgekozen, namelijk Farmacie en Recht. Dit onderwerp heeft veel verschillende invalshoeken. De eerste invalshoek waaraan ik dacht, is die van Farmacie en Strafrecht. Ook andere invalshoeken, zoals die verderop in dit Foliolum nog behandeld zullen worden, zijn mogelijk. Zo kan men bijvoorbeeld denken aan het recht op geneesmiddelen en het recht op vergoeding: wanneer kan men hierover spreken? In Nederland heeft iedereen toegang tot geneesmiddelen wanneer iemand ziek is. Dit is iets wat in onze leefwereld als heel normaal wordt beschouwd. Het kunnen gebruiken van geneesmiddelen is echter voor mensen in veel landen nog een luxe. In Nederland kennen wij een goede gezondheidszorg en een goede sociale zekerheid. Er zullen in Nederland weinig patiënten zijn die geen geneesmiddelen kunnen nemen, omdat zij deze bijvoorbeeld niet kunnen betalen. In Amerika ligt dit al heel anders. Doordat er daar minder sprake is van sociale zekerheid en er veel meer mensen onder de armoedegrens leven, zijn geneesmiddelen daar niet vanzelfsprekend. Ze zijn er echter nog wel voor handen. In derdewereldlanden zijn geneesmiddelen slechts voor enkele mensen weggelegd. Veel ziekten die voornamelijk heersen in deze landen kennen nog weinig geneesmiddelen en er wordt hier ook weinig onderzoek naar gedaan. Zoals ik eerder al schreef is dit het vijfde Foliolum van dit collegejaar en dat betekent dat dit alweer het laatste nummer is van Redactiecommissie ‘Written in the Stars’. De commissie heeft veel interessante thema’s gekozen en mooie nummers uitgebracht en het is voor mij iedere keer een leuke uitdaging geweest een voorwoord te schrijven. Voor dit nummer heb ik ook mijn laatste voorwoord geschreven. Na een jaar lang bestuur te zijn geweest, is het voor ons al bijna ten einde. In dit Foliolum staan de stukken die ons bestuursjaar afronden en het nieuwe bestuursjaar zullen inluiden, zoals het beleidsplan van het kandidaat-bestuur. Ons jaarverslag en onze activiteitenlijst zijn onder anderen opgenomen in dit Foliolum. Het is een raar gevoel om mij te bedenken dat dit bijna het definitieve einde is van dit jaar vol met mooie gebeurtenissen. Dit jaar heb ik een geweldige band opgebouwd met mijn bestuursgenoten en hebben we vele hoogtepunten meegemaakt, waaronder natuurlijk de Diesweek en de BEC. Ik wens het nieuwe bestuur veel succes en vooral veel plezier toe in het komende jaar! Als laatste wil ik u nog veel leesplezier wensen met dit Foliolum! Met vriendelijke groet, Namens het 131e bestuur der G.F.S.V. “Pharmaciae Sacrum”, Lotte Šebek h.t. praeses

Foliolum Juni 2013

7


Redactioneel De noodzaak om doping te zien als een gezondheidsprobleem voor sporters[1] Al meer dan honderd jaar staat topsport voor grenzen verleggen. Met hulp van de nieuwste ontwikkelingen in wetenschap en technologie presteren sporters steeds een beetje beter. In de jacht op roem, geld en prestige worden alle middelen in de strijd geworpen. Talent, intelligentie en doorzettingsvermogen, maar ook misleiding en omkoping maken hier deel van uit. Spieren en bloed worden opgepept, zenuwen gestaald en kleding wordt gestroomlijnd. Topsport is een aantrekkelijke proeftuin voor wetenschap, industrie en staat. Mondiaal gezien staat sport in de top vijf van sectoren met de grootste economische waarde. Als commercieel uithangbord voor wereldmerken als Coca-Cola, Nike en Samsung en vertegenwoordiger van de olympische droom “Citius, altius, fortius” zijn topsporters vaandeldragers van vooruitgang. Maar hoe ver kunnen en mogen topsporters gaan in de jacht op medailles en nieuwe records? Waar houdt sportief gedrag op en beginnen onsportieve kunstgrepen? Ontsnappen aan een duivelsdilemma Een toenemend aantal ethici en sportwetenschappers nemen stelling tegen het huidige op ‘zero tolerance’ gebaseerde anti-dopingbeleid. Wie schoon maakt, zal vuil vinden. De controles hebben veel weg van een intelligentietest, zeggen wetenschappers. Het is onderdeel van een kat-en-muisspel tussen atleten en dopingbestrijders. De slimmeriken met toegang tot de meest geavanceerde technologie gaan vrijuit. Dopingbestrijders zitten er dichter op dan ooit, maar ze zullen nooit alles kunnen opsporen. Doping is onuitroeibaar en onlosmakelijk verbonden met topsport. Sporters zijn nu eenmaal geïnteresseerd in alles wat hun prestatie kan verbeteren. Terwijl oude producten als anabolen, amfetaminen, EPO, groeihormoon en diuretica populair blijven, krijgen ze in hoog tempo gezelschap van de meest geavanceerde nieuwe doping moleculen. Het gaat om amino-imidazole carboxamide ribotide (AICAR), of het wegens bijwerkingen door GSK uit de pijplijn genomen experimentele geneesmiddel GW-501516 tegen metabool syndroom en obesitas. Beide stoffen behoren net als insuline tot de groep van metabole modulatoren (respectievelijk een AMPK agonist en PPARdelta agonist) en kunnen het duurvermogen van sporters mogelijk vergroten. Naast deze moleculen zou het ook mogelijk zijn om door middel van genetische therapie de prestaties van sporters te verbeteren. Deze nieuwste vorm van ‘enhancement’ biedt zoveel ongekende mogelijkheden dat de ‘wapenwedloop’ in de sport alleen maar

8

Foliolum Juni 2013

Prof. dr. Toine Pieters

zal intensiveren. Actie leidt tot reactie. In de strijd tussen Goed en Kwaad houden doping en anti-doping elkaar in stand. Ook de invoering van een biologisch paspoort biedt geen garantie op het uitbannen van doping. Vindingrijke begeleiders van sporters zullen altijd manieren vinden om individuele biologische parameters te manipuleren. De recente ontmaskering van sporticonen als Lance Armstrong en Michael Boogerd laten dit op een onthutsende manier zien. Bovendien blijken opmerkelijke fluctuaties in deze parameters geen waterdicht bewijs op te leveren voor doping. Een ‘zerotolerancebeleid’ voor doping nodigt uit tot ‘kamikazegebruik’. Als je doping met de harde hand verbiedt loop je net als bij drugsgebruik het risico het gebruik de illegaliteit in te drukken. Eenmaal verbannen naar een schimmig zwart gebied zijn sporters aangewezen op slikken en prikken zonder enige vorm van medische controle. Het beeld dringt zich op van dopingdealers die in smoezelige achterkamertjes hun waar aanprijzen en ‘anonieme’ postpakketjes die via internet bij sporters thuisbezorgd worden. Opgejaagd door de dopingjagers grijpen ze naar experimentele, niet opspoorbare stoffen met onbekende, potentieel gevaarlijke, bijwerkingen. En om de pakkans te verkleinen zullen sporters die gezondheidsklachten hebben zich minder snel melden bij medische hulpverleners. Niet alleen vanuit gezondheidsoverwegingen is een ‘zerotolerancebeleid’ problematisch. Met de keuze voor ‘zerotolerance’ in de aanpak van doping halen sportautoriteiten een juridisch en maatschappelijk monstrum binnen boord. Bij het huidige systeem van ‘out-of-competition-controles’ en ‘where-abouts’ is de menselijke waardigheid en integriteit van het lichaam van de sporter in het geding. Hiermee lopen de sportautoriteiten het risico om met een beroep op ‘fair play’ democratische rechtsbeginselen met de voeten te treden en nemen ze afscheid van de sporter als redelijke mens en burger. Via de achterdeur van ‘zero-tolerance’ transformeert de topsporter in een gladiator aan de ketting. In de publieke discussies over doping wordt door de anti-doping partijen voortdurend teruggegrepen op het antieke ideaal van eerlijk spel en verbroedering door sport. Als retorisch instrument blijkt dit beeld bijzonder effectief om iedere vorm van liberalisering in het dopingbeleid tegen te houden. Het heeft alles te maken met uitstraling naar buiten toe. Op grootschalige sportevenementen is het makkelijk publiciteit scoren. Maar voor het ontwikkelen van nieuwe stimulerende


visies op sportontwikkeling werkt het contraproductief. Moderne sport is een competitieve onderneming die een integraal onderdeel vormt van bredere technologische en maatschappelijke ontwikkelingen. Het getuigt van een dubbele moraal om winnen en het verleggen van grenzen in de samenleving te belonen en aan de andere kant ditzelfde grenzeloze streven in de sport te muilkorven met een appèl op eerlijk spel. Het straffen van atleten omdat ze zich niet zouden houden aan traditionele sportwaarden is niet meer en niet minder dan het bestraffen van hun keuze om moderne sport te bedrijven. Net als elders in de samenleving dienen waarden en normen afgestemd te zijn op sportpraktijken in het heden en niet in het verleden. Eerlijk spel in het tijdperk van genetische technologie verdient in ieder geval een hernieuwde weging van waarden en normen. Het erkennen, herkennen en inventariseren van de risico’s die inherent zijn aan het bedrijven van topsport is een eerste stap in dit afwegingsproces. Topsport gaat niet zozeer over gelijkheid en broederschap maar over ongelijkheid en competitie als uitkomst van een genetische loterij. In het spel van winnen en verliezen wordt alles wat kan ook geprobeerd. Doping vormt een integraal onderdeel hiervan. Atleten weten merendeels wat ze willen en kennen de risico’s verbonden aan het tot het uiterste van hun kunnen gaan. Mits goed geïnformeerd kunnen ze zelf inschatten of en in hoeverre ze bereid zijn risico’s te nemen. Respect voor de autonomie van individuele sporters betekent in principe dat iedere sporter zelf verantwoordelijk is en blijft voor de gevolgen van zijn of haar risicogedrag. Maar het is zeer de vraag of zelfcontrole in de sport tegen de achtergrond van de grote economische en maatschappelijke belangen haalbaar en verantwoord is. De druk jezelf voortdurend te moeten verbeteren, daar kunnen sporters over struikelen en soms in de letterlijke zin van sterven in het harnas. Het erkennen van een inherent onvermogen tot zelfcontrole in de topsport maakt duidelijk dat voor een laat-maar-waaien houding tegenover doping geen plaats is. Ook hier bijt de slang in zijn eigen staart. Naar een nieuwe kijk op doping Gegeven de continuïteit in het aanbod én de vraag naar nieuwe dopingmiddelen ben ik voorstander van een herijking van het huidige dopingbeleid. Nederland moet in mijn ogen niet klakkeloos de internationale regelgeving volgen. Een eigen positie hebben we nu niet. Het wordt hoog tijd om ons internationaal sterk te maken voor een beleid gericht op gezondheidswinst en schadebeperking. Internationaal is overeengekomen om de volgende drie criteria te hanteren bij de beoordeling van een dopingmiddel. Eén: prestatiebevorderend. Twee: schadelijk voor de gezondheid. En drie: in strijd met het

Prof. dr. Toine Pieters (1960) studeerde farmacie met als hoofdvak moleculaire biologie aan de Universiteit van Utrecht. Na zijn apothekersopleiding was hij als AIO-wetenschapsonderzoek verbonden aan de Faculteit der Cultuurwetenschappen van de Universiteit Maastricht (19891993). In de periode 1993-1997 is hij als docent werkzaam geweest op het gebied van maatschappelijke en ethische aspecten van biotechnologie bij de Faculteit Wijsbegeerte van de Rijksuniversiteit Groningen en bij de Vrije Universiteit. Hij is vanaf 1998 als senior onderzoeker en docent verbonden aan de afdeling Metamedica van het VU medisch centrum. In 2001 is hij benoemd tot bijzonder hoogleraar aan de Universiteit Groningen bij de Afdeling Sociale Farmacie en Farmaco-epidemiologie. Hij was en is in verschillende bestuurlijke functies actief binnen het VU medisch centrum. In de periode 2005-2009 was hij voorzitter van de Wetenschappelijke Programmacommissie van de KNMP en vanaf 2007 voorzitter van de Stichting Nationaal Farmaceutisch Museum. Eind 2008 is hij benoemd tot bijzonder hoogleraar in de geschiedenis van de farmacie aan de Universiteit Utrecht.

‘fair-play’ beginsel van de sport. Prestatiebevordering lijkt ons het meest omstreden, want moeilijk te bewijzen criterium voor doping. Het is niet voor niks dat de meeste deskundigen in dit boek zich bij Harm Kuipers aansluiten en vraagtekens plaatsen bij dit criterium. Ook hebben we laten zien dat koersen op de authentieke geest van de sport getuigt van weinig historisch besef. Sport is voortdurend in beweging en daarmee ook de normen en waarden die hiermee samenhangen. Ook dit criterium is rijp voor de prullenbak. Blijft over de gezondheid. Wie heeft verstand van gezondheid? De dokter. Die krijgt de plaats die hij verdient. Maar dan wel een sportarts met een duidelijk herkenbare professionele rol en positie, inclusief een controleerbaar takenpakket. De sportarts doet in overleg met de sporter wat hij nodig acht voor een optimale voorbereiding op de wedstrijd en doet hiervan verslag in medische dossiers. De dossiers zijn ten allen tijden opvraagbaar voor toezichthoudende instanties zoals de gezondheidsinspectie. Tijdens een toernooi of sportevenement onderwerpen de deelnemende sporters zich aan een algeheel gezondheidsonderzoek, in het bijzonder toegespitst op klinisch relevante parameters zoals bloedwaarden. Is bijvoorbeeld de hematocriet-waarde boven het toegestane maximum dan wordt de atleet uitgesloten van competitie. Niet omdat hij/zij een dopingregel heeft overtreden en dus gestraft moet worden, maar omdat het voor hem/haar medisch niet verantwoord is mee te doen. Wat mij betreft komt hiermee zo snel als mogelijk een einde aan de geldverslindende en maatschappelijk ontwrichtende dopingjacht en politieoptredens. Referenties 1. Dit is een aangepaste versie van hoofdstuk13 uit: Van der Hoek S. Pieters T. (2009) Supergenen en turbosporters; Een nieuwe kijk op doping. Amsterdam: Nieuw Amsterdam (ISBN 978904680427)

Foliolum Juni 2013

9


Redactioneel Belangenverstrengeling in de farmacie

Mr. Niels van Steijn Met enige regelmaat staat het punt van de belangenverstrengeling in de farmacie in de publieke belangstelling. Media of politici stellen vraagtekens bij de onafhankelijkheid van een onderzoeker (vooral als de boodschap hen niet aanstaat) of bekritiseren de invloed van de farmaceutische industrie op het voorschrijfgedrag van de arts. De gedachte hierachter is dat het belang van de patiënt bij de keuze van een geneesmiddel centraal hoort te staan en niet ook een financieel belang. De oude geneesmiddelenwetgeving maakte al duidelijk dat huisarts en apotheker elkaar niet mogen bevoordelen. [1] In 1992 trad een Europese richtlijn in werking die toezag op de relatie tussen de farmaceutische industrie en de arts/apotheker en het verlenen van gunstbetoon aan banden legde (het aanbieden van geschenken, luxe reizen etc.). De Europese wetgever probeerde daarmee te bereiken dat artsen hun taak bij het voorschrijven van geneesmiddelen volkomen objectief kunnen verrichten zonder te worden beïnvloed door financiële prikkels. Opmerkelijk is dat deze regelgeving ook toeziet op de relatie tussen de farmaceutische industrie en de apotheker, terwijl de apotheker in de Nederlandse praktijk niet degene is die de geneesmiddelen voorschrijft of daar heel veel invloed op kan uitoefenen. Ik weet niet of ooit gedegen is onderzocht in hoeverre het voorschrijfgedrag beïnvloed wordt door gunstbetoon of financiële banden, maar de wetgever gaat daar wel van uit. Sterker nog: in de meeste gevallen is de mogelijkheid van ongewenste beïnvloeding al voldoende voor het opleggen van juridische maatregelen. [2] De eeuwwisseling stond in het teken van marktwerking in de zorg. Als gevolg daarvan werd de geneesmiddelenwetgeving opgeschoond. Zo mochten ook anderen dan apothekers eigenaar van een apotheek worden en was er zelfs het plan om de beroepenscheiding tussen huisarts en apotheek maar helemaal af te schaffen, zodat ook de huisarts geneesmiddelen aan het publiek mocht afleveren.[3] Van dat laatste is het nooit gekomen. In de vernieuwingsdrift werd echter ook een artikel geschrapt op grond waarvan het de huisarts verboden was om financiële banden met een apotheker aan te gaan. De tegenhanger daarvan stond nog wel in de wet: de apotheker mocht geen financiële banden met de huisarts hebben.[4] Een onderneming sprong in dit gat in de wet en richtte in Boxmeer een apotheek op, waarin een aantal lokale huisartsen participeerden. Zij mochten zich

10

Foliolum Juni 2013

niet met de bedrijfsvoering bemoeien, maar ontvingen wel een deel van de winst die met de geneesmiddelenverkoop werd gemaakt. Formeel was het voor huisartsen immers niet meer verboden om financiële banden met een apotheek aan te gaan. De apotheek die werd geconfronteerd met deze nieuwe concurrent, heb ik bijgestaan met de stelling dat hier sprake was van oneerlijke concurrentie. De apotheek ving echter bot bij de voorzieningenrechter, die wees op de onduidelijkheid in de wetgeving en vond dat dit toch vooral een taak was voor de Inspectie voor de Gezondheidszorg (“IGZ”). IGZ dacht echter nogal verdeeld over deze kwestie. Aanvankelijk was de constructie goedgekeurd, maar later werden daar toch weer vraagtekens bij gezet. IGZ kwam echter niet in actie. Mogelijk werd de constructie, ondanks de bezwaren, binnen het ministerie gezien als een interessante nieuwe toetreder die voor een kostenbesparing (meer concurrentie) zou kunnen zorgen. Uiteindelijk had ik met de apotheek bij het hof wel succes. Het hof oordeelde: “de kans dat de huisartsen bedoeld of onbedoeld de keuze van de patiënt voor een apotheek, welke keuze vrij behoort te zijn, beïnvloeden is objectief niet te verwaarlozen. Daarmee bestaat, dan wel dreigt, een reëel gevaar van belangenverstrengeling”. De Hoge Raad heeft deze uitspraak later bevestigd.[5] Ondertussen werd de nieuwe Geneesmiddelenwet in de Tweede Kamer behandeld en is vanuit diverse hoeken gepleit om de wet aan te scherpen. Deze aanscherping is er uiteindelijk ook gekomen in de vorm van artikel 11 Besluit Geneesmiddelwet: “Het is voorschrijvers en apotheekhoudenden verboden met elkaar rechtstreeks of indirect een overeenkomst of een andere vorm van samenwerking aan te gaan die tot gevolg heeft of kan hebben dat het ter hand stellen van UR-geneesmiddelen aan patiënten door andere overwegingen dan die van een goede geneesmiddelenvoorziening wordt beïnvloed”. Betekent dat nu dat huisartsen en apothekers niet met elkaar samen mogen werken? Uiteraard niet. Zolang de “goede geneesmiddelenvoorziening” niet wordt aangetast is veel mogelijk. De wetgever doelde hiermee aanvankelijk op farmacotherapeutisch overleg of andere professionele samenwerkingsverbanden. Er zijn na invoering van artikel 11 Besluit Geneesmiddelwet vele rechtszaken gevoerd over beweerde belangenverstrengeling, vaak in verband met apothekers in gezondheidscentra. Vrijwel al deze zaken zijn gestrand op het feit dat niet (voldoende) kon worden aangetoond dat de huisartsen financieel beter werden van de samen-


Niels van Steijn is advocaat en richt zich op het civiele- en bestuursrecht. Daarnaast heeft hij onder andere kennis opgedaan over het gezondheids- en farmaceutisch recht. werking. In een enkel geval werd toegestaan dat het geld dat een apotheker in een gezondheidscentrum bovenop de “gewone huur” zou gaan betalen in een speciale stichting werd gestopt, die dat geld gebruikte voor zorggerelateerde projecten en waarvan de huisarts financieel niet beter zou worden. Een geval waarin een huisarts aandeelhouder was van een onderneming die de apotheek van zijn broer een lening had verstrekt werd door de voorzieningenrechter niet voldoende geacht voor een verbod. Daarnaast heeft de minister van VWS zich in het verleden op het standpunt gesteld dat een reële vergoeding mogelijk zou kunnen zijn wanneer een huisarts als geneesmiddelen-uitdeelpost fungeert voor een apotheek. De praktijk blijft dus weerbarstig. IGZ lijkt niet de meeste prioriteit te stellen aan de behandeling van klachten over belangenverstrengeling, zolang de patiënt niet direct in gevaar dreigt te komen. Opvallend is dat veel van dit soort zaken niet worden uitgeprocedeerd. Het is goed mogelijk dat apothekers het erbij laten zitten om financiële redenen of vanwege de relatie met de huisartsen. Daarbij zijn we aangekomen bij een ander belangrijk punt. In veel gevallen was de relatie tussen huisartsen en apothekers om diverse redenen al niet zo goed. Men gaat dan in het uiterste geval naar mogelijkheden zoeken om van de ander af te komen, met soms drastische consequenties. Een bekend voorbeeld uit de farmaceutische rechtspraak is de komst van een tweede apotheek in het kleine plaatsje Ruurlo met steun van de lokale huisartsen en zorgverzekeraar.[6] De zittende apotheker klaagde met succes de huisartsen, nieuwe apotheek en zorgverzekeraar aan. Hij kreeg tot aan de Hoge Raad gelijk en heeft uiteindelijk aanzienlijke bedragen aan schadevergoeding geïncasseerd. De les hieruit is, zoals met veel zaken in het leven, dat een goede relatie een hoop ellende kan voorkomen. Voorkomen is beter dan genezen.

Referenties 1. art. 11 van de Wet regelende de uitoefening der geneeskunst (vervallen in 1997); art. 18 Besluit uitoefening artsenijbereidkunst 2. art. 1 lid 1 zz Geneesmiddelenwet bestraft al het “in het vooruitzicht stellen” van voordelen, zie ook art. 11 Besluit Geneesmiddelenwet 3. initiatief voorstel van 6 december 2001 van Tweede Kamerleden Van Blerck-Woerdman, Oudkerk, Buijs en Van der Vlies (TK, vergaderjaar 2001-2002, 28 158, nr 2) 4. art. 18 Besluit uitoefening artsenijbereidkunst 5. HR 24 april 2008, LJN: BC1235 (rechtspraak.nl) 6. HR 28 september 2007, LJN: BA4127

Foliolum Juni 2013

11


Redactioneel Farmacie en recht – een succesvolle tandem

Prof. mr. Marie-Hélène Schutjens Lot Het kan raar lopen. Ik wilde Geneeskunde studeren, maar het lot bepaalde drie keer anders. Uiteindelijk ben ik afgestudeerd in het Nederlands recht. Hoe kwam dan toch farmacie erbij? Wederom is het leven een loterij. Veel mensen in mijn omgeving studeerden Farmacie. Mijn juridische scriptieonderwerp ontleende ik aan het Pharmaceutisch Weekblad dat iedere vrijdag op de mat viel: aansprakelijkheid en de bijsluiter. Ik rolde meteen na mijn afstuderen in een groot Europees onderzoek naar regelgeving op het gebied van de farmacie. Een betere start van mijn loopbaan kon ik me niet wensen. Het farmaceutisch recht bleek een zo breed en veelzijdig terrein, nog onontgonnen, interessant én met aanknopingspunten in de zorg – uiteindelijk toch nog iets met medicijnen. Specialisatie en diversiteit In de jaren daarna ben ik me steeds meer op dit terrein gaan specialiseren. Na mijn promotie op het gebied van octrooirecht en geneesmiddelen ben ik advocaat geworden, daarna manager juridische zaken bij Nefarma, een brancheorganisatie van de farmaceutische industrie, en sinds zes jaar heb ik een eigen kantoor dat juridische adviezen geeft op het gebied van farmacie en zorg. Sinds 2000 ben ik bovendien één dag per week hoogleraar farmaceutisch recht. Inmiddels zijn er tijdschriften op het gebied van het farmaceutisch recht en is er ook een wetenschappelijke vereniging (www.vfenr.nl). Steeds meer studenten Farmacie doen ook rechten en rechtenstudenten hebben belangstelling voor farmacie. Mijn les, en dus boodschap is: specialiseer je ergens in waar je hart ligt en doe kennis en ervaring op vanuit diverse perspectieven en posities. De benadering van een probleem – welke dat ook is – vanuit een brede blik op de wereld maakt je werk boeiender en leuker, en meestal ook succesvoller. Niets is zo fnuikend voor vooruitgang als ééndimensionaal denken en doen. Niet procederen maar praten Binnen de farmacie zijn er heel veel juridisch relevante onderwerpen: van octrooirecht tot aansprakelijkheid, van preferentiebeleid tot misleidende reclame, van counterfeit tot handelsvergunning. Diverse partijen zijn betrokken en worstelen daarmee: bedrijven, apotheken, ziekenhuizen, patiëntenorganisaties. Ik probeer daarbij te helpen door uit te leggen, handvatten te geven om met die regels om te gaan en daar waar nodig oplossingen te vinden. Ik werk vanuit de filosofie dat die oplossingen bij voorkeur buiten de rechtszaal moeten worden gevonden;

12

Foliolum Juni 2013

in dialoog en samenwerking komen tot heldere afspraken waarmee men verder kan. Dingen ingewikkeld maken en elkaar de tent uitvechten lossen vrijwel nooit iets op, omdat men uiteindelijk toch weer verder moet – ook met elkaar. Saai Dit boeiende veld breng ik ook zo veel mogelijk in de studie Farmacie. Een moderne apotheker moet een brede en reële blik hebben op de wereld waarin hij werkt of straks zal werken. De laatste jaren zien we steeds meer aandacht voor regels, over kwaliteit maar zeker ook over kosten. Deze regels komen niet uitsluitend meer uit Den Haag. Zo moet ook steeds meer rekening worden gehouden met contracten en beleid van zorgverzekeraars. Het is voor studenten Farmacie belangrijk om daarom een goede basiskennis te hebben en ogen en oren open te houden. En voor degenen die nog steeds denken dat juridische kwesties saai zijn: ik kom graag een keer een gastcollege verzorgen om het tegendeel te bewijzen. Er is bovendien nog een reden om vanuit Tilburg naar Groningen te komen. Ik begon dit stukje met de loterij. 33 jaar na dato wil mijn dochter Geneeskunde gaan studeren. Ik vreesde wederom het lot. Maar tijdens het schrijven van deze bijdrage krijgt mijn dochter bericht dat ze niet hoeft te loten maar via decentrale selectie is geplaatst voor Geneeskunde in Groningen.


De farmaceut als criminalist of als crimineel? Prof. dr. Donald R.A. Uges Een wetenschapper (m/v), zoals de farmaceut, en een criminalist, zoals de rechercheur, zijn beiden bezig met waarheidsvinding. De apotheker zoekt naar het ware geneesmiddel in de optimale kwaliteit, vorm en dosering voor de patiënt met zijn specifieke ziekte of aandoening. De rechercheur en de forensisch jurist onderzoeken of de verdachte de dader is van een criminele daad met daarbij het omschreven slachtoffer. De rechter zal uiteindelijk moeten bepalen of hij de aangeboden “waarheid” wettig en overtuigend vindt. Hierbij moeten we bedenken dat, al doet iedereen zijn best, hij uitgaat van de kennis en overtuiging van dat moment. De waarheid menen we te kennen, maar volgens Einstein is de werkelijkheid slechts een hypothese. Onze maximale waarheid zou dus gelijk moeten zijn aan de werkelijkheid. Helaas is echter de waarheid afhankelijk van religie, politiek, kennis en inzicht van dat moment en plaats. Het kan dus zijn dat wanneer de apotheker een geneesmiddel bereidt, aflevert, adviseert en controleert, hij dat met de kennis van vandaag optimaal doet. Echter een paar jaar later zouden deze handelingen als foutief beoordeeld kunnen worden. Immers velen hebben vroeger penicilline bij griep aanbevolen en antipsychotica bij een cocaïne-psychose. Vroeger lagen we weken na een hersenschudding in bed, nu uren. Zelf heb ik in 1978 onder ede in een rechtszaak beweerd dat de zeer hoge concentratie van amitriptyline in het hartbloed van een slachtoffer niet met het leven verenigbaar is. Vijf jaar later stond in de internationale literatuur, dat alle patiënten op amitriptyline postmortem altijd een zeer hoge concentratie hiervan in hartbloed hebben door antemortem opslag in de hartspier en dat men dus femoraalbloed (uit de bovenbeen ader) moet nemen. Je ziet dat de apotheker als geneesmiddeldeskundige en als gerechtelijk deskundige, achteraf beoordeeld, fouten kan maken, maar die op het moment van handelen als juist worden gezien. De vraag is of de deskundige had kunnen of moeten weten, dat de interpretatie niet juist was en dit hem kan worden aangerekend. Onlangs werd een forensisch arts aangeklaagd, omdat hij het verschil tussen het Cocaïne Geagiteerd Delirium Syndroom (blijft vechten totdat hij erbij neervalt) en een cocaïne intoxicatie niet kende en de patiënt onder zijn toezicht in de politiecel overleed. Dit syndroom was twee jaar daarvoor in het N.T.v.G. beschreven. In de VS is een arts op de spoedpoli aangeklaagd, omdat hij vergeten was vitamine B1 voor te schrijven aan een alcoholist.

Wat gebeurt er als je als apotheker vitamine-A-zuur aflevert aan een zwangere? Er is nu een discussie gaande tussen medische en farmaceutische gerechtelijke experts of het gebruik van een op recept voorgeschreven SSRI, zoals Prozac®, wel of niet de oorzaak kan zijn of als een verzachtende omstandigheid geldt, wanneer een verdachte iemand heeft vermoord, althans heeft gedood. De arts, apotheker en verpleegkundige kan een iatrogene fout begaan waarvoor hijzelf verantwoordelijk is. Moet dit niet, tuchtrechtelijk, civielrechtelijk en/of strafrechtelijk worden behandeld en wie bepaalt dat? Als een bejaarde Valium® krijgt, daardoor wankel op de benen staat, valt, een heup breekt, vervolgens wordt opgenomen in een ziekenhuis voor een heupoperatie; daarna vele weken in bed moet revalideren, daardoor een longontsteking krijgt en ten gevolge daarvan overlijdt, is dan de voorschrijver aansprakelijk? Wat te denken aan de zaak van twee jaar geleden, waarbij de arts ongecontroleerd fenprocoumon in toenemende doseringen bleef voorschrijven en de apotheker zonder therapeutic drug monitoring deze tabletten ter hand bleef stellen en vervolgens de patiënte met deze tabletten haar moeder vermoordde en haar man vergiftigde. Bij de bekende zaak van Lucia de Berk, werd zij veroordeeld voor moord, mede omdat het NFI een te hoge concentratie kalium in het vitreusvocht (afgesloten oogbolvocht) had aangetoond. Deze uitkomst werd beschouwd als bewijs voor een letale toediening van kalium aan het slachtoffer. Ik heb het Hof er op kunnen wijzen, dat het monster pas vier dagen na de dood van het baby’tje was genomen en dat na de dood de kaliumconcentratie met de tijd stijgt door het ontleden van oogbolcellen. De gevonden kalium-concentratie was, na correctie van vier dagen postmortem, helemaal niet afwijkend of verhoogd. Apothekers, artsen, dierenartsen en tandartsen kunnen natuurlijk met hun specifieke kennis en beschikking over de “juiste” middelen geschikte gifmoordenaars zijn. Hierbij valt te denken aan de “Perfecte Moord® “, waarbij nooit wordt gedacht aan, laat staan bewezen, dat het een gifmoord betreft. Veelal vallen seriemoordenaars naderhand door de mand, omdat een goede moord naar meer smaakt. >>>

Foliolum Juni 2013

13


Redactioneel Het is eigenlijk onjuist dat we direct over moord spreken. Een moord is pas wettig een moord, als de rechter heeft uitgesproken dat het wettig en overtuigend een doodslag met voor bedachte rade betreft. Bij de dakgootmoord, heeft de verdachte onder venlafaxine iemand in koelen bloede om het leven gebracht. Was hij wel toerekeningsvatbaar? Was zijn handeling niet een bijwerking van een SSRI? Was het wel in koelen bloede? Was het slachtoffer niet van schrik overleden of door een ongeluk? Zelf werd ik als gerechtelijk deskundige ondervraagd over een mogelijke verkrachtingszaak waarbij het slachtoffer ketamine als “rape drug” had gekregen. De Officier van Justitie wilde weten wat de ketamine bloedconcentratie was op het moment van verkrachting. De advocaat betichtte mij dat ik het woord “verkrachting” uitsprak, immers verkrachting was niet bewezen, slechts seksueel contact. Zoals ik al zei, kan een (tand-)arts zowel dader als slachtoffer zijn. Tijdens het rijden in een sportauto, slipte de auto en werd door één van de siergaten in het midden van het houten stuur een daar ingestoken vinger van de tandarts afgerukt. Een tandarts kan nauwelijks werken met negen vingers en deed derhalve beroep op zijn arbeidsongeschiktheidsverzekering om hem enige tonnen uit te betalen. In het potje met de afgerukte vinger zat ook lidocaïne, dat hij tijdens een behandeling met verdoving door een collega, toevallig op zijn eigen vinger had gekwijld. Mij als toxicoloog werd gevraagd, farmacokinetisch te berekenen, of dit verhaal überhaupt mogelijk zou kunnen zijn. Dit was absoluut onmogelijk. In hoger beroep werd deze tandarts echter alsnog vrijgesproken omdat het potje niet verzegeld was geweest en iedereen de lidocaïne had kunnen toevoegen (chain of custody). Bij iedere zaak waarbij de apotheker als forensisch deskundige wordt opgeroepen, dient hij gebruik te maken van zijn farmaceutische, bio-analytische, farmacokinetische, farmacodynamische, toxicologische maar ook juridische kennis. Hij moet weten welke vergiften en verslavende middelen te verkrijgen zijn via de omgeving van de verdachte en op internet. De meeste gevallen zijn uniek (n=1) en vergen dus een zeer creatieve aanpak. Meestal zal de dader andere kennis hebben dan de toxicoloog. Sommige zaken zijn zo vreemd, dat je al snel geneigd bent te zeggen dat iets niet mogelijk is of niet voor de hand ligt. Een meisje had vijf bolletjes met joint (tabak en hasj) in haar eigen baarmoeder gestopt en een ander had haar vagina met erwtjes gevuld en daarna dichtgenaaid, beiden om hun vriend aan te klagen. Als toxicologisch deskundige moet men onderscheid maken tussen strafrecht, civiel recht en patiëntenzorg. In strafrecht moet ondubbelzinnig wettig en overtuigend en met voldoende zekerheid (>95%)

14

Foliolum Juni 2013

worden aangetoond dat het om een vergiftiging gaat. Is dat het geval, dan moet hij bepalen waarmee het misdrijf is gepleegd, de hoeveelheid en de te verwachten effecten op dader en/of slachtoffer(s). Bij civiel rechtelijk onderzoek moet de rechter overtuigd zijn, dat een van de partijen voor meer dan 50% gelijk heeft. Dit zijn meestal geheel andere zaken. Een moeder kan haar kind vergiftigen voor aandacht (Syndroom van Münchhausen by proxy). Hoewel het kind een groot risico op schade loopt, hebben we met de moeder te maken als een patiënte en niet met een crimineel. Iemand kan zich vrijwel nooit met succes beroepen op zijn verslaving bij crimineel gedrag (verkeer, agressie, verkrachting) om ontoerekeningsvatbaar of onschuldig te worden verklaard . Toch heeft men hier vaak te maken met patiënten. Ik denk dat hierbij de oorzaak van de verslaving centraal moet staan. Nog problematischer wordt het als de apotheker of arts zelf verslaafd is. Dit is helaas een niet te onderschatten probleem, zowel in het aantal (para-)medici, als de directe gevaar zetting voor patiënten. Het moge duidelijk zijn dat ook hier de apotheker een belangrijke maar prudente rol kan hebben. Denk er wel aan: vermoeden is wat anders dan bewijzen. Weet welke neutrale rol je moet en kan spelen en vooral beseffen wat je niet moet doen of zeggen. Recht en farmaceut, blijft een uitdagende combinatie!u Prof. dr. Donald R.A. Uges (Arnhem, 1947) behaalde in 1973 het apothekersexamen aan de RuG. Hij ontving daarbij de KNMP-studentenprijs. In 1976 werd hij ziekenhuisapotheker en hoofd van het laboratorium van de ziekenhuisapotheek van het Universitair Medisch Centrum Groningen. In 1982 promoveerde hij aan de RuG. Hij behaalde achtereenvolgens de aantekeningen van toxicologisch onderzoeker en klinisch farmacoloog en staat in het Nederlands Register Gerechtelijk Deskundigen. Hij doceert Criminalistiek, Bioanalyse, Toxicologie, en Forensische geneeskunde aan de RuG en andere universiteiten. In 1997 werd hij gewoon hoogleraar in de klinische en forensische toxicologie. In 2000 werd hij Ridder in de Orde van Oranje Nassau, in 2003 gedecoreerd met the Irving Sunshine Award in Clinical Toxicology en in 2012 met de Prof. Jan Glerum Prijs, voor Post Universitair Onderwijs en in 2007 erelid van de KNPSV. In 2012 ging prof dr. Donald Uges met emeritaat, maar blijft colleges geven, promotor en optreden als gerechtelijk deskundige.


Zijn weesgeneesmiddelen te duur? Dr. Stefan Vegter & prof. dr. Maarten Postma Afdeling Farmacoepidemiologie en Farmacoeconomie, Rijksuniversiteit Groningen Bij het beoordelen van nieuwe geneesmiddelen is doelmatigheid van belang. Maar wat mag een gewonnen levensjaar eigenlijk kosten? Wat mag kwaliteit van leven kosten? Afgelopen zomer kwamen medicijnen voor de ziekte van Pompe en Fabry in het nieuws omdat ze niet kosten-effectief zouden zijn. Dit artikel gaat in op deze discussie. Verdienen weesgeneesmiddelen een “status aparte” in de farmacoeconomie?

Bij een kosten-effectiviteits analyse worden de netto kosten per gewonnen levensjaar of per gewonnen “quality-adjusted life year” (QALY) geschat. De basisformule is simpel, hoe ingewikkeld de onderliggende modellen en statistische rapportages ook zijn:

Grenzen aan zorg De gezondheidszorg in Nederland wordt steeds beter. Hierdoor stijgen de gezondheid en de levensverwachting, maar ook de kosten [1]. De uitgaven aan zorg zijn de afgelopen jaren geëxplodeerd, van €47 miljard in 2000 tot € 90 miljard in 2011. Dit voelt elke Nederlander in zijn portemonnee: kostte de gemiddelde ziekenfondspremie in 2005 nog slechts €30 per maand, in 2012 kostte de gemiddelde basisverzekering meer dan €100 per maand (figuur 1). Het wordt steeds duidelijker dat niet alle nieuwe geneesmiddelen “zo maar” in het basispakket kunnen. Maar hoe maken we dergelijke keuzes?

Waarbij B de kosten en gezondheidseffecten van het nieuwe geneesmiddel zijn en A van de vergelijkende behandeling. Vaak is het nieuwe geneesmiddel effectiever, maar ook duurder. De kosten-effectiviteit van een nieuw geneesmiddel kan bijvoorbeeld €5,000 per gewonnen levensjaar zijn (erg goedkoop), maar ook €500,000 per gewonnen levensjaar (erg duur).

Kosten B – Kosten A Kosten-effectiviteit = --------------------------Effecten B – Effecten A

In het Verenigd Koninkrijk geldt al jaren een drempelwaarde van £30.000 per gewonnen QALY of levensjaar: het winnen van een levensjaar of QALY mag niet meer dan £30.000 kosten. In Nederland bestaat er geen afkappunt. Er zijn wel suggesties: de Raad voor Volksgezondheid & Zorg stelde €80.000 per QALY voor en het CBO €20.000 per gewonnen levensjaar. In een recent artikel gaven wij aan dat €50.000 per QALY een goed richtpunt is [2]. Dit komst overeen met het advies van de WHO om het afkappunt te zetten op 1-2 maal het modale inkomen per hoofd van de bevolking. >>>

Figuur 1. Bron: www.independer.nl

Kosten-effectiviteit Het College voor Zorgverzekeringen (CvZ) en haar Commissie Geneesmiddelen (CG) beoordeelt nieuwe geneesmiddelen volgens verschillende criteria. Deze criteria vinden grotendeels haar oorsprong in de “Trechter van Dunning” (figuur 2). Kosten-effectiviteit is één van de criteria voor toelating tot vergoeding. De kosten-effectiviteitsanalyse is ontwikkeld om een objectief en rationeel raamwerk te bieden om de keuzes van de CVZ te ondersteunen.

Figuur 2. De trechter van Dunning

Foliolum Juni 2013

15


Redactioneel Weesgeneesmiddelen Een weesgeneesmiddel is een geneesmiddel bedoeld voor de diagnose, preventie of behandeling van een zeldzame ziekte. In de EU geldt dit criterium ‘zeldzaam’ bij een prevalentie van niet meer dan 5 op de 10.000 personen. Voorbeelden van zeldzame ziekten zijn de ziektes van Pompe en Fabry. Weesgeneesmiddelen zijn vaak erg duur. Alglucosidase alfa voor de ziekte van Pompe kost €550 voor een flesje met 50 mg geneesmiddel (figuur 3). De dosering is 20 mg/kg lichaamsgewicht, eens in de 2 weken toegediend. De totale jaarlijkse kosten per patiënt liggen tussen de €400,000 en €700,000 per jaar. De kosten-effectiviteit werd geschat op €300,000-€900,000 per QALY voor patiënten met de klassieke vorm van Pompe en rond €15 miljoen per QALY voor de niet-klassieke vorm. Ook andere weesgeneesmiddelen zitten vaak ver boven elk redelijk afkappunt voor kosten-effectiviteit [3].

Figuur 3. Alglucosidase alfa voor de ziekte van Pompe. De totale jaarlijkse kosten per patiënt liggen tussen de €400,000 en €700,000 per jaar.

Ethische overwegingen Ten eerste is het belangrijk om te beseffen dat beslissingen nooit alleen op basis van kosten-effectiviteit gemaakt worden. Sildenafil (Viagra) voor behandeling van erectiestoornissen is bijvoorbeeld kosten-effectief, door een aanzienlijke winst in de kwaliteit van leven. Toch wordt het niet vergoed vanwege twijfels of het noodzakelijke zorg betreft en de angst voor misbruik. Vergoedingsbeslissingen zijn uiteindelijk politieke keuzes. Dit is ook een reden waarom er in Nederland geen kosten-effectiviteits drempel is, de politiek brandt hier zijn vingers niet aan. Ten tweede wordt soms over het hoofd gezien dat kosten-effectiviteit niet alleen bepaald wordt door kosten, maar ook door effectiviteit. Dit speelt onder andere mee bij Alglucosidase alfa. Het is vooral de nietklassieke vorm van de ziete waar een hoge kosteneffectiviteit opvalt: €15 miljoen per QALY! Bij het bestuderen van het rapport valt op dat het geneesmiddel bij de niet-klassieke vorm nauwelijks effectief is. Er is geen verbetering in de kwaliteit van leven. Het economische model schatte dat patiënten 15 jaar

16

Foliolum Juni 2013

behandeld moeten worden om mogelijk 3 maanden langer te leven [4]. Het niet vergoeden van een kosten-ineffectief geneesmiddel mag dan ethische vragen oproepen, het niet vergoeden van een nauwelijks effectief geneesmiddel is wellicht een stuk beter te begrijpen. Ten derde lijken sommige fabrikanten creatief om te gaan met de regels voor weesgeneesmiddelen. Zo werd in 2011 het geneesmiddel amifampridine (Firdapse) voor de behandeling van het syndroom van Lambert-Eaton (zeldzame spierziekte) opgenomen voor vergoeding. Amifampridine wordt echter al meer dan 20 jaar als ziekenhuisapotheekbereiding gemaakt, tegen aanmerkelijk lagere kosten. De fabrikant van Firdapse, BioMarin, hoefde geen klinische studies te doen; deze waren al gedaan met de magistrale bereiding. Een ander voorbeeld is carglumaatzuur, al jarenlang in Nederland gemaakt als magistrale bereiding. Na registratie door de fabrikant Orphan Europe is het beschikbaar in pilvorm. De kosten zijn echter vele malen hoger, van €3,000 per jaar voor de magistrale bereiding naar €126,000 per jaar voor de geregistreerde pil. Het is de vraag of dergelijke geneesmiddelen hun hoge prijs waard zijn, aangezien de investeringen van de fabrikanten minimaal waren. Hierboven staan enkele redenen waarom het misschien hard, maar wel noodzakelijk is dat ook dure weesgeneesmiddelen beoordeeld worden op kosten-effectiviteit. Maar er zijn ook redenen waarom weesgeneesmiddelen wél een ‘status aparte’ verdienen. Een ethische overweging is dat mensen niet gestraft zouden mogen worden voor hun ongeluk een zeldzame ziekte te hebben. Ontwikkelkosten van nieuw geneesmiddel zijn hoog, daarom is het logisch dat bij zeldzamere ziekten de kosten per patiënt hoger zijn. Bovendien is de budget-impact vaak kleiner dan bij vaak voorkomende ziekten. Een tweede argument tegen stricte regelgeving is dat dit fabrikanten kan weerhouden te investeren in onderzoek naar zeldzame ziekten. Per definitie is van weesgeneesmiddelen weinig bekend over de pathofysiologie en mogelijke aangrijppunten voor geneesmiddelen. Soepelere regels over vergoeding van weesgeneesmiddelen kunnen onderzoek stimuleren, waardoor er hopelijk in de toekomst steeds betere geneesmiddelen worden ontwikkeld. Een derde argument is de “rule of rescue”. De samenleving voelt een morele verplichting om mensen te redden van een zekere dood. De “rule of rescue” is niet exclusief voor geneesmiddelen. Voor een drenkeling op zee worden kosten noch moeite gespaard voor een


reddingspoging. Wanneer een kind gevangen zit in een brandend huis wagen meerdere brandweermannen hun leven om het kind te redden. Voor veel geneesmiddelen gaat de rule of rescue niet op: het gaat alleen om gevallen waar een zekere dood kan worden voorkomen. Statines, waarbij de kans op overlijden wordt verlaagd, komt daarom niet in aanmerking. Dialyse wel: zonder dialyse zal een patient met nierfalen zeker sterven. De hoge kosten van dialyse (±€70,000 per jaar) en de hoge kosten-effectiviteit (>€100,000 per QALY) spelen daarom geen rol. Veel weesgeneesmiddelen vallen mogelijk onder de rule of rescue, het gaat namelijk vaak om zeer ernstige ziekten. Conclusie Moet de samenleving opdraaien voor de hoge kosten van alglucosidase alfa en andere weesgeneesmiddelen? Zoals bij elke ethische kwestie is hier geen eenduidig antwoord op te geven. De uitkomst van de discussie afgelopen zomer was in ieder geval dat de geneesmiddelen voor de ziekte van Pompe en Fabry vergoed bleven, ondanks de hoge kosten en relatief lage effectiviteit.

Referenties 1. Pomp M. Gezond en actief ouder worden: de maatschappelijke baten van healthy aging onderzoek. Rapport i.o.v. het UMCG. 2011. 2. Rozenbaum MH, Sanders EA, van Hoek AJ, Jansen AG, van der Ende A, van den Dobbelsteen G, et al. Cost effectiveness of pneumococcal vaccination among Dutch infants: economic analysis of the seven valent pneumococcal conjugated vaccine and forecast for the 10 valent and 13 valent vaccines. Bmj 2010;340:c2509. 3. Vegter S, Rozenbaum MH, Postema R, Tolley K, Postma MJ. Review of regulatory recommendations for orphan drug submissions in the Netherlands and Scotland: focus on the underlying pharmacoeconomic evaluations. Clin Ther;32(9):1651-61. 4. http://www.cvz.nl/binaries/live/cvzinternet/hst_ content/nl/documenten/rapporten/2012/rpt211-ziekte-vanpompe.pdf.

Voor weesgeneesmiddelen is een stricte hantering van een kosten-effectiviteits drempelwaarde ethisch wellicht niet wenselijk, onder meer omdat het vaak zeer ernstige ziekten betreft. Een farmaceutisch bedrijf moet de onkosten van de ontwikkeling en productie van een middel tegen deze ziekten redelijkerwijs kunnen terugverdienen. Maar dit is geen reden om fabrikanten een carte blanche te geven. Een ongecontroleerd vergoedingssysteem of mazen in de wet werkt misbruik in de hand. Gezien de almaar stijgende zorgkosten is dit onwenselijk. Een belangrijke voorwaarde kan transparantie in de ontwikkelingskosten en prijsstelling van weesgeneesmiddelen zijn. Dit is niet één-twee-drie geregeld, omdat de prijs niet altijd rechtstreeks voortvloeit uit de ontwikkelingskosten voor één specifiek product. Gesteld kan worden: goedkoop als het kan, en alleen duur als het moet.

Foliolum Juni 2013

17


Facultair Koffie...koffie...tijd Prof. dr. Wilffert

Farmacotherapie en Farmaceutische Patiëntenzorg Op een winterse maandagochtend hielden we een interview met professor Bob Wilffert, hoofd van de basiseenheid Farmacotherapie en Farmaceutische Patiëntenzorg. Een druk bezette, maar zeker een zeer interessante man die ons met veel plezier en passie voor zijn werk vertelde waar hij zich allemaal mee bezig houdt en hoe dat zo gekomen is. Professor Bob Wilffert heeft Farmacie gestudeerd aan de Gemeentelijke Universiteit in Amsterdam (tegenwoordig UvA), hij was een van de laatste der Mohikanen die dit nog heeft kunnen doen. Nadat hij zijn studie had afgerond, deed hij een promotieonderzoek in de preklinische farmacologie. Na voltooiing van zijn promotieonderzoek, werd de studie Farmacie opgeheven. Dat hij zich in bijzonder gezelschap bevond tijdens zijn promotieonderzoek, werd duidelijk toen een copromotor van professor Wilffert de blockbuster Losartan ontwikkelde. Het onderzoek dat professor Wilffert in de onderzoeksgroep in Amsterdam had gedaan, vormde de basis voor deze grandioze vondst. Naast het studeren was professor Wilffert ook actief als student bij de studievereniging “Luctor et Emergo”, de toenmalige studievereniging van Farmacie in Amsterdam. Ook is hij een jaar bestuurslid geweest. Hoewel hij zich zijn precieze bestuursfunctie niet meer exact kon herinneren, heeft hij er wel een leuke tijd gehad. Het viel professor Wilffert op dat de studie Farmacie in Amsterdam enigszins verschilde ten opzichte van de studie in Groningen. In Amsterdam was de studie voornamelijk gericht op Fysiologie, Pathologie en Farmacotherapie. Hij ervoer dat tijdens zijn studie onderwerpen als Farmacotherapie en Fytotherapie de overhand hadden en dat er minder aandacht werd besteed aan Farmaceutische Analyse en Technologie. Het klinisch denken kan hij elke dag nog toepassen

18

Foliolum Juni 2013

Redactiecommissie

in de praktijk. Door zijn werkervaring in diverse farmaceutische sectoren heeft hij vele facetten van de farmacie kunnen zien. Zo heeft hij bij Pharma Bioresearch mogen ruiken aan het vroege faseonderzoek. Tijdens zijn colleges probeert hij te laten zien hoe voorbeelden uit de kliniek verbonden kunnen worden aan onderzoeken die nu gaande zijn. Professor Wilffert is tevens hoogleraar aan de universiteit van Bonn. Om de titel “Privat-docent” te behouden, gaat hij eens per jaar naar Bonn om daar college te geven over Good Clinical Practice, medisch ethische zaken en basisprincipes van de klinische farmacologie. Toen professor Wilffert hoofd was van de ziekenhuisapotheek werd de Tjongerschans, heeft een collega hem weten te verleiden om bij de RuG te komen werken, maar alleen op zijn voorwaarden. Dat hij werkzaam kon zijn binnen de ziekenhuisapotheek bij het UMCG om het contact met de kliniek te behouden. Bovendien haalt hij hier inspiratie uit bij het kiezen van bachelor- en masterprojecten voor studenten. De projecten die momenteel lopen binnen de basiseenheid van professor Wilffert zijn voornamelijk gebaseerd op farmacogenetica. Aangezien hij werkzaam is voor de KNMP waarvoor hij de NHG-standaard met betrekking tot farmacogenetica moet bijhouden, is het van belang dat hiernaar veel onderzoek plaatsvindt, zeker omdat er vrij weinig bekend is over farmacogenetica. In de ziekenhuisapotheek waar professor Wilffert nog steeds werkzaam is probeert hij farmacogenetica meer in de praktijk te brengen.

“Het thuisfront vindt dat ik het te druk heb.” Het klinkt alsof het leven van professor Wilffert tamelijk druk is. Wanneer je dit aan de familie Wilffert zou vragen, zouden ze dat zeker beamen, alhoewel zijn 16-jarige dochter het niet per se nodig vindt dat haar vader vaker thuis zou moeten zijn. Zo lukt het hem niet om zijn normale vakantiedagen op te krijgen en maakt hij vaak lange dagen. Professor Wilffert beseft ook dat


het niet gezond is om zo’n druk leven te hebben. Daarom probeert hij voor de broodnodige variatie in zijn vrije tijd af en toe te badmintonnen. In de vakantie vindt hij het ook plezierig om boeken te lezen. Ook vindt hij het leuk om met zijn aquarium bezig te zijn, te tuinieren en met zijn vrouw aan golf te doen.

Masterstudenten tonen vaak interesse in het volgen van een masterproject bij de basiseenheid van professor Wilffert. De boodschap die hij ze vervolgens meegeeft, komt erop neer dat ze vooral een keuze moeten maken die bij de student als persoon past.

‘‘Meer de nadruk op rol van apotheker als zorgverlener’’

Als je uiteindelijk een goede keuze weet te maken, kun je hele plezierige herinneringen over houden aan je masterproject. Als je als student weet dat je later zorgverlener wil worden en als je verder geïnteresseerd bent in communicatie met patiënten, geneesmiddelbijwerkingen en medicatiebeleid, ben je op het goede adres bij Farmaceutische Therapie & Farmaceutische Patiëntenzorg. Er is bovendien veel overlap met de basiseenheid Farmaco-epidemiologie en Farmaco-economie, doordat farmacotherapie vaak epidemiologische onderzoeken vereist. Bovendien wordt vanuit de ziekenhuisapotheek bekeken hoe de therapie door middel van farmacogenetica beter kan worden om uiteindelijk tot een goede geïndividualiseerde therapie te komen. Het is belangrijk dat farmacogenetica steeds meer wordt toegepast bij het individualiseren van de therapie.

Professor Wilffert gaf aan dat er binnen de opleiding meer nadruk op de rol van apotheker als zorgverlener zou mogen komen liggen, vooral in het begin van de studie, zodat Farmaciestudenten een duidelijker beeld kunnen vormen wat het voor hen betekent om later zorgverlener te zijn. Wanneer studenten merken dat communicatie en empathie niet hun sterkste punten zijn, kunnen ze hierna eerder beslissen of ze daadwerkelijk verder willen met de studie om vervolgens iets anders te gaan doen dan openbare farmacie of dat ze beter een volledig andere studie kunnen doen. Aan de andere kant vindt hij het wel van belang dat de studenten een redelijke kennis bezitten over farmaceutische analyse, omdat dit later van pas kan komen bij bereidingsprocessen. Het is dus belangrijk om een goede balans te zoeken.

Foliolum Juni 2013

19


Facultair Student in het buitenland

Evianne van der Kruk Parijs

Bonjour, mes ami(e)s ! Parijs is de stad van de amour, een metropool van wereldniveau en bovendien mijn woonplaats voor vier maanden! Elke ochtend loop ik naar het Metrostation “Charle de Gaulle – Etoile”, oftewel de Arc de Triomph. Vanaf daar reis ik via de Eifeltoren naar het hoofdkantoor van de “Organisation for Economic Cooperation and Development” (OECD). Dit is een internationale organisatie die vergelijkingen maakt tussen landen op gebied van economie, gezondheidszorg, onderwijs, belasting en vele andere gebieden. Het OECD produceert voornamelijk rapporten die beleidsmaking in landen kunnen ondersteunen. Bij het OECD verzamel ik gegevens voor mijn masterproject dat ik volg bij de vakgroep Klinische Farmacologie, UMCG. Ik onderzoek of het mogelijk is om de kwaliteit van voorschrijven in de eerstelijnszorg in verschillende landen te meten. Het is een lastige, maar leuke taak om allerlei data uit 30 landen te verzamelen. Elke dag ben ik bezig met mailen en bellen naar het buitenland. Contact leggen met zoveel landen in één keer is niet gemakkelijk, want niet iedereen spreekt (goed) Engels of wij hebben simpelweg niet het goede e-mailadres te pakken. Daarom vind ik het fantastisch als ik met een land wel een goed contact kan opbouwen. Iedereen in het gebouw waar ik werk, loopt tegen dezelfde soort problemen aan. Mijn collega’s hebben gelukkig allerlei nationaliteiten. Zij helpen mij soms met Koreaanse e-mails of Zweedse teksten en ik help hen op mijn beurt als zij wat uit het Nederlands vertaald willen hebben. Ook zijn al die nationaliteiten leuk om meer over een andere cultuur en politieke ideeën te weten te

komen. Een collega uit Chili is tegen abortus en een Italiaanse brengt altijd lekkere koekjes mee uit Venetië. Het OECD wordt wereldwijd erkend als een belangrijk orgaan dat betrokken is bij het maken van beleid. Daarom vinden er hier vele seminars en congressen plaats die goed bezocht worden. Ook belangrijke politieke figuren van over de hele wereld zijn aanwezig op dit soort bijeenkomsten. Zo heeft François Hollande hier gesproken over de economische crisis en Shimon Peres (president van Israël) heeft een speech gegeven voor alle mensen die werken bij het OECD. De werktijden hier in Parijs zijn anders dan ik gewend was in Nederland. De meesten beginnen om 10.00 uur, hebben om 12.30 uur pauze (tot wel 14.30 uur!) en gaan om 18.30 uur pas naar huis. In de lange pauzes eet ik daarom vaak met andere stagiaires een heerlijke warme maaltijd in de kantine of een groot stokbrood in het park. Deze grote middagmaaltijden zorgen er meestal voor dat ik ’s avonds niet meer zoveel honger heb. Op donderdagavond na het werk gaan de meeste door naar een fenomeen genaamd “After-work Party”. Zo’n party begint om 19.00 uur en eindigd als de laatste metro niet meer rijdt. Het liefst ga ik naar de Bizz’art, want daar speelt altijd een geweldige soulband. Maar gewoon een drankje doen in de studentenbuurt op Rue de Mouffetard is ook erg gezellig. Met dit heerlijke weer wordt er ’s avonds vaak nog even gepicknicked bij Tracadero waarvan je de Eifeltoren goed kan zien. Zelf ben ik elke maandagavond te vinden op een dansschool in de wijk Belleville. Hier krijg ik in de Franse taal salsales. Dit is af en toe hilarisch, omdat ik niet altijd begrijp wat de leraar in het Frans bedoelt en hij niet zo goed Engels kan. Een dansvriendinnetje van mij spreekt

20

Foliolum Juni 2013


gelukkig wel goed Engels en vertaalt af te toe wat de leraar uitlegt. Zij is een echte ‘Parisienne’ waarmee ik vaak op stap ga en wie mij allerlei leuke tips geeft om te doen in Parijs. Tot nu hoefde ik mij nooit te vervelen in het weekend, want ik heb altijd bezoek uit Nederland gehad. Al mijn vrienden en vriendinnen uit Nederland kunnen zeer gemakkelijk met de Thalys in Parijs komen. Ik laat ze dan vaak de stad zien en de leuke plekjes die ik hier al gezien heb, zoals een internationale marché genaamd “Enfant de Rouges” waar je heerlijk kan eten of de moskee bij “Jardin de Pants” waar je lekker thee kan drinken. Afgelopen weekend heb ik zelfs met vriendinnen heel Parijs door gefietst om de Arc de Triomph, de Sacre Coeur, de Notre-Dame, het Louvre en de Eifeltoren te bewonderen, zonder te verdwalen! Vanaf nu heb ik nog één maandje de tijd om de laatste dingen in Parijs te bekijken. Er staan nog een paar tentoonstellingen en parken op mijn lijstje van dingen die ik nog wil doen. Misschien nog één keer shoppen op “Rue de Rivoli” en dan zal ik eind mei terugkeren naar Groningen om daar mijn verslag te gaan schrijven over mijn masterproject. A bientôt a Groningen!

Foliolum Juni 2013

21


Facultair Promovendus Promotie: Ms. A.M.T. Schippers, 14.30 uur, Academiegebouw, Broerstraat 5, Groningen Promotor(s): prof. K. Poelstra Faculteit: Wiskunde en Natuurwetenschappen Leverfibroseremmende signaalstoffen wellicht bruikbaar als therapie Het onderzoek van Marlies Schippers geeft verrassende inzichten in het ziekteproces van leverfibrose. Haar bevindingen zijn op termijn goed bruikbaar bij het ontwikkelen van een therapie voor deze ernstige ziekte. Leverfibrose is een chronische ziekte die wordt gekarakteriseerd door een zeer grote ophoping van littekenweefsel. Dat weefsel ontstaat in de lever als gevolg van schade door toxische stoffen zoals alcohol, virussen, vetten en sommige geneesmiddelen en verstoort de structuur van de lever en daarmee zijn functioneren. Het proces dat hieraan ten grondslag ligt is complex en het duurt vaak jaren voordat de ziekte klinisch tot uiting komt. Vaak is op het moment van diagnose het wegnemen van de oorzaak niet meer voldoende om deze progressieve ziekte te stoppen, wat uiteindelijk zal leiden tot de dood. Tot op heden is er geen therapie beschikbaar en is een levertransplantatie de enige mogelijkheid, met alle problemen van dien. Het doel van het onderzoek van Schippers was om de rol van verschillende signaalstoffen in het ziekteproces te onderzoeken. Zij veronderstelde dat het ziekteproces zo lang duurt omdat er veel remmende signalen zijn die het proces in balans houden. Mogelijk zijn deze lichaamseigen signaalstoffen te gebruiken voor therapie. Schippers beschrijft in haar proefschrift hoe bepaalde prostaglandines en cytokines tegengestelde effecten hebben in de verschillende fasen van de ziekte. Prostaglandine E2, Interferon γ en alkalische fosfatase in de zieke lever stimuleren in de vroege fase het wondgenezingsproces, terwijl ze in latere fases de vorming van littekenweefsel juist remmen. Deze signaalstoffen regelen een fijn samenspel van verschillende celtypen waarbij bepaalde ontstekingscellen (macrofagen) een belangrijke rol blijken te spelen. Marlies Schippers (Rheden, 1978) studeerde farmacie aan de RUG, waar zij haar promotieonderzoek uitvoerde bij de onderzoeksschool GUIDE. Het werd gefinancierd met een NWO Vici-beurs van haar promotor Klaas Poelstra. Schippers is inmiddels geëmigreerd naar Aruba. Actors in a dynamic scene. On the interplay between macrophages and local mediators in the fibrotic liver The research of Marlies Schippers has provided new insights into the complex process of fibrogenesis which is very important for the development of a therapy for this serious disease. During liver injury by for instance toxins, autoimmune diseases, or genetic disorders, damaged hepatocytes secrete various mediators that activate other hepatic cells. While a short, inflammatory response is beneficial to restore liver architecture, uncontrolled continuation of this process may lead to liver fibrosis. Liver fibrosis is characterized by an abundant deposition of scar tissue. The signals to terminate this process fail and progressive scarring of the liver leads to hepatocellular dysfunction and finally death. Up to now fibrosis is untreatable, partly due to complex cell-cell interactions. Prostaglandins and cytokines regulate all kinds of biological processes in the body. The thesis of Schippers shows that these mediators are not just ‘good’ or ‘bad’ during fibrosis but they act differently in different phases of disease. Her data show that Prostaglandin E2, Interferon γ and alkaline phosphatase in the liver stimulate wound healing in the acute phase of fibrosis, yet they attenuate this disease is in its chronic phase. This dynamic response might be the result of a different cellular composition in both phases. Most importantly, Schippers found that macrophages appear to be able to transform into different cell types with sometimes opposing activities and this transformation appears to be affected by prostaglandin E2 , interferon γ and alkaline phosphatase. This change in scene appears to affect the activities of all players.

Gefeliciteerd met de promotie! 22

Foliolum Juni 2013


Alumnus

Arjen Wolterink

Hallo allemaal, Ik ben Arjen Wolterink. In 2009 sloot ik na ruim 7 mooie jaren mijn studententijd in Groningen af. In die tijd werd ik heen en weer gegooid tussen verschillende carrièrepaden binnen de farmacie. Mijn eerste gedachte was om onderzoek te gaan doen naar nieuwe geneesmiddelen. Het leek me fantastisch om hiermee een bijdrage te kunnen leveren aan de wereld. Het practicum celbiologie maakte echter korte metten met deze gedachte. Het laboratorium was duidelijk niets voor mij. In 2006 kreeg ik de kans om stage te lopen bij Solvay Pharmaceuticals (nu Abbott) waar ik heel veel heb geleerd en ik ervan overtuigd raakte dat de industrie voor mij de juiste plek was. Met name de grote verscheidenheid aan functies en het werken in een grotere organisatie sprak mij erg aan. Uiteindelijk kreeg ik tijdens mijn laatste stage in Hellevoetsluis een uitdagende baan aangeboden als gevestigd apotheker. Hierdoor kwam ik terecht op de plek waar ik nooit rekening mee had gehouden: de openbare apotheek. Na een ruim een jaar in de apotheek had ik het eigenlijk wel gezien. Ik wilde meer variatie en ook buiten de dorpsgrenzen van Hellevoetsluis samenwerking zoeken. Bovendien vond ik zorg verlenen een dankbare activiteit, maar gaf het mij niet de energie die ik nodig heb om gemotiveerd te blijven. Zo kwam ik in 2010 bij Accord Healthcare terecht, waar ik de functie van Manager Intramuraal kreeg. Accord leverde op dat moment nog geen geneesmiddelen aan ziekenhuizen en het was de bedoeling dat ik daar verandering in zou brengen. Je kan je misschien voorstellen dat een commerciële omgeving niet de meest voor de hand liggende omgeving is voor een apotheker, dus dat was nog een hele uitdaging. Hoewel de meeste taken vanaf het begin af aan goed gingen moest ik erg wennen aan verkoopactiviteiten. Je bent immers apotheker en je wil graag een inhoudelijke discussie aan gaan met je klanten. Een verkoopgesprek is natuurlijk compleet anders. Om wat commerciëler en klantgerichter te leren denken, ben ik in 2011 begonnen met de cursus NIMA Business Marketing B. Een absolute aanrader voor apothekers die het farmaceutisch bedrijfsleven in willen.

In 2011 en 2012 maakte Accord een professionaliseringsslag. Wij groeiden van 4 naar 25 landelijke kantoren en elk kwartaal werd een Europese vergadering belegd om elkaar op de hoogte te houden van de vorderingen. Dit was voor mij als jonge apotheker natuurlijk een heel gunstige situatie, want je groeit mee met het bedrijf en krijgt zo kansen die je niet krijgt wanneer je bij een ouder bedrijf aan de gang gaat. Je praat voortdurend met je Europese collega’s, die vaak vele jaren ervaring hebben en die je allemaal kunnen helpen om je te ontwikkelen. De combinatie van internationaal, marketing/sales, inhoudelijk en algemeen management zorgt ervoor dat voor mij geen werkdag hetzelfde is, wat de werkzaamheden spannend houdt. Ik hoop dat ik jullie een beetje een idee heb kunnen geven over mijn carrière na de studie farmacie. Voor studenten die nog twijfelen over een functie in de farmaceutische industrie: kijk eens goed naar wat er allemaal mogelijk is. Op elk moment zijn er vele vacatures op het gebied van regulatory en medical affairs, QA en productie, maar ook in marketing en sales. Je kan helemaal los gaan op je eigen specialiteit door voor een grote firma te gaan werken, maar misschien werk je liever voor een klein bedrijf waarin je all-round aan de slag kan. Kortom: voor ieder wat wils!

Foliolum Juni 2013

23


(GĂŞnante) fotopagina

24

Foliolum Juni 2013


Foliolum Juni 2013

25


Pharmaciae Sacrum Carrièredag

Biercantus Manon Snels

Evert Jan Breman

Dit jaar heeft de carrièredag van Pharmaciae Sacrum haar eerste lustrum gevierd. Vrijdag 22 maart was de dag dat de vijfde carrièredag plaats vond. Alle deelnemers werden ’s ochtends verwacht in congrescentrum ‘Het Kasteel’. De dag werd geopend door de praeses van de commissie. Daarna volgden plenaire praatjes van de praeses van P.S., de directeur van onze opleiding, de Vereniging van Jonge Apothekers (VJA), deVereniging van Apothekers in opleiding tot Ziekenhuisapothekers (VAZA) en de Nederlandse Industrie Apothekers (NIA).

Op 27 maart was het weer zover voor de mannenactiviteit, de biercantus, een avond die in het teken staat voor liederen en bier. Om kwart voor 8 waren de banken in Villa Volonté gevuld met bijna 30 mannen, waarna het Praesidium de traditionele regels uitlegde die bij een biercantus horen.

De verschillende verenigingen vertelden over wie zij waren en wat zij voor ons als (aanstaande) apothekers kunnen betekenen. Een leuk nieuwtje was dat er binnen de industrie apothekers een groep is opgericht speciaal voor de ‘jonge’ apothekers, genaamd STIP. Wil jij de industrie in, dan is het misschien idee om je bij deze groep aan te sluiten. Na alle plenaire sessies was het tijd voor de workshops en bedrijfspresentaties. Ik zelf heb de workshops van de VJA en Flexon gevolgd. Tijdens de workshop van de VJA werd er op een interactieve manier gebrainstormd over manieren om als openbare apotheek vernieuwend te blijven, de patiënt zo goed mogelijk te helpen en ondertussen ook een zo groot mogelijke omzet te draaien. Flexon is een detacheringbedrijf wat zich richt op apothekers en apothekersassistenten in het oosten van dit land. De workshop van Flexon had echter niet veel met het bedrijf zelf te maken, maar ging over wie jij was en hoe jij dit naar anderen toe overbracht. Je kon bijvoorbeeld de ambitie hebben om leiding te geven, maar dit niet uitstralen naar anderen. Tijdens deze workshop heb ik de nodige zelfkennis opgedaan. Aan het eind van de middag was er de keuze tussen nog een workshop of bedrijfspresentatie of speeddaten. Mijn keuze ging uit naar de speeddates. Dit houdt in dat je één op één met een bedrijf of keten gaat praten gedurende tien minuten. Ik heb mijn speeddates zeer nuttig bevonden. De dag werd afgesloten met een Italiaans buffet en een goede borrel. Naast de workshops, speeddates en alle gezelligheid, waren de kledingstijl-stand en de CV check een echte hit. Kortom, het was een geslaagde dag. Ik zou zeggen: ‘op naar de volgende vijf carrièredagen!’

26

Foliolum Juni 2013

Dat het Praesidium de regels streng handhaafde werd meteen duidelijk gemaakt door een gepaste straf te geven aan de enkeling die te laat was. Eindelijk konden de pullen gevuld worden en zette de Corona vol trots het P.S-lied in. Hierna werden tal van andere Hollandse liedjes gezongen waarbij straffen uiteraard niet werden vermeden. Onder de straffen behoorde de koek-koek, met een doos over het hoofd zonder uurwerk de tijd proberen te raden, de Congolees waarbij gestrafte zijn mond volledig rond het volle glas zet en dat achterover kiept en natuurlijk de NSB-er waarbij de corona onder tafel zit en de gestrafte de mannen met een gevulde pul aanwijst aan het Praesidium. Daarna was het tijd voor een pauze waarbij er gelegenheid was om een paar worsten achter de kiezen te werken, die werden uitgedeeld door de in stijl geklede dames van het bestuur. Nadat de buiken waren gevuld nam de rivaliteit tussen de tafels toe en wilde men bewijzen dat men aan de beste tafel zat. Het Praesidium legde hiervoor gezamenlijke straffen op om tot een goed besluit te komen. Na nog de nodige pullen bier en liederen te hebben gezongen kwam er uiteindelijk een einde aan deze onvergetelijke avond.


Buitenland Excursie Iris de Jong Op donderdagavond 18 april vertrok er een bus richting Krakau met onze farmaciestudenten. Nadat de commissie hun zelf bedachte lied had laten horen, zagen enkelen het als slaapzang en anderen als startsignaal voor het begin van de slapeloze nachten. Voor beiden was de urenlange busrit voorbijgevlogen. Op de Poolse wegen werden we echter aangehouden met de vraag of we ons tolbewijs tevoorschijn konden toveren. De buschauffeur had zeker niet geprobeerd de tolwegen te mijden en bij toeval de tolpoort gemist. Dit resulteerde dan ook in een situatie zonder tolbewijs. Gelukkig was Claudia mee die als tolk heeft gefungeerd en ons uit de brand heeft geholpen. Met een kleine financiële tegenvaller konden we onze reis hervatten richting Krakau. Door het oponthoud duurde de reis wat langer dan de planning toeliet en hebben we op vrijdagochtend het eerste bedrijvenbezoek aan Teva Pharmachemie gemist. Ook een tweede aanraking met de overheid mocht niet ontbreken. Hoe konden wij, naïeve studenten uit Groningen en buschauffeur, nou weten dat er geen bus geparkeerd mocht worden op de Main Square van Krakau. Nadat iedereen zijn spullen naar het luxe hostel had gebracht kon de rondleiding door Krakau beginnen. Voor de mensen die bevooroordeeld waren, Krakau is zeker een mooie stad. De dagen dat we daar verbleven, stonden we in contact met een paar farmaciestudenten die ons graag de weg wilden wijzen. Later die avond hadden zij ook een feestje voor ons georganiseerd. Hun zelfgemaakte koekjes mochten niet onopgemerkt blijven. Fris en fruitig zijn we met Ernest (Poolse student) de volgende dag naar de Jagiellonische Universititeit gegaan. Na de rondleiding langs de labzalen vertrokken we naar de zoutmijn Wielickza. Hier startte de rondleiding 150 meter onder de grond, wat ongeveer 400 treden afdalen betekende. De ondergrondse kathedraal was het meest indrukwekkend

om te zien. Na een heerlijk avondmaal zijn we teruggegaan naar het hostel om ons klaar te maken voor de campusparty. Een feest als deze kan op het Zernike complex met geen mogelijkheid geëvenaard worden, want de swingende en dansende Polen zouden erg gemist worden. Na een kort maar krachtige nacht stapten we in de bus naar Berlijn om het daar onveilig te maken. Alleen zou een busreis geen busreis zijn geweest als er geen intermezzo had plaatsgevonden met de politie, gelukkig liep het af met een sisser. Eenmaal aangekomen in Berlijn konden de vastzittende heupen, bij sommigen, na de busrit worden losgegooid tijdens de salsacursus. Na een relatief lange nacht werden er op maandag twee bedrijven bezocht. Bij het eerste bedrijf B. Braun, dat zich bezighoudt met de ontwikkeling en verkoop van medische en farmaceutische producn, kregen we een rondleiding van enthousiaste medewerkers. Na een goede lunch bij dit bedrijf, werden we verwelkomd door werknemers van Parexel. Parexel is een bedrijf dat zich bezighoudt met klinische studies, hierbij worden de patiënten 24/7 in de gaten gehouden. Zo mochten wij een patiënt zien die onder begeleiding koffie ging halen, een hele ervaring. Na deze intensieve en studiegerelateerde dag konden we in de avond naar twee verschillende clubs een afzakkertje nemen, of twee. Na een energieke stadstocht door Berlijn van gids Joris, gingen we later die middag een concentratiekamp bezoeken. ’s Avonds hebben we gedineerd bij de karaokebar, waarna we ons zangtalent mochten laten horen. Gelukkig hadden we vele nachtegaaltjes onder ons en sloegen we geen modderfiguur. Jammer genoeg was dinsdagavond onze laatste avond en zijn we op woensdagochtend weer richting het hoge noorden vertrokken. Uitgeteld zat iedereen in de bus, maar stuk voor stuk zeer tevreden over de fantastische BEC ’13.

Foliolum Juni 2013

27


Pharmaciae Sacrum Reglementencommissie

Sur Sum Scutra

Beste P.S.-er,

Beste leden!

Graag stellen wij ons aan je voor als de Reglementencommissie 2012-2013 van P.S. Deze commissie ziet erop toe dat de Statuten en Reglementen nagestreefd worden. Tevens houdt deze commissie toezicht op het handelen van het bestuur. In de Reglementencommissie zitten de huidige praeses en zijn/haar twee voorgangers. Ieder jaar, tijdens de Jaarvergadering, wisselt deze commissie. Op dit moment bestaat de commissie uit Gwenny Verstappen, Sophie Berends en Lotte Šebek. Eén van onze tradities is het organiseren van een 8-gangendiner door de huidige praeses voor de rest. Dit jaar heeft dit diner ook plaatsgevonden en hoewel we de laatste paar gangen nauwelijks nog op konden, was het erg gezellig. Hopelijk zal dit volgend jaar weer zo zijn!

Wij zijn als commissie inmiddels al weer toe aan het organiseren van onze laatste activiteit, en hebben er al een drukke periode op zitten. Onze commissie, de Sur Sum Scutra (SSS), heeft dit jaar twee keer een symposium georganiseerd. Hopelijk hebben we je daar mogen begroeten. Binnenkort staat het Binnenlands Bedrijven Bezoek (BBB) op het programma: een leuke tweedaagse reis door Nederland waarbij verschillende bedrijven worden bezocht. De organisatie hiervan is in volle gang en we hopen natuurlijk dat jullie allemaal in augustus van de partij zijn! In onze antwoorden is een hint te vinden over de locatie van de BBB. Succes!

Met vriendelijke groet, de Reglementencommissie

28

Foliolum Juni 2013

Fianne, Michael, Krista, Marjolijn en Robbert 1. Lievelingseten / beste kok Het super lekkere gerecht van Robbert met vis en rijst en saus 2. Mooiste moment tot nu toe Ons avontuur in de stroomversnelling in Center Parks 3. Favoriete drankspel / grootste zuipschuit Dit is duidelijk Marjolijn, met ons spelletje SSS’en 4. Grootste blunder Het kwijt maken van een zeer belangrijk pasje tijdens het eerstejaarssymposium door Michael 5. Meest serieuze commissielid Fianne, zorgt tenminste dat er wordt vergaderd. Zonder Fianne is het alleen maar voetbal kijken. 6. Grootste praatjesmaker Robbert, a.k.a. graziaman 7. Vaakst te laat Verdwaald………………..Verdwaald ……………… Bellen ………………… Michael is er 8. Meest sportief en wat voor sport(en) dan TENNIS!!! 9. Favoriete bezigheid Het Duitse accent van onze sprekers imiteren


Eten met... de nieuwe redactiecommissie Redactiecommissie Het is 1 mei 2013, over vijf dagen ligt ons laatste Foliolum bij de drukker, jeetje wat is de tijd snel gegaan. Alweer meer dan een jaar geleden werden wij aangesteld als Redactiecommissie en was het aan ons om een episch spel te gaan verzinnen. Dit epische spel mochten we voor het eerst tot uitvoering brengen samen met de EIK. En nu zijn we hier, negen maanden, vier spelavonden en vele liters alcohol later. Er stond nog één spelavond op de agenda en wel met de nieuwe Redactiecommissie. Deze avond heeft gisteren plaatsgevonden, 30 april, de allerlaatste Koninginnedag, dubbel feest dus! De avond begon toen Annelies, Rick en Niels zich bij Myrthe haar huis verzamelden. We waren uitgenodigd bij Anouschka thuis, die woont op kruipafstand bij Myrthe vandaan. Heel handig zo na Koninginnenacht. Met z’n vieren verplaatsten wij ons (kruipend) naar Anouschka toe, waar Anouschka en Britt al druk bezig waren met koken.

Ruben voegde zich niet veel later bij ons, want hij moest die dag nog uit Antwerpen komen. Marjolein kon er helaas niet bij zijn want die kwam pas zeer laat terug uit Kopenhagen. Hoewel we Marjolein zeer gemist hebben op deze heugelijke avond was het ook wel handig want nu was het vijf tegen vijf. Maar we lopen te ver op de feiten vooruit, want het eten moest eerst nog opgegeten worden. Pasta met spinazie en spekjes en als toetje tiramisu (!!!), met liefde gemaakt door Boy. Dit werd door allen zeer geapprecieerd, begrijpelijk natuurlijk.

toen hij de schaar van Boy verpletterde met steen. De eerste challenge was “Rinus/Romana”, Rick koos ervoor om de Rinus uit te gaan voeren verderop in het spel. Dit onder luidt protest van zijn commissiegenoten die zich af vroegen of Rick wel zeker wist dat hij de Rinus uit wou voeren, en niet de Romana. “Sipke Boy” was de volgende challenge, hoewel het een aantal rondes echt heel goed ging, schoot Myrthe op een gegeven moment door onbekende redenen in de lach en daar gingen de eerste punten naar onze tegenstanders. Boy vond het wel een ego-boost om z’n naam zo vaak te horen in vijf minuten tijd. Myrthe trok de volgende challenge: Ballontrappen, dus iedereen hobbelde naar beneden toe, naar buiten en bond een ballon om z’n enkel heen. Na het startsein begon iedereen wild naar elkaars ballonnen te trappen, het ging allemaal redelijk gelijk, ook al merkten sommigen dat hun conditie niet op peil was. Dus na een ruime time-out om weer op adem te komen, ging de challenge verder en begonnen steeds meer mensen van team ‘Written in the Stars’ af te vallen. Totdat alleen Myrthe nog tegenover Boy, Hedy en Britt stond. Ondanks haar ijzeren doorzettingsvermogen, bleek het voor haar onbegonnen werk om van drie anderen te winnen. Opnieuw gingen de punten naar de nieuwe Redactiecommissie. De volgende challenge, getrokken door Hedy, was iets minder intensief, namelijk “Babyfood”. Hoewel het inderdaad minder intensief was, was deze challenge behoorlijk vies, want Annelies en Niels hadden “Oma’s stoofschotel” gehaald. Wat blijkt, dat is niet te haggelen, dus Myrthe ging bijna over haar nek en opnieuw zagen we de punten aan ons voorbij gaan. Ruben trok vervolgens de “Verval”-kaart dus we zagen al

Na dit heerlijke feestmaal was het tijd voor “Starlight Casino”. Al ver voordat het spel begon gingen de flauwe/ seksistische/bitchy opmerkingen al flink over en weer, en dit werd lekker voortgezet tijdens het spel. De boel werd afgetrapt tussen Rick en Boy met een spannende ronde “Steen-papier-schaar”, welke gewonnen werd door Rick

Foliolum Juni 2013

29


Pharmaciae Sacrum tegen Evert Jan, alles zag er naar uit dat Niels zou winnen, E.J. liet namelijk zelfs nog zijn dropveter op de grond vallen (‘5 seconde regel’ en ‘bij Anouschka kun je van de vloer eten’), maar hij maakte een inhaalslag en versloeg Niels grandioos.

wel waar de avond heen zou gaan. Anouschka trok “Flip Cup”, hiervoor moest haar kamer even omgebouwd worden, maar daarna konden we van start. Een cup flippen bleek voor Hedy nogal lastig te zijn, dus toen zij eindelijk haar bekertje rechtop had staan was bij ons iedereen al bijna geweest. Een machtige overwinning voor ons. Eindelijk, het werd wel tijd dat we wat punten binnen gingen halen. Wij mochten dus draaien voor onze tegenstanders, maar omdat wij de beroerdste niet zijn was het tijd voor een adje solidair en wel met skittle wodka. Meerdere mensen hebben hier goede ervaringen mee dus dat werd heel hard toegejuicht… Na een overwinning voor Annelies tegen Britt bij “Mr. Moustache”, trok Rick de Rinus eindelijk tevoorschijn. Omdat meerdere leden van de nieuwe Redactiecommissie zeer druk met zichzelf bezig waren verloren ze deze challenge. Britt trok vervolgens “P.S. is mooi”, welke ook verderop in het spel gespeeld mocht gaan worden. Toen was het tijd voor de dropveterrace, Niels

30

Foliolum Juni 2013

Rick mocht “Eye of the Tiger” uitvoeren, hij liet tijdens zijn uitleg van de challenge aan de rest weten dat ‘het spel gewoon door kan gaan anders komen we nooit klaar…’, oké Rick. Enige challenges later koos Ruben ervoor om ‘één’ het “Verboden woord” te maken. Hele goede keuze van Ruben, dat komt vast en zeker goed. Anouschka trok de “Langste adem” challenge, waar zij een nieuw record van 7.3 sec. neerzette, hier kon Ruben niet tegenop, mede omdat zijn techniek zwaar te wensen over liet. Toen was het tijd voor “Maak de lyric af ”, Rick koos natuurlijk een liedje van zijn favoriete band One Direction. Wat blijkt, Boy luistert niet naar hun muziek en wist zich geen raad met dit hippe nummer. Gelukkig konden Myrthe en Annelies wel goed laten horen hoe ‘What makes you beautiful’ gezongen diende te worden. Het verboden woord was trouwens nog steeds één, en alle vertalingen daarvan, dus tijdens deze ronde zijn er een aantal rake klappen gevallen. Boy koos vervolgens ‘Satellite’ van Lena voor Rick, dit was ook geen succes dus geen punten in deze ronde. Vervolgens mochten beide preasidi de “Oude kous” uit gaan voeren, de winnaar was Boy. Wat bleek nou, ‘hij weet wel hoe hij vrouwen uit de kleren moet krijgen’, kijk dat had hij niet verteld, unfair advantage… Tijd voor “Pointing game”, simpele challenge zou je denken, nou dit keer dus niet. Tot twee keer toe was het aantal vingers gericht op Boy en Rick gelijk. Uiteindelijk was er een team die wat slimmer na begon te denken en


seconden. Hier kon Anouschka niet aan tippen met vijf toffees. De avond werd afgesloten met “Zap de neger”, gewonnen door team ‘Written in the Stars’ en “Ventje sjouwen”, ook gewonnen door ons. Hoewel het ventje sjouwen niet helemaal evenredig verdeelt was aangezien Niels en Evert Jan degenen waren die moesten sjouwen, maar dat terzijde, want wij hadden de punten hard nodig. Uiteindelijk mocht het allemaal niet baten want we hebben nog steeds verloren met 20 tegen 25. Niet de grootste nederlaag die we ooit geleden hebben, maar toch jammer dat we weer verloren hebben. toen wezen er opeens vijf vingers naar Boy tegenover vier naar Rick, punten voor ons! Hierna volgde “Beschuiten en fluiten”, waarbij de manier waarop Myrthe haar beschuit consumeerde als ‘zeer charmant’ werd bestempelt. Misschien was dat de reden wel waarom er bij haar geen noot te horen is geweest. De punten gingen dus helaas naar de tegenstanders.

Tegen enen hebben we het feestje nog even naar de stad verplaatst, waar Koninginnedag nog lekker doorgevierd werd, een goede afsluiting van een zeer mooie avond.

Britt melde hierna dat haar zusje zichzelf buiten had gesloten, zij ging ons dus verlaten, maar niet voordat we een serie aan prachtige groepsfoto’s hadden genomen. Na dit mooie intermezzo was het tijd voor “Snoephappen”, Rick vond dit schijnbaar zo leuk dat hij zichzelf als vervanger voor Ruben aanbood. Maar goed ook, want hij hapte negen toffees uit het water in 30

P.S. Agenda Juni 01 - Eerstejaarsactiviteit der K.N.P.S.V. 03 - STOF-vergadering 04 t/m 07 - ISCOMS 04 - Jaarvergadering P.S. 11 - P.S.-borrel

14 - Functionarissenborrel der K.N.P.S.V. 15 - Sportdag der K.N.P.S.V. 18 - EJC-feest 21 t/m 23 - JAK-weekend 29 - Alumnidag

Juli 30 - t/m 09 - IPSF World Congress

Foliolum Juni 2013

31


Pharmaciae Sacrum Jaarverslag van de ab-actis der G.F.S.V. “Pharmaciae Sacrum” Margot van der Zee Voor ons zit het bestuursjaar er al bijna weer op, het is voorbij gevlogen. Vijf nieuwe, enthousiaste mensen staan dan ook al te trappelen om te beginnen met hun jaar. Ook wij begonnen vol enthousiasme aan ons bestuursjaar. In dit jaar hebben we veel mogen beleven en hebben we ook veel mogen leren. Een jaar dat niet altijd gemakkelijk is gebleken, maar door goed samen te werken kan er toch veel bereikt worden. We hebben ook veel plezier met elkaar mogen beleven en ik kan dan ook niet anders zeggen dan dat ik er drie hele goede vrienden aan over heb gehouden. In april begon voor ons de inwerktijd. Bestuur Berends leerde ons alle feiten, tradities en gebruiken van Pharmaciae Sacrum. Tijdens het inwerkweekend hebben we ook elkaar beter leren kennen. Tijdens dit weekend werden tevens de eerste kaders van het beleidsplan gezet, met behulp van het 130e bestuur. Een beleidsplan schrijven over een vereniging waar je nog weinig van weet, bleek vrij lastig. Ideeën en idealen zijn niet altijd makkelijk te verwoorden, of blijken niet altijd realistisch te zijn. Toch hebben we een aantal punten in ons beleidsplan gezet die we ook daadwerkelijk waar hebben kunnen maken. Zo vonden, en vinden wij nog steeds, dat het belangrijk is om eerstejaars in het begin van hun studie enthousiast te maken voor P.S. In september hebben we dan ook alle nieuwe studenten met zoveel mogelijk enthousiasme proberen te ontvangen en hebben we ze duidelijk geprobeerd te maken wat P.S. voor hen als student kan betekenen. Het jaar viel vrij klein uit, er waren 119 studenten lid geworden van P.S. Toch hebben we

32

Foliolum Juni 2013

op verscheidende activiteiten verschillende eerstejaars studenten mogen begroeten. In november was de opkomst voor de Hooghoudt Eerstejaarsexcursie dan ook vrij hoog. Hopelijk zal de opkomst voor de Mediq Eerstejaarsactiviteit die dit collegejaar nog zal plaats-vinden net zo hoog zijn. Aan het begin van ons jaar hadden we bedacht dat er tijdens de boekverkoop meer of makkelijker promotie gemaakt kan worden middels het verstrekken van maandagenda’s. Er wordt daarom tegenwoordig een maand-agenda bij de boekenverkoop uitgedeeld. Recentelijk hebben we, in samenwerking met de Multi Media Commissie, zelfs een gedrukte maandagenda ontwikkeld, die bij de vorige boekverkoop voor het eerst is uitgedeeld. Op deze manier hopen wij nog meer leden van P.S. te bereiken en te enthousiasmeren voor activiteiten. In ons beleidsplan hebben we tevens geschreven dat er op bepaalde vlakken samen wordt gewerkt met de opleiding, o.a. de Tweedejaars Excursie en de bijlessen. In oktober is opnieuw samengewerkt met de opleiding en is er voor de tweede keer de Tweedejaars Excursie georganiseerd. Deze excursie was geïntegreerd in het vak Organische- en Biosynthese. Naast deze excursie zijn dit jaar ook alle symposia van P.S. geïntegreerd in vakken, wat ten goede is gekomen aan de opkomst voor deze studiegerelateerde activiteiten. Naast deze al bestaande studiegerelateerde activiteiten hebben wij gekeken naar de mogelijkheden voor het aanbieden van lessen voor het verbeteren van de Engelse taalvaardigheid. We hebben helaas geconstateerd dat de


lessen vrij duur uitvielen in verhouding tot de animo. De bijlessen voor de vakken Farmaceutische Analyse A en Organische- en Biosynthese waren echter wel een succes. Het aantal studenten dat het hertentamen FA-A heeft gehaald lag aanzienlijk hoger bij de mensen die bijles had gevolgd bij P.S. dan onder de overige studenten. Aangezien de bijlessen een succes zijn gebleken is besloten om ook komend jaar weer bijlessen te organiseren. In oktober heeft er een speechworkshop, die is opgezet door het 130e bestuur, plaatsgevonden. Een leuke groep heeft meegedaan en de workshop was erg leerzaam. Veel studenten zijn van mening zijn dat dit soort vaardigheden weinig worden aangeleerd en getoetst tijdens de studie Farmacie. Wij zijn van mening dat dergelijke activiteiten een nuttige toevoeging zijn op het huidige activiteitenprogramma. Wellicht kunnen er in de toekomst meer van dergelijke activiteiten worden georganiseerd als er genoeg animo voor is. Commissies zijn een belangrijk orgaan van de vereniging. We vinden het dan ook belangrijk dat er met betrekking tot het vormen van commissies zoveel mogelijk transparantie is. We hebben getracht om mensen die interesse hebben getoond en die niet voor commissies gevraagd zijn, een reactie te sturen. Hierin is de geïnteresseerde bedankt voor het tonen van interesse en is vermeld dat ze niet gekozen zijn voor de commissie, ook is hierin aangegeven dat men zich niet bezwaard hoeft te voelen om opnieuw een interessestrookje in te leveren. Tevens hebben we geprobeerd om opener te zijn over het vormen van het bestuur, door het sturen van een ledenmail met daarin een vermelding dat iedereen met interesse voor besturen dit kon laten weten via de e-mail of door het door te geven aan één van ons. Studenten die commissie hebben gedaan of op een andere manier actief zijn geweest krijgen punten voor het Studie Actief Certificaat. Wij zijn van mening dat het SAC een waardevolle toevoeging is aan het CV. Daarom hebben we besloten om actief de punten van

iedereen die deze verdient bij te houden. De aanwezigheid van symposia is tevens in dit nieuwe bestand verwerkt. Na decharge van commissies en de afloop van symposia wordt het bestand bijgewerkt. Leden zullen in de toekomst niet meer het SAC aan hoeven te vragen, maar het zal actief verstrekt worden bij de masteruitreiking. Tevens hebben we het uiterlijk van het SAC, nadat vorig jaar ook de puntentelling gelijk getrokken was, aangepast en gelijk gemaakt aan het SAC van U.P.S.V. “Unitas Pharmaceuticorum” uit Utrecht. Op de maart ALV is er een nieuwe Internetcommissie geïnstalleerd. Onder andere door meer invulling aan de Internetcommissie te geven hopen wij dat deze deskundig genoeg zal zijn om de verschillende websites van Pharmaciae Sacrum te kunnen beheren en te bewerken. Hierdoor hoeft P.S. geen externen meer in te huren en kan er geld bespaard worden. Tegenwoordig wordt er veel gebruik gemaakt van ‘social media’. Naast promotie via de ledenmail en het P.S.-log op de website kan er ook gebruik worden gemaakt van Facebook. Met de lancering van de P.S.-applicatie is Pharmaciae Sacrum echter nog mobieler geworden. Met de applicatie kunnen leden elkaar opzoeken in het ledenbestand, foto’s bekijken en toevoegen, de agenda bekijken en het P.S.-log lezen. We hebben geconstateerd dat er over enkele jaren wellicht een nieuwe website moet worden aangeschaft. Zelf hebben we gekeken of er al in ons bestuursjaar mogelijkheden waren voor de aanschaf van een nieuwe website. Echter blijkt het een grote aanschaf te zijn die momenteel nog niet nodig is. Zoals iedereen zal begrijpen voert een bestuur niet alleen de ideeën uit die zij aan het begin van haar bestuursjaar bedacht heeft. In de loop van het jaar hebben wij daardoor meerdere dingen geprobeerd op te pakken. Zo zijn wij begonnen met het schrijven van een meerjarenplan dat tijdens de Jaarvergadering gepresenteerd zal >>>

Foliolum Juni 2013

33


Pharmaciae Sacrum worden. Dit meerjarenplan zal een kapstok vormen voor kandidaat-besturen, opdat zij een gestructureerder en meer meetbaar beleidsplan kunnen schrijven. Het beleidsplan zal halverwege en aan het eind van het bestuursjaar geëvalueerd worden tijdens de Algemene Ledenvergaderingen. Het meerjarenplan zal elk jaar bekeken worden en waar nodig aangevuld of aangepast, deze wijzigingen zullen tijdens de Jaarvergadering worden gepresenteerd. Door het realiseren van het meerjarenplan hopen wij ervoor te kunnen zorgen dat besturen niet opnieuw het wiel hoeven uit te vinden en dat zaken die langere tijd in beslag nemen ook uitgevoerd zullen gaan worden, opdat de vereniging zich zal blijven ontwikkelen. Naast het meerjarenplan hebben wij gemerkt dat het vormen van een nieuw bestuur niet gemakkelijk is. Door het vragen van leden lijkt het alsof er puur gekozen wordt op basis van vriendschappen. Graag zouden wij zien dat het vormen van een nieuw bestuur transparant en voor iedereen gelijk verloopt. Hierdoor hebben wij, in samenwerking met het kandidaatbestuur, een sollicitatieprocedure opgesteld. Komend jaar zullen hopelijk de eerste sollicitaties uitgevoerd worden door een sollicitatiecommissie voor het vormen van het nieuwe kandidaat-bestuur. Naast deze, voor ons grote en belangrijke punten, hebben we ook punten uitgevoerd of gedaan die minder tijd in beslag hebben genomen. Zo hebben wij de Jaar Afsluitings Kamp Commissie eenmalig geïnstalleerd en zal er dit jaar dus een weekend georganiseerd worden voor alle studenten Farmacie die daar behoefte aan hebben. Tijdens dit kamp zal tevens de Buitendag plaatsvinden. Ook heeft in ons jaar voor het eerst de Dies Natalis in februari plaatsgevonden, wat ten goede leek te komen aan de activiteiten. Daarom is besloten om ook in het collegejaar 2013-2014 de Dies Natalis in februari te organiseren.

34

Foliolum Juni 2013

WTijdens de oktober ALV is er een werkgroep opgericht die zich gebogen heeft over het eventueel wijzigen van de Statuten en Reglementen. Op de maart ALV zijn de wijzigingen door de ALV goedgekeurd en en zal de notaris dit aan kunnen passen. Sinds dit jaar heeft Stichting Boekenbureau een webshop op de website van P.S. en kunnen de studieboeken betaald worden met iDEAL. Hierdoor verloopt de verkoop van de boeken sneller en worden er wellicht minder administratieve fouten gemaakt. Ook zullen de artikelen binnenkort niet meer in het bezit zijn van Pharmaciae Sacrum, maar van Stichting Boekenbureau. Na veel en hard werk van oud-quaestoren en de huidige quaestor wordt de boekhouding van Pharmaciae Sacrum tegenwoordig in het boekhoudprogramma YOB bij-gehouden. Een succes aan de financiële kant van de vereniging dus. Echter blijkt ook dat de recessie nu toch Pharmaciae Sacrum heeft bereikt. Sponsorbijdrages lopen terug, waardoor er meer bezuinigd zal moeten worden door P.S. Het contact met de huidige sponsoren is het hele jaar goed verlopen. Naast alle directe contacten binnen P.S. en haar sponsoren zijn er ook andere organen binnen de Universiteit waar wij als bestuur deel aan hebben genomen. Zo hebben Lotte en Marc zitting genomen in een werkgroep over Carreer Services ‘NEXT’. De RuG wil via dit platform zorgen voor meer informatie gericht op beroepsoriëntatie voor studenten en om dit te bewerkstelligen willen ze samenwerken met alle studieverenigingen in Groningen. Ook vindt er elke zes weken een Bètastufvergadering plaats, waar alle lopende zaken van de faculteit FWN worden besproken. Tevens is er het FVOG, een orgaan dat bestaat voor alle studieverenigingen en opkomt voor de rechten van studieverenigingen.


Zoals te zien is in de activiteitenlijst die ook terug te vinden is in dit Foliolum, hebben we vele activiteiten mogen bijwonen of organiseren. Eén van de hoogtepunten van ons bestuursjaar is naar mijn mening de Buitenland Excursie naar Krakau en Berlijn geweest. Een reis waarin beroepsgerichte activiteiten, culturele activiteiten en gezellige activiteiten elkaar afwisselen en waar een groep farmaceuten uit verschillende jaargroepen elkaar beter leert kennen. Ook heb ik veel plezier beleefd aan de Dies Natalis. Het wetenschappelijke symposium was een groot succes, waar ook een record aantal apothekers op af zijn gekomen. De week werd feestelijk afgesloten met een goed georganiseerd Galadiner en Galabal. In ons jaar hebben we veel mogen samenwerken met andere besturen. Zo is onder andere de samenwerking met de K.N.P.S.V. dit jaar goed verlopen. We hebben samen vele activiteiten mogen meemaken en het is leuk om andere (Bio)Farmacie studenten uit andere steden te ontmoeten. Naast het K.N.P.S.V.-bestuur hebben we ook regelmatig contact gehad met het bestuur uit Leiden en Utrecht. Naast onze moederen zusterverenigingen hebben we ook contact met besturen uit Groningen. Zo organiseren we in samenwerking met de studievereniging voor geneeskunde, M.F.V. Panacea, dit jaar opnieuw de FaMe-avond. Het belooft een interessante avond te worden.

WZoals wellicht is op te maken uit dit jaarverslag hebben we een druk en bewogen jaar meegemaakt. Zeker toen voor ons in augustus een tegenslag kwam en we verder moesten besturen met vier personen. Echter kunnen we het jaar straks goed afsluiten en ons werk vol vertrouwen overdragen aan het nieuwe bestuur. We kunnen naar mijn mening met gepaste trots terugkijken op dit geweldige jaar waar we niet alleen elkaar, maar ook ons zelf beter hebben leren kennen. Toch hebben we ook alle vier weer zin om te gaan studeren en verder te gaan met onze studie. Ik wil dan ook graag afsluiten met een bedankje naar mijn lieve bestuursgenoten. Lieve Lotte, Ivo en Marc, bedankt voor deze geweldige tijd! Wat hebben we veel lol gehad met elkaar en wat hebben we veel liefde en leed met elkaar gedeeld. Ik ben blij dat ik dit geweldige jaar met jullie heb mogen beleven. Aldus naar waarheid opgemaakt, Groningen, 1 mei 2013, Margot van der Zee h.t. ab-actis der G.F.S.V. “Pharmaciae Sacrum”

Foliolum Juni 2013

35


Pharmaciae Sacrum Activiteitenlijst van het bestuur 2012-2013 Activiteitenlijst als kandidaat-bestuur Datum Activiteit

Juni 1 juni 2012 Oud-besturenbijeenkomst en –borrel 2 juni 2012 Eerstejaarsactiviteit der K.N.P.S.V. 4 juni 2012 STOF-vergadering

Maart 5 maart 2012 STOF-themavergadering 6 maart 2012 P.S.-borrel 10 maart 2012 Beroependag der K.N.P.S.V. 13 maart 2012 EJC-feest Activiteiten als bestuur 15 maart 2012 Eerstejaars-symposium Datum Activiteiten Commissie Farmaceutische Wetenschappen ‘SSS’ Juni 20 maart 2012 Algemene Ledenvergadering 5 juni 2012 Jaarvergadering G.F.S.V. Pharmaciae Sacrum “Pharmaciae Sacrum” 22 maart 2012 Mediq Workshopavond (1) 6 juni 2012 Offerte P.S.-applicatie 24 maart 2012 Voorjaarsdag der K.N.P.S.V. bespreking met Koos 27 maart 2012 Mediq Workshopavond (2) Dijkstra 29 maart 2012 Spelletjesavond STERC 6 juni 2012 Constitutieborrel ODIOM 6 juni 2012 EHBO-cursus April 7 juni 2012 Constitutieborrel 3 april 2012 P.S.-borrel Professor Francken 12 april 2012 Masteruitreiking 7 juni 2012 Labrats & Friends 13-15 april 2012 Inwerkweekend 8 juni 2012 Overleg met M.F.V. Panacea 18 april 2012 Raad van Advies over Facultaire introductiedag 20 april 2012 Voetballen met AIO’s 9 juni 2012 Buitendag 24 april 2012 Hooghoudt 11 juni 2012 Jaarvergadering L.P.S.V. Eerstejaarsexcursie ,,Aesculapius” Mei 12 juni 2012 P.S.-borrel 1 mei 2012 P.S.-borrel met pubquiz 13 juni 2012 Afspraak met UrgenCie 2 mei 2012 Overleg met bestuur 13 juni 2012 Overleg met Diescommissie 3 mei 2012 Vrouwenactiviteit 13 juni 2012 Contract tekenen 7 mei 2012 STOF-vergadering Villa Volonté 9 mei 2012 Contractbespreking café 13 juni 2012 EHBO cursus ‘De Toeter’ 14 juni 2012 Jaarvergadering U.P.S.V. 9 mei 2012 FaMe-avond Unitas Pharmaceuticorum 10 mei 2012 Afspraak ACI 14 juni 2012 Afspraak met Studystore 10 mei 2012 Faculteitsfeest 14 juni 2012 Sponsorgesprek met 11 mei 2012 Reglementenoverleg van Lanschot Bankiers 15 mei 2012 Contractbespreking 15 juni 2012 Functionarissenborrel der ABM AMRO K.N.P.S.V. 16-19 mei 2012 Congres der K.N.P.S.V. 16 juni 2012 Mediq Sportdag der te Apeldoorn K.N.P.S.V. 17 mei 2012 AV der K.N.P.S.V. 18 juni 2012 Overleg Carreer services te Apeldoorn ‘conNext’ 22 mei 2012 Onderwijsmiddag en ‘Docent 19 juni 2012 Constitutieborrel MARUG van het Jaar’-verkiezing 19 juni 2012 Overleg Eerstejaarscommissie 23 mei 2012 Speeddate-middag met 19 juni 2012 EJC-feest T.M.F.V. Archigenes 20 juni 2012 Lunch met ISCOMS 23 mei 2012 Gangfeest 21 juni 2012 Overleg met Liefdadigheids 24 mei 2012 ABN AMRO-workshopavond Initiatief Farmacie 26 mei 2012 RijWielPrestatieTocht 21 juni 2012 EHBO cursus 31 mei 2012 Contractbespreking café 22 juni 2012 Overleg met Eerstejaars ‘De Toeter’ Introductie Kamp Commissie 22 juni 2012 Overleg met Studenten

36

Foliolum Juni 2013


Overleg Farmacie 6 september 2012 Overleg met Studenten 25 juni 2012 Afspraak met Kim Pilon Overleg Farmacie 25 juni 2012 Eten met Eerstejaars 7-9 september 2012 Eerstejaars Introductie Kamp Introductie Kamp commissie 10 september 2012 STOF-vergadering 26 juni 2012 Constitutieborrel IBM 10 september 2012 Verenigings Voorzitters Battuta Vergadering 26 juni 2012 Eten met Vaandeldrager 11 september 2012 Kennismakingsgesprek VvAA Sven de Krou 12 september 2012 Kennismakingsgesprek DCA 27 juni 2012 Costitutieborrel bestuur 13 september 2012 Overleg met Liefdadigheids G.F.S.V. Initiatief Farmacie “Pharmaciae Sacrum” 13 september 2012 Constitutieborrel GLV IDUN 28 juni 2012 EHBO cursus 17 september 2012 Raad van Praesides 17 september 2012 Constitutieborrel FVOG Juli 17 september 2012 Bètastuf vergadering 2 juli 2012 Overleg met Commissie 18 september 2012 Overleg met Student Overleg Farmaceutische Farmacie Wetenschappen ‘SSS’ 18 september 2012 Overleg met Koos Dijkstra 2 juli 2012 Gangbesturen integratiediner 18 september 2012 Constitutieborrel Clio 3 juli 2012 Afspraak met ABN AMRO 18 september 2012 Constitutieborrel VINTRES 3 juli 2012 Overleg met 19 september 2012 Overleg Kascommissie Carrièredagcommissie 19 september 2012 Eerstejaars Beroepenmiddag 3 juli 2012 P.S.-borrel 19 september 2012 Constitutieborrel Commotie 4 juli 2012 Raad van Praesides 20 september 2012 Idunnacht 4 juli 2012 EHBO cursus 24 september 2012 Afspraak bestuur 6 juli 2012 Overleg met Cathy de Haan prof. Francken 7 juli 2012 K.N.P.S.V.-VJA Golfdag 24 september 2012 Overleg met Sport, Training 8 juli 2012 HOI-dag der K.N.P.S.V. en RijWielPrestatieTocht 10 juli 2012 Overleg met Jeroen Schouten, Commissie Rixt Wijma over Almanak/ 24 september 2012 Afspraak RuG talencentrum Dies Natalis onthullingsfeest 24 september 2012 Constitutieborrel TeMa 12 juli 2012 Contractbespreking café 25 september 2012 Afspraak met ABN AMRO ‘De Toeter’ 25 september 2012 Overleg met Multi Media 13 juli 2012 Afspraak met Kim Pilon Commissie 24 juli 2012 Sponsorgesprek met MSD 25 september 2012 Overleg met Liefdadigheids Initiatief Farmacie Augustus 25 september 2012 Overleg met Niels van Eck en 23 augustus 2012 Masteruitreiking Koos Dijkstra 23 augustus 2012 Kennismaking kandidaat- 25 september 2012 Internationale avond bestuur Studiosi Mobilae Groningen der K.N.P.S.V. 28 augustus 2012 Kennismakingsgesprek met 26 september 2012 Afspraak Gebouwbeheer Mediq 26 september 2012 Overleg met Eerstejaars- 29-30 augustus 2012 Binnenlands Bedrijven Bezoek commissie 31 augustus 2012 Facultaire Introductiedag 26 september 2012 Constitutieborrel FMF 31 augustus 2012 Mediq Hockeytoernooi te 26 september 2012 Reglementenoverleg Utrecht 28 september 2012 Overleg Commissie 31 augustus 2012 Contract tekenen Farmaceutische Villa Volonté Wetenschappen ‘SSS’ September Oktober 3 september 2012 Officiële opening Academisch 1 oktober 2012 STOF-vergadering Jaar 1 oktober 2012 Afspraak met Marten 4 september 2012 Overleg met het 130e bestuur Koopmans van SOG der G.F.S.V. 2 oktober 2012 P.S.-borrel “Pharmaciae Sacrum” 3 oktober 2012 Afspraak met Milou Peters 4 september 2012 P.S.-borrel van Calimero 6 september 2012 Overleg met Diescommissie 3 oktober 2012 Constitutieborrel ISCOMS

Foliolum Juni 2013

37


Pharmaciae Sacrum 4 oktober 2012 Constitutieborrel Societas J.H.G. Jonkman 4 oktober 2012 Constitutieborrel 12 november 2012 Afspraak met Koos Dijkstra Pro Memorie 13 november 2012 Sponsorgesprek NIA 5 oktober 2012 KNMP wetenschapsdag 14 november 2012 Overleg Carreer services 8 oktober 2012 Constitutieborrel EBF ‘conNext’ 9 oktober 2012 Afspraak met 15 november 2012 Receptie U.P.S.V. “Unitas mevrouw Inia-Douma Pharmaceuticorum” 9 oktober 2012 Speechworkshop 16 november 2012 Galadiner en Galabal U.P.S.V. 10 oktober 2012 Raad van Advies “Unitas Pharmaceuticorum” 10 oktober 2012 Hooghoudt Eerstejaars- 18 november 2012 Ouderbezoek Marc Joosten excursie 20 november 2012 Ziekenhuisfarmacieavond 10 oktober 2012 ALV U.P.S.V. 20 november 2012 Eindfeest Villa Volonté “Unitas Pharmaceuticorum” Besturenbattle 10 oktober 2012 Constitutieborrel T.M.F.V. 22 november 2012 Sponsorgesprek Pharmastep Archigenes 23 november 2012 Afspraak Timo van der Werff 10 oktober 2012 Constitutieborrel USVA 23 november 2012 Afspraak ISCOMS 10 oktober 2012 Constitutieborrel Tw!st 23 november 2012 Verenigings Voorzitters 11 oktober 2012 Raad van Quaestoren Vergadering 11 oktober 2012 Constitutieborrel Groninger 26 november 2012 Eten met Commissie Studenten Bond Farmaceutische 12-14 oktober 2012 Functionarissen Weekend der Wetenschappen ‘SSS’ K.N.P.S.V. 27 november 2012 Kennismaking f.t. bestuur 12 oktober 2012 Overleg met K.N.P.S.V.- M.F.V. Panacea bestuur 27 november 2012 VvAA workshopavond 13 oktober 2012 Algemene Vergadering der 28 november 2012 Afspraak ABN AMRO K.N.P.S.V. 28 november 2012 Afspraak bijlessen bespreken 15 oktober 2012 Constitutieborrel ASCI 29 november 2012 PCE voorronde Groningen 15 oktober 2012 Opfriscursus EHBO der K.N.P.S.V. 16 oktober 2012 Tweedejaars Excursie 29 november 2012 Een Dag Student 16 oktober 2012 Constitutieborrel 29 november 2012 Constitutieborrel Unitas Ubbo Emmius 30 november- 16 oktober 2012 Constitutieborrel Dizkartes 1 december 2012 Afspraak prof. dr. C. Neef 16 oktober 2012 EJC-feest 17 oktober 2012 M.F.V. Panacea December bestuursonthulling 3 december 2012 ‘SSS’ Ouderejaarssymposium 18 oktober 2012 Constitutieborrel 4 december 2012 P.S.-borrel Studiosi Mobilae 5 december 2012 Afspraak Villa Volonté 19 oktober 2012 Verenigings Voorzitters 6 december 2012 Commissie Interesse Avond Vergadering 7 december 2012 Sponsorgesprek MSD 20 oktober 2012 Oud-besturendiner 10 december 2012 STOF-vergadering 22 oktober 2012 Algemene Ledenvergadering 10 december 2012 Overleg Carreer services L.P.S.V. ,,Aesculapius” ‘conNext’ 23 oktober 2012 Algemene Ledenvergadering 10 december 2012 Bètastuf vergadering G.F.S.V. “Pharmaciae 11 december 2012 AlDi-feest Sacrum” 12 december 2012 FVOG-besturendag 24 oktober 2012 Afspraak met Jochem Pastoor 12 december 2012 Faculteitsfeest vergadering 29 oktober 2012 Bètastuf vergadering 12 december 2012 Raad van Praesides 29 oktober 2012 Villa Volonté Besturenbattle 13 december 2012 Masteruitreiking November 13-14 december 2012 Mosadexexcursie 1 november 2012 Sponsorgesprek Mosadex 14 december 2012 Receptie T.M.F.V. Archigenes 1 november 2012 Faculteitsbezoek FVOG 17 december 2012 Uitreiking Facultaire 2 november 2012 Overleg Kascommissie Onderwijsprijs 5 november 2012 STOF-vergadering 17 december 2012 Constitutieborrel SOG 6 november 2012 P.S.-borrel 18 december 2012 Receptie L.P.S.V. 11 november 2012 Afspraak professor ,,Aesculapius”

38

Foliolum Juni 2013


20 december 2012 Kerstborrel Facilitaire 5 februari 2013 P.S.-borrel Dienstverlening UMCG 6 februari 2013 Sponsorgesprek TEVA 21 december 2012 Galadiner en Galabal 7 februari 2013 EHBO cursus L.P.S.V. ,,Aesculapius” 11 februari 2013 Overleg met Huishoud Januari Commissie Dies Natalis 7 januari 2013 Raad van Quaestoren 12 februari 2013 Afspraak met dhr. Sijpkes 7 januari 2013 Raad van Advies 12 februari 2013 Overleg Kascommissie 8 januari 2013 P.S.-borrel 13 februari 2013 Wetenschappelijk symposium 9 januari 2013 Overleg met Dies Natalis Eerstejaarscommissie 13 februari 2013 Receptie G.F.S.V. 9 januari 2013 Praesidesoverleg “Pharmaciae Sacrum” 10 januari 2013 Overleg over bijlessen 13 februari 2013 Openingsfeest Dies Natalis 11 januari 2013 Reglementenoverleg 14 februari 2013 Overleg met Eerstejaars- 14 januari 2013 STOF-vergadering commissie 14 januari 2013 Eten met 14 februari 2013 Culturele Avond Dies Natalis Eerstejaarscommissie 15 februari 2013 Sponsorgesprek 15 januari 2013 Overleg met Farmaceutisch Van Lanschot Bankiers Herendispuut ‘Snoeihard’ 15 februari 2013 Verenigings Voorzitters 16 januari 2013 Overleg met Jaar Afsluitings Vergadering Kamp Commissie 16 februari 2013 Buitendag Dies Natalis 17 januari 2013 Overleg met K.N.P.S.V 16 februari 2013 Galadiner en Galabal 17 januari 2013 EJC-feest Dies Natalis 18 januari 2013 Afspraak met 17 februari 2013 Proseccobrunch met Timo van der Werff Diescommissie 21 januari 2013 Bètastuf vergadering 19 februari 2013 Overleg met Liefdadigheids 22 januari 2013 Algemene Ledenvergadering Initiatief Farmacie G.F.S.V. 19 februari 2013 Overleg Kascommissie “Pharmaciae Sacrum” 20 februari 2013 Algemene Ledenvergadering 24 januari 2013 Overleg met Diescommissie U.P.S.V. 24 januari 2013 EHBO cursus “Unitas Pharmaceuticorum” 25 januari 2013 Sponsorgesprek Mediq 21 februari 2013 EHBO cursus 26 januari 2013 Algemene Vergadering der 24 februari 2013 Afspraak met mevrouw K.N.P.S.V. Inia-Douma 28 januari 2013 Algemene Ledenvergadering 25 februari 2013 Eten met de L.P.S.V. ,,Aesculapius” Redactiecommissie 29 januari 2013 Afspraak met 26 februari 2013 Finale PCE der K.N.P.S.V. Marten Koopmans van SOG 27 februari 2013 Sponsorgesprek DCA 29 januari 2013 Afspraak met 27 februari 2013 Overleg met Liefdadigheids Milou Peters van Calimero Initiatief Farmacie 29 januari 2013 Van Lanschot Bankiersavond 27 februari 2013 Faculteitsfeest vergadering 30 januari 2013 Contractbespreking 28 februari 2013 Afspraak Marloes Weidema Pharmastep 28 februari 2013 EHBO cursus 31 januari 2013 Evaluatiegesprek bijlessen 28 februari 2013 Afspraak met 31 januari 2013 Constitutieborrel Panacea Marloes Weidema 31 januari 2013 EHBO cursus 28 februari 2013 EHBO cursus 29 februari 2013 Overleg met Koos Dijkstra Februari 29 februari 2013 Kennismaking Villa Volonté 1 februari 2013 Open Dag op Locatie bestuur 4 februari 2013 Sponsorgesprek Noord Maart Negentig 2 maart 2013 Dag van de Farmaceutische 4 februari 2013 STOF-vergadering Industrie der K.N.P.S.V. 4 februari 2013 Eten met de Diescommissie 4 maart 2013 STOF-vergadering 5 februari 2013 Ontbijt met Rector 5 maart 2013 Overleg met Multi Media Magnificus prof. dr. Commissie E. Sterken

Foliolum Juni 2013

39


Pharmaciae Sacrum 5 maart 2013 Overleg met nieuwe 5 april 2013 Overleg over FaMe-avond commissie praesides 7 april 2013 Ouderbezoek Lotte Šebek 5 maart 2013 Overleg K.N.P.S.V.-bestuur 8 april 2013 STOF-vergadering 5 maart 2013 P.S.-borrel 8 april 2013 Acquisitieworkshop 6 maart 2013 Constitutieborrel Villa 9 april 2013 Overleg met Studenten Volonté Overleg Farmacie 7 maart 2013 Sportdag 10 april 2013 Overleg met 8 maart 2013 Raad van Praesides Redactiecommissie 8 maart 2013 Tostimiddag tweedejaars 11 april 2013 Raad van Praesides 8 maart 2013 Tegenprestatie ontvangen van 12 april 2013 Overleg met kandidaat- GLV IDUN bestuur 8 maart 2013 Overleg Kascommissie 15 april 2013 Bètastuf vergadering 9 maart 2013 Ouderbezoek 17 april 2013 Gangdiner Margot van der Zee 18-24 april 2013 Buitenland Excursie Krakau 11 maart 2013 Raad van Quaestoren en Berlijn 11 maart 2013 Reglementendiner 25 april 2013 Ab-actis High-tea 12 maart 2013 KNMP wetenschapsdag 12 maart 2013 EJC-feest Mei 13 maart 2013 Reglementenoverleg 1 mei 2013 Overleg met kandidaat- 14 maart 2013 Masteruitreiking bestuur 14 maart 2013 Overleg over FaMe-avond 1 mei 2013 Overleg Kascommissie 15 maart 2013 Oud-besturenoverleg 3-5 mei 2013 Inwerkweekend 16 maart 2013 Voorjaarsdag der K.N.P.S.V. 6 mei 2013 STOF-vergadering 17 maart 2013 Extra Algemene Vergadering 6 mei 2013 Overleg met Almanak- der K.N.P.S.V. commissie 18 maart 2013 Gangoverleg 6 mei 2013 Raad van Quaestoren 18 maart 2013 Bètastuf vergadering 7 mei 2013 Afspraak met StudyStore 19 maart 2013 VvAA besturendag 7 mei 2013 Overleg met Buitenland 20 maart 2013 ‘SSS’ Eerstejaarssymposium Excursie Commissie 21 maart 2013 Overleg met Koos Dijkstra 7 mei 2013 Onderwijsmiddag en Docent 21 maart 2013 Overleg met externen van de van het Jaar-verkiezing Gang 7 mei 2013 P.S.-borrel met pubquiz 21 maart 2013 Kennismaking kandidaat- 8 mei 2013 Besturenfeest bestuur der K.N.P.S.V. 9-12 mei 2013 Lustrumcongres der 22 maart 2013 Carrièredag K.N.P.S.V. 23 maart 2013 Assessor II-borrel 9 mei 2013 Algemene Vergadering der 23 maart 2013 Oud-quaestorenborrel K.N.P.S.V. 25 maart 2013 Overleg over FaMe-avond 14 mei 2013 Reglementenoverleg 25 maart 2013 Algemene Ledenvergadering 16 mei 2013 After-BEC-borrel L.P.S.V. ,,Aesculapius” 21 mei 2013 Constitutieborrel Dionysos 26 maart 2013 Algemene Verenigings 22 mei 2013 Vrouwenactiviteit Vergadering van het FVOG 23 mei 2013 Masteruitreiking 26 maart 2013 Algemene Ledenvergadering 23 mei 2013 Gangfeest G.F.S.V. 24 mei 2013 Functionarissenborrel “Pharmaciae Sacrum” 25 mei 2013 RijWielPrestatieTocht 27 maart 2013 Mannenactiviteit 27 mei 2013 Eten met Liefdadigheids 28 maart 2013 Een Dag Student Initiatief Farmacie 28 mei 2013 FaMe-avond April 30 mei 2013 EHBO cursus 2 april 2013 P.S.-borrel 31 mei 2013 Landelijk bestuursgala 3 april 2013 EHBO opfriscursus 3 april 2013 Raad van Advies Juni 3 april 2013 EHBO opfriscursus 3 juni 2013 STOF-vergadering 4 april 2013 Afspraak Marloes Weidema 4 juni 2013 Jaarvergadering G.F.S.V. 4 april 2013 Pre-BEC-borrel “Pharmaciae Sacrum”

40

Foliolum Juni 2013


Beleidsplan 2013-2014 Kandidaat-bestuur Geachte leden der G.F.S.V. “Pharmaciae Sacrum”, Graag presenteren wij als 132e kandidaat-bestuur der G.F.S.V. “Pharmaciae Sacrum” ons beleidsplan voor het jaar 2013-2014. De vereniging is al 131 jaar volop in ontwikkeling en besturen, ereleden en leden hebben de vereniging in al die jaren gevormd tot wat zij vandaag de dag is. Komend jaar zullen wij ons volledig inzetten om deze ontwikkeling voort te zetten en weer een bloeiend jaar toe te kunnen voegen aan de rijke historie van onze vereniging. In dit beleidsplan zijn onze doelen en ideeën voor komend jaar te vinden en wij beogen deze naar beste kunnen te realiseren. Toegankelijkheid Pharmaciae Sacrum heeft vele actieve leden die een sterke band met de vereniging hebben. Wij hechten veel waarde aan deze band en willen deze dan ook zeker behouden. Tegelijkertijd zien wij dat door deze sterke onderlinge band de vereniging gesloten kan lijken voor minder actieve leden. Wij vinden het belangrijk om de drempel voor toenadering richting de vereniging voor minder actieve leden te verlagen. Dit sluit aan bij het speerpunt ‘Pharmaciae Sacrum is toegankelijk’ uit het meerjarenplan van de vereniging. Hiervoor hebben wij de volgende plannen: Na de Jaarvergadering willen wij ons in september voltallig voorstellen in de colleges bij de bachelorstudenten Farmacie. Hierbij willen we aangeven wie wij zijn en wat we voor hen kunnen betekenen. Bij het voorstellen in de verenigingsmail willen wij deze informatie ook toevoegen. Binnen de eerste maand van het collegejaar willen we in de pauzes van de colleges van de eerstejaarsstudenten een praatje met zoveel mogelijk van hen gaan maken. We willen dit op ten minste vier verschillende momenten doen met minstens twee bestuursleden. Hierbij zal altijd minimaal één iemand van het assessoraat aanwezig zijn. Tot slot willen we ook twee activiteiten organiseren die plaatsvinden op het P.S.-hok. De eerste activiteit zal specifiek op eerstejaarsstudenten zijn gericht en plaatsvinden in de eerste drie maanden

van het collegejaar. De tweede activiteit zal specifiek op tweedejaarsstudenten zijn gericht en plaatsvinden tussen de genoemde activiteit voor eerstejaars en de kerstvakantie. Wij willen de toegankelijkheid meten door het aantal inschrijvingen van minimaal vier verschillende activiteiten in het jaar 2013-2014 te vergelijken met het jaar 2012-2013. Hierbij willen we ook kijken naar de verdeling van inschrijvingen over de jaren. Daarnaast willen we kijken of het aantal studenten dat aanwezig is op de borrel toeneemt. Sollicitaties bestuur Al jaren worden nieuwe bestuursleden voor de vereniging door het huidige bestuur gevraagd. Deze manier van bestuursvorming kan worden beschouwd als te subjectief en gesloten. Er is een procedure ontwikkeld om sollicitaties voor het bestuur te houden. Dit sluit aan bij het speerpunt ‘Pharmaciae Sacrum is toegankelijk’ uit het meerjarenplan. Wij vinden het belangrijk dat deze sollicitaties in ons jaar worden verwezenlijkt. Komend jaar willen wij de sollicitaties gaan implementeren voor de praeses, ab-actis en quaestor van het bestuur. Na uitvoering willen wij de gang van zaken gaan evalueren. Eventueel willen wij de sollicitatieprocedure uitbreiden naar meer functies binnen het bestuur. Contact met de opleiding Goed contact met de opleiding Farmacie vinden wij een belangrijk aspect van onze vereniging. Dit sluit eveneens aan bij het meerjarenplan, bij het speerpunt ‘Pharmaciae Sacrum zorgt voor aanvulling van de opleiding’. Sinds kort is er voor de vereniging een vast contactpersoon vanuit de opleiding: dr. L. Westers. Om het contact met de opleiding goed te onderhouden, hebben wij de volgende plannen: Wij willen maandelijks een contactmoment met de contactpersoon. Eén van de zaken die hierbij aan bod zal komen is de jaarplanning van de vereniging, om zo mogelijk meer integratie van activiteiten in vakken of vrijroostering voor activiteiten te bewerkstelligen. >>> Foliolum Juni 2013

41


Pharmaciae Sacrum Zodra er een datum verandert of er een nieuwe datum wordt vastgelegd voor een activiteit, willen we dit bespreken met de contactpersoon. Tevens willen wij de overleggen die minstens viermaal per jaar plaatsvinden met de opleidingsdirecteur, de contactpersoon, de praeses van het STOF en de studentvoorzitter van de OC komend jaar voortzetten. Wij vinden het belangrijk dat het contact met de contactpersoon en dus de opleiding altijd via het bestuur verloopt. Commissies zullen hiervan op de hoogte worden gesteld. Studiegerelateerde activiteiten Een ander punt dat wij belangrijk vinden, is het aanbod van studiegerelateerde activiteiten vanuit de vereniging. Op dit moment is het aantal studiegerelateerde activiteiten ongeveer gelijk aan het aantal sociale activiteiten. Wij vinden, aanhakend op het speerpunt ‘Pharmaciae Sacrum zorgt voor aanvulling van de opleiding’ uit het meerjarenplan, dat een studievereniging in verhouding meer studiegerelateerde activiteiten moet aanbieden. Op dit gebied hebben wij de volgende plannen: Wij willen tenminste twee nieuwe studiegerelateerde activiteiten aanbieden. De plannen voor deze activiteit willen wij uiterlijk in oktober hebben uitgewerkt. Mogelijkheden voor deze activiteiten zijn bijvoorbeeld een of meerdere lunchlezingen of tweemaandelijks een uur ‘college’ over actualiteiten binnen de farmacie. Ook zouden wij graag de Eerstejaars Beroepenmiddag uitbreiden door hier sprekers over andere beroepsperspectieven dan openbaar apotheker, ziekenhuisapotheker en de industrie te laten spreken. Commissieledenwerving Komend jaar zal in het studieprogramma de druk voor studenten wederom toenemen en is het lastiger om tijd te vinden voor commissiewerk. Toch vinden wij dat het voor studenten een meerwaarde in hun ontwikkeling is om zitting te nemen in een van de vele commissies die Pharmaciae Sacrum telt. Om de commissies gevuld te houden en om ook nieuwe gezichten toe te voegen aan onze grote groep commissieleden, hebben wij de volgende plannen: Voor elke Algemene Leden Vergadering willen we eenmaal bij elk jaar uit de bachelor langsgaan om aan te geven welke commissies er gevormd gaan worden, tenzij de betreffende studenten dan

42

Foliolum Juni 2013

practicum volgen. Hierbij leggen we uit om welke commissies het gaat en wat een lid moet doen om in aanmerking te komen voor een plek in een commissie. De afgelopen jaren zijn er Commissie Interesse Avonden georganiseerd om nieuwe mensen te betrekken bij de commissievorming. Dit vinden wij een zeer goed initiatief en wij willen volgend jaar een soortgelijke activiteit organiseren. Dit willen wij éénmalig doen voordat de commissies die op de maart Algemene Leden Vergadering worden geïnstalleerd, worden samengesteld. Tot slot willen wij op eerdergenoemde activiteiten voor eerste- en tweedejaarsstudenten ook informatie geven over commissiewerk bij Pharmaciae Sacrum. Wij willen meten of we meer nieuwe studenten in commissies hebben betrokken door de verhouding tussen het aantal nieuwe commissieleden en studenten die al eerder commissie hebben gedaan te vergelijken met het jaar 2012-2013. Aansturing commissies Pharmaciae Sacrum telt vele commissies waarin leden zitting nemen. Deze commissies betekenen veel voor de vereniging en zonder deze zou de vereniging niet kunnen functioneren. Wij vinden het belangrijk dat deze commissies goed worden aangestuurd en worden begeleid bij hun taken en dat het bestuur goed op de hoogte is van de vorderingen van een commissie. Hiervoor hebben wij de volgende plannen: Afgelopen jaren hebben er praesidesoverleggen plaatsgevonden. Ook wij zien de waarde van dit soort overleggen in en willen deze komend jaar weer organiseren. Het praesidesoverleg willen wij tweemaal per jaar laten plaatsvinden voor alle commissiepraesides op dat moment. Dit overleg zal worden geleid door de praeses van het bestuur en zal plaatsvinden in november en april. Het kennismakingsgesprek tussen nieuwe commissies en het bestuur willen wij uitbreiden. Na installatie van een commissie op een Algemene Leden Vergadering willen wij binnen een maand dit gesprek houden. Wij willen dit gesprek met de gehele commissie en zo mogelijk het gehele bestuur houden, in ieder geval dient de assessor I van het bestuur hierbij aanwezig te zijn. Dit gesprek willen wij uitbreiden door in te gaan op de rollen van


verschillende functies binnen de commissies, hoe notulen kunnen worden opgebouwd en wanneer een commissie naar het bestuur kan komen. Na dit kennismakingsgesprek volgt er een tweede gesprek met tenminste de commissiepraeses en de assessor I van het bestuur over de voortgang. Hier wordt ook gekeken of de commissie belangstelling heeft om vaker zo’n gesprek te voeren. Met commissies die voor aanvang van ons bestuursjaar al zijn geïnstalleerd, maar die wel nog een activiteit in ons bestuursjaar hebben, willen wij ook een kennismakingsgesprek. Tot slot willen wij een commissie-informatiepagina opstellen die in de commissiewitboeken komt. Deze pagina zal zaken bevatten waarvan iedere commissie op de hoogte dient te zijn, zoals informatie over Algemene Leden Vergaderingen, voorschriften voor de receptie, postvakje op het P.S.-hok, afschriftenmap op het P.S.-hok en gebruik van het commissiehok. Tevens willen wij hier promotierichtlijnen aan toevoegen. Hier zal in staan wat een commissie wanneer aan promotie moet doen en hierin zullen alle media voor promotie worden meegenomen. Wij willen dit uiterlijk in september opstellen. Deze zal worden verstrekt aan de ab-actis van alle commissies om te worden toegevoegd aan het commissiewitboek. Promotie De leden van de vereniging kunnen op verschillende manieren informatie verkrijgen over nieuws en activiteiten. De afgelopen jaren zijn er nieuwe media bijgekomen om leden te informeren, zoals Facebook® en de P.S.-applicatie. Wij willen zoveel mogelijk leden bereiken voor nieuws en promotiedoeleinden en hebben het volgende plan: De Facebook®-pagina van de vereniging willen wij een besloten groep voor leden maken. Hierdoor blijven meldingen van nieuwe berichten altijd in beeld. In deze groep worden promotiestukjes geplaatst door het bestuur. Daarbij willen wij op deze pagina belangrijke ontwikkelingen of links naar de site voor bijvoorbeeld nieuwe fotoalbums plaatsen. Wij willen meten bij welk deel van onze activiteiten er op deze manier een bericht wordt verspreid.

seerden inzicht in onze vereniging te verschaffen. Om aan te sluiten bij het speerpunt ‘Pharmaciae Sacrum gaat met haar tijd mee’ uit het meerjarenplan, hebben wij het volgende plan: Wij willen de homepage van de website actiever maken door nieuws van de vereniging hierop te plaatsen. Ook willen wij zorgen dat er na inloggen altijd een directe link naar het P.S.-log in beeld is, zodat studenten deze makkelijker kunnen vinden. Wij vinden het een grote eer om komend jaar met onze plannen aan de slag te mogen gaan. Hopelijk zal de vereniging ook onder ons de florerende vereniging blijven die leden al jaren kunnen ervaren. Wij willen dat leden zich thuis voelen bij de vereniging en hopen vele leden komend jaar vaak te mogen treffen. Hopende de verwachtingen waar te kunnen maken, Het 132e kandidaat-bestuur “Pharmaciae Sacrum”, Rik Beernink Fianne van Loveren Joris Reijneker Anneke Schrik Nick Meijer

der

G.F.S.V.

Praeses Ab-actis Quaestor Assessor I Assessor II

Website De website van de vereniging zien wij als een belangrijk medium om leden en andere geïnteresFoliolum Juni 2013

43


Pharmaciae Sacrum Lieve Myrthe, Als lief , onschuldig meisje begon jij dit jaar als ab-actis. Al snel bleek dat er meer in je zat. Je kwam steeds iets meer los en ‘promoveerde’ jezelf al snel tot vicevoorzitter. Er moest tempo in de vergaderingen, maar ondanks het tempo stond wel alles netjes in je notulen, die wel vaak pas aan het eind van de week werden gemaild. Gezelligheid stond voorop, het was vaak alles of niets, daar ging dan ook je onschuldige imago. Lieve Myrthe, bedankt voor alles wat je hebt geregeld, je hebt je tweede taak als vicevoorzitter verdiend!

Lieve Marjolein, Een mailtje hier, een belletje daar, jij geregelde het zonder dat ik ook maar iets hoefde te zeggen. Blij vertelde je dan dat je een alumnus en/of schrijver had gevonden die had toegezegd. Vaak kreeg je ook een nee als respons, maar zoals een goede quaestor betaamt, hield jij je hoofd omhoog en bleef je altijd vrolijk. Vrolijk en behulpzaam, dat ben jij, dat is Marjolein. Lieve Marjolein, bedankt voor je goede inzet en vrolijkheid!

Lieve Annelies, jij was mijn rots in de branding als het ging om lay-outen! Je begon onwetend, maar ontpopte je al snel tot super lay-outer. Samen hebben we heel wat uurtjes doorgebracht om alles op en top in orde te krijgen, met geweldige resultaten. Moest er iets gedaan worden, dan nam jij het ook vaak op je, dat ik met je was, mag wel duidelijk zijn! Gelukkig was je ook kritisch waar nodig en was je altijd erg nieuwsgierig naar al onze nieuwtjes. Lieve Annelies, je bent een leuke meid en ik ben je enorm dankbaar voor je inzet! Vergeet niet, altijd blijven lachen, dan komt het allemaal goed!

Beste Niels, Als jongste van het stel heb jij je niet laten kennen. Als Appie II heb jij kennis gemaakt met het commissieleven binnen P.S. en met veel plezier. Je bracht gezelligheid (en bier!) mee naar onze commissieavonden, maar kon ook serieus bezig zijn. Je wilde overal wel bijspringen, maar maakte soms hier en daar een foutje in de mailtjes, maar ach, foutje moet kunnen. Bedankt ook voor je tour dor het mooie Zaandam, dat was een mooie dag! Beste Niels, veel plezier met de EIK en vergeet vooral niet te genieten. Bedankt voor je hulp en gezelligheid!

Beste Ruben, Na mij was ij toch wel een van de serieuzere binnen onze commissie. Als druk bezet mannetje, naast je werk, studie en vriendin, vond je het leuk om onze commissie te steunen. Je vergat soms nog wel eens wat te doen, maar wanneer je het dat deed, was het wel goed. Een belletje hier, een mailtje daar, je bleef altijd netjes en kreeg het vaak ook nog allemaal voor elkaar. Schrijven ging je ook goed af, het liefst zo uitgebreid mogelijk. Beste Ruben, bedankt voor je inzet, maar natuurlijk ook voor de heerlijke koffie en goede zorg tijdens de commissieavonden bij jou thuis.

44

Foliolum Juni 2013


Lieve El Presidente/Jezus de Praeses, We begonnen vorig als een stelletje ongeregeld, maar je hebt ons in het gareel weten te houden. Af en toe ging het toch nog weleens mis, omdat jij afgeleid werd door je telefoon. Maar met een liedje van One Direction hadden we gelijk weer jouw volle aandacht. Serieus was je als het ging om het perfectioneren van de lay-out: “beetje naar links, stukje omhoog, nee toch maar iets naar rechts�. Rick, je bent een goeie gozer uit het gezellige Brabant. Dat is goed te merken aan je accent, uitbundigheid en eeuwige geklets. Ondanks je onnodige gestress zijn het vijf mooie Foliola geworden en wist je ons altijd te motiveren om dit voor elkaar te krijgen. Terwijl wij dit schrijven, tikken de laatste minuten van ons productieve commissiejaar voorbij. We gaan de mooie commissieavonden met deze topcommissiegenoten ontzettend missen! We hebben een onvergetelijk jaar gehad met prachtige momenten en veel gelach, mede dankzij jou. Bedankt lieve praeses. Liefs, je commissiegenootjes

Het was mooi!!!


Mr. J. Heuker G.M. Ronner Mr. R.A. Veening FB

Betrokken en deskundig


Juni2013