Page 1

activiteitenverslag | 2009

Info@p-i.be www.p-i.be Gratis nummer : 0800 23 999

activiteitenverslag | 2009

T. 02 204 56 80 F. 02 204 56 89

V.U.: Hendrik De Lange | Preventie en Interim | Tour & Taxis, Havenlaan 86C, Bus 302, B-1000 Brussel | Design by :

Centrale Preventiedienst voor de Sector van Uitzendarbeid vzw


Activiteitenverslag 2009


Inhoud Voorwoord ������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 4

Hoofdstuk 1

Interne werking

7

1.1 Beheer �������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 8 1.2 Centrale Cel �������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 8 1.3 Verbindingspersonen ����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 9 1.4 Vergaderingen met de verbindingspersonen ���������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 9

Hoofdstuk 2

Arbeidsongevallen uitzendkrachten 2009

11

2.1 Nationale cijfers 2009 ����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 12 2.2 De ongevallencijfers van de verschillende uitzendbureaus ������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������  20 2.3 Arbeidsongevallen 2008-2009 van de uitzendkrachten verdeeld volgens gewest ������������������������������������������������  20 2.4 Uitzendkracht versus gemiddelde werknemer ������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������ 21 2.5 Typologie van het arbeidsongeval  ��������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������  25 2.6 Dodelijke arbeidsongevallen ������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������  34 2.7 Samenvatting  ������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������  34 2.8 Besluit ��������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������  36

Hoofdstuk 3

Ongevallen jobstudenten - uitzendkrachten 2009

39

3.1 De resultaten van de analyse 2009 ��������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������  40 3.2 De evolutie sinds 1999 �������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 41 3.3 Cijfergegevens per leeftijdscategorie �������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������  43 3.4 Ongevallen met 10 dagen en meer ongeschiktheid �������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������  45 3.5 Plaats van het letsel ����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������  47 3.6 Samenvatting ��������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������  48

Hoofdstuk 4

Sensibilisatie-campagnes

51

4.1 Agenda 2009 ����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������  52 4.2 Voorbereiding van de agenda 2010  ����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������  52 4.3 Preventiecampagne bij de jobstudenten ���������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 53

2

| Activiteitenverslag 2009 |


Hoofdstuk 5

Adviesverlening

57

5.1 Vragen beantwoorden ���������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������  58 5.2 Website: http://www.p-i.be �������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������  58 5.3 PI News ����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 61 5.4 Groen nummer ���������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������  63

Hoofdstuk 6

Studie en onderzoek

65

6.1 Technische documentatie ���������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������  66 6.2 Coördinatie en informatie-uitwisseling betreffende inleners met veiligheidsproblemen �������������������������  66 6.3 Uitzendarbeid in de voedingssector en groothandel (i.s.m. AXA)  ����������������������������������������������������������������������������������������������������  67 6.4 Campagne van de arbeidsinspectie in de uitzendsector ���������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������  67 6.5 Het veiligheidscertificaat voor uitzendbureaus (VCU)  �������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������  68 6.6 Evaluatie van de wetgeving over welzijn op het werk voor uitzendkrachten ����������������������������������������������������������������  68 6.7 Studie-, informatie- en vormingsactiviteiten ����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������  69

Hoofdstuk 7

Vorming

71

7.1 E-learning ����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������  72 7.2 Vergaderingen met de verbindingspersonen �����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������  75 7.3 Basisopleiding preventie en bescherming voor de verbindingspersonen �������������������������������������������������������������������������������  75 7.4 Cursus sociaal recht voor uitzendconsulenten �����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������  75

Hoofdstuk 8

Actieplan 2010

77

8.1 Verder bouwen op de acties van 2009 �������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������  79 8.2 Nieuwe acties in 2010 ���������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������  79

Hoofdstuk 9

Bijlage

81

| Inleiding |

3


Voorwoord Het aantal en de ernst van de arbeidsongevallen van de uitzendkrachten kende in 2009 opnieuw een zeer belangrijke daling. De economische crisis bracht een sfeer waarin terecht werd gevreesd dat een lager budget zou beschikbaar zijn voor onthaal en opleiding. De uitzendsector heeft echter mede met de steun van de overheid de inspanningen voor opleiding en onthaal van uitzendkrachten in 2009 versterkt. De vrijgekomen tijd werd aangewend om de interne procedures op punt te stellen en de uitzendkrachten betere opleidingskansen te geven zodat ze beter gewapend zijn tegen de risico’s op het werk. De eerste tekens van heropleving zijn in 2010 reeds zichtbaar, en opnieuw zullen zich uitzendkrachten met weinig ervaring aanbieden. Preventie en Interim staat klaar met nieuwe sensibilisatieacties en hulpmiddelen om de opleiding en informatie te verbeteren. 2010 brengt eveneens de publicatie van het langverwachte Koninklijk Besluit in verband met de veiligheid van uitzendarbeid. PI bereidt zich voor om van dit elan gebruik te maken om de wettelijke verplichtingen beter te laten aansluiten bij de dagelijkse praktijk van de uitzendconsulenten. Wij denken hierbij aan de veiligheids- en gezondheidsaspecten die bij het contact met de klant concreter moeten besproken worden.

4

| Activiteitenverslag 2009 |


De aanpassing van de werkpostfiche, de organisatie van de opvolging van het medisch toezicht via een centraal dossier, zijn noodzakelijk om van de preventie een dagelijkse zorg te maken van de uitzendconsulent. Van inspectie en overheid wordt verwacht dat minder aandacht gaat naar de letterlijke toepassing van de wetgeving en de administratieve formaliteiten. Er kan altijd gezocht worden naar de meerwaarde van de procedures om tot een verbetering van het welzijn op de werkvloer te komen. Een analyse van een ernstig ongeval, de inhoud van de werkpostfiche en het medisch onderzoek moeten effectief bijdragen tot betere preventie op de werkvloer. De verplichtingen en documenten moeten flexibel aangepast worden aan de specifieke situatie. Preventieaanpak is geen eenheidsworst. De acties van PI worden uitgewerkt in nauw overleg met de verbindingspersonen die het veiligheidsbeleid binnen elk uitzendbureau stimuleren en coรถrdineren. De contacten met de externe diensten, met de preventieadviseurs op het terrein en met de overheid geven de acties het noodzakelijke draagvlak. Zij dragen bij tot een effectieve verbetering en vormen de garantie dat de daling van de frequentie van de ongevallen van de uitzendkrachten met 50% over de laatste 10 jaar in de volgende jaren verder gezet wordt.

Philippe Cracco  Voorzitter 

Hendrik De Lange Directeur

| Inleiding |

5


1


Interne werking

hoofdstuk 1


1.1 Beheer Preventie en Interim telt 154 leden (lijst zie bijlage). De Raad van Beheer bestaat op 31/12/2009 uit volgende leden: Marc BUVE

T BRUSSELS

Ann CATTELAIN (tot 18/10/2009)

FEDERGON

Virginie CAVERNEELS

De Algemene Centrale, ABVV

Marie-Claire CLABOTS (voorzitter tot 18/10/2009)

PEOPLE INTERIM

Philippe CRACCO (voorzitter vanaf 18/10/2009)

ACCENT JOBS FOR PEOPLE

Dirk DE CLERCQ

RANDSTAD BELGIUM

Greta DEBAENE

START PEOPLE

Linda HENDRICKX

MANPOWER BELGIUM

Marie-José JANSSEN

IDEAL INTERIM

Frédéric LAMBEAU

DAOUST INTERIM

André LEURS

ACV

Kurt MARYSSE

ACLVB

Herwig MUYLDERMANS

FEDERGON

Pascal POCHET (tot 06/2009)

UNIQUE

Alain TERMOTE (vanaf 07/2009)

ADECCO PS

Tassone TINDARO

TRACE !

Bergie VAN DEN BOSSCHE (ondervoorzitter)

ACV

Anne-Marie VERSCHETSE-VERVAEKE

KONVERT INTERIM

Walter VERWIMP

T-GROEP

Pascale WIRKEN

De Algemene Centrale, ABVV

De Raad van Beheer heeft in 2009 driemaal vergaderd: 22 april, 10 juni en 18 oktober 2009.

1.2 Centrale Cel De Centrale Cel is als volgt samengesteld:

8

Hendrik DE LANGE

Directeur Preventie en Interim

Martine DHUYVETTER

Preventieadviseur

Nathalie LIBERT

Preventieadviseur (1/04/2009)

Kristien DE RO

Adviseur Vormingen

Anne GODIN

Adviseur Communicatie

Jerry VAN OUDENHOVE

Secretariaat

| Activiteitenverslag 2009 |


1.3 Verbindingspersonen 127 verbindingspersonen vormen samen met de Centrale Cel de gemeenschappelijke preventiedienst. Daarvan hebben: •• •• •• •• ••

8 verbindingspersonen een bijkomende opleiding niveau 1 15 verbindingspersonen een bijkomende opleiding niveau 2 57 verbindingspersonen een basisopleiding (niveau 3) 4 verbindingspersonen zijn in opleiding niveau 2 en 2 in opleiding niveau 1 35 verbindingspersonen tot nog toe geen bewijs van een bijkomende opleiding geleverd. Het betreft de buitenlandse maatschappijen (20) zonder agentschap in België en verbindingspersonen die minder dan 6 maanden geleden de functie opgenomen hebben

1.4 Vergaderingen met de verbindingspersonen De verbindingspersonen en de Centrale Cel vergaderen plenair op: •• 29 april 2009 rond het thema “voedingssector” •• 19 november 2009 rond de “enquête van de inspectie in de uitzendsector” De werkgroep “communicatie” kwam samen op 25 september 2009.

Hoofdstuk 1 | Interne werking |

9


10

2


Arbeidsongevallen uitzendkrachten 2009 hoofdstuk 2


2.1 Nationale cijfers 2009 De gegevens werden verzameld via de rapporten van de verschillende uitzendbureaus en verwerkt door Preventie en Interim (PI).

2.1.1 Tewerkstelling 2009 141 miljoen uren werden gepresteerd door uitzendkrachten (jobstudenten inbegrepen) waarvan 58,3% door arbeiders en 41,7% door bedienden. T.o.v. 2008 daalde de tewerkstelling met 22%. De daling bij de arbeiders was sterker (-27%) dan bij de bedienden (-15%), waardoor het aandeel van de bedienden in uitzendarbeid verder stijgt. De economische crisis die vanaf de zomer 2008 voelbaar was, heeft zich volledig doorgezet in 2009. Gemiddeld waren elke dag 71.759 uitzendkrachten aan het werk. Uit de cijfers van Federgon blijkt dat 487.514 uitzendkrachten één of meerdere opdrachten hebben volbracht (waaronder 161.411 student-werknemers en 326.103 werknemers).

2.1.2 Arbeidsongevallen 2008 7.328 arbeidsongevallen (op de werkplaats) met minimum één dag arbeidsongeschiktheid waarvan: •• 4 dodelijke arbeidsongevallen •• 582 ongevallen met blijvende arbeidsongeschiktheid •• 143.618 dagen arbeidsongeschiktheid In 2009 was één op de 66 uitzendkrachten slachtoffer van een arbeidsongeval met minimum één dag arbeidsongeschiktheid (tegenover één op 50 in 2008) en één op de 840 had een blijvende arbeidsongeschiktheid tengevolge van een ongeval op de werkplaats (tegenover één op 630 in 2008). Daar uitzendkrachten meestal geen volledig jaar tewerkgesteld worden als uitzendkracht (dit kan variëren van één week tot een volledig jaar) ligt deze verhouding natuurlijk lager dan het gemiddelde van de werkende bevolking waar één op de 30 werknemers elk jaar één ongeval heeft met minstens één dag arbeidsongeschiktheid. Om deze reden worden ongevallencijfers omgerekend tot coëfficiënten die rekening houden met het aantal uren gepresteerd door de betrokken werknemers per jaar: de frequentie- en de ernstgraad. Frequentiegraad: 51,86 Werkelijke ernstgraad: 1,02 Globale ernstgraad: 2,96 Frequentiegraad: Fg = 100 komt overeen met: •• ofwel: één op 6 fulltime tewerkgestelde werknemers heeft elk jaar een arbeidsongeval •• ofwel: een werknemer heeft 7 arbeidsongevallen tijdens een volledige beroepsloopbaan van 40 jaar Werkelijke ernstgraad: Weg = 1 komt overeen met 1,5 dag arbeidsongeschiktheid tijdens één jaar voor elke fulltime tewerkgestelde werknemer. Globale ernstgraad (Geg) houdt rekening met dodelijke arbeidsongevallen en arbeidsongevallen met een blijvende arbeidsongeschiktheid. Dit wordt voor elk arbeidsongeval afzonderlijk vastgelegd.

12

| Activiteitenverslag 2009 |


Voorbeelden: •• •• •• ••

7500 dagen voor een dodelijk arbeidsongeval 4450 dagen voor het verlies van een hand 2800 dagen voor het verlies van een oog 825 dagen voor het verlies van een vinger

Opmerking: bij “blijvende ongeschiktheid” gaat het om de prognose van de verzekeraar aan het eind van het jaar en niet om een definitief erkende blijvende arbeidsongeschiktheid. Elke werkgever is verplicht deze coëfficiënten te berekenen voor de ongevallen binnen zijn bedrijf. Zowel de FOD WASO (Tewerkstelling) als het Fonds voor Arbeidsongevallen berekenen deze cijfers voor de verschillende activiteitssectoren. Dit geeft een idee van de ongevallenrisico’s binnen een bepaalde sector (chemie, bouw, transport, …). Deze cijfers zijn terug te vinden via de website van het FAO (http://www.faofat.fgov.be).

2.1.3 Evolutie 2000 - 2009 Tabel: Evolutie van het aantal uren blootstelling 200 186,93

180

180,91

171,88

Uren (miljoen)

160 140

146,23 137,50

130,60

129,14

128,93

2001

2002

2003

151.08

141,30

120 100 80 60 2000

2004

2005

2006

2007

2008

2009

Hoofdstuk 2 | Arbeidsongevallen uitzendkrachten 2009 |

13


Frequentiegraad (Fg) De frequentiegraad is een maat voor het aantal ongevallen en wordt berekend door het aantal arbeidsongevallen (met minimum 1 dag arbeidsongeschiktheid) te vermenigvuldigen met 1.000.000 en te delen door het totaal aantal uren dat door alle uitzendkrachten gewerkt werd in het betreffende kalenderjaar. Evolutie Fg : arbeiders 140

136,0

134,7 124,6

120 110,3 99,9

100

Fg

91,9

95,4

95,4

89,1

80

76,5

60 40

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

17,4

17,5

17,3

2007

2008

2009

Evolutie Fg : bedienden 25

Fg

20 15

16,7

15,8

15,4

15,0 13,8

13,5

10

16,3

5 0

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

Evolutie Fg : arbeiders - bedienden 100

99,6 94,3

90

87,8 79,6

Fg

80

71,4

70

68,5 65,9

67,8 61,8

60

40

14

51,9

2000

| Activiteitenverslag 2009 |

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009


Werkelijke ernstgraad (Weg) De werkelijke ernstgraad is een maat voor de menselijke schade ten gevolge van alle ongevallen en wordt berekend door het totaal aantal dagen arbeidsongeschiktheid (van alle uitzendkrachten samen) te vermenigvuldigen met 1000 en te delen door het totaal aantal uren dat door alle uitzendkrachten gewerkt werd in het betreffende kalenderjaar. Evolutie Weg: arbeiders 3 2,67 2,5

2,49

2,41 2,15 1,94

Weg

2

1,77

1,77

1,80

1,74 1,50

1,5 1 0,5 0

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

0,28

0,30

2007

2008

2009

Evolutie Weg: bedienden 0,6

Weg

0,4 0,25 0,2

0

2000

0,22

2001

0,25

0,27

0,25

0,26

2005

2006

0,34

0,20

2002

2003

2004

2009

Evolutie Weg: arbeiders - bedienden 2

1,81

1,85

1,68

Weg

1,5

1,54

1,38

1,25

1,26

1,26

1,19

1

1,02

0,5 0

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

Hoofdstuk 2 | Arbeidsongevallen uitzendkrachten 2009 |

15


Globale ernstgraad (Geg) De globale ernstgraad is een maat voor de totale menselijke schade tengevolge van alle arbeidsongevallen en wordt berekend door het totaal aantal kalenderdagen arbeidsongeschiktheid te vermeerderen met een aantal forfaitaire dagen (dat rekening houdt met de blijvende arbeidsongeschiktheid en de dodelijke arbeidsongevallen), te vermenigvuldigen met 1000 en te delen door het aantal uren dat door alle uitzendkrachten gewerkt werd in het betreffende kalenderjaar. Evolutie Geg : arbeiders 8 7 6

6,78

6,48

5,57

5,45 4,94

Geg

5

5,25

5,12

4,72

4,75

2007

2008

4,54

4 3 2 1 0

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2009

Evolutie Geg : bedienden 1 0,83 0,75

0,67 0,57

0,55

2000

2001

0,66

0,69

2004

2005

0,61

0,74 0,61

0,64

2006

2007

2008

3,27

3,25

2007

2008

Geg

0,5

0,25

0

2002

2003

2009

Evolutie Geg : arbeiders - bedienden 5

Geg

4

4,70 4,19

4,53 3,86

3,56

3,70

3,59

3

2,96

2 1 0

16

2000

| Activiteitenverslag 2009 |

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2009


Samenvatting uitzendkrachten 2000

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

2008/2009 2000/2009

Fg

99,60

87,76

79,58

71,40

65,96

68,42

67,85

61,78

51,86

-16%

-48%

Weg

1,81

1,68

1,54

1,38

1,25

1,26

1,26

1,19

1,02

-14%

-44%

Geg

4,19

4,53

3,86

3,56

3,74

3,61

3,27

3,25

2,96

-9%

-30%

135,79

124,56

110,26

99,85

91,92

95,47

95,48

89,12

76,54

-14%

-44%

Weg

2,49

2,41

2,15

1,94

1,77

1,77

1,80

1,74

1,50

-14%

-40%

Geg

5,77

6,48

5,45

4,94

5,31

5,16

4,72

4,75

4,54

-4,4%

-21%

Alle

Arbeiders Fg

Bedienden Fg

15,77

15,03

16,73

13,77

15,39

16,29

17,44

17,48

17,32

-1%

+10%

Weg

0,25

0,25

0,27

0,20

0,25

0,26

0,28

0,30

0,34

+13%

+36%

Geg

0,57

0,67

0,61

0,66

0,69

0,62

0,64

0,83

0,74

-10%

+30%

Vaststellingen In vergelijking met 2008 is het aantal blootstellingsuren bij de arbeiders met 27% gedaald en bij de bedienden met 15%. Voor de frequentiegraad (Fg) stellen we bij de arbeiders een belangrijke daling (- 14%) vast en een status quo bij de bedienden. Voor de gehele uitzendsector (arbeiders en bedienden samen) geeft dit een daling met 16%. Dit is een zelfde tendens als 2008 t.o.v. 2007, maar wel in veel sterkere mate. Voor de werkelijke ernstgraad (Weg) is er bij de arbeiders een daling met 14% en een stijging met 13% bij de bedienden. Voor alle uitzendkrachten samen komt dit neer op een daling met 14%. Ook in 2008 werd dezelfde tendens vastgesteld, maar de verschillen in 2009 zijn veel groter. De globale ernstgraad (Geg) is bij de arbeiders gedaald met 4,4% en bij de bedienden met 10%. Dit resulteert voor alle uitzendkrachten samen in een daling met 9%. In 2008 was er een sterke stijging van de globale ernstgraad, dit wordt in 2009 gecompenseerd door een daling. 4 dodelijke arbeidsongevallen in 2009, evenveel als in 2008.

Hoofdstuk 2 | Arbeidsongevallen uitzendkrachten 2009 |

17


Toelichting In 2009 kennen we een algemene sterke daling van de ernst- en de frequentiegraden. De tewerkstelling van bedienden daalde minder dan deze van de arbeiders. Arbeiders zijn 5 x meer het slachtoffer van een arbeidsongeval dan bedienden en deze ongevallen zijn 6 x ernstiger! Het feit dat de tewerkstelling van arbeiders sterker daalt, beĂŻnvloedt in belangrijke mate de globale statistieken voor de uitzendsector en geeft een versterking van de daling van de frequentie- en de ernstgraad voor alle uitzendkrachten samen. De toename van de werkelijke ernst bij de bedienden heeft dus weinig invloed want zelfs bij een stijging blijven deze cijfers lager dan deze van de arbeiders. Bv. de Weg arbeiders = 1,50 en de Weg bedienden = 0,34. De toename van de ernst bij de bedienden wordt mede verklaard door de algemene tendens dat bepaalde functies van arbeiders- naar bediendestatuut overstappen en deze functies toch een hoger risico op ongevallen inhouden dan de klassieke administratieve bediendefuncties. Dit fenomeen zet zich de laatste jaren door (zie volgende tabel). In 2000 waren 70% van de uitzendkrachten arbeiders, in 2009 is dit nog 58,3%. Deze tendens is identiek aan de evolutie in de totale werknemerspopulatie.

18

| Activiteitenverslag 2009 |


2.1.4 Overzicht van de gegevens over arbeidsongevallen bij uitzendkrachten 2000 – 2008-2009 2000

2008

2009

137.520.266

180.900.000

141.299.000

aantal ongevallen

13.697

11.278

7.328

aantal ongevallen met tijdelijke ongeschiktheid

12.943

10.392

6.742

aantal ongevallen met blijvende ongeschiktheid

751

882

582

3

4

4

aantal dagen arbeidsongeschiktheid

249.077

217.081

143.618

aantal forfaitaire dagen

327.598

347.591

274.110

frequentiegraad

99,6

61,78

51,86

werkelijke ernstgraad

1,81

1,19

1,02

globale ernstgraad

4,19

3,25

2,96

70

62

58,3

95.913.964

112.005.831

82.414

aantal ongevallen

13.041

10.070

6.308

aantal ongevallen met tijdelijke ongeschiktheid

12.323

9.288

5796

aantal ongevallen met blijvende ongeschiktheid

715

778

508

3

4

4

aantal dagen arbeidsongeschiktheid

238.580

196.274

123.622

aantal forfaitaire dagen

314.473

341.174

250.560

frequentiegraad

135,97

89,12

76,54

werkelijke ernstgraad

2,49

1,74

1,50

globale ernstgraad

5,77

4,75

4,54

30

38

41,7

41.606.302

68.894.169

58.885

aantal ongevallen

656

1.208

1.020

aantal ongevallen met tijdelijke ongeschiktheid

620

1.104

946

aantal ongevallen met blijvende ongeschiktheid

36

104

74

aantal dodelijke arbeidsongevallen

0

0

0

aantal dagen arbeidsongeschiktheid

10.497

20.807

19.996

aantal forfaitaire dagen

13.125

36.418

23.550

frequentiegraad

15,77

17,48

17,37

Arbeiders + bedienden aantal uren blootstelling

aantal dodelijke arbeidsongevallen

Arbeiders procentueel aandeel blootstelling aantal uren blootstelling

aantal dodelijke arbeidsongevallen

Bedienden procentueel aandeel blootstelling aantal uren blootstelling

werkelijke ernstgraad

0,25

0,30

0,34

globale ernstgraad

0,57

0,83

0,74

Hoofdstuk 2 | Arbeidsongevallen uitzendkrachten 2009 |

19


2.2 D  e ongevallencijfers van de verschillende uitzendbureaus Voor elk uitzendbureau zijn, afzonderlijk voor de arbeiders en de bedienden, de ernst- en de frequentiegraad berekend. Naargelang de onderneming, situeert de frequentiegraad van de arbeiders zich tussen 35 en 140, de werkelijke ernstgraad tussen 0,9 en 3,5 en de globale ernstgraad tussen 1,3 en 10. De ongevallencijfers (Fg, Weg en Geg) van de bedienden wijken veel minder af van het gemiddelde van de sector.

2.3 Arbeidsongevallen 2008-2009 van de uitzendkrachten verdeeld volgens gewest Bron: de gegevens verzameld door PI via de rapporten van de verschillende uitzendbureaus. Vlaanderen Tewerkstelling 2009

WalloniĂŤ

Brussel

Nationaal

25,32%

9,14%

100%

2008

2009

2008

2009

2008

2009

2008

2009

Fg

83,13

67,35

102,69

88,5

72,41

58,77

89,12

76,54

Weg

1,51

1,30

2,26

1,72

1,52

1,26

1,74

1,50

Geg

3,98

4,18

6,37

4,72

4,72

4,75

4,75

4,54

ARBEIDERS

BEDIENDEN Fg

17,82

17,75

23,15

21,42

11,06

9,41

17,48

17,32

Weg

0,29

0,29

0,46

0,43

0,19

0,20

0,30

0,34

Geg

0,81

0,63

1,29

1,04

0,45

0,58

0,80

0,74

Fg

60,08

48,50

77,19

62,43

28,99

23,99

61,78

51,86

Weg

1,08

0,92

1,68

1,22

0,58

0,51

1,19

1,02

Geg

2,86

2,84

4,77

3,28

1,70

1,81

3,25

2,96

ALLE

Er is een opvallend verschil tussen de ongevallencijfers in de drie gewesten. Dit verschil daalt sinds een aantal jaar. Net zoals in 2008 wordt in het Waalse Gewest de grootste daling genoteerd, zowel wat frequentie en ernst van arbeiders en bedienden betreft. Het Vlaamse Gewest kent een status quo voor de bedienden (tegenover een stijging in 2008). Voor het geheel van de uitzendkrachten is er eveneens een daling voor de frequentie en de ernst. Wat het Brussels Hoofdstedelijk Gewest betreft zijn de schommelingen beperkter, maar vooral gekenmerkt door een veel sterkere vertegenwoordiging van de bedienden (70%) in de totale populatie.

20

| Activiteitenverslag 2009 |


De verhouding Vlaams Gewest – Waals Gewest is nog steeds gunstiger voor het Vlaams Gewest met relevant lagere algemene cijfers dan in het Waals Gewest Brussel is het beste gewest en dit door het hoger aantal tewerkgestelde bedienden, vergeleken met de andere gewesten.

2.4 Uitzendkracht versus gemiddelde werknemer 2.4.1 Algemene vaststelling Tabel : Evolutie van de tewerkstelling en de ongevallen in de privésector en de uitzendsector vertrekbasis 2002 met index = 100 Uitzensector

Privésector

Tewerkstelling (RSZ)

Aantal ongevallen (FAO)

Evolutie frequentie tov 2002

Tewerkstelling (RSZ)

Aantal ongevallen (FAO)

Evolutie frequentie tov 2002

2002

100

100

100

100

100

100

2003

101

95

94

100

90

90

2004

115

103

90

101

90

89

2005

124

98

79

102

87

85

2006

136

112

82

105

89

85

2007

155

123

79

108

89

82

2008

143

109

71

112

90

82

Uit bovenstaande tabel blijkt dat de tewerkstelling in de uitzendsector sneller gestegen is sinds 2002 (+ 43%) dan de algemene tewerkstelling (+ 12%). De frequentiegraad van de uitzendsector kent een sterkere daling (- 29%) dan deze van de algemene tewerkstelling (- 18%). Tabel: Vergelijking ongevallencijfers uitzendsector – privésector (Berekening op basis van de gegevens van het FAO voor 2008) Arbeiders

Uitzendsector

Alle werknemers*

Frequentiegraad

76,54

52,07

Werkelijke ernstgraad

1,50

1,26

Globale ernstgraad

4,54

4.83

Frequentiegraad

17,37

5,26

Werkelijke ernstgraad

0,34

0,11

Globale ernstgraad

0,74

0,48

Bedienden

Hoofdstuk 2 | Arbeidsongevallen uitzendkrachten 2009 |

21


De vergelijking tussen uitzendkrachten en alle werknemers in bovenstaande tabel is niet volledig omdat bij uitzendkrachten onderscheid gemaakt wordt tussen het arbeiders- en het bediendestatuut, terwijl de cijfers van het FAO onderscheid maken tussen handarbeiders en hoofdarbeiders. De ongevallencijfers bij de uitzendkrachten liggen duidelijk hoger dan het gemiddelde voor de gehele werknemerspopulatie. De veel hogere frequentie bij bedienden wordt daardoor gedeeltelijk verklaard. Bij uitzendarbeid zitten duidelijk heel wat handarbeiders met bediendestatuut. De samenstelling van beide werknemerspopulaties afzonderlijk is echter niet gelijklopend omdat zowel de leeftijd, de blootstelling aan het risico, als de ervaring en de vertrouwdheid met het arbeidsmilieu van de betrokken werknemers sterk verschillen.

2.4.2 Leeftijd Jongeren hebben tussen 1 tot 2 maal zoveel ongevallen als hun collega’s van meer dan 30 jaar. Tabel : Verdeling van de arbeidsongevallen (2008), van de tewerkstelling (2008) en van de verhouding ongevallen/tewerkstelling van alle werknemers volgens de leeftijd van de werknemers (bron FAO) Leeftijd

Arbeidsongevallen in de privé Arbeidsvolume privé sector 2008 Verhouding ongevalsector 2008 (FAO) (RSZ) len / tewerkstelling

15-19 jaar

4,2%

1,5%

280

20-29 jaar

30,8%

24,3%

127

30-39 jaar

27,0%

28,9%

93

40-49 jaar

24,8%

28,2%

88

50-59 jaar

12,2%

15,5%

79

60 jaar en +

1,0%

1,4%

71

Tabel: Verdeling van de arbeidsongevallen van de uitzendkrachten (2008) en van hun tewerkstelling – verhouding ongevallen en tewerkstelling, volgens de leeftijd van de uitzendkracht (bron FAO) Ongevallen uitzendkrachten 2008 (FAO)

Volume uren gepresteerd door uitzendkrachten 2008

Verhouding ongevallen/tewerkstelling

15-19 jaar

11,5%

8,2%

140

20-29 jaar

46,1%

41,4%

111

30-39 jaar

23,5%

24,2%

97

40-49 jaar

14,1%

18,3%

77

50-59 jaar

4,2%

7,1%

60

60 jaar en +

0,4%

0,8%

59

Leeftijd

Het is zeer duidelijk dat zowel in de privésector als in de uitzendsector de jongeren “-30 jaar” vaker het slachtoffer zijn van een arbeidsongeval dan hun oudere collega’s. Binnen de uitzendpopulatie is 50% jonger dan 30 jaar, (jobstudenten inbegrepen) - binnen de globale werknemerspopulatie is dit slechts 26%. Daar jongeren in groter aantal aanwezig zijn in de uitzendsector zijn heeft dit tot effect dat de frequentie binnen de uitzendsector hoger ligt.

22

| Activiteitenverslag 2009 |


2.4.3 Invloed van de sector waar de uitzendkracht tewerkgesteld is Het Fonds voor de arbeidsongevallen (FAO) heeft een gedetailleerde studie verricht van de ongevallencijfers van uitzendkrachten in 2008. Een van de nieuwe variabelen die sinds de wijziging van de ongevallenaangifte op 1 januari 2008 werd ingevoerd, is het ondernemingsnummer van het inlenend bedrijf. Dat moet op de aangifte vermeld worden als er een ongeval gebeurt met een uitzendkracht. Met dit gegeven kan het inlenend bedrijf geïdentificeerd worden. Het is van groot belang voor de analyse van de ongevallen bij uitzendkrachten (activiteiten van het inlenend bedrijf, zijn grootte), maar tot nu toe was het onvolledig in de gegevensbank van het FAO. Zo was in 2007 het inlenend bedrijf slechts gekend in 17 % van de ongevallen bij uitzendkrachten op de arbeidsplaats. Eind 2008 hebben de diensten een campagne gevoerd bij de uitzendbureaus opdat ze het ondernemingsnummer van het inlenend bedrijf zouden meedelen aan hun verzekeraar. Na deze campagne bleek het gegeven in 80 % van de ongevallen bij uitzendkrachten in 2008 beschikbaar te zijn. Deze studie heeft van deze gegevens gebruik gemaakt. Bedoeling van de studie was na te gaan of uitzendkrachten en eigen werknemers van een bedrijf met dezelfde functie een ander ongevallenrisico hebben. Om de situatie van de uitzendkrachten te vergelijken met de eigen werknemers van de onderneming, werden de arbeidsongevallen van beide groepen onderzocht in het beroep van de handlangers in de verwerkende nijverheid (ISCO 932). 28,6 % van de uitzendkrachten in deze sector die in 2008 een ongeval hebben gehad, oefenden dit beroep uit. De ongevallen van deze handlangers-uitzendkrachten werden vergeleken met de ongevallen van werknemers met hetzelfde beroep in volgende sectoren: •• voedingsindustrie (Nace 10) •• vervaardiging van producten uit metaal (Nace 25) •• groothandel (Nace 46) waar ook veel uitzendkrachten met hetzelfde beroep tewerkgesteld worden. Of uitzendkrachten meer of minder ongevallen hebben dan de eigen werknemers kon via deze studie niet bepaald worden. Wel werd dieper ingegaan op de oorzaken en de gevolgen van de ongevallen in beide groepen. In volgende tabel worden de verschillen tussen beide groepen aangegeven wat de wijze van verwonding betreft. •• De ongevallen hebben minder ernstige gevolgen, maar dit zal ook verbonden zijn met de leeftijd van de uitzendkrachten •• Eigen werknemers hebben meer last van rugklachten •• Echte grote verschillen zijn er niet De studie gaat ook verder in op de afwijkende gebeurtenis, het type werk, het betrokken voorwerp en het letsel. Dit leidt echter tot dezelfde vaststellingen voor uitzendkrachten en andere werknemers.

Hoofdstuk 2 | Arbeidsongevallen uitzendkrachten 2009 |

23


Handlangers in de verwerkende nijverheid (ISCO 932) Uitzendkrachten

Andere werknemers

6,2 % van de ongevallen hebben een blijvende invaliditeit tot gevolg

7,8 % van de ongevallen hebben een blijvende invaliditeit tot gevolg

NACE 10: voedingsindustrie | Wijze van verwonding 14,8% knelling tussen voorwerpen

14,5% v erplettering tengevolge van een val

13,4% verplettering tengevolge van een val

10,4% contact met snijdend voorwerp

NACE 25: vervaardiging producten uit metaal | Wijze van verwonding 13,3% contact met vallend voorwerp

9,5% contact met snijdend voorwerp

9,7% contact met snijdend voorwerp

9% fysieke belasting van het bewegingsapparaat

NACE 46 groothandel | Wijze van verwonding 14,5% verplettering tengevolge van een val

12,2% f ysieke belasting bewegingsapparaat

12,3% contact met vallend

9,2% contact met snijdend voorwerp

2.4.4 Besluiten De tewerkstelling in de uitzendsector is sneller gestegen dan de algemene tewerkstelling. De frequentie van de arbeidsongevallen in de uitzendsector kent een sterkere daling dan deze van de algemene tewerkstelling. De ongevallenfrequentie van de gemiddelde uitzendkracht is gevoelig hoger als deze van de gemiddelde werknemer, maar dit wordt verklaard door heel wat objectieve factoren zoals leeftijd en beroep van het slachtoffer. Voor de invloed van de leeftijd kan men op basis van de cijfers de invloed op het ongevallencijfer schatten. Zowel jongere “– 30 jaar” uit de uitzendsector als uit de globale actieve bevolking zijn vaker het slachtoffer van een arbeidsongeval. Daar 50% van de uitzendkrachten “– 30 jaar” is (of 26% van de actieve bevolking) heeft de uitzendsector een hogere frequentiegraad. De globale ernstgraad is lager voor de arbeidsongevallen van de uitzendkrachten daar zij minder ongevallen hebben met een blijvende arbeidsongeschiktheid. Dit wordt ook bevestigd door een studie van het FAO over een specifiek beroep. Het beroep van het slachtoffer bepaalt, aan welke risico’s de werknemer is blootgesteld en is tevens een indicatie voor de verschillen in ongevallencijfers tussen de uitzendkracht en de gemiddelde werknemer. Een meer gedetailleerde studie over de arbeidsongevallen van de uitzendkrachten in 2008 brengt nog onvoldoende elementen aan om specifieke knelpunten bij uitzendkrachten aan te geven. Uit de vergelijking van de ongevallen van handlanger-uitzendkrachten met de ongevallen van de andere handlangers in dezelfde sectoren waar de uitzendkrachten tewerkgesteld werd geeft enkel een licht verschil aan in de omstandigheden van het ongeval. Er kunnen geen typische factoren aangewezen worden die enkel op uitzendkrachten of op andere werknemers zouden betrekking hebben. Het feit dat de verschillen tussen uitzendkrachten en andere werknemers via het onderzoek van hun ongevallen vooral objectief verklaarbare redenen aanbrengen duidt erop dat uitzendkrachten onder dezelfde omstandigheden werken en stilaan beter geïntegreerd worden in het bedrijf. De belangrijkste conclusie uit deze overwegingen is dat de uitzendkrachten omwille van de vermelde invloeden (leeftijd, risicovolle sector, beroep en integratie in het arbeidsmilieu) nog steeds meer ongevalsvatbaarder zijn. Door preventieve acties die inwerken op deze factoren kan een doeltref-

24

| Activiteitenverslag 2009 |


fend beleid gevoerd worden om deze arbeidsongevallen te verminderen.

2.5 Typologie van het arbeidsongeval Bron: Fonds voor Arbeidsongevallen (FAO)

Het onderzoek van de arbeidsongevallen uitgevoerd door het Fonds voor Arbeidsongevallen heeft betrekking op de ongevallen in 2008 (15.082 ongevallen) waarvan 9.312 ongevallen met tijdelijke arbeidsongeschiktheid en 939 ongevallen met blijvende arbeidsongeschiktheid.

2.5.1 Het werk op het ogenblik van het ongeval Tabel : Verdeling van het aantal arbeidsongevallen van de uitzendkrachten naargelang de activiteit op het ogenblik van het ongeval (Bron FAO 2008) Codes SEAT

Privésector in 2008

Totaal

Soort werk N

%

%

11

Productie, verwerking, bewerking - ongeacht de aard

4.552

30,2%

14,7%

10

Productie, verwerking, bewerking, opslag - ongeacht de aard - niet gespecificeerd

2.885

19,1%

8,7%

12

Plaatsing, voorbereiding, installatie, montage, losmaken, demontage

1.153

7,6%

5,5%

51

Installatie, voorbereiding, monteren, demonteren

1.058

7,0%

8,5%

53

Schoonmaken van ruimten, machines - industrieel of handmatig

730

4,8%

4,4%

24

Renovatie, reparatie, aanbouw, onderhoud - ongeacht het soort bouwwerk

716

4,7%

4,4%

52

Onderhoud, reparatie, regeling, afstelling

472

3,1%

4,7%

43

Commerciële werkzaamheden - inkoop, verkoop, bijbehorende dienstverlening

392

2,6%

4,2%

41

Dienstverlening, verzorging, bijstand, aan personen

367

2,4%

8,9%

61

Verkeer, ook in vervoermiddelen

273

1,8%

4,3%

54

Afvalbeheer, verwijdering, behandeling van afval ongeacht de aard

184

1,2%

0,7%

42

Hoofdarbeid - onderwijs, opleiding, informatieverwerking, kantoorwerk, organisatie en management

176

1,2%

2,5%

22

Nieuwbouw - gebouw

158

1,0%

2,9%

20

Grondverzet, bouw, onderhoud, sloop - niet gespecificeerd

63

0,4%

0,8%

32

Werk in de landbouw - met gewassen, tuinbouw

32

0,2%

0,5%

55

Toezicht, inspectie,van fabricageprocédés, lokalen, transportmiddelen en uitrusting

32

0,2%

0,8%

23

Nieuwbouw - kunstwerken, infrastructuur, wegen, bruggen, dammen, havens

25

0,2%

0,5%

Hoofdstuk 2 | Arbeidsongevallen uitzendkrachten 2009 |

25


30

Werk in de landbouw, bosbouw, tuinbouw, visteelt, met levende dieren - niet gespecificeerd

24

0,2%

0,2%

25

Sloop - ongeacht het soort bouwwerk

21

0,1%

0,2%

21

Grondverzet

19

0,1%

0,3%

60

Verkeer, sportbeoefening, kunst - niet gespecificeerd

18

0,1%

0,2%

15.082

100%

100%

TOTAAL

Veel voorkomende werkzaamheden zijn: •• •• •• ••

Productie, verwerking, bewerking Opslag Plaatsing, voorbereiding installatie, montage, demontage Onderhoud, reparatie, regeling, afstelling

Uit deze cijfers komt duidelijk naar voor dat de activiteiten van de uitzendkrachten vooral gericht zijn op verwerking en bewerking van producten, opslag van goederen en monteren/demonteren..

2.5.2 Afwijkende gebeurtenis Tabel: Verdeling van de arbeidsongevallen van uitzendkrachten naargelang de afwijkende gebeurtenis (bron FAO 2008) Codes SEAT

26

Privésector in 2008

Totaal

Afwijkende gebeurtenis N

%

%

64

Ongecoördineerde, onbeheerste of verkeerde bewegingen

1.689

11,2%

11,0%

44

Verlies van controle (geheel of gedeeltelijk) - over een voorwerp (dat wordt gedragen, verplaatst, gehanteerd enz.)

1.371

9,1%

8,4%

33

Glijden, vallen, instorten van het betrokken voorwerp - hoger gelegen (op het slachtoffer vallend)

1.164

7,7%

5,6%

52

Uitglijden of struikelen met val, vallen van personen - op ± dezelfde hoogte

1.046

6,9%

9,6%

43

Verlies van controle (geheel of gedeeltelijk) - over een handgereedschap (al dan niet gemotoriseerd) en over het met het gereedschap bewerkte materiaal

946

6,3%

6,8%

63

Door een voorwerp of de vaart daarvan gegrepen of meegesleept worden

837

5,5%

3,5%

50

Uitglijden of struikelen met val, vallen van personen - niet gespecificeerd

593

3,9%

2,5%

71

Optillen, dragen, opstaan

558

3,7%

4,8%

24

In poedervorm - rookontwikkeling, stof, deeltjes

497

3,3%

2,9%

30

Breken, barsten, glijden, vallen, instorten van het betrokken voorwerp - niet gespecificeerd

471

3,1%

1,4%

42

Verlies van controle (geheel of gedeeltelijk) - over een vervoer- of transportmiddel (al dan niet gemotoriseerd)

459

3,0%

3,2%

99

Andere afwijking, niet gepreciseerd in deze lijst

455

3,0%

4,9%

70

Bewegen van het lichaam met of zonder fysieke belasting (doorgaans leidend tot inwendig letsel) - niet gespecificeerd

441

2,9%

1,9%

32

Breken, barsten, waarbij scherven/spanen ontstaan (hout, glas, metaal, steen, kunststof, overige)

423

2,8%

1,9%

| Activiteitenverslag 2009 |


75

Zwaarbeladen lopen, misstap of uitglijden zonder vallen

418

2,8%

3,2%

51

Vallen van personen - van hoogte

390

2,6%

4,1%

22

In vloeibare toestand - lekken, sijpelen, leeglopen, spatten, sproeien

329

2,2%

1,7%

72

Duwen, trekken

311

2,1%

1,9%

40

Verlies van controle (geheel of gedeeltelijk) over een machine, vervoer- of transportmiddel, handgereedschap, voorwerp, dier - niet gespecificeerd

301

2,0%

1,1%

35

Glijden, vallen, instorten van het betrokken voorwerp - op gelijke hoogte gelegen

290

1,9%

2,4%

60

Bewegen van het lichaam zonder fysieke belasting (doorgaans leidend tot uitwendig letsel) - niet gespecificeerd

282

1,9%

1,3%

41

Verlies van controle (geheel of gedeeltelijk) - over een machine (inclusief onbedoeld starten) en over het met de machine bewerkte materiaal

281

1,9%

1,9%

74

Buigen, draaien, zich omdraaien

123

0,8%

0,7%

34

Glijden, vallen, instorten van het betrokken voorwerp - lager gelegen (het slachtoffer meeslepend)

97

0,6%

0,7%

31

Breken van materiaal, op de voegen of verbindingen

91

0,6%

0,6%

73

Neerzetten, bukken

88

0,6%

0,4%

20

Afwijkende gebeurtenis door overlopen, kantelen, lekken, leeglopen, verdampen, vrijkomen - niet gespecificeerd

78

0,5%

0,4%

83

Geweldpleging, agressie, bedreiging door buitenstaanders jegens de slachtoffers in het kader van hun beroepsuitoefening (bankoverval, buschauffeurs enz.)

57

0,4%

1,3%

23

In gasvormige toestand - verdampen, aĂŤrosolvorming, gasvorming

43

0,3%

0,3%

84

Aangevallen, omvergelopen worden - door een dier

38

0,3%

0,4%

21

In vaste toestand - overlopen, kantelen

36

0,2%

0,2%

61

Op een snijdend voorwerp stappen

26

0,2%

0,2%

82

Geweldpleging, agressie, bedreiging tussen personeelsleden van de werkgever

23

0,2%

0,2%

81

Verrassing, schrik

21

0,1%

0,2%

12

Elektrische storing - met direct contact als gevolg

20

0,1%

0,1%

10

Afwijkende gebeurtenis als gevolg van een elektrische storing, explosie, brand - niet gespecificeerd

16

0,1%

0,1%

14

Brand, vuurzee

15

0,1%

0,1%

62

Knielen, gaan zitten, tegen iets leunen

14

0,1%

0,2%

80

Verrassing, schrik, geweldpleging, agressie, bedreiging, aanwezig zijn

13

0,1%

0,3%

11

elektrische storing met indirect contact tot gevolg

12

0,1%

0,1%

13

Explosie

8

0,1%

0,1%

TOTAAL

15.082

100%

100%

Hoofdstuk 2 | Arbeidsongevallen uitzendkrachten 2009 |

27


Belangrijke afwijkende gebeurtenissen: •• •• •• •• •• ••

Ongecoördineerde, onbeheerste of verkeerde bewegingen Glijden, vallen, instorten van het hoger gelegen voorwerp Verlies van controle over een voorwerp dat wordt gedragen, verplaatst Uitglijden of struikelen met val, vallen van personen op ± dezelfde hoogte Verlies van controle over een handgereedschap en materiaal Door een voorwerp of de vaart daarvan gegrepen of meegesleept worden

2.5.3 Betrokken voorwerp Tabel: Verdeling van de arbeidsongevallen van uitzendkrachten naargelang het betrokken voorwerp dat verband houdt met de afwijkende gebeurtenis die geleid heeft tot het ongeval (bron FAO 2008)

Codes SEAT

Betrokken voorwerp N

%

%

14.00 Materialen, objecten, producten, onderdelen van machines

4.990

33,1%

22,7%

11.00 Systemen voor intern en continutransport en opslag

2.007

13,3%

8,8%

06.00 Handgereedschap - niet gemotoriseerd

1.206

8,0%

9,2%

1.193

7,9%

11,6%

10.00 Machines en uitrusting - vast gemonteerd

755

5,0%

3,7%

02.00 constructies, oppervlakken - bovengronds (binnen of buiten)

736

4,9%

6,6%

99.00 andere voorwerpen niet vermeld in deze classificatielijst

642

4,3%

4,9%

07.00 Met de hand bediend gereedschap - mechanisch

636

4,2%

3,2%

12.00 Voertuigen voor transport over land

529

3,5%

5,1%

01.00

Gebouwen, constructies, oppervlakken - gelijkvloers (binnen of buiten, vast of verplaatsbaar, tijdelijk)

15.00

Chemische stoffen, explosieven, radioactieve stoffen, biologische stoffen

334

2,2%

1,9%

17.00

Kantooruitrusting en persoonlijke uitrusting, sportuitrusting, wapens

330

2,2%

4,0%

08.00 Handgereedschap - zonder aanduiding over aandrijving

319

2,1%

1,9%

18.00 Levende organismen en mensen

199

1,3%

4,3%

09.00 Machines en uitrusting - draagbaar of verplaatsbaar

149

1,0%

1,6%

04.00 Distributie -en toevoersystemen voor materialen, leidingen

117

0,8%

1,0%

20.00 Fysische verschijnselen en natuurlijke elementen

100

0,7%

0,7%

19.00 Bulkafval

58

0,4%

0,5%

13.00 Overige transportvoertuigen

56

0,4%

0,5%

16.00 Veiligheidsuitrusting

39

0,3%

0,2%

35

0,2%

0,5%

03.00

Gebouwen, constructies, oppervlakken - in de diepte (binnen en buiten)

05.00 Motoren, overbrengingsorganen en energieopslag TOTAL

28

Privésector in 2008

Totaal

| Activiteitenverslag 2009 |

20

0,1%

0,3%

15.082

100,0%

100,0%


Het hoogste percentage van de ongevallen (33,1%) staat onder rubriek “14. Materialen en producten”. Uitzendkrachten zijn in vergelijking met andere werknemers meer betrokken bij ongevallen met materialen (behandeling, transport van goederen), met systemen voor intern transport en opslag (heftrucks), en met de hand bediend mechanisch gereedschap. Uit andere studies van het FAO (zie ook 1.4.3) is dit enkel te wijten aan het feit dat uitzendkrachten vooral in de beroepen tewerkgesteld worden met dit specifiek risico.

2.5.4 Wijze van verwonding Tabel: Verdeling van het aantal arbeidsongevallen van uitzendkrachten naargelang de wijze van verwonding (bron FAO 2008). Codes SEAT

Privésector in 2008

Totaal

Wijze van verwonding N

%

%

31

Verticale beweging, verplettering op/tegen (gevolg van een val)

1.604

10,6%

0,1%

42

Stoot door voorwerp - vallend

1.515

10,0%

0,1%

51

Contact met een snijdend voorwerp (mes enz.)

1.442

9,6%

0,1%

53

Contact met een hard of ruw voorwerp

1.248

8,3%

1,1%

63

Beknelling, verplettering - tussen

1.209

8,0%

0,6%

99

Andere wijze van verwonding, niet opgenomen in deze lijst

906

6,0%

0,3%

71

Fysieke belasting - van het bewegingsapparaat

835

5,5%

3,0%

32

Horizontale beweging, verplettering op/tegen

511

3,4%

0,0%

16

Contact met gevaarlijke stoffen - op of via de huid of de ogen

485

3,2%

0,8%

41

Stoot door voorwerp - weggeslingerd

464

3,1%

0,0%

40

Stoot door een bewegend voorwerp, botsing

424

2,8%

0,0%

50

Contact met een snijdend, puntig, hard of ruw voorwerp

406

2,7%

0,0%

52

Contact met een puntig voorwerp (spijker, puntig gereedschap)

388

2,6%

0,1%

62

Beknelling, verplettering - onder

333

2,2%

0,1%

44

Stoot door voorwerp, voertuigen daaronder begrepen draaiend, bewegend, zich verplaatsend

330

2,2%

1,4%

43

Stoot door voorwerp - zwaaiend

270

1,8%

12,0%

30

Verplettering door verticale of horizontale beweging op of tegen een onbeweeglijk voorwerp (het slachtoffer beweegt)

268

1,8%

3,0%

13

Contact met open vlam of met voorwerp of omgeving - heet of brandend

198

1,3%

0,5%

70

Fysieke belasting van het lichaam, psychische belasting

173

1,1%

6,8%

45

Botsing met een bewegend voorwerp, voertuigen daaronder begrepen - botsing met een persoon (het slachtoffer beweegt ook)

165

1,1%

1,2%

14

Contact met voorwerp of omgeving - koud of bevroren

78

0,5%

0,5%

Hoofdstuk 2 | Arbeidsongevallen uitzendkrachten 2009 |

29


61

Beknelling, verplettering - in

65

0,4%

2,0%

60

Beknelling, verplettering niet gepreciseerd

57

0,4%

7,9%

15

Contact met gevaarlijke stoffen - via de neus, mond, ademhaling

53

0,4%

3,5%

83

Klap, trap, kopstoot, wurging

51

0,3%

0,9%

10

Contact met elektrische stroom, temperatuur, gevaarlijke stof

27

0,2%

0,4%

11

Indirect contact met vlamboog, bliksem (passief)

27

0,2%

1,3%

73

Psychische belasting, psychische shock

23

0,2%

0,1%

64

Afrukken, afsnijden van een lichaamsdeel, een hand, een vinger

20

0,1%

0,2%

80

Beet, trap, enz. (van dier of mens) - niet gespecificeerd

17

0,1%

11,1%

81

Beet van

16

0,1%

0,1%

12

Direct contact met elektriciteit, een elektrische ontlading op het lichaam krijgen

14

0,1%

0,3%

23

Insluiting of omgeven door gassen of zwevende deeltjes

12

0,1%

0,3%

82

Steek van een insect, vis

11

0,1%

0,2%

72

Fysieke belasting - door straling, lawaai, licht, druk

10

0,1%

0,2%

20

Verdrinking, begraving, insluiting

2

0,0%

0,1%

22

Begraving door een vaste stof

2

0,0%

1,0%

17

Contact met gevaarlijke stoffen - via de spijsvertering door inslikken, opeten

1

0,0%

0,2%

21

Verdrinking in een vloeistof

0

0,0%

8,7%

15.082

100%

100%

TOTAAL

De wijze waarop het letsel ontstaat is gebonden aan de soort activiteit die uitzendkrachten het meest uitvoeren. De top 3 van wijze van verwonding is: •• Verticale beweging, verplettering op/tegen (als gevolg van een val) •• Stoot door een vallend voorwerp •• Contact met een snijdend voorwerp

30

| Activiteitenverslag 2009 |


2.5.5 Aard van het letsel Tabel: Verdeling van het aantal arbeidsongevallen van uitzendkrachten naargelang de aard van de verwonding 2008 (bron FAO) Codes SEAT

PrivĂŠsector in 2008

Totaal

Aard van het letsel N

%

%

11

Oppervlakkige letsels

3.591

23,8%

22,3%

10

Wonden en oppervlakkige letsels

3.248

21,5%

12,8%

32

Verstuikingen en verrekkingen

2.166

14,4%

13,1%

12

Open wonden

1.684

11,2%

10,1%

30

Ontwrichtingen, verstuikingen en verrekkingen

852

5,6%

6,5%

20

Botbreuken

524

3,5%

3,1%

999

Andere letsels, niet opgenomen in deze lijst

487

3,2%

4,3%

50

Schuddingen en inwendige letsels

421

2,8%

3,5%

52

Inwendige letsels

361

2,4%

2,9%

60

Verbrandingen, brandplekken (door kokende vloeistof) en bevriezing

206

1,4%

0,8%

21

Gesloten botbreuken

159

1,1%

2,2%

31

Ontwrichtingen

146

1,0%

1,2%

61

Brandplekken (thermische - door kokende vloeistof) en verbrandingen

109

0,7%

0,8%

120

Multiple letsels

75

0,5%

1,1%

13

Vleeswonden met verlies van weefsel

70

0,5%

0,4%

62

Chemische verbrandingen (corrosie)

62

0,4%

0,4%

51

Schuddingen omvat de intracraniale letsels

61

0,4%

0,5%

22

Open botbreuken

42

0,3%

0,3%

40

Traumatische amputaties (verlies van ledematen)

26

0,2%

0,1%

72

Acute infecties

24

0,2%

0,2%

70

Vergiftigingen en infecties

23

0,2%

0,3%

110

Shocks

19

0,1%

0,4%

111

Shocks na agressie en bedreigingen

19

0,1%

0,3%

102

Effecten van straling (niet-thermische)

16

0,1%

0,0%

41

Afzettingen

11

0,1%

0,1%

92

Effecten van druk

8

0,1%

0,0%

112

Traumatische shocks

8

0,1%

0,1%

100

Effecten van extreme temperaturen, licht en straling

7

0,0%

0,0%

54

Schadelijke effecten van elektriciteit

5

0,0%

0,0%

71

Acute vergiftigingen

5

0,0%

0,1%

90

Effecten van lawaai, trillingen en druk

4

0,0%

0,0%

63

Effecten van temperatuurdaling

3

0,0%

0,0%

81

Verstikking

2

0,0%

0,0%

Hoofdstuk 2 | Arbeidsongevallen uitzendkrachten 2009 |

31


91

Acuut gehoorverlies

1

0,0%

0,0%

53

Schuddingen en inwendige letsels die in afwezigheid van behandeling levensbedreigend kunnen zijn

0

0,0%

0,0%

80

Verdrinking

0

0,0%

0,0%

82

Bedolven onder niet-vloeibare massa

0

0,0%

0,0%

101

Hitte en zonnesteken

0

0,0%

0,0%

15.082

100%

100%

TOTAAL

Letsels van het type “wonden en oppervlakkige letsels� zijn met hun 44 % veruit de belangrijkste verwonding. De volgorde in deze lijst verschilt sterk van die van de vorige jaren, dit in tegenstelling tot de andere tabellen, waar de volgorde slechts lichtjes gewijzigd is. Naast het feit dat de aard van de verwonding niet typerend is voor een ongeval en sterk kan wijzigen naargelang de omstandigheden, is het ook niet evident onder welke categorie het letsel moet ondergebracht worden. Het toekennen van de code gebeurt meestal door een niet-medicus en is dus sterk afhankelijk van de persoon die de code invult.

2.5.6 Plaats van het letsel Tabel: Verdeling van het aantal arbeidsongevallen van uitzendkrachten naargelang de plaats van het letsel 2008 (bron FAO). Codes SEAT

32

PrivĂŠsector in 2008

Totaal

Plaats van het letsel N

%

%

54

Vinger(s)

3.647

24,2%

21,2%

13

Oog/ogen

1.404

9,3%

7,8%

55

Pols

1.373

9,1%

5,2%

62

Been, inclusief knie

1.341

8,9%

9,3%

64

Voet

1.152

7,6%

6,1%

53

Hand

847

5,6%

7,0%

52

Arm, inclusief elleboog

811

5,4%

4,9%

63

Enkel

731

4,8%

5,8%

11

Hoofd (caput), hersenen en hersenzenuwen en -bloedvaten

539

3,6%

2,2%

31

Rug, inclusief ruggengraat en rugwervels

397

2,6%

3,2%

51

Schouder en schoudergewrichten

388

2,6%

3,1%

30

Rug, inclusief ruggengraat en rugwervels, niet nader gespecificeerd

270

1,8%

3,0%

41

Borstkas, ribben met gewrichten en schouderbladen

251

1,7%

2,1%

10

Hoofd, niet nader gespecificeerd

218

1,4%

1,7%

99

Andere hierboven niet genoemde delen van het lichaam verwond

207

1,4%

2,6%

78

Diverse plaatsen van het lichaam gewond

203

1,3%

3,1%

65

Teen/tenen

188

1,2%

1,7%

| Activiteitenverslag 2009 |


12

Aangezicht

179

1,2%

2,0%

70

Gehele lichaam en diverse plaatsen, niet nader gespecificeerd

147

1,0%

0,3%

39

Rug, andere hierboven niet genoemde delen

99

0,7%

0,7%

15

Tanden

91

0,6%

0,8%

21

Hals, inclusief ruggengraat en halswervels

89

0,6%

0,6%

61

Heup en heupgewricht

57

0,4%

0,6%

19

Andere delen van het hoofd

54

0,4%

0,5%

20

Hals, inclusief ruggengraat en halswervels

48

0,3%

0,6%

58

Bovenste ledematen, diverse plaatsen gewond

39

0,3%

0,3%

68

Onderste ledematen, diverse plaatsen gewond

39

0,3%

0,3%

43

Bekken en buik met organen

35

0,2%

0,4%

60

Onderste ledematen, niet nader gespecificeerd

35

0,2%

0,3%

69

Onderste ledematen, andere hierboven niet genoemde delen

28

0,2%

0,3%

18

Hoofd, diverse plaatsen gewond

24

0,2%

0,3%

48

Romp, diverse plaatsen gewond

21

0,1%

0,1%

29

Hals, andere hierboven niet genoemde delen

17

0,1%

0,2%

14

Oor/oren

14

0,1%

0,2%

50

Bovenste ledematen, niet nader gespecificeerd

13

0,1%

0,1%

40

Romp en organen, niet nader gespecificeerd

9

0,1%

0,1%

49

Romp, andere hierboven niet genoemde delen

9

0,1%

0,1%

42

Borststreek met organen

8

0,1%

0,2%

59

Bovenste ledematen, andere hierboven niet genoemde delen

7

0,0%

0,1%

71

Gehele lichaam (systemische gevolgen)

5

0,0%

0,2%

15.082

100%

100%

TOTAAL

Meer dan voor de andere werknemers zijn de vingers (24,2%), van de uitzendkrachten het kwetsbaarst. Volgt op de 2e plaats de ogen (9,3%), en de pols (9,1%). Dit houdt zeker verband met de overwegend manuele arbeid die aan heel wat uitzendkrachten toevertrouwd wordt en het ontbreken of niet dragen van doeltreffende persoonlijke beschermingsmiddelen. Deze rangorde blijft al vele jaren vrijwel onveranderd. De volgorde is ook vergelijkbaar met deze van alle werknemers.

Hoofdstuk 2 | Arbeidsongevallen uitzendkrachten 2009 |

33


2.6 Dodelijke arbeidsongevallen In 2009 waren 4 uitzendkrachten het slachtoffer van een dodelijk arbeidsongeval op de werkplaats: •• De uitzendkracht werd tijdens het uitvoeren van snoeiwerken aan een spoorwegberm gegrepen door een voorbijrijdende trein. De taak bestond uit het uitvoeren van snoeiwerk met motorzaag en vervolgens hakselen van de takken en struiken in de hakselaar. Het slachtoffer bevond zich vermoedelijk in de gevaarzone d.w.z. op minder dan 1m80 van de sporen. •• De uitzendkracht werd onwel (38° Celsius) en legt zich te rusten ondervrachtwagen, waar hij bewusteloos wordt teruggevonden (lichaamstemperatuur 42° Celsius, een hitteslag). •• Bij het beklimmen van het bekistingspaneel om het vast te maken aan de haak van een kraan is de uitzendkracht samen met het paneel achterovergevallen en met zijn hoofd op een steen terechtgekomen. Letsel aan hoofd en ruggenwervel. •• Tijdens voorbereidingswerken bij het demonteren van sandwichpanelen heeft de uitzendkracht de hoogtewerker verlaten en vanaf het dak is hij 8 meter diep gevallen.

2.7 Samenvatting Na jaren groei kent de uitzendactiviteit een lichte daling van de tewerkstelling in 2008 (-3,3%) en het volledig effect van de crisis in 2009 (-22%). Bij de arbeiders is er een daling van 27%, en slechts 15% bij de bedienden. •• In vergelijking met 2008, en globaal gezien (arbeiders en bedienden samen) daalt de frequentiegraad met 16%, de werkelijke ernstgraad met 14 % en de globale ernstgraad met 9% Voor de arbeiders: −− Frequentiegraad: -14% −− Werkelijke ernstgraad: - 14% −− Globale ernstgraad: - 4,4% Voor de bedienden: −− Frequentiegraad: -1% −− Werkelijke ernstgraad: + 13% −− Globale ernstgraad: -10% 4 dodelijke arbeidsongevallen in 2009, zoals in 2008. •• In vergelijking met 2000: Allen: −− Frequentiegraad: - 48 % −− Werkelijke ernstgraad: - 44% −− Globale ernstgraad: - 30% Voor de arbeiders: −− Frequentiegraad - 44% −− Werkelijke ernstgraad: - 40% −− Globale ernstgraad: - 21 %

34

| Activiteitenverslag 2009 |


Voor de bedienden: −− Frequentiegraad: + 10 % −− Werkelijke ernstgraad: + 36 % −− Globale ernstgraad: + 30% De totaal verschillende evolutie van de cijfers bij bedienden en arbeiders is vooral te wijten aan de verdeling van de uitzendkrachten volgens het statuur nl. arbeiders en bedienden en niet volgens de risico’s (hoofdarbeiders en handarbeiders). Het aandeel handarbeiders met bediendestatuut groeit elk jaar. Dit onderscheid geeft een vertekend beeld. Indien de uitzendkrachten met een bepaalde functie in dezelfde groep zouden gebleven zijn (tussen 2000 en 2009) dan zou er nog een sterkere daling zijn in de groep arbeiders (vermits de frequentie bij bedienden veel lager is dan bij arbeiders) en een status quo tot lichte stijging bij de bedienden.

•• Er blijft er een belangrijk verschil tussen de 3 gewesten. Deze tendens verzwakt geleidelijk aan en loopt parallel met de gegevens voor de gehele actieve bevolking. •• Uitzendkracht versus gemiddelde werknemer: −− De leeftijd van de slachtoffers is één van de factoren die het grote verschil in ongevallenfrequentie tussen de uitzendkracht en andere werknemers verklaren. De groep “- 30 jaar” stelt 50% voor van de uitzendkrachten en 60% van de arbeidsongevallen. Bij de actieve bevolking is dat 26% en 35% van de arbeidsongevallen. −− Het beroep: 58% van de uitzendkrachten werkt als arbeider, terwijl slechts 43% van alle werknemers als arbeider werken. Daarnaast worden voor bepaalde risicoberoepen meer uitzendkrachten aan het werk gezet. −− Uit een analyse van de ongevallen van handlanger-uitzendkrachten met handlangers uit een zelfde sector met eenzelfde opdracht blijken geen typische kenmerken of ongevallenoorzaken die significant meer aan de ene of andere groep kunnen toegewezen worden. •• Bij uitzendkrachten is het aandeel van de ongevallen met tijdelijke arbeidsongeschiktheid belangrijker dan bij de totale populatie. Het aandeel van de ongevallen met blijvende ongeschiktheid is lager dan bij de totale populatie. Dit leidt dan ook tot een lagere globale ernstgraad bij de uitzendkrachten in vergelijking met de totale populatie. Dit kan verklaard worden door het feit dat uitzendkrachten jonger zijn. Zij hebben meer arbeidsongevallen maar minder ernstige. •• Chez les intérimaires, la part des accidents avec incapacité temporaire de travail est plus importante que pour l’ensemble de la population. Par contre, la part des accidents avec incapacité permanente est beaucoup plus basse que pour l’ensemble de la population. Cela a comme conséquence : un taux de gravité global plus bas chez les intérimaires que pour l’ensemble de la population. Ceci s’explique par le fait que les intérimaires sont jeunes et ont donc plus d’accidents mais ils sont moins graves. •• Bij een diepgaandere analyse naar de oorzaken, de omstandigheden en de gevolgen van de ongevallen, komen volgende factoren naar voren: −− De wijze waarop het letsel ontstaat, is gebonden aan de soort activiteit die uitzendkrachten het meest uitvoeren. Zij verschilt volgens de betrokken groep, nl. bedienden, arbeiders of jobstudenten. −− Manuele behandeling en bewerking van goederen en producten geven aanleiding tot de meeste ongevallen, meestal met lichte kwetsuren. −− Glijden, vallen van voorwerpen, controle verliezen over gereedschap of materiaal dat behandeld wordt, zijn de meest voorkomende afwijkende gebeurtenissen die aan de oorsprong liggen van een ongeval. −− Vingers en ogen zijn de meest kwetsbare lichaamsdelen. −− Ongevallen met voertuigen (op de weg en intern transport) en bewerkingsmachines veroorzaken de meest ernstige ongevallen.

Hoofdstuk 2 | Arbeidsongevallen uitzendkrachten 2009 |

35


2.8 Besluit De belangrijke daling van de ongevallencijfers in 2008 wordt verder gezet in 2009, hoewel de economische crisis zijn invloed gehad heeft op het aanbod van meer ervaren kandidaten. Dus ook in tijden van werkonzekerheid hebben de sensibiliserings- en communicatiecampagnes t.o.v. uitzendkrachten hun effect bewezen. De vrees dat door budgetbeperkingen er minder inspanningen zouden gedaan worden voor opleiding, tijd voor onthaal en begeleiding was zeker gegrond, maar de inspanningen van Preventie en Interim en de uitzendbureaus werden uitgebreid. Onder meer door een subsidie van de overheid konden nieuwe initiatieven genomen worden in de uitzendsector (Freesafestart, extra trekkingsrecht voor uitzendbureaus die opleidingsprogramma’s lanceren). De behaalde resultaten zijn bemoedigend. Voor de ongevallencijfers was 2009 een goed jaar. De frequentiegraad en de ernst van de arbeidsongevallen zijn opnieuw de laagste sinds 2000. De stijging van de cijfers bij de bedienden is te verklaren door indeling van de ongevallen van de uitzendkrachten volgens het statuut van de uitzendkracht en niet volgens de taakinhoud. Een studie van het FAO betreffende de vergelijking van de arbeidsongevallen van uitzendkrachten met andere werknemers met dezelfde functie laat vermoeden dat we dichter staan bij een gelijke behandeling van uitzendkrachten en eigen werknemers. Deze studie was zeer beperkt en ging slechts over ÊÊn functie en 3 sectoren. Soortgelijke studies over verschillende beroepen en sectoren zijn nodig om knelpunten te ontdekken en de aangepaste preventiemaatregelen te nemen. Samenwerkingsinitiatieven met overheid, onderwijs en diverse preventie-instellingen hebben ook tastbare resultaten opgeleverd, vooral bij de jobstudenten. Zij zullen intensiever worden verder gezet. De campagne 2010 zal de aandacht trekken op de gevolgen van een heropleving van de tewerkstelling. Nieuwe arbeidskrachten zonder ervaring zullen opnieuw aangetrokken worden. Een verhoogde aandacht voor selectie, informatie, onthaal en vorming van uitzendkrachten bij inleners wordt de speerpunt voor nieuwe acties. De aanpassing van de wetgeving i.v.m. de werkpostfiche, de organisatie van het medisch onderzoek en een centraal dossier van uitzendkrachten wordt dringend verwacht. Dit wordt het vertrekpunt voor beter gebruik van de werkpostfiche, als basis van de selectie en het onthaal van de uitzendkracht.

36

| Activiteitenverslag 2009 |


Hoofdstuk 2 | Arbeidsongevallen uitzendkrachten 2009 |

37


3

38

| Activiteitenverslag 2009 |


Ongevallen jobstudentenuitzendkrachten 2009 HOOFDSTUK 3


3.1 De resultaten van de analyse 2009 1 jobstudent op 200 werd verwond tijdens het werken en 1 jobstudent op 800 had een ongeval met meer dan 5 dagen arbeidsongeschiktheid. Resultaten van de analyse 2008-2009 2008

2009

Frequentiegraad

30,15

29,23

Ernstgraad

0,27

0.30

160.000

146.000

14.028.032

11.905.152

87,11

81,20

Arbeidsongevallen (AO) zonder werkverlet

389

279

AO met een arbeidsongeschiktheid van 1 tot 5 dagen

226

168

AO met een arbeidsongeschiktheid van meer dan 5 dagen

197

180

Totaal aantal arbeidsongevallen

812

627

Totaal aantal dagen arbeidsongeschiktheid

3830

3578

Jobstudenten op 100 slachtoffer van AO

0,50

0,43

Aantal dagen arbeidsongeschiktheid per AO

9,05

10,28

Aantal jobstudentencontracten Aantal gepresteerde uren Aantal gepresteerde uren per jobstudentencontract

Ter herinnering: De frequentiegraad (Fg) is het aantal arbeidsongevallen x 1.000.000, gedeeld door het totaal aantal uren blootstelling aan het risico. Indien de Fg = 100, betekent dit dat 1 op de 55 studenten die een volle vakantiemaand werken een ongeval heeft. De ernstgraad (Eg) is het aantal dagen arbeidsongeschiktheid x 1.000, gedeeld door het aantal uren blootstelling aan het risico. Indien de Eg = 1, betekent dit dat 1,5 uur werkverlet voor elke student die gedurende een volle vakantiemaand werkt.

40

| Activiteitenverslag 2009 |


3.2 De evolutie sinds 1999 3.2.1 Frequentiegraad Frequentiegraad van 1999 tot en met 2009 80

70

71,7

60,9

60

53,2 50

46,7

45,9

45,3 41,9

40

40,9 37,1

30

30,07

29,23

2008

2009

20

10

0

1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

3.2.2 Ernstgraad Ernstgraad van 1999 tot en met 2009 0,7 0,62 0,6 0,51

0,5

0,43

0,44 0,40

0,4

0,38

0,37 0,32

0,32

0,3

0,30 0,27

0,2

0,1

0

1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

Hoofdstuk 3 | Ongevallen jobstudenten - Uitzendkrachten 2009 |

41


3.2.3 Aantal dagen arbeidsongeschiktheid per ongeval van 1999 tot en met 2009 Aantal dagen arbeidsongeschiktheid per ongeval van 1999 tot en met 2009 12

10

10,28

10,04

9,91

9,43 8,35

8

8,70 8,11

9,05 8,30

7,95

7,64

6

4

2

0

1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

3.2.4 Commentaar Tabel 2 vergelijkt de arbeidsongevallencijfers van de jobstudenten-uitzendkrachten voor de periode 1999 tot en met 2009. Deze basisgegevens stellen quasi de totale uitzendmarkt voor. Tussen 2008 en 2009 daalt de frequentiegraad met 3% en stijgt de ernstgraad met 10%. Het aantal dagen arbeidsongeschiktheid per ongeval stijgt met 13%. Tussen 1999 en 2009 is de daling belangrijk: -60% voor de frequentie en -52% voor de ernstgraad. Het aantal dagen arbeidsongeschiktheid per ongeval fluctueert over de jaren, maar er is geen echte tendens in de evolutie. Tabel: Vergelijking 1999/2009 arbeidsongevallen jobstudenten-uitzendkrachten

42

2009 2009 /2008 /1999

1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

Frequentiegraad

71,7

60,9

53.2

46,7

45,9

45,3

41,9

37,1

40,86

30,15

29,23

97%

40%

Ernstgraad

0,62

0,51

0,43

0,44

0,40

0,38

0,32

0,37

0,32

0,27

0,30

110%

48%

Dagen Arbeidsongschiktheid 9,91 per ongeval

8,35

8,11

9,43

8,70

8,30

7,64

10,04

7,95

9,05

10,28

113%

103%

| Activiteitenverslag 2009 |


3.3 Cijfergegevens per leeftijdscategorie 3.3.1 Algemeen Evolutie van de tewerkstelling volgens de leeftijd: •• “-18 jarigen” daalt: -10% •• “21 jaar en ouder” stijgt: +10% Het aandeel van de groep “jonger dan 18 jaar” daalt sinds enkele jaren, wat een gunstig effect heeft op het totaal aantal arbeidsongevallen omdat deze groep de hoogste ongevallen frequentie heeft. Dit verschil is echter bijna verdwenen in 2009 (zie punt 3.3.2). Verdeling van de jobstudenten volgens leeftijd 100%

80%

36,8%

30,6%

33,5%

60%

40%

> = 21 18 - 20

40,1%

46,7%

45,9%

23,1%

22,7%

20,5%

2008

2009

< 21

20%

0

2007

3.3.2 Frequentie- en ernstgraad volgens leeftijd Onderstaande figuren (fig. 5 en 6) geven de evolutie weer van de frequentie en de ernstgraad van de ongevallen voor de periode 1999 – 2009 volgens leeftijd. De algemene tendens sinds 2 jaar, is het feit dat de leeftijd minder impact heeft op de frequentiegraad van de arbeidsongevallen. In 1999 was de frequentiegraad voor de 3 groepen, de “min 18 jarigen”, de “18-20 jarigen” en de “21 jaar en meer”, respectievelijk 92, 117 en 36. In 1999 was de frequentie van de “min 18 jarigen” en de “18-20 jarigen” driemaal hoger dan de frequentie bij de jobstudenten van 21 jaar en meer. In 2009 bedraagt de frequentiegraad voor de 3 groepen respectievelijk 30, 30 en 22. Sinds 1999 is de frequentiegraad minder sterk gedaald voor de 21 jarigen en ouder (- 37%). Dat is logisch, gezien het toch al lage niveau van de cijfers en de verschuiving van de meer risicovolle jobs naar de oudere jobstudenten. De ernstgraad is en blijft een probleem bij de jobstudenten. In 2009 stijgt de ernstgraad in de 3 leeftijdsgroepen. Met dit gegeven moet rekening worden gehouden voor toekomstige acties.

Hoofdstuk 3 | Ongevallen jobstudenten - Uitzendkrachten 2009 |

43


De dalende evolutie van frequentie- en ernstgraad in de voorbije 10 jaar is spectaculair voor alle categorieën uitzendkrachten-jobstudenten. Dit is zeker het gevolg van de maatregel van de uitzendbureaus om jongeren enkel kantoorwerk en geen risicovol werk, zoals het bedienen van machines toe te kennen. De sensibilisatiecampagne heeft op een ludieke en aantrekkelijke manier bijgedragen tot het verminderen van de arbeidsongevallen bij jobstudenten-uitzendkrachten. Deze campagne, gericht tot de groep “18 jaar en ouder”, liep via de scholen en hielp de jobstudenten sensibiliseren voor risico’s op het werk. Deze jongeren zijn immers ook de werknemers van morgen. Het is uitermate belangrijk dat zij bij hun eerste jobervaring een correcte en veilige manier van werken aanleren.

Evolutie van de frequentiegraad van 1999 tot en met 2009 120

< 18

18 - 20

> = 21

100

80

60

40

20

2007

2008

2009

2008

2009

2006

2007

2005

2004

2003

2002

2001

2000

1999

2009

2008

2007

2006

2005

2004

2003

2002

2001

2000

1999

2009

2008

2007

2006

2005

2004

2003

2002

2001

2000

1999

0

Evolutie van de ernstgraad van 1999 tot en met 2009 1,0

< 18

18 - 20

0,8

> = 21

0,6

0,4

0,2

44

| Activiteitenverslag 2009 |

2006

2005

2004

2003

2002

2001

2000

1999

2009

2008

2007

2006

2005

2004

2003

2002

2001

2000

1999

2009

2008

2007

2006

2005

2004

2003

2002

2001

2000

1999

0


3.4 Ongevallen met 10 dagen en meer ongeschiktheid Basis van de analyse: 84 ongevallen met 10 of meer dagen arbeidsongeschiktheid werden onder de loep genomen. Deze ernstige arbeidsongevallen veroorzaakten samen 2132 dagen arbeidsongeschiktheid. Deze analyse houdt geen rekening met de blijvende arbeidsongeschiktheid (aangezien hiervan het percentage niet bekend is).

3.4.1 Meer dan 10 dagen arbeidsongeschiktheid: verdeling per leeftijd We stellen vast dat de zwaardere ongevallen ongelijk verdeeld blijven over de verschillende leeftijdscategorieën. •• D ­ e “min 18 jarigen” vertegenwoordigen 20,5% van de tewerkstelling en hebben 23,8% van de arbeidsongeschiktheid veroorzaakt door ernstige ongevallen •• ­De “18-20 jarigen” vertegenwoordigen 46% van de tewerkstelling en 51,2% van de arbeidsongeschiktheid •• ­De “21 jaar en ouder” vertegenwoordigen 33,5% tewerkstelling en hebben maar 25% van de arbeidsongeschiktheid arbeidsongeschiktheid van meer dan 10 dagen, per leeftijd 100%

80%

25%

60%

40%

> = 21

51,2%

18 - 20 < 21

20%

0

23,8%

Hoofdstuk 3 | Ongevallen jobstudenten - Uitzendkrachten 2009 |

45


3.4.2 Activiteit van de onderneming – NACE-code Verdeling ernstige ongevallen volgens de activiteitssector 25% Aantal AO > 10 dagen 20%

15%

10%

5%

Autres

de construction

Installation, travaux

Fabrication

Poste

Manutention

et entreposage

Gestion des déchets

Café restaurant

Nettoyage industriel

Commerce de gros

Commerce de détail

Alimentaire

0

Dat het meest ongevallen gebeuren in de kleinhandel en de productie van producten en apparaten is logisch omdat daar ook het meeste jobstudenten tewerkgesteld worden. Nochtans is de verhouding tewerkstelling en ongevallen niet gelijklopend en zijn er belangrijke vaststellingen. •• De sector “vervaardigen van producten” (metaal, hout, beton) vertegenwoordigt 23% van de ongevallen en 22% van de tijdelijke ongeschiktheid •• De “kleinhandel” met 20% van de zware ongevallen en 16% van de ongeschiktheid wegen door (snijmachines bij de verkoop) •• Opvallend is het belangrijke aandeel van de post (fietsongevallen), terwijl de “installatiewerkzaamheden op bouwwerven” weinig ongevallen (6%) vertegenwoordigt maar wel meer werkongeschiktheid (13%). Opmerking: de Nace-code van de inlener wordt nog altijd niet systematisch op de aangifte vermeld. Dit is belangrijk omdat voor de berekening van het verzwaard risico (in voege vanaf 2009) de ongevallen van de uitzendkrachten in rekening gebracht worden bij de ongevallen van de inlenergebruiker.

46

| Activiteitenverslag 2009 |


3.5 Plaats van het letsel 3.5.1 Plaats van het letsel en duur van de ongeschiktheid in procent 2,4%

3,5% 3,5% 50%

14%

27%

3.5.2 Verdeling van het aantal ernstige ongevallen volgens de plaats van het letsel Plaats van het letsel

Aantal ongevallen

%

10. Hoofd, niet nader gespecificeerd

1

1,19

12. Aangezicht

1

1,19

13. Oog/ogen

0

0,00

30. Rug, inclusief ruggengraat en rugwervels

1

1,19

39. Rug, andere hierboven niet genoemde delen

0,00

41. Borstkas, ribben met gewrichten en schouderbladen

1

1,19

51. Schouder en schoudergewrichten

1

1,19

52. Arm, inclusief elleboog

2

2,38

53. Hand

7

8,33

54. Vinger(s)

31

36,90

55. Pols

4

4,76

62. Been, inclusief knie

6

7,14

63. Enkel

6

7,14

64. Voet

13

15,48

65. Teen (tenen)

4

4,76

68. Onderste ledematen, diverse plaatsen gewond

2

2,38

78. Diverse plaatsen van het lichaam gewond

4

4,76

TOTAAL

84

100,00

Hoofdstuk 3 | Ongevallen jobstudenten - Uitzendkrachten 2009 |

47


3.5.3 Commentaar Vingers! In aantal maken letsels aan de vingers een 37% van alle arbeidsongevallen uit. Bij dit cijfer moeten we de 8% ongevallen optellen met letsels aan de handen en 5% ongevallen met een letsel aan de pols. De handen zijn het kwetsbaarste lichaamsdeel van de jobstudent: gebruik van snijmachines (snijwonden) of bij het verhandelen van voorwerpen en pallets (gekneld geraken, verbrijzeling). Voeten! In aantal zorgen ze voor 23% (letsels aan enkels inbegrepen) van alle ongevallen. Deze categorie ongevallen wordt vooral veroorzaakt door het gebruik van een gemotoriseerd transportvoertuig (voet raakt gekneld) of door een val op de begane grond.

3.6 Samenvatting Van juli tot eind september 2009 hebben ongeveer 145.000 studenten een vakantiejob uitgevoerd via een uitzendkantoor (daling van het aantal jobstudenten met 10% en van het aantal gepresteerde uren met 15% t.o.v. 2008). Enkele cijfers: •• 1 jobstudent op 200 heeft een arbeidsongeval gehad en 1 op 800 een ongeval met minstens 5 dagen arbeidsongeschiktheid •• In vergelijking met 2008 is de frequentiegraad met 2,5% gedaald en de ernstgraad gestegen met 10% •• In vergelijking met 1999 is het aantal jobstudenten verdubbeld, maar de frequentiegraad daalde met 60% en de ernstgraad met 52%. •• Bij de “21 jarigen en meer” daalde de frequentiegraad het minst, vergeleken met de andere leeftijdsgroepen. Wat logisch is gezien deze al laag was en hen meer en meer de jobs met risico worden toevertrouwd •• De zeer grote verschillen van de frequentiegraad van de arbeidsongevallen naargelang de leeftijd vastgesteld in 1999 zijn elk jaar verminderd en zijn in 2009 bijna volledig weggewerkt •• De zwaardere ongevallen zijn ongelijk verdeeld over de verschillende leeftijdscategorieën •• Gebruik van “vaste machines en werktuigen” is de belangrijkste oorzaak van de zware ongevallen. Het vervoer en stockeren van goederen en struikelen en uitglijden blijven belangrijk •• Het hoogste aantal zware ongevallen komt voor in de sector “vervaardigen van producten (metaal, hout, beton)”, maar sommige activiteiten zoals installatiewerkzaamheden en postbedeling zijn risicovol voor jobstudenten •• De vaakst getroffen lichaamsdelen zijn de vingers (37%) en de voeten (23%)

48

| Activiteitenverslag 2009 |


Uit deze vaststellingen kunnen volgende lessen getrokken worden: •• Sinds 1999 werd een belangrijke daling van de arbeidsongevallen bij de jobstudenten gerealiseerd in de uitzendsector •• Deze gunstige evolutie is het resultaat van ondermeer: −− Enkel “risicoloos” werk toevertrouwen aan de “- 18 jarigen” −− De steeds groeiende naambekendheid van de sensibilisatiecampagne “jobstudenten” van PI ·· De groeiende deelname aan de online veiligheidswedstrijd op www.p-i.be ·· Verdeling van 150.000 veiligheidspaspoorten via scholen, FOD WASO en uitzendkantoren ·· Ter beschikking stellen van veiligheidsinfo aan jobstudenten en bedrijven: opleidingen, wetgeving, steekkaarten, enz. op DVD en online ·· Groeiend bewustzijn van de noodzaak dat bij de eerste werkervaring de goede veiligheidsreflexen en mentaliteit aangeleerd worden −− Onthaal en “peterschap” van de jobstudent vindt meer en meer ingang Uit de analyse van de ernstige ongevallen bleek dat het gebruik van snijmachines en transportwerktuigen problematisch blijft bij jobstudenten. Bijkomende tools zoals een e-learning module en instructies hebben het aantal van deze arbeidsongevallen verminderd maar toch blijven zij de grote oorzaken van ongevallen. De ongevallen bij manuele goederenbehandeling blijven een constante en zullen daarom in 2010 een bijzonder actiepunt worden Tips voor selectie en onthaal van de jobstudent •• nagaan of de jobstudent over de juiste kennis en mentaliteit beschikt via test, proef met positief resultaat, opleiding •• volledig onthaal in het bedrijf organiseren •• peter/meter aanduiden voor de volledige duur van de vakantieopdracht PI zal zijn sensibilisatieactie ten behoeve van studenten-uitzendkrachten in 2010 verder zetten en ruchtbaarheid geven, opdat hun vakantiejob geen nachtmerrie wordt en ze vanaf hun 1e werkervaring de juiste instelling en reflexen aanleren om veilig te werken.

Hoofdstuk 3 | Ongevallen jobstudenten - Uitzendkrachten 2009 |

49


4

50

| Activiteitenverslag 2009 |


Sensibilisatiecampagnes HOOFDSTUK 4


4.1 Agenda 2009

De agenda 2009 ligt in de lijn van de versie 2008 en in navolging van de hulpmiddelen gemaakt voor het 10-jarig bestaan van PI. (Verdeling in november 2008)

4.2 Voorbereiding van de agenda 2010

De kleurrijke agenda omvat verschillende onderdelen: opdracht van PI, veiligheid, rechten, signalisatie en agenda. De veiligheidsagenda van de uitzendkracht is een van de belangrijkste sensibilisatiemiddelen. De agenda wordt gratis verdeeld door de uitzendkantoren aan hun uitzendkrachten en omvat: •• Praktische en concrete boodschappen en tips over veiligheid en gezondheid: elke uitzendkracht vindt er stof tot nadenken in, om veilig te handelen zowel op het werk als thuis •• Een agenda om zijn eigen activiteiten in te plannen De uitzendkracht leert een aantal elementen kennen die nieuw zijn voor hem zoals de werkpostfiche, de wetgeving inzake alcohol en drugs op het werk, opleidingen, enz.

Verdeling van 140 000 exemplaren in november 2009 via de uitzendbureau’s en PI tijdens opleidingen, studiedagen, enz.

52

| Activiteitenverslag 2009 |


4.3 Preventiecampagne bij de jobstudenten 4.3.1 Voorstelling In samenwerking met de Federale Overheidsdienst – Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg (FOD WASO), Prevent en de radio’s “Top” en “Fun Radio”, heeft PI verschillende acties ontwikkeld in 2009: •• Verdeling van “veiligheidspaspoorten”: 230.000 ex. en 5.000 affiches via de uitzendbureaus en de FOD WASO •• Voorstelling van het veiligheidspaspoort: Boekje samengebonden met twee nietjes. Humoristische taal die de jongeren aanspreekt.

•• Nationale veiligheidswedstrijd voor jobstudenten op onze website: van juni tot september kregen de jobstudenten de kans deel te nemen aan twee spelletjes en hun kennis in zake veiligheid te testen

De 2 spelletjes gaan over twee beroepen (kelner en secretaresse) −− Wie kan deelnemen? Alle jobstudenten en jonge werknemers −− Wanneer? Van juni tot september 2009. −− Nieuwe prijzen: Een draagbare PC, een i-phone/ipod of bioscoopticckets

Hoofdstuk 4 | Sensibilisatiecampagnes |

53


•• Bijwerking van de informatie over studentenwerk “jobstudenten 2008) en verzameld op een cd-rom, die verstuurd wordt naar geïnteresseerde scholen, instellingen en uitzendbureaus

•• Ter beschikking stellen van de e-learning module “Vlieg in de soep” met aanvullende test. Dit sensibiliseert uitzendkrachten die in de voedingssector tewerkgesteld worden

“Een vlieg in de soep” Deze opleiding legt in 20 minuten de 10 basisregels uit voor hygiëne in de voedingssector.

•• Analyse van de ongevallenstatistieken van de jobstudenten in oktober-november met conclusies voor verdere acties

54

| Activiteitenverslag 2009 |


4.3.2 Evaluation Meer dan 14.250 jongeren hebben deelgenomen aan de wedstrijd, vooral in juni en juli: •• •• •• •• ••

11% meer dan in 2008 wat overeenkomt met 9% van het aantal de jobstudenten 300 jongeren ontvingen 2 bioscooptickets en 12 wonnen één van de 2 grote prijzen: i phone of laptop Het raadplegen van onze databank kende een forse stijging Het aantal arbeidsongevallen bij jobstudenten daalt constant Deelnemers van juni tot september 2009 16.000 14.000 12.000 10.000 8000 6000 4000 2000 0

Juni

Juli

Augustus

September

TOTAAL

Evolutie 2005 - 2009 van het aantal deelnemers 16.000 14.000 12.000 10.000 8000 6000 4000 2000 0

2005

2006

2007

2008

2009

Hoofdstuk 4 | Sensibilisatiecampagnes |

55


5


Adviesverlening

HOOFDSTUK 5


5.1 Vragen beantwoorden De preventieadviseurs van de centrale cel verzekeren een permanentie om te antwoorden op vragen gesteld door uitzendkrachten, uitzendkantoren en preventieadviseurs. Deze vragen worden zowel telefonisch als via fax, e-mail, website en het groen nummer gesteld. De belangrijkste onderwerpen zijn de toepassing van de welzijnswetgeving op uitzendkrachten, VCA-VCU, registratie en onderzoek van arbeidsongevallen, gezondheidstoezicht, arbeidsinspectie en veiligheidsopleidingen. Sommige onderwerpen zoals roken op het werk, koude, hitte, griepepidemie, alcohol en drugs zijn aan de actualiteit gebonden. Het aantal vragen, vooral via de website en via e-mail blijft toenemen en vormt een belangrijk deel van het werk van de preventieadviseurs van PI. Daarom heeft Preventie en Interim de website vernieuwd en uitgebreid.

5.2 Website: http://www.p-i.be

5.2.1 Voorstelling In de loop van de jaren is de website van Preventie en Interim uitgegroeid tot een complexe databank en zeer interessant voor internetgebruikers. Bovendien wordt de website van Preventie en Interim elke week geraadpleegd door 1.000 personen. Deze constante groei, gelinkt aan een databank, die complex geworden was, hebben de grondige wijziging van de website gemotiveerd.

58

| Activiteitenverslag 2009 |


De doelstellingen van PI even ter herinnering: •• Informeren en uitleg geven over de jongste wijzigingen betreffende de welzijnswetgeving en veiligheid op het werk. •• Opleiden en advies geven over alle onderwerpen in verband met veiligheid en gezondheid van uitzendkrachten, en hulpmiddelen op maat realiseren en ze direct en gratis beschikbaar te stellen. Eind 2009 vond de lancering plaats van de nieuwe website van Preventie en Interim. Deze nieuwe website is gebruiksvriendelijker, dynamisch gestructureerd, instinctief en interactief. De website is attractiever en laat de internetgebruiker toe, alle nuttige informatie te vinden dat hij uitzendconsulent, uitzendkracht, preventieadviseur, enz. is.

5.2.2 Nieuwe rubrieken Bij het ontwerpen van de webvorm heeft Preventie en Interim de nadruk gelegd op het aanmaken van nieuwe rubrieken die specifieke onderwerpen behandelen. De nieuwe rubrieken zijn: Technische documentatie Dit deel van de website geeft een eenvoudige, praktische en relevante toelichting over specifieke beroepen zoals rolbrugbestuurder, heftruckchauffeur, enz. Deze verschillende beroepen zijn steeds op dezelfde wijze gestructureerd. De toelichting varieert volgens de inhoud van het onderwerp. Algemene informatie

Technische steekkaart Werkpostfiche Instructiekaart Typefunctie

Aanvullende informatie

Affiche PPT-presentatie Fotodatabank

Hoofdstuk 5 | Adviesverlening |

59


Fiches Preventie en Interim heeft onder de rubriek “Fiches” relevante documentatie, en voorbeelden verzameld die kunnen gedownload worden o.a. de werkpostfiche, de instructiekaarten en de typefuncties. Zelfs al kan men de informatie terugvinden in de technische documentatie, vereenvoudigt deze rubriek de toegang tot de informatie en laat de internetgebruiker toe van “to the point” te gaan zonder de ballast van de overige informatie over het gezochte onderwerp te consulteren. Thema’s Doelstelling van deze rubriek is een gehele reeks aan eenvoudige, praktische en relevante informatie te verzamelen die de beroepen niet behandelen maar precieze onderwerpen zoals geweld op het werk, persoonlijke beschermingsmiddelen, enz. Het zijn algemenere onderwerpen die alle sectoren of beroepsactiviteiten raken. Naast het aanmaken van nieuwe rubrieken, heeft Preventie en Interim doelgroepen willen naar voorschuiven en hen de toegang tot informatie te bevorderen. Daarom werden gepersonaliseerde pagina’s aangemaakt voor de verbindingspersonen en de journalisten. Steeds vooruit denkend, zal er in 2010 een pagina aangemaakt worden voor de jobstudenten en een pagina met exclusieve toegang voor de verbindingspersonen. Voorbeeld van een nieuwe pagina met de perscommuniqués:

5.2.3 Introductie van een directer communicatiemiddel Zoals hierboven aangekaart, heeft de vernieuwing van de website van Preventie en Interim, o.a. als doel een directer communicatiemiddel te introduceren. Zo werden volgende onderdelen sterker naar voren gebracht: •• Specifieke informatie voor doelgroepen: verbindingspersonen, uitzendconsulenten, journalisten, enz. •• De laatste nieuwtjes

60

| Activiteitenverslag 2009 |


•• Een efficiënte zoekmotor •• Een inlichtingenformulier op elke pagina van de website De website van Preventie en Interim is het belangrijkste communicatiemiddel van de vzw: het is een onontbeerlijke bron van informatie, maar daarenboven is het een gegevensbank voor de inlenende bedrijven. Het team van Preventie en Interim zal van dit nieuw communicatieplatform dynamisch laten evolueren om zo goed mogelijk aan de verwachtingen/noden van iedereen te beantwoorden.

5.3 PI News Juni 2009

DRIEMAANDELIJKSE NIEUWSBRIEF VAN PREVENTIE EN INTERIM

Maart 2009

Maart 2009

Maart 2009 Ac tie j ob stu d e nte n Lancering nationale veiligheidscampagne voor de jobstudenten-uitzendkrachten ......... 1

Opleidingen “Een vlieg in de soep“ .................................... 2 Subsidiëring van veiligheidsopleidingen voor uitzendkrachten ....................................... 2

G etu ig e n is Van Gansewinkel en Toyota: 2 goede praktijkvoorbeelden ....................... 3

Ter info

Smog en uw gezondheid .................................. 4

Hulpmiddelen Nieuw: technische steekkaart en DVD............ 2

Actie jobstudenten

DRIEMAANDELIJKSE NIEUWSBRIEF VAN PREVENTIE EN INTERIM

Lancering nationale veiligheidscampagne voor de 150 000 jobstudenten-uitzendkrachten | Zomer 2009 Preventie en Interim lanceert zijn 11de sensibilisatiecampagne rond veiligheid en gezondheid van jobstudentenuitzendkrachten. De resultaten van 10 jaar informatie en sensibilisatie om de ongevallen te verminderen zijn bemoedigend, maar elk ongeval is er natuurlijk één teveel.

In vergelijking met 2007 is de ongevallenfrequentie met 25% gedaald, de ernstgraad (het totaal aantal dagen arbeidsongeschiktheid voor alle ongevallen samen) met 15%. In vergelijking met 1999 is de frequentie met 55% gedaald, de ernstgraad met 50%. Frequentie arbeidsongevallen jobstudenten-uitzendkrachten 1999-2008 80

60

71,7

Voor een veilige vakantiejob!

40

45,9

45,3

41,9

Safestart VIL: gratis opleiding ......................... 4

Via een aantal ludieke hulpmiddelen zetten we voor deze jonge uitzendkrachten de belangrijkste veiligheidsregels nog eens op een rijtje:

Ter I nfo Arbeidsongevallen uitzendkrachten 2008 ...... 2

 Een nationale wedstrijd online vanaf  Een veiligheidspaspoort dat in grote  E-learningopleidingen en info1 juni via onze website www.p-i.be, waar de oplage wordt verdeeld via de uitzendkantoren databank gratis beschikbaar op deelnemers hun kennis over veiligheid kunnen en de FOD WASO. www.p-i.be testen en tegelijk kans maken op een iPhone, laptop of bioscooptickets!

Wie kan deelnemen? Alle jobstudenten-uitzendkrachten Wanneer? Van juni tot september 2009 Wat? 2 spelletjes: 1 rond het beroep “ober” en 1 rond “administratief bediende” De prijzen? iPhones, laptops, bioscooptickets

Het omvat nuttige tips over inschrijven bij een uitzendkantoor, de opdracht starten, verboden werkzaamheden en een pak informatie over veilig gebruik van transpalletten, cutters, signalisatie, enz.

Alcohol en andere drugs aanpakken op de werkvloer............................................... 3 Campagne arbeidsinspectie in de uitzendsector .......................................... 3

Een opleiding van een aantal minuten kan al zorgen voor een veiligere start. Een ongeval is snel gebeurd!

Preventiedossier: voedingssector ....................... 3 Goed gehelmd, goed beschermd! ..................... 4

Hu lpmiddel en

a. Nieuwe opleiding: goede hygiënepraktijken in de voedingssector via de gratis opleiding “Een vlieg in de soep”.

Meer details in de volgende editie van deze nieuwsbrief

Nieuw: technische fiches en DVD ................... 2 Groen nummer van PI ................................... 4

via e-mail te Wenst u PI News ontvangen ? ! Stuur een Laat het ons weten p-i.be mailtje naar info@

b. Infodatabank over studentenjobs. Hier vindt u informatie over loon, belastingen, RSZ, wetgeving, werkpostfiches, veiligheidssignalisatie, instructiefiches, faq’s enz.

53,2 46,7

Informatiesessies over subsidies voor veiligheidsopleidingen .............................. 3

Komende zomer zullen meer dan 150 000 jongeren wat extra zakgeld willen verdienen. Om ervoor te zorgen dat die droomjob geen nachtmerrie wordt, lanceert Preventie en Interim een grote campagne om jongeren, bedrijven en uitzendkantoren te sensibiliseren rond veiligheid op de werkvloer.

60,9

50

40,9 37,1

Uitzendkrachten kunnen het paspoort gratis verkrijgen in alle uitzendkantoren vanaf mei. Scholen en bedrijven kunnen veiligheidspaspoorten aanvragen via de FOD, de heer Félix Sperandieu: Felix.SPERANDIEU@meta.fgov.be

30 20 10

Deze informatie is vanaf mei gratis beschikbaar via onze website www.p-i.be en ook op cd-rom en dvd (aanvragen via info@p-i.be)

… De eerste keer

0 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008

Afbeeldingen ter illustratie

ing ! met bescherm

Partners: FEDERALE OVERHEIDSDIENST WERKGELEGENHEID, ARBEID EN SOCIAAL OVERLEG

d r veilighei Samen voo PINews_Mars09_NL.indd 2

2009

O pl eidingen

2/03/2009 14:51:42

Paspoort 2009

70

Actie Jobstudenten

Actie Jobstudenten........................................... 1

Actie jobstudenten 2009

(van juni tot september 2009)

De actie loopt van 1 juni 2009 tot 30 september 2009 PI ontwikkelde een aantal hulpmiddelen om jongeren te sensibiliseren voor veiligheid en gezondheid. Ze zijn qua lay-out en inhoud gericht op jongeren. Deel ze uit!

Het veiligheidspaspoort, speciaal voor de jobstudent, met tips over de start en het verloop van de opdracht…. Praktisch, beknopt en in zakformaat. > Vanaf nu kunnen de uitzendkrachten hun veiligheidspaspoort afhalen in alle uitzendkantoren V.U.: Hendrik De Lange | Preventie en Interim

V.U.: Hendrik De Lange | Preventie en Interim

Ter herinnering:

Juni 2009 Ac t ualite it

Juni 2009

Campagne arbeidsinspectie in de uitzendsector ......................................... 3 Wetgeving: Sancties voor bedrijven met veel ongevallen........................................ 3 Stop het pesten.................................................. 4

> Scholen en bedrijven kunnen ze bestellen bij de FOD WASO: Félix Sperandieu : Felix.SPERANDIEU@meta.fgov.be Is uw voorraad veiligheidspaspoorten uitgeput ? Vraag ze aan via uw verbindingspersoon of bij Preventie en Interim info@p-i.be

De grote nationale wedstrijd “de pientere jobstudent” op www.p-i.be

“Een vlieg in de soep ”

Deze opleiding legt in 20 minuten de 10 basisregels uit voor hygiëne in de voedingssect or.

Zeer mooie prijzen te winnen ! Met het secretaressespel is er elke maand 1 laptop en ook bioscooptickets te winnen, met het oberspel maken de deelnemers kans op 1 iPhone en bioscooptickets! De lijsten met de winnaars worden op onze website www.p-i.be gepubliceerd begin juli, augustus, september en oktober.

Wenst u affiches van de wedstrijd om op te hangen in uw kantoor of om door te geven aan inlenende bedrijven? Vraag ze aan bij Preventie en Interim: info@p-i.be

Informatie voor jobstudenten 2009: update van de cd-rom. Omvat naast de middelen van de campagne (paspoort, affiche, wedstrijd, statistieken), ook instructiekaarten, werkpostfiches, veiligheidssignalisatie, e-learningopleidingen voor jobstudenten (gebruik van cutters, vleessnijmachines, transpalletten, …) Nieuwe opleiding! De opleiding hygiëne in de voedingssector “Een vlieg in de soep” is beschikbaar op deze cd-rom jobstudenten campagne 2009. Al deze informatie vindt u op onze website www.p-i.be en op de cd-rom, aan te vragen info@p-i.be In 2008 werd er een fikse daling genoteerd van het aantal arbeidsongevallen met jobstudenten-uitzendkrachten. In de huidige context wordt het een moeilijke opdracht deze daling verder te zetten in 2009. Nochtans is het noodzakelijk jongeren de juiste reflexen aan te leren wat veiligheid en gezondheid op het werk betreft. Zij zijn immers de werknemers van morgen. De campagne 2009 van PI stelt gratis middelen ter beschikking om de jongeren te sensibiliseren voor veiligheid : e-learningopleidingen, paspoort, databank op www.p-i.be, wedstrijd, enz … Ieder van ons kent jongeren die een vakantiejob zoeken om wat zakgeld te verdienen, een deel van de studies te betalen, te reizen, een motor of iPhone te kopen. Om te vermijden dat de droom van deze 125 à 130.000 jongeren een nachtmerrie wordt, kunnen we ze maar beter helpen en begeleiden op het werk.

VEILIGHEID IS DE ZAAK VAN IEDEREEN

PI_News_Juin09_NL.indd 2

2/06/2009 14:31:52

Hoofdstuk 5 | Adviesverlening |

61


December 2009

DRIEMAANDELIJKSE NIEUWSBRIEF VAN PREVENTIE EN INTERIM

September 2009

September 2009

September 2009 Ac tu a l ite it Terug naar school ............................................ 1 Mexicaanse griep ............................................ 2 Manifestaties & studiedagen van PI .............. 4

Opleiding www.freesafestart.be ..................................... 1 Dvd e-learningopleiding.................................... 3

Ter info Getuige ongeval: hoe reageren? ..................... 2

Wetgeving ........................................................ 3

Hulpmiddelen Nieuwe technische documentatie .................. 2 Agenda 2010 ................................................... 3 Lancering nieuwe website PI ......................... 4

DRIEMAANDELIJKSE NIEUWSBRIEF VAN PREVENTIE EN INTERIM

Terug naar school Geen september zonder een woordje over het nieuwe schooljaar! De vakantie zit er weer op… terug naar school, vaak in de file… Ook voor wie geen kinderen heeft gaat deze eerste schoolmaand niet onopgemerkt voorbij. Er is weer meer volk op de baan, ook kinderen die voor het eerst naar school gaan en volwassenen die in volle stress de aandacht voor veiligheid verliezen!

V.U.: Hendrik De Lange | Preventie en Interim

Laten we in ieder geval hoffelijk blijven en zo anderen inspireren. Een glimlach kost niets… maar helpt wel!

Goede start 

www.freesafestart.be

December 2009 Ac t ualite it

Vanaf 1 september 2009 kunnen uitzendkrachten gratis een B-VCA-cursus volgen via www.freesafestart.be, het examen afleggen in een erkend centrum en zo het officiële diploma behalen.

Philip Cracco voorzitter Preventie en Interim ... 1 Nieuw in 2010 ................................................ 1

Hygiëne in de horeca ...........................................

3

Spaar je rug ...........................................................

3

Balans arbeidsongevallen van jobstudenten ... 2 Resultaten wedstrijd jobstudenten ................ 2 De eindejaarspremie van de uitzendkrachten ... 4

Anne

Pan-europese opiniepeiling ............................ 4

Hu l pmiddel en De nieuwe website van PI ............................. 2 Nieuwe technische documentatie .................. 3

Het systeem biedt de mogelijkheid om op eigen tempo de leerstof te herhalen, oefeningen te maken en zelf de opgedane kennis te evalueren. Het is dus ook aangewezen voor gebruik naast of gecombineerd met een klassieke opleiding.

Agenda 2010 ................................................... 3

 Hoe? Van 1-9-2009 tot 31-8-2010 kan iedereen zich gratis inschrijven op www.freesafestart.be. Het volstaat naam, e-mailadres en statuut op te geven en de kandidaat ontvangt onmiddellijk via e-mail zijn toegangscode, geldig gedurende 3 maanden.

Philip Cracco voorzitter Preventie en Interim

 Welke voordelen voor uitzendkrachten?

PI_News_Sept09_NL.indd 2

Jerry

Freesafestart.be ................................................ 3

Praktisch:

 toegang tot de andere taalversies van B-VCA of VOL-VCA

Kristien

Ter info

Het programma is zeer flexibel en doeltreffend voor wie de discipline heeft via zelfstudie theoretische kennis op te doen. Voor heel wat werknemers is het weliswaar niet evident om zich op deze autodidactische manier voor te bereiden. Begeleiding is in dat geval noodzakelijk.

 deelname aan het examen bij een erkend examencentrum

Nathalie

Martine

O pleiding

Via multimediatoepassingen (beeld, geluid, oefeningen,…) kan de uitzendkracht door zelfstudie de volledige cursus volgen en zich op basis van de oefeningen en de eindtest voorbereiden op het officiële VCA-examen.

 begeleiding

Hendrik

Manifestaties & studiedagen van PI .............. 3

Het Vormingsfonds voor Uitzendkrachten geeft met de steun van de Vlaamse Regering alle werkzoekenden, uitzendkrachten en leerlingen van het technisch en beroepsonderwijs gratis online toegang tot de e-learningcursus freesafestart.

Uitzendkrachten schrijven zich eerst in op de website en nemen dan contact op met hun uitzendkantoor om bijkomende voordelen te genieten:

December 2009

1ste balans wedstrijd jobstudenten ................ 2

Arbeidsongeval ............................................... 4

Meer info bij PI via info@p-i.be, op

De Raad van Bestuur van Preventie en Interim heeft Philip Cracco aangeduid als nieuwe voorzitter.

www.p-i.be en op 0800 23 999 Gratis nummer

Wij wensen u een gelukkig en verrijkend 2010, waarin u al uw wensen en voornemens kunt waarmaken. Preventie en Interim wil, zoals de voorbije 10 jaren, in 2010 het aantal arbeidsongevallen doen dalen door veiligheids- en gezondheidssensibilisatie op de werkplaats. Dank zij uw medewerking en die van de verbindingspersonen mag de sector een dalende tendens vaststellen van het aantal arbeidsongevallen en een constante verbetering van de arbeidsomstandigheden voor uitzendkrachten. Moge het jaar 2010 de start zijn van een nieuwe uitdaging voor de komende 10 jaar. Veilige eindejaarsfeesten!

Nieuw in 2010 1. Acties in het verlengde van de vorige jaren a. Ontwikkelen en verdelen van hulpmiddelen zoals veiligheidsagenda, PI News, technische documentatie

2. Nieuw in 2010 a. De website van PI www.p-i.be wordt regelmatig geactualiseerd en omvat ook een intranet voor de verbindingspersonen (documenten, verslag van de vergaderingen, uitwisselingsplatform over bedrijven die weigeren maatregelen te treffen voor de veiligheid van hun uitzendkrachten) b. Werkpostfiches: uitwerken van een online-instrument voor de ondernemingen om hen te helpen bij het opstellen van de werkpostfiche en bij het onthaal van uitzendkrachten

25/08/2009 17:11:29

V.U.: Hendrik De Lange | Preventie en Interim

c. Centraal dossier voor de uitzendkrachten: voorbereiden en testen van de databank waarin vanaf 2011 alle resultaten van medische onderzoeken van uitzendkrachten zullen verzameld worden en die toegankelijk zal zijn voor alle uitzendbureaus d. E-learningopleidingen: I. Opleiding VIL-VCU voor alle werknemers van VCU-gecertificeerde uitzendkantoren (nieuwe online-versie vanaf september 2010)

Marie-Claire Clabots, beheerder van People Interim heeft PI door de beginjaren geloodst. Onder haar voorzitterschap werd PI uitgebouwd tot ankerpunt, stimulans en coördinator van het preventiebeleid van de sector met als resultaat een vermindering van de arbeidsongevallen. Philip Cracco, beheerder van Accent Jobs for People, neemt deze taak over op het moment dat PI voor belangrijke nieuwe uitdagingen staat zoals de oprichting van het centraal dossier van uitzendkrachten en de verbetering van de werkpostfiche als doeltreffend instrument voor een veilige en gezonde tewerkstelling van uitzendkrachten.

PI_News_Dec09_NL.indd 2

II.

Korte e-learningopleidingen beschikbaar op de website van PI en op DVD (nieuw: hygiëne in de horeca, spaar je rug, werken op daken)

III.

Veiligheidsopleiding B-VCA en VOL-VCA in 10 talen op safestart.eu

IV.

Freesafestart.be: gratis online-toegang tot de opleiding B-VCA + coaching en gratis examen voor uitzendkrachten

e. Veiligheidswedstrijd voor uitzendconsulenten in november/december 2010 b. Opstarten van de sensibilisatiecampagne voor jobstudenten

f. Tevredenheidsenquête voor uitzendconsulenten en verbindingspersonen

3/12/2009 13:05:09

De PI News is bestemd voor uitzendkantoren, preventiespecialisten, arbeidsongevallenverzekeraars, de overheid, externe diensten voor Preventie en Bescherming op het werk en de 200 grootste ondernemingen in België. De PI News wordt op 3000 exemplaren gedrukt en is het bevoorrechte middel om belangrijke en nuttige informatie door te geven. Via dit kanaal informeert PI de uitzendkantoren immers over zijn acties en belangrijk nieuws voor de sector, met een onmiddellijke verwijzing naar de website van PI voor aanvullende of bijkomende informatie. Elke editie van de PI News bevat een praktisch “veiligheidspunt”, interessant voor de uitzendkantoren.

62

| Activiteitenverslag 2009 |


5.4 Groen nummer Gratis Nummer

Sinds januari 2003 wordt er, elke werkdag van 9 tot 16 uur, door PI een telefonische permanentie verzekerd voor alle personen die informatie vragen over veiligheid in de uitzendsector. Deze dienstverlening is gratis. In 2009 waren er ongeveer 1300 oproepen, wat een daling van het totaal aantal oproepen betekent. De meeste vragen betreffen informatie over de wettelijke aspecten i.v.m. uitzendarbeid, de taken i.v.m. veiligheid, medisch onderzoek, opleidingen. Een ruim deel van de vragen betrof in de vorige jaren informatie over het verkrijgen van de eindejaarspremie uitzendkrachten en opleidingen, â&#x20AC;Ś Deze niet-veiligheidsvragen worden doorverwezen naar de bevoegde diensten en hun websites, de ombudsman van de sector, de federale overheidsdiensten, â&#x20AC;Ś De daling van het aantal oproepen is het gevolg van de ontwikkeling en de betere bekendheid van de websites van het Sociaal Fonds voor de Uitzendkrachten, het Sociaal Fonds voor de Dienstencheques en het Opleidingsfonds voor de uitzendkrachten waardoor heel wat vragen rechtstreeks via deze sites beantwoord worden. Klachten in verband met veiligheid in een inlenend bedrijf worden, met het akkoord van betrokkene, eerst doorgegeven aan het uitzendbureau, dat de klacht opvolgt.

Hoofdstuk 5 | Adviesverlening |

63


6


Studie en onderzoek

HOOFDSTUK 6


6.1 Technische documentatie Als aanvulling op de technische documentatie, opgesteld voor uitzendconsulenten, werden 2 nieuwe technische fiches uitgebracht: signalisatie en geweld op het werk. Deze werden eind juni 2009 gepubliceerd en verspreid naar de uitzendbureaus via de verbindingspersonen. De technische documentatie is bedoeld voor uitzendconsulenten en wordt verspreid onder de vorm van steekkaarten die geklasseerd worden in een map, alsook een DVD met al deze steekkaarten in digitale versie én bijkomende informatie (werkpostfiches, instructiekaarten, PPT-presentaties, fotobank, …). Gelijklopend werd een affiche rond het thema “signalisatie” uitgewerkt. Deze kan worden opgehangen in het uitzendkantoor, maar kan ook aan de inlener worden gegeven.

Begrijp het etiket E STIG KOM TOE E

DIG

HUI

igt

gift

ver

t

eer

irrit

bijt mt

vla

ont

t

eer

lod

exp

lt www.globulebleu.com

vui

ver

www.p-i.be AffSecu_Pictos vieux_nouveaux_NL1 1

12/05/2009 15:39:17

6.2 Coördinatie en informatie-uitwisseling betreffende inleners met veiligheidsproblemen In uitvoering van de afspraken tussen de sociale partners van de uitzendsector, opgenomen in het sectoraal akkoord 2007-2008, neemt Preventie en Interim de coördinatie op zich met betrekking tot de uitwisseling van informatie over inleners met hoog ongevallenrisico. Hoewel de meerderheid van de ongevallen aan meerdere oorzaken te wijten zijn (zoals attitude, kennis en ervaring van de werknemer), komt toch nog dikwijls een gebrek aan toezicht, onvoldoende informatie, gebruik van niet-afgeschermde machines en negeren van basisvoorzieningen naar voren. In 2009 werden een 8tal meldingen gemaakt en over 3 ondernemingen werd een dossier geopend. Na tussenkomst van PI hebben 2 ondernemingen geen beroep meer gedaan op uitzendkrachten.

66

| Activiteitenverslag 2009 |


PI blijft deze ondernemingen opvolgen en informeert de uitzendbureaus over de vooruitgang. Dit systeem zal in 2010 verder geïnformatiseerd worden om meer gegevens toegankelijk te maken voor de verbindingspersonen.

6.3 Uitzendarbeid in de voedingssector en groothandel (i.s.m. AXA) AXA, arbeidsongevallenverzekeraar ontwikkelt sinds enkele jaren een specifiek informatiedossier over tewerkstelling van uitzendkrachten in een bepaalde sector. Preventie en Interim begeleidt de ontwikkeling en stelt het resultaat ter beschikking van alle uitzendbureaus. Na de logistieke sector, de verzorgingssector, de vuilnisophaling en de metaalsector, werd in 2009 het dossier voor de voedingssector voorgesteld in twee bedrijven (Marine Harvest Pieters te Brugge en Confiserie Leonidas te Brussel). Een nieuwe actie, ontwikkeld in 2009, behandelt de risico’s in de distributiesector en wordt in 2010 voorgesteld in distributiecentra van 2 representatieve grootwarenhuizen. Op basis van een bevraging bij enkele belangrijke bedrijven uit de beoogde sector die een beroep doen op uitzendkrachten, wordt een analyse gemaakt van de meest frequente ongevallen en wordt een lijst opgesteld van de meest voorkomende functies. Verschillende hulpmiddelen worden uitgewerkt om zowel het uitzendkantoor als het bedrijf te helpen een efficiënt onthaal te organiseren nl. een onthaalbrochure, themafiches, instructiekaarten, werkpostfiches, opleidingsmodule en een kennistest. Het concrete preventiemateriaal wordt samengebracht in een dossier (papier, cd-rom en de website van PI) en wordt ter beschikking gesteld van uitzendkantoren en bedrijven.

6.4 Campagne van de arbeidsinspectie in de uitzendsector In de loop van de maand mei en juni 2009 heeft de FOD Toezicht Welzijn op het Werk 32 uitzendkantoren en 154 ondernemingen bezocht om na te gaan hoe bij selectie, onthaal en tewerkstelling van uitzendkrachten rekening gehouden wordt met de veiligheid en de gezondheidaspecten. De bezochte uitzendkantoren en de inleners hebben de resultaten van het bezoek aan hun onderneming rechtstreeks ontvangen. Vaststellingen van de inspectiediensten zijn: •• Op niveau van de uitzendbureaus: −− Het onthaal van de inspecteurs en de medewerking van de uitzendkantoren was vlot en doeltreffend −− In de contracten tussen uitzendbureau en klant wordt niet altijd de band gelegd met de risico’s (de werkpostfiche) −− In de helft van de gevallen is de werkpostfiche onvoldoende ingevuld of onbestaande −− Het bewijs van de gezondheidsbeoordeling is in de helft van de gevallen niet beschikbaar •• Op niveau van de onderneming: −− De evaluatie van de risico’s is nog in de meerderheid van de ondernemingen onvoldoende −− Het onthaal moet verbeteren (60%), maar is in 40% in orde, ook opleiding moet verbeterd worden

Hoofdstuk 6 | Studie en onderzoek |

67


−− De interne en externe dienst Preventie en Bescherming worden onvoldoende betrokken bij het opstellen van de werkpostfiche en de beoordeling van de werkpost −− Het dragen van werkkledij en persoonlijke beschermingsmiddelen is meestal in orde De aandacht voor de veiligheid van uitzendkrachten is de laatste 10 jaar veel verbeterd, maar er is nog werk aan de winkel. Het actieplan 2010 houdt rekening met de resultaten van deze campagne. Een vervolg op de actie van de inspectie wordt in samenspraak met PI uitgewerkt, en zal in 2011 via een nieuw actie van de inspectie geëvalueerd worden.

6.5 Het veiligheidscertificaat voor uitzendbureaus (VCU) De vraag vanuit de VCA (Veiligheidschecklist aannemers) gecertificeerde ondernemingen naar VCU (Veiligheidschecklist uitzendbureaus) gecertificeerde uitzendkantoren blijft belangrijk. Eind 2009 beschikken 36 uitzendbureaus over een VCU-certificaat voor ongeveer 300 uitzendkantoren verspreid over geheel België. Meer dan 358 uitzendconsulenten hebben in 2009 het VIL-diploma behaald. Zij werden voorbereid via cursussen georganiseerd door de uitzendbureaus of via de e-learningcursus opgesteld door PI en ter beschikking gesteld door Cevora. PI neemt het voorzitterschap waar van de Technische Commissie Kwalificaties die instaat voor de erkenning en de opvolging van alle opleidingen binnen het VCA-kader. Samen met Nederland werden nieuwe eind- en toetstermen vastgelegd voor de examens voor de VCA-basis, VOL en VIL-examens (in voege vanaf 2011). Een werkgroep, samengesteld uit vertegenwoordigers van de VCU gecertificeerde uitzendbureaus, heeft de praktische problemen besproken die zich stellen bij de VCU-certificatie. Deze conclusies werden samen met de opmerkingen van de Nederlandse uitzendbureaus (ABU en NBBU) voorgelegd aan de Belgische en de Nederlandse VCA-beheersorganen. Dit heeft geleid tot een aanpassing van de procedures (VCU-checklist 2010/5) die in voege zullen treden in de loop van 2010.

6.6 Evaluatie van de wetgeving over welzijn op het werk voor uitzendkrachten Zowel inleners als uitzendbureaus vragen al geruime tijd om de bepalingen van het KB van 19 februari 1997 m.b.t. de veiligheid van uitzendarbeid aan te passen, om zo tot meer doeltreffende en praktisch uitvoerbare maatregelen te komen. De aanpassing van de wetgeving over het gebruik van de werkpostfiche en de organisatie van het medisch onderzoek van uitzendkrachten vormt al jaren het onderwerp van intens overleg. Hoewel de sociale partners al op 6 november 2008 in het Paritair Comité van de Uitzendarbeid een akkoord bereikten en een unaniem advies aan de minister hebben overgemaakt, werd pas eind 2009 een aangepast Koninklijk Besluit aan de Raad van State voorgelegd. De publicatie is voorzien medio 2010.

68

| Activiteitenverslag 2009 |


De krachtlijnen van de aanpassingen zijn: •• De werkpostfiche moet een gebruiksinstrument zijn voor zowel het uitzendbureau als de inlener/gebruiker −− Verplicht voor risicovolle taken waarvoor gezondheidstoezicht verplicht is −− Bevat alle elementen die tijdens het onthaal bij de inlener moeten behandeld worden •• Het uitzendbureau is verantwoordelijk voor de voorafgaande gezondheidsevaluatie −− De uivoering zelf gebeurt door de preventiedienst (medische afdeling) van het uitzendbureau of van de inlener/gebruiker −− Het uitzendbureau sluit een overeenkomst af met de externe dienst die best lokaal is ingeplant. De kostprijs wordt onderling vastgelegd −− Elk uitzendbureau is een minimaal bedrag verschuldigd aan het Sociaal Fonds voor Uitzendkrachten. Dit bedrag staat in verhouding tot de gepresteerde uren van het uitzendbureau en kan gerecupereerd worden voor de betaling van de externe dienst. Modaliteiten worden verder vastgelegd door de sociale partners in het Paritair Comité Preventie en Interim, beheert een centraal dossier waardoor de resultaten van de medische onderzoeken kunnen opgevolgd worden. Vermits de uitzendbureaus dit kunnen raadplegen kunnen dubbele onderzoeken vermeden worden en is er een gelijkwaardige behandeling voor alle uitzendkrachten mogelijk. De inhoud en de praktische uitwerking gebeurt in overleg met de externe diensten en de uitzendbureaus De begeleiding van de uitvoering van dit KB is een prioritaire taak van PI

6.7 Studie-, informatie- en vormingsactiviteiten PI verleende zijn medewerking aan studiedagen en opleidingen in de specifieke domeinen van de veiligheid bij uitzendarbeid. •• •• •• •• •• •• ••

Erkende opleidingen niveau I en II voor preventieadviseurs Vereniging preventieadviseurs (PREBES, ARCOP) Navorming Provinciaal Veiligheidsinstituut Antwerpen Provinciale comités voor de bevordering van de arbeid Vlaamse Wetenschappelijke vereniging voor arbeidsgeneeskunde Jobbeurzen en veiligheidsmanifestaties Veiligheidsdagen ingericht door uitzendbureaus

Hoofdstuk 6 | Studie en onderzoek |

69


7

70

| Activiteitenverslag 2009 |


Vorming

HOOFDSTUK 7


7.1 E-learning 7.1.1 K  orte e-learning-module voor de voedingssector en de horeca

Een vlieg in de soep Een opleiding uitgewerkt door het Instituut voor Permanente opleiding in de voedingssector (IPV) werd aangevuld met een test. De module behandelt de 10 basisregels voor hygiëne. Regelmatig ontvangen voedingsbedrijven nieuwe medewerkers: arbeiders, uitzendkrachten, stagiairs, … Kennis van de elementaire hygiëneregels is een must in deze sector. De IPV-opleiding maakt gebruik van klank en verhelderende beelden zodat ook de minder vlotte lezers begrijpen waar het om gaat. Bovendien worden de 10 regels goed herhaald. Op die manier kan aan de eerste opleidingsnood voor nieuwe medewerkers een mouw gepast worden in afwachting van een meer gedetailleerde uitleg.

Hygiëne in de horeca Heel wat uitzendkrachten en jobstudenten zijn werkzaam in restaurants, drankgelegenheden, sandwichbar, ... Het respect en kennis van de hygiëne- en veiligheidsregels is zeer belangrijk zowel voor het vrijwaren van de gezondheid van werknemers en klanten. Volgende onderwerpen komen aan bod: kledij, persoonlijke hygiëne, bediening, afruimen en afwassen. Beiden modules zijn gratis beschikbaar op www.p-i.be. Duur: +/- 20 minuten Ook op de DVD “jobstudenten 2009” en de DVD opleidingen samen met de andere opleidingsmodules (brand, veiligheidssignalisatie, gebruik van cutters, veilig werken met snijmachines, werken op hoogte, PBM’s, gevaarlijke stoffen en gebruik transpallet) waarvan een 300-tal exemplaren werden verspreid in 2009.

7.1.2 Veiligheidsopleidingen VCA Het Leonardoproject “Basisopleiding veiligheid voor werkzoekenden en uitzendkrachten” dat in het Europees programma voor beroepsopleiding kadert, werd in de vorm van een e-learningprogramma gegoten en in 2007 voltooid onder de naam SAFESTART. SAFESTART is een e-learningcursus over veiligheid op het werk, die volledig multimediaal is uitgewerkt, met een maximum aan illustraties en animaties, met interactieve oefeningen en de nodige toetsmomenten. De cursus wordt volledig ondersteund met voice-over audio.

72

| Activiteitenverslag 2009 |


Basisveiligheid – VCA Het SAFESTART-programma dat de opleiding basisveiligheid VCA dekt is beschikbaar in het Nederlands, Frans, Duits, Engels en Pools, telkens met de Belgische reglementering en de reglementering van de betrokken partnerlanden. Deze opleiding wordt online aangeboden door verschillende instanties: •• Vlaams onderwijsnet: in 2009 hebben 4000 leerlingen uit een 150tal scholen zich met SAFESTART voorbereid op het examen B-VCA •• Forem stelt SAFESTART gratis ter beschikking aan de werkzoekenden •• De erkende VCA examencentra •• VDAB stelt SAFESTART ter beschikking maar de online-toegang via de VDAB-website was eind 2009 nog niet operationeel •• Freesafestart: zie verder

SAFESTART – VCA opleiding voor operationele leidinggevenden (VOL) België In 2008 werd een e-learning versie van de VOL opgesteld. Deze is verder gebouwd op de basiscursus SAFESTART en is eveneens toegankelijk via www.safestart.eu. Deze cursus bestaat in het Nederlands, Frans en Engels en biedt enkel de Belgische reglementering aan. In 2009 hebben een 50-tal cursisten gebruik gemaakt van deze mogelijkheid. Europa In samenwerking met het Europees trainingscentrum voor werkgevers (ILO) te Turijn en de vzw BeSaCC werd in 2008 eveneens een Europese versie van de VOL ontwikkeld. Hierin werd enkel de gemeenschappelijke Europese reglementering die men in de cursus terugvindt, opgenomen. Deze cursus bestaat enkel in het Engels. Het ILO heeft in 2009 deze versie gebruikt en verspreid in niet-Europese landen zoals Pakistan en Iran.

SAFESTART - VCU-VIL voor uitzendconsulenten De medewerkers van een VCU-gecertificeerd uitzendkantoor moeten een VIL-VCA-attest hebben. Met SAFESTART VIL (theorie en test-examen) kunnen ze zich voorbereiden op het betreffende examen. Deze module is sinds 1 oktober 2008 online beschikbaar in het Nederlands en het Frans en wordt gratis online ter beschikking gesteld aan uitzendbureaus via CEVORA. Om het gebruik van deze cursus beter te kunnen begeleiden, organiseert PI infosessies over het doel en het gebruik van SAFESTART alsook over VCA. Deze gaan door op afspraak. In 2009 hebben 250 uitzendconsulenten gebruik gemaakt van deze mogelijkheid.

Freesafestart: gratis toegang voor iedereen In het kader van het impulsplan van de Vlaamse regering werd in de sectorconvenant met de uitzendsector een bijzondere actie met SAFESTART vastgelegd, waardoor extra middelen ter beschikking gekomen zijn om de basisopleidingsmodule SAFESTART gratis ter beschikking te stellen van leerlingen van het technisch - en beroepsonderwijs, van uitzendkrachten en van werkzoekenden.

Hoofdstuk 7 | Vorming |

73


Dit project loopt van september 2009 tot augustus 2010. Naast de gratis toegang via www.freesafestart.be kunnen uitzendkrachten gratis een coach toegewezen krijgen gedurende 2 maanden en mogen zij ook gratis deelnemen aan het officieel VCAexamen. Preventie en Interim zorgt voor de planning en de opvolging, de uitzendbureaus staan zelf in voor de coaching en de begeleiding van hun uitzendkrachten. In 2009 hebben 3665 cursisten de cursus via Freesafestart gevolgd: 88% Nederlandstaligen en 12% Franstaligen. Rubriek

Onderverdeling

Geslacht Leeftijd

Nationaliteit Opleiding

Statuut

NL (in%)

FR (in%)

Man

89

86

Vrouw

11

14

Jonger dan 25 jaar

67

20

Tussen 25 en 50 jaar

27

67

Ouder dan 50 jaar

6

12

Belg

87

71

Overig

13

29

Lager onderwijs

16

15

Lager secundair onderwijs

25

19

Hoger secundair onderwijs

40

26

Hoger onderwijs

16

36

Buitenlands onderwijs

3

5

Werkzoekend

7

25

Leraar

12

5

Leerling

63

11

Uitzendconsulent

2

4

Uitzendkracht

16

55

Qua statuut zien we bij de Nederlandstaligen dat 2 cursisten op 3 leerlingen zijn. Dit is mede te verklaren door de Dienst Beroepsonderwijs van het Ministerie van Onderwijs die deze cursus enorm promoot onder haar leerlingen. Het aantal Franstaligen is beperkt, omdat de actie in hoofdzaak in Vlaanderen gevoerd werd. De coaching van de leerlingen verloopt via de onderwijsinstellingen zelf, de coaching via de uitzendkantoren bleef in 2009 nog beperkt tot een 50-tal uitzendkrachten.

Nieuwe taalversies: SAFESTART – basis: Transfer Of Innovation Via het Transfer Of Innovation Project – een vervolg op het Leonardo project – werd op 1 oktober 2008 gestart met de vertaling van SAFESTART in 5 andere Europese talen. Partners uit volgende landen verlenen hun medewerking: België (PI, Epyc, NAVB), Bulgarije (Bulgarian Industrial Association), Griekenland (National School of Public Health), Hongarije (AIB-Vinçotte), Roemenië (Vocational House of Builders) en Turkije (POINT Project Construction & Engineering Trading LLC). In 2009 werden de vertalingen geïmplementeerd, de testfase uitgevoerd bij uitzendkrachten en leerlingen van beroepsscholen, de evaluatiefase uitgevoerd en gezorgd voor verspreidingscampagnes in alle betrokken landen (beurzen, informatiesessies, verspreiding via leerplatformen, enz., …).

74

| Activiteitenverslag 2009 |


De cursus zal 10 nieuwe versies omvatten omwille van taal- en reglementeringsverschillen: telkens een lokale en een Belgische versie in de volgende talen: Bulgaars, Grieks, Hongaars, Roemeens en Turks. Het resultaat zal online beschikbaar zijn via www.safestart.eu. Het project wordt afgesloten op 31 maart 2010.

7.2 Vergaderingen met de verbindingspersonen Tweemaal per jaar komen de verbindingspersonen samen en wordt een veiligheidsthema besproken, meestal gekoppeld aan een bedrijfsbezoek. De vergadering van april/mei, over veiligheid van uitzendkrachten in de voedingssector, werd gehouden bij Marine Harvest Pieters, een groothandel in vis, schaal- en schelpdieren te Brugge en bij Confiserie Leonidas te Brussel. Na toelichting van het preventiedossier, opgesteld door AXA i.s.m. PI, werd het bedrijf voorgesteld, gevolgd door een rondleiding. In november werd een bezoek gebracht aan Brucargo, waar een toelichting werd gegeven over het preventiebeleid van de luchthaven van Zaventem. Dit werd gevolgd door een bezoek aan de brandweer van de luchthaven. Er werd ook tijd gemaakt om de resultaten van de inspectiecampagne bij de uitzendkantoren en de gebruikers van de uitzendkrachten te presenteren. De dag werd afgesloten met een etentje, samen met alle verbindingspersonen.

7.3 Basisopleiding preventie en bescherming voor de verbindingspersonen In 2009 werden er twee specifieke basisopleidingen veiligheid georganiseerd voor de verbindingspersonen, in het voorjaar in het Frans en in het najaar in het Nederlands. 15 Franstalige en 9 Nederlandstalige verbindingspersonen behaalden het getuigschrift.

7.4 Cursus sociaal recht voor uitzendconsulenten De Federgon-cursus voor uitzendconsulenten bevat een onderdeel “Preventiebeleid en uitzendarbeid” en wordt door PI verzorgd. In 2009 waren er 20 cursussen, goed voor 428 cursisten in het totaal (268 Nederlandstalige en 160 Franstalige). In elke taal werden er 11 examensessies georganiseerd met een luik “Preventiebeleid en uitzendarbeid”: 808 kandidaten hebben er aan deelgenomen.

Hoofdstuk 7 | Vorming |

75


8


Actieplan 2010

HOOFDSTUK 8


78

| Activiteitenverslag 2009 |


8.1 Verder bouwen op de acties van 2009 •• ontwikkelen en het verspreiden van hulpmiddelen zoals de “Veiligheidsagenda”, de PI News, de technische documentatie •• opstarten van de sensibiliseringscampagne voor de jostudenten in mei-juni

8.2 Nieuwe acties in 2010 De website van PI www.p-i.be wordt regelmatig geactualiseerd en zal ook een intranet bevatten voor de verbindingspersonen (documenten, verslagen van vergaderingen, veiligheidsuitwisselingsplatform voor de ondernemingen die weigeren de nodige preventiemaatregelen te nemen voor de veiligheid van de uitzendkrachten) en een beschermde zone voor de Raad van Bestuur Werkpostfiches: ontwerpen van een online hulpmiddel voor de ondernemingen teneinde ze te helpen bij het opstellen van de werkpostfiche en het onthaal van de uitzendkrachten en dit op basis van een nieuw Koninklijk Besluit Centraal dossier van de uitzendkrachten: voorbereiden en uittesten van deze databank waarin, vanaf 2011, de resultaten van de gezondheidsevaluaties van de uitzendkrachten zullen worden verzameld en waaraan alle uitzendbureaus toegang zullen hebben E-learningopleidingen: •• VIL-VCU-opleiding voor de personeelsleden van de VCU gecertificeerde uitzendkantoren (nieuwe on-line versie in september 2010) •• Korte e-learningopleidingen beschikbaar op de website en op DVD (nieuw: hygiene in de horeca, spaar je rug, werken op daken) •• Basisveiligheidsopleiding B-VCA en VOL-VCA in 10 talen op safestart.eu •• Freesafestart.be: gratis toegang tot de online opleiding B-VCA + coaching en gratis examen voor uitzendkrachten Veiligheidswedstrijd voor uitzendconsulenten in november/december 2010 Tevredenheidsenquête bij de uitzendconsulenten en verbindingspersonen

Hoofdstuk 8 | Actieplan 2010 |

79


80

9 | Activiteitenverslag 2009 |


Bijlage

HOOFDSTUK 9


Ledenlijst op 1/01/2010 AB SERVICE LIMBURG bv

N – 9049 GZ

ROERMOND

ACCENT CONSTRUCT nv

8800

ROESELARE

ACCENT JOBS FOR PEOPLE nv

8800

ROESELARE

ACTA INTERIM sa

4800

VERVIERS

ACTIEF CONSTRUCT nv

3500

HASSELT

ACTIEF INTERIM nv

3500

HASSELT

AD INTERIM bvba

1000

BRUSSEL

ADCOR INTERIM bvba

8900

IEPER

ADECCO CONSTRUCT nv

1702

GROOT-BIJGAARDEN

ADECCO FINANCE & LEGAL nv

1702

GROOT-BIJGAARDEN

ADECCO PS nv

1702

GROOT-BIJGAARDEN

ADIA sas

VILLEURBANNE

ADMB INTERIM nv

8000

BRUGGE

ADS INTERIM sa

4000

LIEGE

AGO CONSTRUCT bvba

8500

KORTRIJK

AGO INTERIM BELGIE bvba

8500

KORTRIJK

AGRO-SERVICES cvba

3000

LEUVEN

ALLO INTERIM sa

1060

BRUXELLES

APPRO bvba

2830

WILLEBROEK

N- 4382 AC

VLISSINGEN

ARTEMIS NETWORK sa

1050

BRUXELLES

ASAP.BE nv

3600

GENK

ATP nv

9770

KRUISHOUTEM

AVANCE HASSELT bvba

3500

HASSELT

AXIS nv

2000

ANTWERPEN

AXXICOM nv

2060

ANTWERPEN

BAKKER & PARTNERS nv.

2600

BERCHEM

BELGIUM TECHNICAL SUPPORT nv

2070

ZWIJNDRECHT

BIK INTERIM nv

3530

BOSTONAIR Ltd.

UK-HU143PF

EAST YORKSHIRE

Redhill

RHI 1 NE SURREY

ARTEC INTERIM bv

BUTLER SERVICE GROUP U.K. Ltd

HOUTHALEN

CLICK INTERIM nv

8500

KORTRIJK

CONSTRUCT INTERIM nv

8000

BRUGGE

CONTRACTAIR Ltd

RG21 6YT

BASINGSTOKE

DAOUST INTERIM sa

1050

BRUXELLES

E + nv

2018

ANTWERPEN

EMS-CONSTRUCT bv

82

F – 69100

N – 6603 BE

WIJCKEN

EQUIP'INTERIM sa

4500

HUY

ERGOFLEX nv

1000

BRUSSEL

ETAPE INTERIM nv

8500

KORTRIJK

EURISTT FRANCE sa

F-75782

EUROP INTERIM sa

1060

BRUXELLES

EUROSTAR 25 BELGIUM bvba

2321

MEER

EXARIS INTERIM

1000

BRUXELLES

EXCEL INTERIM sa

1050

BRUXELLES

EXPRESS MEDICAL sa

1420

BRAINE L’ALLEUD

FLEXPOINT bvba

3500

HASSELT

FLEXTRA INTERIM nv

8400

OOSTENDE

FOCUS HR GROUP nv

2850

BOOM

FORUM INTERIM nv

8500

KORTRIJK

FRIDAY EUROTECH CONSTRUCT nv

2970

SCHILDE

FRIDAY EUROTECH MECHANICAL nv

2970

SCHILDE

GO TEMP bvba

8500

KORTRIJK

GREEN INTERIM bvba

6040

JUMET

GREENPOL INTERIM bvba

2990

WUUSTWEZEL

| Activiteitenverslag 2009 |

PARIS


H & L PEOPLE nv

2018

HANDS TO WORK CONSTRUCT nv

3500

HASSELT

HANDS TO WORK PERSONEELSDIENSTEN bvba

3500

HASSELT

HAYS nv

8520

KUURNE

IDEAL INTERIM sa

4700

EUPEN

IMPACT INTERIM NV

3500

HASSELT

INDUSTRIE INTÉRIM SERVICES sa

F 75013

ANTWERPEN

PARIS

INFORMATIC BENELUX sa

1180

BRUXELLES

INTELECT bvba

2600

BERCHEM (ANTWERPEN)

INTERIM PARTNER sprl

1050

BRUXELLES

INTERPASS nv

9450

HAALTERT

INTERTIME nv

2490

BALEN

INZET bvba

3900

OVERPELT

JOBCONCEPT

8790

WAREGEM

JOBCONNECTION nv

3052

OUD-HEVERLEE

JOBS CONSTRUCT

3600

GENK

JOBS cvba

2600

BERCHEM

JUST WORK nv

8800

ROESELARE

KELLY SERVICES INTERIM nv

1000

BRUXELLES

KEYWORKS bvba

3560

LUMMEN

KONVERT INTERIM nv

8500

KORTRIJK

KONVERT INTERIM VLAANDEREN nv

8500

KORTRIJK

KONVERT INTÉRIM WALLONIE sa

8500

KORTRIJK

KONVERT KONSTRUKT nv

8500

KORTRIJK

LAB SUPPORT nv

2000

ANTWERPEN

LEADER INTERIM sa

F-95604

EAUBONNE

LEM INTERIM sa

4020

LIEGE

LIB (Logistiek Interim Bedrijf) nv

8500

KORTRIJK

LINK2EUROPE nv

2870

PUURS

LOSFELD CONSULT sprl

7522

MARQUAIN

LUSO BASTO SERVICES

P-4860-176

CABECEIRAS DE BASTO

M INTERIM sa

1000

BRUXELLES

MAINTEC CONSTRUCTION nv

9140

TEMSE

MAINTEC nv

9140

TEMSE

MANPOWER BELGIUM

1050

MERIDIAN BUSINESS SUPPORT LTD MERVEILLE PLUS INTERIM sa MISE EN PLACE BELGIË nv MUNDO INTERIM bvba NOUVELLE SOCIETE FOMAT sprl OK PEOPLE ORANJEBUILD nv ORION ENGINEERING SERVICES Ltd OTTO WORK FORCE bv

Wa 17 pt 7950 3000 BS 3620 F-75009 4040

BRUXELLES ALTRINCHAM CHESHIRE CHIEVRES (LADEUZE) LEUVEN LANAKEN PARIS HERSTAL

NL-3011

XZ ROTTERDAM

IV2-6AA

INVERNESS (SCOTLAND)

N – 5803 AP

PAGE INTERIM nv

1050

PARC INTERIM Ltd

IRELAND

VENRAY BRUSSEL Santry DUBLIN 9

PEOPLE INTERIM sa

1000

BRUXELLES

PEPS INTERIM sa

7000

MONS

PLUS UITZENDKRACHTEN nv

2018

ANTWERPEN

PROCAREER SOLUTIONS sa

1040

BRUXELLES

CB85TE

CAMBRIDGE

QUALITAIR ENGINEERING SEERVICES Ltd QUALITY@CONSTRUCT

3900

OVERPELT

RANDSTAD BELGIUM nv

1020

BRUSSEL

RANDSTAD CONSTRUCT nv

1020

BRUSSEL

REAL CONSTRUCT INTERIM nv

8630

VEURNE

Hoofdstuk 9 | Bijlage |

83


REAL INTERIM nv

8630

VEURNE

REFLEX INTERIM sa

1180

BRUXELLES

RITMO INTERIM nv

2000

ANTWERPEN

ROBERT HALF nv

1702

ROEVIN MANAGEMENT SERVICES Ltd

CW GELEEN

RUNTIME SERVICES nv

2221

BOOISCHOT

SAFETEC INTERIM bvba

NL-4383 AT

VLISSINGEN

SAMENWERKING TECHNIEK ORGANISATIE BELGIË bvba

8670

KOKSIJDE

SEAWORKS.BE bvba

3630

MAASMECHELEN

SEAWORKS.BE. INTERIM bvba

3630

MAASMECHELEN

SECRETARY PLUS MANAGEMENT SUPPORT nv

1050

BRUSSEL

SEGERS SELECT bvba

3520

ZONHOVEN

SELECT 4U nv

2018

ANTWERPEN

SELECT HUMAN RESOURCES nv

2018

ANTWERPEN

START PEOPLE ABROAD

1000

BRUXELLES

START PEOPLE CONSTRUCT nv

2000

ANTWERPEN

START PEOPLE nv

2000

ANTWERPEN

STEGMANN BELGIUM bvba

2000

ANTWERPEN

F - 59380

QUAEDYPRE

SUIVI TECHNIQUE ORGANISATION sarl SYNERGIE BELGIUM nv

2600

BERCHEM

T BRUSSELS

1000

BRUSSEL

TAKE air

84

GROOT-BIJGAARDEN

NL-6166

F – 94417

SAINT MAURICE

TEAM-ONE sprl

4041

MILMORT

TEMPO TEAM nv

1070

BRUSSEL

TENCE ! INTERIM nv

3220

HOLSBEEK

TENTOO nv

1930

ZAVENTEM

T-Groep, divisie T-Interim nv

2800

MECHELEN

THG-INTERIM AG

4780

SANKT VITH

TOBASCO nv

3500

HASSELT

TOP INTERIM nv

1050

BRUSSEL

TRACE ! sa

6000

CHARLEROI

TRACE CONSTRUCTION sa

6000

CHARLEROI

UNIQUE INTERIM nv

1800

VILVOORDE

USG FINANCIAL FORCES nv

8800

ROESELARE

VALESTA nv

2800

MECHELEN

VDET nv

3500

HASSELT

VERA INTERIM nv

1000

BRUSSEL

VERA INTERIM PLUS nv

3000

LEUVEN

VIND nv

8800

ROESELARE

VIO INTERIM

9040

ST AMANDSBERG

VIVALDI'S CONSTRUCT nv

2000

ANTWERPEN

VIVALDI'S INTERIM nv

2000

ANTWERPEN

WALTERS INTERIM nv

1050

BRUSSEL

Z-PROJECT STAFFING

3583

PAAL

| Activiteitenverslag 2009 |


activiteitenverslag | 2009

Info@p-i.be www.p-i.be Gratis nummer : 0800 23 999

activiteitenverslag | 2009

T. 02 204 56 80 F. 02 204 56 89

V.U.: Hendrik De Lange | Preventie en Interim | Tour & Taxis, Havenlaan 86C, Bus 302, B-1000 Brussel | Design by :

Centrale Preventiedienst voor de Sector van Uitzendarbeid vzw

Jaarverslag Preventie en Interim 2009  

De Centrale Preventiedienst voor de Uitzendsector

Jaarverslag Preventie en Interim 2009  

De Centrale Preventiedienst voor de Uitzendsector

Advertisement