Issuu on Google+

Aonad 1

leathanach

Mé féin

79

Focail

Cleachtadh

Cleachtadh

leathanach

74

Scrúdú 1 2

corp arm uillin

e

rosta alt

Sa m pl

méara ionga ar oscail ar athraigh ar theastaigh ar thaitin ar dathaigh

Léaráid

Líon na bearnaí

(b)

(c)

(d)

l a

arm uillin rosta alt

méara ionga

in

(a)

i

o

Vi ew

2. Líon isteach na lipéadaí ar an léaráid seo.

g

1. Líon isteach na litreacha atá ar iarraidh sna focail liosta seo.

(e)

o

Abairtí

3. Cuir dhá fhocail liosta in abairtí.

(a)

(b) Focail Deacair

2

Gaeilge le chéile

Cleachtadh

Cleachtadh

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com


f

a

n

a

r

s

t

l

p

r

a

í

4. Faigh na focail liosta seo san bhosca thall.

a

r

a

t

h

r

a

i

g

h

r

f

s

t

d

a

r

f

ó

o

l

r

d

h

c

h

i

c

o

r

p

n

p

a

h

a

f

a

d

d

s

g

r

g

c

s

a

s

n

i

ú

a

t

m

e

a

r

m

t

í

l

t

m

é

a

r

a

d

d

h

h

a

u

i

l

l

i

n

a

h

l

g

a

r

m

n

d

p

h

n

í

g

d

ú

i

t

a

r

t

h

e

a

s

t

a

i

g

h

l

t

é

e

g

f

á

g

s

h

h

i

t

e

a

r

o

s

c

a

i

l

b

t

Sa m pl

corp arm ar oscail uillin ar athraigh rosta ar theastaigh alt ar thaitin méara ar dhathaigh ionga

e

Cuardach focal

Gramadach

5. Cuir na briathra seo san fhoirm ceisteach (aimsir chaite). Scríobh dhá cheist leo.

(a)

Briathar

Oscail

g

Athraigh

(b)

in

Foirm Ceisteach

Teastaigh Taitin Dathaigh

Vi ew

Líon na bearnaí

6. Cuir na briathra i lúibíní san fhoirm ceisteach (aimsir chaite) sna h-abairtí seo a leanas.

(a) (Dathaigh) ‘

tú isteach an pictiúr sin’ arsa an múinteoir?

(b) (Athraigh)

Seán a chuid eadaí don scoil’ arsa Mamaí?

(c)

Máire an a bronntanas go fóill?

(d) (Taitin)

an bronntanas le Máire?

(Oscail)

Scríobh

7. Scríobh síos trí fhocail liosta le cúig litreacha.

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com

Gaeilge le chéile

3


Aonad 2

leathanach

Sa bhaile Focail

79

Cleachtadh

Cleachtadh

leathanach

74

Scrúdú 1 2

miasniteoir tinteán sconnaí

e

iarta tarraiceán

Sa m pl

inneall níocháin gaothrán d’oscail d’athraigh theastaigh thaitin dhathaigh Cé mise?

(a) Glanann tú d'éadaí ann?

Vi ew

in

g

1. Freagair na ceisteanna seo ag úsáid focail ón liosta.

(c)

Ullmhaíonn tú an dinnéar air?

(b) Tagann uisce astu?

(d) Níonn tú na soithí ann?

Focail

Focail Deacair

Cleachtadh

2. Faigh focail beaga sna focail ón liosta seo.

(a) gaothrán

(b) miasniteoir

4

Gaeilge le chéile

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com


Cuardach focal

h

e

a

s

t

a

i

g

h

d’

d’

o

s

c

a

i

l

t

h

r

s

miasniteoir

a

m

t

á

s

f

l

ó

t

o

c

tintéan

t

n

e

r

g

e

c

t

i

p

o

d’oscail

h

d

r

i

a

r

t

a

n

n

n

sconnaí

r

h

d

í

o

i

f

r

t

b

n

d’athraigh

a

a

a

g

t

a

c

r

e

o

a

iarta

i

t

i

h

h

l

t

a

á

p

í

g

h

m

e

r

a

s

i

n

n

m

h

a

e

l

á

g

t

c

h

u

b

m

i

a

s

n

i

t

e

o

i

r

f

g

n

s

a

í

r

á

n

t

l

t

h

a

i

t

i

n

n

í

h

s

3. Faigh na focail ón liosta sa bhosca thall.

Sa m pl

theastaigh

e

t

tarraiceán thaitin gaothrán dhathaigh Gramadach

4. Líon isteach na freagraí dearfacha sa tábla thíos (aimsir chaite). Scríobh dhá abairt.

(a)

Ceist

(b)

Ar athraigh? Ar theastaigh?

in

Ar thaitin?

g

Vi ew

Freagra

Ar oscail? Ar dhathaigh?

Abairtí

5. Cum ceisteanna do na freagraí seo a leanas.

(a)

?

Dhathaigh sí an pictiúr.

(c)

(b)

?

? Thaitin an gúna nua liom.

(d)

D'athraigh mé an roth.

? D'oscail Seán an doras.

Dathaigh 6. Dathaigh na rudaí atá le fáil sa chistin.

sconnaí

leaba miasniteoir

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com

folcadán gaothrán

iarta vardrús

Gaeilge le chéile

5


Aonad 3

leathanach

Cluiche Ceannais Focail

Cleachtadh

79

Cleachtadh

leathanach

74

Scrúdú 1 2

peil gaelach iomanaíocht Páirc an Chrocaigh

e

lucht leanúna

Sa m pl

dathanna na contaetha imreoirí an corn níor oscail níor athraigh níor theastaigh níor thaitin níor dhathaigh Botúin (a) Pairc na Crocaigh

(b) íomanoícth

(c)

(d) imeoirí

in

g

1. Ceartaigh na botúin sna focail liosta seo.

Vi ew

noír testaigh

Meaitseáil

2. Meaitseáil na focail liosta le’n miniú ceart.

(a) páirc imeartha

an corn

(b) duais

lucht leanúna

(c)

Páirc an Chrocaigh

(d) daoine ag féachaint

iomaníocht

cluiche

Peist focal 3. Faigh trí fhocail liosta sa pheist focail seo.

líoníoroscailghneluchtleanúnahíporimreoirínhe

(a)

6

Gaeilge le chéile

(b)

(c)

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com


Crosfhocal

g

4. Líon isteach na litreach atá ar iarraidh sna focail liosta thall.

m

Ag úsáid na litreacha sna mboscaí buí, críochnaigh na focail liosta thíos.

á

a

h

a ro

igh

r

Sa m pl

e

t

ú

Gramadach

5. Líon isteach an tábla thíos (aimsir chaite). Ceist

Freagra

Ar thaitin? Ar athraigh? Ar oscail?

Abairtí

in

Ar dathaigh?

g

Ar theastaigh?

Freagra

6. Freagair na ceisteanna.

(a) Ar thaitin an scannán leat aréir?

Vi ew

(b) Ar oscail tú an doras don mhadra?

(c)

Ar athraigh tú an leabhar san leabharlann?

(d) Ar dathaigh Seán an phictiúr?

Scríobh 7. Scríobh trí fhocail liosta ón gcuimhne.

(a)

(b)

(c) Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com

Gaeilge le chéile

7


Aonad 4

leathanach

Bia

79

Focail

Cleachtadh

Cleachtadh

leathanach

74

Scrúdú 1 2

béile seomra bia gréithe

e

gloine spúnóg

Sa m pl

sceanra mias dúnta curtha tógtha ólta glanta

Léaráid

Líon na bearnaí

2. Cuir focail liosta san chruth ceart.

(b)

(c)

(d)

r

in

(a)

ó

i

s

Vi ew

g

1. Líon isteach na litreacha atá ar iarraidh sna focail liosta seo.

(a)

(b)

(c)

Tarraing

3. Tarraing leagan amach do do dhinnéar. Bain úsáid as na focail liosta le lipéadaí a cuir ar.

Focail Deacair

8

Gaeilge le chéile

Cleachtadh

Cleachtadh

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com


Crosfhocal

1.

4. Líon isteach an crosfhocal thall ag úsáid le leideanna thíos. 2.

Síos 1. Dinnéar. (5) 2. Ólann tú deoch ón gréithe seo. (6) 3. Forc, scian spúnóg srl. 4. Cuireann Mamaí na prataí uilig i

3.

4.

5.

e

Trasna 2. Itheann tú ó iad seo. (7) 3. Itheann tú san seomra seo. (9) 5. Itheann tú do anraith le an píosa sceanra seo. (6)

Sa m pl

i lár an tábla. (4)

Gramadach

Faigh an strainséir

5. Athraigh na h-aidiachtaí seo go dtí an briathra. Aidiacht

Briathar

glanta

dúnta tógtha

Vi ew

Abairtí

in

curtha

g

ólta

6. Cuir ciorcal thart an strainséir sna grupaí focail seo.

(a) forc

pláta

spúnóg

(b) anraith

dinnéar

bricfeasta

(c)

leaba

seomra bia

(d) cupán

gloine

leabhar

cistin

7. Críochnaigh na h-abairtí seo.

(a) Dún an doras. Tá an doras

(b) Glan an fuinneog. Tá an fuinneog

(c)

(d) Cur na síolta san talamh. Tá

(e)

Ól an bainne sin. Tá Tóg an mála den urlár.

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com

. . . . .

Gaeilge le chéile

9


Aonad 5

leathanach

Scoil

79

Focail

Cleachtadh

Cleachtadh

leathanach

74

Scrúdú 1 2

leabharlann foclóir atlas

e

ríomhaire stair

Sa m pl

tíreolas ábhar briste léimthe caite rite bainte Liosta

Scríobh

3. Scríobh an ábhar faoin uirlís oiriúnach.

g

1. Déan liosta de na h-ábhar scoile a dhéanann tú.

Ealaín Matematic Tíreolas Léamh Gaeilge

in

Vi ew

2. Faigh focail beaga sna focail liosta seo.

(a) briste

(b) tíreolas

(c)

lóir Foc ilge e Ga

leabharlann

Focail Deacair

Cleachtadh

Cleachtadh

10

Gaeilge le chéile

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com


4. Faigh na focail liosta seo san bhosca thall.

foclóir

briste

atlas

léimthe

ríomhaire

caite

stair

rite

tíreolas

bainte

ábhar

Gramadach

Aidiacht

Briathar

Vi ew

bainte

in

rite

g

briste caite

í

r

t

e

a

b

h

l

p

c

é

á

b

h

a

r

m

l

e

f

ó

d

a

ú

o

t

r

n

c

a

d

c

a

i

t

e

c

p

i

m

b

r

l

a

t

l

a

s

a

s

b

h

i

é

n

í

t

u

l

o

t

m

a

t

i

f

r

í

o

m

h

a

i

r

e

m

g

e

h

c

s

í

i

t

l

d

t

f

o

c

l

ó

i

r

c

a

a

h

e

l

í

r

c

b

s

c

n

p

e

b

a

i

n

t

e

t

ú

n

p

f

d

s

a

r

b

r

i

s

t

e

Meaitseáil

5. Athraigh na h-aidiachtaí seo go dtí an briathra.

léimthe

h

Sa m pl

leabharlann

g

e

Cuardach focal

6. Ceangail na focail briste le focail liosta a litriú. Scríobh amach na focail thíos.

(a) tír

• lann

(b) foc

• aire

(c)

leabhar •

• the

(d) bris

• eolas

(e)

ríomh

• lóir

(f)

léim

• the

Abairtí

6. Críochnaigh na h-abairtí seo.

(a) Caith an liathróid. Tá an liathróid

.

(b) Léim thar an geata. Tá an geata

.

(c)

.

(d) Ná bris an fuinneog . Tá

(e)

Rith suas an bóthar. Tá an bóthar Bain an cluiche.

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com

. .

Gaeilge le chéile

11


Aonad 6

leathanach

Aimsir

79

Focail

Cleachtadh

Cleachtadh

leathanach

74

Scrúdú 1 2

stoirmiúl gaoth láidir ag cur seaca

e

callóga sneachta leac oighear

Sa m pl

ag leáigh síobadh sneachta ar shnámh ar throid ar bhain ar chaill ar sheinn Ceangail

Réamhaisnéis

(a) leac

(b) callóga •

(c)

• láidir

• seaca

Vi ew

síobadh •

• sneachta

in

(d) gaoth

• sneachta

(e)

• oighear

cur

2. Léigh an réamhaisnéis agus cur na lipeádaí ar an learscáil thíos.

g

1. Ceangail na focail le chéile le focail liosta a litriú. Scríobh an focal úr thíos.

Lá gaothmhar a bheith ann amárach. I mBéal Feirste beidh sé ag cur seaca. I nGaillimh beidh síobadh sneachta ann i rith an lae. I mBaile Átha Cliath beidh gaoth láidir de 100 msu, mar sin bí curamach nuair atá tú taobh amuigh. Sin é an réamhaisnéis, slán.

Focail Deacair

Cleachtadh

Sligo Sligeach

Galway Gaillimh

Dublin Baile Átha Cliath

Cork Corcaigh

12

Gaeilge le chéile

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com


Cód focal 3. Bain úsáid as an cód thíos le an crosfhocal a líonadh.

17

10

14

3

1

5

8

17

18

14

19

16

12

19

20

11

11

16

14

18

8

11

2

9

5

9

6

1

4

14

9

7

8

6

1

16

15

7

1

1 a 11 l 2 á 12 m

11

3 b 13 n 5 d 15 ó 1

6 e 16 r 7 g 17 s

11

6

1

11

11

2

9

7

8

Sa m pl

12

8 h 18 t

17

i 19 u

13

6

1

4

8

17

6

1

4

1

18

1

9

10 í 20 ú

7

4

e

8

4 c 14 o

9

16

1

Cad é an téarma aimsire atá dáite san lár?

Gramadach

7

4

19

16

4. Cuir na briathra seo san fhoirm ceisteach (aimsire chaite). Cum dhá cheist. (a)

g

(b)

Vi ew

in

Briathar

Foirm Ceisteach

bain caill troid snámh seinm

Líon na bearnaí

5. Cuir na briathra i lúbíní san fhoirm ceisteach (aimsir chaite) sna h-abairtí seo a leanas.

(a) (Seinm)

tú an giotár riamh?

(b) (Troid)

le do dheartháir nuair a bhí tú níos óige?

(c)

Máire an comórtas aréir?

(d) (Snámh)

(Bain)

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com

Ciarán san fharraige?

Gaeilge le chéile

13


Aonad 7

leathanach

Teilifís

leathanach

79

Focail

Cleachtadh

74

Scrúdú 1 2

Cleachtadh

aisteoir láithreoir stiúrthóir

e

creidiúintí aisteoireacht scríbhneoir shnámh throid bhain chaill sheinn Focail briste

Cé mise?

(a) stiúr

(b) scríbh •

(c)

(d) láith

(e)

Is

mé.

(b) Tá mé duine san scéal mé.

• iúintí

Is

• neoir

Déanann mé an aisteoiracht.

• teoir

Vi ew

creid •

• reoir

in

2. (a) Scríobhann mé an clár.

g

1. Cuir na focail liosta arais le chéile. Scríobh iad amach thíos.

ais

Sa m pl

carachtar

(c)

mé.

Is

mé.

• thóir

Botúin

3. Ceartaigh na botúin sna focail liosta seo.

(a) scríobhneoir

(b) aistoiracht

Focail Deacair

14

Gaeilge le chéile

(c) snamh

Cleachtadh

(d) creidúinti

Cleachtadh

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com


4. Faigh na focail liosta seo san bhosca thall. aisteoir

láithreoir

shnámh

stiúrthóir

throid

creidiúintí carachtar

chaill

aisteoiracht

sheinn

scríbhneoir

Gramadach

s

c

r

a

t

ú

p

r

ó

a

a

s

c

l

á

i

t

h

r

e

o

i

r

t

r

l

o

s

m

c

n

h

d

t

a

i

í

r

s

t

h

r

o

i

d

t

a

ú

b

s

h

e

i

n

n

f

é

e

r

r

h

e

t

o

o

t

á

d

g

o

a

t

n

a

g

i

á

l

g

c

h

i

c

h

e

b

s

r

d

h

p

í

u

r

h

ó

o

b

h

a

i

n

r

e

i

e

t

i

i

a

c

t

l

í

n

a

s

a

a

r

e

c

h

a

i

l

l

l

p

c

r

d

r

t

h

g

s

h

n

á

m

h

a

é

c

r

e

i

d

i

Ú

i

n

t

í

Sa m pl

bhain

s

e

Cuardach focal

4. Líon isteach an freagra dearfach san tabla thíos (aimsir chaite). Freagra

Ar chaill ? Ar throid ?

in

Ar shnámh ?

g

Ceist

Ar bhain ?

Vi ew

Ar sheinn ? Abairtí

5. Cum ceisteanna do na freagraí seo a leanas.

(a)

Chaill mé mo peann dearg.

(b)

? ?

Bhain mé an cluiche peil inniú.

(c)

?

Shnámh mé san fharraige an samhradh seo chaite.

Ord 6. Cuir na focail liosta seo in ord aibítir.

scríbhneoir

carachtar

láithreoir

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com

sheinn

chaill

Gaeilge le chéile

creidiúintí 15


Aonad 8

leathanach

Eadaí

79

Focail

Cleachtadh

Cleachtadh

leathanach

74

Scrúdú 1 2

raonchulaith bróga reatha clogad

e

loirgneán mútóga

Sa m pl

scátaí rothach sciath drandal níor shnámh níor throid níor bhain níor chaill níor sheinn Meaitseáil

raonchulaith

bróga reatha

clogad

loirgneán

mútóga

scátaí rothach

in

g

1. Meaitseáil an lipéad leis an bpictiúr ceart.

Vi ew

Focail le cruth

2. Cuir focail liosta sna cruthanna seo.

(a)

(b)

(c)

16

Gaeilge le chéile

Focail Deacair

Cleachtadh

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com


Crosfhocal

1.

2.

3.

4.

3. Líon isteach an crosfhocal ag úsáid na leideanna thíos. Trasna

1. Cosain é seo do chos. (9)

5. Tá roth sna bhrogaí seo. (13)

6. Cosain é seo do cheann. (6)

7. Caitheann tú iad seo nuair atá tú ag snámh. (6) Síos

2. Is cíneal eadaí é seo. (12)

3. Cosain é seo do fhiacla. (13)

4. Caitheann tú iad seo ar do chos. (11)

Gramadach 5. Líon isteach an tábla thíos. Ceist

6

Sa m pl

5

7

Freagra

Ar throid?

in

Ar shnámh?

Freagra

g

Ar chaill?

e

Ar sheinn? Ar bhain?

Vi ew

Abairtí

6. Freagair na ceisteanna seo a leanas ( = dearfach; = diúltach).

(a) Ar bhain do chontae an Cluiche Ceannais anuaraidh?

(b) Ar sheinn tú an pianó riamh?

(c)

Ar chaill tú do sparán san sráid?

(d) Ar throid an madra leis an cat?

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com

Gaeilge le chéile

17


Aonad 9

leathanach

Dul siar

leathanach

74

79

Focail

Cleachtadh

Scrúdú 1 2

Cleachtadh

sconnaí gloine lucht leanúna

e

ríomhaire leac oighear

Sa m pl

méara aisteoir níor thaitin dúnta níor oscail ar thaitin bhain Líon na bearnaí

1. Líon na bearnaí le na focail liosta seo. mhéara

leac oighear ríomhaire

g

níor thaitin

(a) Is maith liom bheith ag imirt cluiche ar an

(b) D’fhág Seán na

(c)

sconnaí

.

in

gloine

ar san chistin agus bhí uisce gach áit!

Vi ew

Bhí sé an fhuar aréir mar bhí

(d) D’ól Máire liomáid ón

(e)

(f)

ar an gcarr ar maidin. .

an clár liom mar bhí sé leadránach.

Ghortaigh mé mo

nuair a dhún mé an doras ar mo lámh.

Ceangail

2. Ceangail na briathra le na h-aidiachtaí .

briste

l��imthe

dúnta

rite

ólta

glanta

bainte

rith

bain

bris

dún

léim

ól

glan

18

Gaeilge le chéile

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com


Crosfhocal

1

3. Líon isteach an crosfhocal ag úsáid na leideanna thíos. 4 Trasna 4. 6. (& 7 trasna)

2

3 5

6

(4)

7.

8

8.

Sa m pl

(12)

Síos 1.

(7)

(9)

Gramadach

e

7

3.

3.

(5)

5.

(7)

(6)

(8)

g

4. Criochnaigh an tábla seo.

Freagra

Freagra

in

An cheist Ar thaitin?

Níor dathaigh

Vi ew

Ar theastaigh?

D'oscail

Ar athraigh?

Níor chaill Throid

Ar shnámh?

Níor sheinn Bhain

Faigh an strainséir 5. Cuir ciorcal thart ar an strainséir sna grupaí focail seo.

(a) iarta

(b)

raonchulaith

(c)

aimsir

(d)

cos

halla

aisteoir

D'oscail

gloine

sconnaí

cianrialtán

Bhain

méara

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com

Gaeilge le chéile

19


Aonad 10

leathanach

Ainmithe Fiáine Focail

79

Cleachtadh

Cleachtadh

leathanach

74

Scrúdú 1 2

séabra cangarú sioraf

e

eilifint leon

Sa m pl

nathair tíogar ceannaithe dúisithe éirithe athraithe ceangailte Líon na bearnaí

1. Líon na bearnaí sna focail liosta seo. nn

(c)

r

(e)

Cé mise?

t

(b)

í

g

(a)

(d)

h

in

Vi ew

2. Cad é an ainmhí fiáine atá léirithe anseo. Tarraing pictiúr dóibh.

(a)

(b)

Tá muineál fada agam.

Tá trunc fada agam ar mo aghaidh.

Léimann mé thart An Astráil.

Is

Is

Is

mé.

Focail Deacair

20

Gaeilge le chéile

(c)

mé. Cleachtadh

Cleachtadh

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com


Crosfhocal

1

3. Líon isteach an crosfhocal ag úsáid na leideanna thíos. 3 Síos 5 5.

2 4 6

7

(8)

Trasna 1.

2.

Sa m pl

(7)

e

7.

3.

(6)

4.

(7)

(4)

(6)

4. Athraigh na h-aidiachtaí seo go dtí an briathra.

5. Cuir na briathra seo san aimsir chaite. (a) tóg

=

(b) ól

=

(c)

=

ceangailte

(d) glan =

ceannaithe

(e)

in

Aidiacht

Briathar

Vi ew

éirithe

(6)

Aimsir chaite

g

Gramadach

6.

fág

dún =

dúisithe

athraithe

Abairtí

6. Críochnaigh na h-abairtí seo ag úsáid na h-aidiachtaí i gníomh 4.

(a) 'Éirigh don scoil' arsa Mamaí. 'Tá mé

' arsa Seán.

(b) 'Ceannaigh an seacláid dom' arsa Ciarán. 'Tá an seacláid arsa Dadaí.

(c)

(d) 'Dúisigh suas, beidh tú mall' arsa Mamaí. 'Tá

(e)

'

'Ceanngail suas do bhróg' arsa an mhúinteoir. 'Tá Liam. 'Athraigh do eadaí don scoil' arsa Seán.'

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com

' arsa ' arsa Córa. '

Gaeilge le chéile

.

21


Aonad 11

Caitheamh Aimsire Focail

Cleachtadh

leathanach

leathanach

74

79

Scrúdú 1 2

Cleachtadh

sacar cúinneach tácláil

e

i gcoinne ar son

Sa m pl

comh scór scór deireanach déanta ráite beirthe cloiste ite Ceangail

Peist focal

1. Cuir na focail seo le chéile le focail liosta a litriú. scór •

• scór

(b)

i •

• son

(c)

comh •

(d)

ar •

(a)

(b)

(c)

c

g spt

th

Vi ew

c

h

sa

• deireanach

in • gcoinne

fúin

ea

a

c

(a)

iste

lo

g

2. Faigh trí fhocail liosta sa pheist agus scríobh iad thíos. tíorc úinn rh

um

Ord

3. Cuir na focail liosta seo in ord aibítear.

ráite

déanta

Focail Deacair

22

Gaeilge le chéile

tacláil

ite

sacar

Cleachtadh

cúinneach

Cleachtadh

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com


Cód focal 4. Líon isteach an crosfhocal ag úsáid an cód thíos.

5

7

1

13

4

9

18

4

19

10

13

13

6

1

18

2

4

11

2

10

11

16

2

10

18

6

6

10

16

18

9

4 c 14 o

1

16

17

14

13

5 d 15 ó

13

1 a 11 l

2 á 12 m 3 b 13 n

3

6 e 16 r

6

10

8

4

14

10

13

13

Sa m pl

8 g 18 t

e

1

7 é 17 s 9 h 19 ú

1

4

14

12

9

17

4

15

6

16

10 i Gramadach

5. Athraigh n h-aidiachtaí seo go mbriathra. Aidiacht

Briathar

ite beirthe cloiste

g

déanta ráite

in

Líon na bearnaí

6. Líon na bearnaí sna h-abairtí seo ag úsáid na h-aidiachtaí gníomh a 5. (a) 'Ith do bhricfeasta' arsa Mamaí. 'Tá mo bhricfeasa arsa Ciarán.

(b) 'Déan do obair anois' arsa an mhúinteoir. 'Tá mo obair arsa Máire.

(c)

Vi ew

'Beir ar an liathróid sin' arsa Liam. 'Tá an liathróid arsa Gearóid.

agam' ' agam'

Focail le cruth

7. Cuir focail liosta sna cruthanna seo.

(a)

(b)

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com

(c)

Gaeilge le chéile

23


Aonad 12

leathanach

Ainmhithe Fiáine Focail

79

Cleachtadh

leathanach

74

Scrúdú 1 2

Cleachtadh

piongain ostrais panda

e

crogall béar

Sa m pl

goraille moncaí oscailte athraithe teastaithe dáite ullmhaithe Sumaí le litriú

1. Líon isteach na sumaí agus scríobh an freagra. =

(c)

ath +

=

(e)

mon +

(g) ull

=

(b)

ost

+

=

(d)

pan

+

=

(f)

crog

+

=

=

Vi ew

Cé mise?

+

g

(a) gor +

in

2. Cad é an t-ainmhí fiáin atá léirithe anseo? Tarraing pictiúr.

(a) Is éan beag, dubh agus bán mé.

Is

mé.

(b) Cónaíom sna crinn. Téim ó chrann go crann.

Focail Deacair

24

Gaeilge le chéile

Is

Cleachtadh

mé. Cleachtadh

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com


Crosfhocal 3. Líon isteach an crosfhocal ag úsáid na leideanna thíos. Trasna Síos 1. 3. (7) 4.

(8)

1.

2.

2. 3.

5.

(7)

e

(7) 4. (8)

(5)

6.

Sa m pl

4.

5.

(8)

6.

Gramadach

5. Cuir na hainmhithe fiáine ón liosta agus ón liosta athbhreithniú in ord aibítre.

4. Scríobh amach na focail seo ina bhfoirmeacha briathra. Briathar

g

Aidiacht oscailte dáite

Vi ew

athraithe

in

ullmhaithe

teastaithe

Abairtí

6. Críochnaigh na habairtí seo.

(a) Oscail an doras.

Tá an doras

(b) Athraigh an beallach teilifíse. Tá an

.

Liosta Athbhreithniú

(c)

.

séabra

(d) Dathaigh an pictiúr.

.

cangarú

Ullmhaigh an dinnéar.

.

sioráf

Faigh an strainséir

eilifint

8. Ciorclaigh an strainséir sna grupaí focail seo.

(a)

madra

(b) piongain

(c)

tíogar

séabra

dáite

ostrais

ostrais

oscailte

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com

dún

Gaeilge le chéile

leon nathair tíogar

25


Aonad 13

leathanach

Siopadóireacht Focail

79

Cleachtadh

Cleachtadh

leathanach

74

Scrúdú 1 2

sladmhargadh saor in aisce aisíoc

e

malartú costasach

Sa m pl

níos saoire níos costasaí chugam chugat chuige chuici chuig Abairtí

Focail briste

(a) Chuaigh mé go dtí an siopa eadaí mar bhí (costasach, sladmhargadh) ar shúil ann.

(b) Fuair mé (aisíoc, malartú) mar bhí an breagán briste.

Vi ew

in

2. Ceangail na píosa focail le chéile agus scríobh an focal.

g

1. Cuir ciorcal thart ar an bhfocal ceart sna h-abairtí seo.

(c)

Cheannaigh Máire an gúna dearg mar bhí sé (níos saoire, níos costasaí) ná an gúna gorm.

(a)

cos •

(b) saor •

• tasach

(c) chug •

• íoc

(d)

• in aisce

ais •

• am

Scríobh

3. Scríobh síos na focail liosta le sé litreacha iontu. (5)

Focail Deacair

26

Gaeilge le chéile

Cleachtadh

Cleachtadh

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com


Crosfhocal

s

4. Líon isteach na lietreacha atá ar iarraidh san crosfhocal thall.

i o p

Gramadach

a

5. (a) chuig + mé = (b) chuig + tú =

(c) chuig + sé =

(d) chuig + sí

ó i

=

Sa m pl

r

e

d

Aimsir chaite

e

7. Cuir na briathra seo san aimsir chaite.

a

(a) bris

=

c

(b) cuir

=

(c) buail =

(d) éist

=

(e) rith

=

t

g

Líon na bearnaí

h

6. (a) Chaith Seán an liathróid (chuig: sé) (b) Sheol Ciara an cárta (chuig: mé)

(c) Cuirfidh mé (chuig: tú) críochnaithe leis.

(d) Scríobhann mé litir (chuig: sí)

Vi ew

in

do mo bhreithlá. an leabhar nuair a bheidh mé gach Nollaig.

Scríobh

8. Scríobh abairt ag úsáid ceann amháin de na bhriathra san aimsir chaite i gníomh a 7.

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com

Gaeilge le chéile

27


Aonad 14

An cathair Focail

leathanach

leathanach

74

79

Cleachtadh

Scrúdú 1 2

Cleachtadh

cathair sráid cosán

e

soilse tráchta lána bus

Sa m pl

tacsaí traein chugainn chugaibh chucu thuaidh theas Meaitseáil

g

1. Meaitseáil an lipéad leis an bpictiúr ceart.

cosán soilse tráchta lána bus

Vi ew

tacsaí

in

sráid

traein

Treoir

Derry Doire

2. Líon na bearnaí sna h-abairtí seo.

thuaidh

theas

(a) Tá Corcaigh taobh

(b) Tá Béal Feirste taobh Átha Cliath.

(c) Tá Doire taobh

(d) Tá Gaillimh taobh

ó Gaillimh. ó Baile

Belafst Béal Feirste

Sligo Sligeach

Galway Gaillimh

Dublin Baile Átha Cliath

ó Corcaigh. ó Doire. Cork Corcaigh

28

Gaeilge le chéile

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com


Cuardach focal

s

á

r

t

e

c

m

c

h

u

t

u

c

3. Faigh na focail liosta seo san bhosca thall

d

c

h

u

g

a

i

n

n

f

h

p

o

s

h

s

é

i

t

p

l

r

f

u

g

s

h

u

r

d

h

h

n

u

c

n

a

h

á

l

g

á

s

t

a

c

s

a

í

i

o

n

sráid

chugainn

cosán

á

a

i

á

r

i

h

r

e

u

d

d

l

chugaibh

soilse tráchta

n

i

d

ú

a

r

u

b

c

s

h

f

i

a

b

f

h

e

a

c

h

u

r

a

b

t

b

h

l

o

i

t

u

á

s

c

l

m

h

u

d

f

g

n

h

t

e

á

s

c

í

e

s

o

i

l

s

e

t

r

á

c

h

t

a

s

r

f

b

n

i

b

f

s

p

o

u

s

lána bus

thuaidh

tacsaí

theas

traein

Forainm réamhfhoclach

Scríobh

4. (a) chuig + mé = (b) chuig + tú

=

(c)

=

(d) chuig + sí

(e)

chuig + sinn =

(f)

chuig + sibh =

(g) chuig + siad =

Vi ew

Aimsir chaite

=

in

chuig + sé

6. Cludaigh na focail liosta agus scríobh dhá cheann ón gcuimhne.

g

Sa m pl

chucu

5. Cuir na braithra seo san aimsir chaite.

(a) ceannaigh

=

(b) tosaigh

=

(c)

=

(d) ullmhaigh

=

(e)

=

gortaigh rothaigh

e

cathair

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com

Ord 7. Cuir na focail liosta seo in ord aibítear. tacsaí lána

cosán sráid bus

Gaeilge le chéile

chucu traein

29


Aonad 15

leathanach

Mé féin Focail

79

Cleachtadh

Cleachtadh

leathanach

74

Scrúdú 1 2

cos glúin ceathrú

e

lorga colpa

Sa m pl

rúitín méara coise thiar thoir romham romhat roimh Meaitseáil

g

1. Meaitseáil na lipeádaí leis an bpictiúr. glúin

in

ceathrú lorga

Vi ew

colpa rúitín

méara coise

Focail le cruth

2. Cuir focail liosta nó athbhreithniú sna cruthanna seo.

(a)

(b)

Focail Deacair

30

Gaeilge le chéile

(c)

Cleachtadh

Cleachtadh

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com


Crosfhocal 3. Líon isteach an crosfhocal thall ag úsáid focail liosta.

é

Cad é focail liosta atá dáite?

t

í

l

e

r

Sa m pl

i

Gramadach

Líon na bearnaí

4. (a) roimh + mé =

(b) roimh + tú =

(c)

5. (a) Tháinig an madra amach (roimh

roimh + sé =

Treoir

+ mé)

(b) Tá fáilte (roimh + tú)

.

(c)

.

D'éiright mé (roimh + sé)

Liosta Athbhriethniú

g

6. Líon na bearnaí sna h-abairtí seo. thiar thoir

(a) Tá Baile Áthat Cliath taobh

(b) Tá Áth Luain taobh

Vi ew

Scríobh

in

.

corp ó Gaillimh.

arm

ó Baile Átha Cliath.

uillin rosta

7. Scríobh na focail liosta nó athbhreithniú le cúig litreacha iontu. (9)

alt méara ionga

8. Scríobh abairt ag úsáid dhá fhocail liosta nó athbhreithniú.

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com

Gaeilge le chéile

31


Aonad 16

leathanach

An cathair Focail

leathanach

74

79

Cleachtadh

Scrúdú 1 2

Cleachtadh

stáisiún traenach siopaí amharclann

e

iarsmalann trasrian coisithe

Sa m pl

foirgnimh–ilstórach ionadsiopadóireachta roimpi romhainn romhaibh rompu roimh Líon na bearnaí (a)

(c)

(e)

r r

i

l

h

(b) (d)

in

g

1. Líon na bearnaí sna focail liosta seo.

m a

c

Vi ew

Focail briste

2. Ceangail na focail le chéile le focail liosta a litriú. Scríobh na focail amach.

(a) ionad

• ilstórach

(b) stáisiún

• coisithe

(c)

(d) trasrian

foirgnimh • •

• siopadóireachta

• traenach

Abairtí

3. Cuir na h-abairtí seo in ord.

Focail Deacair

(a) amharclann an romhainn Tá

Cleachtadh

(b) siopaí a lán san Tá ionad siopadóireahta.

32

Gaeilge le chéile

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com


Crosfhocal

1

4. Líon isteach an crosfhocal thall ag úsáid na leideanna thíos. Trasna

1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

a

3

(10)

Stáisiún

(8) 4

coisithe (8) siopadóireacht. (5) m

(10)

6

(6)

7

Sa m pl

o

5

e

2

ilstórach (9)

Críochnaigh an focail atá dáite san lár. Gramadach

Aimsir chaite

5. (a) roimh + mé =

(b) roimh + tú

=

(c)

=

(d) roimh + sí

(e)

roimh + sinn =

(f)

roimh + sibh =

(g) roimh + siad =

Aimsir chaite Dhún

=

Bris

Cheannaigh

Bailigh

g

Dathaigh

Briathar

in

roimh + sé

6. Líon isteach an tábla thíos.

Liosta Athbhriethniú cathair sráid cosán soilse tráchta lána bus tacsaí traein

7. Dathaigh na réamhfhocail 'roimh'. liom

romhat

Vi ew

romham

romhainn

duit

roimh

Ord

8. Cuir na focail seo in ord an aibítir.

tacsaí

stáisiún traenach amharclann

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com

rompu

cosán

Gaeilge le chéile

traein

33


Aonad 17

leathanach

Sa bhaile Focail

79

Cleachtadh

Cleachtadh

leathanach

74

Scrúdú 1 2

seomra suí tolg cairpéad

e

teallach cathaoir uilleach

Sa m pl

sciath thine callairí dul síos teacht anuas thíos ó thuaidh ó dheas Léaráid

g

1. Líon isteach na lipéadaí ar an learáid seo. tolg

in

cairpéad teallach

cathaoir uilleach

Vi ew

sciath thine callairí

Ceangail

2. Ceangail na focail seo le focail liosta a litriú.

(a) cathaoir •

• thine

(b) sciath

• suí

(c)

• uilleach

seomra

Focail Deacair

Sumaí 3. (a) teall +

=

(b) call +

=

(c)

=

34

cair +

Gaeilge le chéile

Cleachtadh

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com


Cód

6

4. Bris an cód thíos agus líon isteach an crosfhocal thall.

16

6

17

7

15

3

2

11

3

12

4

13

5

14

6

15

7

16

8

17

9

18

13 7

10

13

12

10

17

3

11

8

3

5

5

16

10

10

16

5

10

13

3

10

18

6

12

11

5

8

13

2

5

14

7

12

e

10

12

Sa m pl

1

9

10

10

7

1

3

10

5

5

10

3

11

14

4

12

16

(a)

Treoir

(b)

5. Bain úsáid as focail liosta le na h-abairtí seo a críochniú. (a) Tá mé ag dul

(b) Tá mé ag teacht

(c) Tá mé

(c)

.

in

Aimsir chaite

na straighre.

g

.

Liosta Athbhriethniú

Vi ew

6. Scríobh na h-abairtí seo san aimsir chaite. Tá líne faoi na mbriathra duit.

micreathonn'

mé síos an bóthar.

sconnaí

(b) Tá mé ag scríobh litir.

miasniteoir

(a) Tá mé ag right síos an bóthar.

iarta

.

tarraicéan

(c) Tá mé tuirseach.

meaisín níocháin

.

gaothrán

Focail le cruth 7. Cuir focail liosta nó athbhreithniú sna cruthannna seo.

(a)

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com

(b)

(c)

Gaeilge le chéile

35


Aonad 18

leathanach

leathanach

Dul siar

74

79

Focail

Cleachtadh

Scrúdú 1 2

Cleachtadh

comh scór moncaí saor in aisce

e

eilifint sráid

Sa m pl

rúitín cathaoir uilleach romhat chugat oscailte ite ceangailte Líon na bearnaí (a)

(c)

ó n

Cé mise?

(b)

h

(d)

g

in

g

1. Líon na bearnaí sna focail liosta seo.

Vi ew

2. Cé mise agus tarraing mé,

(a) Is páirt den chos mé.

Is

Tá mé liath agus bán.

36

(c)

(b) Suíonn tú orm.

Gaeilge le chéile

Is

mé.

(d) Tá trunc mór agam.

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com


Crosfhocal

1

3. Líon isteach an crosfhocal ag úsáid na leideanna thíos. 3

Síos 5.

2

4

5

6

7

(8)

Trasna 1.

2.

Sa m pl

(7)

e

7.

3.

(6)

4.

(7)

(4)

(6)

4. Athraigh na h-aidiachtaí seo go dtí an briathra.

5. Cuir na briathra seo san aimsir chaite. (a) tóg

=

(b) ól

=

(c)

=

ceangailte

(d) glan =

ceannaithe

(e)

in

Aidiacht

Briathar

Vi ew

éirithe

(6)

Aimsir chaite

g

Gramadach

6.

fág

dún =

dúisithe

athraithe

Abairtí

6. Críochnaigh na h-abairtí seo ag úsáid na h-aidiachtaí i gníomh 4.

(a) 'Éirigh don scoil' arsa Mamaí. 'Tá mé

' arsa Seán.

(b) 'Ceannaigh an seacláid dom' arsa Ciarán. 'Tá an seacláid arsa Dadaí.

(c)

(d) 'Dúisigh suas, beidh tú mall' arsa Mamaí. 'Tá

(e)

'

'Ceanngail suas do bhróg' arsa an mhúinteoir. 'Tá Liam. 'Athraigh do eadaí don scoil' arsa Seán.'

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com

' arsa ' arsa Córa. '

Gaeilge le chéile

.

37


Aonad 19

leathanach

An domhain Focail

79

Cleachtadh

leathanach

74

Scrúdú 1 2

Cleachtadh

An domhain An farraige talamh

e

an ghrian an ghealach

Sa m pl

meánchiorcal sféar dul suas teacht aníos thuas thoir thiar Meaitseáil

g

1. Meaitseáil na lipéadaí leis an bpictiúr ceart.

an ghrian an ghealach

Vi ew

meánchiorcal

in

An domhain

Cé mise?

2. (a) Tá cruth cosúil le liathróid agam. Is

(b)

Tá mé lán le uisce. Is

(c)

Súilann tú orm. Is

(d) Feiceann tú mé san spéir san oíche.

Focail Deacair

38

Gaeilge le chéile

mé. mé.

mé. mé.

Cleachtadh

Cleachtadh

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com


3. Faigh na focail liosta seo san bhosca thall.

a

b

h

r

g

p

m

s

a

c

e

n

m

d

r

s

f

é

a

r

a

a

d

c

u

t

a

l

a

m

h

n

c

o

a

l

h

e

l

n

p

ó

f

h

m

a

s

u

l

a

c

d

s

a

t

h

n

u

a

e

f

h

á

g

r

a

a

g

a

s

í

n

i

p

l

r

n

i

h

s

t

d

s

o

i

r

a

í

n

r

d

é

n

a

r

u

p

i

o

l

i

p

r

d

c

c

l

h

g

s

i

a

r

h

l

t

a

ó

s

e

f

a

n

g

h

e

a

l

a

c

h

Sa m pl

An domhain An farraige dul suas talamh teacht aníos an ghrian thuas an ghealach siar meánchiorcal soir sféar

t

e

Cuardach focal

Treoir

Scríobh

4. Líon na bearnaí sna h-abairtí seo. suas

thuas

(a) Tá mé ag dul staighre.

teacht aníos

na

(b) Tá mé ag teacht

(c)

.

staighre.

in

Tá mé

g

5. Scríobh trí fhocail liosta ón gcuimhne.

Ord

6. Cuir na briathra seo san aimsir láithreach.

7. Cuir na focail seo in ord aibítear.

gealach

sféar

farraige

(a) glan =

méanchiorcal

talamh

domhain

(b) tóg =

(c)

(d) ól

(e)

Vi ew

Aimsir láithreach

dún = =

fág =

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com

Gaeilge le chéile

39


Aonad 20

leathanach

Bia

79

Focail

Cleachtadh

Cleachtadh

leathanach

74

Scrúdú 1 2

liomonáid deoch milseán

e

brioscaí ceapaire

Sa m pl

criospaí seacláid an ndúirt an raibh an bhfuair an bhfaca an ndeachaigh Cé mise?

Abairtí

1. (a) Is cineál deoch mé. mé.

(b) Tá mé déanta le arán.

in

Is

g

2. Cuir na focail seo in ord le abairt a dhéanamh.

Is

Tá mé déanta as prataí.

Is

(c)

mé.

Vi ew

mé.

(a) maith milseáin liom Is (b)

ghloine Cuir liomonáid mé an san

Sumaí

3. (a) ceap +

=

(b) spún +

=

(c)

seac +

=

(d) brios +

=

(e)

gré

=

(f)

=

+

Focail Deacair

40

Gaeilge le chéile

Cleachtadh

mil

+

Cleachtadh

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com


Cód

7

15

4

4. Bris an cód agus líon isteach an crosfhocal thall.

10

4 2

16

14

10

13 7

16

11

14

2

10

11

8

15

11

13

15

2

5

9

10

12

10

3

15

6

15

2

15

11

13

5

6

2

11

e

4

5

14

Sa m pl

14 10

1

12

Gramadach

5. Cuir na briathra neamhrialta seo fhoirm cheisteach (aimsir chaite). Scríobh dhá ceist.

(a)

Briathar

téig

faigh

(b)

g

Foirm cheisteach?

in

Liosta

Vi ew

6. Déan liosta le na focail seo.

bainne

arán

liomonáid

uisce

milseán

ceapaire

tae

brioscaí

deir feic bí

Bia

Deoch

Aimsir láithreach

7. Cuir na briathra seo san aimsir láithreach.

(a) bris

=

(b) cuir

=

(c)

(d) éist

=

(e)

=

buail = rith

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com

Liosta Athbhreithniú

béile

seomra bia

gréithe

gloine

spúnóg

sceanra

mias

Gaeilge le chéile

41


Aonad 21

leathanach

An Domhain Focail

79

Cleachtadh

Cleachtadh

leathanach

74

Scrúdú 1 2

leathsféar thuaidh leathsféar theas pláinéad

e

córas na gréine spás

Sa m pl

réalta réaltra dúirt bhí fuair chonaic chuaigh Sumaí

Focail

=

(b) réal

+

=

(c)

chon +

=

(d) méan +

(e)

tal

+

(f)

chu

+

2. Faigh focail beaga sna focail liosta agus athbhreithniú seo.

g

1. (a) pláin +

(a) leathsféar

=

(b) meánchiorcal

=

(c)

=

(d) gealach

Vi ew

in

réaltra

'Fíor' nó bréagach'?

3. Scríobh ‘fíor’ nó ‘bréagach’ tar éis na h-abairtí seo.

(a) Téann an ghrian thart ar an domhain.

(b) Níl an domhain pláinéad.

(c)

(d) Tá trí meánchiorcail san domhain.

Tá naoi pláinéad ann san chóras na gréine.

Liosta Athbhriethniú An domhain An farraige talamh

Focail Deacair

Cleachtadh

Cleachtadh

an ghrian an ghealach meánchiorcal sféar

42

Gaeilge le chéile

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com


Crosfhocal 4. Líon isteach na litreacha atá ar iarraidh sna focail liosta thall.

leathsféar

thuaidh

theas

pláinéad

córas na gréine

spás

réalta

réaltra

s

r

e

t

a

Sa m pl

é

h

Gramadach

Vi ew

in

g

5. Líon isteach an freagra dearfach do na ceisteanna seo (aimsir chaite). Scríobh dhá abairt. Briathar Freagra (a) an ndúirt an raibh an bhfuair (b) an bhfaca an ndeachaigh Briathra neamhrialta

Aimsir láithreach

6. Meaitseáil an briathra le an briathra sin san aimsir chaite.

5. Cuir na briathra seo san aimsir láithreach.

(a) déan •

• chonaic

(a) ceannaigh =

(b) abair •

• chuala

(b) tosaigh

=

(c)

• rinne

(c)

=

(d) bí

• chuaigh

(d) ullmhaigh

=

(e)

faigh •

• dúirt

(e)

=

(f)

clois •

• bhí

(g) téigh •

feic

gortaigh rothaigh

• chonaic

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com

Gaeilge le chéile

43


Aonad 22

leathanach

Scoil

leathanach

74

79

Focail

Cleachtadh

Cleachtadh

Scrúdú 1 2

obair bhaile rialacha ciúnas

e

téascleabhar litriú ag foghlaim ní dúirt ní raibh ní bhfaighidh ní bhfaca ní dheachaigh Abairtí

g

1. Cuir na h-abairtí seo in ord.

(a) rang Déanann an litriú Dé hAoine scrúdú ar.

in

(b) mé foghlaim Tá ag litriú na .

(c)

na Scríobh san rialacha téascleabhar mé

Vi ew

Sa m pl

scrúdú

Faigh an strainséir

2. Cuir ciorcal thart ar an strainséir sna focail liosta agus athbhreithniú seo.

(a) matamaitic

tíreolas

Focail Deacair

44

Gaeilge le chéile

ciúnas (b) rang

Cleachtadh

scrúdú

obair bhaile

Cleachtadh

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com


Cuardach focal 3. Faigh na focail liosta seo san bhosca thall.

t

é

a

s

c

l

e

a

b

h

a

r

h

r

i

a

l

a

c

h

a

t

b

h

ú

f

s

g

d

r

h

o

p

l

n

m

d

c

u

f

n

í

d

ú

i

r

t

n

e

p

t

o

f

í

p

a

c

s

t

í

rialacha

ciúnas

téascleabhar

a

d

í

g

c

i

ú

n

a

s

r

b

scrúdú

litriú

n

í

b

h

f

a

i

g

h

i

g

h

ag foghlaim

ní dúirt

d

g

h

l

i

t

r

i

ú

l

b

f

n

í

r

a

i

b

h

d

c

m

l

a

ní raibh

ní bhfaighidh

o

b

a

i

r

b

h

a

i

l

e

c

ní bhfaca

ní dheachaigh

a

f

ó

m

u

s

c

r

ú

d

ú

a

n

í

d

h

e

a

c

h

a

i

g

h

Sa m pl

e

obair bhaile

Gramadach

4. Líon isteach an freagra dearfach de na ceisteanna seo.(aimsir chaite). Scríobh dhá abairtí le na freagraí.

(a)

Briathar

g

(b)

in

An bhfaca ? An raibh ? An bhfuair ? An ndeachaigh An ndúirt ?

Vi ew

Freagra

Aimsir láithreach

Liosta Athbhriethniú

5. Cuir na briathra seo san aimsir láithreach.

(a) bailigh

=

leabharlann

(b) éirigh

=

foclóir

(c)

(d) cuidigh =

(e)

atlas

dúisigh = cóirigh

ríomhaire stair

=

tíreolas

Ord

ábhar

6. Cuir na focail liosta agus athbhreithniú in ord an aibítir.

stair

rialacha

obair bhaile

ríomhaire

scrúdú

ciúnas

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com

Gaeilge le chéile

45


Aonad 23

Lá fheile Phádraig Focail

leathanach

leathanach

74

79

Cleachtadh

Scrúdú 1 2

Cleachtadh

Naomh Phádraig creideamh An Bhreatain Bheag

e

in onóir suaitheantais pátrún an ndearna ar thug ar chuala ar ith ar tháinig Líon na bearnaí

Naomh Phádraig pátrún

g

1. Líon na bearnaí sna h-abairtí seo.

Sa m pl

ceiliúradh

(a) Rugadh Naomh

(b) Thug Naomh Phádraig

(c) Is

in onóir

creideamh Bhreatain Bheag

san

in

Phádraig

.

go hÉireann.

Vi ew

na hÉirinn é, Naomh Phádraig.

(d) Ceiliúradh

ar an seachtú lá dhéag de mí Márta.

(e) Caitheann muid seamrógaí agus suaitheantais Phádraig.

Naomh

Botúin

2. Ceartaigh na botúin sna focail liosta seo.

(a) sauithentais

(b) céiliureadh

Focail Deacair

46

Gaeilge le chéile

(c)

an dearna

Cleachtadh

Cleachtadh

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com


Crosfhocal

1

2

3. Líon isteach an crosfhocal thall.

Trasna

3. Naomh

6.

7.

Síos

1.

2. in

4.

5.

. (8) th

3

(13) ú

(6)

4

5

Bheag (11) (9) l

Sa m pl

r

e

6

(5) (10)

7

Gramadach (a)

(b)

Vi ew

Briathar

Foirm cheisteach?

ith

in

g

4. Líon isteach an foirm cheisteach de na briathra seo (aimsir chaite). Scríobh dhá ceist.

déan tar clois

tabhair

Aimsir láithreach

Focail le cruth

5. Cuir na h-abairtí seo san aimsir láithreach.

6. Cuir focail liosta sna cruthanna seo.

(a)

(b)

(c)

(a) D'ól mé uisce ón ghloine. (b) D'fhág mé an teach ag a naoi o chlog.

(c) Ghlan mé an chistin ar Dé Sathairn.

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com

Gaeilge le chéile

47


Aonad 24

leathanach

Faoin uisce Focail

79

Cleachtadh

Cleachtadh

leathanach

74

Scrúdú 1 2

an farraige aigéan iasc

e

siorc grinneall na farraige

Sa m pl

feamainn rón rinne thug chuala d’ith tháinig

Scríobh

Cé mise?

Is

mé.

(b) Tá mé ag bun na farraige.

in

Is

Is planda uisce mé.

(c)

mé.

Is

mé.

Vi ew

2. Scríobh na focail liosta a bhfuil sé litreacha nó níos lú acu.(4)

g

1. (a) Tá fiacla mór gearra agam.

Focail le cruth

3. Cuir focail liosta sna chruthanna seo.

48

(a)

(b)

(c)

Gaeilge le chéile

Focail Deacair

Cleachtadh

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com


Crosfhocal

1

4. Líon isteach an crosfhocal ag úsáid na leideanna thíos.

2

Trasna 2. Ainm eile do farraige.

3

(6)

4

5

(8)

(3) 6 (& 1 Síos) Bun na farraige. (9) 7.

6

Sa m pl

4.

7

Síos 1 (& 6 Trasna)

5.

Bun na farraige.

(9)

(5)

g

(4)

e

3.

in

Gramadach

5. Líon isteachan freagra diúltach do na ceisteanna (aimsir chaite). Scríobh dhá abairtí le na freagraí. Briathar Freagra (a) Ar ith?

An ndearna?

Ar chuala?

Vi ew

(b)

Ar thug?

Ar tháinig?

Aimsir láithreach

Peist focal

6. Cuir na h-abairtí seo san aimsir láithreach.

7. Faigh trí fhocail liosta san pheist fhocal seo. a ma f orc si h g it iaschf

e

(a) D'éist Seán leis an nuact ar an raidió.

e

(c)

Rith Máire abhaile tar éis scoil.

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com

r

(b) Chuir mé na leabhair ar an seilf.

fr

inn

io

Gaeilge le chéile

49


Aonad 25

leathanach

Teilifís

leathanach

74

79

Focail

Cleachtadh

Cleachtadh

Scrúdú 1 2

scannán uafais scannán aicsin foiréigean

e

scannán rómánsach ficsean eolaíocht scannán síscéal níor dhearna níor thug níor chuala níor ith níor tháinig Líon na bearnaí

Focail briste

in

(a) scannán síscéal

(b) scannán rómánsach

Vi ew

(c)

scannán coiméide

2. Ceangail na píosa focail seo le cineál scannán a litriú.

g

1. Tabhair sampla de na chineál scannáin seo.

Sa m pl

scannán coiméide

(a) rómán

• scéal

(b) foir

• sin

(c)

• sach

(d) aic

• éide

(e)

• éigean

coim

(d) ficsean eolaíocht

(e)

scannán uafais

Focail Deacair

Cleachtadh

Scríobh 3. Scríobh amach na focail a fuair tú i gníomh a dó.

(a)

(d)

(b)

(e)

(c)

50

Gaeilge le chéile

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com


Crosfhocal 4. Líon isteach an crosfhocal thall le na focail liosta seo. uafais aicsin foiréigean coiméide Cad é an focal atá dáite san lár?

Sa m pl

ficsean eolaíocht

e

rómánsach

síscéal Gramadach

5. Líon isteach an freagra diúltach do na ceisteanna seo (aimsir chaite). Scríobh dhá abairtí. Briathar Freagra (a) Ar ith?

An ndearna?

Ar chuala?

(b)

Ar thug?

Liosta Athbhriethniú aisteoir

in

Aimsir láitreach

Ar tháinig?

g

6. Scríobh na h-abairtí seo san aimsir láithreach. (a) Thosaigh mé mo obair bhaile ag a sé o chlog.

láithreoir

Vi ew

stiúrthóir

(b) Cheannaigh Mamaí báinne san siopa.

creidiúintí

(c)

carachtar

Rothaigh Ciarán go dtí an siopa

aisteoireacht

scríbhneoir

Dathaigh

7. Dathaigh na briathra.(3)

aicsin

rinne chuala

thug aisteoir

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com

ficsean

scríbhneoir

liom

Gaeilge le chéile

51


Aonad 26

leathanach

Foin uisce Focail

79

Cleachtadh

Cleachtadh

leathanach

74

Scrúdú 1 2

moil mór planctón fomhuireán

e

taoide faoileán

Sa m pl

tonnta trosc an ndeir an mbíonn an bhfaigheann an bhfeiceann an dtéann Sumaí

Tarraing

=

(b) planc +

=

(c)

(d) fo

+

(e)

+

= = =

Vi ew

faoil

+

faoileán

in

feic

2. Tarraing pictiúr den focal liosta seo.

g

1. (a) tonn +

Dathaigh

3. Dathaigh na h-éisc uilig. Bain úsáid as do fhoclóir!

siorc

trosc

feamainn

faoileán

maicréal

seol

iasc órga

moil mór

Focail Deacair

52

Gaeilge le chéile

Cleachtadh

Cleachtadh

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com


Crosfhocal 4. Líon isteach an crosfhocal ag úsáid na leideanna thíos.

2

1. An farraige ag teacht isteach agus ag dul amach arís. (6)

2. An iasc is mó san domhain. (4,3)

3. Éan a mhaireann in aice na farraige. (8)

4. Tá na ag briseadh ar na carraigeacha. (6)

5. Faoin uisce. (10)

6. Cinéal iasc. (5)

7. Itheann na h-éisc é. (8)

3 4

5

e

1

Sa m pl

6 7

Ceard iad na focail atá daite san lár? Gramadach

5. Líon isteach an foirm cheisteach den na briathra seo (aimsir láithreach). Scríobh dhá cheist. Briathar An cheist? (a) bí

(b)

in

g

téigh faigh feic abair

Vi ew

Aimsir láithreach

6. Cuir na h-abairtí seo san aimsir láithreach.

(a) Chuidigh mé le Mamaí ag glanadh an teach.

aigéan

(b) Chóirigh Sínead a seomra.

iasc

(c)

Liosta Athbhriethniú an farraige

siorc

Bhailigh mé na leabhair don mhúinteoir.

grinneall na farraige

feamainn rón

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com

Gaeilge le chéile

53


Aonad 27

leathanach

Dul siar

79

Focail

Cleachtadh

Cleachtadh

leathanach

74

Scrúdú 1 2

grinneall na -farraige ficsean eolaíocht liomonáid

e

ceiliúradh

Sa m pl

uaireadóir scrúdú réalta chonaic ní raibh an ndearna an bhfeiceann níor chuala Faigh an strainséir

Meaitseáil

(b) rinne

(c) uaireadóir

uisce

réalta

in

(a) liomonáid

(a) an ndearna •

• chonaic

(b) an raibh

• chuala

scrúdú

bhí

(c) an bhfuair •

• rinne

ceiliúradh

slabhra

(d) an bhfaca •

• bhí

(e) ar chuala

• fuair

Vi ew

2. Meaitseáil an cheist leis an freagra dearfach.

g

1. Cuir ciorcal thart ar an strainséir sna grupaí focail seo.

Ord

3. Cuir na focail liosta seo in ord an aibítear.

réalta

seodra

ceiliúradh uaireadóir liomonáid

Focail Deacair

54

Gaeilge le chéile

Cleachtadh

Cleachtadh

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com


1

Crosfhocal 2

3

4

Trasna

4. Deanann tú é ar Lá fheile Phádraig (13)

6. Feiceann tú mé san spéir. (6)

7. Is cineál deoch mé. (9)

Síos na farraige. (9)

Sa m pl

5

1.

2. Deanann tú mé ar scoil. (6)

3. Is cineál seodra mé (10)

5. Ficsean scannán. (9)

, cineál

Gramdach

e

4. Líon isteach an crosfhocal ag úsáid na leideanna thíos.

6

7

déan clois

Freagra dearfach

Freagra diúltach Níor rinne

Chuala

An ndúirt ?

Vi ew

deir

Foirm cheisteach ?

in

Braithar

g

5. Líon isteach an tábla thíos san aimsir chaite.

tar

Tháinig

feic

Níor chonaic

Ceisteanna

6. Freagra na ceisteanna seo dearfach ( ) agus diúltach ( ).

(a) An ndearna tú do obair bhaile?

( )

( )

(b) An bhfaca tú an scannán aréir ?

( )

( )

(c)

An ndúirt tú go raibh tú ag dul ar laethanta saoire ?

( )

( )

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com

Gaeilge le chéile

55


Aonad 28

leathanach

Eadaí

leathanach

79

Focail

Cleachtadh

74

Scrúdú 1 2

Cleachtadh

fáinne fáinní cluaise bráisléad

e

slabhra seodra slabhra clocha deireann bíonn faigheann feiceann téann Sumaí

Sa m pl

uaireadóir

Meaitseáil

+

=

(b) seo

+

=

(c) fáinní +

=

(d) uair

+

(e) slab

+

2. Meaitseáil an seodra leis an bpáirt den chorp a caitheann tú é.

in

g

1. (a) bráis

= =

Vi ew

Botúin

3. Ceartaigh na botúin sna focail liosta nó athbhreithniú seo.

(a) ar bíonn

(b) fainní

(c)

(d) uareadoir

(e)

mutóag

roanculaith

Liosta Athbhreithniú raonchulaith

scátaí rothach

bróga reatha

clogad

loirgneán Focail Deacair

56

Gaeilge le chéile

Cleachtadh

mútóga

sciath drandal

Cleachtadh

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com


Crosfhocal

1

4. Líon isteach an crosfhocal ag úsáid na leideanna thíos.

2

Trasna 2.

3

4

5

(13)

e

3.

Sa m pl

6

(9) 4.

Síos 1.

(6) 6.

(13)

5.

(10)

(7)

(6)

g

Gramadach

4.

in

5. Líon isteach an freagra dearfach de na ceisteanna seo (aimsir láithreach). Scríobh dhá abairtí leo. Ceist Freagra (a)

Vi ew

an ndeir? an mbíonn? an bhfaigheann?

(b)

an bhfeiceann?

an dtéann?

Aimsir fháistineach

Forainm réamhfhoclach

6. Cuir a briathra seo san aimsir fháistineach.

7. (a) ag + mé =

(b) ag + tú

=

(c) ag + sé

=

glan

(d) ag + sí

=

tóg

(e) ag + sinn =

dún

(f) ag + sibh =

ól

(g) ag + said =

Briathra

Aimsir fháistineach

fág Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com

Gaeilge le chéile

57


Aonad 29

Ar an bhfeirm Focail

leathanach

leathanach

74

79

Cleachtadh

Scrúdú 1 2

Cleachtadh

feirmeoir tarracóir scoiból

e

páirc umar

Sa m pl

madra caorach feirm ní deireann ní bhíonn ní fhaigheann ní fheiceann ní théann Learáid

1. Líon isteach na lipéadaí ar an bpictiúr seo. feirmeoir

tarracóir

scoiból

g

páirc

umar

madra caorach

Vi ew

in

Ar an bhfeirm

Cé mise?

2. (a) Tá inneal agam.

(b) Cuidíonn mé leis an bhfeirmeoir.

Tá ceithre roth orm.

Tá ceithre chos agam.

Tiomáin an feirmeoir mé.

Ritheann mé indiaidh na caoirigh

Is

Is

Tarraing pictiúr dúinn.

58

mé.

Gaeilge le chéile

mé.

Tarraing pictiúr dúinn.

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com


3. Faigh na focail liosta seo san bhosca thall. feirmeoir tarracóir ní deireann scoiból ní bhíonn ní fhaigheann umar ní fheiceann madra caorach ní théann feirm Gramadach

n

í

f

a

r

l

p

c

ó

p

m

d

ú

n

c

t

a

c

s

h

p

g

a

d

n

u

m

a

r

f

h

c

á

n

d

m

í

n

t

r

d

s

f

í

i

í

r

c

f

e

i

r

m

e

o

i

r

d

a

d

h

é

g

a

h

í

r

e

c

e

c

t

a

r

s

c

o

i

b

ó

l

i

a

c

i

p

l

ó

í

a

g

ó

b

i

r

h

n

h

f

e

i

h

a

f

e

f

n

d

h

r

o

m

h

d

á

t

e

r

r

é

r

t

h

l

a

a

r

m

ú

t

r

g

n

n

c

n

í

b

h

í

o

n

n

n

h

n

í

f

h

e

i

c

e

a

n

n

n

i

n

í

t

h

é

a

n

n

m

Sa m pl

páirc

b

e

Cuardach fhocal

g

5. Líon isteach an freagra diúltach de na ceisteanna seo (aimsir láithreach). Scríobh dhá abairtí leo. Ceist Freagra ( ) (a)

an ndeir?

in

(b)

an mbíonn? an bhfaigheann? an bhfeiceann?

an dtéann?

Vi ew

Aimsir fháistineach

Liosta

6. Cuir na briathra seo san aimsir fháistineach.

7. Déan liosta de ceithre ainmhí a feiceann tú ar an bhfeirm.

(a) bris

=

(b) cuir =

(c)

(d) éist

=

(e)

=

buail = rith

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com

Gaeilge le chéile

59


Aonad 30

leathanach

An aimsir

79

Focail

Cleachtadh

Cleachtadh

leathanach

74

Scrúdú 1 2

brothallach fionnuar teas

e

fuacht céim

Sa m pl

teocht ceinteagrád an ndéarfaidh an mbeidh an bhfaighidh an bhfeicfidh an rachaidh Líon na bearnaí

1. Líon isteach na bearnaí sna focail liosta agus athbhreithniú seo.

(b)

(c)

(d)

i

-

g

(a)

c

-

in

r

l

Vi ew

Scríobh

-

Botúin

2. Faigh dhá fhocail liosta sna litreacha seo.

3. Ceartaigh na botúin sna focail liosta nó athbhreithniú seo.

n

t

i

a

u

f

(a) fucht

e

r

n

o

a

s

(b) laec oghear

(c) an beidh

(d) brothalach

Focail Deacair

60

Gaeilge le chéile

Cleachtadh

Cleachtadh

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com


10

Cód focal 8

4. Bris an cód agaus líon isteach an crosfhocal thall.

15

14

2

12

15

13

17

18

11

4

5

15

13

6

8

1

12

7

1

11

2

n 12

3

13

4

14

9

15

5

15

9

7

6

16

7

17

8

c 18

9

19

3

t

14

7

2

2

16

13

11

12

19

1 16

13

e

3

Sa m pl

13

10 Gramadach

8

8

1

1

12

5. Líon isteach an foirm cheisteach den na briathra seo (aimsir fháistineach). Scriobh dhá cheist. Briathar An cheist (a) an ndeir?

(b)

in

an mbíonn?

g

an bhfaigheann? an bhfeiceann? an dtéann? Forianm réamhfhclach

6. Cuir na briathra seo san aimsir fháistineach.

7. (a) le + mé

=

(b) le + tú

=

(a) ceannaigh

(c)

=

(b) gortaigh

(d) le + sí

(c)

(e)

le + sinn =

(d) ullmhaigh

(f)

le + sibh =

(e)

(g) le + said =

Vi ew

Aimsir fháistineach

tosaigh

rothaigh

le + sé

=

Liosta Athbhreithniú ag leáigh

síobadh sneachta

gaoth láidir

ag cur seaca

callóga sneachta

leac oighear

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com

Gaeilge le chéile

stoirmiúl

61


Aonad 31

leathanach

Ag siopadóireacht Focail

leathanach

74

79

Cleachtadh

Scrúdú 1 2

Cleachtadh

scipéad dul i scuaine ardaitheoir

e

seomra gléasta taispeántas staighre creasa déarfaidh beidh gheobhaidh feicfidh rachaidh Sumaí

Ord

(a) tais

+

=

(b) seomra +

=

(c) ard

+

(d) scip

+

in

= =

Vi ew (e) mal

2. Cuir na focail liosta agus athbhreithnniú in ord an aibítir.

g

1. Críochnaigh na sumaí seo le focail liosta agus athbhreithniú.

Sa m pl

lucht ceannaithe

+

=

costasach

scipéad

ardaitheoir

sladmhargadh

aisíoc

Focail briste

Liosta Athbhreithniú

3. Ceangail na focail seo le chéile chun focail liosta nó athbhreithniú a litriú.

lucht

níos

gléasta

ceannaithe

Focail Deacair

62

staighre

dul i

sladmhargadh saor in aisce aisíoc

scuaine

Cleachtadh

Gaeilge le chéile

seomra saoire

creasa

Cleachtadh

malartú costasach níos saoire níos costasaí

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com


Crosfhocal

1.

4. Líon isteach na focail liosta thíos agus ansin líon istaech an crosfhocal.

2.

3.

Trasna p

á

5.

n i

h

(7) 5.

7. (& 6 síos)

r

é

(6,7)

r

(8,5)

Síos 1.

g

2.

d

4.

(11) i r

6.

(3,1,7)

6. (& 7 trasna)

(5,10)

e

6.

4.

(11)

Sa m pl

3.

é

(6,7) 7.

Gramadach

(b)

an déarfaidh? an mbeidh? an bhfaighidh?

Vi ew

in

g

5. Líon isteach an freagra dearfach de na ceisteanna seo (aimsir fháistineach). Scríobh dhá abairtí leo. Ceist Freagra (a)

an bhfeicfidh?

an rachaidh?

Abairtí

Aimsir Fhaistíneach

6. Scríobh an freagra dearfach agus diúltach do na ceisteanna seo.

7. Cuir na briathra seo san aimsir fháistineach.

(a) bailigh

( )

(b) dúisigh

( )

(c)

(d) éirigh

(e)

(a) An mbeidh tú ar scoil amárach?

(b) An rachaidh tú go dtî an cluiche peil DéDomhnaigh seo chugainn.

( )

( )

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com

cuidigh cóirigh

Gaeilge le chéile

63


Aonad 32

An cheolchoirm Focail

leathanach

leathanach

74

79

Cleachtadh

Scrúdú 1 2

Cleachtadh

ceolchoirm popghrúpa atmaisféar

e

beo bríomhar ardán

Sa m pl

ticéad plódaithe ní déarfaidh ní bheidh ní bhfaighidh ní rachaidh ní fheicfidh Botúin

Focail le cruth

(a) plodithe

(b) atmeisféar

(c)

(d) ticéid

(e)

ceolcoirm

Vi ew

an íocfidh

in

2. Cuir focail liosta sna cruthanna seo.

g

1. Ceartaigh na botúin sna focail liosta seo.

Abairtí

3. Cuir na h-abairtí seo in ord.

(a) popghrúpa

Bhí

ar

ardán an

an

(b) mé

san

Cheannaigh

siopa

cheoil

ticéad

an

64

Gaeilge le chéile

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com


Cuardach focal

n

d

t

i

o

c

f

a

i

d

a

e

b

t

r

r

ú

o

p

b

a

n

l

h

c

e

g

h

s

l

e

n

a

ceolchoirm

d

s

a

t

r

p

ó

d

ó

o

g

n

popghrúpa

t

i

c

é

a

d

l

h

d

b

c

n

a

t

m

a

i

s

f

é

a

r

l

d

b

l

r

r

t

e

e

d

i

í

o

é

h

s

á

d

c

r

a

n

f

á

g

r

é

t

n

f

e

t

a

d

i

4. Faigh na focail liosta seo san bhosca thall.

an ndéanfaidh atmaisféar an dtabharfaidh an gcloisfidh ardán an n-íosfaidh ticéad an dtiocfaidh plódaithe

Gramadach

h

t

h

t

o

i

a

h

í

s

h

m

s

n

h

l

p

r

e

h

f

f

f

á

c

n

a

ú

a

i

a

a

t

i

p

í

g

g

r

d

i

p

o

p

g

h

r

ú

p

a

h

d

d

c

e

o

l

c

h

o

i

r

m

h

h

a

n

n

í

o

s

f

a

i

d

h

Sa m pl

beo bríomhar

e

a

g

5. Líon isteach an freagra diúltach do na ceisteanna seo (Aimsir fháistineach). Scríobh dhá abairt leo. Freagra ( )

in

An cheist?

(a)

Vi ew

an bhfaighfidh an rachaidh

an ndéarfaidh

?

(b)

an bhfeicfidh an mbeidh

?

Forainm réamhfhoclach

Ord

6. (a) ar + mé =

7. Scríobh dhá fhocail liosta agus cuir iad in abairtí.

(b) ar + tú

=

(c)

=

(d) ar + sí

(e)

ar + sinn =

(f)

ar + sibh =

(g) ar + said =

ar + sé

=

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com

(a)

(b)

Gaeilge le chéile

65


Aonad 33

leathanach

Caitheamh aimsire Focail

79

Cleachtadh

Cleachtadh

leathanach

74

Scrúdú 1 2

raidió pop-cheoil ceol clasiceach

e

ceol tradisiúnta seinnteoir-

Sa m pl

dlúthdhiosca físteip ceoil An ndéanfaidh An dtabharfaidh An gcloisfidh An n-íosfaidh An dtiocfaidh Liosta

(b) Déan liosta de trí rud a thig leat éisteacht le ceoil ar.

Vi ew

Meaitseáil

in

g

1. (a) Déan liosta de trí chineál cheoil.

Scríobh

2. Meaitseáil an uirlís cheoil le an cineál cheoil.

3. Cuir dhá focail liosta nó athbhreithniú in abairtí.

pop-cheoil

ceol clasiceach

(a)

ceol tradisiúnta

(b)

66

Gaeilge le chéile

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com


Crofhocal

1

2

4. Líon isteach an crosfhoccal ag úsáid na leideanna thíos.

3 4

Trasna 1. Ceol nua-aimsire (3,6) 4. Ceal Éireannach (10) 5. Cuireann tú dluthdhiosca ann (10) 7. Is diosca cheoil mé. (12)

5 6

(10)

Sa m pl

2. Ceol

e

Síos 7 3. Cuireann tú é seo ar siúl le ceiol nó an nuacht a éisteacht.

6.

cheoil (7)

Gramadach

g

5. Líon isteach an foirm cheisteach den na briathra seo (Aimsir fháistineach). Scríobh dhá cheist. Briathra

An cheist?

(a)

in

clois tar

déan

(b)

Vi ew

tabhair ith Caol nó leathan?

Liosta Athbhreihniú

6. Dathaigh na briathra leathan gorm agus dathaigh na briathra caol dearg.

bris

ceannaigh

glan

gortaigh

bailigh

cuir

sacar cúinneach tácláil i gcoinne

tosaigh

tóg

caith

ullmhaigh

fág

dathaigh

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com

ar son comh scór scór deireanach

Gaeilge le chéile

67


Aonad 34

Ceolchoirm Focail

leathanach

leathanach

74

79

Cleachtadh

Scrúdú 1 2

Cleachtadh

ag canadh ag rince giotár

e

drumaí méarchlár

Sa m pl

solais micreafón déanfaidh tabharfaidh cloisfidh íosfaidh tiocfaidh Meaitséail

Sumaí

2. Críochnaigh na sumaí seo agus scríobh an freagra.

in

g

1. Meaitséail na focail liosta leis bpictiúr ceart.

Vi ew

(a) giot

+

=

(b) drum

+

=

(c) méar

+

=

(d) micrea +

=

(e) sol

=

+

Botúin

3. Ceartaigh na botúin sna focail liosta agus athbhreithniú seo.

(a) mearclár

(b) bea brímhar Focail Deacair

68

Gaeilge le chéile

(c) ní déanfaidh

Cleachtadh

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com


Crosfhocal

1

4. Líon isteach an crosfhocal ag úsáid na leideanna thíos. 2

2.

1. (8)

3

4. (9)

5.

4

(6) 6.

5 6

(9)

Sa m pl

(7)

e

3.

(6)

7.

7

Críochnaigh an focal athbhreithniú atá dáite san lár. (6) Gramadach

5. Líon isteach an freagra dearfach do na ceisteanna seo (Aimsir fháistineach). Scríobh dhá abairt leo.

(a) An cheist? Freagra ( ) an gcloisfidh

g

an dtiocfaidh (b) an ndéanfaidh

Vi ew

Abairtí

in

an dtabharfaidh an n-íosfaidh

6. Scríobh an freagra dearfach agus diúltach do na ceisteanna seo.

(a) An ndéanfaidh tú do obair bhaile roimh an dinnéar?

( )

( )

(b) An dtiocfaidh tú go dtí an cluiche peil amárach?

( )

( )

Liosta Athbhreithniú ceolchoirm popghrúpa atmaisféar beo bríomhar ardán ticéad plódaithe

Focail le cruth 7. Cuir focail liosta nó athbhreithniú sna cruthanna seo.

(a)

(b)

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com

(c)

Gaeilge le chéile

69


Aonad 35

leathanach

Dul siar Focail

79

Cleachtadh

leathanach

74

Scrúdú 1 2

Cleachtadh

uaireadóir tarracóir teocht

e

seomra gléasta plódaithe

Sa m pl

raidió ag rince ní ndéarfaidh ní bheidh ní bhfaighfidh ní rachaidh ní fheicfidh Abairtí

1. Ceartaigh na botúin sna h-abairtí seo. (a) Bhí an sopa plodithe le daoine.

g

in

(b) Baidh Máire ag raince ag an damhsa anocht.

(c) D’éiste Dadaí leis an radio ar mhaidin.

Vi ew

(d) Leáigh an lec oighear mar bhí an techt ró-ard.

(e) Tá an feimreoir ag cuir an féar isteach sa scioból leis an taracóir.

Cé mise

2. (a) Tá lámha agam.

(b) Tá mé i siopaí.

Tá uimhreacha orm.

Baineann tú triail as eadaí ionam.

Insin mé an t-am duit.

Is cineál seomra mé.

Is

Is

70

mé.

Gaeilge le chéile

mé.

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com


Líon isteach 3. Líon isteach an tábla thíos. (Briathra rialta) Briathar

Aimsir chaite

Aimsir láithreach

ceannaigh

Aimsir fháistineach

ceannaíonn dhún

dúnfaidh

cuir

cuirfidh bhailigh

bailíonn

ullmhaigh

ullmhaíonn dúisíonn

Sa m pl

dúisigh

fágfaidh

e

d’ fhág Gramadach

4. Líon isteach an freagra diúltach do na ceisteanna seo (Aimsir fháistineach). Scríobh dhá abairt leo.

(a) An cheist? Freagra ( ) an gcloisfidh an dtiocfaidh (b) an ndéanfaidh

g

an dtabharfaidh an n-íosfaidh

Briathra

5. Líon isteach an tábla seo.

6. Ceangail na cúpla.

in

Gorainm réamhfhoclach le

liom

Vi ew

ar

leis

sinn

linn

sibh

siad

orthu

(a) abair

• athraithe

(b) oscail

• ite

(c) athraigh •

• ráite

(d) déan

• oscailte

(e) ith

• déanta

?

?

Scríobh

7. Scríobh dhá fhocail liosta ón gcuimhne agus cuir iad in abairtí.

(a)

(b)

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com

Gaeilge le chéile

71


Aonad 36

leathanach

Dul siar Focail

79

Cleachtadh

Cleachtadh

leathanach

74

Scrúdú 1 2

fáinne madra caorach fuacht

e

staighre creasa beo bríomhar

Sa m pl

pop-cheoil micreafón gheobhaidh chonaic téann ní thiocfaidh an bhfaigheann Abairtí

(a) Rithean an marda cairach indiaidh na caoraigh.

(b) Bhí an amhránaí ag cannadh isteach san micrefon.

(c) Rachaedh mé suas staighre ar na staigre creesa.

Vi ew

in

g

1. Ceartaigh na botúin sna h-abairtí seo.

(d) Chaill Mamaí a fainne nuair a bhí sí ag nigh na saoithe.

(e) Is maith lom popceoil ach b’fhearr loim ceol tradisiúnta.

Peist focal?

2. Faigh trí fhocail liosta sa pheist seo.

72

Gaeilge le chéile

achtté

a hú

tfá

r

t

fu

nn

lp

inneop

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com


Líon isteach 3. Líon isteach an tábla thíos. (Briathra neamhrialta) Briathar

Aimsir chaite

Aimsir láithreach

ith

Aimsir fhaistíneach

itheann

déan

déanfaidh

clois

chuala

téigh

téann tabharfaidh

feic

e

tabhair chonaic bíonn

abair

Sa m pl

bí/tá

déarfaidh

faigh

fuair

tar

tagann

Gramadach

4. Líon isteach an freagra dearfach agus diúltach do na ceisteanna seo An cheist?

Freagra ( )

ar chuala? an mbíonn?

in

an téann?

g

ar shnámh?

Freagra ( )

an n-íosfaidh? an rachaidh?

Briathra

5. Líon isteach an tábla seo.

6. Ceangail na cúpla.

Vi ew

Forainm réamhfhoclach

ag

do

mé tú

duit

sé sí

(a) ól

• tógtha

(b) éirigh •

• glanta

(c) glan •

• léimthe

(d) tóg

• ólta

(e) léim

• éirithe

aici

sinn

dúinn

sibh siad

agaibh

Foilsitheoireacht Prim-Ed ~ www.prim-ed.com

Gaeilge le chéile

73


2238 Gaeilge le Cheile - Rang 5