Page 1

| BUITENLAND

PRESIDENTSVERKIEZINGEN IRAN

OPEN EN HARD De Iraanse presidentsverkiezingen op vrijdag 12 juni 2009 draaien maar om één ding: voor of tegen de huidige president, de ultraconservatief Mahmoud Ahmadinejad.

ASLON ARFA/REX/HH

DOOR EEFJE BLANKEVOORT

CAMPAGNE De hervormingsgezinde presidentskandidaat Mousavi en zijn vrouw Zahra Rahnavard

P

RESIDENT AHMADINEJAD over zijn tegenkandidaten: ‘Als een bus van een klif dreigt af te rijden, verander je toch niet van chauffeur?’ Iraniërs staan bekend om hun politiek getinte moppen. Nu de verkiezingskoorts een hoogtepunt bereikt, worden er dagelijks nieuwe grappen over de kandidaten verspreid via sms, e-mail en twitter (zie www.vn.nl). Moppen over de huidige president, zijn desastreuze economisch beleid en zijn internationale ramkoers voeren de boventoon. Met een inflatie van vijfentwintig procent, bijna vijftien procent werkloosheid (officiële cijfers, geschat wordt dat het om respectievelijk achtenveertig en dertig procent gaat) en gekelderde olie-inkomsten verkeert de Iraanse economie in zwaar weer. Ahmadinejads onverzettelijke houding wat betreft Irans nucleaire programma kan weliswaar op enthousiasme van zijn conservatieve supporters rekenen, ze heeft het land ook in een isolement gebracht. Volgens activisten is de mensenrechtensituatie in Iran de laatste vier jaar sterk verslechterd en heeft de persvrijheid een dieptepunt bereikt. 20 VRIJ NEDERLAND

De verkiezingen van 12 juni zijn dan ook cruciaal voor de toekomst van Iran. Hervormingsgezinden en conservatieven staan lijnrecht tegenover elkaar. De hervormers, vertegenwoordigd door onder meer ex-premier Mir-Hossein Mousavi, beloven meer persoonlijke vrijheid, een normalisering van de internationale betrekkingen en evenwichtig economisch beleid. ‘Verandering’ en ‘een regering van hoop’, luiden hun campagneslogans. De conservatieven, vertegenwoordigd door Ahmadinejad, wijzen op Irans onafhankelijke koers, het verdedigen van islamitische waarden en economische maatregelen om de armsten in het land te helpen. POLITIEKE GEVANGENEN BESPROKEN

De discussies in de aanloop naar de verkiezingen zijn ongekend open en hard. Voor het eerst kan de Iraanse bevolking de kandidaten ook tijdens tv-debatten in actie zien. Beschuldigingen van corruptie vliegen over en weer. De tegenkandidaten hekelen Ahmadinejads op confrontatie gerichte internationale beleid – zijn ontkenning van de Holocaust, het nucle-

aire programma, enzovoort. Ook over binnenlandse onderwerpen wordt opvallend openlijk gepraat. ‘Karroubi heeft gesproken over politieke gevangenen. Het is voor het eerst dat hun bestaan wordt erkend,’ vertelt Jadi, weblogger en activist in Teheran over de telefoon. ‘Het zijn daarom nu al historische verkiezingen.’ Dat zegt ook Touraj Atabaki, hoogleraar sociale geschiedenis en expert op het gebied van de Iraanse geschiedenis. ‘Alle tegenkandidaten waarschuwen dat de Islamitische Republiek zich in een diepe crisis bevindt. Bovendien zijn hun beloften heel concreet. Zowel Mousavi als Karroubi hebben beloofd dat de zedenpolitie niet langer ingezet zal worden om moreel gedrag op straat te controleren.’ Maar kan een eventuele hervormingsgezinde president zijn beloften ook waar maken? Slechts ten dele, zegt internetactivist Jadi: ‘Geen van de kandidaten zal voor vergaande verandering zorgen, dat zullen conservatieve elementen in het systeem tegenhouden. Maar een gematigde president kan wel íéts ten goede veranderen. En iets, dat is in deze situatie al heel wat.’ Vrouwenrechtenactiviste Mahsa Shekarloo is voorzichtig optimistisch. ‘De president heeft wel degelijk invloed. Als Ahmadinejad rare taal uitslaat bij de Verenigde Naties, beïnvloedt dat direct het beleid. Er is een groot verschil tussen de huidige president en de tegenkandidaten; een hervormer als Karroubi of de gematigde Mousavi kan zowel onze buitenlandse relaties normaliseren als binnenlands de druk van de ketel halen.’ CIRCULERENDE SMS’JES

Of een van de hervormingsgezinde kandidaten Ahmadinejad kan verslaan, hangt ook af van de opkomst. Bij de presidentsverkiezingen van 2005 wist Ahmadinejad met zijn populistische beloften – ‘Ik breng het oliegeld naar de gewone man’ – met name arme Iraniërs voor zich te winnen. Maar even belangrijk voor zijn zege was het wegblijven van een grote groep kiezers. De hervormingsgezinde president Khatami (1997-2005) had niet de gehoopte veranderingen teweeggebracht, beloften over sociale en politieke vrijheid, democratie en economische voorspoed bleven onvervuld. Gedesillusioneerd bleven veel kiezers thuis. Stemmen of niet? Het is een vraag die veel hervormingsgezinde Iraniërs zich elke verkiezingsronde weer stellen. ‘Verkiezingen verlenen het regime legitimiteit, houden de schijn van democratie in stand,’ zegt Mahin Gorji, journaliste voor de Iraanse afdeling van Radio Free Europe. ‘Daarom ga ik nooit naar de stembus, ook nu niet.’ Maar zij lijkt in de minderheid. Actrices, kunstenaars en vooraanstaande intellectuelen

GEEN BEMOEIENIS

die zich normaliter verre houden van politiek, roepen op om te gaan stemmen. ‘Tussen slecht en erger kiezen wij voor slecht en we doen mee aan de verkiezingen,’ staat er in een sms De Tamil Tijgers zijn verslagen, maar tegen welke prijs? die onder gematigde en progressieve kiezers Zijn er inderdaad twintigduizend burgers omgekomen? in Iran circuleert. ‘Ahmadinejad moet weg,’ En hoe moet het nu verder met Sri Lanka? vat Mahsa het gevoel van veel progressieve Iraniërs samen. ‘Bovendien, omdat Opperste Leider Khamenei de kandidatuur van Ahmadinejad steunt, is een stem tegen de huidige president ook een stem tegen het systeem.’ DOOR HARM EDE BOTJE Voor het eerst klinkt zelfs vanuit de diaspora de roep om te gaan stemmen. Via mailings en de website www.voteforiran.com worden kieET BRITSE DAGBLAD THE zers opgeroepen op een van de hervormingsTIMES KWAM VORIGE WEEK gezinde kandidaten te stemmen. met een scoop onder de kop ‘The hidden massacre’. Op basis van anonieTWEEDE RONDE me bronnen, een vertrouwelijk rapport van Hoewel Ahmadinjead fel wordt bekritiseerd, de Verenigde Naties en luchtfoto’s kwam de geniet hij nog altijd veel steun, met name on- krant tot de conclusie dat er maar liefst twinder de plattelandsbevolking. Ook kan hij re- tigduizend mensen zijn omgekomen tijdens kenen op zogenaamde georganiseerde kiezers, het laatste offensief van het Sri Lankaanse lerond de dertig procent van de kiesgerechtig- ger tegen de Tamil Tijgers, die zich hadden den. Ambtenaren, overheidsdienaren en Basij- verschanst op een klein stukje strand in het NA DE AANVAL Twintig- of zevenduizend doden? milities worden grotendeels tot kiezers van noordoosten van het eiland. Op de luchtfoto’s Ahmadinejad gerekend. Bovendien vrezen is te zien dat tentenkampen waarin burgers sommigen voor verkiezingsfraude. ‘Ahmadi- hun toevlucht hadden gezocht, zijn veranderd De stemming in Genève werd door de Srinejad heeft de steun van het ministerie van in een puinhoop. Door bombardementen? lankaanse regering als een overwinning geBinnenlandse Zaken en de Revolutionaire Buiten de kampen zijn kleine streepjes in het vierd. Een triomfantelijke Sri Lankaanse presiGarde, instituties die toezicht houden op de zand zichtbaar, keurig naast elkaar. Dit zou- dent Mahinda Rajapakse bedankte tijdens een verkiezingen,’ zegt journaliste Mahin Gorji. den de graven zijn van Tamil Tijgers, terwijl militaire overwinningsparade in de hoofdstad ‘Het gevaar van verkiezingsfraude is heel re- even verderop slordig rondgewoelde grond te Colombo zijn ‘trouwe’ Afrikaanse, Aziatische eel.’ Kandidaten Mousavi en Karroubi hebben zien is. Hier zouden burgers hun doden heb- en Arabische bondgenoten voor hun steun bij dan ook opgeroepen tot de inzet van tiendui- ben begraven. het uitschakelen van de Tamil Tijgers. Ook zei zenden onafhankelijke waarnemers. hij dat hij niet had toegeven aan de druk van Geschat wordt dat minstens zestig procent LIEVER MET CHINA ‘sommige landen’. van de stemgerechtigden hun stem moet uit- De Sri Lankaanse regering reageerde woedend. Dit maakt eens te meer duidelijk dat de brengen willen de hervormingsgezinden een De foto’s zouden zijn gemanipuleerd. Ook de nieuwe wereldorde waarin het Westen niet lankans hebben. Vooral de stedelijke midden- Verenigde Naties trokken de berichtgeving in ger eerste viool speelt, al een feit is. Sri Lanka klasse die tijdens de vorige verkiezingen thuis twijfel. Het cijfer van twintigduizend was niet heeft historisch nauwe banden met kolonisator bleef, zal massaal voor een gematigde kandi- meer dan een schatting, bedoeld voor intern Groot-Brittannië, een van de landen die aandaat stemmen. Vrijdag is de eerste verkiezings- gebruik. Het was eenvoudigweg niet vast te drong op een onderzoek. Maar Colombo werkt ronde. Alleen een absolute meerderheid voor stellen hoeveel mensen er precies waren omge- tegenwoordig liever samen met China, want de een van de kandidaten geeft direct de door- komen, en de VN houden het daarom voorlo- Chinezen stellen geen lastige vragen. Sri Lanslag; anders volgt een tweede ronde tussen de pig op zevenduizend. kaanse officieren worden opgeleid aan de mitwee kandidaten met de meeste stemmen. In Mensenrechtenorganisaties en wester- litaire academie in Peking en China bouwt een dat geval zal waarschijnlijk Mousavi het tegen se landen (waaronder Nederland) eisen een grote diepzeehaven in de zuidelijke stad HamAhmadinejad opnemen. Wie er dan wint? Kie- onafhankelijk onderzoek naar de gebeur- bantota. Van daaruit kunnen Chinese marinezers uit het hervormingsgezinde kamp durven tenissen. Maar dát zal er voorlopig niet ko- schepen in de toekomst vrachtvaarders en oliehet voorzichtig te fluisteren: Ahmadinejads men. Tijdens een vergadering van de Mensen- tankers begeleiden. presidentschap is binnenkort verleden tijd. rechtencommissie van de Verenigde Naties De Srilankaanse regering zegt dat ze streeft Maar Iraanse verkiezingen zijn onvoorspelbaar, kregen de westerse regeringen nul op het re- naar verzoening met de Tamil-minderheid. In benadrukt Mahsa: ‘Wie had vier jaar geleden kest. Een meerderheid prees Sri Lanka voor het oosten, waar de Tijgers eerder werden vergedacht dat na Khatami een ultraconservatief de adequate manier waarop met de Tijgers dreven, zijn Tamils verjaagd en hebben Singaals Ahmadinejad zou worden gekozen?’ V was afgerekend. Buitenlandse bemoeienis was lese boeren hun plaats ingenomen. Als dit verder niet gewenst, want dan zou de soeve- soort etnische zuiveringen opnieuw plaatsvinEefje Blankevoort (1978) is journalist en reiniteit in het geding zijn. Erkende mensen- den zal de internationale gemeenschap waarverblijft regelmatig in Iran. Ze schreef ‘Stiekem rechtenschenders als China, Cuba steunden schijnlijk opnieuw machteloos moeten toekijkan hier alles – de twee gezichten van de Sri Lanka, maar ook buurland India, Uruguay ken, net als in Birma, Soedan of Zimbabwe. islamitische republiek Iran’ (Podium, 2007). en Brazilië. Met dank aan Peking. V

H

JOHN HEILPRIN/AP

ALLEREERST | BUITENLAND

13 JUNI 2009 21

Verkiezingen Iran 2009  

Artikel over de Iraanse presidentsverkiezingen in 2009.

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you