Issuu on Google+

Pro Memorie Magazine

4e jaargang nummer 2, maart 2008

Controlling?

Verbeteringen voor Code Tabaksblat Controller: to be, or not to be? Private equity: De golven slaan te hoog De wereld van het advies


Bijzonder betrokken

Heb jij de juiste kwaliteiten voor Ernst & Young? Die jongen in het rood is Laurens Weers, accountant bij Ernst & Young. Bijzonder betrokken bij een tenniswedstrijd. Maar soms meer met de scheidsrechter die het spel controleert, dan met een spannende rally. In zijn controlerende functie bij Ernst & Young is hij ook altijd zeer betrokken en verliest hij het zakelijke spel geen minuut uit het oog. Van dat soort mensen zoeken wij er meer. Betrokken collega’s die het beste uit zichzelf willen halen. Heb jij ook bijzondere kwaliteiten? Kijk dan voor meer informatie op www.ey.nl/carriere.

www.ey.nl


Colofon

Voorwoord

Pro Memorie Magazine 4e jaargang nummer 2 Maart 2008

Controlling en maatschappelijke discussie

Uitgever Studievereniging Pro Memorie Postbus 1600 9701 BP Groningen bestuur@pro-memorie.com www.pro-memorie.com Hoofdredactie Jacqueline Pitstra Redactie Koen ter Braack Patricia de Bruijn Ralph Lamboo Gastredactie Rinze van den Akker Albert de Boer Rick ten Elzen Berend van der Kolk Michelle Visschers Met dank aan Lieke Bannink Henk-Jan Nanninga Eindredactie Patricia de Bruijn Rick ten Elzen Lay-out en opmaak Ralph Lamboo

Er speelt zich een revolutie af op het gebied van Private Equity. Deze revolutie heeft betrekking op de herverdeling van ondernemingen die wel aan de beurs zijn genoteerd en van bedrijven die dit niet zijn. De opkomst van Private Equity en daarnaast van activistische aandeelhouders heeft grote gevolgen voor de Code Tabaksblat (“de Code”). De Code is aan verandering onderhevig en in dit magazine zullen enkele voorstellen voor aanpassing van de Code worden gedaan. De blijvende belangstelling voor Corporate Governance is het gevolg van de toenemende invloed van Private Equity. In de Nederlandse economie zijn tal van voorbeelden te noemen hoe buitenlandse investeringsmaatschappijen Nederlandse bedrijven opkopen. ABN AMRO, PCM Uitgevers, VNU en Vendex KBB zijn in handen gevallen van de zogenaamde ‘sprinkhanen’. Deze benaming verwijst naar de Private Equity partijen die bedrijven opkopen, in enkele gevallen reorganiseren en na een korte periode weer doorverkopen. Op deze manier proberen zij snel winst te maken en vreten zij de onderneming kaal. Maar is deze benaming juist? Alleen de Private Equity avonturen van de ‘roofridders’, zoals ze ook wel genoemd worden, halen de pers. Private Equity partijen zien juist kansen om ondernemingen te transformeren tot succesvolle bedrijven. Een belangrijke succesfactor hierbij is de nauwe samenwerking tussen de (Private Equity) aandeelhouders en de bedrijfsvoering. De controller speelt in dit transformatieproces een cruciale rol. De overname door de Private Equity partijen brengt veranderingen met zich mee op het gebied van strategie, financiering, financiële prestatie én het belang van goede Corporate Governance. Dit is het vakgebied van de controller, en met name hij zal door middel van nauwe samenwerking met de

Oplage 300

(Private Equity) aandeelhouders de overname tot een succes kunnen maken.

Druk Copy-Copy

nance Code zijn onderwerpen die wij als toekomstige

Private Equity en de Nederlandse Corporate Govercontrollers (en accountants) tegen zullen komen. Maar voordat het zover is zullen wij, als studenten, een keuze moeten maken tussen een Master Accountancy of een Master Controlling. De meeste van de Accountancy & Controlling studenten zullen kiezen voor een Master Accountancy en aan het werk gaan bij één van de Big Four kantoren. Maar welke carrièremogelijkheden liggen er nog meer voor ons studenten in het verschiet? Voor het mogelijke antwoord op deze vraag verzoek ik jullie dit magazine aandachtig te lezen. Met dit magazine hopen wij als redactie een

Overnemen of nadrukken uit Pro Memorie Magazine is uitsluitend toegestaan na schriftelijke toestemming van de uitgever. Aan publicaties in dit magazine kunnen geen rechten worden ontleend.

beeld te geven van deze carrièremogelijkheden, en daarnaast van de maatschappelijke thema’s die in onze opleiding en toekomstige werkveld ter discussie staan. Jacqueline Pitstra Hoofdredacteur Pro Memorie Magazine 2007-2008


pro memorie 5

Controlling en maatschappelijke discussie

“De Code behoeft op enkele punten echter nog aanpassing en verbetering. “

Code Tabaksblat behoeft wijziging [artikel] Private equity: inleiding [artikel]

6 10

Private equity: De golven slaan te hoog [artikel]

12

Controller: to be or not to be [interview]

15

Een kijkje in de advieswereld [interview] 19 Pro Memorie Forum

23

De controller is de nieuwe financiele omgeving [column]

25

Aan het werk

26

Stelling

27

Jacob Spiegelaar over zijn keuze voor controlling en het verschil tussen accountancy en controlling

Twee ondernemers over hun organisatie, de ontwikkeling hiervan en de advieswereld in het algemeen

Verenigingsnieuws Interview MAK symposium

29

Verslag MAK symposium

30

Interview Controlling Committee

32

Fotoverslag

34

Stickeractie

35

Agenda

37

Tentamenrooster

38

Verslag van het MAK symposium 2008. Met als thema “Kwaliteit – tussen droom en daad”


6

pro memorie

Code Tabaksblat behoeft wijziging Auteur: Z. Tali 1

De invoering van de Nederlandse Corporate Governance Code (hierna: Code) 2 en de Wet tot aanpassing van de structuurregeling 3 (hierna; Wet) in 2004 heeft tot een uitbreiding van aandeelhoudersrechten geleid. De opkomst van de zogenoemde activistische aandeelhouders en hun invloed op Nederlandse beursgenoteerde ondernemingen heeft nu alweer geleid tot een discussie en zelfs een voorontwerp van een wetsvoorstel over de beperking van aandeelhoudersrechten en het opleggen van extra transparantieverplichtingen aan aandeelhouders.4 Dit laat zien dat het Nederlandse corporate governance systeem nog steeds in ontwikkeling is. Waartoe deze ontwikkeling zal leiden, is lastig te voorspellen. In deze bijdrage wordt aan de hand van een beschrijving van de belangrijkste wijzigingen in de wet- en regelgeving sinds 2004 alsmede de effecten hiervan op het gedrag van bestuurders, aandeelhouders en de commissarissen beschreven welke wijzigingen in de Code zouden kunnen worden doorgevoerd.

Tot slot heeft de Ondernemingskamer

Ontwikkelingen in wet- en regelgev-

de agenda van de algemene vergadering

De voorgaande ontwikkelingen hebben

ing en rechtspraak

van aandeelhouders (hierna: AvA).

tot een aantal wijzigingen in het gedrag

Mede onder invloed van de boekhoud-

van het Gerechtshof Amsterdam (hierna: OK) een belangrij¬ke stempel gedrukt op de corporate governance ontwikkelingen in Nederland. De OK heeft zich de afgelopen jaren bereidwillig getoond om conflicten tussen aandeelhouders en het bestuur van beursgenoteerde vennootschappen te behandelen en snel uitspraak te doen. De uitspraken van de OK hebben geleid tot nieuwe gedragsregels die betrekking hebben op de informatievoorziening van de ondernemingsleiding aan aandeelhouders, de betrokkenheid en invloed van aandeelhouders bij en op overnames en de inzet en handhaafbaarheid van beschermingsconstructies.5 Effecten van de wijzigingen in het corporate governance systeem

van het bestuur, de aandeelhouders en

schandalen aan het begin van dit millen-

Daarnaast heeft de Code een belangrijke

de RvC geleid. Het is van belang deze wi-

nium is de positie van de aandeelhouder

rol gespeeld. Deze Code heeft sinds 31

jzigingen te bezien tegen de achtergrond

versterkt.

december 2004 een wettelijke grondslag.

van; (i) de voortgaande internationali-

De Code werkt specifiek de bevoeg-

sering van het aandeelhoudersbestand,

dheidverdeling tussen het bestuur, de

bestuur en commissarissen van Neder-

RvC en de aandeelhouders uit. Het doel

landse beursgenoteerde vennootschap-

van de Code is de versterking van de

pen; (ii) het wijdverspreid aandelenbezit

checks and balances binnen beursgeno-

in Nederlandse

teerde vennootschappen. Daartoe is de

beursgenoteerde vennootschappen; en

positie van de RvC en de aandeelhouders

(iii) de relatief lage opkomst op de AvA

versterkt, hetgeen een actieve rol van de

waardoor de vennootschap kwetsbaar

RvC en de aandeelhouders veronderstelt.

is voor besluitvorming door toevallige

Beursgenoteerde vennootschappen zijn

meerderheden en ‘luidruchtige’ aandeel-

wettelijk verplicht in hun jaarverslag aan

houders.6

“Mede onder invloed van de boekhoudschandalen aan het begin van dit millennium is de positie van de aandeelhouder versterkt.” De Wet heeft het mogelijk gemaakt dat aandeelhouders onder meer: (i) de raad van commissarissen (hierna: RvC) kunnen ontslaan; (ii) belangrijke bestuursbesluiten, zoals grote overnames en het aangaan of afstoten van deelnemingen, moeten goedkeuren; (iii) het bezoldigingsbeleid voor bestuurders moeten vaststellen; (iv) aandelen- en optieregelingen voor bestuurders moeten goedkeuren; en (v) onderwerpen kunnen aandragen voor 1) 2) 3) 4)

te geven in hoeverre zij de principes en bepalingen uit de Code naleven. In geval

Ten eerste heeft de Code het gedrag

van niet-naleving of het voornemen tot

van beursgenoteerde vennootschappen

niet-naleving van bepaalde principes of

beïnvloed en de nalevingsgraad van de

best practice bepalingen moet dit in het

Code is sinds de invoering steeds hoog

jaarverslag worden gemotiveerd (de ‘pas

geweest. Hierdoor is meer transparantie

toe of leg uit’-regel).

ontstaan over de rollen, taken en verant-

Mr Z. Tali is werkzaam bij Eumedion. Besluit van 23 december 2004 tot vaststelling van nadere voorschriften omtrent de inhoud van het jaarverslag, Stb. 2004, 747. Wet van 9 juli 2004 tot wijziging van boek 2 van het Burgerlijk Wetboek in verband met aanpassing van de structuurregeling, Stb. 2004, 370. Dit heeft geleid tot het voorontwerp van een wetsvoorstel ter implementatie van het advies van de Monitoring Commissie Corporate Governance Code over de rol van aandeelhouders. In dit voorontwerp wordt voorgesteld de drempel voor het agenderingsrecht te verhogen en een aantal transparantieverplichtingen aan aandeelhouders op te leggen.


pro memorie 7 woordelijkheden van de verschillende

de vennootschap; (ii) wijziging van het

het bestuur en de AvA en moet zich be-

organen van de vennootschap. Een zeer

dividendbeleid; (iii) strategiewijziging:

wust blijven van zijn bijzondere verant-

belangrijke ontwikkeling is de afname

of (iv) het aangaan van een fusie. Dit

woordelijkheid jegens aandeelhouders.

van het aantal ‘permanente’ bescherm-

soort voorstellen werd vooral gedaan bij

Aandeelhouders roepen mede hierdoor

ingsmaatregelen.7 Deze afname hangt

vennootschappen met een onduidelijke

ook steeds vaker de RvC ter verant-

waarschijnlijk samen met de hiervoor

strategie, een achterblijvende aandelen-

woording. De Code had tot doel de posi-

genoemde internationalisering, de invoer-

koers, een overvloedige kaspositie en/of

tie van de RvC te versterken, te profes-

ing van de Code en de rechtspraak. Ned-

tekortschietend management. Dit laat

sionaliseren en onafhankelijker te maken.

erlandse beschermingsconstructies zijn

zien dat deze hedge funds zich intensiev-

Dit is nog niet gelukt. De RvC moet nog

moeilijk uit te leggen aan buitenlandse

er gingen bemoeien met het beleid en de

steeds wennen aan de nieuwe taken en

aandeelhouders, bestuurders en com-

strategie van de vennootschap. Dit zag

rollen. Van een daadwerkelijk onafhan-

missarissen waardoor vennootschappen

men voorheen vooral als een aangelege-

kelijke en deskundige positie lijkt nog

zelf het initiatief hebben genomen om de

nheid van het bestuur. In bepaalde geval-

geen sprake te zijn. Dit blijkt vooral op

‘permanente’ beschermingsconstructies

len vormden deze aandeelhouders een

het terrein van de bestuurdersbezoldig-

in te trekken.8 Daarnaast speelde ook de

katalysator voor een overname: als een

ing waarbij de afgelopen tijd de vraag is

opvatting van de commissie Tabaksblat

hedge fund bijvoorbeeld een belangrijke

opgekomen of de RvC wel tijdig, kracht-

een rol. De commissie was van mening

fusie heeft geblokkeerd, ligt vervolgens

dadig en (voldoende) onafhankelijk heeft

dat het gebruik van beschermingscon-

een “public-to-private transactie” met

opgetreden. Dit heeft ertoe geleid dat

structies, vooral in niet-overnamesitua-

medewerking van private equity fond-

de Monitoring Commissie in haar laatste

10

rapport aanbevelingen heeft gedaan aan

ties, afbreuk doet aan de doelstelling dat

sen voor de hand.

de AvA een correctiemechanisme behoort

aandeelhouders, mede door de inher-

Daarnaast hebben

commissarissen over hoe om te gaan met

te zijn. Volgens de commissie kunnen

ente spanning tussen het Nederlandse

het onderwerp bestuurdersbezoldiging.12

tijdelijke beschermingsconstructies in

stakeholdersmodel en de uitbreiding van

Ook heeft deze commissie aanbevelingen

overnamesituaties nuttig zijn om de doel-

aandeelhoudersrechten, in toenemende

gedaan inzake diversiteit binnen de RvC

witvennootschap in staat te stellen om

mate een beroep gedaan op de OK.11

hetgeen een meer onafhankelijk op-

haar positie ten aanzien van de bieder en

treden van de RvC kan bewerkstelligen.

diens plannen te bepalen en om alter-

De Wet heeft ook de verantwoordeli-

natieven te zoeken. Daarnaast speelde

jkheidsstelling van het toezicht door

de OK op dit terrein een rol. De rechter

de RvC vergroot. Voorstellen die sinds

verbood namelijk de inzet van een aantal

2004 aan de AvA ter vaststelling of ter

juridische en economische bescherming-

goedkeuring moeten worden voorgelegd,

sconstructies.

9

moeten eerst de RvC passeren. Daarnaast bevat de Code bepalingen die een

Ook het gedrag van aandeelhoud-

meer betrokken, maar tegelijkertijd ook

ers veranderde en zij werden steeds

onafhankelijker toezicht door de RvC

actiever. Vooral het agenderingsrecht

moeten borgen. Voorts heeft de OK in

bleek een krachtig instrument te vormen

de Stork-zaak bepaald dat in het geval

om veranderingen door te voeren. Met

van verstoorde verhoudingen tussen het

name buitenlandse hedge funds maakten

bestuur en aandeelhouders aan de RvC

gebruik van dit recht en de onderwerpen

een ‘bijzondere en met name bemid-

die zij agendeerden waren fundamenteel

delende rol is toebedacht’. De RvC dient

van aard. Het betrof: (i) splitsing van

derhalve een positie in te nemen tussen

“De RvC moet nog steeds wennen aan de nieuwe taken en rollen.” Mogelijke aanpassingen van de Code De Code heeft de corporate governance ontwikkelingen in Nederland een sterke impuls gegeven. Nederlandse beursgenoteerde vennootschappen zijn transparanter geworden en aandeelhouders kunnen hun controlefunctie goed uitoefenen. De Code behoeft op enkele punten echter nog aanpassing en verbetering.

5) Zie de gebeurtenissen bij Gucci/LVMH, HBG/Boskalis, Rodamco North America/Westfield, Stork en ABN AMRO. 6) Zie bijdrage R.Abma ‘De veranderende positie van de aandeelhouder’, Goed Bestuur, Tijdschrift over Governance 2, 2006. 7) Dit zijn beschermingsconstructies die ook in zogenoemde vredestijd (niet-overnamesituaties) uitstaan, zoals prioriteitsaandelen, certificering, stemrechtbeperking en gouden aandelen. 8) Zie voetnoot 7. 9) Zie o.m de Stork zaak. De plaatsing van beschermingspreferente aandelen bij de beschermingsstichting van Stork werd verboden, aangezien de ondernemingsleiding van Stork al voldoende tijd had gehad om met de twee activistische hedge funds van Stork tot een vergelijk te komen over de strategie. 10) Zie R. Munsters en R.Abma in het Handboek Corporate Governance, onder redactie van S.C. Peij, Kluwer 2008. 11) In het stakeholdersmodel dient het bestuur zich bij zijn taken te richten op het belang van de vennootschap en alle bij de vennootschap betrokken partijen. Daarentegen kunnen aandeelhouders, binnen de grenzen van de redelijkheid en billijkheid, bij de uitoefening van hun rechten hun eigen belang nastreven. 12) Derde rapport van de Monitoring Commissie Corporate Governance over de naleving van de Nederlandse Corporate Governance Code, dec. 2007.


8

pro memorie

Ten eerste moet de Code worden aange-

bezoldiging is bepaald, of de vooraf

risicobeheersings- en controlesystemen ten

past om de dialoog tussen aandeelhoud-

vastgestelde targets zijn behaald, en of

aanzien van de belangrijkste risico’s echter

ers en de vennootschap te structureren.

de toegekende beloning past binnen het

weinig informatief beschreven of ontbreekt

Dit is nodig, omdat de combinatie van

bezoldigingsbeleid. Ook zou de discre-

een beschrijving in haar geheel. Het in

nieuwe aandeelhoudersrechten en de al-

tionaire bevoegdheid van de RvC bij de

control statement is daardoor verworden

gemene karakteristieken van Nederlandse

uitkering van de variabele bezoldiging

tot een standaardverklaring die gericht is

beursgenoteerde vennootschappen deze

en de aanbevelingen van de Monitoring

op de financiële verslaggevingsrisico’s en

vennootschappen ‘gevoelig’ hebben

Commissie in haar laatste rapport over de

nauwelijks informatieve waarde heeft. Het

gemaakt voor ‘aandeelhoudersactivisme’

structuur van het bezoldigingbeleid in de

is van belang dat de aanpassingen van de

hetgeen het belang van een dialoog tus-

Code kunnen worden opgenomen.

Code meer nadruk leggen op het belang

sen aandeelhouders en vennootschappen

van de beschrijving van de belangrijkste

vergroot. Nederlandse beursgenoteerde

Tot slot kan de reikwijdte van het ‘in

risico’s die de vennootschap loopt alsmede

vennootschappen hebben overwegend

control statement’ worden uitgebreid.

op een kwantificering van die risico’s. De

buitenlandse aandeelhouders die weinig

Vennootschappen nemen thans in het

ervaring leert immers dat juist de strat-

binding hebben met deze vennootschap-

jaarverslag een verklaring op conform de

egische en operationele risico’s debet

14

pen. Zij schromen niet alle beschikbare

Code en de nadere ‘guidance’

instrumenten in te zetten om het door

Monitoring Commissie. In deze guidance

tures

hen gewenste resultaat te bereiken.

is een splitsing aangebracht tussen finan-

ook door de Monitoring Commissie in haar

Bestuurders en commissarissen zouden

ciële verslaggevingsrisico’s (er moet onder

laatste rapport erkend hetgeen tot nieuwe

deze belangrijke realiteit kunnen erken-

meer worden verklaard dat de systemen

aanbevelingen op dit punt heeft geleid.

nen en de dialoog met deze aandeel-

een redelijke mate van zekerheid geven

De recente kredietcrisis laat zien dat het

houders kunnen aangaan. Hiervoor is

dat de financiële verslaggeving geen on-

van groot belang is dat de interne risic-

een mentaliteitsverandering vereist. Het

juistheden van materieel belang bevat) en

obeheersings- en controlesystemen goed

opnemen van bepalingen inzake de di-

operationele, strategische en compliance

functioneren en bevestigen de noodzaak

aloogvoering zou dit kunnen versnellen.

risico’s (beschrijving van de systemen).

om aandacht te besteden aan deze syste-

De aanbeveling van de Monitoring Com-

men.

“De Code behoeft op enkele punten echter nog aanpassing en verbetering.” Ten tweede zou in de Code meer nadruk kunnen worden gelegd op de verantwoordelijkheden van aandeelhouders die voortvloeien uit de rechtspraak en aanbevelingen van de Monitoring Commissie. Hiermee kan aan de (vooral buitenlandse) aandeelhouders worden verduidelijkt dat aandeelhouders in Nederland ook verantwoordelijkheden hebben hetgeen thans nauwelijks aan bod komt in de Code.13 Ten derde is op het gebied van transparantie van de structuur van het bezoldigingsbeleid van bestuurders nog verbetering mogelijk. Aandeelhouders kunnen nog steeds niet nagaan hoe de variabele

van de

waren aan deconfitures of bijna deconfi15

in de afgelopen decennia. Dit is

missie blijkt bij de grootste beursgenoteerde vennootschappen goed te worden

Het laatste woord over wijzigingen in de

nageleefd. Deze vennootschappen geven

Code is aan de wetgever. Naar aanleiding

allemaal een positieve verklaring af over

van het advies van een nieuw in te stellen

de werking van de interne risicobeheers-

commissie corporate governance (die de

ings- en controlesystemen ten aanzien

commissie Tabaksblat zal opvolgen) beslist

van de financiële verslaggevingsrisico’s.

uiteindelijk de wetgever welke wijzigingen

Uitgezonderd de financiële verslaggev-

in de Code worden doorgevoerd. De ver-

ingsrisico’s worden echter de interne

wachting is dat dit in 2009 zal gebeuren.

Curriculum Vitae

Z. Tali

Mr. Z. Tali (1972) is sinds 1 december 2006 werkzaam bij Eumedion. Eumedion is het corporate governance platform van institutionele beleggers en is de rechtsopvolger van de Stichting Corporate Governance Onderzoek voor Pensioenfondsen. Tali werkte tussen december 2000 en oktober 2005 bij het Ministerie van Financiën als beleidsadviseur bij de Directie Financiële Markten waar zij onder meer secretaris was van de Monitoring Commissie Corporate Governance Code (of: Commissie Frijns) en heeft gewerkt aan de totstandkoming van de Wet op het financieel toezicht. Daarna heeft Tali van oktober 2006 tot december 2006 bij ABN AMRO gewerkt. Voordat Tali bij het ministerie ging werken, heeft zij van december 1998 tot mei 2000 gewerkt bij Trenité van Doorne (thans: Van Doorne). Tali heeft rechten gestudeerd aan de Universiteit van Amsterdam.

13) Inspiratie voor het opstellen van deze gedragsregels kan onder meer worden geput uit de uitspraken van de Ondernemingskamer inzake Gucci, Uni-Invest, HBG, Rodamco North America, Stork en ABN AMRO. De Monitoring Commissie heeft hiertoe met de introductie van de “responstijd” in het geval ingrijpende agendavoorstellen worden gepresenteerd reeds een aanzet gegeven. 14) De Monitoring Commissie heeft in december 2005 (en herhaald in december 2006) guidance (of: good practice) gegeven ten aanzien van best practice bepaling II.1.4 van de Code over de verklaring van adequaatheid en effectiviteit van de interne risicobeheersings- en controlesystemen. 15) Zie bijvoorbeeld Laurus, Numico en Ahold.


pro memorie

Een bijeenkomst over bedrijfsopvolging organiseren. Maar ook de verjaardag van je vriendin.

Arjan van Middendorp, assistent-accountant bij Berk

Berk. Werk in balans. Als je wilt starten in de accountancy of belastingadvisering, krijg je bij Berk alle ruimte om je talent te bewijzen. Binnen jouw specifieke vakgebied word je betrokken bij de vele aspecten van het werk waarmee wij onze klanten van dienst zijn. En dus kan het gebeuren dat je na een paar maanden al een bijeenkomst voor ondernemers over bedrijfsopvolging organiseert. Omdat we bij Berk weten dat een goed evenwicht tussen werk en privé de prestaties alleen maar verbetert,

Ambitieus talent m/v bieden we je volop ruimte om ook buiten je werk activiteiten te ondernemen. Zodat je jarige vriendin net zo goed kan profiteren van jouw organisatietalent. Ben jij op zoek naar een verantwoordelijke baan met goede carrièremogelijkheden? En wil je werken bij een kantoor dat veel van je vraagt maar je ook de ruimte geeft voor je privéleven? Dan past Berk wellicht bij jouw ambities. Kijk op www.werkenbijberk.nl voor meer informatie en een overzicht van alle vacatures.

Vestigingen: Almelo, Almere, Amsterdam, Breda, Den Haag, Eindhoven, ‘s-Hertogenbosch, Kampen, Katwijk, Leiden, Nijmegen, Rotterdam, Utrecht, Velsen, Waalwijk, Zaandam, Zwolle, Centrale diensten Gouda, Aalst (België), Gent (België).

An independent member of Baker Tilly International


10

Private equity Auteur: Michelle Visschers

De private equity markt is een belangrijke vermogensbron voor startende ondernemers en private midden- en klein bedrijven. Het is de snelst groeiende corporate finance markt van de laatste vijftien jaar. Ondanks de dramatische groei en het toenemende belang van deze markt, wordt er relatief weinig aandacht aan deze markt besteed. Private equity is een brede term die verwijst naar niet-beursgenoteerde investeringen in ondernemingen. Het verschil met beursgenoteerde investeringen zit hem voornamelijk in de manier waarop het geld verzameld wordt voor een investering. Het gaat namelijk om privaat vermogen in tegenstelling tot publiek vermogen, zoals bij beursemissies. Bij de term private equity wordt vaak gesproken over de leveraged buy-out, kortweg LBO. Tevens wordt het minder bekende venture capital tot private equity gerekend. In dit artikel worden de verschillende vormen van private equity onder de loep genomen. Leveraged buy-out Een leveraged buy-out (LBO) is een financieringsmethode waarbij de overname van een bedrijf voornamelijk berust op geleend geld, dat later door het overgenomen bedrijf moet worden terugbetaald. De activa van het overgenomen bedrijf worden als onderpand bij de lening gebruikt. Op deze manier kunnen investeerders een bedrijf overnemen met een minimale inzet van eigen kapitaal. Het nadeel is dat het overgenomen bedrijf opgezadeld wordt met grote schulden. Private equity firma’s gebruiken vaak een leveraged buy-out om bedrijven over te nemen, waarna ze het bedrijf grondig reorganiseren. Daarbij verkopen ze vaak delen van het bedrijf om de leningen en obligaties af te kunnen betalen en winst te maken. Kenmerkend voor een leveraged buy-out is, dat het bedrijf die het andere bedrijf koopt, een significante hoeveelheid geld leent om voor (het grootste gedeelte van) de aankoopprijs te betalen. Het is gewoonlijk dat deze lening meer dan 70% van de totale aankoopprijs vormt. De schuld die is gemaakt, wordt gegarandeerd met de activa van het bedrijf dat wordt gekocht.

pro memorie

Aan het gebruiken van de LBO-methode zijn verschillende voordelen verbonden, welke redenen kunnen vormen voor het daadwerkelijk uitvoeren van een leveraged buy-out. Ten eerste is er in geval van een LBO, sprake van een lage kapitaal- of kasbehoefte voor de verwervende entiteit. Er kunnen door leveraged buy-outs synergiewinsten en efficiency toenames ontstaan. Synergiewinsten ontstaan door operaties uit te breiden buiten de eigen industrie of buiten het eigen bedrijf. Efficiencytoenames ontstaan door de waardevernietigende gevolgen van bovenmatige diversificatie te elimineren. Tevens kan een LBO gebruikt worden als hefboom. Indien de schuldratio stijgt, krimpt het aandelengedeelte van de overname financiering naar een niveau waarop een private equity bedrijf een onderneming kan kopen voor 20-40% van de aankoopwaarde. Soms runnen managers bedrijven op manieren die hun autoriteit doet verbeteren ten koste van de aandeelhouders van de bedrijven en de kracht van de bedrijven op de lange termijn. Overnames kunnen dergelijke managers verwijderen en disciplineren. Hoge rente en de betalingen kunnen het management dwingen de prestaties en de operationele efficiency te verbeteren. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het afstoten van niet tot de kernactiviteiten behorende ondernemingen, downsizing of investeren in technologische verbeteringen die anders misschien worden uitgesteld. Succesfactoren leveraged buy-out Een succesvolle leveraged buy-out moet beschikken over een combinatie van factoren om uiteindelijk succes te kunnen verzekeren: 1. Er moet sprake zijn van een regelmatige synergie evaluatie. Dit betekent dat er moet worden gekeken in hoeverre de bedrijven daadwerkelijk bij elkaar passen. Tevens moet er, door middel van terugkoppeling, tijdig bijgestuurd worden indien dit niet het geval is. Bedrijven die synergie evaluatie toepassen hebben 28% meer kans om succesvol de waarde voor de aandeelhouders te verbeteren. 2. Er moet sprake zijn van een geïntegreerde planning gedurende het proces. Indien er sprake is van een adequate geïntegreerde planning, heeft men 13% meer kans om aandeelhouderswaarde te handhaven. 3. Goede communicatie met medewerkers, aandeelhouders en vennoten is van groot belang. Slechte communicatie met medewerkers zorgt hier zelfs voor een groter risico dan slechte communicatie met aandeelhouders, leveranciers of klanten. 4. Het managementteam moet beschikken over een breed aanbod van vaardigheden en talenten. Er moet in ieder geval een financiële manager of gekwalificeerde accountant aanwezig zijn, die alle ins en outs van de balans begrijpt. Daarnaast moet er iemand aanwezig zijn met een visie over de toekomstige strategie van het bedrijf, de benodigde tijd en de benodigde investeringen voor realisatie van de leveraged buy-out.


pro memorie 11 Venture capital 2. De zaken moeten goed gaan. Winstgevendheid is geen Venture capital, oftewel durfkapitaal, is de financiering van

noodzakelijk vereiste, maar de potentie om winst te kunnen

ondernemingen die hoge risico’s lopen, meestal zijn dit start-

genereren moet echter wel aanwezig zijn. Vaak vinden MBO’s

ende ondernemingen. Een andere naam voor durfkapitalist is

plaats, omdat managers het idee hebben dat ze de onderne-

participatiemaatschappij. Verstrekkers van durfkapitaal kun-

ming beter zouden kunnen sturen dan het bestaande manage-

nen diverse ondernemingsvormen hebben, van vermogende

ment.

particulieren (vaak vroegere succesvolle ondernemers in de betreffende branche), diverse vormen van besloten beleg-

3. De bestaande eigenaar moet bereid zijn het bedrijf te

gingsinstellingen, tot beursgenoteerde beleggingsfondsen.

verkopen. Overname is anders vrijwel niet mogelijk, behalve

Durfkapitalisten investeren in veelbelovende jonge bedrijven in

wanneer de financiële vermogenverschaffers en de aandeel-

de hoop dat deze sterk zullen groeien en daardoor een grotere

houders hun toestemming verlenen.

marktwaarde zullen creëren. Twee situaties waarin durfkapitaal met name een rol speelt in de ondernemingsfinanciering zijn de

4. Aan het einde van het gehele proces, moet een MBO een

financiering van een jonge, snel groeiende onderneming en een

realistische prijs voor de onderneming weergeven. Als de besta-

management buy-out (MBO).

ande eigenaren het bedrijf verkopen, omdat ze met pensioen willen, zullen ze volhouden tot ze de hoogst mogelijke prijs

Er is sprake van een management buy-out wanneer een groep

aangeboden krijgen. Banken en financiële vermogenverschaf-

managers het bedrijf waar ze werken kopen van de bestaande

fers zullen dit echter niet doen, de overeengekomen waardering

eigenaren. Meestal is er financiële steun nodig, welke vaak

zal de potentie van het bedrijf moeten weergeven.

wordt verkregen bij banken of vermogenbeheerders. Buy-outs kunnen enorm variëren, van eenvoudige tot complexe transacties. Het hoofdkenmerk van alle MBO’s is dat de leden van het managementteam een deel van hun persoonlijk vermogen investeren in het bedrijf, in ruil voor een rente op het eigen vermogen (een aandeel) van het bedrijf. Wat het managementteam uiteindelijk investeert varieert van bedrijf tot bedrijf. De reden dat veel managers besluiten tot een MBO is dat de bestaande eigenaren een bepaald gedeelte van de onderneming waarin deze managers werken, niet langer als de kernactiviteit van het bedrijf zien. Zo kan er bijvoorbeeld sprake zijn van een plan tot verkoop of sluiting van de betreffende afdeling bij bedrijven die in financiële moeilijkheden verkeren. Tevens worden familiebedrijven vaak overgenomen door MBO’s, omdat de bestaande directeuren geen kinderen hebben die geïnteresseerd zijn in de overname van de onderneming. Om het voortbestaan van de onderneming te garanderen, wordt in deze situaties vaak gekozen voor een MBO. Succesfactoren management buy-out Een succesvolle management buy-out moet beschikken over een combinatie van factoren om uiteindelijk succes te kunnen verzekeren: 1. Evenals bij een leveraged buy-out, moet het management team beschikken over een breed aanbod van vaardigheden en talenten. Er moet in ieder geval een financiële manager of gekwalificeerde accountant aanwezig zijn, die alle ins en outs van de balans begrijpt. Tevens moet er iemand aanwezig zijn met een visie over de toekomstige strategie van het bedrijf, de benodigde tijd en de benodigde investeringen voor realisatie van de management buy-out.

Michelle Visschers Michelle Visschers (22) is gastredactrice van het Pro Memorie Magazine. Ze is vierdejaars studente Bedrijfskunde aan de RijksUniversiteit Groningen. Inmiddels is zij bezig met de Master of Business Administration, waarbinnen ze heeft gekozen voor de specialisatierichting Finance. Momenteel werkt Michelle aan een afstudeeropdracht bij AEGON. De afgelopen jaren was ze redacteur van het Groningen Business Magazine, waar ze diverse interviews en artikelen heeft geschreven.


12

pro memorie

Private equity: de golven slaan te hoog Auteur: Wim Westerman

Dit is een artikel in tweeën. Wie geïnteresseerd is in de ontwikkeling van private equity in Nederland kan het eerste verhaal lezen. Wie helemaal gaat voor definities, achtergronden en onderzoek kan het tweede geschrift lezen. De auteur hoopt uiteraard dat u beide artikelen leest en dat kan, wat hem betreft, goed los van elkaar. We beginnen met enige persoonlijke notities van de schrijver.

Toen ik een kwart eeuw geleden afstu-

Antwerpen bij Nederbelgen in het café

deerde (bij de Rijksuniversiteit Gron-

of op straat geld vergaarde voor risico-

ingen natuurlijk!), ging het niet goed

volle investeringen in hun vaderland. Ik

in Nederland. De werkloosheid was

kwam zelf in die tijd wel bij participatie-

hoog, maar het ondernemerschap bood

maatschappijen en investeringsbanken.

uitkomst. Overheden, vakbonden en

Deze verstrekten in bescheiden mate

dergelijke riepen stimuleringsprojecten in

durfkapitaal, maar financierden vooral

het leven. Ik herinner me uit die tijd veel

het gevestigde bedrijfsleven. Het ging om

oeverloze discussies en leuke lessen voor

“nette” investeerders. Ik herinner me nog

aanstaande ondernemers. De economie

goed de gedempte toon van de conversa-

kwam weer op gang, maar de stimuler-

ties.

ing van toen bracht niet veel teweeg. Toch zijn uit deze tijd bijvoorbeeld de

In 2000 bereikte de Nederlandse econo-

ontwikkelingsmaatschappijen voortgeko-

mie een kookpunt. Er waren ondertussen

men, die nog steeds een rol spelen bij

gespecialiseerde “venture capitalists” op-

het financieren van bedrijven in de regio.

gestaan, die veel vermogen verstrekten.

Een voorbeeld is de Noordelijke Ontwik-

Bedrijven speelden deze durfkapita-listen

kelingsmaatschappij (NOM). Heden ten

tegen elkaar uit. Eén gevierde ex-student

dage is dat een gezond bedrijf, waar je

van een andere universiteit die iets had

ook als jonge ondernemer een serieuze

met internet voegde me toe dat alleen

kans kunt krijgen.

het “business model” ertoe deed. Zoiets schreef men in principe op één A4 uit.

Begin jaren ‘90 liep de wereldecono-

Rendement moest worden begrepen als

mie zware klappen op, maar Nederland

iets was wat op termijn vanzelf goed

ontsprong grotendeels de dans. Dat kan

kwam. Niettemin brachten banken graag

mede gelegen hebben aan het sterk

aanvullend vreemd- en eigen vermogen

verbeterde ondernemersklimaat, waarin

in. De ex-student verkocht z’n bedrijf

private financiering en overheidsstimuler-

trouwens op tijd, kon weer iets nieuws

ing de bancaire financiering aanvulden

beginnen en sprak in de pers beleefd

(de beurs zat op slot, dat hoort bij een

over bedrijfsplannen. Maar toen was er al

crisis). Uit die tijd stamt het verhaal

veel vernield: de markt voor durfkapitaal

van een collega die in een voorstad van

is nog niet terug bij waar hij geweest is.

“de markt voor durfkapitaal is nog niet terug bij waar hij geweest is.” Echter, het geld bleef ook na het uiteen spatten van de internetbel onder de mensen. Als het niet naar nieuwe bedrijven kon gaan, moest het maar naar oude bedrijven toe. En zo kreeg vrijwel elk Nederlands beursgenoteerd bedrijf (bij herhaling) een rapport van een adviseur of een investeringsbankier onder ogen. Daarin werd duidelijk gemaakt dat “delisting” een goede zaak was. Daar zat niet alleen wat in voor de schrijver, die immers vooral aan deals verdient en niet aan rapporten. Ja, veel waarderingen waren echt fundamenteel te laag en daardoor wilden banken de deals wel scherp financieren. Op een gegeven moment wist schrijver dezes, toch niet geweldig ingevoerd zijnde, van vijf nog niet publiek bekende deals in wording. De huilende derde was de strategische koper, die steeds op prijs werd afgetroefd. Niet alleen aan de bovenkant van de markt, maar ook daaronder werd het bal. Anderhalf jaar geleden sprak ik veel met een jonge ondernemer, die van een investeringsmaatschappij geld wilde


pro memorie 13 hebben. Na enig cijferwerk adviseerde ik

In wezen vult private equity het gat op

plaats vindt. Vooral in beginfasen speelt

hem te vragen om een bepaald bedrag.

tussen eigen vermogen van ondernemers

private equity bij bedrijven een grote

De gulle investeerder bood echter zo

en eigen vermogen van beleggers. De

rol, omdat risico’s voor buitenstaanders

maar het dubbele aan! Nou ja, wat kon

financiële markt wordt meer volkomen

dan hoog zijn. Daarbij zie je belangen

hij anders eigenlijk doen bij een lage

(compleet). Tevens gaat de kostenvoet

van ondernemers in de tijd verwateren.

rentestand?

van het vermogen omlaag. Daar waar

Private equity partijen brengen ver-

de aandelenbeurs als financier steeds

houdingsgewijs en absoluut steeds meer

En toen kwam de hypotheekcrisis, die

meer wegvalt, ondernemers zelf vaak

in, maar wisselen ook in de loop der tijd.

banken veel voorzichtiger heeft gemaakt.

niet genoeg vermogen hebben en banken

Beursgang was altijd het ultieme doel,

Partijen verzekeren mij dat goede deals

steeds voorzichtiger aan het worden zijn,

maar lijkt nu vaak ver weg. Daardoor

nog altijd doorgaan, maar de voor-

is dat een goede zaak. Het mee-onder-

komen bijvoorbeeld “secondary buy-outs”

waarden zijn wel een stuk scherper

nemen van de private equity partijen

op, waarbij een losgeweekte onderne-

geworden. De strategische koper is weer

zorgt echter ook voor meer economische

ming wordt doorverkocht. Aan het einde

terug in de markt. Nu maar zien waar het

volatiliteit. Als het goed gaat met de bed-

van de levenscyclus speelt private equity

private geld naartoe golft!

rijven waarin geïnvesteerd wordt zijn ook

geen rol meer, behalve bij reddingsopera-

de private equity partijen gelukkig, maar

ties.

PRIVATE EQUITY: wetenschappelijke reflecties

het omgekeerde geldt helaas ook. Als

Dit artikel hoort bij het vorige, dat een

“O Nederland, let op uw saeck!”

impressie gaf van de ontwikkeling van private equity in Nederland. Wie geïnteresseerd is in definities, achtergronden en onderzoek wordt nu bediend. Private equity is door individuele en externe investeerders verstrekt risicodragend bedrijfsvermogen. Het gaat daarbij al lang niet meer om “Tante Agaath” die geld steekt in de zaak van “Neef Anton”, of om familieleden die geld laten zitten in het groot geworden bedrijf van hun grootvader. Nee, deze investeerders zijn ondernemende financiers, die vaak in partnerschappen onderling samenwerken. Het jargon spreekt dan over “informal investors”. De investeerders kunnen ook deelgenoot zijn van participatiemaatschappijen en daarmee meer op afstand komen van bedrijven waarin ze deelnemen. Buitenlandse participatiemaatschappijen worden in Nederland steeds meer actief. En is eigen vermogen dat beleggingsmaatschappijen buiten de beurs om verstrekken ook geen private equity?

“Private equity is door individuele en externe investeerders verstrekt risicodragend bedrijfsvermogen.”

buitenlandse partijen vrij in en uit kunnen stappen, neemt de volatiliteit verder toe.

“In wezen vult private equity het gat op tussen eigen vermogen van ondernemers en eigen vermogen van beleggers.” Medio 2006 zag onze afstudeerder Ingrid Klaassens in de private equity markt sterke prijsstijgingen, hoge schuldverhoudingen, kapitaaloverschotten en meer institutionele investeerders. Ondanks het feit dat nieuwe groepen investeerders en speculatieve prijsvorming ontbraken, voorspelde ze het knappen van de zeepbel in de private equity markt in 2008. De rente zou namelijk gaan oplopen en de economische verwachtingen zouden negatiever worden. Ingrid zat een half jaartje mis, maar had verder gelijk. Wie meer wil weten kan ik verwijzen naar onze scriptiebibliotheek, scriptiebegeleider w.w.wijnbeek@rug.nl, of PricewaterhouseCoopers (afdeling Corporate Finance, de sponsor). Waar we als RUG veel onderzoek naar gedaan hebben, zijn processen van financiering met private equity. Het gaat om een ingewikkeld geheel, waarbij het delen van risico en rendement fasegewijs

Korte Curriculum Vitae Wim Westerman

De heer Wim Westerman is geboren in Veendam in 1959. Hij is in 1983 afgestudeerd in Bedrijfskunde aan de RijksUniversiteit Groningen. Tot 1991 heeft hij voornamelijk op een middelbare school en op een polytechnische school gewerkt. Na 1991 was hij assistent professor op de Faculteit Bedrijfskunde van de RijksUniversiteit Groningen, waar hij in 2003 Ph.D behaalde. Inmiddels doceert de heer Westerman al 10 jaar lang het vak International Financial Management en draagt hij al zeven jaar bij aan onderzoeksvakken. Daarnaast doceert hij de master vakken Corporate Finance en Financial Management en neemt hij deel aan de vakken E-venturing, Corporate Valuation en Management Accounting. Hij is actief in de Multinational Finance Society. Hij is gespecialiseerd in het onderzoeksveld van financieel management (management control en directe investeringsprocessen). De focus is hierbij gericht op de financiële management aspecten van directe buitenlandse investeringen in Europa.


Oog voor de mens achter de cijfers.

Bij Rekenmeesters hechten we veel waarde aan een individuele benadering. Het is onze missie om financieel specialisten het werkklimaat te bieden dat zij zoeken. En dat gaat verder dan een warm welkom en aantrekkelijke arbeidsvoorwaarden. Persoonlijke aandacht, betrokkenheid en oprechte interesse is waar het bij ons om draait. Dat maakt werken met Rekenmeesters zo bijzonder. Of het nu gaat om een project of een vast dienstverband. Kijk maar eens op rekenmeesters.nl


pro memorie 15

Controller: To be or not to be Auteur: Berend van der Kolk en Rinze van den Akker

Wat zijn de toekomstperspectieven voor de masterstudent Controlling? Wat is de plek van controllers binnen een grote multinational? Deze en andere vragen stelden we aan Jacob Spiegelaar, revenue-controller bij de Shell Exploratie Divisie in de regio Europa. We wilden daarnaast te weten komen wat Jacob Spiegelaar heeft bewogen om, ondanks zijn opleiding tot accountant, te kiezen voor een baan in het bedrijfsleven in plaats van bij een accountantskantoor. De antwoorden hierop kregen we op een koude februariavond in het Feithhuis waar we met Jacob Spiegelaar een kop oliezwarte koffie dronken.

AVM (nu Accon AVM) begon hij te twijfelen aan de juistheid van de keuze om bij een accountantskantoor te werken. Omdat Spiegelaar dienstplichtig was, moest hij de balansen en resultatenrekeningen tijdelijk inruilen voor het uniform- en kazerneleven. Toen hij na zijn dienstplicht terugkwam op de arbeidsmarkt maakte hij definitief de keuze voor het bedrijfsleven en ging naar Shell. Momenteel zit hij weer deeltijd in de schoolbanken voor de Executive Master of Finance & Control die hij volgt in Groningen. De switch Zoals eerder gezegd, maakte Jacob Spiegelaar na zijn diensttijd de switch naar het bedrijfsleven. Tijdens zijn stagetijd bij AVM merkte hij dat het ‘vinken’ hem geen voldoening gaf: “Ik moest een middelgroot autodealerbedrijf met zeven vestigingen controleren. Zelf mocht ik het controleprogramma definiëren en uitvoeren. De eerste vestiging controleren was interessant, maar de volgende vestigingen werden steeds minder interessant; meer van hetzelfde. Hierna had ik een gesprek met mijn directe leidinggevende over mijn toekomst, hieruit bleek voor mij dat de vier à vijf jaar die hierop zouden volgen weinig zouden verschillen van waar ik toen mee bezig was.” Spiegelaar zegt daarnaast dat het verschil tussen werken als controller en accountant chargerend gesteld te vergelijken is met het verschil tussen waarde scheppen en waarde verifiëren; hij stelt dat accountants over het geheel genomen relatief weinig waarde toevoegen aan de bottom line van een organisatie.

“Ik wil scheppend bezig zijn in plaats van verifiëren en vinken.” Jacob Spiegelaar werkt als revenuecontroller bij Shell en is verantwoordelijk voor de opbrengsten van de Europese werkmaatschappijen bij Shell. Zijn verantwoordingsportefeuille bedraagt 25 miljard Euro. Jacob Spiegelaar is nu iets meer dan twee jaar revenuecontroller bij Shell Europa en geeft inmiddels leiding aan teams door heel Europa; onder andere in Noorwegen, Italië en Schotland. In de dertien jaar dat Spiegelaar werkzaam is bij Shell heeft hij negen verschillende banen gehad, onder andere in Kazachstan en Afrika. Jacob Spiegelaar heeft na het behalen van zijn HEAO diploma aan de Christelijke Hogeschool Windesheim een vervolgstudie gedaan tot AA met volledig gecertificeerde bevoegdheid. Dit houdt in dat hij ongeveer dezelfde taken mag uitvoeren als een RA, maar niet de titel draagt. Tijdens zijn stage bij het vroegere

Accountancy Jacob Spiegelaar werd meer getrokken door het advieswerk dan door het controlewerk. In het bedrijf waar Spiegelaar werkte, was het gebruikelijk dat vooral de meer ervaren werknemers op adviesplekken zaten. Het was dus niet mogelijk om snel op zo’n positie te komen. Ook dit speelde mee in zijn uiteindelijke keuze om niet als accountant verder te gaan. Over de accountantsopleiding en het carrièretraject denkt Spiegelaar dat dit een mooie mogelijkheid is om veel bedrijven in korte tijd te zien en ervaring op te doen. Bijkomend voordeel is dat je hierdoor ook een goede keuze kan maken voor een eventuele verdere carrière buiten de accountantskantoren. De opleiding tot accountant geeft daarnaast voldoende bagage voor de rest van je carrière.


16

pro memorie

“Ik wil graag met de laarzen in de modder staan.”

en gedocumenteerd worden. Spiegelaar zelf spreekt over een

“Ik heb een beetje medelijden met de jonge accountants die binnen komen bij ons tijdens de jaarrekening controle.” Na de master Controlling Na afronding van je opleiding kan je binnenkomen bij het recruitment van Shell. Door middel van het recruitmenttraject claimt Shell de best scorende 10% van de studentenpopulatie binnen te halen. De studenten die op deze manier intern worden opgeleid, worden klaargestoomd voor topposities binnen Shell. Spiegelaar zegt hierover dat verwacht wordt van deze ‘high potentials’ dat ze bij de hoogste managementfuncties terecht komen. Buitenland Shell heeft veel mogelijkheden om te werken in het buitenland omdat haar werkzaamheden zich bevinden op plekken waar doorgaans minder hooggeschoolden te vinden zijn. In Azië is dit nu aan het veranderen, maar in Afrika worden nog veel mensen door Shell als expat ingevlogen omdat de “brainpower” daar soms onvoldoende is. Jacob Spiegelaar zegt hierover wel dat alleen de echte toppers de kans krijgen om naar het buitenland te gaan, het is dus niet zo dat iedere starter die maar wil eenvoudig naar het buitenland kan. Huidige ontwikkelingen SOx heeft voor Shell grote implicaties op de controllersafdeling gehad. Shell moet veel meer documenteren dan eerst het geval was. Jacob Spiegelaar stelt dat om nu “in control” te zijn bijna een ‘overkill’ aan controlemaatregelen moet nageleefd

cultuurverschuiving: “De ‘trust me’ cultuur is de laatste jaren vervangen door de ‘show me’ cultuur.” De laatste tijd komt men een beetje terug van deze overkill aan controles en documentatie. “De vraag is wat de toegevoegde waarde is van de laatste 500 controles als er al 10000 zijn gehouden.” aldus Jacob Spiegelaar. “Effectiviteit van control: zo min mogelijk controles met optimale control.” is op dit moment het adagium op de controllersafdeling van Shell. Ook is Shell bezig met het ‘offshoren’ van basis accounting activiteiten. Shell heeft zes shared servicecenters over de hele wereld waar alle basis accounting activiteiten uitgevoerd (zullen) worden. Shell probeert zo efficiënt en effectief haar activiteiten uit te voeren en volgt hiermee een trend die is ingezet door verscheidene andere multinationals. Accountancy vs Controlling Omdat veel studenten van de opleiding Accountancy & Controlling worden bedolven onder de vele informatie die ze krijgen over het werken als accountant, kiezen veel studenten voor de master Accountancy in plaats van haar wat ondergesneeuwde broertje: de master Controlling. Daarbij is het relatief eenvoudiger om, eenmaal gekozen voor werken in de accountancybranche, te switchen naar het bedrijfsleven dan vice versa. Jacob Spiegelaar denkt dat veel studenten meegaan met de massa, dus de master Accountancy kiezen, en deze keuze niet bewust (genoeg) maken. Hij denkt dat studenten te weinig nadenken over de master Controlling omdat het carrièrepad van de controller minder duidelijk is in vergelijking met dat van de accountant. Wat belangrijk is voor een goede controller is dat hij of zij ook beschikt over goede soft skills. Spiegelaar merkt zelf dat dit


pro memorie 17 steeds meer een grotere rol gaat spelen: “De capaciteit van een

gaat solliciteren, je duidelijk weet om wat voor soort controller-

controller om (processen) te beïnvloeden is dikwijls belangrijker

functie het gaat en of je jezelf in een dergelijke rol kan vinden.

dan de vaktechnische kennis, bij accountants is deze verhouding anders.”

Waar ligt mijn hart?

“Als je goed bent is er veel mogelijk.”

Spiegelaar sluit af met te concluderen dat het belangrijk is om

Als gekozen is voor de master Controlling dien je voor jezelf

bewandelen. Dit houdt in dat je niet klakkeloos met de kudde

helder te krijgen welke kant je op wilt: de rol als independent score keeper, die iets meer afstandelijk naar de business kijkt, of juist de kant van businesspartner, die ín de business werkt en meedeverantwoordelijkheid neemt voor de beslissingen, met als doel resultaten te boeken. Jacob Spiegelaar werkt zelf volgens de laatste manier: “Binnen Shell kan je kiezen voor functie op

bewust te kiezen voor je master en het carrièrepad dat je wilt meeloopt, maar dat je jezelf bewust bent van je keuzes en de gevolgen die deze kunnen hebben. “Er is geen verkeerde keuze, de masters Controlling en Accountancy zijn beide een goede basis voor je verdere carrière. Stel jezelf bij het maken van de keuze tussen Accountancy en Controlling de vraag: ‘Waar ligt mijn hart?’”

‘corporate’ niveau op het hoofdkantoor of een functie dichter bij de business. Ik heb zelf voor de laatste gekozen omdat ik het leuker vind om dicht bij de business te werken en te zien wat er gebeurt: ik sta liever met mijn voeten in de modder.” Ook vindt hij het belangrijk om “waarde scheppend” bezig te zijn en niet alleen te verifiëren en een onafhankelijk oordeel te

Stel jezelf bij het maken van de keuze tussen Accountancy en Controlling de vraag: ‘Waar ligt mijn hart?’

vormen, zoals accountants doorgaans doen. Belangrijk is dus dat, voordat je voor een controllerfunctie binnen een organisatie

“Wij zijn de moneymakers van Shell.”


Het kan, behalve als niemand dat weet.


pro memorie 19

Een kijkje in de advieswereld Auteur: Ralph Lamboo en Lieke Bannink

Stantson is een jonge, dynamische onderneming met een duidelijke missie: Stantson kan processen verbeteren en verduidelijken en acties begrijpelijk en uitvoerbaar maken. Het is een adviesbureau voor vraagstukken op het gebied van control, processen en risicomanagement dat zich richt op het implementeren en verbeteren van het control systeem van een organisatie. Stantson werkt voor beursgenoteerde ondernemingen, overheden en andere grote landelijke instellingen. Wij hebben de oprichters Matthijs Colthoff en Mark de Poorter gevraagd naar hun ervaringen over het starten van een eigen onderneming en hoe het is om advieswerk uit te voeren. Hoe is Stantson tot stand gekomen? Mark en Matthijs kennen elkaar van hun baan bij het LUMC. Mark: “Bij het LUMC was men volledig gericht op het primaire proces, en ging men pas nadenken over verantwoording als er een accountant in huis kwam.” Mark en Matthijs hebben daar, met een aantal andere ‘operational auditors’, hun afdeling omgebouwd van een interne accountantsdienst naar een operational audit club. Mark: “Niet meer achteruit kijken, maar vooruit kijken. Risico’s identificeren en proactief kijken hoe risico’s beheerst kunnen worden.” Matthijs: “Bij een organisatie als een ziekenhuis word je snel gezien als de bedenker van bureaucratie en regels. Je

moest erg je best doen om te laten zien

Juridisch gezien zijn we als vennootschap

dat AO/IC meerwaarde heeft en dat mee-

onder firma gestart, en hebben twee

werken zin heeft.” Mark: “Na 3 jaar zijn

eenmanszaken aan elkaar geknoopt.

we gestopt in het LUMC, maar we hebben

Om fiscale redenen hebben we daar een

de mensen daar wel duidelijk gemaakt

holding met twee BV’s van gemaakt. De

wat interne controle is en wat je ermee

holding ProcesFocus is voor 50% eige-

kan. Met name medici willen gewoon

naar van Stantson. En een andere partij,

hun vak uitvoeren en niet bezig zijn met

onze joint venture partij Tacstone, is ook

interne controlemaatregelen.”

voor 50% eigenaar van Stantson. Jim

Matthijs: “We hebben eerst allebei als

Emanuels is de voormalige directeur van

adviseurs in dienstverband gewerkt en

Mark bij KPMG en is als de derde partner

daarna intern in een lijnorganisatie. Die

betrokken bij Stantson.

twee ervaringen zijn een mooie basis om zelf een onderneming te starten. Op deze

Op de vraag hoeveel mensen er mo-

manier kwam ProcesFocus tot stand, de

menteel werkzaam zijn bij Stantson

voorloper van het huidige Stantson.”

antwoordt Mark: “Momenteel zijn er 6 mensen werkzaam bij Stantson, daarna-

In het begin verkochten Mark en Mat-

ast zijn we nu bijna een half jaar bezig

thijs zichzelf op basis van hun CV’s voor

en druk met het werven en selecteren

interim management projecten. Het

van nieuw personeel. Maar wel met een

nadeel van interim management is dat

kritische blik, we hebben al veel kandi-

je gevraagd wordt puur op basis van je

daten op gesprek gehad.”

persoonlijke kwaliteiten en ervaring. En vervolgens ben je het trucje wat je al kon

Marktfocus van Stantson

aan het herhalen. Ondernemen is niet

Mark: “Er ligt in het midden tussen ac-

jezelf op een andere manier aan het werk

countancy en consultancy ergens een

helpen.

terrein waar wij ons bedrijf willen plaat-

Mark:”Maar als je dan midden dertig bent, sen. We willen ons profileren zoals de oude adviesbureaus van de grote accoundenk je over 20 jaar ben ik nog steeds mijn CV aan het verkopen. Daar zit voor

tancykantoren, voordat accountancy en

mij weinig perspectief in. We willen niet

advies volledig werden losgekoppeld van

dat klanten zaken doen met Matthijs of

elkaar. Deze adviestakken zijn een aantal

Mark, maar dat klanten zaken doen met

jaar geleden allemaal overgenomen door

Stantson. Daarom ga je nadenken over

grote partijen als IBM of Atos Origin.

hoe je dat vorm kan geven, niet als detacheringbureau maar in de consultancy.” Met het netwerk dat ze hebben opgebouwd tijdens al hun werkervaringen, proberen Mark en Matthijs nu een hoop klanten te bereiken. Zo hebben ze onder andere een joint venture gesloten met een bedrijf van oud collega’s. Mark: “Wat

“We willen ons profileren zoals de oude adviesbureaus van de grote accountancykantoren, voordat accountancy en advies volledig werden losgekoppeld van elkaar.”

wij hiervan verwachten is dat wij een bepaald idee hebben en zij de commer-

Onze focus ligt op het gebied van risico-

ciële slagkracht en het grote netwerk

en procesmanagement en niet op IT

waardoor wij een hoop klanten hopen te

gebied, zoals dat bij IBM en Atos Origin

bereiken.”

wel het geval is. Door de scheiding van


20

pro memorie

“Een consultant moet altijd minimaal een bladzijde meer gelezen hebben dan de klant.”

advies en controle werkzaamheden mo-

in vaste dienst te nemen. In een Associate

gen accountants nu niet meer adviseren

Er is voldoende vraag naar advieswerk,

model spreek je iemand aan op zijn zijn/

zoals ze dat vroeger deden.”

maar Stantson richt zich heel specifiek op

haar ondernemerscapaciteiten en deel je

een niche in de markt: vraagstukken op

de risico’s. Een andere optie om groei te

Matthijs:”Als een organisatie een groot

het gebied van control. Daar hoort de rol

realiseren is een aandeelhouder erbij, die

IT-project start, wil men bij voorkeur

van het tijdelijk vervangen van een hoofd

koopt zichzelf in en heeft bijvoorbeeld 20

niet dat de partij die functioneel over jou

boekhouding of het functioneel ontwer-

mensen bij zich. Alleen dan gaat het ten

business nadenkt dezelfde is als de IT

pen van een HR systeem niet bij. Je moet

koste van je eigen aandeel, hier moet je

leverancier. Het is vaak handig om er een

duidelijk zijn in waar je voor gevraagd wil

erg voorzichtig mee zijn.”

partij naast te hebben die de klant helpt

worden. En dus ook het juiste personeel

om functioneel na te denken, en de go-

zoeken dat daarbij past.”

ede vragen te stellen aan de IT leveran-

Mark: “Laatst was ik bezig met een fast close opdracht (gericht op het opti-

cier. Op die manier krijgt de organisatie

Hoe proberen jullie je klantenkring

maliseren van het afsluitingsproces) bezig

waar ze voor betaalt qua functionaliteit

uit te breiden?

bij een grote bank, waarbij ze op zoek

en kwaliteit.

Het belangrijkste is om klantrelaties te

waren naar een IT tool die dat kon gaan

onderhouden en je daarop te richten.

monitoren. Toevallig kwam ik toen bij

Daarnaast probeert Stantson in te springen in de markt die accountants maken. Accountants schrijven in Management Letters wat er allemaal mankeert aan het interne controleproces van ondernemingen. Stantson kan met haar diensten de mankementen aan interne controlemaatregelen van deze ondernemingen oplossen en optimaliseren. Hoe willen jullie groei van jullie onderneming bewerkstelligen? Matthijs: “De ondernemingsfase waarin we ons bevinden, noem ik de acrobaten fase. Als een acrobaat een trapeze act doet, moet hij er vanuit kunnen gaan dat de ander hem opvangt. Als startende onderneming ben je namelijk heel kwetsbaar. Als je veel massa hebt, kun je meer risico’s nemen dan wij op dit moment kunnen. In de fase waarin Stantson zich momenteel bevindt, moeten we heel kritisch zijn, bijvoorbeeld bij twijfel personeel niet aannemen.

CODA terecht, een bedrijf dat een tool

“Het belangrijkste is om klantrelaties te onderhouden en je daarop te richten.” Toen we begonnen zijn met Stantson hebben we een telefoonactie gehouden: de klanten van Tacstone (de joint venture partner) hebben we verteld over onze diensten en vice versa. Op deze manier zijn we het land in gegaan om te vertellen over Stantson, het introduceren van elkaar in elkaars netwerk. Mark: “Het Associate model, waarbij personeel deelt in verlies en winst van de onderneming, zie je tegenwoordig steeds meer voorkomen. Mensen zijn 20 jaar werkzaam geweest bij een accountantskantoor en willen interimmer worden of zelf een consultancy organisatie starten. Dit personeel is voor ons te duur en brengt teveel risico mee om

biedt voor de monitoring van rapportage processen. Omdat meerdere klanten van ons met dergelijke problematiek te maken hebben, zijn Matthijs en ik vervolgens met CODA aan de tafel gaan zitten, om een mogelijk samenwerkingsverband te creëren, zij vanuit de IT en wij vanuit advies. Wij hebben de kennis om het advieswerk om hun tool heen te doen. Deze samenwerking levert synergievoordelen voor CODA en Stantson op.” Een andere manier om klanten te verkrijgen, is bij iemand uit een specifieke branche, bijvoorbeeld de gezondheidszorg, te informeren naar mogelijke ontwikkelingen in de sector. Vanuit onze propositie kijken we vervolgens waar raakvlakken liggen en of we een oplossing kunnen bieden.” Hebben jullie een onderverdeling van klanten naar bedrijfstak op basis van ervaring?


pro memorie 21 “Onze toegevoegde waarde is het ontsluiten van de al aanwezige kennis en het samenbrengen ervan.”

Matthijs: “Advieswerk gebeurt voornamelijk binnen bepaalde organisaties: banken, verzekeraars, overheid en energiemarkt. Dat zijn sectoren waar een hoop gebeurt en proces- en risicomanagement onlosmakelijk is verbonden met de bedrijfsvoering. Wij hebben ervaring in die branches en worden daar ook voor gevraagd.Tenslotte hebben die organisaties ook de middelen om onze adviseurs in te huren”. Mark: “Elke sector heeft zijn aandachtsgebieden. Of je procesmanagement nou bij een elektronicagigant doet of bij een academisch ziekenhuis is wel iets anders, maar de achterliggende ideeën en principes (AO) blijven gelijk voor elke organisatie. Cultuur en begrip, hoe organisaties daar tegenaan kijken is vaak wel heel verschillend” Op de vraag of je onderzoek moet doen om je advieswerkzaamheden uit te voeren in sectoren waar je nog nooit actief in bent geweest, antwoordt Matthijs: “Ik heb een jaar bij een verzekeraar gezeten, toch wel een van meest complexe financiële organisaties, en dat is toch wel heel wat anders dan een productiemaatschappij. Bij een ziekenhuis is financiële administratie niet complex, complexiteit zit hem daar in het primaire proces maar minder op financieel gebied. Bij verzekeraars is dat andersom. Dus dan moet je er wel induiken, wil je een goede gesprekspartner zijn.” Wat is belangrijk bij advieswerk? Mark: “Het belangrijkste is dat je weet wat de klant beweegt, wat hij je vraagt en wat er in de organisatie speelt.

jpelijk jargon. Iedereen in een organisatie

“Het belangrijkste is dat je weet wat de klant beweegt, wat hij je vraagt en wat er in de organisatie speelt.” Als je naar een bank gaat, moet je weten wat een bank in hoofdlijnen ongeveer doet. Wat je niet aan klanten moet gaan vertellen, is dat je beter weet hoe de processen van de klant lopen dan zij zelf. Maar een consultant moet altijd minimaal een bladzijde meer gelezen hebben dan de klant. Je moet pragmatisch blijven en aansluiting houden bij wat er daadwerkelijk gebeurt en wat past bij de ambitie van de klant. Bij procesoptimalisaties ga je kijken naar de huidige situatie en vervolgens definieer je waar je naar toe wilt: je definieert doelstellingen. Ik zeg niet wat je als klant fout doet, maar probeer jou er toe te verleiden het zelf te zeggen. Wat je eigenlijk doet, is over processen heen kijken: globaal, puur vanuit analytisch vermogen en met gezond verstand. Je probeert mensen van verschillende afdelingen bij elkaar te krijgen, om zo samen de problemen op te lossen. Vaak is het moeilijk om intern die informatie los te peuteren als iemand zijn eigen ding wil (blijven) doen, als externe is dit makkelijker. De oplossing ligt in de organisatie zelf, de manier waarop je deze eruit haalt en presenteert is je toegevoegde waarde als adviseur. Matthijs: “Wat onze toegevoegde waarde is? Het ontsluiten van de al aanwezige kennis en het samenbrengen ervan en dat dan niet in een onleesbaar of onbegri-

moet hetzelfde beeld krijgen.” In hoeverre komen grote accountantskantoren in jullie vaarwater? Matthijs: “Er is sprake van krapte op de markt, er is veel vraag en daarom bestaat er naast de accountantskantoren een markt voor Stantson. De grote bedrijven kunnen soms niet meer diensten leveren, ze zijn vaak uitverkocht. Wij hebben veel kennis en ervaring en een groot netwerk om onze klanten van dienst te kunnen zijn. Daarnaast zijn wij ook onderscheidend van de gevestigde partijen. Producten en diensten zijn kopieerbaar. Ik kan een heel werkprogramma schrijven voor procesverbeteringen en daar kan iedereen mee van start gaan. Alleen de manier waarop het programma wordt uitgevoerd, maakt het onderscheid. Hoe we groeien, met wie en welke opdracht we voor welke klanten accepteren, waarborgt dat we dat op die manier blijven doen.” Mark: “We hebben veel minder overhead dan grote kantoren en letten erop niet onnodig geld uit te geven. Op deze manier kunnen wij qua tarifering voordeliger zijn dan grote adviesorganisaties. En je krijgt er evenveel ervaring voor.” Keuzeadvies voor studenten: Accountancy of Controlling? Matthijs: “Allereerst wil ik aangeven dat niet opleiding, maar werkervaring en communicatieve vaardigheden het meest bepalend zijn voor een goede carrière.


22

“Niet opleiding, maar werkervaring en communicatieve vaardigheden het meest bepalend zijn voor een goede carrière.” Mark: “Voor ons heeft de RA-titel zeker meer waarde dan de RC-titel, veel organisaties denken nog zo. Het is leuk dat je naar de toekomst kijkt en zo een keuze moment creëert. Maar doe je het vroeg of doe je het in het midden van je carrière? Een RA-titel heeft meer waarde, het is echt een vak. Controller is een afgeleid vak van accountancy.” Matthijs: “In 90% van de advertentieomschrijvingen voor een controller staat RA aangegeven en RC tussen haakjes. Een ander aspect is dat accountancy een vakgebied is waarbij je een titel nodig hebt om bepaalde tekenbevoegdheid te krijgen. Een controller kan ook kunstgeschiedenis gestudeerd hebben, maar wel de processen snappen. Vanuit de wet is er geen titel gevraagd zoals bij accountancy.” Op de vraag of ze verwachten dat de RC-titel een inhaalslag gaat maken op de RA-titel antwoordt Matthijs: “Naar mijn idee is dat heel beperkt. Er zijn niet veel klanten die denken dat een RC-titel echt een streepje voor heeft. Een RA-titel en ervaring in de accountancy heeft op dit moment nog een duidelijke voorkeur.” Tips voor (startende) studenten Mark: “Maak je studie af, want als je eenmaal begonnen bent met werken wordt het heel lastig om de studie af te ronden. Dat blijkt in de praktijk.”

“Maak je studie af, want als je eenmaal begonnen bent met werken wordt het heel lastig om de studie af te ronden. Dat blijkt in de praktijk.” Matthijs: “Klanten hechten niet veel waarde aan extra titels, dit moet je alleen voor jezelf doen, omdat je het interessant vindt of er een bepaalde deur mee

pro memorie

opent.”

groot kantoor aan de slag te gaan, om zo

Mark: “Ik zou ook aanraden veel ervar-

veel klanten en sectoren te bezichtigen

ing op te doen bij grote kantoren. Begin

en hierna een keuze te maken.”

bij een groot kantoor, dan begin je bij

Matthijs: “Het leuke van een organisatie

de basis en het staat heel goed op je

als de onze is dat we zijn nu relatief klein

CV. Je moet je wel realiseren dat zulke

zijn, maar wel bezig zijn met uitbreiden,

organisaties piramidaal van opbouw zijn,

je mag over alle ondernemingsaspecten

waardoor het steeds smaller wordt aan

meedenken en helpen mee ontwikkelen

de top. Je moet oppassen dat je niet een

aan een bedrijf waar je je thuis kan

doodlopende straat inloopt.

voelen. Belangrijk is dat je kijkt naar wat

Matthijs: “Je moet ook leren werken,

bij jou past.”

als ik naar mijn eigen carrière kijk. Het werken met sommige mensen in organi-

Als je adviseur wil worden is het belan-

saties heeft mijn enorm gevormd. Als

grijk dat je weet waar je over praat, je

interimmer zit je vast op een bepaald

basiskennis over processen moet heel

niveau en traject. De kans om te leren

goed zijn. In bedrijfsvoering en adminis-

is dan beperkter.” Uiteindelijk is een

tratie zit een bepaalde logica die je goed

omgeving belangrijk waar je het naar

onder de knie moet hebben. Je moet

je zin hebt, je gewaardeerd voelt en die

analytisch kunnen denken. De basisken-

voldoende kans biedt om verantwoordeli-

nis is belangrijk, daarnaast zijn je houd-

jkheid op te pakken en zaken te leren.

ing en persoonlijkheid zo niet nog veel

Of dat in een grote dan wel binnen een

belangrijker. Als deze laatste niet goed

kleine organisatie is, maakt uiteindelijk

zijn, is het lastig om adviseur te zijn. De

niet zoveel uit. Het is meer een kwestie

drie voorwaarden om adviseur te worden

van persoonlijke smaak en voorkeur.

zijn dat je zowel de inhoudelijke basis, als houding en persoonlijkheid goed moeten

Mark: “Als je een paar jaar bij een ac-

zijn. Als je presenteren moeilijk vindt, en

countantskantoor werkt en denkt dat

het niet leuk vindt om jezelf te verkopen

je eigenlijk iets anders wilt, maar het

dan moet je geen adviseur worden. Con-

niet kunt vinden, ga dan bijvoorbeeld

sultancy is een mensenbusiness, je hebt

naar consultancy kijken. Een andere

heel veel direct contact met mensen.

mogelijkheid is om bij een lijnorganisa-

Je karakter is daarom heel belangrijk

tie controller te worden. Daarnaast kan

binnen het adviesvak. Heb je bepaalde

je ook gaan adviseren en projectmatig

eigenschappen niet, dan kan je misschien

werken zoals bij accountancy, of je gaat

beter controller worden bij een staande

de lijn in en wordt onderdeel van het

organisatie. Voor de échte adviseurtypen

managementteam. Die keuze komt op

zal een baan als controller niet genoeg

een gegeven moment in beeld. Op dat

uitdaging bieden.

moment zijn wij, of organisaties zoals Stantson, ook een partij die jou kunnen helpen om adviseur te worden. En als je dat niet wilt, kan je op een stoel gaan zitten en zeggen prima ik hoef dat allemaal niet, ik stuur liever gewoon een aantal mensen intern aan.” Op de vraag of je ook direct na je master aan de slag kan gaan bij een onderneming zoals Stantson antwoordt Mark: “Als je heel bewust bent welke richting je op wilt, dan kan dat. Het is verstandiger als je nog enigszins twijfelt om eerst bij een

“Voor de échte adviseurtypen zal een baan als controller niet genoeg uitdaging bieden.”


pro memorie 23 Mark De Poorter

Pro Memorie Forum Auteur: Koen ter Braack en Rick ten Elzen

Het bestaat al een tijdje, maar er zijn nog maar weinig Pro Memorianen die de weg naar het forum weten te vinden. En dat is toch jammer. Het forum van Pro Memorie is een prima aanvulling op je bestaande bookmarks. In de eerste plaats al omdat je via het forum nog beter in contact kan komen met je mede studenten over uiteenlopende zaken.

Mark heeft bestuurskunde gestudeerd. Na een aantal tussenstapjes kwam hij terecht bij KPMG, bij het onderdeel Management Services. De taken die hij daar uitvoerde zaten tussen accountancy en consultancy in. Al snel besloot hij dat hij de adviestak prefereerde en is hij overgestapt naar KPMG Consulting. Hij heeft daar gewerkt als adviseur op het gebied van risico- en procesmanagement met betrekking tot de financiële onderdelen van organisaties. In totaal heeft hij ongeveer 6 jaar voor KPMG gewerkt. Hierna wilde hij in een staande organisatie werken. Toen er een functie bij het LUMC vrij kwam is hij hiervoor gegaan. Samen met Matthijs heeft hij 3 jaar voor dit ziekenhuis gewerkt als manager van de AO/IC & Audits afdeling, waarna ze samen de stap hebben gezet naar het zelfstandig ondernemerschap.

“Het forum van Pro Memorie is een plek waar je als accountancy & controlling student over diverse zaken je stem kan laten horen.” Het forum is opgedeeld in een algemeen, vereniging en studie gedeelte. In het studiegedeelte kun je mede studenten om hulp vragen bij die ene prangende opdracht van internal control: grondslagen of auditing II. Ook kun je in dit gedeelte al je overbodige studieboeken aanbieden, of voor een appel en een ei een studieboek van een mede student over nemen. In het verenigingsgedeelte kun je alles lezen over de talrijke commissies die Pro Memorie rijk is. Word je ’s nachts wakker met de vraag wie ook al weer de voorzitter van Almanakcommissie was? Geen nood, het Pro Memorie forum weet het antwoord! Natuurlijk kun je in het verenigingsgedeelte ook napraten over alle activiteiten binnen en buiten Pro Memorie. Napraten over de pokeravond, blufte je tegenstander nu wel of niet, of lezen wat studenten vonden van de ALV, het is allemaal mogelijk. Tot slot is er het algemene gedeelte. Zoals de naam al doet vermoeden kun je hier zeer uiteenlopende zaken kwijt. Allereerst wordt hier door de redactie de stelling gepubliceerd waar naar hartenlust over gediscussieerd kan worden. Zoals bekend wordt aan deze discussie in elk magazine een artikel gewijd, dus schroom niet je mening te laten horen! Onder het kopje nieuws valt eigenlijk alles wat de naam al doet vermoeden: nieuws.

Matthijs Colthoff

Interessante stukken over de klassieke accountantsverklaring, de beloning van de accountant of de toekomst van het Nederlandse autoconcern Spyker passeren hier de revue. Maar ook het aantal Michelin sterren van diverse restaurants blijft niet onbesproken. Tot slot is er in het algemene gedeelte ook plek voor zin & onzin. Hierbinnen past eigenlijk alles, waaronder foto’s van borrels die zeer de moeite waard zijn om te bekijken. Hoewel diverse leden al de weg hebben gevonden naar het forum van Pro Memorie, zouden dat er toch nog een stuk meer kunnen zijn! En dat is zonde, want op het forum kun je gebruik maken van de kennis van al je mede Pro Memorianen, wanneer je vast zit bij het maken van een opdracht. Of je kunt gezellig napraten, of ouwehoeren over zeer uiteenlopende onderwerpen op een regenachtige middag in maart.

Matthijs heeft eerst bedrijfskunde aan de Haagse Hogeschool gestudeerd. Hierna is hij gaan werken bij accountantskantoor Arthur Andersen. Zijn interesse voor consultancy heeft hem ertoe gebracht aan de slag te gaan bij Andersen Consulting (Accenture). Tijdens zijn werk als consultant heeft hij zijn MBA gehaald. Vervolgens is hij bij het ziekenhuis in Leiden (LUMC) gaan werken op de afdeling AO/IC & Audits.

Het forum is voor mij (Rick) een ideale manier om eens met medestudenten te discussieren over actuele nieuwsberichten m.b.t. accountancy. Verder is het een prima plek om ‘overbodige’ studiematerialen te regelen van je medestudenten die al een stukje verder zijn met de studie. Deze kunnen via het forum ook vaak goede tips geven over tentamens die zij al gehaald hebben maar waar jij net mee begint te leren. Wat zijn de hoofdzaken bij bepaalde vakken en welke onderwerpen hoef je eigenlijk nauwelijks te leren? Het forum kan ook hier uitkomst bieden. Tot slot is het forum natuurlijk een ideale plaats om na te praten over een gezellige borrel en om de foto’s met elkaar te delen. Deze ‘napret’ is vaak erg leuk en dit is dan ook één van mijn favoriete onderdelen van forum!


Mazars is ontstaan uit een fusie tussen Mazars en Paardekooper&Hoffman

24

Ga verder met Mazars.

pro memorie


pro memorie 25

De controller is de nieuwe financiële omgeving Auteur: Dhr. D. Swagerman

Veel van het denken over de controllersfunctie heeft nog

eraged’ -onderneming. De aandelen van een dergelijke onder-

betrekking op de traditionele financiële structuren. Het zijn

neming worden dan gekarakteriseerd als een call-optie op de

ondernemingen die zijn gefinancierd met een mix van vreemd

residuele kasstroom.

en eigen vermogen. Aldus wordt het vermogen aangewend voor de operationele activiteiten aan de linker zijde van de balans.

De controller die actief is met het monitoren van de activiteiten

Momenteel is sprake van belangrijke financiële innovaties welke

aan de linkerzijde van de balans is daadwerkelijk bezig aan het

relevant zijn voor de controller. In dit verband gaat het om

bijdragen van het creëren van waarde van de onderneming. De

de concepten, zoals; ‘adjusted present value’ (APV) en reële

moderne controller is dus niet alleen een boekhouder, maar veel

optie-benadering. Beide methoden zijn voor de controller in de

meer ook een moderne financieel manager. Hij of zij is dan de

nieuwe financiële omgeving van hedge funds en private equity

niet alleen het bedrijfseconomisch geweten van de onderne-

relevant. Vandaar dat het onderdeel finance in het curriculum

ming maar ook tevens het financiële geweten. De functie wordt

van de Controllersopleiding ook zo is versterkt.

door de ontwikkelingen behoorlijk opgerekt.

De waarde van een bedrijf wordt bepaald door de contante waarde van de vrije kasstromen die door de exploitatie van activiteiten wordt verkregen. Het leidt in de praktijk tot onzekere en risicovolle kasstromen en dus tot operationele risico’s. Dit zijn niet de risico’s die voortvloeien uit de keuze van de financieringsstructuur aan de passiefzijde van de balans. Er wordt in eerste instantie van uit gegaan dat de onderneming geheel ‘unleveraged’ met eigen vermogen is gefinancierd. Bij APV gaat het ook om de waarde van de ‘side-effects’ aan te geven. Deze ‘side-effects’ van ‘debt-financing’ worden bij de traditionele DCFbenadering echter “verstopt” in de veelal constant veronderstelde disconteringsvoet (‘WACC’). In de APV-benadering worden de ‘side-effects’ van ‘debt-financing’ expliciet zichtbaar gemaakt in de kasstromen. Verder verdient deze benadering de voorkeur in een private equity context omdat het gebruik van de traditionele DCF-methode met name tot zijn recht komen als er sprake is van constante vermogensverhoudingen. Bij een LBO is daar geen sprake van. Uiteindelijk zal een analyse met behulp van de APV dan wel dan wel met de klassieke DCF-methode de hetzelfde resultaat opleveren. Een andere belangrijke financiële innovatie die de controller direct raakt is het gebruik van de reële optie-benadering. Reële opties hebben per definitie betrekking op de operationele activiteiten. Deze opties kunnen worden omschreven als de ‘opportunities’ waarover het management in de toekomst beschikt. Met deze opties kan de flexibiliteit beter in ogenschouw worden genomen en daarmee risico’s worden beperkt. Vele managementbeslissingen zijn in wezen te vertalen in reële optie termen: investeringen worden uitgesteld, of er wordt additionele informatie verzameld voordat uiteindelijk de beslissing wordt genomen. Kijkend naar de rechterkant van de balans dan is de optiebenadering uiterst relevant als het gaat om een ‘highly-lev-

Dhr. D. Swagerman Dhr. Swagerman is de directeur van de Post Master Controllersopleiding aan de RuG en gaf voorheen ook les als docent voor Management Control. Daarnaast is hij een onafhankelijke management consultant op het gebied van financieel management. Dhr. Swagerman heeft aan de UvA gestudeerd en in de VS een master`s degree gehaald in Business Administration.


26

pro memorie

Aan het werk: Controlling! Door: Jan-Jaap Snoep Geboortedatum: 01-05-1982 Woonplaats: Groningen Werkgever: Aegon, Leeuwarden Studie: Postmaster Controllersopleiding, Groningen

Bij deze wil ik jullie motiveren om te kiezen voor het controllersvak. Net als jullie heb ik in Groningen gestudeerd. Via de faculteit Bedrijfskunde heb ik de variant Accountancy gevolgd. Voor mij was dat toen een logische keuze, want mijn interesse ging altijd al uit naar de financiële richtingen. Achteraf ben ik ook erg blij met mijn keuze voor deze richting, aangezien ik de financiële en bedrijfskundige vakken altijd met veel interesse altijd gevolgd heb. In de laatste jaren van mijn studie moest ik gaan nadenken over de volgende stap. Omdat er toen nog geen aparte richting Controlling bestond, leek het werken in de Accountancy me de logische keuze. Dit idee ging me echter steeds meer tegenstaan, omdat ik weinig plezier beleefde aan de ‘echte’ Accountancy vakken: Internal Control en Auditing. Mijn interesse ging met name uit naar vakken als OMC, OMAV en financieringsvakken. Daarom heb ik ervoor gekozen de variant Financieel Waardemanagement erbij te doen. Na de studie heb ik werk gevonden dat aansluit bij mijn interesses: ik ben aan de slag gegaan bij Aegon en daar ben ik nu werkzaam als controller. Kiezen voor het controllersvak kan ik iedereen aanraden, je merkt dat je door de aard van je werkzaamheden veel meer met de toekomst bezig bent dan met het verleden. Een sterk punt vind ik ook dat er niet alleen naar de resultaten gekeken wordt, maar ook naar de (zachte) verklarende oorzaken. Bij Aegon zie ik dat gebeuren door bijvoorbeeld de grote focus op klanttevredenheid, maar ook in het meten van de werkvoorraden bij polisverwerkingsafdelingen. Een groot voordeel van het uitoefenen van het controllersvak bij een grote werkgever is de veelheid aan richtingen die je kunt kiezen: Management Control bij Aegon is opgedeeld in vijf afdelingen die zich ieder op een ander gebied richten. Zelf ben ik nu werkzaam op de afdeling Risk Control. Deze afdeling houdt zich bezig met de controle op financiële risico’s die worden gelopen. Wanneer je besluit om controller te worden, bieden veel bedrijven je aan om de studie tot Register Controller te volgen. Een jaar geleden kreeg ook ik deze mogelijkheid en met veel plezier ga ik nu op vrijdag weer naar het Zernike. Het mooie van deze opleiding vind ik dat de RC-opleiding veel breder is in het aanbod van vakken dan de RA-opleiding. Naast de accountingvakken ligt de nadruk ook sterk op financieringsvakken, zoals: Treasury Management, Corporate Finance en Financieel Management. Na het afronden van deze opleiding mag je jezelf ���Executive Master of Finance and Control’ noemen, een titel die internationaal aanzien geniet. Behalve van de vakken leer je ook veel van je medestudenten, die vaak ook afkomstig zijn van grote bedrijven zoals Shell, Akzo Nobel en TNT. Wat mij tot slot aanspreekt, is dat de RC-opleiding iets kleinschaliger is dan de RA-opleiding, zodat je iedereen kent en snel iets kan regelen. Wanneer jij je ook meer aangetrokken voelt tot het controllersvak, raad ik je van harte aan de richting Controlling in overweging te nemen. Voor vragen kun je altijd contact opnemen met mij of met het hoofd van de Controllersopleiding, Dirk Swagerman.


pro memorie 27

Stelling:

De registercontroller van vandaag,

is de CFO van morgen

Auteur: Koen ter Braack

De afgelopen maanden was het weer mogelijk om te reageren op een stelling, gerelateerd aan het thema van deze editie van het Pro Memorie magazine. De stelling waar Promemorianen haar licht over konden laten schijnen, luidde ditmaal als volgt: ‘De registercontroller van vandaag, is de CFO van morgen, in plaats van de registeraccountant’.

JP (4de jaarsstudent) is het hiermee eens. Het is volgens

Hoewel de accountancy een bijzonder boeiend en interessant

soon beschikt. Het kennisniveau van zowel de RA als RC zullen

vakgebied is, blijkt het voor veel studenten toch een springplank naar het bedrijfsleven te zijn. Als accountant sta je in de unieke positie zeer diverse bedrijven van dichtbij mee te maken. Dat is bijzonder nuttig voor je persoonlijke ontwikkeling. Voorheen stond de opleiding tot registeraccountant dan ook garant voor een prima carrière in de accountancy, dan wel in het bedrijfsleven. Maar geldt dit nog steeds? Wordt het huidige accountantsberoep niet steeds meer een specialisme, waardoor de accountant van vandaag niet meer zo breed georiënteerd is? Enkele jaren terug was de RA-opleiding de enige financieel administratieve opleiding van niveau. Tegenwoordig is het mogelijk aan zeven universiteiten een opleiding tot registercontroller te volgen. Een opleiding waar je leert van binnenuit naar een organisatie te kijken, met de focus op de toekomst. Een accountant kijkt in het beginsel van buitenaf naar een organisatie, waarbij per definitie die focus ligt op de

hem niet zozeer de opleiding die bepalend is, maar vooral de aansluiting op de positie die van belang is. Het invullen van een CFO functie hangt volgens JP erg af van onder meer de setting waarin een bedrijf opereert. Afhankelijk van de setting zal een RC of een RA beter op zijn plek zijn. Hij denkt dat ook dat beide ‘manieren’ van denken belangrijk zullen blijven in het bedrijfsleven. Wietse (5de jaarsstudent) sluit zich bij deze mening aan, maar wil daar nog het een en ander aan toevoegen. Hoewel de opleiding en daarbij behorende titel belangrijk zijn, denkt hij dat het uiteindelijk zal draaien om de competenties die een perverschillend zijn, maar uiteindelijk valt alles bij te leren. Uiteindelijk gaat het om wie je bent en hoe je jezelf opstelt. Als je iets echt wilt, maakt het niet uit of er RA of RC achter je naam staat. Wat telt is dat je jezelf in de praktijk dient te bewijzen. Ilonka (3de jaarsstudent) wil hieraan toevoegen dat de RA door zijn bredere kennis van diverse huishoudens misschien wel een voordeel heeft tegenover de RC. Een RC zit volgens haar jaren in dezelfde organisatie, terwijl de RA een frisse wind mee kan nemen uit zijn ervaringen opgedaan als controlerend accountant. Een andere invalshoek wordt door Lieke (3de jaarsstudent) aangevoerd. Volgens haar wordt er tot nu toe meer waarde aan een RA-titel gehecht dan aan een RC-titel. Toch lijkt het erop dat de opleiding tot registercontroller een inhaalslag aan het maken

verantwoording van het verleden. Al met al veel stof tot discussie.

is. Waar het uiteindelijk om draait, is de positie die je met je

Henk-Jan (4de jaarsstudent) waagt zich als eerste in de discussie

ook af hoeveel studenten uiteindelijk nog voor de RA-opleiding

en stipt aan dat waar het uiteindelijk om draait, is dat de CFO over voldoende kennis van de organisatie en haar financiën beschikt. Hij vindt wel dat opleiding hierin een belangrijke rol speelt. Toch realiseert hij zich ook dat tussen het moment waarop de opleiding is afgerond en het bereiken van de functie van CFO een grote tijdsperiode zit. In die periode is er voor de RA voldoende gelegenheid om zich te ontwikkelen, zodat je jezelf uiteindelijk ook kwalificeert als een geschikte CFO. De opleiding tot RC kan in die zin dus wellicht beter voorbereiden, maar volgens Henk Jan zijn er ook wegen die naar de CFO functie leiden, waaronder het RA-traject.

opleiding op de arbeidsmarkt kan innemen. Ze vraagt zich dan zullen gaan, wanneer de RA van vandaag niet meer de CFO van morgen is. De piramidestructuur van de accountantskantoren laat een grote toestroom van RA’s in de accountancy ook niet toe. Welke doorgroeimogelijkheden zijn er nog voor de registeraccountant als daarbij opgeteld wordt dat de registercontroller beter in staat is de CFO functie te bekleden?

Wil jij ook reageren op de volgende stelling? Ga dan naar www.pro-memorie.com/forum en laat je mening horen!


Meer ambitie, meer durf, meer richting. Ambitie zet de zaak in beweging. De ambitieuze adviseur ontdekt de ambities van zijn klant. Er ontstaat een wisselwerking die elkaar tot grotere hoogte stuwt. KroeseWevers biedt haar medewerkers de ruimte om richting te kiezen, zich te ontwikkelen en door te groeien tot professional in audit, accountancy of ďŹ scaliteit. Met onze ambities kan de ondernemer zijn voordeel doen. Uitgerust met specialistische kennis en moderne tools durven wij de vraagstukken van de ondernemer aan te pakken en hem richting te geven bij het maken van zijn keuzes. Als lid van het internationale netwerk van accountants- en advieskantoren, Nexia International, kunnen wij onze relaties waar ook ter wereld de weg wijzen.

Almelo 0546 - 82 14 28

Deventer 0570 - 61 30 92

Doetinchem 0314 - 39 91 00

Emmen 0591 - 65 78 00

Enschede 053 - 850 49 00

Hengelo (O) 074 - 256 11 50

Oldenzaal 0541 - 53 06 66

Raalte 0572 - 36 22 33


pro memorie 29

Interview MAK Symposium Wat willen jullie betekenen voor de A&C studenten? Het MAK Symposium is een unieke activiteit in het geheel van activiteiten dat Pro Memorie aanbiedt: het is de enige activiteit waaraan alleen kleine en middelgrote kantoren deelnemen. Wij willen de student graag ook bekend maken met deze kantoren, zodat ze gefundeerd de beste keuze kunnen maken met betrekking tot hun toekomstige werkgever. Hoe zijn jullie op het thema ‘Kwaliteit’ gekomen? Nieuwe wet- en regelgeving en wat dat betekent voor de minder grote kantoren is nog steeds een ‘hot’ onderwerp binnen de accountancy. Het gevaar om regelgeving als thema te kiezen, is dat het al snel een heel technisch en saai verhaal wordt. Dat wilden we uiteraard voorkomen. Overleg met Wilma Hosang van SRA (hoofdsponsor van het symposium) heeft geresulteerd in een thema dat eigenlijk aan de basis van de regels staat en ook nog aantrekkelijk is: KWALITEIT! Wat zijn je bezigheden naast je studie en commissiewerk? Maayke: naast mijn studie en commissiewerkzaamheden werk ik op zaterdag als countermedewerkster bij Albert Heijn te Kampen. Ook ben ik student-assistent bij de vakgroep Accountancy om promovendus Olof Bik te helpen met zijn onderzoek. Daarnaast houd ik van dansen, zingen en gezellige dingen doen met vrienden. Marscha: ik doe veel aan fitness en ik doe ook graag gezellige dingen met vrienden. Verder ga ik bijles geven.

Marscha: ik heb niet echt een bepaald persoon als groot voorbeeld, maar ik heb bewondering voor mensen die precies weten wat ze willen in het leven en het nog realiseren ook. Corné: Ebo Roek de dagvoorzitter, want hij heeft het gewoon helemaal. Jelte: Jason Polakow is mijn grote held. Naast professioneel windsurfer is hij ook nog een succesvol zakenman. Met zijn zelf opgerichte windsurfmerk ‘JP-australia’ is hij één van de marktleiders in de windsurfindustrie. Het lijkt mij mooi om op zo’n manier van je hobby je werk te maken. Marit: er is niet één persoon in het bijzonder die ik bewonder. Eigenlijk heeft iedereen wel iets leuks, slims, liefs, grappigs...  Als je je commissiegenoten met een dier moet vergelijken, welk dier zou dat dan zijn en waarom?

Corné: ik hou me veel bezig met korfbal en af en toe doe ik aan zaalvoetbal. Verder drink ik regelmatig een pilsje met vrienden.

Maayke Bordercollie Als voorzitter houdt Maayke alle schaapjes bij elkaar. De bordercollie behoort tot de intelligentste hondenrassen, is sierlijk en enorm trouw.

Jelte: naast mijn studie en Pro Memorie ben ik ook actief bij windsurfvereniging SurfAce. In de zomermaanden besteed ik dan ook veel tijd aan windsurfen. In de winter hou ik mijn conditie op pijl met klimmen en fitness en verder werk ik ieder weekend bij Skischool Groningen als snowboardleraar. De rest van de tijd vul ik op met borrels, feestjes en andere gezellige activiteiten.

Marscha Eekhoorntje Net als de eekhoorn heeft Marscha een hoog knuffelgehalte en is zij schattig klein van stuk. Marscha let bovendien als penningmeester heel goed op de verzamelde nootjes!

Marit: naast m’n studie en het MAK Symposium werk ik in het weekend bij de Bruna op het station in Leeuwarden en sinds kort ook in Groningen. Daarnaast tennis ik veel en skeeler en squash ik af en toe. Ik doe veel gezellige dingen met vrienden en ben graag creatief bezig. Wie is jouw grote voorbeeld/held en waarom? Maayke: het is een beetje cliché, maar ik denk toch dat mijn moeder mijn grote voorbeeld is. Ik heb enorm veel respect voor haar, met name voor de manier waarop ze mij en mijn broertje heeft grootgebracht.

Corné Walvis Walvissen eten jaarlijks 6 miljoen ton voedsel en zijn geliefd bij de Japanners. Lijkt ons duidelijk.. toch? Jelte Pinguin Surf’s up! Jelte vertoont duidelijk enige overeenkomsten met de pinguin: hij is een echte sneeuw- en waterliefhebber. Alleen het broeden op een ei ziet hij niet zo zitten… Marit IJsvogeltje IJsvogels zijn gezellige en sociale vogeltjes. Bovendien zijn ze, net als Marit, heel creatief en kleurrijk, én zijn ze heel zeldzaam!


30

pro memorie

Verslag Mak symposium: ‘Kwaliteit tussen droom en daad’ Op 27 februari jongstleden vond alweer de derde editie van het Middelgrote Accountantskantoren Symposium plaats. Thema van de dag was “Kwaliteit – tussen droom en daad”. Op de zeer sfeervolle locatie ‘Het Kasteel’ volgden zeventig aanwezigen het programma gevuld met lezingen, workshops, een borrel met informatiemarkt en een businessdiner. Dhr. Ebo Roek, directeur vaktechniek en educatie van De Jong & Laan en voorzitter van de commissie vaktechniek bij de SRA, leidde de dag in goede banen. Stellingen In de periode voorafgaand aan het symposium beantwoordden studenten stellingen die betrekking hadden op kwaliteit en op de verschillende deelonderwerpen die op de dag zelf aan de orde zouden komen. Dhr. Roek opende zijn presentatie met de uitkomsten hiervan. Opvallend hierbij was dat de meerderheid van de respondenten denkt dat het werk van de accountant minder afwisselend is geworden door de nieuwe wet- en regelgeving. Bovendien vindt de helft van de stellingnemers dat een accountantskantoor dat geen vergunning krijgt, geen bestaansrecht heeft. Dhr. Roek acht het persoonlijk verstandig voor een kantoor om de vergunning toch aan te vragen, omdat naast controlewerkzaamheden vaak ook andere opdrachten kunnen worden uitgevoerd. Juist deze opdrachten zijn lucratief en nemen bijna 85% van de totale omzet voor hun rekening.


pro memorie 31

Regelgeving in de praktijk Na een zeer verhelderende lezing van dhr. Roek over de nieuwe wet- en regelgeving, ging dhr. Santinge (Accon AVM) dieper in op de uitwerking hiervan in de praktijk. Voor hem is de nieuwe wet- en regelgeving vooral een manier om iedereen scherp te houden. Op de vraag of hij vindt dat de kwaliteit van de audit daadwerkelijk

“Vóór de nieuwe wet- en regelgeving zat alles wel in het koppie, het werd alleen niet gedocumenteerd”.

wordt verbeterd, moest hij ontkennend antwoorden: “Vóór de nieuwe wet- en regelgeving zat alles wel in het koppie, het werd alleen niet gedocumenteerd”. De algehele houding van de sprekers ten opzichte van de nieuwe wet- en regelgeving was beduidend positiever dan op het MAK Symposium 2007. Dhr. Roek merkt deze ontwikkeling in de praktijk ook op en stoort zich dan ook aan Stichting Wakkere Accountants die roet in het eten tracht te gooien. “Deze accountants willen zo min mogelijk last ondervinden tijdens het binnenhalen van hun bonussen”. Risicobeheersing in het MKB Dhr. Lok (Berk accountants en adviseurs; docent aan de VU) ging in op risicobeheersing in het MKB en de invloed daarvan op de werkwijze van middelgrote accountantskantoren. Ook mkb-ondernemingen beheersen hun risico’s, alleen vaak minder formeel en expliciet dan multinationals. De accountant dient zijn

“Deze accountants willen zo min mogelijk last ondervinden tijdens het binnenhalen van hun bonussen”.

werkzaamheden hierop af te stemmen, waardoor de uiteindelijke kwaliteit van de controle gewaarborgd blijft. “De kwaliteit van de audit van big four kantoren is niet hoger dan die van middelgrote kantoren, deze laatste dienen hun controle alleen anders in te richten als gevolg van een andersoortige risicobeheersing binnen het MKB”. Hierbij werd nog eens benadrukt dat 95% van de bedrijvigheid in Nederland voortkomt uit deze laatstgenoemde sector en dus de drijvende kracht achter de Nederlandse economie is. Flirt! Het inhoudelijke gedeelte van de dag werd afgesloten door Suzanne Meijroos (namens het SRA), die ons hielp bij het verbeteren van onze eigen kwaliteit door te flirten naar zakelijk succes. “Flirten heeft niets met seks te maken, maar is het geven van positieve aandacht met het doel iets te bereiken of om sneller te overtuigen”. Met name non-verbale communicatie speelt hierbij een grote rol. Een kleine glimlach doet soms al wonderen!

“De kwaliteit van de audit van big four kantoren is niet hoger dan die van middelgrote kantoren, deze laatste dienen hun controle alleen anders in te richten als gevolg van een andersoortige risicobeheersing binnen het MKB”


32

pro memorie

Interview Controlling Committee Om dit jaar meer aandacht aan Controlling te besteden is het Controlling Committee in het leven geroepen. Zij zal verantwoordelijk zijn voor de organisatie van de Controlling Course en de Controlling Summit. De leden die dit gaan doen zijn: Zwier Smith (voorzitter), Ilonka Olthof (bedrijfscontacten), Rienk van der Es (operational manager) en Tom Wetzelaer (penningmeester). Wat willen jullie betekenen voor de A&C studenten? De balans is niet in evenwicht en dat is een ‘contradictio in terminis’. Onze doel is om daar iets aan veranderen. Wat is er dan precies niet in evenwicht vraagt u zich nu af? De Accountancy krijgt veel meer aandacht dan Controlling binnen onze studie. We studeren toch beide? Daarom willen wij Controlling meer aandacht geven. De studenten die deelnemen aan onze fantastische activiteiten zullen kennis maken met de praktijk van een controller. Waarmee gaat de Controlling Committee de studenten verrassen? We hebben natuurlijk al de Controlling Course gehad waarbij we ons bezig hielden met energie en aardgas in Nederland. Daarbij kwamen belangrijke investeringsvraagstukken aan de orde. Dit heeft bijvoorbeeld RISK de ogen geopend en zij gaan er nu een congres over organiseren. We leveren dus baanbrekend werk en laten de deelnemers hun blikveld verruimen in onbekend gebied. We raden u dus om deze redenen aan deel te nemen aan de Controlling Summit, toch een beetje het topje van de ijsberg! Wat zijn je bezigheden naast je studie en commissiewerk? Zwier: actief lid van de GSV, boeken lezen, biertjes en nog meer biertjes drinken Ilonka: unihockey, bijles geven, voor de klas staan, houdt van musicals en shoppen Rienk: actief lid van de GSV, volleyballen gezelligheid met vrienden Tom: tennis, auto’s, boeken lezen en films.

Wie is jouw grote voorbeeld/held en waarom? Zwier: Ilonka, want zij is altijd enthousiast, altijd goed gekleed, ze heeft een luisterend oor en is heel lief. Ilonka: Zwier, want hij maakt de meest enerverende agenda’s, heeft een levende fantasie, is een personal coach, maar kan helaas niet shoppen. Rienk: Tom, want hij is zeer intelligent, heel ambitieus en weet nu al in welke leaseauto hij later gaat rijden. Daarbij is het gewoon een zeer fijne vent met leuke grappen. Tom: Rienk, want hij houdt ons in het gareel, is toch een beetje de nestor en zijn wijsheid komt meer dan eens te pas bij ingewikkelde vergaderdilemma’s.

Controlling Summit


pro memorie

33

Win een trip naar Orlando!

Maar eerst naar Kaatsheuvel Audit Reality Game 2008

Op 16 en 17 mei 2008 ben je met een team van studenten een fictief accountantskantoor. Je klanten zijn De Efteling, de gemeenten Tilburg & Loon op Zand en een internationale overnamepartner... Je strijdt met andere teams om de hoofdprijs; een volledig verzorgde reis naar Walt DisneyWorld Orlando庐. In twee dagen tijd leer je de ins en outs van het accountancyvak kennen. En maak je kennis met de realiteit van werken bij Deloitte.

Meld je aan! De Deloitte Audit Reality Game is voor hbo- en wo-studenten, vanaf het tweede studiejaar, van de volgende studies: AC, BE, MER, FSM en bedrijfskunde. Maar ook andere studenten met interesse in het accountancyvak zijn welkom! Je kunt je individueel of met een team opgeven (geef dit wel even aan bij je inschrijving).

Klaar voor de reis van je leven? Meld je dan v贸贸r 30 april 2008 aan via: www.deloitte.nl/auditrealitygame


34

Fotoverslag

pro memorie

Soft skills seminar

Op 11 december heeft de eerste Pro Memorie Soft Skills Seminar plaatsgevonden. De activiteit was georganiseerd op het Zernike Complex, van de Rijksuniversiteit Groningen. Bijna 30 studenten hebben de kans gekregen een aantal workshops in bijvoorbeeld, leiderschap, commercieel handelen, netwerken en communicatievaardigheden te volgen. In verschillende interactieve cases, rollenspellen en toneelvormen was er voor iedereen ruimte om aan zijn of haar soft skills te werken. Voorafgaand aan de workshops was er een lunch georganiseerd en na afloop vond een borrel plaats zodat er ruim de gelegenheid was om nog wat na te praten. Zowel vanuit de studenten als vanuit het bedrijfsleven is deze activiteit zeer positief ontvangen.

Nieuwjaarsborrel Deloitte

Onderschrift gezocht!

Voor onderstaand foto’s vragen wij jullie een creatief onderschrift te bedenken. De beste reacties worden in het volgende magazine bij de destbetreffende foto weergegeven. www.pro-memorie.com/forum

Nieuwjaarsborrel

......................

Soft skills seminar

........................

Nieuwjaarsborrel

........................


pro memorie 35 De officiële…

Ook dít is Pro Memorie

…stickerwedstrijd!

Tijdens de afgelopen lezingborrel is het nieuwe Pro Memorie promotiemateriaal gepresenteerd! Het betreft de nieuwe ‘Ook dít is Pro Memorie’-sticker. Alle leden hebben tevens in december een sticker ontvangen bij de Pro Memorie kerstkaart. Wij willen jullie graag uitnodigen om de mooiste, gekste, leukste, opzienbarendste foto te maken van/met deze sticker en te laten zien wat volgens jou óók Pro Memorie is! De meest geslaagde foto zal tijdens de ALV in september beloond worden met een mooie prijs. Dus wees creatief, neem Pro Memorie stickers mee op vakantie. Laat ze overal door Groningen zwerven op leuke en opvallende plekken! Stuur je foto voor 1 september 2008 naar bestuur@ pro-memorie.com Heb je nog geen stickers? Vraag ze gerust aan iemand van het bestuur, of kom naar onze activiteiten, daar zijn ze volop verkrijgbaar!

Nieuwjaarsborrel

........................


pro memorie 37

Agenda Maart 13

HALV, Almanak uitreiking

17

Controlling & Audit

Inhousedag Fortis

21

Goede Vrijdag

23

Eerste Paasdag

24

Tweede Paasdag

27

Lezingborrel Ernst & Young

(in samenwerking met RISK)

April 7

Tentamens Semester 2.1

28

Begin Semester 2.2

28

Accountancy Event

PricewaterhouseCoopers

(in samenwerking met RISK)

30

Koninginnedag

Mei 1

Hemelvaartsdag

5

Bevrijdingsdag

8

Congresborrel KPMG

9

Uitgave Magazine 3

15

Congres


38

Tentamenrooster Semester 2.1 2e jaars A&C Week 15 16 17

Datum 11-04 14-04 16-04 18-04 21-04 23-04 25-04

Tentamen Operations Management Grondslagen FinanciĂŤle Administratie 2 Marketing voor A&C Financial Accounting Juridische Grondslagen Financiering II Management Accounting 1

Tijd 9.00-12.00 14.00-16.00 14.00-17.00 14.00-17.00 14.00-17.00 14.00-17.00 14.00-16.00

Plaats Examenhal Examenhal Examenhal Examenhal Examenhal Examenhal Examenhal

Tijd 9.00-12.00 9.00-12.00 9.00-12.00 9.00-12.00 9.00-11.00

Plaats Examenhal Examenhal Examenhal Examenhal Examenhal

Tijd 9.00-12.00 9.00-12.00 9.00-12.00 14.00-17.00 14.00-17.00

Plaats Examenhal Examenhal Examenhal Examenhal Examenhal

Tijd 14.00-17.00 9.00-12.00

Plaats Examenhal Examenhal

14.00-17.00 9.00-12.00 14.00-17.00

Examenhal Examenhal Examenhal

Semester 2.1 3e jaars A&C Week 15 16 17

Datum 07-04 08-04 10-04 16-04 21-04

Tentamen Internal Control : Grondslagen, herh. Business & ICT, herh. Ondernemingsrecht, herh. Theoretische Inleiding Auditing & Control BSc. Afstudeerwerkstuk

Semester 2.1 Master A&C (Accountancy) Week 15 16 17

Datum 09-04 16-04 17-04 18-04 25-04

Tentamen Statistiek Bedrijfskunde (h) Research Methodologie (h) Auditing II Auditing I (h) Internal Control: Risk Management, resit

Semester 2.1 Master A&C (Controlling) Week Datum 15 08-04 09-04 10-04 16 16-04 17 25-04

Tentamen Financiering III, herh. Statistiek Bedrijfskunde (h) Field Course OMC 1: Org. & Management Control (h) Research Methodologie (h) Internal Control: Risk Management, resit

pro memorie


7IESCHRIJFTBLIJFT ¥ +0-'3TAFFING&ACILITY3ERVICES"6 EEN.EDERLANDSEBESLOTENVENNOOTSCHAP ISLIDVANHET+0-' NETWERKVANZELF STANDIGEONDERNEMINGENDIEVERBONDENZIJNAAN+0-')NTERNATIONAL EEN:WITSERSECOÚPERATIE!LLERECHTENVOORBEHOUDEN

3CHRIJFJESCRIPTIEOFAFSTUDEEROPDRACHTBIJ+0-' %ERLIJKISEERLIJK NIETIEDERETEKSTISEVENGOED-AARVAAKZITERIETSSLIMS OFMOOISTUSSEN%NHEELSOMSIETSONVERGETELIJKS:OISDATOPDEWC DEUR VANEENKROEGENZOISDATBIJ+0-' WAARSTUDENTENALSJIJEENSCRIPTIE OFAFSTUDEEROPDRACHTKUNNENSCHRIJVEN:ONSCRIPTIEOFAFSTUDEEROPDRACHT ISEENIDEALEMANIEROMKENNISTEMAKENMET+0-'-ISSCHIENZELFSHET BEGINVANEENPRACHTIGECARRIÒREGEEFJEALSCHRIJVENDBLIJKVANPASSIE VOORHETVAK DANMOETJEMAAREENSSERIEUSOVERWEGENOMTEBLIJVEN -EERWETEN+IJKOPWWWKPMGNLSTAGES

! 5 $ ) 4  4! 8  ! $6 ) 3 / 2 9


of weet jij* een beter moment om in actie te komen? www.werkenbijpwc.nl

ÃÃÕÀ>˜ViÊUÊ/>ÝÊUÊ`ۈÜÀÞ

*connectedthinking ©2008 PricewaterhouseCoopers. Alle rechten voorbehouden.


Pro Memorie Magazine jaargang 4 nr. 2