Page 1

CENTRO DE SUPERCOMPUTACIÓN DE GALICIA ANUARIO

2016 Fundación Pública Galega

Centro Tecnolóxico de Supercomputación de Galicia

Fundación Pública Galega Centro Tecnolóxico de Supercomputación de Galicia


Anuario CESGA 2016

ANUARIO CESGA 2016 DIRECTOR: Javier García Tobío. COORDINADOR:

Fernando Bouzas Sierra.

CONTRIBUÍRON: Ignacio López Cabido, Andrés Gómez Tato, Carlos Fernández Sánchez, María José Rodríguez Malmierca, Francisco Landeira Vega, Emilio Abad, Ramón Basanta Cheda, Pablo Rey Mayo, Javier López Cacheiro, Aurelio Rodríguez, Carmen Cotelo Queijo, Emilio Otero Mera, Juan Villasuso Barreiro, Natalia Costas Lago, Carlos Mouriño, Bárbara Gesto, Pilar Iglesias Oubiña, Rosa Fernández Acevedo, Alejandro Feijoo Fraga, Diego Nieto Caride, Raquel García Tiagonce.

DIAGRAMAS E CADROS:

Fundación CESGA.

TITULAR DOS DEREITOS DE AUTOR: Fundación Pública Galega Centro Tecnolóxico de Supercomputación de Galicia (Fundación CESGA).

EDITA:

Fundación CESGA, Avenida de Vigo, s/n (Campus Vida), 15705 SANTIAGO DE COMPOSTELA Tel.: 34 981 569 810. <dixitos@cesga.gal> <www.cesga.gal>

A Fundación CESGA é unha organización carente de ánimo de lucro que está ao servizo da investigación científica, o desenvolvemento tecnolóxico e a innovación desde 1993. Participan nela a Xunta de Galicia e o Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC).

As infraestruturas xestionadas pola Fundación CESGA foron financiadas parcialmente pola Unión Europea, a través do Fondo Europeo de Desenvolvemento Rexional (FEDER), e polo Goberno de España, a través do Ministerio de Economía e Competitividade (MINECO), así como pola Xunta de Galicia e o CSIC.

2


Anuario CESGA 2016

ÍNDICE .................................................................................................................. MENSAXE DA PRESIDENTA ........................................................................................................... O MÁIS SALIENTABLE DO ANO ...........................................................................................................CONTRIBUCIÓNS Á SOCIEDADE .............................................................................................................................................. PADROADO ...................................................................................................................................... ORGANIGRAMA ................................................................................ PLAN DE IGUALDADE DE OPORTUNIDADES ...................................................................................................................................................... MISIÓN ..................................................................................................................INFORMACIÓN FINANCEIRA ................................................................................................................................................ SERVIZOS .................................................................................................................... CALIDADE DOS SERVIZOS .......................................................PRODUCIÓN CIENTÍFICA DOS USUARIOS DE COMPUTACIÓN ............................................................................................................. USUARIOS DE COMPUTACIÓN ...............................................................................................INFRAESTRUTURA DE COMPUTACIÓN ............................................................................................................ ALMACENAMENTO DE DATOS ................................................................................................................... APLICACIÓNS CIENTÍFICAS ............................................................................... REDE DE CIENCIA E TECNOLOXÍA DE GALICIA ............................................................................. PLAN DE AFORRO E EFICIENCIA ENERXÉTICOS ........................................................................................................ PROXECTOS DE INVESTIGACIÓN ................................................................. TRANSFERENCIA DE COÑECEMENTO E TECNOLOXÍA ..................................................................................... SISTEMAS DE INFORMACIÓN XEOGRÁFICA ............................................................................. RECURSOS DE TELEENSINO E COLABORACIÓN ......................................................................................................................................... DIVULGACIÓN

4 5 6 8 8 9 10 12 13 14 16 17 26 27 30 40 45 46 57 61 62 63

3


Anuario CESGA 2016

MENSAXE

DA PRESIDENTA

Na miña nova etapa como directora da Axencia Galega de Innovación (Gain), dependente da Consellería de Economía, Emprego e Industria da Xunta de Galicia, asumo con ilusión a presidencia do Padroado da Fundación Centro Tecnolóxico de Supercomputación de Galicia (CESGA). O CESGA é unha institución que conta cunha traxectoria de máis de 23 anos, ao longo da que vén contribuíndo ao desenvolvemento da I+D+i mediante a colaboración cos centros de coñecemento, universidades e centros tecnolóxicos de Galicia e o Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC) e participando en diversas iniciativas estatais e internacionais. Debido á actualización tecnolóxica realizada no CESGA a finais de 2015, o ano 2016 supuxo un crecemento significativo tanto nas horas de computación realizadas, que case se cuadriplicaron con respecto ao ano anterior, como no número de contas de acceso de usuarios de computación que ascendeu a máis de cincocentas.

4

Patricia Argerey Vilar Presidenta, Fundación CESGA Directora, Axencia Galega de Innovación

Este ano, o CESGA deberá dotarse dun novo Plan Estratéxico para o período 2017-2020, no que se definirán as liñas de actuación para o cumprimento dos obxectivos estatutarios da institución e os requirimentos establecidos como membro da Infraestrutura Científico-Técnica Singular-Rede Española de Supercomputación. Desde a Xunta de Galicia, en estreita colaboración co CSIC e co Sistema Universitario de Galicia, poremos todo o noso afán en que o CESGA acade con éxito os seus obxectivos.


Anuario CESGA 2016

O MÁIS SALIENTABLE DE 2016 Nos primeiros tres meses de 2016, o CESGA emprendeu satisfactoriamente a fase de optimización técnica, adaptación, ensaio e implantación das infraestruturas de computación adquiridas no ano 2015. Así, en abril de 2016 púxose á disposición da comunidade de usuarios a nova capacidade computacional do FinisTerrae.

multiplicouse por 2,7, ata alcanzar os 57,4 millóns de horas para o remate de 2016. --Puxéronse á disposición da comunidade de usuarios sistemas novos de computación especializada, a saber: un clúster de Big Data, un de visualización científica e outro destinado a fins industriais. --En 2016 tiveron lugar 26 cursos e obradoiros prácticos para os usuarios e o persoal. 2.- Transferencia de coñecemento á industria

Tamén en 2016, a aposta polos dereitos de igualdade de oportunidades no plano laboral, que constitúe un compromiso adquirido en todas as esferas organizativas do CESGA, levounos a poñer en marcha un protocolo de prevención do acoso sexual. O Plan Estratéxico do CESGA 2013-2016 establece os obxectivos e metas do período, que pola súa vez se concretan anualmente nun plan específico de actividades. Os obxectivos estratéxicos do CESGA son os seguintes: 1.- Consolidar o CESGA como centro de excelencia en ciencia computacional. 2.- Acadar unha presenza significativa na industria. 3.- Incrementar a actividade internacional.

Durante o ano mantívose unha intensa actividade de colaboración coa industria, como proban os 44 contratos e acordos de colaboración asinados. O CESGA tamén incrementou a súa presenza na industria mediante as seguintes accións:

--No ámbito europeo: participación nos proxectos da

Comisión Europea Fortissimo e Fortissimo 2, así como na rede europea de computación de altas prestacións (HPC) para centros de competencias en pequenas e medianas empresas (pemes), a SESAME Net. --No ámbito estatal: dirección do grupo de traballo da Rede Española de Supercomputación (RES) encargado de promover o HPC nas pemes, o RESxPYME. --En Galicia: promoción da iniciativa conxunta GAIN-IGAPECESGA para a difusión do uso da HPC nas pemes galegas e contribución ao labor levado a cabo no cadro desta iniciativa.

A continuación descríbense as actividades máis relevantes realizadas ao longo do ano 2016 para o cumprimento destes obxectivos.

3.- Incremento da presenza internacional

1.1 - Actividade de investigación, desenvolvemento e

O CESGA participou en 29 proxectos internacionais, dos cales 12 corresponden a experimentos dos proxectos Fortissimo e Fortissimo 2.

innovación

--O CESGA participou en 37 proxectos (entre os que se contaron 12 experimentos Fortissimo e Fortissimo 2). Así mesmo, ao longo do ano presentáronse 45 propostas novas de proxectos a diversas convocatorias competitivas, dos cales nove foron adxudicados e 15 rexeitados e 24 están pendentes de decisión. 1.2.- Servizo aos usuarios

--A cifra de contas de usuario de computación creceu un 28 % con respecto ao ano anterior; así, para finais de 2017 existían 502 contas (comprendidas 46 contas de computación distribuída).

--O consumo de horas de computación ao longo do ano

5


Anuario CESGA 2016

CONTRIBUCIÓN DO CESGA Á SOCIEDADE EN 2016 En calquera área de actividade humana, o liderado vese facilitado por unha serie de factores, como a existencia de coñecementos e competencias entre a poboación, a dispoñibilidade de capital de investimento e o acceso a el, a presenza de infraestruturas de apoio e a existencia dun marco xurídico que incorpore os cambios necesarios para manter a dita posición de liderado. Hai vinte e tres anos, a Xunta de Galicia e o CSIC decidiron constituír xuntos un polo de coñecemento en Galicia que estivese dotado dunha potente infraestrutura de computación co fin de lograr e manter unhas posicións de relevancia, cando non de liderado, en diversas áreas. Primeiramente e ante todo, o CESGA é unha infraestrutura básica da sociedade globalizada do coñecemento na que estamos a vivir. Trátase dunha infraestrutura creada para permitir o liderado en investigación básica e desenvolvemento tecnolóxico, así como para contribuír á innovación empresarial e industrial que se produce a través dunha infinidade de áreas de coñecemento e aplicación. O CESGA está integrado por infraestruturas avanzadas de computación, almacenamento e redes, así como por un equipo de persoal de investigación en computación de altas prestacións e persoal de asistencia, desenvolvemento e xestión altamente especializado. Como organización, o CESGA está concibido para permitirlles aos grupos de investigación procurar e acadar os seus obxectivos de investigación, desenvolvemento tecnolóxico e innovación no cadro de entidades públicas ou privadas, tales como as empresas innovadoras ou de enxeñaría que operan nun gran número de áreas dos diversos sectores de actividade. Neste sentido, en 2016 o CESGA contribuíu á sociedade no seu conxunto facendo posible a obtención de produtos de valor das nosas industrias, das nosas administracións e, sobre todo, das nosas comunidades docentes e investigadoras. Polo tanto, as infraestruturas do CESGA contribuíron á produción de novos coñecementos científicos en diversas áreas e permitiron a formación de novos investigadores altamente especializados, ofrecendo así aos grupos de investigación españois, e particularmente aos galegos, unha mellor oportunidade de obter financiamento co fin de proseguir cos seus empeños científicos. Estas infraestruturas fixeron posible que tanto os cidadáns como as empresas poidan gozar de servizos innova-

6

dores de valor proporcionados por distintas administracións, e que as pequenas e medianas empresas elaboren e perfeccionen produtos e servizos novos e os leven ao mercado. Ao longo de 2015, as infraestruturas ofreceron centos de oportunidades para que algunhas das nosas mentes máis egrexias puidesen contribuír a abordar algúns dos problemas sociais máis urxentes, como tratar de predicir con máis exactitude o comportamento atmosférico e oceánico, buscar materiais para axudar a combater a mudanza do clima, atopar formas e materiais novos para a obtención, emprego e almacenamento de enerxía, elaborar métodos cos que comprender mellor as orixes das doenzas e o seu tratamento, concibir métodos e técnicas para mellor xestionar e protexer os nosos recursos naturais e patrimoniais, crear produtos e servizos para os mercados internacionais ou afondar na comprensión do funcionamento da mente humana, axudar os maiores e fornecer áreas de alta tecnoloxía para o avellentamento activo, e perfeccionar diversos recursos de apoio na xestión de emerxencias e nos servizos de seguridade nacional. Os servizos do CESGA, a súa actividade investigadora e os seus recursos contribuíron a facer posibles moitas actividades; aínda que hai moitas outras igualmente importantes, aquí presentamos de maneira resumida algunhas que pensamos que son especialmente notables e que, polo tanto, ben paga a pena destacar.

• Incremento da produtividade e a competitividade científicas. Grazas ao uso dos servizos de computación e almacenamento, os investigadores das universidades galegas e dos laboratorios do CSIC foron quen de producir máis de cento oitenta artigos científicos, participar en máis dun cento de proxectos de investigación e presentar teses de doutoramento.

• Conexión de investigadores e comunidades docentes. Mediante o uso dos servizos da rede troncal de comunicacións, as tres universidades públicas, así como todos os demais organismos públicos de investigación presentes en Galicia (CSIC, IEO etc.), foron capaces de conectar investigadores, estudantes e profesores ás súas comunidades, así como aos instrumentos e repositorios científicos máis avanzados do mundo.

• Fornecemento de vantaxes competitivas ás empresas locais. Mediante o uso da nube e de servizos de computación de altas prestacións, un grupo incipiente pero moi relevante de pequenas e medianas empresas manufactureiras españolas


Anuario CESGA 2016

comezaron a probar e analizar a adopción de técnicas de modelaxe e simulación numérica co fin de obter unha vantaxe competitiva nos seus mercados.

• Aumento da fiabilidade das predicións do tempo. A través do uso da computación, o servizo meteorolóxico da Xunta de Galicia (MeteoGalicia) puido manter o público en xeral, industrias varias e os servizos de xestión de emerxencias e da seguridade nacional informados das condicións meteorolóxicas. Mediante o emprego das infraestruturas de almacenamento, MeteoGalicia procesou valiosos datos meteorolóxicos.

• Incremento da seguridade do tráfico marítimo. A través do uso da computación, Portos do Estado informou diariamente sobre o estado dos nosos mares a usuarios de toda Europa, comprendidos aquí o transporte marítimo, as industrias pesqueiras e as autoridades portuarias locais.

• Mellora da xestión das pescarías. A través do uso da computación, o Instituto Español de Oceanografía puido mellorar as súas previsións con respecto á evolución das pescarías, previsións que son fundamentais con miras a dar fundamento á posición do goberno nas negociacións de cotas de pesca. Mediante o emprego dos servizos de almacenamento e aloxamento, o IEO foi quen de procesar datos oceanográficos.

• Axudar ao sector pesqueiro a adaptarse ás directrices de cero descartes. A través do uso de sistemas, plataformas e experiencia do CESGA dispoñibles en liña no eido da información xeográfica (SIX), o CSIC, o IEO e o CETMAR, xunto con diversas asociacións da industria pesqueira (OPROMAR), foron quen de finalizar uns mellores mapas dos descartes de pesca que lle permitirán ao sector tirar valor desta biomasa, cumprindo ao mesmo tempo coa nova Política Pesqueira Común, que dispón a introdución gradual dunha prohibición dos descartes e o desembarco obrigatorio destes por parte das frotas pesqueiras que operan nas augas europeas.

• Predición da mudanza do clima.

A través do uso da computación, investigadores da Universidade de Vigo puideron estudar a estrutura e o comportamento da atmosfera do hemisferio norte durante o inverno e os efectos da radiación solar nos cálculos relativos á mudanza climática.

• Avances cara á medicina personalizada. Grazas ao emprego dos servizos de computación na nube, o Servizo Galego de Saúde foi quen de mellorar a súa produción de servizos científicos e clínicos mediante a actividade da Fundación Pública Galega de Medicina Xenómica.

• Deseño de novos fármacos.

Mediante o uso da computación, grupos de investigación das universidades galegas puideron traballar no deseño e caracterización de fármacos novos.

• Garantía da transparencia no aproveitamento das colaboracións internacionais na área da e-ciencia. Grazas ao emprego dos servizos de contabilidade e supervisión da computación distribuída do CESGA, a Infraestrutura Europea de Computación Distribuída (EGI) puido xestionar adecuadamente o meirande esforzo de colaboración científica mundial no eido da computación distribuída.

• Divulgación do coñecemento de idiomas estranxeiros. Mediante o uso da plataforma de aprendizaxe virtual e colaboración do Centro, Aula Cesga, a Escola Oficial de Idiomas puido ofertar a súa formación en idiomas a milleiros de cidadáns de Galicia.

• Internacionalización de formación altamente especializada. Mediante o uso de Aula Cesga, o Instituto de Ciencias do Patrimonio (INIPIT-CSIC) foi capaz de internacionalizar diversos cursos de formación especializada, sen custos adicionais.

• Transferencia de tecnoloxía ás empresas. A través dunha intensa colaboración co CESGA, máis de corenta empresas adoptaron produtos e servizos novos que comercializar ou cos que aumentar a súa produtividade.

• Axuda á globalización das nosas empresas tecnolóxicas. Grazas á súa colaboración co CESGA, varias empresas derivadas das universidades alcanzaron unha mellor posición desde a que proseguir coas súas actividades internacionais.

• Cartografía do noso pasado para unha mellor xestión do patrimonio. A través dos recursos e o coñecemento do Departamento de SIX do CESGA, o Grupo de Estudos para a Prehistoria do Noroeste Ibérico (GEPN) da USC foi quen de construír a maior base que hai ata agora de datos arqueolóxicos xeorreferenciados da Idade de Ferro no noroeste ibérico.

• Procura de materiais novos. Co uso da computación, varios investigadores dos diferentes centros de ciencia de materiais do CSIC analizaron a estrutura, dinámica e comportamento de diversos materiais importantes desde o punto de vista do desenvolvemento industrial. Os investigadores destes institutos tamén utilizan a computación para poder predicir o comportamento dos materiais novos.

7


Anuario CESGA 2016

PADROADO DA FUNDACIÓN O Padroado da Fundación CESGA está composto por membros designados pola Xunta de Galicia e polo Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC). Presidencia

Manuel Antonio Varela Rey (**)

Director da Axencia Galega de Innovación (GAIN)

Patricia Iglesias Rey

Xefa do Gabinete da Vicepresidencia, Consellería de Presidencia, Administracións Públicas e Xustiza.

Vogal

José Alberto Díez de Castro

Secretario Xeral de Universidades

Vogal

Mar Pereira Álvarez

Directora da Axencia Galega de Modernización Tecnolóxica (AMTEGA)

Vogal

Manuel Mauro Fernández Dabouza

Director Xeral do Centro Informático para a Xestión Tributaria (CIXTEC)

José Ramón Urquijo Goitia

Vice-presidente de Organización e Institucións Internacionais

Eduardo Pardo de Guevara y Valdés

Coordinador Institucional do CSIC en Galicia

Secretaría

Xunta de Galicia

Vice-presidencia

CSIC Vogal

Datos a 31/12/2016

**Ate Xullo 2016

CERTIFICACIÓNS

PERSOAL EN 2016

A Fundación CESGA ten como obxectivo prioritario a mellora continua da calidade dos servizos que prové, así como das actividades de investigación desenvolvemento e innovación que leva a cabo. Por iso conta con certificacións de xestión de calidade relacionadas con esas áreas.

Nivel de Formación Académica

Homes

Doutorados

8

0

8

Licenciaturas e Mestrados

14

6

20

Diplomaturas e Graos

4

1

5

Ciclos Superiores

3

1

4

2

0

2

31

8

39

ISO 9001:2008

Mulleres

Total

ORGANIGRAMA

Outros

Scientific Committee

Advisory Committee

Total

Datos a 31/12/2015 Access Committee

Quality Committee

8

Secretary

Gender Equality Committee

20% de mulleres no equipo

20% do persoal ten un doutorado


Anuario CESGA 2016

IGUALDADE DE OPORTUNIDADES O CESGA pretende ser unha institución de investigación e traballo na que se respecte a dignidade de todos os individuos e onde non estea presente actitude discriminatoria ningunha ante circunstancias persoas nin sociais. Desde o ano 2014, o CESGA vén subliñando o seu compromiso coa loita contra a desigualdade e os problemas derivados das relacións entre os sexos mediante a elaboración e a posta en práctica dun plan de igualdade de oportunidades entre mulleres e homes. En 2016 preparouse un protocolo de prevención do acoso sexual e por motivos de sexo no ámbito laboral, protocolo que foi aprobado pola dirección, o comité de igualdade entre homes e mulleres e o persoal do Centro. O novo «Protocolo de prevención e actuación fronte ao acoso sexual e por razón de sexo» no ámbito laboral constitúe un rotundo paso na boa dirección que ten por fin evitar estas situacións mediante a realización de actos de divulgación, concienciación, formación e asesoramento. O protocolo segue o disposto neste eido pola lexislación autonómica, nacional e europea e está publicado no noso sitio web, alén de constar entre a nosa documentación interna e nun folleto que presenta algunha información básica e ao que poden acceder o persoal, os usuarios e os visitantes. Nese mesmo ano creamos tamén un logotipo co que darlle visibilidade á nosa aposta pola igualdade entre os sexos, o cal temos colocado no noso sitio web e nas publicacións do Centro.

9


Anuario CESGA 2016

MISIÓN • Colaborar na transferencia de resultados de investigación

A Fundación CESGA ten como misión contribuír ao avance do coñecemento científico-técnico mediante a investigación e a aplicación das comunicacións e a computación de altas prestacións, así como outros recursos das tecnoloxías da información, en colaboración con outras institucións con miras a xerar beneficios e vantaxes para a sociedade.

entre os centros públicos de investigación e as empresas privadas. • Fomentar e promover a cooperación entre as institucións a nivel nacional e internacional. • Contribuír ao desenvolvemento e fortalecemento da capacidade competitiva das comunidades investigadoras galegas e do CSIC. • Colaborar con institucións, empresas e persoas en calquera materia relacionada co obxecto da Fundación. • Promover a organización de cursos, seminarios e reunións relativos á innovación mediante o cálculo e as comunicacións, e colaborar no dito proceso de organización. • Promover e difundir aquelas actividades e resultados que se consideren do interese da Fundación. • Colaborar con outros centros de supercomputación para unha utilización eficaz das tecnoloxías. • Procurar e obter recursos para o desenvolvemento das súas actividades. • Atender ás necesidades tecnolóxicas das entidades e empresas que así o requiran na área da supercomputación. • Calquera outra actividade que se considere de interese para cumprir a misión da Fundación.

En xeral, son fins da Fundación todos aqueles que promovan a investigación e o uso do cálculo intensivo, as comunicacións avanzadas e o desenvolvemento das tecnoloxías da información e as comunicacións, como instrumento para o desenvolvemento económico sustentable, dedicando especial atención ás relacións de cooperación entre os centros de investigación públicos ou privados e o sector produtivo. Actividades que leva a cabo a Fundación CESGA: • Promover a elaboración de proxectos de investigación, desenvolvemento tecnolóxico e innovación e participar nos ditos proxectos. • Proporcionar capacidade de cálculo, comunicacións e asistencia técnica aos seus usuarios mediante o equipamento dispoñible na Fundación. ÁREAS FUNCIONAIS CESGA

HPC, HTC, GRID and CLOUD COMPUTING RESOURCES

SERVICES

e-LEARNING & COLLABORATION TOOLS RTD PROJECTS

HPC, HTC Servers,

Code Optimisation

Viability Analysis

GRID Servers, Cloud Servers,

Problem Definition

Proposal Development

Scientific Software Applications

e-Learning Platform

Parallelisation

Project Negotiation

AULA CESGA

Critical Storage

COMMUNICATION NETWORK

RECETGA

DNS, Hosting, Mail Servers, Mailing List,

Technology

Multicast, Network

Network of Galicia

TRAINING (EDUCATION) Workshops and Training

Management, Security Systems, Statistics...

SERVICES Analysis Development Implementation Hosting of Solutions, Video-conference,

...

MCU / Gateway

KNOWLEDGE & TECHNOLOGY TRANSFER RESOURCES

SERVICES

Technology Transfer

Viability Analysis

Courses for Users Computational Science HPC Masters Programme

Unit

Project writing Partnership Formation

SERVICES

Science and Communications

Management

SERVICES Systems

RESOURCES

Network and

Consortium Creation

DATA STORAGE

Storage Servers

e-Learning Room

Big Data User Support...

RESOURCES

RESOURCES

DISSEMINATION Web, Publications, Presentations, Seminars, Scientific Conferences ...

GEOGRAPHIC INFORMATION SYSTEMS RESOURCES

SERVICES

Map Servers,

Analysis

Geographical

Development

Data Bases

Deployment Hosting of Solutions

10


Anuario CESGA 2016

Plena integración do CESGA na ICTS-RES

Infraestrutura Científica e Técnica Singular española de computación de altas prestacións No ano 2014, o Ministerio de Economía e Competitividade, a través do seu Consello de Política Científica, Tecnolóxica e de Innovación, estableceu un novo Mapa de Infraestruturas Científicas e Técnicas Singulares, no cal se decidiu integrar todas as infraestruturas notables da área de computación de altas prestacións dentro dunha única ICTS, denominada Rede Española de Supercomputación. A RES, coordinada polo BSC-CNS, anuncia periodicamente unha serie de convocatorias competitivas de proxectos co fin de darlles acceso aos grupos de investigación; así, cun único procedemento común facilítase que calquera investigador poida solicitar acceder a un nodo dado da RES. O CESGA integrou o seu supercomputador, o FinisTerrae, nestas convocatorias unha vez que o servidor novo quedou plenamente despregado en 2016, o que lle permitiu ao Centro achegar nese ano 5 270 000 horas de CPU ás convocatorias dese período, horas que foron asignadas a nove proxectos. O CESGA tamén contribuíu á Rede Española de Supercomputación dirixindo o grupo de traballo RESxPYME, encargado de implantar en España o acceso das pemes aos recursos de computación de altas prestacións; participou, así mesmo, noutro grupo da RES, este referido aos indicadores claves de rendemento (KPI, polas súas siglas en inglés) e contribuíu a un grupo de divulgación de todas as actividades das ICTS de España.

Infraestrutura Científico Técnica Singular Española de HPC - Rede Española de Supercomputación

Proxectos aos que se lles asignaron recursos CESGA a través de convocatorias RES en 2016 Researcher

Project Title

CPU HOURS

Sascha Husa

Highly resolved gravitational wave signals from black hole mergers

1,200,000

Assensi Oliva

Flow over a realistic car model: Turbulence structures and wheel rotation effects

750,000

Carlos D. Pérez Segarra

DNS of 3D turbulent sprays with the aid of adaptive mesh refinement and low dissipative advective schemes

750,000

Ivette Rodríguez

Boundary layer development and turbulent structures in airfoils at high lift

Albert Rimola

H additions to CO towards CH3OH formation: adsorption, diffusion and reactions

240,000

Assensi Oliva

Flow over a realistic car model: Turbulence structures and wheel rotation effects

700,000

Assensi Oliva

Direct Numerical Simulation of turbulent atomizing two-phase jets with an adaptive mesh refinement strategy

400,000

Perla Wahnon

Search of dopants to enhance the light absorption in photovltaic perovskites by two-photon proccess

140,000

Jordi Villa-Freixa

Lipid-dependent binding of neutralizing and nonneutralizing antibodies to the membrane-proximal external region of HIV gp41

350,000

741,000

11


Anuario CESGA 2016

INFORMACIÓN FINANCEIRA 2016 O que segue é unha descrición resumida das contas da Fundación CESGA correspondentes ao ano fiscal 2016. As principais fontes de ingresos de explotación do CESGA no 2016 proviñeron da Xunta de Galicia, das universidades galegas, do Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC) e da Comisión Europea.

CONTAS FINANCEIRAS DE 2016

INGRESOS DE 2016

Servizos a Usuarios Proxectos e Servizos a Terceiros**

XUNTA DE GALICIA

1 ,121 355.00

CSIC

GOBERNO DE ESPAÑA

COMISIÓN EUROPEA

276, 478.79

40, 973.63

84 ,861.16

796, 265.39

Aplicados a Amortizacións

1 16,2 328.63

276, 478.79

84 ,861.16

796, 265.39

* En «EMPRESAS + OUTROS» quedan comprendidos os ingresos derivados de servizos facturados a empresas, institucións e administracións públicas. ** «Proxectos de de computación e servizos a terceiros» abrangue os ingresos derivados da realización de proxectos competitivos e da prestación de servizos a empresas, institucións e administracións públicas.

GASTOS DE 2016

GASTOS DE 2016

Persoal

1 ,449, 107.81

Gastos correntes e impostos

658, 021.88

Amortización

1 ,324 ,742.51

TOTAL

3 ,431, 872.20

12

TOTAL

1 ,397 ,833.79

Financieiros

TOTAL

EMPRESAS + OUTROS*

162,333.45

1 ,084 ,433.63

2,035.78

2,035.78

1 ,280, 724.03

1 ,280 ,724.03

1, 445 ,093.26

3 ,765 ,027.23


Anuario CESGA 2016

SERVIZOS

Sistemas de computación

O CESGA

proporciona un variado repertorio de servizos tanto a investigadores e innovadores como a usuarios da industria, das administracións e das entidades de investigación. Aquí presentamos unha relación dos servizos ofertados por área.

Computación de altas prestacións (HPC) Computación de alta produtividade (HTC)

Aplicacións científicas e proxectos Computación científica Asistencia técnica (paralelización, optimización, depuración, porting, algoritmos) Formación Elaboración e xestión de proxectos de IDT e innovación Asociación e proxectos

Sistemas de información xeográfica

Procura de subvencións para proxectos Localización de socios para proxectos Servizos avanzados de HPC

Rede de comunicacións

Computación distribuída Computación na nube para HPC Big Data Almacenamento de datos

Conexión de centros: análise

Auditoría de CPD e

e plan de conexión

servizos avanzados

Consultoría de comunicacións:

Asistencia técnica ao usuario

conectividade, seguridade

Formación

e servizos avanzados Asociación en proxectos Aloxamento web (contidos de interese para investigación Aloxamento de servidores Aloxamento de servidores virtuais Seguridade (devasas, IDS, IPS…) Xestión de comunicación de voz

Recursos de colaboración e e-learning

e videoconferencias Asistencia ao usuario Xestión de novos servizos

Deseño e xestión de

Deseño e xestión

(IPv6, multidifusión, mobilidade…)

proxectos

de proxectos SIX

Videoconferencia

Asociación en proxectos e

Asociación en proxectos SIX

Multidifusión de eventos

procura de subvencións

Produción e análise de datos xeorreferenciados Procesamento de mapas

Transferencia á industria

Avaliación de tecnoloxías de aprendizaxe Localización de socios de proxectos

dixitais Desenvolvemento de aplica-

Provedor de servizos de HPC

Plataforma de e-learning

cións

para a industria

para cursos e actos

Servizos avanzados SIX

Asociación en proxectos e

Aula virtual para a celebra-

Formación de usuarios en SIX

procura de subvencións

ción de seminarios virtuais

Plataforma SIX

Fomento de transferencia

Servizos avanzados de e-

Aloxamento de servidores

learning

cartográficos

13


Anuario CESGA 2016

CESGA

SOLICITUDES DE SERVIZO DE ASISTENCIA TÉCNICA RECIBIDAS EN 2016

O máis frecuente é que os usuarios se comuniquen co persoal de asistencia técnica do CESGA a través do correo electrónico ou por teléfono. Sexa cal sexa a vía, as solicitudes rexístranse mediante un trazador automático de solicitudes chamado RT: cada vez que un usuario fai unha solicitude ábrese un tícket na aplicación RT, o que lles dá tanto aos usuarios como ao persoal técnico a posibilidade de saber en todo momento como se está a xestionar a solicitude (que medidas se toman e cando con respecto ao problema expresado polo usuario).

SOPORTE AO USUARIO EN 2016

ÁREA

Número de Solicitudes

Comunicacións

230

Aplicacións

490

Sistemas

279

Infraestruturas

30

e-Learning

345

Os tíckets de servizo clasifícanse segundo o tipo de solicitude e a área técnica que participa na provisión da solución. No cadro da dereita resúmese a cantidade de solicitudes de servizo atendidas en 2016, agrupadas por clase de servizo.

Xeral TOTAL

15 1,389

Satisfacción dos usuarios cos servizos prestados en 2016 O CESGA realiza unha enquisa anual destinada a recompilar información relativa á satisfacción dos usuarios cos diferentes servizos. Tamén se lles pide aos usuarios que expresen as súas reflexións sobre como mellorar os servizos que reciben. Para levar a cabo esta enquisa, ponse ao seu dispor un cuestionario en liña a través do cal declaran o seu grao de satisfacción cos servizos e achegan as súas opinións e ideas sobre como melloralos. Con miras a animalos a manifestar todo parecer negativo que poidan ter, as respostas rexístranse automaticamente de xeito anónimo. Presentamos aquí os resultados obtidos na enquisa de 2016.

Excelente

14

Ben

Regular

Mal

Grao de satisfacción dos usuarios cos servizos HPC Propuxéronselles cuestións relativas ao grao de satisfacción cos servizos de computación e almacenaxe e a correspondente asistencia técnica a 411 usuarios que tiñan contas activas, dos que se recibiron 103 respostas en total na enquisa (cunha taxa de resposta do 25 %). Os graos de satisfacción expresados ao longo do cuestionario foron altos en todas as dimensións; nas seguintes gráficas resúmense os resultados.

Moi mal

NS/NC

Computación

Almacenamento

Asistencia técnica

media 4,5/5

media 4,3/5

media 4,7/5


Anuario CESGA 2016

Grao de satisfacción dos usuarios coa conectividade da rede RECETGA e os servizos de asistencia técnica Fixéronselles preguntas referidas ao grao de satisfacción coa conectividade da rede RECETGA e cos servizos de asistencia técnica a 36 persoas de contacto procedentes das diferentes universidades, laboratorios e centros que interconecta esta rede. Foron 11 as persoas que encheron an enquisa, o que representa unha taxa de resposta do 30 %. En xeral, os usuarios expresaron un alto grao de satisfacción; nas seguintes gráficas resúmense os resultados.

Conectividade rede

Soporte rede

media 4,6/5

Excelente

Ben

Regular

Mal

Moi mal

media 4,8/5

NA

Grao de satisfacción dos usuarios cos servizos IT e os correspondentes servizos de asistencia técnica Fixéronselles preguntas referidas ao grao de satisfacción cos servizos IT e a correspondente asistencia técnica a 74 persoas de contacto procedentes dos diferentes laboratorios, centros e organizacións que usan os servizos IT fornecidos polo Departamento de Comunicacións. Foron 26 as persoas que encheron a enquisa, o que representa unha taxa de resposta do 38 %. En xeral, os usuarios expresaron un alto grao de satisfacción; nas seguintes gráficas resúmense os resultados.

Soporte IT

Servizos IT

media 4,6/5

media 4,6/5

Excelente

Ben

Regular

Mal

Moi mal

NS/NC

15


Anuario CESGA 2016

USUARIOS DE COMPUTACIÓN

PRODUCIÓN CIENTÍFICA

DISTRIBUCIÓN DA PRODUCIÓN CIENTÍFICA DECLARADA POLOS USUARIOS DO CSIC E DAS UNIVERSIDADES GALEGAS CSIC

UDC

USC

UVIGO

ARTIGOS CIENTÍFICOS

71

26

49

29

PRESENTACIÓNS / CONFERENCIAS

12

8

18

3

TESES DE DOUTORAMENTO

2

-

1

-

Usuarios CSIC declararon

71

Artigos científicos

104

Usuarios das universidades galegas declararon PRODUCIÓN CIENTÍFICA DECLARADA POLOS USUARIOS DO CESGA (2004-2016)

Artigos de revistas científicas

Presentacións en congresos

Teses de doutoramento

COMPRENDE OS SEGUINTES: CSIC, UDC, USC, UVIGO, UAB E IEO.

16


Anuario CESGA 2016

USUARIOS DE COMPUTACIÓN

NÚMERO DE CONTAS DE USUARIO ACTIVAS

A cantidade de contas de usuario activas (é dicir, usuarios que executaron traballos de computación nos servidores do CESGA ao longo do ano) aumentou considerablemente durante o 2016. As contas de usuario asociadas co CSIC incrementáronse de 72 a 91. As contas activas das universidades galegas experimentaron un aumento e pasaron de 259 a 292. Á cantidade total de contas activas, incluíndo o CSIC, as universidades galegas e outras institucións, engadíronse 78 novas, co que pasaron de 378 en 2015 a 456 en 2016.

Nestes datos non se teñen en conta os usuarios de proxectos de sistemas de computación distribuída, que pertencen a institucións de índole nacional e internacional presentes en diversas iniciativas de computación distribuída das que o CESGA forma parte: IBERGRID, a Iniciativa Grid Nacional española, CloudPYME e EGI-InSPIRE.

456

Contas de usuario activas en 2016

EVOLUCIÓN DO Nº DE CONTAS DE USUARIO POR INSTITUCIÓN E ANO, 2003 - 2016

CSIC

Outros

Universidades

* Other includes Technology Centres, Hospitals, IEO, UCM, UIB, MeteoGalicia, PdE, ICTS, etc. (GRID users are not included in this chart).

17


Anuario CESGA 2016

DISTRIBUCIÓN DO TEMPO DE CPU CONSUMIDO POR INSTITUCIÓN EN TODOS OS SISTEMAS DURANTE O ANO 2016

DISTRIBUCIÓN DO USO DE CPU POR INSTITUCIÓN E MÁQUINA EN 2016

CSIC

18

UDC

USC

UVIGO

Contratos e servizos


Anuario CESGA 2016

DISTRIBUCIÓN DE TEMPO DE CPU POR ÁREA DA CIENCIA EN 2016

ACTIVIDADE DE COMPUTACIÓN GRID O equipo técnico do CESGA participa na elaboración de recursos automáticos que faciliten o funcionamento da Infraestrutura Europea de Computación Distribuída (European Grid Infrastructure [EGI]). Os técnicos do CESGA están a traballar na consolidación da Universal Middleware Distribution (UMD), a distribución de software da EGI, e o desenvolvemento do middleware de computación en paralelo da infraestrutura. A través desta e doutras actividades, o CESGA contribúe ao despregue e funcionamento de varias iniciativas de computación distribuída (IBERGRID, a Iniciativa Grid Nacional española etc.), incluída a meirande infraestrutura deste tipo que se está a producir na actualidade, a Infraestrutura Europea de Computación Distribuída. Así, en 2016, ademais de prover coñecementos en com-

46

Contas de usuario no nodo Grid CESGA

putación distribuída e avances e asistencia técnicos, o CESGA concentrou os seus esforzos na contabilidade e a supervisión, a verificación da calidade do software, a migración a unha infraestrutura virtualizada na nube e a coordinación das operacións de IBERGRID. O CESGA tamén prové de nodos de computación ao sistema. En 2016 houbo 46 contas de usuario de computación distribuída executando traballos no nodo correspondente do CESGA, usuarios aos que se lles ofreceu unha cantidade de horas de CPU que ascendeu a 148. Os usuarios de contras CESGA beneficiáronse do consumo de 5 ,049 ,951 horas noutros nodos destra infraestrutura distribuída, que, en conxunto, achegou servizos de computación correspondentes a máis de 28, 145 millóns de horas.

5,049 K horas de CPU noutros nodos Grid

19


Anuario CESGA 2016

USUARIOS 2014-2016 CENTRE

RESEARCH GROUP

# active user accounts

CPU hours used

2014 2015 2016

2014

2015

2016

CSIC - CONSEJO SUPERIOR DE INVESTIGACIONES CIENTÍFICAS Centre d’Investigació en Nanociéncia i Nanotecnología

2

1

0

1.068,70

94,40

-

0

1.716,20

-

-

(CIN2) Centro de Astrobiología

1

0

Centro de Física de los Materiales de San Sebastian

0

0

1

-

-

107.399,60

Centro de Investigaciones Biológicas (CIB)

4

3

4

38.214,40

31.045,60

1.119.909,80

1

1

0

137.972,50

61.084,20

-

Centro de Investigaciones sobre Desertificación

1

1

0

26,80

13,00

-

Centro Nacional de Biotecnología (CNB)

1

1

1

557.133,60

209.492,00

273.931,10

Estación Biológica de Doñana (EBD)

3

3

9

7.065,70

10.861,20

527.116,00

Institute for Cross-Disciplinary Physics and Complex

0

0

1

-

-

99,30

Instituto Andaluz de Ciencias de la Tierra (IACT)

0

0

1

-

-

10.856,50

Instituto Cajal

3

3

2

111.537,80

488.248,00

82.545,80

Instituto de Agroquímica y Tecnología de Alimentos

0

1

0

-

34.870,90

-

0

1

1

-

4.169,00

3.586,60

Instituto de Biología Funcional y Genómica

1

1

0

4,90

45,90

-

Instituto de Bioquímica Vegetal y Fotosíntesis (IBVF)

1

0

0

768,00

-

-

Instituto de Catálisis y Petroleoquímica

5

3

2

158.343,80

877.371,10

236.103,70

Instituto de Ciencia de Materiales de Madrid

2

0

2

26.868,40

-

168.027,80

Instituto de Ciencia de Materials de Barcelona.

6

7

8

2.036.949,50

670.807,30

710.283,90

Instituto de Ciencias del Espacio (CSIC-IEEC)

2

1

1

260.591,70

156.947,20

37.310,30

Instituto de Ciencias de Materiales de Sevilla

2

1

1

9.327,80

23.403,50

797,20

Instituto de Ciencias Marinas de Andalucía

1

1

1

54.191,00

572,20

46.119,40

Instituto de Ciencias Matemáticas (ICMAT)

2

1

0

5.382,00

146,00

-

Instituto de Estructura de la Materia (IEM)

6

8

7

585.816,90

358.397,80

220.396,20

Instituto de Física de Cantabria (IFCA)

0

1

1

-

774,80

2.247.211,80

Instituto de Física Fundamental (IFF)

8

6

9

933.736,40

585.826,00

362.286,50

Instituto de Física Teórica (IFT)

1

0

7

58,20

-

7.745.333,70

Instituto de Investigacións Mariñas (IIM)

1

1

1

16.430,20

32.913,20

19.561,80

Centro de Investigaciones en Nanomateriales y Nanotecnología (CINN)

Systems (UIB-CSIC)

(IATA) Instituto de Astrofísica de Canarias (IAC)

Instituto de Investigaciones Químicas (IIQ)

3

7

6

116.217,30

207.500,80

242.769,50

1

0

0

1.701,50

-

-

Instituto de Química Orgánica General (IQOG)

4

3

3

131.026,20

218.893,20

510.267,40

Instituto de Síntesis Química y Catálisis Homogénea

8

6

11

275.665,70

142.350,40

182.170,60

Instituto de Química Médica (IQM)

Misión Biolóxica de Galicia (MBG)

1

1

0

69,50

1.674,40

-

Museo Nacional de Ciencias Naturales

2

2

2

2.977,40

5.080,50

20.669,50

Unidad Asociada CSIC-Tecnalia

1

1

1

34,40

26.570,20

119.378,70

0

1

1

-

240,00

1,60

Unidad Mixta de Investigación en Biodiversidad (UOCSIC-PA)

20


Anuario CESGA 2016

CENTRE

RESEARCH GROUP

USERS 2014 - 2016 # active user accounts

CPU hours used

2014 2015 2016

2014

2015

2016

UDC - UNIVERSIDADE DA CORUÑA Escola Politécnica Superior Enxeñaría Naval e Oceánica

0

1

2

-

41.157,70

1.986.579,20

Enxeñaría Industrial II

0

1

2

-

8,10

41,70

0

0

1

-

-

46,00

Métodos Matemáticos e de Representación

0

0

5

-

-

2.835.697,30

Tecnoloxía da Construcción

2

0

2

16.381,60

-

31.623,50

Bioloxía Animal

2

0

0

7.942,90

-

-

Bioloxía Celular e Molecular

3

2

3

39.253,20

93.199,60

126.086,30

Química Física e Enxeñaría Química I

7

7

7

379.530,60

557.526,00

474.873,00

19

21

19

898.529,80

1.541.772,10

1.297.745,10

Computación

5

6

3

103.067,40

81.069,90

70.003,00

Electrónica e Sistemas

6

7

8

4.459,20

102.434,50

3.692.171,70

Matemáticas

0

1

3

-

0,70

11.062,60

Tecnoloxías da Información e as Comunicacións

11

8

6

1.859.729,40

2.319.523,30

1.735.356,20

23

6

0

1.443,00

7.177,30

-

Escola Técnica Superior de Arquitectura Métodos Matemáticos e de Representación Escola Técnica Superior de Enxeñaría Camiños, Canles e Portos

Facultade de Ciencias

Química Fundamental Facultade de Informática

UDC Xenérico

USC - UNIVERSIDADE DE SANTIAGO DE COMPOSTELA Centro Singular de Investigación en Tecnoloxías da Información CiTiUS

0

0

1

-

-

1.246,20

Escola Técnica Superior de Enxeñaría

3

3

4

107.133,10

234,00

2.383,10

Electrónica e Computación

3

3

3

107.133,10

234,00

596,20

Enxeñaría Química

0

0

1

-

-

1.786,90

0

0

2

-

-

2.667,00

Bioloxía Funcional

0

0

1

-

-

237,70

Bioquímica e Bioloxía Molecular

0

0

1

-

-

1.214,00

Botánica

0

0

1

-

-

9.260,00

Edafoloxía e Química Agrícola

1

1

0

11.427,50

2.697,50

-

Zooloxía, Xenética e Antropoloxía Física

1

1

1

19.270,20

252.617,90

26.458,80

0

0

1

-

-

5.866,00

Facultade de ADE (Campus Lugo) Economía Cuantitativa Facultade de Bioloxía

Facultade de Ciencias (Campus Lugo) Química Física

21


Anuario CESGA 2016

USERS 2014 - 2016 CENTRE

RESEARCH GROUP

# active user accounts

CPU hours used

2014 2015 2016

2014

2015

2016

3.620,40

101,70

USC - UNIVERSIDADE DE SANTIAGO DE COMPOSTELA Facultade de Física Electrónica e Computación

5

3

Física Aplicada

2

112.931,10

12

13

11

523.939,20

268.340,20

228.948,20

Física de Partículas

19

18

22

1.002.720,40

1.225.027,60

1.452.974,30

0

0

1

-

-

1.933,90

Estatística, Análise Matemático e Optimización

4

2

7

176.339,10

250.923,60

353.424,40

Matemática Aplicada

3

3

0

114.550,50

62.123,70

-

Matemáticas

0

0

2

-

-

113.128,10

16

13

12

1.570.625,70

1.044.432,10

1.403.393,80

1

2

3

7.795,40

95.904,20

166.058,60

15

21

18

1.684.935,00

832.866,80

1.790.279,00

1

3

4

5.217,70

10.804,10

129.223,10

0

0

1

-

-

18.958,40

1

0

1

1.326,40

-

0,50

0

0

1

-

-

469,40

3

5

4

80.453,70

65.876,40

37.480,20

Facultade de Xeografía e Historia Departamento de Historia Facultade de Matemáticas

Facultade de Química Química Física Química Inorgánica Química Orgánica Facultade de Veterinaria Zooloxía, Xenética e Antropoloxía Física IDEGA - Instituto de Estudos e Desenvolvemento de Galicia Fundamentos da Analise Económica Instituto de Acuicultura Unidade de Ictiopatoloxía Instituto de Investigacións Tecnolóxicas Departamento de Física Aplicada Instituto de Medicina Legal Medicina Legal Observatorio Astronómico Ramón María Aller Observatorio R.M. Aller USC Xenérico

0

1

1

-

299,20

5.383,70

50

46

53

4.543,70

6.930,40

8.473,00

1

1

1

5.217,70

21.268,50

1.423,50

1

0

0

1.246,80

-

-

1

1

0

46.928,10

13.176,50

-

0

1

1

-

137,80

120,40

UVIGO - UNIVERSIDADE DE VIGO Escola Superior de Enxeñaría Informática (Campus Ourense) Departamento de Informática E.T.S de Enxeñaría de Minas Enxeñaría de Recursos Naturais e Medio Ambiente E.T.S. de Enxañaría de Telecomunicación Matemática Aplicada I Teoría do Sinal e Comunicacións

22


Anuario CESGA 2016

CENTRE

RESEARCH GROUP

USERS 2014 - 2016 # active user accounts

CPU hours used

2014 2015 2016

2014

2015

2016

UVIGO - UNIVERSIDADE DE VIGO Facultade de Bioloxía Bioquímica, Xenética e Inmunoloxía

0

0

1

-

-

401,80

Ecoloxía e Bioloxía Animal

0

1

1

-

28,50

3.301,60

Grupo de Bioinformática e Evolución Molecular

3

0

11

16.755,70

-

2.872.266,90

10

12

10

396.867,50

738,671,80

7.721.303,10

3

3

2

72.466,70

32.980,30

9.583,30

0

0

1

-

-

128,60

Química Física

7

6

2

51.767,70

50.788,40

249,10

Química Inorgánica

3

2

1

38.074,00

5.766,90

109,10

23

22

20

2.350.099,90

3.583.584,50

5.040.003,90

Facultade de Ciencias do Mar Física Aplicada Facultade de Ciencias (Campus Ourense) Química Analítica e Alimentaria Facultade de Ciencias Económicas e Empresariais Economía Aplicada Facultade de Química

Química Orgánica

METEOGALICIA - XUNTA DE GALICIA Calidade do Aire

0

1

1

-

1.138,50

12,10

Predición e Investigación Numérica

6

6

4

537.514,70

437.193,90

488.512,90

HOSPITALS - FUNDACIÓN PÚBLICA GALEGA DE MEDICINA XENÓMICA Fundación Xenómica

6

5

4

8.513,10

1.317,90

9.766,40

6.918,60

IEO - INSTITUTO ESPAÑOL DE OCEANOGRAFÍA Centro Oceanográfico de A Coruña

3

3

2

101.330,60

52.688,20

Centro Oceanográfico de Gijón

1

0

0

106.335,10

-

-

Centro Oceanográfico de Vigo

2

0

1

8.685,90

-

65,40

-

357,6

-

UPV - UNIVERSITAT POLTÉCNICA DE VALENCIA Universitat Politécnica de Valencia (UPV)

0

1

0

UAB - UNIVERSIDAD AUTÓNOMA DE BARCELONA Arquitectura de Computadores y Sistemas Operativos

1

1

1

26,80

10,40

11.048,10

1

2

2

35.553,80

7,7

51.088,70

UNIVERSITY OF NOVI SAD - SERVIA Faculty of Technical Sciences

23


Anuario CESGA 2016

USERS 2014 - 2016 CENTRE

RESEARCH GROUP

# active user accounts 2014

CPU hours used

2015 2016

2014

2015

2016

RES - RED ESPAÑOLA DE SUPERCOMPUTACIÓN UAB

0

0

4

-

-

527.748,70

UIB

0

0

4

-

-

113.163,30

UPC

0

0

4

-

-

2.359.804,40

UPM

0

0

2

-

-

167.904,30

UVIC

0

0

1

-

-

582.747,40

PUERTOS DEL ESTADO (PdE) - SPANISH AUTHORITY Puertos del Estado

1

5

5

324.159,50

383.280,70

642.925,80

107

93

79

1.383.705,10

1.792.043,50

2.475.982,10

PROJECTS & SERVICES CESGA

SMALL & MEDIUM ENTERPRISES & TECHNOLOGY CENTRES SME & Tech. Centre

7

21

27

13.744,60

72.822,10

936.759,80

Esta relación inclue tódalas contas de usuario que teñan utilizado recursos durante un mínimo de 10 horas no periodo de 3 anos.

24


TOTAL

AGREGADO 2016

PEAK PERFORMANCE 480 TFLOPS

DATA

SVG

MEMORY 69.000 GB

DISK 2.650 TB

TAPE 2.200 TB

BIG DATA

SCIENTIFIC & TECHNICAL INFRASTRUCTURES

RTD&i CENTRES

VISUALIZATION

BACKUP

INDUSTRY CLOUD

Anuario CESGA 2016

25


Anuario CESGA 2016

COMPUTING INFRASTRUCTURE SERVIDORES EN PRODUCIÃ&#x201C;N EN 2016 (Parcialmente financiados con Fondos FEDER) Nodes

Cores/ node

Proc/node

Accel/ node

RAM/node

306

24

2 Xeon E5-2680v3

-

128GB

4

24

2 Xeon E5-2680v3

2

24

2 Xeon E5-2680v3

1

128

8 Xeon E7-8867v3

-

4096GB

InfiniBand FDR

28,8TB

4

24

2 Xeon E5- 2680v3

-

128GB

InfiniBand FDR 10GbE

2TB

68

20

2 Xeon E5-2650v3

-

64GB

GbE

900GB

4

20

2 Xeon E5- 2650v3

-

64GB

10GbE

3,8TB

34

12

2 Xeon E5-2620v3

-

64GB

10GbE

24TB

4

12

2 Xeon E5-2620v3

-

64GB

10GbE

3,8TB

Visualization

4

20

2 Xeon E5-2650v3

256GB

InfiniBand FDR 10GbE

1,8TB

SVG Industry

8

20

2 Xeon E5-2650v3

128GB

GbE

4TB

FinisTerrae I

142

16

16 Itanium2

-

128GB

18

24

2 Xeon E5-2680v3

-

64GB

10

40

Xeon E5-1240

-

32GB

GbE

2TB

8

16

2 Xeon E5-2670v2

-

64GB

GbE

2TB

2

32

4 Xeon E5-4620

-

512GB

GbE

6TB

46

24

2 AMD 6174

-

32GB

GbE

500GB

4

24

2 AMD 6174

-

64GB

GbE

2TB

Resource

FinisTerrae II

SVG Cloud SVG Big Data

SVG

26

2 NVIDIA Tesla k80 2 Xeon Phi 7120P

NVIDIA Grid K2 NVIDIA Grid K2

128GB 128GB

Network

InfiniBand FDR GbE InfiniBand FDR GbE InfiniBand FDR GbE

InfiniBand DDR GbE InfiniBand FDR GbE

Storage/ node

Shared storage

1TB 1TB 1TB

1TB

Lustre 768TB EMC2 120TB

EMC2 120TB

HPSFS 144TB

2TB

EMC2 120TB


Anuario CESGA 2016

SERVIZO DE COMPUTACIÓN NA NUBE O CESGA presentou un servizo de computación na nube para os usuarios que proporciona unha infraestrutura virtual dotada dunha configuración dinámica segundo as necesidades do usuario final: sistema operativo, cantidade de procesadores, memoria, disco e cantidade de nodos. Para a xestión do sistema úsase o software OpenNebula, que ten unha interface web de usuario para lanzar os servidores virtuais. O servizo na nube constitúe unha das áreas de investigación e produción do CESGA, como demostra a cantidade de proxectos relacionados que estiveron activos durante o ano 2016, como é o caso do Fortissimo, o FedCloud de EGI-InSPIRE e RuralSchoolCloud.

SERVIZOS DE ALMACENAMENTO E BIG DATA Na actualidade os conxuntos de datos son tan grandes e complexos que se fai difícil procesalos mediante os recursos dispoñibles de xestión de bases de datos ou as aplicacións de procesamento de información tradicionais. Por tal motivo, o CESGA prové a súa comunidade usuaria da experiencia adquirida nas simulacións do gran colisor de hadróns e ofrece este servizo, baseado en Apache Hadoop.

Calquera usuario que teña unha conta activa pode solicitar acceso ao servizo Hadoop, dispoñible a pedimento do interesado, simplemente mandando unha mensaxe de correo electrónico a <sistemas@cesga.es> e indicando nela o seu nome de usuario e o seu desexo de acceder ao servizo. En cuestión de tan só unhas poucas horas activaráselle a conta para usalo.

Apache Hadoop é un software de código aberto moi usado para o almacenamento e procesamento de grandes cantidades de datos en paralelo seguindo o paradigma Big Data. Ten principalmente dous compoñentes: un sistema de arquivos en paralelo (HDFS) onde se almacena a información que hai que analizar e unha interface de programación API (MapReduce) que se adoita empregar con Java, aínda que é compatible tamén con outras linguaxes.

Existen dous informes técnicos nos que se pode consultar máis información sobre este servizo: Hadoop e MapReduce, que brinda unha introdución ás tecnoloxías que o sustentan, e Running Big Data no CESGA, no que se presenta un caso práctico sobre como empregar as tecnoloxías de Big Data nas infraestruturas do CESGA.

O propósito deste servizo é permitir que os usuarios do CESGA accedan ao ámbito do Big Data dun xeito sinxelo a través de Hadoop, probablemente a plataforma máis empregada neste campo. O servizo en cuestión facilita grandemente o lanzamento de novos clústers Hadoop, dun tamaño variable que pode ir dos dez aos cen nodos escravos, sobre a plataforma do CESGA na nube. Mesmo cando o clúster así implantado está listo para comezar a subir datos e executar traballos, o usuario final ten control completo sobre el, podendo modificar o sistema para realizar os seus procesos de análise de datos. O servizo está dispoñible para institucións pertencentes ao Sistema Universitario Galego (SUG), para os centros do CSIC, para os departamentos de I+D de institucións e empresas públicas ou privadas e para institucións e empresas que participen nas actividades de I+D+i co CESGA, sempre e cando cumpran os criterios de adhesión.

Durante o ano 2015 engadiuse ao servizo unha infraestrutura específica consistente en 38 servidores cunha capacidade de almacenamento de 816 TB. En 2016, esta infraestrutura atopábase a pleno funcionamento e proporcionaba servizos de Big Data dentro de distintos marcos, como Hadoop, Spark e outros, que poden satisfacer as necesidades das comunidades investigadora e industrial. ALMACENAMENTO DISPOÑIBLE EN 2016

TYPE OF STORAGE

CAPACITY (TB)

Big Data

816

Scratch

484

Parallel Scratch

1,127

Home + Massive Data Stge.

225

Tape

1,360

TOTAL

4,012

27


Anuario CESGA 2016

EVOLUCIÓN DA POTENCIA PICO DE CÓMPUTO NO CESGA 2004-2016 (EN GFLOPS*)

476K GFLOPS

1 GFLOPS= 1,073,741,824 floating point operations per second

EVOLUCIÓN DO TEMPO DE CPU CONSUMIDO 2006-2016 (IN HOURS)

57.4 millóns de horas en 2016

28


Anuario CESGA 2016

TRABALLOS EXECUTADOS MENSUALMENTE POR SISTEMA EN 2016 Un «traballo» ou job é unha unidade de traballo que se executa nun servidor informático. A cantidade de traballos executados non só depende da capacidade de computación dispoñible, senón tamén dos recursos necesarios para levalos a cabo.

TEMPO MEDIO DE ESPERA EN COLA, EN HORAS, DURANTE O PERÍODO 2006-2016 O tempo medio de espera en cola representa a media que os usuarios deben agardar desde o momento no que solicitan recursos do CESGA ata que comezan a executarse os seus traballos; este período varía en función da cantidade de traballos que se estean a realizar. O CESGA ten o obxectivo de manter o tempo de espera o máis baixo posible para así prestar un mellor servizo aos usuarios. O tempo medio de espera en cola é un bo indicador do nivel de saturación existente nos recursos computacionais, xa que, canto maior é o grao de ocupación dos sistemas informáticos, maior será o tempo en cola que haberá que agardar ata os recursos necesarios estaren dispoñibles. Normalmente ese tempo vese reducido durante as vacacións de verán e Nadal. TEMPO MEDIO DE ESPERA EN COLA PARA TODOS OS PROCESOS EN TÓDOLOS SISTEMAS (XAN 2006 - DEC 2016) en HORAS

29


Anuario CESGA 2016

APLICACIÓNS CIENTÍFICAS ESTATÍSTICAS DE USO DAS APLICACIÓNS EN 2016 10 MOST DEMANDED APPLICATIONS in 2016 Estas estatísticas tiradas dos rexistros contables resumen o uso das aplicacións desde o 1 de xaneiro de 2016 ata o 31 de decembro do mesmo ano. Os datos recollidos con finalidade contable comprenderon só aquelas entradas que presentaban un consumo de tempo superior aos 30 segundos (de tempo tanto de sistema como de uso) para evitar saturar o sistema. Non se inclúen aquí aplicacións explicitamente marcadas que tivesen un límite máis baixo, debido a que os intervalos que empregan estas aplicacións son moito máis curtos. As sesenta e oito aplicacións máis usadas preséntanse na figura de embaixo, na cal «Outros» dá conta das aplicacións non clasificadas, fundamentalmente as instaladas ou desenvolvidas polos propios usuarios. A etiqueta «Sistema» refírese aos executables de xestión dos sistemas.

DISTRIBUCIÓN DE TEMPO DE CPU CONSUMIDO POR APLICACIÓN, 2016

other

30

CPU Hours

% of total CPU used

User codes

15,096,997

41.74

g98/03/09

7,488,434

20.70

waccm

3,969,525

10.97

amber

1,155,362

3.19

relion

915,665

2.53

RAxML

653,223

1.81

WRF

606,395

1.68

NAMD

605,332

1.67

nwchem

441,422

1.22

VASP

435,219

1.20


Anuario CESGA 2016

ELEMENTOS INSTALADOS OU ACTUALIZADOS EN 2016 APPLICATION/LIBRARY

VERSION

APPLICATION/LIBRARY

VERSION

Amber

14 16

fltk

1.3.3

ANGSD

0.910

Freefem

3.46

5.300.4 7.500.2

g2clib

1.5.0

3.4.0

GATK

3.5 3.6

armadillo ARPACK bamsurgeon BEAGLE beast2 Bioconductor boost Bowtie bsmooth-align

1.0 2.1.2 2.3.2 3.2 1.60.0 1.61.0 1.62.0

Gaussian 09

D.01 E.01

gblocks

0.91b

GDL

0.9.5

Gemtools GeneValidator

1.7.1-i3 1.6.6

1.1.2 2.2.9

geos

3.5.0

0.8.1

gl2ps

1.3.9

g_lomeppro

1.0.2

glpk

4.60

BWA

0.7.12

bzip2

1.0.6

caffe

04.07.2016

GMT

cairo

1.14.2 1.14.6

gnuplot

5.0.4 1.3.24

casino

2.12.1

GraphicsMagick

CGAL

4.8.1

Gromacs

ClustalW

2.1

gsl

clustalX

2.1

HDF5

4.5.14 5.2.1

5.1.0 5.1.2 1.16 1.8.15-patch1 1.8.16

cp2k

2.6.1

hmmer

3.1b2

Crystal

2014

Hoomd

2.0.0

curl

7.49.1

igakit

cutadapt

1.11

6e43f43e47bd

illumina

1.4.8

Dalton

2016

ima2p

2015

deal II

8.4.0

imlib2

1.4.9

Indelible

1.03 1.9.2

delft3D

4.01.00

Detonate

1.10

iris

EMAN

1.9

JAGS

examl

3.0.17

JasPer

Exonerate

2.4.0

jellyfish

2.2.5

1.0

libcaca

0.99.beta19

fairsoft

1.900.1

fastqc

0.11.5

fastx

0.0.14

masurca

3.2.1_06302016 3.2.1_11112016

2.1.5 3.3.4 3.3.5

mayavi2

4.4.3

FFTW

mafft

4.2.0

7222

31


Anuario CESGA 2016

ELEMENTOS INSTALADOS OU ACTUALIZADOS EN 2016 APPLICATION/LIBRARY mcl MCR medicc MKL

12135 2016b

Paup* pcre

VERSION 4a147 8.38

petiga

0.1

11.3.3

PETSc

3.7.0

5.5

molpro

2015.1

mothur

APPLICATION/LIBRARY

1.0

Molden

monovar

1.0 1.38.1.1

phipack Phylip PHYML

1.0 3696 3.1

Picard

2.2.1

mpfr

3.1.4

platypus

0.8.1

muparser

2.2.5

plink

v1.07

muscle

3.8.31

NAMD

2.11

Ncarg

6.3.0

NCBI-Blast

2.2.31+ 2.3.0+

ncurses

5.9

NetCDF

4.3.3.1 4.4.0-C 4.4.3-fortran

Netcdf-c

4.4.0

Netcdf-cxx

4.2

Netcdf-cxx4

4.2.1

plumed

2.2.1

potion

1.1.2

prank

150803

qhull

2015.2

QIIME qrupdate Qt quantumespresso R

Netcdf-fortran

4.4.3

RAxML

nlopt

2.4.2

readline

octave

4.0.2

Relion

oncotator OpenCV OpenFOAM openfst

1.9 3.1.0 2.3.1 2.4.0 3.0.1 4.1

sagemath Samtools

1.1 4.8.6 5.7.0 5.4.0 6.0 3.2.3 3.2.4 3.3.0 3.3.2 8.2.8 6.3 1.4 1.2.31 1.2.9 7.0 1.2 1.3 2008

1.5.2 2.1

scotch

6.0.4

openssl

1.0.2f

SIESTA

3.2-pl-5 4.0b-458 trunk-462

ORCA

3.0.3

silo

p4est

1.1

paml pamlX parallel Parallel-NetCDF

1.3.2

rsem

1.9.1

sapt

openjpeg

32

VERSION

4.8 4.9a 4.9c 1.3.1

4.10.2

Simphy

1.0.2

Singular

4.0.3

Sortmerna

2.1

20160422

Sparsehash

1.0

1.7.0

SRA Toolkit

2.3.2


Anuario CESGA 2016

ELEMENTOS INSTALADOS OU ACTUALIZADOS EN 2016 APPLICATION/LIBRARY

VERSION

Stacks

1.40

STAR

2.5

COMPILERS AND DEVELOPMENT TOOLS PGI Compilers

stochkit

2.0.12

Ruby

Structure

2.3.3

TBB

ncurses

5.10

NetCDF

4.3.3.2 5.4.0-C 5.4.3-fortran

Netcdf-c

4.2.2

Netcdf-fortran

4.4.4

nlopt

2.4.3

octave

4.0.3

oncotator

1.10

OpenCV

3.1.1

OpenFOAM

1.3.3

openjpeg

1.5.3 2.2

openssl

2.0.2f

ORCA

3.0.4

p4est

1.2

paml

4.9

COMPILERS AND DEVELOPMENT TOOLS

GNU Compilers

VERSION 1.9.6 2.8.12.2 3.4.3 3.6.1 6.5 7.5

4.8.2 4.9.1 5.2.0 5.3.0 6.1.0

Intel C++ Compiler

2016.3.210

Intel Fortran Compiler

2016.3.210

Intel MPI Library JDK Oracle miniconda openmpi

4.4

2.3.2 2.4.1 3.0.2 4,2

openfst

CUDA

2.3.0 2.3.1

4.3

Netcdf-cxx5

Cmake

15.9

4.4.1

Netcdf-cxx

ant

VERSION

5.1.3.223 1.8.0_74 cesga 1.10.2

33


Anuario CESGA 2016

Catálogo de aplicacións e librerías de utilidades dispoñibles no ano 2016 en todos os servidores computacionais do CESGA, de acceso para todos os usuarios.

AREA Scientific Analysis

Bioinformatics

34

APPLICATION

FINISTERRAE

SVG

fairsoft

X

MCR

X

X

octave

X

X

R

X

X

sagemath

X

Singular

X

VCFtools

X

ABySS

X

X

allelecount

X

ANGSD

X

ascatngs

X

bamsurgeon

X

batwing

X

bbmap

X

BEAGLE

X

X

BEAST

X

beast2

X

Bioconductor

X

Bismark

X

Bowtie

X

X

bsmooth-align

X

BWA

X

CD-HIT

X

cgpvcf

X

CLUMPP

X

ClustalW

X

clustalX

X

CTMC CoalHMM

X

cutadapt

X

Detonate

X

DSSP

X

EIGENSOFT

X

examl

X

Exonerate

X

X

fastqc

X

fastx

X

flash

X

GATK

X

X

gblocks

X

Gemtools

X

GeneValidator

X

genometools

X

Gtool

X

guenomu

X

hmmer

X

illumina

X


Anuario CESGA 2016

Catálogo de aplicacións e librerías de utilidades dispoñibles no ano 2016 en todos os servidores computacionais do CESGA, de acceso para todos os usuarios.

AREA Bioinformatics

APPLICATION

FINISTERRAE

SVG

IMa2

X

ima2p

X

X

Impute

X

Indelible

X

JAGS

X

X

jellyfish

X

mafft

X

Maker

X

masurca

X

medicc

X

Migrate

X

monovar

X

mothur

X

MrBayes

X

MSVAR

X

muscle

X

X

NCBI-Blast

X

X

ncbi-rmblastn

X

ngsPopGen

X

novoalign

X

oncotator

X

OpenBUGS

X

p4est

X

X

paml

X

X

pamlX

X

Paup*

X

pcap-core

X

phipack

X

X

Phylip

X

PHYML

X

Picard

X

X

platypus

X

plink

X

X

potion

X

X

prank

X

X

QIIME

X

X

RAxML

X

X

RepeatMasker

X

repet

X

rjags

X

rsem

X

Samtools

X

X

scite

X

Shapeit

X

Simphy

X

SNAP

X

35


Anuario CESGA 2016

Catálogo de aplicacións e librerías de utilidades dispoñibles no ano 2016 en todos os servidores computacionais do CESGA, de acceso para todos os usuarios.

AREA Bioinformatics

Compilers and Tools

FINISTERRAE

SVG

SOAPdenovo

X

Sortmerna

X

SRA Toolkit

X

Stacks

X

STAR

X

Structure

X

X

tassel

X

tmap

X

transdecoder

X

TreeMix

X

trimal

X

X

trinityrnaseq

X

X

velvet

X

X

vsearch

X

ziphmm

X

ant

X

argtable2

X

Cmake

X

X

CUDA

X

darshan

X

GNU Compilers

X

X

Intel C++ Compiler

X

X

Intel Fortran Compiler

X

X

JDK Oracle

X

X

miniconda

X

mono

X

Open64

X

parallel

X

patchelf

X

pcre

X

X

PGI Compilers

X

Python

X

Ruby

X

X

setuptools

X

TBB

X

yasm

X

Software Management

git

Profiling Tools

Intel Trace Analyzer and Collector

X

likwid

X

TotalView

X

Mathematical Libraries

36

APPLICATION

X

Modules

X

Sparsehash

X

X

ACML

X

armadillo

X

X

ARPACK

X

boost

X

X


Anuario CESGA 2016

Catálogo de aplicacións e librerías de utilidades dispoñibles no ano 2016 en todos os servidores computacionais do CESGA, de acceso para todos os usuarios.

AREA Mathematical Libraries

APPLICATION

FINISTERRAE

SVG

CGAL

X

deal II

X

FFTW

X

X

GotoBLAS2

X

gsl

X

Hypre

X

igakit

X

metis

X

MKL

X

X

mpfr

X

muparser

X

X

nlopt

X

NumPy

X

openfst

X

parmetis

X

PETSc

X

qhull

X

X

qrupdate

X

ScaLAPACK

X

scotch

X

SuiteSparse

X

X

SUPERLU

X

Machine Learning

caffe

X

Tensorflow

X

theano

X

MPI

Intel MPI Library

X

X

mpi4py

X

X

MPICH2

X

openmpi

X

X

pyMPI

X

Multiphysics and CFD

Chemistry and Materials

Code-Aster Elmer

X

X

FRANC3D

X

Freefem

X

gmsh

X

MaxFEM

X

OpenFOAM

X

X

petiga

X

abinit Amber

X X

X

Amsol

X

autodock_vina

X

casino

X

X

cp2k

X

X

Dalton

X

X

Gamess

X

X

37


Anuario CESGA 2016

Catálogo de aplicacións e librerías de utilidades dispoñibles no ano 2016 en todos os servidores computacionais do CESGA, de acceso para todos os usuarios.

AREA Chemistry and Materials

APPLICATION

FINISTERRAE

Gaussian 03

X

Gaussian 09

X

X

gridcount

X

Gromacs

X

X

g_count

Simulation

Scientific Visualisatión and Data Formats

X

IboView

X

LAMMPS

X

X

Molden

X

X

NAMD

X

X

NCIPLOT

X

OpenBabel

X

plumed

X

PSI4

X

quantumespresso

X

SIESTA

X

X

stochkit

X

VASP

X

X

VMD

X

X

XCrySDen

X

delft3D

X

DMASON

X

EMAN

X

Gadget

X

glpk

X

Hoomd

X

MASON

X

mcl

X

MM5

X

Relion

X

X

Salome

X

sapt

X

voronoi

X

Basemap Matplotlib Toolkit

X

bzip2

X

cairo

X

X

CDO

X

CFITSIO

X

curl

X

Ferret

X

ffmpeg

X

fltk

X

g2clib

X

GDAL

38

SVG

X

geos

X

X

gl2ps

X

GMT

X


Anuario CESGA 2016

Catálogo de aplicacións e librerías de utilidades dispoñibles no ano 2016 en todos os servidores computacionais do CESGA, de acceso para todos os usuarios.

AREA Scientific Visualisatión and Data Formats

APPLICATION

FINISTERRAE

SVG

gnuplot

X

X

GraphicsMagick

X

grib_api

X

HDF5

X

X

helyx-os

X

idv

X

imlib2

X

iris

X

JasPer

X

X

libcaca

X

Matplotlib

X

mayavi2

X

Ncarg

X

NCO

X

ncurses

X

Ncview

X

NetCDF

X

Netcdf-c

X

X

Netcdf-cxx

X

X

Netcdf-cxx4

X

Netcdf-fortran

X

X

Netcdf4-python

X

octcdf

X

OpenCV

X

openjpeg

X

openssl

X

osdea

X

pandas

X

Parallel-NetCDF

X

X

ParaView

X

X

PyNIO

X

pyproj

X

Qt

X

X

Qwt

X

readline

X

silo

X

szip

X

texlive

X

udunits

X

Visit

X

VTK

X

wxWidgets

X

X

xz

X

zlib

X

39


Anuario CESGA 2016

REDE DE CIENCIA O CESGA xestiona e manexa RECETGA (Rede de Ciencia e Tecnoloxía de Galicia), unha avanzada infraestrutura de comunicacións que prové de conectividade a todos os axentes públicos que participan no sistema galego de ciencia, desenvolvemento e innovación. En 2016, os usuarios de RECETGA seguiron gozando da alta calidade e a excelente fiabilidade da rede troncal, de fibra escura, despois dos esforzos levados a cabo en anos anteriores. O nivel de madurez da nova rede considérase moi elevado. Ademais, a conclusión da migración da maioría de enlaces vellos de acceso mediante microondas cara a circuítos proporcionados a través de operadores de rede, que se fixo nos últimos anos, tivo un efecto moi positivo na dispoñibilidade do servizo, que alcanzou o 99,999 % ou máis na meirande parte dos centros.

O equipamento de Rede foi parcialmente financiado por Fondos FEDER.

RECETGA TECHNICAL SPECIFICATIONS Based on Dark Fibre

Backbone Network

1 and 10 Gigabit Ethernet and ATM links JUNIPER MX480 Gigarouters JUNIPER EX4500 and EX4300 10G Switches Based on Fibre Optics, leased lines

Access Network

and WIFI technologies Up to 10 Gigabit Ethernet as needed JUNIPER Gigarouters,

Network Management

Zabbix, Nagios, and custom developments

Connection to RedIris

Two links at 10 Gbps

CESGA Internal network

40

Gigabit Ethernet, 10 Gigabit Ethernet JUNIPER, HP & Alcatel Switches

E TECNOLOXÍA

DE GALICIA

Actividade de rede destacable de 2016 2016 foi un ano de grande estabilidade. Tras os procesos de implantación de fibra escura que se emprenderon ao longo do período 2008-2015, non hai que salientar ningún cambio de gran consideración na rede troncal que se producise neste ano. Con respecto aos centros conectados á rede, paga a pena destacar dúas mudanzas que si tiveron lugar: incrementouse a conectividade de ANFACO, pasando dun enlace de 100 Mbps a outro de 1 Gbps, e, coa axuda do CSIC, mellorouse a conectividade do IEGPS de tal xeito que o instituto agora goza de dúas liñas redundantes de 100 MBps, así como de equipos de rede redundante.


Anuario CESGA 2016

TRÁFICO RECETGA-RedIRIS O tráfico entrante e saínte das institucións académicas e de investigación galegas foi medrando de maneira constante desde a presentación de RECETGA en 1993, e observouse un crecemento considerable no volume de tráfico cada vez que se investiu na rede troncal para aumentar o largo de banda. O intercambio de tráfico entre RECETGA e RedIRIS que se produciu durante o ano 2016 chegou a picos superiores aos 5 Gbps de tráfico entrante e 1 Gbps de tráfico de saída, que tiveron lugar sistematicamente ao redor do mediodía nos días laborables e acadaron un máximo de 8,78 Gbps no caso do tráfico entrante e de 6,8 Gbps no do tráfico saínte. Os volumes medios vistos durante 2016 amosan un crecemento considerable debido á influencia do tráfico dos centros públicos de ensino primario e secundario, que representan unha media aproximada de 4 Gbps de tráfico entrante. En conxunto, a media de tráfico entrante que se observou no ano 2016 aumentou un 32,21 % con respecto á de 2015, mentres que o tráfico de saída o fixo nun 11,67 %. RECETGA - REDIRIS EXCHANGED TRAFFIC. PATTERN OBSERVED THROUGHOUT 2016

Incoming Traffic - RedIRIS - RECETGA [avg] Outgoing Traffic - RedIRIS - RECETGA [avg]

avg 1.30 Gbps 464.89 Mbps

max 8.78 Gbps 6.88 Gbps

RECETGA - REDIRIS EXCHANGED TRAFFIC. MAXIMUM OUTGOING AND INCOMING TRAFFIC IN Mbps, 2008-2016

RECETGA - REDIRIS EXCHANGED TRAFFIC. AVERAGE OUTGOING AND INCOMING TRAFFIC IN Mbps, 2008-2016

41


Anuario CESGA 2016

CENTRES CONNECTED TO RECETGA

CENTRES

LINK

AVBLTY.

UDC – Universidade da Coruña

Ethernet (2 x 10 Gbps)

USC – Universidade de Santiago de Compostela

Ethernet (2 x 10 Gbps)

100%

Ethernet (2 x 10 Gbps)

99.994%

UNIVERSITIES

UVIGO – Universidade de Vigo

100%

RTD CENTRES ANFACO-CECOPESCA - Centro Técnico Nacional de Conservación de Productos de la Pesca

Ethernet (100 Mbps)

100%

CETMAR – Fundación Centro Tecnológico del Mar

Ethernet (1 Gbps)

99.656%

CIS Galicia – Centro de Innovación e Servizos do Deseño e a Tecnoloxía de Galicia (sede Ferrol) 2 x Radio Link (750Mbps) 99.274% CETECA - Centro Tecnolóxico da Carne

Ethernet (1 Gbps)

99.912%

TECNOPOLE – Parque Tecnolóxico de Galicia

Ethernet (1 Gbps)

99.912%

INTECMAR - Instituto Tecnolóxico para o Control do Medio Mariño de Galicia

Wireless Link

100%

CSIC IEGPS – Instituto de Estudos Galegos Padre Sarmiento

2 x Ethernet (100 Mbps)

98.771%

IIAG – Instituto de Investigacións Agrobiolóxicas

Ethernet (1 Gbps)

99.841%

IIM – Instituto de Investigacións Mariñas de Vigo

Ethernet (10 Gbps)

MBG – Misión Biológica de Galicia

Ethernet (100 Mbps)

99.808% 100%

Delegación CSIC en Galicia Ethernet (100 Mbps) 99.267%

HOSPITALS COG – Fundación Centro Oncolóxico Galicia

Wireless (11/22 Mbps)

CHUS – Complexo Hospitalario Universitario de Santiago de Compostela

Ethernet (1 Gbps)

INIBIC - CHUAC – Complexo Hospitalario Universitario de A Coruña

Ethernet (100 Mbps)

100% 100% 99.987%

IEO IEO Coruña – Instituto Español de Oceanografía (Coruña)

Ethernet (1 Gbps) 99.756%

IEO Vigo – Instituto Español de Oceanografía (Canido-Vigo)

Metrolan (100 Mbps)

100%

EXCHANGE WITH OTHER NETWORKS RedIRIS

Ethernet (2 x 10 Gbps)

XUNTA DE GALICIA – Public School System

Ethernet (10 Gbps)

99.998%

100%

SERGAS – Servizo Galego de Saúde

Ethernet (1 Gbps)

99.998%

CEIDA - Centro de Extensión Universitaria e Divulgación Ambiental de Galicia

Wireless (11/22 Mbps)

87.646%

FEUGA - Fundación Empresa-Universidad Gallega (sede Santiago)

Ethernet (1 Gbps)

100%

FEUGA - Fundación Empresa-Universidad Gallega (sede Vigo)

Ethernet (1 Gbps)

100%

FEUGA - Fundación Empresa-Universidad Gallega (sede A Coruña)

Ethernet (1 Gbps)

100%

Ethernet (100 Mbps)

100%

PUBLIC BODIES & ORGANIZATIONS

OTHER CENTRES IES San Clemente – Instituto de Ensinanza Secundaria San Clemente

42


CETMAR

Rede Retegal

Instituto Español de Oceanografía

FEUGA

ANFACO

Vigo - Torrecedeira (Campus Universitario)

Pontevedra (Campus Universitario)

Misión Biolóxica de Galicia

San Caetano

Rede Xunta

Instituto de Investigacións Mariñas

Centros de Ensino Secundaria

Vilaxoán, Centro de Control de Acuicultura

Ourense (Campus Universitario)

Tecnópole

IES San Clemente

Delegación do CSIC

Santiago (Campus Universitario)

Vigo - Marcosende (Campus Universitario)

Padre Sarmiento

Complexo Hospitalario Universitario de Santiago

FEUGA

Ferrol (Campus Universitario)

CIS Galicia

Instituto Español de Oceanografía

Centro Oncolóxico de Galicia

Lugo (Campus Universitario)

Instituto de Investigacións Agrobiolóxicas (CSIC)

A Coruña (Campus Universitario)

C.H.Universitario de A Coruña

Santa Cruz CEIDA

2xINTERNET

ESPANIX

{

20 Gbps or higher 10 Gbps 1 Gbps 100 Mbps 2 Mbps (wifi) 54 Mbps or higher (wifi)

GEANT

Clara Tein2 Internet2 GARR Renater Janet2

Anuario CESGA 2016

RECETGA CENTRES LINKS

43


Anuario CESGA 2016

REDIRIS TOPOLOGY

CONNECTIONS THROUGH GEANT

44

GEANT TOPOLOGY


Anuario CESGA 2016

PLAN DE AFORRO E EFICIENCIA ENERXÉTICA OPTIMIZACIÓN DO CONSUMO ENERXÉTICO

INFRAESTRUTURAS DE APOIO Para poder garantirlle á comunidade usuaria e investigadora do CESGA un servizo de 24 horas ao día, sete días por semana, os servidores de computación, o núcleo de conmutación e os equipos de roteamento da rede dispoñen dunha infraestrutura de apoio que ofrece os recursos amosados no cadro seguinte.

EQUIPMENT

CHARACTERISTICS

ELECTRICAL SUPPLY Transformers

1 - 1,600 KVA 2 - 630 KVA

UPS

2 x 400 KVA

External Electrical Supply Line Power Generator

O consumo de electricidade supón un dos maiores gastos de funcionamento do CESGA, motivo polo cal é moi importante optimizar o seu uso. Nos últimos cinco períodos, o CESGA reduciu o seu consumo anual en máis dun 50 %, desde os 5,342 MWh do ano 2011 ata os 2,618 MWh do 2016. O CESGA, como a meirande parte dos centros de procesamento de datos, cuantifica a súa eficiencia no consumo enerxético cun parámetro chamado efectividade no uso da enerxía (PUE), que reflicte a relación que existe entre a enerxía total consumida pola instalación e a enerxía fornecida aos sistemas de computación, sendo 1,0 o valor ideal. A evolución deste parámetro pasou de 1,71 en 2011 a 1,6 en 2016. Hoxe é bastante difícil reducir esta cifra sen modificar o sistema de refrixeración ou aplicar tecnoloxías novas ao supercomputador (por exemplo, refrixeración dos servidores con auga). O PUE actualízase diariamente e pode consultarse na sección «Estado dos sistemas» do sitio web do CESGA.

No cadro seguinte amósanse o consumo enerxético do CESGA ao longo do tempo e a evolución do PUE. 1.5 Mw

1,100 KVA

Year

2011

2012

2013

2014

2015

2016

MWh

5,342

4,210

3,421

3,292

3,056

2,618

PUE

1.71

1.56

1.54

1.6

1.58

1.6

COOLING Chilled Water Plants

2 x 580 Kw

CRAH

8 Units x 120 Kw

DATA CENTRE ROOM Technical Flooring Surface Area

340 m2

FIRE SUPPRESSION Fire Detection & Extinction System

Based on HFC227 Gas

SAI instalado no CESGA e financiado parcialmente con fondos FEDER.

45


Anuario CESGA 2016

PROXECTOS DE INVESTIGACIÓN, DESENVOLVEMENTO E INNOVACIÓN A presentación de propostas de proxecto ás convocatorias financiadas pola Unión Europea constituíu unha das principais actividades do CESGA en 2016. Das 36 remitidas o ano pasado, unha alta porcentaxe correspondeu ás convocatorias Fortissimo de experimentos en proxectos.

cantidade de proxectos activos (29) no CESGA que recibiron financiamento da CE seguiu a ser alta en 2016, e cabe mencionar tamén que o Centro conservou unha serie de proxectos activos para os que se contaba con fondos españois. Na área dos servizos obtivemos un resultado satisfactorio: así, presentamos 83 ofertas e 62 delas foron aprobadas. Este eido de actividade non deixou de crecer nos últimos anos.

Malia a proporción de éxito das propostas en cuestión non resultar moi elevada, os esforzos pagaron a pena. A

PROPOSTAS NOVAS DE PROXECTOS E SERVIZOS DURANTE 2016 Propostos

Asignados

En proceso

Denegados

de avaliación Convocatorias abertas públicas — Internacionais

36

4

21

11

9

5

3

4

Proxectos totais

45

9

24

15

Servizos a entidades públicas e privadas

83

62

17

4

— Nacionais

TOTAL GLOBAL

128

71

41

19

PROXECTOS EN PROCESO DE REALIZACIÓN POR ANO (2009-2016) ÁREA

PROXECTOS 2009

2010

2011

2012

2013

Computación

19

18

17

15

13

Comunicacións de rede

3

3

1

-

1

e-Learning e colaboración

9

5

5

6

Sistemas de información xeográfica

3

3

3

4

2014

2015

2016

23* 27* 26* 3

3

1

6

8

5

6

2

5

2

3

Outras subvencións investigación

10

8

7

4

2

1

1

1

TOTAL

44

37

33

29

24

40**

38

37

FONTE DAS SUBVENCIÓNS

PROXECTOS 2009

2010

Europeas e internacionais

10

8

Goberno español

13

Xunta de Galicia

19

Industria TOTAL

2011

2014

2015

2016

3

2012 9

2013 15

23

28

29

9

9

7

3

6

3

4

17

13

11

3

6

4

2

2

3

3

2

3

5

3

2

44

37

33

29

24

40**

38

37

* Nos datos dos proxectos correspondentes a 2016 van incluídos 12 experimentos dentro do cadro dos programas Fortissimo e Fortissimo 2. / Nos datos correspondentes a 2014 van incluídos sete experimentos financiados no cadro do programa Fortissimo. / Nos datos correspondentes a 2015 van incluídos nove experimentos financiados

no cadro do programa Fortissimo. /

46

**

Nos totais correspondentes a 2014 van incluídos tres proxectos industriais suxeitos a acordos de confidencialidade.


Anuario CESGA 2016

MSO4SC Mathematical Modelling, Simulation and Optimization for Societal Challenges with Scientific Computing (Modelaxe, simulación e optimización matemáticas para afrontar os retos sociais coa computación científica) <http://mso4sc.elmerex.hu/> Coordinador: Atos Spain, S. A. Socios: TUB, Université de Strasbourg, Stiftelsen SINTEF, BCAM, Széchenyi István University, Konrad-Zuse-Zentrum für Informationstechnik, Kungliga Tekniska Högskolan, Stichting European Service Network of Mathematics for Industry and Innovation, CESGA Investigador principal: Carlos Fernández Financiamento: H2020 RIA, da Comisión Europea. Código de proxecto: 731063 Orzamento CESGA: 322 500,00 € Orzamento total: 2 435 064,50 € Período: 2016-2018. Obxectivo: O proxecto MSO4SC ten por misión concibir, crear, probar e ofrecer unha infraestrutura virtual de almacenamento, elaborando e fornecendo para este fin, previa solicitude, paquetes de software que permitan a realización de operacións matemáticas de alto rendemento, así como aplicacións para o usuario final, baseados todos eles na computación de altas prestacións e na nube. Para cumprir esta misión, o MSO4SC vai perseguir os seguintes obxectivos: primeiramente, vai elaborar unha tecnoloxía que acepte marcos de desenvolvemento de aplicacións matemáticas (MADF, polas súas siglas en inglés), como FEniCSHPC, Feel++ e OPM, postos en funcionamento en diversas nubes e tamén na nube e mediante a computación de altas prestacións simultaneamente a través da explotación da contedorización e a mellora da implantación automática destas aplicacións, de xeito que a súa distribución polos nodos poida verse beneficiada da existencia de mecanismos de envío de mensaxes e de partilla de memoria segundo sexa preciso en cada caso. O MSO4SC dará acceso sinxelo á nube e a computación de altas prestacións ao usuario que desexe aproveitar os MADF. Para acelerar a obtención e a difusión dos MADF, vaise establecer un mercado de produtos que dispoña dun catálogo e dunha interface gráfica do usuario.

_

EGI-Engage European Grid Initiative (Iniciativa Europea de Computación Distribuída) Socios: Máis de cincuenta institucións europeas e internacionais, entre as que se contan as seguintes: CSIC, CSNET, CSC, CNRS, CERN, LIP Coordinador: EGI.eu Investigador principal: Carlos Fernández

Financiamento: Comisión Europea Orzamento CESGA: 157 000,00 € Orzamento total: 7 972 387,00 € Período: 01/03/2015-01/09/2017 Obxectivo: A EGI-Engage vai servir para acelerar os progresos realizados no cadro da Infraestrutura Europea de Computación Distribuída (EGI, polas súas siglas en inglés) dentro dos ámbitos da innovación empresarial e técnica, nas estratexias e nas políticas, a interacción dos usuarios cos investigadores as comunidades investigadoras de eidos concretos, as infraestruturas de investigación contidas no roteiro ESFRI e as pemes e a industria no seu conxunto. IBI-MFC COPERNICUS Iberian-Biscay-Irish Monitoring and Forecasting Centre (Centro Iberia-Biscaia-Irlanda de Monitorización e Predición) Socios: Puertos del Estado, CESGA, Mercator Océan, AEMET, Météo France, Marine Institute Investigador principal: Enrique Alvárez Fanjul (Puertos del Estado) Financiamento: Mercator Océan Tipo de proxecto: Contrato de servizos Orzamento CESGA: 240 000,00 € Orzamento total: 1 521 900,00 € Período: 01/05/2015-30/05/2018 Obxectivo: Elaboración, optimización, manexo e xestión do Centro Oceanográfico de Monitorización e Predición da Área Atántica de Iberia-Biscaia-Irlanda.

_

FORTISSIMO 2 Factories of the Future Resources, Technology, Infrastructure and Services for Simulation and Modelling 2 (Factorías dos recursos, tecnoloxías, infraestruturas e servizos do futuro para a simulación e a modelaxe [2]) Investigador principal: Mark Parsons (UEDIN) Financiamento: Comisión Europea Código de proxecto: 680481 (H2020) Orzamento CESGA: 422 942,50 € Orzamento total: 9 990 775 € Período: 01/11/2015-30/10/2018 Obxectivo: O proxecto Fortissimo 2 está financiado pola Comisión Europea, no cadro do Programa H2020 de Investigación e Innovación, a través do acordo de subvención número 680481. E parte da iniciativa de innovación en TIC para pemes fabricantes (I4MS, www.i4ms.eu) é unha continuación do proxecto Fortissimo. Ao igual ca o seu predecesor, o Fortissimo 2 é un proxecto colaborativo que lles vai permitir ás pemes europeas ser máis competitivas internacionalmente mediante o emprego de dispositivos de simulación postos en funcionamento nunha infraestrutura de computación de altas prestacións (HPC) na nube. O proxecto está coordinado pola University of Edinburgh

47


Anuario CESGA 2016

e nel participan empresas fabricantes, creadores de aplicacións, expertos de diversas áreas, provedores de solucións en TIC, provedores de servizos HPC na nube e centros de HPC. O Fortissimo 2 vai impulsar a aceptación dos sistemas avanzados de modelaxe, simulación e análise de datos por parte de pemes e empresas de mediana capitalización europeas que traballan no ámbito da enxeñería e a fabricación, o cal permitirá achegar solucións innovadoras aos problemas de fabricación e desembocará, así, na creación e mellora de procesos de deseño, produtos e servizos. Unha característica fundamental do Fortissimo 2 vai ser a adaptación do Mercado Fortissimo en función dos comentarios que suscite a experimentación coas

_

aplicacións.

PRACE-4IP PRACE 4th Implementation Phase Project (Proxecto da cuarta fase de aplicación do PRACE) <http://www.prace-ri.eu/prace-fourth-implementation-phaseprace-4ip-project/> Financiamento: Comisión Europea Código de proxecto: H2020-EINFRA-2014-2015 Orzamento CESGA: 48 125,00 € Orzamento total: 16 460 000,00 € Período: 01/02/2015-01/06/2017 Obxectivo: O PRACE-4IP está pensado para aproveitar e continuar sen fisuras o bo resultado obtido pola Asociación para a Computación Avanzada en Europa (Partnership for Advanced Computing in Europe [PRACE]) e emprender outras actividades de innovación e colaboración, entre as que se contan a prestación de asistencia na transición ao PRACE 2; o reforzo da marca PRACE, que xa goza de recoñecemento internacional; a preparación de estratexias e un conxunto de mellores prácticas destinadas á computación a exaescala; a coordinación e mellora do funcionamento do sistemas e servizos HPC a varios niveis, e a prestación de asistencia e realización de accións de formación para os usuarios con miras á explotación masiva de sistemas paralelos e arquitecturas innovadoras.

_

SESAME NET SUPERCOMPUTING EXPERTISE FOR SMALL & MEDIUM ENTERPRISE NETWORK (REDE DE COMPETENCIAS EN SUPERCOMPUTACIÓN PARA PEQUENAS E MEDIANAS EMPRESAS) Socios: 14 socios de 10 Estados membros da Unión Europea Coordinadora: Karen Padmore Investigador principal: Ignacio López Financiamento: Comisión Europea Código de proxecto: 654416 (H2020) Orzamento CESGA: 157 695,00 € Orzamento total: 1 998 363,00 € Período: 01/06/2015-30/06/2017

48

Obxectivo: O obxectivo principal do proxecto SESAME Net consiste en crear unha rede europea de Centros de Competencias en Computación de Altas Prestacións (HPC) para Pequenas e Medianas Empresas (pemes), rede coa que se pretende fomentar o acceso ás competencias computacionais en calquera zona da Unión Europea, así como permitir a difusión de «mellores prácticas» en HPC para uso industrial, sobre todo nas pemes.

_

METEOGALICIA-16 Predición meteorolóxica operativa para Galicia <www.meteogalicia.gal> Socios: CESGA, MeteoGalicia Coordinador: MeteoGalicia Investigador principal: Ignacio López Cabido (CESGA) Financiamento: Xunta de Galicia Período: 2016 Obxectivos: Os obxectivos deste proxecto radican en fornecer os recursos de computación e almacenamento e a asistencia técnica que sexan necesarios para que MeteoGalicia produza información sobre as predicións meteorolóxicas acotío e con puntualidade.

_

MAREFRAME Co-creating Ecosystem-based Fisheries Management Solutions (Creación conxunta de solucións para a xestión das pescarías en función dos ecosistemas) Socios: Matís ohf (coordinador), IEO, CETMAR, CSIC e 24 socios máis procedentes de Europa e doutros continentes Código de proxecto: 613571 Data de inicio: 01/01/2014 Data de fin: 31/12/2018 Organismo de financiamento: Comisión Europea Orzamento total: 7 748 208,44 € Orzamento financiado: 5 999 908,00 € Orzamento CESGA: 18 000,00 € Descrición: O MareFrame pretende eliminar as barreiras que impiden que se faga un uso máis xeneralizado dun sistema de xestión das pescarías baseado nos ecosistemas (EAFM, polas súas siglas en inglés), para o que se van elaborar métodos de avaliación e un marco de apoio á toma de decisións na xestión dos recursos mariños e se aumentará, polo tanto, a capacidade de dar un servizo integral de avaliación, asesoramento e asistencia na toma de decisións con miras á implantación dun EAFM. Ao permitir o establecemento de comparacións entre escenarios hipotéticos e as súas probables consecuencias, o marco de apoio á toma de decisións vai contribuír á aplicación da nova Política Pesqueira Común (PPC) e da Directiva marco sobre a estratexia mariña (DMEM); ademais, elaboraranse unha serie de indicadores de boa condición ambiental (BCA), xunto con modelos de xestión baseados nos ecosistemas.


Anuario CESGA 2016

SVO Observatorio Virtual Español. Explotación científico-técnica de arquivos astronómicos Socios: INTA-CAB, CSIC, UPV, IAC, IEEC, CESGA, UCM, UV, CEFCA Coordinador: INTA-CAB Investigadores principais: Enrique Solano/Carlos Fernández (CESGA) Financiamento: Ministerio de Economía e Competitividade Código de proxecto: AYA2014-55216-P Orzamento total: 72 600,00 € Período: 01/06/2015-29/06/2018 Obxectivo: A rede de excelencia aquí proposta (a Rede Española de Centros de Datos Astronómicos) traza unha serie de actividades coas que se pretende tender pontes entre o Observatorio Virtual Español e a máis ampla comunidade de centros de datos e provedores de datos astronómicos de España; entre elas cóntanse varias accións que reúnen expertos do Observatorio Virtual (OV) e provedores de datos, así como a actualización do censo de centros de datos españois. A RECDA componse de grupos multidisciplinares que teñen experiencia probada en astrofísica, xestión de arquivos astronómicos e recursos de computación distribuída ou na nube.

_

FORTISSIMO PROJECT (PROXECTO FORTISSIMO) Factories of the Future Resources, Technology, Infrastructure and Services for Simulation and Modelling (Factorías dos recursos, tecnoloxías, infraestruturas e servizos do futuro para a simulación e a modelaxe) <http://www.fortissimo-project.eu/> Código de proxecto: 609029 Data de inicio: 01/07/2013 Data de fin: 30/06/2016 Organismo de financiamento: Comisión Europea Orzamento total: 21 657 380,00 € Orzamento CESGA: 295 321,00 € Descrición: O Fortissimo vai facer a simulación avanzada máis accesible, particularmente para as pemes, a través dunha «fiestra única» na que se poderá dispoñer de hardware, competencias, aplicacións, visualización e recursos dun xeito sinxelo e económico, pagando segundo o uso. Así crearase e amosarase un ecosistema comercial sostible no que os actores de todos os niveis da cadea de valor obteñan beneficios comerciais abondos para permitir que o ecosistema se sosteña con independencia do financiamento da UE e siga provendo de servizos accesibles a industria manufactureira, sobre todo as pemes.

_

Fortissimo Experiment FLASH (experimento FLASH do programa Fortissimo) Enabling Fatigue Life ASsessment in HPC-Cloud to SMEs (Provisión ás pemes de capacidade de avaliación da fatiga en recursos na nube para HPC) <http://www.fortissimo-project.eu/>

Socios: Isonaval, Compassis, CESGA Orzamento CESGA: 49 744,80 € Orzamento total: 219 664,80 € Período: 01/07/2015-31/12/2016 Obxectivo: O obxectivo principal do proxecto FLASH é a elaboración, validación e demostración dun servizo único e fácil de usar para calcular a resistencia á fatiga utilizando recursos dispoñibles na nube para HPC. A fatiga é un fenómeno caracterizado polo dano estrutural progresivo que se produce cando un material é sometido a cargas cíclicas (é dicir, cargas de onda). A explotación dos resultados do proxecto FLASH está dirixida, primeiramente, a incrementar a eficiencia do deseño de enxeñaría dunha estrutura mariña mediante o ofrecemento ao mercado duns servizos novos de valor engadido. FLASH vai aumentar a penetración comercial do software RamSeries no sector do deseño naval e de compoñentes marítimos ao facilitar un recurso innovador de avaliación da resistencia á fatiga que resulta accesible, en custo, tempo e usabilidade, para a maioría de pemes e grandes empresas.

_

Fortissimo Experiment SHEAKS (experimento SHEAKS do programa Fortissimo) HPC-enabled System for enHanced sEeakeeping and stAtionKeeping design (Sistema de mellora das características de navegabilidade e mantemento da posición mediante HPC) <http://www.fortissimo-project.eu/> Socios: Vicusdt, WavEC, Compassis Orzamento CESGA: 54 379,20 € Orzamento total: 241 849,20 € Período: 01/07/2015-31/12/2016 Obxectivo: O proxecto HPC-SHEAKS pretende desenvolver e mostrar un servizo HPC na nube para avaliación e mantemento de estruturas mariñas. O estudo da resposta dunha nave ou dunha estrutura mariña ás ondas, na busca da seguridade e da eficiencia operativa sometida a diferentes condicións mariñas que a estrutura pode atopar durante a súa vida útil. Os cálculos estruturais multifísicos resultan complexos e requiren o uso da computación de altas prestacións, particularmente cando se precisan moitas simulacións para cuantificar o tempo de supervivencia dunha estrutura mariña con enfase na fatiga. O obxectivo de explotación dos resultados deste proxecto é incrementar a penetración comercial na industria de deseño mariño para o software <http://www.compassis.com/compass/ en/Productos/SeaFEM> e para o estudo de viabilidade de utilización do software X-Fire en analise práctica de mantemento mariño, ofertando así unha ferramenta avanzada de avaliación de mantemento mariño, deseño e enxeñaría e procesos de construcción de estruturas mariñas. O servizo resultante se construirá sobre proveedores existentes para ofrecer servizos HPC en fiestra única.

_

49


Anuario CESGA 2016

Fortissimo Experiment 501 (experimento 501 do programa Fortissimo) Cloud4Maps - Cloud-based HPC platform for map conversion (plataforma de HPC na nube para conversión cartográfica) <http://www.fortissimo-project.eu/> Socios: CESGA, INGECON, SISENER Código de proxecto: 609029-501 Orzamento total: 255 660 € Orzamento financiado: 192 597 € Orzamento financiado polo CESGA: 47 517 € Período: 01/10/2014-31/04/2016 Obxectivo: O experimento dará un servizo baseado na nube para HPC e destinado a transformar mapas xeográficos existentes en diferentes formatos e resolucións cara a un formato normal de cuadrícula XYZ empregando a interpolación Kriging. Tamén será de axuda na interpolación de mapas en áreas nas que se carece de información.

_

Fortissimo Experiment 503 (experimento 503 do programa Fortissimo) CastINcloud - Sustainable CLOUD Services for bringing High Performance CASTINg Simulations to the SMEs (Servizos sustentables na nube para achegar ás pemes simulacións de modelaxe de altas prestacións) <http://www.fortissimo-project.eu/> Socios: CESGA, QUANTECH, CIMNE, Fundiciones de Roda Código de proxecto: 609029-503 Orzamento total: 304 985 € Orzamento financiado: 228 739 € Orzamento financiado polo CESGA: 55 564 € Período: 01/10/2014-31/04/2016 Obxectivo: No CastINcloud vaise elaborar e validar unha capa de servizos de software de simulación para realizar simulacións avanzadas de fundición. O experimento vaise basear, dun xeito flexible, nos provedores de servizos na nube para HPC e vai ofrecer deseño e simulación de fundicións ás pemes cun modelo de pagamento por uso do servizo.

_

Fortissimo Experiment 505 (experimento 505 do programa Fortissimo) Improved and optimized design of high-temperature exhaust-gas concentric chimneys (Concepción mellorada e optimizada de chemineas concéntricas para gases de escape) <http://www.fortissimo-project.eu/> Socios: CESGA, DINAK, AIMEN, UDC Código de proxecto: 609029-505 Orzamento total: 318 206,32 € Orzamento financiado: 238 654,74 € Orzamento financiado polo CESGA: 7647,16 € Período: 01/10/2014-31/04/2016 Obxectivo: A finalidade deste experimento é optimizar o deseño das chemineas concéntricas para gases de escape

50

de alta temperatura empregando un contorno de simulación HPC na nube no cal realizar a análise numérica da convección natural e forzada dos gases de alta turbulencia e acoplamento térmico, mediante a dinámica computacional dos fluídos. Fortissimo Experiment 509 VIC4CAM (experimento 509 VIC4CAM do programa Fortissimo) Experimentation of VIrtual Metrology HPC Simulation Services for SME Production Process Control in Sustainable and Competitive CAMshaft Manufacturing (Experimentación con servizos virtuais de simulación mediante HPC para metroloxía destinado ao control dos procesos de produción de árbores de levas). <http://www.fortissimo-project.eu/> Socios: CESGA, Unimetrik, Datapixel, EPC Código de proxecto: 609029-509 Orzamento total: 332 930,62 € Orzamento financiado: 249 697,97 € Orzamento financiado polo CESGA: 18 387,17 € Período: 01/10/2014-31/04/2016 Obxectivo: O VIC4CAM pretende ofrecer servizos novos de metroloxía virtual mediante HPC para a detección precoz de defectos e diverxencias. Este servizo vai xerar información cuantitativa de utilidade para a optimización da fabricación de árbores de levas, o cal permitirá que o usuario final acade un control da calidade dimensional do 100 %.

_

Fortissimo Experiment 516 StamHPC (experimento 516 StamHPC do programa Fortissimo) High-performance computing for the metal stamping industry (Computación de altas prestacións para o sector da estampaxe de metais) <http://www.fortissimo-project.eu/> Socios: CESGA, Quantech, Matrici, SCAI Código de proxecto: 609029-516 Orzamento total: 344 871 € Orzamento financiado: 249 742 € Orzamento financiado polo CESGA: 77 184 € Período: 01/10/2014-31/04/2016 Obxectivo: O resultado principal do StamHPC vai ser unha solución nova de software na nube para HPC que lle permita ao sector da estampaxe de metais solucionar facilmente os problemas de simulación do conformado de chapa.

_

Fortissimo Experiment 517 (experimento 517 do programa Fortissimo) Cloud-based optimization platform for reinforcement steel cut industries (Plataforma de optimización na nube destinada ás industrias de corte de aceiro de reforzo) <http://www.fortissimo-project.eu/> Socios: CESGA, UNIZAR, Schnell Software Código de proxecto: 609029-517


Anuario CESGA 2016

Orzamento total: 276 516,20 € Orzamento financiado: 207 987,17 € Orzamento financiado polo CESGA: 8787,17 € Período: 01/10/2014-31/04/2016 Obxectivo: O experimento vai crear un software como servizo baseado na nube para HPC do proxecto Fortissimo, destinado a optimizar a fabricación (en cantidade, tipo e secuencia) das pezas de aceiro para as edificacións, co cal lles será de axuda aos clientes da industria do corte de aceiro. O servizo vaise basear no código de simulación Optimo, que é unha optimización estocástica que emprega os métodos de arrefecimento simulado e Monte Carlo.

_

Fortissimo Experiment 521 (experimento 521 do programa Fortissimo) Multi-physics simulation of high-temperature superconducting devices (Simulación multifísica de instrumentos de supercondución a alta temperatura) <http://www.fortissimo-project.eu/> Socios: CESGA, Oxolutia, ICMAB, CIMNE Código de proxecto: 609029-521 Orzamento total: 333 045,71 € Orzamento financiado: 249 784,29 € Orzamento financiado polo CESGA: 9387,17 € Período: 01/10/2014-31/04/2016 Obxectivo: Os supercondutores de alta temperatura (SAT) resultan ideais para a elaboración de cabos supercondutores CC/ CA de baixa perda e xeradores eléctricos pequenos, eficientes e lixeiros. En todas esas aplicacións, o coñecemento cuantitativo dos parámetros esenciais das características do aparato deberá vir dado por un sistema de computación de altas prestacións (HPC) debido á índole do problema, moi caracterizado pola súa non-linearidade, multiescala e configuración multifísica. Co experimento vaise personalizar o software de simulación para executalo na nube para HPC do proxecto Fortissimo e ofrecelo como servizo ao usuario final fabricante de SAT.

_

SMARTGOV Smart Government Innterconecta Project run by Imatia (proxecto Innterconecta de goberno intelixente executado por Imatia) Socios: Imatia Innovation, S. L., CESGA Coordinador: Imatia Investigadores principais: C. Fernández, F. Landeira Financiamento: Innterconecta Orzamento CESGA: 88 000 € Orzamento total: 1 000 000 € Período: 01/06/2015-31/12/2017 Obxectivo: Crear unha plataforma na nube e fornecer sistemas de análise SIX.

_

CLOUDPYME2

Improving SMEs competitiveness through innovation based on ICT and cloud computing (Mellora da competitividade das pemes a través da innovación apoiada en recursos das TIC e na nube) <www.cloudpyme.eu> Socios: CESGA, AIMEN, CATIM, AIMMAP Coordinador: CESGA Investigador principal: Andrés Gómez Tato (CESGA) Código de proxecto: 0682_CLOUDPYME2_1_E Data de inicio: 2013 Data de fin: 2016 Financiamento: POCTEP Orzamento total: 369 921,86 € Orzamento CESGA: 168 087,86 € Obxectivo: O proxecto busca crear unha infraestrutura de apoio á innovación na pequena e mediana empresa (peme) dándolle a esta acceso a instalacións de computación de altas prestacións (HPC) para tentar mellorar a súa competitividade internacional en consonancia coas recomendacións da Comisión Europea, fomentando a adopción de recursos e técnicas de xestión do ciclo de vida do produto para incrementar a eficiencia durante a elaboración dos ditos produtos, e impulsando o uso de plataformas de innovación aberta. O proxecto pretende atraer as pemes cara a este movemento co que se busca a innovación constante. Está financiado polo POCTEP e conta tamén coa AIMEN, o CATIM e a AIMMAP como socios.

_

OLA QA Provisioning of the Quality Assurance Infrastructure for EGI (Fornecemento á EGI da infraestrutura de garantía de calidade) Socios: CESGA Coordinador: CESGA Investigador principal: C. Fernández Financiamento: EGI.eu Orzamento CESGA: 30 000,00 € Orzamento total: 100 000,00 € Período: 2016-2017 Obxectivo: Fornecer e manexar a infraestrutura de garantía de calidade da EGI. Esta infraestrutura de provisión de software ofrece os recursos técnicos necesarios para contribuír ao proceso de distribución unificada de middleware, desde a retirada de paquetes dos repositorios dos seus creadores ata a construción dunha versión para o lanzamento.

_

OLA ACCOUNTING 3 Accounting and Metrics Portal (Soportal de contabilidade e métricas) Socios: CESGA Coordinador: CESGA Investigador principal: C. Fernández Financiamento: EGI.eu Orzamento CESGA: 25 000,00 €

51


Anuario CESGA 2016

Período: 01/05/2016-31/12/2017 Obxectivo: Mantemento e manexo do portal de contabilidade e métricas. O soportal de contabilidade achega vistas de contabilidade de datos para usuarios, xestores de organizacións virtuais, operacións de computación distribuída nacional e a sociedade en xeral; este soportal forma parte da plataforma de infraestruturas troncais da EGI que permite as actividades diarias do organismo. A infraestrutura de contabilidade da EGI é distribuída; no seu nivel central constan os depósitos destinados ao almacenamento permanente dos rexistros de uso, e as bases de datos centrais énchense con documentación individualizada sobre o dito uso que é publicada polos Centros de Recursos ou mediante a publicación de documentación resumida. Nun modelo empresarial de servizos, a infraestrutura de contabilidade resulta esencial para deixar constancia da información de uso. O portal de parámetros, pola súa banda, engade parámetros procedentes da infraestrutura da EGI, tanto de directores de actividade como de xefes de computación distribuída nacional, co fin de cuantificar e someter a seguimento a evolución da infraestrutura.

_

GENOMICA 2016 Acordo de colaboración entre a Fundación Pública Galega de Medicina Xenómica e o CESGA Socios: FPGMX, CESGA Coordinador: CESGA Investigador principal: C. Fernández Financiamento: FPGMX Orzamento CESGA: Dependente dos recursos computacionais e de almacenamento que se empreguen Período: 01/01/2016-31/12/2016 Obxectivo: Prestar asistencia á Fundación de Medicina Xenómica no eido da computación de altas prestacións ao longo de 2016. Froito da aplicación da tecnoloxía de ultrasecuenciación SOLiD (Life Technologies), a Fundación de Medicina Xenómica xera unha gran cantidade de información en forma de secuencias pequenas que necesita aliñar e trazar a secuencia xa coñecida do xenoma humano. A Fundación pretende realizar a análise bioinformática desta información, resumindo millóns de secuencias de pequeno tamaño nunha cantidade reducida de secuencias de enormes dimensións, e facilitar o tratamento posterior dos resultados. Por mor da complexidade do sistema que hai que elaborar, e debido a que a Fundación de Medicina Xenómica non ten ao seu dispor os medios técnicos básicos con que afrontar por si soa a tarefa que é obxecto deste acordo, a colaboración entre a Fundación de Medicina Xenómica e a Fundación CESGA resulta esencial para permitir un cálculo intensivo.

_

UBERCLOUD <http://www.theubercloud.com/>

52

Investigador principal: Ignacio López Cabido (CESGA) Socios: 272 provedores de infraestruturas, centros de supercomputación e institucións usuarias de HPC Fonte de financiamento: Industria Data de inicio: 01/07/2012 Descrición: UberCloud é unha iniciativa impulsada por unha comunidade libre na que se estudan os procesos integrais de acceso e uso referidos a recursos computacionais remotos en centros e nubes de HPC, a solicitude do interesado. As persoas que participan no experimento reciben experiencia práctica no emprego de recursos informáticos nos ditos centros e nubes para os seus propios proxectos, e mentres así o fan aprenden a lidar coas dificultades e a superar moitos dos obstáculos máis comúns. No sitio web da comunidade de UberCloud, os equipos de proxecto que traballan nas aplicacións dos usuarios finais comentan a súa experiencia, os atrancos cos que se toparon, as leccións aprendidas e as mellores prácticas. O experimento UberCloud de HPC presentouse en xullo de 2012 e no prazo dun ano creceu ata comprender máis dun milleiro de organizacións e persoas de máis de 60 países; desde entón lévanse formado máis de 120 equipos, moitos dos cales se tratan no sitio web da comunidade. O experimento ofrece probas gratuítas consistentes nun máximo de mil horas fixas de CPU e xestionou ata agora máis de 120 proxectos desta índole.

_

MH-ScaE2 Automated lectures recording Matterhorn platform scalability experimentation (Experiment over Fed4Fire facilities) [Experimentación coa adaptabilidade das plataformas Matterhorn de gravación automatizada de conferencias (experimento en instalacións de Fed4Fire)] Fed4Fire <https://www.fed4fire.eu/> Socios de Fed4Fire: Máis de vinte institucións e empresas europeas e internacionais Coordinador: Interdisciplinary Institute for Broadband Technology (iMinds VZW) Financiamento: Comisión Europea Código de proxecto: 318389 (FP7-ICT) Período: 01/10/2012-30/09/2016 Orzamento total: 11 067 773,00 € Socios de experimentación: TELTEK, CESGA Orzamento de experimentación (TELTEK/CESGA): 24 569,20 € Orzamento CESGA: 8299,00 € Obxectivos do MH-Scae2: Unha das metas principais de Fed4Fire é facilitarlles instalacións de experimentación ás pemes de tal xeito que, antes de faceren ningún investimento en infraestruturas pola súa conta, poidan probar e avaliar produtos e servizos novos destinados a usuarios de calquera parte do mundo. A proposta de TELKET e o CESGA céntrase nun experimento baseado en Opencast-Matterhorn co que


Anuario CESGA 2016

se intenta conseguir dous obxectivos primordiais: optimizar a integración do ecosistema proposto, abranguendo OpencastMatterhorn como motor central, Galicaster como o axente de captura da plataforma e PuMuKIT como soportal de medios e motor de distribución de vídeo no banco de probas da nube mundial que proporciona o proxecto, e avaliar a experiencia do usuario, desde institucións a estudantes, que consome contidos e accede a eles en calquera lugar do planeta. Para estes experimentos vaise recorrer á experiencia que ten o CESGA co uso de solucións de almacenamento e na nube para perfeccionar o desempeño das accións. O resultado dos experimentos permitiralle a TELTEK optimizar e reforzar en gran medida o seu sistema de almacenaxe de vídeo aloxada na nube e baseada no OC-Matterhorn e PuMuKIT.

_

Create Your Future (Crea o teu futuro) Socios: CATRO (Bulgaria) Coordinador: die Berater (Austria); Österreichische Kinder-Krebs-Hilfe (ÖKKH) (Austria), Association of Children with Oncohematologic Diseases (Bulgaria); CESGA (España); USC (España); SEN/JA (Grecia); Kyttaro (Grecia) e a Federación Española de Padres de Niños con Cáncer (FEPNC) (España) foron elixidos socios colaboradores. Investigadora principal: María J. Rodríguez Malmierca Financiamento: Comisión Europea (axencia búlgara para o Erasmus+) Orzamento CESGA: 40 800,00 € Orzamento total: 312 953,00 € Período: 01/09/2014-31/08/2017 Obxectivo: A meta principal de Create Your Future é formar un programa de asesoramento para superviventes de cancro infantil (15-25 anos) que teña en conta as súas necesidades especiais, as tensións e presións do grupo obxectivo. O proxecto toma como base a experiencia adquirida en Austria pola asociación die Berater e a Austrian Youth Cancer Association e desenvolve noutros tres países europeos un programa de orientación sustentable para reducir o desemprego dos superviventes de cancro infantil e para cumprir co obxectivo «pleno emprego» da Estratexia de Lisboa.

_

AR-Sci Augmented Reality for Science Education (Realidade aumentada para o ensino das ciencias) Socios: VIA E-Learning and Media (coordinador), VIA University College, CESGA, Oslo and Akershus University College of Applied Sciences (HIOA), Jisc-UK, Centro Público Integrado O Cruce (CPI O Cruce), Skolen i Midten (SIM) Investigador principal: Diego Nieto Caride Financiamento: Comisión Europea (axencia búlgara para o Erasmus+) Orzamento CESGA: 56 349,00 € Orzamento total: 368 357,00 € Período: 01/09/2014-31/08/2017

Obxectivo: As materias de ciencias supoñen un problema ou un obstáculo para moitos alumnos dos centros europeos; considérase que son «duras» e esixen un alto grao de abstracción. Por este motivo se produciu nos últimos anos unha diminución no interese que amosan os mozos europeos polas materias de ciencias, tanto durante os estudos como en tanto que saídas profesionais. En consecuencia, o proxecto AR-Sci céntrase nestas inquedanzas contribuíndo ao desenvolvemento e aplicación dun ensino innovador das ciencias, co fin de aumentar a calidade do ensino e aprendizaxe destas materias e a actitude e a motivación dos alumnos. Para isto, no marco do AR-Sci vaise adoptar unha perspectiva máis centrada no estudante que facilite unha docencia pensada para suscitar preguntas, unha aprendizaxe activa e colaborativa e unha visualización dos procesos, xeralmente ocultos, que resultan esenciais para comprender as ciencias. O anterior vaise levar a cabo a través da introdución da realidade aumentada (RA) e a adopción dun necesario enfoque pedagóxico dos usos desta.

_

Blend. Developing and testing innovative blended workbased learning in VET (Concepción e proba dun sistema de aprendizaxe baseado no traballo semipresencial no ensino e a formación profesionais) <https://www.blendproject.eu/> Socios:  Myerscough College (UK), IPC Groene Ruimte (NL), Federation of Education in Central Ostrobothnia (FI), Centro de Supercomputación de Galicia (ES) Coordinador:  Myerscough College (UK) Investigador principal: Diego Nieto Caride Financiamento: Comisión Europea Código de proxecto:  2015-1-UK01-KA202-013566 Orzamento CESGA:  30 578 € Orzamento total: 263 067 € Período:  Set. 2015-31 ago. 2018 Obxectivo: Neste proxecto vaise elaborar un modelo flexible e rendible de formación semipresencial no que se utilizarán as novas tecnoloxías de aprendizaxe para producir paquetes de aprendizaxe interactivos. O proxecto ten por obxectivo a inserción e normalización da innovación e a adaptación da aprendizaxe baseada na práctica, tarefas que se puxeron a proba dentro do proxecto MOVE IT (TOI 520), ao tempo que se seguen a facer progresos e a adquirir máis coñecementos no referido aos enfoques pedagóxicos aplicables no lugar de traballo, as oportunidades que suscita a aprendizaxe colaborativa e os avances que se poden facer na aplicación das novas tecnoloxías da aprendizaxe.

_

RuralSchoolCloud Cloud Computing for School Networking and Learning (Computación na nube para o establecemento de

53


Anuario CESGA 2016

contactos e a aprendizaxe entre centros de ensino) <https://www.cesga.es/en/investigacion/proyectos/Proyecto?id=382>

Código de proxecto: 540182-LLP-1-2013-1-ES-COMENIUS-CMP Data de inicio: 12/01/2013 Organismo de financiamento: Comisión Europea Programa: LLP Orzamento total: 287 072,00 € Orzamento CESGA: 70 354,00 € Descrición: Este proxecto europeo persegue mellorar a calidade da aprendizaxe e do ensino en pequenas escolas rurais dispersas de Europa, a través da exploración, adaptación e mellora de varias metodoloxías innovadoras baseadas nas TIC, que axudan a dar a coñecer as distintas necesidades dos mestres no tocante ao deseño das clases e á mellora das súas destrezas.

_

ENTELS. Teachers CPD: Qualified Teachers=Successful Learners (Desenvolvemento profesional continuo do profesorado: profesores cualificados = estudantes preparados) <www.entelsproject.eu> Socios:  Dirección Xeral de Educación, Formación Profesional e Innovación Educativa (Consellería de Educación, Xunta de Galicia) (ES), Universidade de Santiago de Compostela (ES), H2 Learning Ltd. (IE), Kauno Technologijos Universitetas (LT), University of Plymouth (UK) Coordinador:   Dirección Xeral de Educación, Formación Profesional e Innovación Educativa (Consellería de Educación, Xunta de Galicia) (España) Investigadora principal: María José Rodríguez Malmierca Financiamento: Subcontratado pola Xunta de Galicia Código de proxecto:  2014-1-ES01-KA201-004346 Orzamento CESGA: 9000 € Orzamento total: 24.0286 € Período:  Set. 2014-ago. 2016 Obxectivo:  O consorcio ENTELS vai elaborar e analizar unha serie de perspectivas e métodos innovadores en pedagoxía e avaliación para dar apoio aos diversos itinerarios formativos individuais, co fin de axudar aos estudantes a adquirir coñecementos e habilidades apropiados para ocupacións laborais novas. O proxecto vaise centrar en preparar ao profesorado para que sexan quen de idear e poñer a proba distintas aplicacións e tecnoloxías avanzadas.

_

UnderstAID A platform that helps informal caregivers to understand and aid their demented relatives (Plataforma de apoio a coidadores non-profesionais para eles comprenderen e coidaren os seus familiares afectados de demencia) <www.understaid.com>

54

Código de proxecto: AAL_UnderstAID Data de inicio: 04/01/2013 Data de fin: 03/31/2016 Organismo de financiamento: Comisión Europea Orzamento total: 53 966,00 € Orzamento CESGA: 53 966,00 € Descrición: O obxectivo deste proxecto é crear un sistema baseado nas TIC, tanto para teléfonos intelixentes como para computadoras de sobremesa, que permita axudar os coidadores non-profesionais no desempeño do seu labor, outorgándolles coñecementos, habilidades e actitudes en varios eidos e para situacións concretas do día a día, co fin de reducirlles a ansiedade e o estrés.

_

iSEAS Innovative Solutions for Enhancing Knowledge Application and Transfer towards a Sustainable European Fishing Activity (Solucións innovadoras para mellorar a aplicación e a transferencia do coñecemento cara a unha actividade pesqueira europea sostible) <http://lifeiseas.eu/> Socios: IIM-CSIC, CETMAR, CESGA, IEO, USC, Josmar, OPROMAR Coordinador: IIM-CSIC Investigador principal: F. Landeira Financiamento: Comisión Europea Código de proxecto: LIFE13 ENV/ES/000131 Orzamento CESGA: 138 661,00 € Orzamento total: 2 078 965,00 € Período: 01/07/2014-30/06/2018 Obxectivo: O obxectivo principal do proxecto LIFE iSEAS consiste en demostrar que é posible chegar a un escenario sustentable para as pescarías da UE mediante unha mellor aplicación real, no sector pesqueiro, dos coñecementos e as solucións innovadoras existentes con miras a reducir e xestionar os descartes.

_

PHENOLOGIT Coordinador: Plymouth University Investigadores principais: M. J. Rodríguez, E. Abad Financiamento: Comisión Europea Erasmus+ Código de proxecto: 2015-1-UK01-KA201-013537 Orzamento CESGA: 84 310,00 € Orzamento total: 268 483,00 € Período: 01/09/2015-31/08/2018 Obxectivo: No marco do PhenoloGIT vaise elaborar, construír e probar unha plataforma de educación ambiental para o ensino creada dun xeito colaborativo, compatible coa tecnoloxía móbil de última xeración e coas tecnoloxías de información xeográfica (TIX), destinada ao seu emprego por parte do profesorado e os alumnos de centros de primaria e secundaria.

_


Anuario CESGA 2016

Spatial data analysis and mobile learning for schools (Análise de datos espaciais e aprendizaxe móbil para os centros educativos) Socios: Plymouth University (UK), CESGA (ES), VIA University College (DK), Švietimo informacinių technologijų centras (LT), CPI Multilingüe O Cruce (ES) GIS-ESTRÍMNIDES La Ruta de las Estrímnides. Comercio Mediterráneo e Interculturalidad en el Noroeste de Iberia (A ruta das Estrímnides. Comercio mediterráneo e interculturalidade no noroeste de Iberia) Socios: US, USC, CESGA Coordinador: Universidad de Sevilla - US Investigador principal: E. Ferrer Financiamento: Ministerio de Economía e Competitividade Orzamento CESGA: 4132,00 € Orzamento total: 35 000,00 € Período: 13/06/2016-30/06/2017 Obxectivo: Elaborar unha base de datos na que integrar, analizar e compartir a información arqueolóxica do proxecto.

_

Financiamento para o emprego da mocidade en IDT+i Financiamento: Ministerio de Economía e Competitividade Período: 2015-2017 Obxectivo: Incorporar ao persoal do CESGA cinco tecnólogos en proceso de formación.

_ _ __

55


Anuario CESGA 2016

Redes de Investigación, Plataformas Technoloxícas e Clústeres Industriais nos que o CESGA participou en 2016

SESAME NET. Supercomputing Expertise for Small & Medium Enterprise Network. http://sesamenet.eu

_

REDE CLOUD BIGDATA HPC Rede de tecnoloxías Cloud e Big Data para HPC http://ghpc.udc.es

_

CAPAP-H. Red de Computación de Altas Prestaciones sobre Arquitecturas Paralelas Heterogéneas. http://capap-h.uji.es/

_ _ _ _ _

OPEN EDUCATION EUROPA http://openeducationeuropa.eu/ TELGalicia. Technology Enhanced Learning Galicia. Rede de E-learning Galicia http://redetelgalicia.es/ Rede TMATI. Rede Tecnolóxica de Matemática Industrial. REGICC .Rede Galega de Investigación en Cáncer Colorrectal http://www.regicc.ime.dir.udc.es REGID. Rede Galega de Investigación e Desenvolvemento de Medicamentos. http://regid.cesga.es/

_ _

CLAG. Cluster Audiovisual Galego. http://www.clag.es/ CLUSTER TIC GALICIA. Cluster das Tecnoloxías da Información e das Comunicacións en Galicia. http://www.clusterticgalicia.com/

56


Anuario CESGA 2016

TRANSFERENCIA DE COÑECEMENTO E TECNOLOXÍA Actividade destacable do 2016

Os estatutos da Fundación CESGA mencionan especificamente como un dos seus obxectivos a transferencia de coñecemento e tecnoloxía tanto ás empresas como ás administracións públicas. Deste xeito, o CESGA busca colaborar activamente na transferencia de resultados de investigación no eido da computación, o almacenamento e as comunicacións aos outros centros de investigación, tecnoloxía e innovación, así como ás empresas e ás administracións públicas. Outro mandato explicitamente recollido nos estatutos do CESGA é o de colaborar con outras institucións e con empresas privadas para mellor satisfacer as súas necesidades tecnolóxicas no campo da supercomputación. Tamén se promoven a través do Plan Estratéxico do CESGA diversas actividades de transferencia: cada vez máis, as infraestruturas do CESGA vanse moldeando para satisfacer as necesidades das pemes, así como as dos usuarios académicos, o resultado do cal foi o dunha mellor colaboración entre os departamentos do Centro a fin de superar os retos empresariais e industriais. En xeral, todas as actividades de transferencia están destinadas a satisfacer a misión do Centro recollida nos estatutos: contribuír ao avance da ciencia e da tecnoloxía mediante a investigación e a aplicación da computación de altas prestacións e as comunicacións avanzadas, en colaboración con outras institucións que buscan beneficios e vantaxes para a sociedade.

Durante o ano 2016, o CESGA continuou incrementando a oferta de servizos a pemes, entidades de investigación e organismos da industria comprometidos coa innovación. Así mesmo, o Centro non deixou de reforzar a súa colaboración con sectores como os das manufacturas, a biotecnoloxía, o entretemento, a enxeñaría, a aeronáutica e o agroalimentario. O CESGA tamén pechou contratos de servizo cunha multinacional que traballa nas áreas da enxeñaría e a infraestrutura de equipos complexos. Nese mesmo ano, o CESGA intensificou aquelas das súas actividades orientadas á promoción do uso da computación por parte das pemes. Cabe destacar neste eido os esforzos realizados no cadro da Iniciativa RESxPYME, da Rede Española de Supercomputación (RES), que o CESGA dirixe e coordina. En Galicia, o CESGA sumou forzas co IGAPE e a GAIN para axudar ás pemes a acceder ás tecnoloxías da computación, a modelaxe e ao Big Data no contexto da Industria 4.0 mediante actos de divulgación e actividades de consultoría realizadas dentro do programa Re-acciona TIC. O CESGA tamén tentou impulsar o emprego das tecnoloxías da computación nas disciplinas tradicionais das humanidades, como patrimonio e lingüística, para o cal incrementou as súas relacións con profesionais e empresas dedicados a estes ámbitos e concibiu e encabezou diversas iniciativas destinadas a dotar este tipo de usuarios de toda a potencia da análise de datos que resulta do uso de sistemas de gran capacidade. Outro campo de actividade no que se traballou para dar á industria servizos de fácil acceso é o referido ás tarefas realizadas a prol do uso na enxeñería de nubes de puntos ou conxuntos de vértices nos sistemas de coordenadas. Co fin de brindar unha información máis doada de obter e unhas solucións mellor adaptadas ás necesidades do usuario, deseñouse un sitio web específico para pemes e para a industria.

57


Anuario CESGA 2016

ALGUNHAS ENTIDADES QUE SE BENEFICIARON DOS SERVIZOS CESGA A TRAVÉS DE CONTRATOS OU ACORDOS DE COLABORACIÓN EN 2016 EMPRESAS AIMEN AMPHOS21 Appentra BALIDEA BISCARRI CARTOGALICIA CEGEN CITANIA CLAG CTAG CYTSA EGI-Engage FBGS GDI GRADIANT HIC HIDROMOD IMASGAL IMATIA INAER Babcock INCAT INTERMET MD.USE MERCATOR-OCEAN S4SD TELEVES TELTEK UN-EM

Asociación de investigación Metalúrgica del Noroeste Scientific & Strategic Environmental Consulting Appentra Automatic Software Acceleration Balidea Consulting and Programming, S.L. Biscarri Consultoría Cartogalicia S.L. Centro Nacional de Genotipado A Citania Arqueoloxía, S.L. Cluster Audiovisual Galego Centro Tecnológico de Automoción de Galicia Creatividad y Tecnología European Grid Infrastructure FBGS Technologies GmbH GDI Centro Tecnológico de Telecomunicaciones de Galicia Health In Code Hidromod IMASGAL Imatia Inaer Babcock International Ingeniería Cívil del Atlántico, S.L Intermet MD.USE Mercator Océan Software for Science Developments / Affinimeter Televes TELTEK Video Research, S.L. UN-EM

www.aimen.es www.amphos21.com www.appentra.com www.balidea.com www.biscarri.cat www.cartogalicia.com www.usc.es/cegen www.acitania.com www.clag.es www.ctag.com www.cytsa.com www.egi.eu www.fbgs.com www.gdincor.es www.gradiant.org www.healthincode.com www.hidromod.com www.imasgal.com www.imatia.com www.inaer.com www.babcockinternational.com www.incat.es www.intermet.com www.mduse.com www.mercator-ocean.fr www.affinimeter.com www.televes.es www.teltek.es www.un-em.com

Agencia Estatal de Meteorología Consello da Cultura Galega Centro Tecnolóxico da Carne Fundación Centro Tecnológico del Mar Complexo Hospitalario Universitario de A Coruña Complexo Hospitalario Universitario de Santiago de Compostela Centro de Innovación e Servizos Tecnolóxicos de Galicia Centro de Innovación e Servizos Tecnolóxicos da Madeira de Galicia Centro Oncolóxico de Galicia Delegación Institucional CSIC en Galicia Fundacion Biomédica do CHUVI Fundación Ramón Domínguez I+D+i Biosanitaría Fundación Pública Galega de Medicina Xenómica Instituto Español de Oceanografía, Centro Coruña Instituto Español de Oceanografía, Centro Vigo

www.aemet.es www.consellodacultura.org www.ceteca.net www.cetmar.org hospitalcoruna.sergas.es xxisantiago.sergas.es www.cis.org www.cismadeira.es www.cog.es www.delegacion.galicia.csic.es chuvi.sergas.es/es/fundacionbiomedica www.fundacionramondominguez.es fundacion.xenomica.org www.ieo.es www.ieo.es

ADMINISTRACIÓNS AEMET CCG CETECA CETMAR CHUAC CHUS CIS-GALICIA CIS-MADEIRA COG DELEG. EN GALICIA CSIC F. BIOMEDICA F. R. DOMINGUEZ FPGMX IEO-Coruña IEO-Vigo

58


Anuario CESGA 2016

IIAG (CSIC) IIM (CSIC) INCIPIT (CSIC) INIA INIBIC INTA INTECMAR MARINE INST. MBG (CSIC) METEOFRANCE METEOGALICIA PdE SERGAS TECNOPOLE

Instituto de Investigacións Agrobiolóxicas de Galicia Instituto de Investigacións Mariñas Instituto de Ciencias del Patrimonio Instituto Nacional de Investigación y Tecnología Agraria y Alimentaria Instituto de Investigación Biomédica Instituto Nacional de Técnica Aeroespacial Instituto Tecnolóxico para o Control do Medio Mariño Marine Institute (Ireland) Misión Biolóxica de Galicia Météo France Servizo de Predición da Xunta de Galicia Puertos del Estado Servicio Galego de Saúde Parque Tecnolóxico de Galicia

www.iiag.csic.es www.iim.csic.es www.inicipit.csic.es www.inia.es www.inibic.es www.inta.es www.intecmar.org www.marine.ie www.mbg.csic.es www.meteofrance.com www.meteogalicia.es www.puertos.es www.sergas.es www.tecnopole.es

ACADÉMICAS ACSUG AEPMR BIFI-UNIZAR BIOFARMA BUGALICIA CEIDA CIMNE CINECA CIUG CVO EMPRENDIA EPCC HES-SO HLRS IPC ITMATI KPEDU MC Novi Sad U. RAGC REDEMPRENDIA RSME SAN SGAPEIO SGO Surfsara UBU UDC UPC USC UVIGO VIA U.

Axencia para a Calidade do Sistema Universitario de Galicia Asociata pentru Educatie Permanenta in Mediul Rural (Romania) Instituto de Biocomputación y Física de Sistemas Complejos Membrane biology and signal transduction mechanisms in applied pharmacology Research Group Consorcio de Bibliotecas Universitarias de Galicia Centro de Extensión Universitaria e Divulgación Ambiental de Galicia International Center for Numerical Methods in Engineering Consorzio Interuniversitario (Italy) Comisión Interuniversitaria de Galicia CVO Antwerpen Centrum voor Volwassenenonderwijs (Belgium) Emprendia University of Edimburgh (United Kingdom) Haute Ecole Spécialisée de Suisse Occidentale. (Switzerland) High Performance Computing Center Stuttgart (Germany) IPC Groene Ruimte (The Netherlands) Instituto Tecnolóxico de Matemática Industrial Federation of Education in Central Ostrobothnia (Finland) Myerscough College (United Kingdom) Novi Sad University (Serbia) Real Academia Galega de Ciencias Red Universitaria Iberoamericana de Incubación de Empresas Real Sociedad Matemática Española Spoleczna Akademia Nauk - Academy of Management (Poland) Sociedade G. Promoción da Estatística e Investigación Operativa Sociedade Galega de Ornitoloxía SURFsara Universidad de Burgos Universidade da Coruña Universitat Politècnica de Catalunya Universidade de Santiago de Compostela Universidade de Vigo VIA University College (Denmark)

www.acsug.es/gl/acsug www.aepmr.ro www.bifi.es www.usc.es/biofarma www.bugalicia.org www.ceida.org www.cimne.com www.cineca.it ciug.cesga.es www.cvoantwerpen.be www.uniemprende.es www.epcc.ed.ac.uk www.hes-so.ch www.hlrs.de www.ipcgroen.nl www.itmati.com www.kpedu.fi www.myerscough.ac.uk www.uns.ac.rs www.ragc.cesga.es www.redemprendia.org www.rsme.es www.san.edu.pl www.sgapeio.es www.sgosgo.org www.surf.nl www.ubu.es www.udc.es www.upc.cat www.usc.es www.uvigo.es www.viauc.com

59


Anuario CESGA 2016

ALGUNHAS EMPRESAS E CENTROS TECNOLÓXICOS QUE SE BENEFICIARON DE SERVIZOS CESGA A TRAVÉS DE FINANCIAMENTO EN PROXECTOS COMPETITIVOS EN 2016 AGROKNOW AIMEN ARCTUR ATOS BALIDEA BULL COMPASSIS DATAPIXEL dieBERATER DINAK EMO ENG ENGINEERING EPC GOMPUTE GRNET IMATIA INGE-CON INTEL ISONAVAL JOSMAR KALEIDO MAAT MAPIX MATIS MATRICI NRC OPROMAR ORSK OXOLUTIA QUANTECH RODA SCAPOS SCHNELL SEKOIA SHUTTLE THREAD SICOS SISENER SYN TELTEK TÖKNI TRIMEK UNIMETRIK VASCOGALLEGA VICUS DT WAvEC XLAB

60

Agro-Know IKE Asociación de investigación Metalúrgica del Noroeste Arctur Racunalniski Inzeniring Doo (Slovenia) ATOS Spain S.A. Balidea Consulting and Programming BULL SAS (France) Compass Ingeniería y Sistemas DataPixel Quality Control Engineering die Berater Unternehmen Mensch (Austria) Dinak, S.A. Chimeneas España EMO-ORODJARNA INGEGNIERIA INFORMATICA SPA (Italy) Engine Power Components Group Europe, S.L. GridCore AB (Sweden) Ethinico Diktyo Erevnas Technologias AE (Greece) Imatia Innovation Ingeniería y Control Electrónico, S.A. Intel GMBH (Germany) Isonaval, Diseño e Ingeniería Naval Grupo Josmar, S.L. Kaleido, Ideas & Logistics MAAT France (France) MAPIX Technologies Ltd. (United Kingdom) Matis OHF (Iceland) Matrici Sociedad Cooperativa (Corporación Mondragón) NRC LTD (United Kingdom) Organización de Productores de Pesca Fresca del Puerto y Ría de Marín Orthopedic-Rehabilitation Clinical Hospital (Poland) Oxolutia S.L. Quantech ATZ Fundicións de Roda SCAPOS AG (Germany) Schnell Software Sekoia Assisted Living Technology Platform (Denmark) Shuttle Thread Ltd. (United Kingdom) SICOS BW GMBH (Germany) Sisener Ingenieros S.L. SYNTESA Partners and Associates APS (Denmark) Teltek Video Research Tökni TRIMEK, S.A. Unimetric Metrology and Calibration Vasco Gallega Sociedad de Cartera, S.L. Vicus Desarrollos Tecnológicos Wavec Offshore Renewables Xlab Razvoj Programaske Opreme in Svetovanje Doo (Slovenia)

www.agroknow.com www.aimen.es www.arctur.si www.atos.net www.balidea.com www.bull.com www.compassis.com www.datapixel.com www.dieberater.com www.dinakchimeneas.com www.emo-orodjarna.com www.eng.it www.engpwr.com www.gompute.com https://grnet.gr www.imatia.com www.ingenieriaycontrol.es www.intel.com www.isonaval.net www.grupojosmar.com www.kaleidologistics.com www.maat-g.com www.mapix.com www.matis.is www.matrici.com www.nrclimited.com www.opromar.com www.klinika.net.pl www.oxolutia.com www.quantech.es www.fundicionesderoda.es www.scapos.com www.schnellsoftware.com www.sekoia.dk www.shuttlethread.com www.sicos-bw.de www.sisener.com www.syntesa.fo www.teltek.es www.tokni.com www.trimek.com www.unimetrik.es www.vascogallega.com www.vicusdt.com www.wavec.org www.xlab.si


Anuario CESGA 2016

SIX

SISTEMAS DE INFORMACIÓN XEOGRÁFICA

Obxectivos Os cometidos do departamento de Sistemas de Información Xeográfica consisten en levar a cabo proxectos de análise e cálculo na área dos SIX, procesar información xeorreferenciada raster e vectorial e bases de datos alfanuméricas e traballar con elas, e realizar estudos que consten de análise, programación, visualización e diversos tipos de produción (material impreso, aplicacións, intranet, Internet etc.). A maiores, este departamento ocúpase da promoción do uso de tecnoloxía SIX na comunidade investigadora e a prestación de asistencia neste eido.

Actividade destacable de 2016 A actividade do Departamento de SIX do CESGA durante o ano 2016 centrouse principalmente en continuarmos a traballar como socio tecnolóxico mediante a nosa participación nos proxectos europeos LIFE iSEAS e PhenoloGIT, este último dentro do cadro do Erasmus+. Nese mesmo ano acadouse financiamento do Ministerio de Economía e Competitividade para o desenvolvemento de un proxecto novo e apaixonante: o GIS-Estrímnides, que ten como obxectivo a elaboración dunha ampla base de datos xeorreferenciada de sitios e materiais arqueolóxicos relacionados co comercio mediterráneo que se poden atopar no noroeste da península Ibérica. Nel participamos como socio tecnolóxico xunto coas universidades de Sevilla e Santiago de Compostela.

61


Anuario CESGA 2016

RECURSOS

DE e-LEARNING E COLABORACIÓN Obxectivos

Recursos tecnolóxicos de e-Learning:

Levar a cabo iniciativas de investigación e desenvolvemento tecnolóxico na área das TIC aplicadas á educación e á colaboración en diferentes contextos.

• Aula Cesga. Unha plataforma de e-Learning e colaboración en

Promover e difundir o uso das TIC aplicadas á aprendizaxe e á colaboración, así como fomentar o uso de recursos e estratexias electrónicos de aprendizaxe e colaboración na investigación e o ensino. Prover os usuarios do CESGA de recursos, servizos e asistencia no campo do ensino e a colaboración virtuais.

Actividade destacable en 2016 O 2016 foi un ano intenso no que se colaborou con diversos interlocutores europeos e locais en cinco proxectos activos e se transferiron, así mesmo, os correspondentes resultados á nosa comunidade autónoma (con seminarios virtuais sobre a realidade aumentada no ensino e a participación na Rede Galega de e-learning), ademais de intensificarmos a nosa cooperación con diversos grupos de investigación universitarios.

liña que dá asistencia á innovación nos cursos de aprendizaxe, os grupos de investigación e a formación do profesorado. • Recursos de difusión en directo de audio e vídeo para reunións e sesións de formación. • Equipos profesionais de videoconferencia para sesións colaborativas ou de formación. • Seminarios virtuais con multiconferencia, intercambio de datos e taboleiro sincronizado para as sesións colaborativas e de formación celebradas en directo. • Sala informática totalmente equipada para seren impartidos cursos de formación (multiconferencia sobre protocolo de Internet, panel de pantallas, taboleiro interactivo etc.). • Equipos físicos para diferentes modelos de teleensino: aprendizaxe electrónica móbil, semipresencial ou transformativa. • Repositorio de arquivos na nube para a partilla de información, o intercambio de arquivos e a edición colaborativa en directo entre varios usuarios dun proxecto.

A nosa plataforma de e-Learning, Aula Cesga —baseada no software de código aberto Chamilo—, ten agora case 30 000 usuarios activos, o que significa que segue a ser a plataforma gratuíta máis popular de Galicia para aprender e experimentar coa educación e as propostas colaborativas baseadas nas TIC. Este ano puxemos ao día a infraestrutura para satisfacer as altas demandas provenientes dos usuarios. Alén do anterior, xestionamos o noso servizo de almacenamento colaborativo na nube (Cúmulo) co fin de facilitarlles aos investigadores o traballo conxunto e a partilla de arquivos dos seus proxectos.

Imaxes da celebración do Día Internacional das Rapazas nas TIC de 2016

62

Imaxes da celebración do Día Internacional das Rapazas nas TIC 2016


Anuario CESGA 2016

DIVULGACIÓN Obxectivos • Planificación, coordinación e execución das actividades divulgativas do CESGA.

• Elaboración e mantemento dos sistemas de comunicación (sitio web, anuario, revista Díxitos, redes sociais etc.).

• Organización e loxística de actividades de formación para persoal e usuarios.

• Organización de conferencias, obradoiros, seminarios, visitas ao Centro, presentacións de proxectos e servizos etc.

Actividade do 2016 O Departamento de Promoción e Comunicación prestou apoio á difusión dos proxectos de IDT levados a cabo polo Centro, así como aos labores e actividades de investigación realizados polos usuarios. Este mesmo departamento coordinou as relacións do CESGA cos medios de comunicación e asesorou os usuarios no seu trato coa prensa, ademais de editar as publicacións do Centro: a revista Díxitos, o anuario e unha serie de publicacións breves referidas a algún servizo ou proxecto.

En 2016, o CESGA fixo actividades de coordinación ou participación referidas a actos de divulgación coma os seguintes: a cerimonia de clausura do programa ESTALMAT Galicia 2016 e o acto organizado no ronsel do proxecto ICTGo-Girls en celebración do Día Internacional das Rapazas nas TIC, promovido pola Unión Internacional de Telecomunicacións (ITU, polas súas siglas en inglés). O CESGA tamén atendeu máis de 20 visitas de grupos de centros de ensino primario e secundario, asociacións carentes de ánimo de lucro e empresas, e prestou apoio ao programa radiofónico de divulgación científica Efervescencia, retransmitido pola Radio Galega. Así mesmo, o departamento contribuíu á organización de estadías de investigación e á presentación de resultados de proxectos, alén das actividades e proxectos levados a cabo por empresas como Software for Science Developments e asociacións empresariais como Confemadera. Tamén se mostrou activo na aplicación do Plan de Igualdade de Oportunidades. En 2016, o Centro seguiu a publicar un boletín electrónico de frecuencia periódica e xestionou os perfís do CESGA en diversas redes sociais e outros sitios da Internet, como Twitter, Facebook, SlideShare e YouTube.

63


Source: Fortissmo 2 Project


Es #ocio, it is #leisure, il est #loisirs, é #lazer, es ist #freizeit … Dise case igual en todo o mundo, pero é unha forma de gozar moi de Galicia.

SON SERVIZOS TURÍSTICOS

RESTAURANTES, HOTEIS E CASAS RURAIS

CERTIFICADOS WWW.GALICIACALIDADE.GAL WWW.GALICIACALIDADELECER.COM


Profile for FUNDACIÓN CESGA

Anuario 2016 en galego  

Anuario de actividad CESGA 2016

Anuario 2016 en galego  

Anuario de actividad CESGA 2016

Advertisement