Page 1

Regelgevend kader

2017

Proximus Groep Jaarverslag


Regelgevend kader

Inhoudstafel 2 Terminatietarieven 3 Internationale roaming 4 Spectrum 5 Current spectrum 5 Included in BIPT consultation 5 Future spectrum 5 Proposed expiry dates 5 Included in BIPT consultation 5 Regelgeving inzake kabel en breedband 5 Expiry dates 6 Regelgeving inzake vaste telefonie 6 Consumenten 7 Universele dienst 7 Netneutraliteit 7 Herziening van het EU-telecompakket

Proximus Groep Jaarverslag

p. 1


Regelgevend kader

Proximus is actief in een sterk gereguleerde sector. Daarom bleef Proximus in 2017, net als in de voorgaande jaren, onderworpen aan een aantal regelgevingsmaatregelen.

Terminatietarieven De terminatietarieven zijn de kosten die vaste en mobiele operatoren aan andere vaste en mobiele operatoren betalen om een gesprek op hun netwerk af te leveren. De mobiele terminatietarieven (MTR) werden op 26 mei 2017 door de Belgische regelgever, het BIPT, vastgelegd op 0,99 eurocent/min. voor de periode 2017-2019 (voorheen

1,18 eurocent). Ze zijn van toepassing sinds 1 juli. In Luxemburg werden de nieuwe MTR vastgelegd op 0,89 eurocent/min. voor de periode van 1 juli 2017 tot 31 december 2019 (voorheen 0,97 eurocent). Op 28 december 2017 legde het BIPT een ontwerpbesluit ter

MTR evolutie in België

MTR evolutie in Luxembourg

(in €c inclusief inflatie)

(Peak MTR in €c inclusief inflatie)

12

12

10

Proximus Base/Telenet Orange/Mobistar

8

10

Lux GSM Tango Orange

8

6

6

4

4

2

2

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

0

2010

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

0

Proximus Groep Jaarverslag

p. 2


Regelgevend kader

raadpleging voor om de vaste terminatietarieven (FTR) te herzien. Het BIPT stelt daarin voor de FTR vast te leggen op 0,103 eurocent/min. voor zowel regionale (Intra Access Area) als nationale (Extra Access Area) interconnectie (vandaag respectievelijk 0,709 eurocent/min. en 0,909 eurocent/ min). Voor lokale interconnectie werden geen FTR voorgesteld aangezien Proximus in 2017 het laatste lokale toegangspunt heeft gesloten. De raadpleging liep tot 16 februari en BIPT heeft aangekondigd het publicatie vand de definitieve beslissing voor het derde kwartaal. Voor TDM-technologie zou na de invoering van IP-interconnectie geen prijstoezicht meer worden toegepast.

In Luxemburg werden de nieuwe maximale vaste terminatietarieven door een verordening van 28 november 2016 vastgelegd op 0,131 eurocent/min. voor 2017, 0,135 eurocent/min. voor 2018 en 0,138 eurocent/min. voor 2019 (voorheen 0,14 eurocent/min.).

FTR evolutie in België

Gemiddelde FTR evolutie in Luxembourg

Proximus meent dat de vaste operatoren recht hebben op een billijke vergoeding voor gesprekken die op hun netwerken worden afgeleverd en dat de nationale interconnectie moet worden gedereguleerd.

(gemiddelde in €c inclusief inflatie)

(in €c inclusief inflatie) 1.0

1.0

0.8

0.8

0.6

0.6

0.4

0.4

Local Regional (IAA) National (EAA)

0.2

0.2

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2018

2017

2016

2015

2014

0.0

2013

0.0

Average FTR

Internationale roaming Internationale roaming staat sinds jaren onder sterke regelgevende druk van de EU-instellingen. Zij stuurden aan op een volledige afschaffing van de roamingtoeslagen en het doorvoeren van de zogenoemde Roam-Like-AtHome-tarieven (RLAH). In de overgangsperiode naar RLAH (30 april 2016 tot 14 juni 2017) mochten operatoren geen toeslag toepassen die hoger was dan de bestaande gereguleerde wholesaletarieven.

door van zijn roamingtarieven in Europa, terwijl Scarlet, de lowcostoperator van Proximus, zijn roamingtarieven volledig afschafte voor alle EU-landen. Proximus past RLAH toe sinds 12 juni 2017. Daardoor kunnen zijn klanten surfen, bellen en sms’en binnen de EU zoals in eigen land, zonder extra kosten, maar tegen de voorwaarden van de Fair Use Policy (FUP), die misbruik van de retailroamingdiensten moet tegengaan (‘fair use’ valt samen met een normaal verbruik als gevolg van periodiek reizen binnen de EU).

Eind april 2016 voerde Proximus een significante verlaging

Proximus Groep Jaarverslag

p. 3


Regelgevend kader

Retailmaximumtarief (€ excl. btw) (€)

2015

Sinds 30/4/16

Sinds15/06/17

Uitgaande spraakoproep/min.

0,19

H+ tot 0,05

H

Sms

0,06

H+ tot 0,02

H

Data/MB

0,20

H+ tot 0,05

H

Remarque : H = Home price (prix domestique)

Er werden ook nieuwe wholesaleroamingtarieven vastgelegd met een stapsgewijze vermindering over vijf jaar van de dataplafonds, met een daling van 7,7 EUR/GB (sinds 15 juni 2017) naar 2,5 EUR/GB vanaf 1 januari 2022.

De Commissie heeft de taak om deze prijzen om de twee jaar te onderzoeken, en haar eerste verslag moet eind 2019 worden voorgelegd.

Wholesalemaximumtarief (€ excl. btw) (€)

2015

30/4/16

15/06/17

2018

2019

2020

2021

2022

Spraakoproep/min.

0,05

0,05

0,032

0,032

0,032

0,032*

0,032*

0,032*

Sms

0,02

0,02

0,01

0,01

0,01

0,01*

0,01*

0,01*

50

50

7,7

6

4,5

3,5*

3*

2,5*

Data/GB

* De tarieven worden vanaf 2020 herzien door de Commissie. Noot: Data/GB: deze notatie geldt voor de volledige tabel aangezien gereguleerde wholesalemaximumtarieven sinds 2017 uitgedrukt worden in €/GB.

Spectrum Proximus bezit momenteel spectrum in de 800 MHz-, 900 MHz-, 1800 MHz-, 2100 MHz- en 2600 MHz-banden, waardoor het een ‘best in class’ klantenervaring kan bieden.

spectrum in november 2015, waardoor het aantal kanalen werd verhoogd tot 124 (2 x 24,8 MHz) zonder bijkomende kosten, behalve de gebruiksvergoeding.

De 800 MHz-licentie van Proximus werd toegekend op 12 november 2013 en loopt tot 29 november 2033. Tijdens de veiling werden drie blokken van 2 x 10 MHz verkocht tegen de minimumprijs van 120 miljoen EUR elk. Proximus heeft besloten de concessierechten in jaarlijkse schijven te betalen. Elk lot impliceert verplichtingen betreffende nationaal bereik (met een minimumsnelheid van 3 Mbps): 30% tegen november 2015, 70% tegen november 2017 en 98% tegen november 2019.

De licentie voor de 2100 MHz-band, waarvoor Proximus in 2001 150 miljoen EUR betaalde, is geldig tot 15 maart 2021.

Proximus bezit momenteel 2 x 12,4 MHz in de 900 MHzband. Zijn aanvankelijke rechten werden voor de tweede keer verlengd in april 2015 (geldig tot 15 maart 2021) voor een eenmalige vergoeding van 75 miljoen EUR. In november 2015 verwierf Proximus bijkomende gebruiksrechten in deze band en betaalde het voor dit spectrum 16 miljoen EUR (eveneens geldig tot maart 2021). Proximus heeft voor beide vergoedingen voor een jaarlijkse betaling geopteerd. Wat de 1800 MHz-band betreft (eveneens geldig tot 15 maart 2021), verwierf Proximus ook bijkomend

Tot slot is Proximus ook houder van gebruiksrechten in de 2600 MHz-band, die het in juli 2012 verwierf voor 20,22 miljoen EUR (eenmalige betaling). Deze licentie loopt tot 20 juni 2027 en impliceert geen verplichting inzake bereik. In mei-juni en augustus 2017 lanceerde het BIPT raadplegingen over de organisatie van een veiling voor nieuw bijkomend spectrum (700 MHz en 3400-3800 MHz) en een veiling voor de hernieuwing van bestaand spectrum (900 MHz, 1800 MHz en 2100 MHz, die allemaal tegen 15 maart 2021 verstrijken). De voor raadpleging ingediende teksten stellen een hybride veilingprocedure voor waarbij een bepaald deel van het bestaande spectrum (900, 1800 en 2100 MHz) zou worden voorbehouden voor de drie bestaande mobiele operatoren. De teksten stellen ook een licentie met een duur van twintig jaar voor.

Proximus Groep Jaarverslag

p. 4


Regelgevend kader

Current spectrum Expiry dates

Included in BIPT consultation

29/11/33

800 MhZ

15/3/21

900 MhZ

15/3/21

1800 MhZ

15/3/01

2100 MhZ

30/6/27

2600 MhZ

Proximus 2x10 Proximus 2x12.4

OBEL 2x11.6

Telenet 2x10.2

Proximus 2x24.8 Proximus 2x15

1x 5.4

Proximus 2x20

Consultation concerns 80% of all available mobile spectrum

Telenet 2x10

OBEL 2x10

OBEL 2x24.8

OBEL 2x14.8

1x 5

OBEL 2x20

Telenet 2x24.8

Telenet 2x14.8

1x 5

Telenet 2x15

Unallocated 2x14.8

1x 5

Voyacom 1x45

Unallocated 2x15

Future spectrum Proposed expiry dates 700 MhZ

Included in BIPT consultation

All around 2040

1400 MhZ

2x30MHz 90MHz

3.4-3.8 GhZ

Nationale roaming (700 MHz en 900/1800/2100 MHz) zou door het BIPT kunnen worden toegekend zes maanden na het indienen van de aanvraag en enkel indien de aanvragende operator voldoet aan zijn verplichtingen op het vlak van bereik en minstens 20% van de bevolking bereikt. De licentie zou aflopen na negen jaar (behalve voor commerciële overeenkomsten). De prijs zou worden vastgelegd op ‘retailminusbasis’. De veiling of veilingen worden door het BIPT nog altijd aangekondigd voor eind 2018 met toewijzing van de licenties

400MHz

in het eerste kwartaal van 2019. In antwoord op de raadplegingen benadrukte Proximus het belang van een tijdige hernieuwing van de licenties tegen investeringsvriendelijke voorwaarden die de bloei van een innoverende mobiele dienstensector in België bevorderen. Proximus accentueerde eveneens dat de jaarlijkse vergoedingen onder controle moeten blijven aangezien die de voorbije jaren sterker gestegen zijn dan de inflatie. Proximus benadrukte ook het feit dat spectrum vrijgegeven moet worden zodra de markt daar behoefte aan heeft.

Regelgeving inzake kabel en breedband De beslissing van 2011 betreffende de breedbandmarkt die Proximus onder meer verplicht VDSL-toegang op kostenbasis en multicast aan te bieden werd in juni 2016 nietig verklaard door het Brusselse Hof van Beroep. Investeringen in Fiber to the Home (FTTH) zijn vandaag niet gereguleerd. Het BIPT is bezig met een herziening van de marktanalyse voor breedband. Deze herziening behelst ook de regulering van glasvezel (zie verder). Proximus levert commerciële FTTH-wholesalediensten sinds 2015 en heeft diverse overeenkomsten gesloten. De beslissingen van 2011 die tv- en kabeloperatoren verplichten hun netwerk open te stellen voor concurrenten voor het doorverkopen van analoge tv, digitale tv en breedband werden door de kabeloperatoren aangevochten,

maar herbevestigd door het Hof van Beroep van Brussel in november 2014 en mei 2015. In november 2015 spanden een aantal kabeloperatoren cassatieprocedures aan tegen de uitspraken van het Hof van Beroep. Op 23 maart 2017 werd het cassatieverzoek van Coditel en AIESH door het Hof van Cassatie (Franstalige Kamer) verworpen. Voor het cassatieverzoek van Telenet moet de uitspraak nog volgen. De beslissingen van 2013 en 2016 betreffende de regulering van de wholesaletarieven van de kabeloperatoren werden in oktober 2017 nietig verklaard door het Brusselse Hof van Beroep. Het Hof besliste echter ook de impact van de annulering zoveel mogelijk te beperken. Daarom zal de annulering pas effect sorteren op 30 april 2018. Het Hof verwacht van de regelgevers dat ze tegen dan nieuwe beslissingen nemen.

Proximus Groep Jaarverslag

p. 5


Regelgevend kader

De tv/kabel- en breedbandmarkten zijn immers onderhevig aan herziening en dit proces is momenteel aan de gang. In een raadpleging in het derde kwartaal van 2017 waren de regelgevers van oordeel dat deze markten nog altijd gekenmerkt worden door een gebrekkige concurrentie en dat er nood is aan een derde vaste speler. Over het algemeen stellen ze voor de regelgeving voor de kabel uit te diepen en de regelgeving voor Proximus uit te breiden van zijn kopernetwerk naar zijn glasvezelnet. Wat de tarifering betreft, stellen de regelgevers voor een billijke prijs (een prijs op basis van de actuele kosten, vermeerderd met een redelijke winstmarge) toe te passen voor zowel glasvezel als de kabel (de kabeltarieven zijn momenteel op ‘retail-minusbasis’). De ontwerpen bevatten nog geen specifieke indicaties betreffende de prijsniveaus. Proximus en de kabeloperatoren zouden toegang hebben tot elkaars netwerken wanneer een

duplicatie van netwerken niet rendabel zou zijn. De raadplegingen liepen tot eind september en de definitieve beslissingen worden verwacht tegen midden 2018. Proximus had vraagtekens bij de voorstellen van de regelgevers die bijkomende verplichtingen opleggen. Het is van oordeel dat een dergelijke regelgevingsaanpak onvoldoende aanzet tot investeringen, vooral in een grootschalige netwerkinfrastructuur zoals FTTH. Proximus pleit voor een niet-gereguleerd, open en toekomstzeker glasvezelnetwerk dat gebaseerd is op flexibele bitstreamtoegang en dat het ontstaan van een concurrentiële gigabitmaatschappij bevordert. Proximus meent dat zijn commerciële aanbiedingen voor FTTH cruciaal zijn in deze benadering.

Regelgeving inzake vaste telefonie Op 27 december 2017 legde het BIPT een ontwerpbesluit ter raadpleging voor betreffende de deregulering van de retailmarkt voor toegang tot vaste telefonie en de wholesalemarkt voor gespreksopbouw op vaste netwerken en de opheffing van de verplichtingen die respectievelijk in 2013 en 2006 aan Proximus werden opgelegd in deze markten.

De raadpleging liep tot 21 februari 2018. Proximus zou in zijn BRIO-referentieaanbieding een addendum moeten opnemen waarin het uitlegt dat het naast toegang tot VAS-diensten op vrijwillige basis en tegen de actuele voorwaarden CS- en CPS-diensten zal blijven leveren tot 31 december 2019.

Consumenten De bescherming van de consument blijft onder toezicht van de regelgevers staan. In juli werd in het parlement een wijziging van de telecomwet goedgekeurd die nieuwe verplichtingen oplegt, meer bepaald maatregelen bij nietbetaling van facturen. Een andere wijziging die werd voorgesteld door de regering legt de juridische basis voor de automatische invoering van de recente verbruiksgegevens van een klant in de tariefsimulator van het BIPT. De modaliteiten zullen worden vastgelegd in een Koninklijk Besluit, De Easy Switch-procedure, die het BIPT op verzoek van de minister van Telecommunicatie lanceerde om gemakkelijker te kunnen overstappen voor vaste diensten (spraak, internet, televisie en packs), trad op 3 juli 2017 in werking. Wanneer klanten van operator willen veranderen, hoeven ze enkel hun nieuwe operator te informeren, die vervolgens al het nodige doet voor een vlotte overschakeling van de diensten. Het BIPT zal de nieuwe verplichtingen tegen 1 juli 2019 herevalueren. Via zijn project ‘Atlas’ publiceert het BIPT kaarten die het bereik van de mobiele en vaste netwerken tonen. De recentste

kaarten voor het mobiele bereik werden gepubliceerd op 27 juli 2017. Deze kaarten tonen dat Proximus nog altijd het grootste bereik heeft voor elke mobiele technologie (2G, 3G en 4G), zowel qua oppervlakte als qua bevolking. Vanaf 2018 wil het BIPT op de kaarten een onderscheid maken tussen verschillende graden van bereik. Het BIPT publiceert ook geaggregeerde kaarten van het bereik van de vaste breedbandnetwerken van alle operatoren samen per downloadsnelheid (1 Mbps, 30 Mbps, 60 Mbps en 100 Mbps) en per statistische sector (en zo zijn er ongeveer 20.000 in België). De recentste kaarten, gepubliceerd op 9 juni 2017, bevestigen de toppositie die de Belgische breedbandnetwerken innemen in de Europese benchmarks. In 2018 heeft het BIPT de intentie om de downloadsnelheden in overéénstemming te brengen met de Europese wetgeving en om de resolutie van de kaarten te wijzigen. De kaarten laten ook de ‘witte vlekken’ zien: 39 meer landelijke gemeenten, voornamelijk in het zuiden van het land, met een beperkt vast en mobiel breedbandbereik. Het BIPT werkt samen met de minister van Telecommunicatie aan een plan om het breedbandbereik in deze witte zones te verbeteren.

Proximus Groep Jaarverslag

p. 6


Regelgevend kader

De identificatie van oude en nieuwe mobiele prepaidkaarten is nu wettelijk verplicht in België. Deze maatregel verhoogt voor de overheid de kans om in de context van criminele activiteiten de identiteit te achterhalen

van de gebruiker van een kaart. Proximus bood zijn klanten diverse oplossingen om hun prepaidkaarten te registreren. Na 7 september 2017 werden de niet-geïdentificeerde gedeactiveerde nummers door Proximus verwijderd.

Universele dienst I n 2 0 1 3 w e rd e n d e v e r p l i c h t i n g e n i n z a ke d e te r b esc h i k k i n g s te ll i n g va n b e ta a lte le fo o n s , d e inlichtingendiensten en de papieren en elektronische telefoongidsen geschrapt uit de Belgische universele dienstverlening en werd Proximus ontslagen van de

verplichting om vaste aansluitingen te verschaffen. Vandaag is het BIPT van oordeel dat de Belgische sector voldoende oplossingen ter beschikking stelt, waardoor de aanstelling van een universele dienstverlener niet langer te rechtvaardigen valt.

Netneutraliteit ‘Netneutraliteit’ is het principe dat bij het leveren van internettoegangsdiensten equivalente soorten verkeer gelijk moeten worden behandeld. Het principe van de netneutraliteit is vastgelegd in de Europese Verordening betreffende de Eengemaakte Telecommarkt van 25 november 2015, die elke vorm van discriminatie bij de levering van onlinecontent, applicaties en diensten uitsluit. Het is van toepassing sinds 30 april 2016 en werd aangevuld met de Guidelines, die op 30 augustus 2016 werden goedgekeurd door het orgaan van Europese regelgevende instanties, BEREC, om de nationale regelgevers bij te staan. De Guidelines betreffen commerciële praktijken

(zoals ‘zero-rating’ of het niet verrekenen van bepaalde apps in het datavolume), maatregelen voor het beheer van het verkeer en gespecialiseerde diensten. Ze leggen ook vast hoe regelgevers hun verplichtingen inzake toezicht, conformiteit en rapportering dienen na te komen. Zowel de Verordening als de Guidelines bieden het algemene kader voor netneutraliteit waarop regelgevers zich moeten baseren om hun controletaken uit te oefenen. Proximus meent dat een dwingende en enge interpretatie van de regels te vermijden is aangezien dit zowel de innovatie in nieuwe diensten en technologieën als de dienstkwaliteit zou schaden, in het nadeel van de eindgebruikers.

Herziening van het EU-telecompakket Op 14 september 2016 lanceerde de Europese Commissie haar voorstel tot herziening van het telecomkader dat de bestaande Richtlijnen bundelt in een Europese Code voor Elektronische Communicatie (‘de Code’), die bedoeld is om investeringen in nieuwe netwerken en balanceringsregels tussen telecomoperatoren en internetbedrijven te stimuleren. Het Europese Parlement en de Europese Raad zijn aan het onderhandelen en moeten nu hun respectieve amendementen bij deze ontwerpcode tot één compromistekst samenvoegen. Een van de meest controversiële onderwerpen zowel tussen de instellingen als binnen de Raad zelf is het spectrum.

De lidstaten gaan doorgaans niet akkoord met het voorstel om de EU bijkomende spectrumcoördinatiebevoegdheden te verlenen, waaronder een minimale licentieduur van 25 jaar, waarvan het Parlement en de Commissie voorstander zijn. De Raad stelt net als het Parlement een bepaalde mate van regulering voor voor nieuwe netwerkelementen die in co-investeringsverband worden uitgerold, terwijl volgens het voorstel van de Commissie de regelgevers in dergelijke projecten niet regulerend hoeven op te treden. De Raad laat regelgevers de mogelijkheid om nieuwe netwerkelementen vrij te stellen van regulering, ook als ze gebaseerd zijn op commerciële toegangsovereenkomsten.

Proximus Groep Jaarverslag

p. 7


Regelgevend kader

Om de kwestie van vermeende oligopolies aan te pakken, stelt het Parlement voor om regelgevers de bevoegdheid te geven om operatoren te verplichten hun netwerken open te stellen voor concurrenten als ze een ‘gezamenlijke machtspositie’ innemen. De Raad weerhoudt de huidige basisregelgeving gestoeld op het principe van ‘aanmerkelijke marktmacht’ (AMM), maar stelt voor deze aanpak in bepaalde situaties aan te vullen met een symmetrische regulering van alle leveranciers van elektronische communicatienetwerken. Wat eindgebruikersrechten betreft, onderschrijven de Raad en het Parlement het voorstel van de Commissie voor maximale harmonisering op Europees niveau. Lidstaten zouden geen andere beschermende maatregelen voor de eindgebruiker mogen opleggen of in stand houden dan de maatregelen die overeengekomen werden in de Code. Het Parlement heeft een specifiek voorstel ingediend voor de regulering van intra-Europese oproepen en lanceert het voorstel om voor deze oproepen hoogstens het nationale tarief aan te rekenen. De aanrekening van bijkomende vergoedingen zou dan door de operatoren verantwoord moeten worden. Een dergelijk voorstel was niet opgenomen in de oorspronkelijke tekst van de Commissie. De Raad heeft hierover nog geen standpunt ingenomen. De voorstellen zijn nog niet definitief. Het einde van de onderhandelingen is voorzien tegen midden 2018. De

lidstaten zouden dan achttien maanden de tijd hebben om de tekst om te zetten in nationale wetgeving zodat de nieuwe Code volledig toepasselijk zou worden tegen eind 2020. Proximus is voorstander van een diepgaande hervorming van het regelgevend kader om investeringen in netwerken van de volgende generatie en innovatieve diensten aan te moedigen, via een lichter regelgevend stelsel dat vrijwillige, commercieel onderhandelde wholesalediensten aanmoedigt in plaats van hands-on regelgeving m.b.t. toegang en controle op de wholesaletarieven. Proximus pleit ook voor een kader dat alle spelers een gelijk speelveld waarborgt, zowel wat het netwerk als de diensten betreft. In de context van haar strategie voor een digitale eengemaakte markt publiceerde de Europese Commissie op 10 januari 2017 een pakket betreffende de herziening van de privacyregels in de sector van de elektronische communicatie. De ontwerptekst van de e-Privacy-verordening (ePR) heeft een uitgebreid toepassingsgebied en betreft niet enkel de traditionele elektronische communicatiediensten, maar ook de over-the-topcommunicatiediensten (OTT). De ePR zal een aanvulling vormen op de nieuwe Algemene Verordening Gegevensbescherming, die op 25 mei 2018 van kracht wordt. De Commissie streeft naar een politiek akkoord tussen de Europese Raad en het Parlement vóór die datum. De ePR zou zes maanden na de goedkeuring ervan van kracht worden.

Proximus Groep Jaarverslag

p. 8

Regelgevend kader - 2017  
Regelgevend kader - 2017