Page 1

BESPLATEN ПРИМЕРОК

ПСМ-фон­да­ци­ја одр­жа пре­зен­та­ци­ја пред сту­ дент­ска­та ор­га­ни­за­ци­ја АЕГЕЕ [5]

Ка­ко да из­гра­ди­те ин­тер­на­ци­о­на­лен бренд? [8]

ПРЕТПРИЕМАЧ.МК Некомерцијално издание

Година 1 Број 7

Излегува еднаш месечно

Maj 2010

Прет­при­е­ма­чи­те тре­ба да вло­жу­ва­ат во соз­да­ва­ње брен­до­ви

Кре­и­ра­ње­то бренд ­ е га­ран­ци­ја за ус­пех

Nov 10

ко­ри­стеј­ќи го тој про­из­вод по­тро­шу­ва­чот до­жи­ву­ва за­до­волс­тво, це­лос­но ис­пол­не­ти оче­ку­ва­ња, та­ка што тој во­оп­што не по­мис­ лу­ва да ја сме­ни сво­ја­та на­ви­ка и да ко­ри­ сти и про­ба нов или друг про­из­вод. По­сто­јат брен­до­ви што се тол­ку ви­со­ко по­зи­ци­о­ни­ра­ ни во све­ста на по­тро­шу­ва­чот што тие брен­ до­ви прет­ста­ву­ва­ат си­но­ним на ка­те­го­ри­ја на про­из­во­ди, ќе спо­ме­нам не­кои при­ме­ри: „нес-ка­фе”, „ве­ге­та”, „па­ло­ма”, кои прет­ ста­ву­ва­ат ими­ња на про­из­во­ди, а ние ги до­жи­ву­ва­ме ка­ко ка­те­го­ри­ја на про­из­во­ди.

4. Мал број гло­бал­ни брен­до­ви се при­сут­ни на ма­ке­дон­ски­от па­зар. Ко­ја е при­чи­на­та за тоа?

1, Нај­че­сто по­и­мот бренд се по­и­ сто­ве­ту­ва со по­и­мот мар­ка. Да­ли овие два по­и­ма се раз­лич­ни и ко­ја е раз­ли­ка­та? Се­ка­ко де­ка по­стои раз­ли­ка, но мно­гу че­сто во јав­но­ста овие два тер­ми­на се по­и­сто­ве­ту­ ва­ат. Мар­ка е всуш­ност ре­ги­стри­ра­но тр­гов­ ско име на про­из­вод, ком­па­ни­ја, ус­лу­га, име под кое е за­ве­де­но во ре­ги­ста­рот. Брен­дот не е са­мо име, брен­дот е по­ве­ќе од име, тој оп­фа­ќа по­ве­ќе еле­мен­ти. Зад брен­дот стои ква­ли­тет, тој во ос­но­ва да­ва за­до­волс­тво, да­ва по­себ­но чув­ство на ис­пол­не­тост, на це­лос­но за­до­во­лу­ва­ње на на­ши­те по­тре­би што ги има­ме. Бренд е си­но­ним за кон­зи­ стент­ност, ква­ли­тет, кон­ти­ну­и­тет, ус­пех, пре­стиж, автен­тич­ност.

2. Кои се пред­но­сти­те за биз­ни­сот до­кол­ку про­да­ва/ну­ди брен­ди­ран про­из­вод/ус­лу­га? Ком­па­ни­ја што е бренд или ко­ја про­из­ве­ду­ ва и про­да­ва брен­до­ви е во ос­но­ва мно­гу ус­пеш­на ком­па­ни­ја. Бе­не­фи­ци­и­те од тоа да си бренд се го­ле­ми, пр­во и нај­ос­нов­но имаш ло­јал­ни по­тро­шу­ва­чи, кои кон­ти­ну­и­ра­но го ко­ри­стат тво­јот про­из­вод со што мо­жеш да сме­таш на си­гу­рен при­ход во ид­ни­на, по­на­ та­му дол­го­трај­ност на ком­па­ни­ја­та во од­нос на кон­ку­рен­ци­ја­та, мно­гу е по­лес­но и по­бр­

зо да про­пад­не не­ко­ја ком­па­ни­ја или про­из­ вод што не се бренд откол­ку са­ми­от бренд. Исто­вре­ме­но мно­гу е по­лес­но да нај­деш до­ бри вра­бо­те­ни, би­деј­ќи си­те са­ка­ат да ра­ бо­тат во бренд-ком­па­ни­ја, мно­гу по­до­бар од­нос се раз­ви­ва со парт­не­ри­те, до­ста­ву­ ва­чи­те, со­ра­бот­ни­ци­те ко­га вие на­ста­пу­ва­те ка­ко бренд и сл. По­сто­јат мно­гу бе­не­фи­ции што се до­би­ва­ат, но мо­рам да наг­ла­сам за да оп­сто­иш ка­ко бренд мо­ра по­сто­ја­но да се дви­жиш на­пред и по­сто­ја­но да ра­бо­тиш на по­до­бру­ва­ње на ка­ра­кте­ри­сти­ки­те на брен­дот, би­деј­ќи кон­ку­рен­ци­ја­та ни­ко­гаш не спие.

3. По­стои ли емо­тив­на, пси­хо­ло­шка вр­ска по­ме­ѓу брен­ди­ран про­из­вод и по­тро­шу­вач што ку­пу­ва та­ков про­из­вод? Се раз­би­ра де­ка по­стои, бор­ба­та на про­из­ во­ди­те­ли­те е всуш­ност бор­ба за све­ста на по­тро­шу­ва­чот, кол­ку под­ла­бо­ко и кол­ку си по­ви­со­ко во све­ста на по­тро­шу­ва­чот тол­ку по­до­бро. Емо­тив­на­та вр­ска зна­чи де­ка по­ ме­ѓу по­тро­шу­ва­чот и брен­дот по­стои вр­ска што е мно­гу сил­на, ко­ја е зас­но­ва­на на до­ вер­ба. Брен­дот е ви­со­ко­по­зи­ци­о­ни­ран во не­го­ва­та свест и се­ко­гаш ко­га по­тро­шу­ва­чот има по­тре­ба од про­из­вод од тој ранг пр­во по­мис­лу­ва на тој кон­кре­тен про­из­вод и тој го ба­ра. Ту­ка емо­тив­на­та вр­ска по­ме­ѓу про­ из­во­дот и по­тро­шу­ва­чот е го­ле­ма, би­деј­ќи

ед­но­став­но не се под­го­тве­ни за тоа, сé им се гле­да мно­гу ска­по, и по­ра­ди тоа Ма­ке­ до­ни­ја се на­о­ѓа во по­зи­ци­ја­та во ко­ја е.

6. Ко­ја е нај­до­бра­та стра­те­ги­ја за из­град­ба на гло­ба­лен бренд? Тоа е мно­гу ед­но­став­но, сé што тре­ба да се пра­ви е по­сто­ја­но да се уна­пре­ду­ва ква­ ли­те­тот на про­из­во­дот и по­сто­ја­но да се слу­ша­ат по­тре­би­те на по­тро­шу­ва­чи­те. За брен­дот да оста­не бренд по­треб­но е по­ сто­ја­но ин­ве­сти­ра­ње во са­ми­от бренд, по­ сто­ја­но да се уна­пре­ду­ва­ат и по­до­бру­ва­ат ква­ли­те­тот и ка­ра­кте­ри­сти­ки­те што ги има. По­тре­би­те на по­тро­шу­ва­чи­те од ден на ден се зго­ле­му­ва­ат, и за да кре­и­раш ло­ја­лен по­тро­шу­вач по­сто­ја­но тре­ба да се гри­жиш за не­го, по­сто­ја­но да му да­ваш до­пол­ни­ тел­ни бе­не­фи­ции, тре­ба да ги над­ми­ну­ваш не­го­ви­те оче­ку­ва­ња.

Во­оп­што не се сог­ла­су­вам де­ка на ма­ке­дон­ ски­от па­зар не се при­сут­ни гло­бал­ни­те брен­ до­ви, вле­зе­те са­мо во кој би­ло со су­пер­мар­ кет и ви­де­те на по­ли­ци­те кои про­из­во­ди се за­ста­пе­ни, по­раз­го­ва­рај­те со ме­на­џе­ри­те на тие про­дав­ни­ци и ќе ви­ди­те кои од про­из­ 7. Кол­ку по­сто­е­ње­то на брен­до­ви во­ди­те најм­но­гу се про­да­ва­ат. Де­не­ска по­ во ед­на зем­ја вли­јае на неј­зи­на­та тро­шу­ва­чи­те во ус­ло­ви на кри­за ку­пу­ва­ат про­из­во­ди на кои им ве­ру­ва­ат, ги са­ка­ат и еко­но­ми­ја и на кој на­чин? поз­на­ва­ат (брен­до­ви) или ку­пу­ва­ат про­из­ Ус­пеш­но­ста на ед­на на­ци­о­нал­на еко­но­ми­ја во­ди што се нај­е­вти­ни на па­за­рот. за­ви­си од тоа кол­ку ком­па­ни­и­те што ра­бо­ тат во таа зем­ја из­ве­зу­ва­ат над­вор од неа 5. Да­ли во Ма­ке­до­ни­ја по­сто­јат и кол­кав е тој обем. Бро­јот на брен­до­виус­ло­ви за соз­да­ва­ње ма­ке­дон­ски ком­па­нии во ед­на зем­ја зна­чи­тел­но по­ма­га брен­до­ви што би би­ле кон­ку­рент­ни во раз­ви­ва­ње на ед­на зем­ја, ка­ко ди­рект­но та­ка и ин­ди­рект­но. Ди­рект­но за­тоа што со на гло­бал­но ни­во? из­во­зот што го пра­ват се зго­ле­му­ва­ат при­ хо­ди­те на таа зем­ја, а ин­ди­рект­но по­ра­ди Нор­мал­но де­ка по­сто­јат ус­ло­ви, са­ми­те тоа што сте­пе­нот на пре­поз­нат­ли­вост на таа ком­па­нии ги кре­и­ра­ат тие ус­ло­ви, но за не­ зем­ја се зго­ле­му­ва, со што да­ва пот­тик по­ ко­ја ком­па­ни­ја да соз­да­де бренд од се­бе тро­шу­ва­чи­те да ку­пу­ва­ат и дру­ги про­из­во­ или про­из­во­ди­те што ги про­из­ве­ду­ва не е ди што по по­тек­ло се од таа зем­ја. Ви­де­те по­треб­но са­мо дек­ла­ра­тив­но да са­ка и да го при­ме­рот со Ја­по­ни­ја, зем­ја што да­ва има жел­ба, по­треб­ни се мно­гу до­пол­ни­тел­ мно­гу про­из­во­ди­те­ли-брен­до­ви во по­ве­ќе ни ра­бо­ти што тре­ба да ги на­пра­ви, кои ба­ об­ла­сти, но осо­бе­но во ИТ-ин­ду­стри­ја­та и ра­ат и вре­ме и па­ри и ква­ли­тет. Ре­ал­но, во авто­мо­бил­ска­та ин­ду­стри­ја, та­ка штом ние овој мо­мент ме­не не ми тек­ну­ва на ни­е­ден ќе ви­ди­ме не­кој про­из­вод и на не­го ви­ди­ме ма­ке­дон­ски про­из­вод за кој би мо­жел да зем­ја на по­тек­ло Ја­по­ни­ја, вед­наш стек­ну­ ка­жам де­ка е бренд на гло­бал­но ни­во, де­ ва­ме впе­ча­ток де­ка тоа е ква­ли­тет­но и де­ка фи­ни­тив­но ма­ке­дон­ски­те ком­па­нии не вло­ тој про­из­вод е до­бар. Со тоа што Ја­по­ни­ја жу­ва­ат до­вол­но за од се­бе или од сво­и­те да­ва го­лем број брен­до­ви ими­џот на таа про­из­во­ди да из­гра­дат бренд на гло­бал­но зем­ја во кон­ти­ну­и­тет рас­те. ни­во. Ви­на­та во тоа ја гле­дам во ме­на­џер­ ски­те ти­мо­ви на ком­па­ни­и­те, за кои сме­там де­ка не се до­вол­но еду­ци­ра­ни и ос­по­со­бе­ 8. Да­ли ед­на ин­ди­ви­дуа мо­же да ни да раз­мис­лу­ва­ат на гло­бал­но ни­во и во прет­ста­ву­ва бренд? нив­на­та нес­по­соб­ност да ги уви­дат пред­но­ сти­те што про­из­ле­гу­ва­ат од брен­ди­ра­ње­то. Ап­со­лут­но де­ка мо­же, и од сé мо­жеш да По­крај тоа, го­лем фа­ктор е и вло­жу­ва­ње­то на­пра­виш бренд, од ком­па­ни­ја, про­из­вод, т.е. ин­ве­сти­ци­и­те што тре­ба да ги на­пра­ват, ре­ги­он, зем­ја, чо­век. Еве на при­мер Жо­зе

Му­ри­њо, фуд­бал­ски­от тре­нер на Ин­тер, во спорт­ска­та јав­ност ва­жи за нај­до­бри­от тре­ нер на све­тот, зад не­го сто­јат ус­пе­си­те што ги има, има осво­е­но сé што мо­же да се освои. Исто та­ка при­мер за чо­век-бренд е и Деј­вид Бе­кам, кој пре­диз­ви­ку­ва го­ле­мо вни­ма­ние кај и да се по­ја­ви, чо­век што кре­и­ра сти­ло­ви и од­не­су­ва­ње на нај­до­бри­от фуд­ба­лер на све­ тот, во се­кој слу­чај ус­пе­ал од се­бе да соз­ да­де бренд. Кол­ку е тој ус­пе­шен во тоа се гле­да и во го­ле­ми­на­та на до­го­во­ри­те што ги пот­пи­шу­ва за раз­ни­те про­из­во­ди­те­ли, кои се ме­рат во ми­ли­о­ни до­ла­ри, на­чи­нот на об­ ле­ку­ва­ње и изг­лед, ка­ко и мод­ни­те трен­до­ ви што тој ги кре­и­ра. Во све­тот на биз­ни­сот да ре­че­ме Џек Велч, еден од нај­до­бри­те и нај­го­ле­ми ме­на­џе­ри во све­тот, прог­ла­сен е за ме­на­џер на ве­кот. Тој прет­ста­ву­ва си­но­ ним за ус­пех и да не на­бро­ју­вам по­на­та­му. Де­нес од сé мо­жеш да на­пра­виш бренд, но за да го на­пра­виш тоа, мо­рам уште ед­наш да ка­жам, по­треб­но е вре­ме, па­ри, ква­ли­ тет. Си­ни­ша Пе­кев­ски,­ мар­ке­тинг-ана­ли­ти­чар

“ВО МА­К Е­Д О­ НИ­Ј А ТРЕ­Б А ГО­Л Е­М А УПОР­ НОСТ ЗА ДА СЕ ИЗГРАДИ ЕД­Н А МЛА­Д А КОМ­П А­Н И­Ј А”

3

СТУ­Д ЕН­Т И­Т Е ОД Е-БИЗ­Н ИС ВО ПО­С Е­ТА НА БИЗ­Н ИСИН­К У­Б А­ТО­Р ОТ

4

БРЕН­Д ОТ ГА­РАН­Т И­РА КВА­Л И­Т ЕТ И ПО­В Е­Ќ Е ПО­Т РО­Ш У­В А­Ч И

6

ЗА ВИ­СТИН­СКИ БРЕНД Е ПО­ТРЕБ­НО МНО­ГУ РА­БО­ТА

7


2

Број 7 | Maj 2010

Мо­ра­ме по­сто­ја­но да вло­жу­ва­ме во на­ши­те про­из­во­ди

Д-р Ани­та Ци­у­но­ва-Шу­ле­ска

Бренд - че­ста ­ Ин­ве­сти­ра­ње во из­град­ба на упо­тре­ба или ­ брен­до­ви наспроти еро­зи­ја на ­ че­ста зло­у­по­тре­ба на брен­до­ви­те на про­из­во­ди­те­ли­те са­ми­от по­им

Не би зна­ел од ка­де да поч­нам, кол­ку тре­ба да пи­ шу­вам и да им ука­жу­вам на лу­ѓе­то што е тоа бренд. Мно­гу че­сто ме фа­ќа срам ко­га гле­дам и слу­шам во ме­ди­у­ми­те, а и во јав­но­ста кол­ку че­сто се упо­тре­бу­ва овој збор и да не ка­жам кол­ку се зло­у­по­тре­бу­ва овој збор. Де­нес се­кој се сме­та за бренд и се­ко­ја ком­па­ ни­ја што ну­ди и про­да­ва не­што ка­жу­ва де­ка про­да­ва бренд, па се пра­шу­вам да­ли во­оп­што и зна­ат тие т.н рек­ла­ме­ри што е тоа всуш­ност бренд, ка­ко се ста­ну­ва бренд. Од­го­вор­но твр­дам НЕ, на мо­ја го­ле­ма жал. На ед­на три­би­на ор­га­ни­зи­ра­на ми­на­та­та го­ди­на за кре­и­ ра­ње брен­до­ви де­ба­ти­рав­ме со екс­пер­ти во раз­лич­ни об­ла­сти да­ли и кол­ку во Ма­ке­до­ни­ја има брен­до­ви. Јас сме­там де­ка има мно­гу мал­ку брен­до­ви што се made in Macedonia, ду­ри се бро­јат на пр­сти на ед­на ра­ка, и тоа е та­ка од при­чи­на што на­ши­те биз­нис­ме­ни, прет­при­е­ма­чи, не зна­ат да ра­бо­тат и да ги ме­на­џи­ра­ат тие ра­бо­ти. Сме­та­ат де­ка ако ед­наш стиг­на­ле нив­ни­от про­дукт да би­де бренд, тој ќе оста­ не та­ков и во ид­ни­на. За жал, ра­бо­ти­те не се од­ви­ва­ат баш та­ка, за сé да би­де ус­пеш­но е по­треб­но са­мо на­пор­на ра­бо­та, мно­гу тр­пе­ние, мно­гу истра­жу­ва­ња, мно­гу ин­ве­сти­ции и сé та­ка по­сто­ја­но во круг. Мо­же­те ли да се се­ти­те са­мо кол­ку че­сто сте се по­сом­не­ва­ле во ква­ли­те­тот на про­из­вод што го ку­пу­ва­те во кон­ти­ну­и­тет, кол­ку че­сто се раз­ли­ку­ва во пер­фор­ман­си­те што ги рек­ла­ми­ра или пре­зен­ти­ра де­ка ги да­ва. Не мо­жам да се се­там на ни­е­ден ма­ке­дон­ски про­из­вод што го ку­пу­вам ток­му за­тоа што ги ис­пол­ну­ва си­те мои оче­ку­ва­ња, про­из­вод што ми да­ва не­ко­ја до­пол­ни­тел­на бе­не­фи­ци­ја и кој се раз­ли­ку­ва од дру­ги­те. Зо­што е тоа та­ка - по­ра­ди тоа што не сме под­го­тве­ни да ин­ве­сти­ра­ме во на­ши­те про­из­во­ди во кон­ти­ну­ит­ ет, по­ра­ди тоа што сé изг­ле­да мно­гу ска­по. До­кол­ку са­ка­ме да се нат­пре­ва­ру­ва­ме на гло­бал­ни­от па­зар, до­кол­ку са­ка­ме ви­стин­ски да би­де­ме кон­ку­рент­ни, мо­ра­ме по­сто­ја­но да вло­жу­ва­ме во на­ши­те про­из­во­ди. За да раз­бе­ре­ме и да поч­не­ме да раз­мис­лу­ва­ме на­ви­сти­на прет­при­е­мач­ки мо­ра да гле­да­ме во ид­ни­на­та и да ра­бо­ти­ме на тоа по­сто­ја­но, да поч­не­ме да соз­да­ва­ме брен­до­ви. Ни­кој не ве­ли де­ка тоа е лес­но, де­ка до­а­ѓа бр­зо, де­ка се по­треб­ни мал­ку средс­тва, но има ли не­што лес­но во жи­во­тот и во биз­ ни­сот, има ли за­ра­бо­тка пре­ку ноќ. Мо­рам да ка­жам, во ус­ло­ви на кри­за, лу­ѓе­то ку­пу­ва­ат или нај­е­вти­но или са­мо про­ве­ре­но, а на ко­го му ве­ру­ва­ат, са­мо на брен­до­ви­те. Па ако са­ка­ме да ус­пе­е­ме, да би­де­ме ус­пеш­ни кон­ку­рен­ти не са­мо во Ма­ке­до­ни­ја, ту­ку и над­вор на стран­ски­те па­за­ри, мо­ра да ра­бо­ти­ме на тоа да соз­да­ва­ме брен­до­ви во ме­ѓу­на­род­ни раз­ме­ри. Тоа зна­чи ква­ли­тет, ква­ли­тет и са­мо ква­ли­тет, до­пол­нет со по­сто­ја­но сле­де­ње на па­за­рот, по­сто­ја­но не­што но­во и до­пол­ни­тел­но и во кон­ти­ну­и­тет да соз­да­ва кон­такт со на­ши­те по­тро­шу­ва­чи. Ид­ни­на­та на се­кој биз­нис е са­мо во соз­да­ва­ње брен­до­ви и нив­но одр­жу­ва­ње.n Си­ни­ша Пе­кев­ски

зи­ци­ја до по­ви­со­ки при­хо­ди и про­фит за ком­па­ни­ја­та.

Брен­до­ви­те се „ос­но­ва­та” на мар­ке­тингме­наџ­мен­тот и мар­ке­тинг-стра­те­ги­ја­та. Тие се „ср­це­то” на ком­па­ни­ја­та. Нив­но­то пул­си­ра­ње (оп­сто­ју­ва­ње, раз­ви­ва­ње, со­ зре­ва­ње) ја одр­жу­ва ком­па­ни­ја­та во жи­ вот, и да­ва на ком­па­ни­ја­та „енер­ги­ја” за по­на­та­мо­шен раст, пра­ви таа да раз­мис­лу­ ва стра­те­ги­ски и по­сто­ја­но да би­де ори­ен­ ти­ра­на кон ид­ни­на­та. Да се има поз­нат бренд во сво­е­то пор­ тфо­лио зна­чи да се има ви­со­ко­ква­ли­те­ тен и ус­пеш­но ди­фе­рен­ци­ран про­из­вод во од­нос на кон­ку­рент­ски­те про­из­во­ди, кој но­си до­пол­ни­тел­на вред­ност, ко­ја го „збо­га­ту­ва” и она­ка ви­со­ки­от ква­ли­тет на про­из­во­дот и ну­ди „збо­га­те­ни” ко­ри­сти за ку­пу­ва­чи­те. Поз­на­ти­от бренд но­си мно­гу ко­рист за ком­па­ни­ја­та, поч­ну­вај­ќи од за­до­вол­ни и ло­јал­ни ку­пу­ва­чи, пре­ку сил­на па­зар­на по­

По­крај ко­рист за ком­па­ни­ја­та, брен­дот но­ си ко­рист и за ку­пу­ва­чи­те. Во ус­ло­ви на по­сто­е­ње на го­лем број про­из­во­ди ку­пу­ ва­чи­те чув­ству­ва­ат тен­зи­ја ко­га тре­ба да од­лу­чат кој про­из­вод и од кој про­из­во­ ди­тел да го ку­пат. Поз­на­ти­те брен­до­ви ја на­ма­лу­ва­ат тен­зи­ја­та и соз­да­ва­ат при­јат­но чув­ство, за­до­волс­тво и убе­де­ност де­ка е на­пра­вен од­ли­чен из­бор со ку­пу­ва­ње­то на брен­дот. Од дру­га стра­на, из­бо­рот на сло­же­ни тех­нич­ки про­из­во­ди од стра­на на ку­пу­ва­чи­те мо­же да би­де актив­ност за ко­ја ку­пу­ва­чи­те тро­шат мно­гу вре­ме и па­ри, па по­сто­е­ње­то на поз­нат бренд на кој мо­жат да се пот­прат при из­бо­рот прет­ста­ву­ва го­ ле­мо олес­ну­ва­ње за нив. Ко­га на ова ќе се до­да­де и бр­зи­от тех­нич­ко-тех­но­ло­шки на­пре­док, го­ле­ми­от број суп­сти­ту­ти на па­ за­рот т.е. кон­ку­рент­ски про­из­во­ди со иста на­ме­на, го­ле­ми­от број нај­раз­но­вид­ни од­ лу­ки што си­те ние ги до­не­су­ва­ме се­кој ден и мно­гу­број­ни­те по­ра­ки на кои сме из­ло­ же­ни се­којд­нев­но, про­из­ле­гу­ва де­ка ние ка­ко ку­пу­ва­чи гле­да­ме на поз­на­ти­от бренд ка­ко на „средс­тво” со кое ќе го на­ма­ли­ме ри­зи­кот при из­бо­рот на опре­де­лен про­из­ вод. По­крај трен­до­ви­те на ин­ве­сти­ра­ње во гра­ де­ње брен­до­ви, при­каз­на­та има и дру­га стра­на т.е. се слу­чу­ва и дру­га крај­ност, ко­ја ле­жи во фа­ктот што исто­вре­ме­но сме све­до­ци и на т.н. еро­зи­ја на из­гра­де­ни­те брен­до­ви. При­чи­ни­те ле­жат во тоа што си­ ла­та на тр­гов­ци­те се зго­ле­му­ва, па ка­ко ре­зул­тат на по­рас­на­та­та си­ла тие сé по­ве­ ќе се вр­тат кон из­град­ба на свои брен­до­ ви, што во­ди кон еро­зи­ја на брен­до­ви­те на

про­из­во­ди­те­ли­те, кои се при­си­ле­ни сво­и­те про­мо­тив­ни на­по­ри да ги на­со­чат кон ор­ га­ни­зи­ра­ње актив­но­сти на про­даж­на про­ мо­ци­ја на ме­сто­то на про­даж­ба, да­ва­ње по­пу­сти и на­до­ме­сто­ци на тр­гов­ци­те за ну­ де­ње на про­из­во­ди­те во про­даж­ни­от про­ стор на тр­го­ве­цот итн. Оваа еро­зи­ја на брен­до­ви­те е сé по­го­ле­ма ако се има пред­вид фа­ктот што во од­но­си­ те про­из­во­ди­тел - тр­го­вец, си­ла­та и мо­ќта на пре­го­ва­ра­ње сé по­ве­ќе се зго­ле­му­ва во ко­рист на тр­гов­ци­те. Тие не са­мо што гра­дат свои брен­до­ви ту­ку и ги при­ти­ска­ат про­из­во­ди­те­ли­те да пре­зе­мат мар­ке­тингактив­но­сти што ќе се од­не­су­ва­ат са­мо за еден тр­го­вец и за ни­кој друг. Ова осо­бе­но се од­не­су­ва на актив­но­сти­те на про­даж­на про­мо­ци­ја кои еден мо­ќен тр­го­вец на ма­ ло мо­же да ба­ра да би­дат ор­га­ни­зи­ра­ни екск­лу­зив­но за не­го во опре­де­лен вре­ мен­ски пер­и­од. Од дру­га стра­на, та­кви­те екск­лу­зив­ни про­даж­ни про­мо­ции са­мо за еден тр­го­вец на ма­ло мо­жат да би­дат мно­ гу ска­пи за про­из­во­ди­те­лот, што на кра­јот ре­зул­ти­ра во фи­нан­си­ско ос­ла­бу­ва­ње на про­из­водс­тве­на­та ком­па­ни­ја и не­мож­ност за вло­жу­ва­ње средс­тва во одр­жу­ва­ње и зац­вр­сту­ва­ње на брен­дот на про­из­во­ди­те­ лот на па­за­рот. По­ра­ди тоа, про­из­во­ди­те­ ли­те тре­ба да би­дат мно­гу вни­ма­тел­ни во из­бо­рот на мар­ке­тинг-актив­но­сти­те што ги пре­зе­ма­ат, ка­ко и во до­не­су­ва­ње­то од­лу­ ка во кој вер­ти­ка­лен мар­ке­тинг-си­стем да при­па­ѓа­ат и во кој да ин­ве­сти­ра­ат за­ра­ди гра­де­ње дол­го­роч­ни де­лов­ни од­но­си што ди­рект­но вли­ја­ат на вред­но­ста на брен­дот и на не­го­ва­та по­зи­ци­ја на па­за­рот. n

Ина Га­ври­ло­ва, ос­но­вач на „Аксон” (www.axon.com.mk)

“Брен­дот го изра­зу­ва и она за што биз­ни­сот се за­ста­пу­ва, не са­мо она што го ну­ди “ во­дот и ток­му тој про­цес на одр­жу­ва­ње е про­це­сот на брен­ди­ра­ње. За ком­па­ни­ја­та тоа прет­ста­ву­ва пре­диз­вик и обид да го раз­ви­ва по­на­та­му сво­јот про­из­вод над ве­ ќе по­ста­ве­ни вред­но­сти, ка­ко и си­те след­ ни про­из­во­ди што ќе ги соз­да­ва. Со тоа ком­па­ни­ја­та ве­ќе се на­о­ѓа на но­во старт­но ни­во и ра­бо­ти по­до­бро. Се­ко­ја ком­па­ни­ја мо­же да има огром­на бе­не­фи­ци­ја од кре­ и­ра­ње­то то­чен бренд, од­нос­но бренд што пре­циз­но ги реф­ле­кти­ра вред­но­сти­те на ком­па­ни­ја­та. За­тоа е мно­гу важ­но да би­ де­ме јас­ни за тоа за што всуш­ност ние се за­ста­пу­ва­ме.

Ком­па­ни­ја­та „Аксон” е фор­ми­ра­на во 2007 го­ди­на и е ди­зај­ни­ра­на пр­венс­тве­но да по­ну­ди ре­ше­ние за раз­вој и за одр­жу­ ва­ње он­лајн-обу­ки.

функ­ци­о­ни­ра­ње, но најм­но­гу од сé, ино­ ва­ции во об­ла­ста на обра­зов­ни­те ме­то­ди и при­ста­пи и ква­ли­те­тот на пре­не­су­ва­ње зна­е­ње.

Во таа на­со­ка, „Аксон” има раз­ви­е­но вебба­зи­ра­на ала­тка на­ре­че­на „аксон ЛМС” (Learning Management System), соф­твер за ин­те­ра­ктив­но уче­ње пре­ку Ин­тер­нет.

Ин­вен­тив­но­ста на на­ша­та иде­ја е во соз­ да­ва­ње нов кон­цепт за пре­да­ва­ње и при­ ма­ње зна­е­ње, кој сé уште не е ши­ро­ко­про­ мо­ви­ран и при­фа­тен на до­маш­ни­от па­зар. Ова е спе­ци­фич­на деј­ност и но­ва на ма­ке­ дон­ски­от па­зар, со што при са­мо­то неј­зи­но про­мо­ви­ра­ње таа по авто­ма­ти­зам до­би­ва сте­пен на пре­поз­нат­ли­вост. „Аксон”, ка­ко пра­вен суб­јект, прет­ста­ву­ва ли­це на ЛМС и со тоа е прет­став­ник на единс­тве­ни­от на­ чин на мул­ти­ме­ди­јал­но пре­зен­ти­ра­ње на зна­е­ње. Тоа ни да­ва зна­чи­тел­на пред­ност во пр­ви­те че­ко­ри кон брен­ди­ра­ње на про­ из­во­ди­те на „Аксон”.

Оваа ала­тка е на­ме­не­та за он­лајн-прет­ ста­ву­ва­ње на си­те ви­до­ви обра­зов­ни про­ гра­ми и тре­нин­зи на при­ват­ни­те учи­ли­шта, уни­вер­зи­те­ти­те, кор­по­ра­тив­ни­те обу­чу­ ва­чи, вна­треш­ни и над­во­реш­ни обу­ки на ком­па­ни­и­те, исто ка­ко и за ин­ди­ви­ду­ал­ни­ те пре­да­ва­чи и про­фе­со­ри. „Аксон ЛМС”-соф­тве­рот овоз­мо­жу­ва да се иско­ри­стат пред­но­сти­те на ви­со­ко­раз­ви­е­ на­та тех­но­ло­ги­ја за­ед­но со Ин­тер­не­тот за пре­то­чу­ва­ње на еду­ка­тив­ни­те пре­да­ва­ња во мул­ти­ме­ди­јал­ни пре­зен­та­ции на зна­е­ ње. Цел­та на „Аксон” е да имп­ле­мен­ти­ра ви­со­ ко­раз­ви­е­ни тех­но­ло­гии во ин­фор­ма­тич­ка­ та ин­ду­стри­ја во Ма­ке­до­ни­ја, со што лан­ си­ра про­ме­ни во на­чи­ни­те на де­лов­но­то

Но пре­поз­нат­ли­во­ста е са­мо пр­ви­от мо­ мент. Брен­ди­ра­ње­то е на­чин да се истак­ нат нај­важ­ни­те вред­но­сти што одре­ден про­из­вод ги има и ка­ко та­ков па­кет од вред­но­сти да се по­ну­ди на па­за­рот. Тоа по­ба­ру­ва од ком­па­ни­ја­та се­ри­оз­ност и про­фе­си­о­нал­ност на мно­гу ви­со­ко ни­во, исто кол­ку и ста­бил­ност, за да ус­пее да ги одр­жи овие ве­те­ни ква­ли­те­ти на про­из­

Ин­те­ре­сен мо­мент е са­мо­то вли­ја­ние на брен­дот врз искус­тво­то на ко­рис­ни­кот. Тој му да­ва пре­де­фи­ни­ра­но до­жи­ву­ва­ње на про­из­во­дот. Ток­му за­тоа се­кој бренд тре­ба да ги истак­ну­ва си­те сил­ни стра­ни на про­ из­во­дот. Тоа е ус­пеш­но кре­и­ра­ње бренд! За­тоа, ко­га не­кој ќе по­мис­ли на на­ши­от про­из­вод, ние тре­ба да по­стиг­не­ме да му тек­не: „Да, ‘аксон ЛМС’ е ста­би­лен соф­ твер, функ­ци­о­на­лен, ре­ли­а­би­лен, ле­сен за упо­тре­ба, бо­гат со функ­ци­о­нал­но­сти, има ино­ва­ти­вен при­стап, ви­со­ко ни­во на кли­ент­ска ус­лу­га, ги ис­пол­ну­ва свет­ски­те стан­дар­ди за кре­и­ра­ње ва­ков тип соф­ твер, а це­на­та за из­нај­му­ва­ње е ни­ска”. Кре­и­ра­ње­то и одр­жу­ва­ње­то бренд тре­ба да овоз­мо­жат „аксон ЛМС” без дво­у­ме­ње да го при­фа­ти и по­ба­ра се­кој на ко­го му е по­треб­на овој тип ус­лу­га. Ме­ѓу­тоа, „аксон ЛМС” не е на­ме­нет са­мо за ма­ке­дон­ски­от па­зар. Тој ве­ќе вле­гу­ва во кон­ку­рент­ска око­ли­на на свет­ски­от па­зар. За­тоа му е по­треб­но ефе­ктив­но брен­ди­ра­ње, за да се из­диг­не од ни­во на про­из­вод до ни­во на не­што што ка­ко склоп на вред­но­сти е уни­кат­но на па­за­рот, на­ме­сто да би­де еден ме­ѓу по­ве­ќе слич­ни и со дру­ги ору­ди­ ја и стра­те­гии да се оби­ду­ва да се на­мет­не над кон­ку­рен­ци­ја­та по­стиг­ну­вај­ќи по­го­лем сте­пен на при­фат­ли­вост и до­стап­ност. Тре­ ба да се истак­не и да се изд­вои од дру­ ги­те. Брен­ди­ра­ње­то тре­ба да ја за­ста­пу­ва и истак­не таа точ­ка на од­во­ју­ва­ње и раз­ лич­ност.

Со брен­ди­ра­ње­то на про­из­вод пр­вич­но се по­стиг­ну­ва ста­бил­на вред­ност, за по­тоа со вре­ме­то вред­но­ста на са­ми­от бренд да рас­те и да му до­да­ва вред­ност на про­из­ во­дот. Кли­ен­ти­те се под­го­тве­ни да пла­тат по­ве­ќе за брен­ди­ран про­из­вод откол­ку за не­брен­ди­ран. Тоа е за­тоа што брен­дот вле­ва до­вер­ба. Брен­дот по­на­та­му мо­же да се про­ши­ри и на ид­ни про­из­во­ди или ус­лу­ ги. Со ова им се овоз­мо­жу­ва на кли­ен­ти­те да го по­вр­зат се­кој про­из­вод со ве­ќе по­ ста­ве­ни­те кри­те­ри­у­ми и вред­но­сти. Се­ко­ гаш ко­га ком­па­ни­ја­та ќе има нов про­из­вод, брен­дот ќе го по­до­бри и зац­вр­сти до­жи­ву­ ва­ње­то на кли­ен­тот за не­го и не­го­ви­те оче­ ку­ва­ња. По­сто­ја­но­то до­да­ва­ње вред­но­сти на брен­дот & доз­во­лу­ва на ком­па­ни­ја­та да се ши­ри и во дру­ги се­кто­ри без да го ме­ну­ ва иден­ти­те­тот на брен­дот.

h Освен што до­да­ва вред­ност на про­из­ во­дот, брен­дот исто та­ка до­да­ва вред­ ност и на са­ми­от биз­нис. Брен­дот го изра­зу­ва и она за што биз­ни­сот се за­ста­пу­ва, не са­мо она што го ну­ди. g Но ова мо­же да има и не­га­тив­на стра­на. До­кол­ку на кли­ен­ти­те не им се до­па­ѓа еден од про­из­во­ди­те на ком­па­ни­ја­та, по­мал­ку е ве­ро­јат­но де­ка ќе из­бе­рат друг про­из­вод од иста­та ком­па­ни­ја. Брен­дот ста­ну­ва ме­ ри­ло на ква­ли­тет.

Брен­дот не са­мо што го зго­ле­му­ва приз­на­ ни­е­то на јав­но­ста за ком­па­ни­ја­та или про­ ду­ктот ту­ку мно­гу по­ма­га при ко­му­ни­ка­ци­ја со кли­ен­ти­те и по­лес­но по­вр­зу­ва­ње со нив. До­се­гаш­но­то ра­бо­те­ње на „Аксон” во нај­го­лем про­цент бе­ше фо­ку­си­ра­но на изра­бо­тка­та на соф­тве­рот за кре­и­ра­ње он­лајн-обу­ки. Се­га сме во фа­за на по­чет­ на про­мо­ци­ја и опи­пу­ва­ње на пул­сот на па­за­рот. Оче­ку­ва­ме пре­ку раз­лич­ни ана­ ли­зи па­за­рот сам да ни про­го­во­ри и да нé пре­диз­ви­ка на но­ви по­ли­ња на на­стап и про­ши­ру­ва­ње, од­нос­но фрон­то­ви. Има­ме че­ти­ри огром­ни пред­но­сти, кои во мо­мен­ тот мо­ра­ме да ги иско­ри­сти­ме за кре­и­ра­ње бренд. Пр­ва­та пред­ност е тоа што сме но­ва и сé уште ма­ла фир­ма и со тоа сме по­а­ дап­ти­бил­ни, има­ме по­до­бар слух и по­бр­зо вре­ме на ре­ак­ци­ја и не­ма­ме по­стој­ни про­ це­си, кои мо­ра да се сме­нат за да се кре­и­ ра бренд. Вто­ра­та пред­ност е што мо­же­ме да си доз­во­ли­ме мал­ку по­хра­бар на­стап на па­за­рот, да му приј­де­ме со до­бра ана­ли­за и про­це­на од над­вор, имај­ќи ги во ви­до­ круг во исто вре­ме си­те игра­чи, мож­но­сти и праз­ни­ни од ка­де сé мо­же­ме да вле­зе­ме на па­за­рот. Тре­та­та го­ле­ма пред­ност е тоа што „аксон ЛМС” не­мам кон­ку­рен­ци­ја на до­маш­ни­от па­зар. Ова е единс­тве­ни­от про­ из­вод од овој тип, не са­мо во Ма­ке­до­ни­ја ту­ку и во ре­ги­о­нот, а дејс­тву­ва во пра­вец што до­пр­ва ќе се отво­ра пред нас. И че­ твр­та­та и нај­важ­на ра­бо­та од си­те – има­ме на­ви­сти­на до­бар, про­фе­си­о­на­лен, мо­ќен про­из­вод! Тоа се са­мо пред­но­сти што ги има­ме ка­ ко до­бра от­скоч­на шти­ца во про­це­сот на брен­ди­ра­ње. Се­ка­ко де­ка тоа не е до­вол­ но. По­тоа тре­ба да сле­ду­ва ефе­ктив­на мар­ке­тинг-стра­те­ги­ја, ко­ја би го прет­ста­ ви­ла „аксон ЛМС” на па­за­рот, со по­сту­ла­ ти­те над кои е зас­но­ван, за на крај тој со сво­јот ква­ли­тет и вред­но­сти да се до­ка­же на па­за­рот и да го зас­лу­жи сво­јот бренд. Ние сме под­го­тве­ни на се­кој на­чин да го под­др­жи­ме овој про­цес на брен­ди­ра­ње за­ тоа што „аксон ЛМС” го зас­лу­жу­ва тоа! n


3

Број 7 | Maj 2010

Александар Георгиевски, „Ви­жу­ал перп­се­ктив ад­вер­тај­зинг” www.vpacreative.com

“Во Ма­ке­до­ни­ја тре­ба го­ле­ма упор­ност за ед­на мла­да ком­па­ни­ја да се из­гра­ди ка­ко бренд” ја мо­же­би сме и единс­тве­ни. Исто та­ка ка­ко под­др­шка на таа пла­тфор­ма ну­ди­ме и оп­ти­ ми­за­ци­ја на си­те веб-ре­ше­ни­ја (CEO - Search Engine Optimization), ка­ко и ус­лу­ги во об­ла­ ста на ин­тер­нет-мар­ке­ти­нот (SEM - Search Engine Marketing) итн.

Да се из­гра­ди пре­поз­нат­лив бренд не е тол­ ку го­ле­ма фи­нан­си­ска ин­ве­сти­ци­ја, кол­ку што е го­ле­ма ви­зи­ја­та да се по­зи­ци­о­ни­ра­ ме по­до­бро на на­ши­от па­зар, а и по­ши­ро­ко. Не­ма огра­ни­чу­ва­ња. Кон­ку­рен­ци­ја­та е ту­ка за да нé пот­тик­не да се по­до­бри­ме ка­ко бренд, да ги сог­ле­да­ме нив­ни­те и на­ши ма­а­ ни и, се­ка­ко, да ги на­ма­ли­ме.

3. На кој на­чин ра­бо­ти­те во на­со­ка „Ви­жу­ал перс­пе­ктив 5. Кол­ку е те­шко во Ма­ке­до­ ад­вер­тај­зинг” да пре­рас­не во ни­ја да се из­гра­ди бренд? пре­поз­нат­лив бренд? „Ви­жу­ал перп­се­ктив ад­вер­тај­зинг” за да пре­рас­не ка­ко пре­поз­нат­лив бренд се бо­ри, со сво­ит­ е кре­а­тив­ни ре­ше­ни­ја, про­фе­си­о­ нал­но и фле­кси­бил­но да ра­бо­ти т.е. са­ка­ме да го раз­би­е­ме оној сте­ре­о­тип што се ну­ди ве­ќе на на­ши­от па­зар, што се­ка­ко функ­ци­о­ ни­ра, ама до ко­га?

1. Кол­ку вре­ме по­стои „Ви­ жу­ал перс­пе­ктив ад­вер­тај­ зинг” и што по­кон­крет­но ра­бо­ ти­те? „Ви­жу­ал перп­се­ктив ад­вер­тај­зинг” по­стои ре­чи­си ед­на го­ди­на на ма­ке­дон­ски­от па­ зар. Ние сме ад­вер­тај­зинг и мар­ке­тингаген­ци­ја, ко­ја ну­ди но­ви на­чи­ни на рек­ ла­ми­ра­ње пре­ку ква­ли­тет­ни, при­мен­ли­ви и со­вре­ме­ни ди­зајн-ре­ше­ни­ја, кои зна­чат про­ме­на на ве­ќе по­стој­ни­от оп­што­при­фа­ тен на­чин на рек­ла­ми­ра­ње. Глав­на­та цел е да се по­до­брат ква­ли­те­тот и раз­но­ли­ко­ста во об­ла­ста на ви­зу­ел­ни­от ди­зајн и ад­вер­тај­зин­гот, брен­ди­ра­ње­то, еле­ктрон­ски­те ме­ди­у­ми и стра­те­ги­ја­та на

по­зи­ци­о­ни­ра­ње на па­за­рот. Тоа по­драз­ би­ра ло­го и соз­да­ва­ње кор­по­ра­ти­вен иден­ти­тет, по­сте­ри, бил­бор­ди, бро­шу­ри, ка­та­ло­зи, спи­са­ни­ја, ди­зајн на ам­ба­ла­жа и ети­ке­ти, веб-ди­зајн и раз­вој, флеш-ани­ма­ ции и веб-ба­не­ри, раз­вој на веб-стра­ни­ци за еле­ктрон­ска тр­го­ви­ја, гра­фич­ки ко­рис­ нич­ки ин­тер­фејс, 3Д-мо­де­ли­ра­ње и ани­ма­ ции, истра­жу­ва­ње и ана­ли­за на по­тен­ци­ја­ лен па­зар, раз­вој на нов про­из­вод и ус­лу­ги, рас­по­ред на ме­ди­у­ми­те и за­ку­пу­ва­ње на ме­ди­ум­ски­от про­стор, од­но­си со јав­но­ста итн. Тоа по­драз­би­ра хра­бар и ино­ва­ти­вен на­чин на пре­тво­ра­ње на иде­ја­та во при­ме­ не­то кре­а­тив­но ре­ше­ние.

2. Кол­ку се пре­поз­нат­ли­ви Ва­ши­те про­из­во­ди и ус­лу­ги?

Ние сме ра­ла­тив­но но­ва ад­вер­тај­зинг-аген­ ци­ја на ма­ке­дон­ски­от па­зар и се­којд­нев­но ра­бо­ти­ме на на­ша­та пре­поз­нат­ли­вост ка­ко бренд. Нај­че­сто до­а­ѓа до конф­ликт на ко­ му­ни­ка­ци­ја за тоа што ра­бо­ти ед­на ад­вер­ тај­зинг-аген­ци­ја, би­деј­ќи по­е­дин­ци­те, без раз­ли­ка да­ли се ра­бо­ти за по­е­ди­нец фи­ зич­ко или прав­но ли­це, не се до­вол­но ин­ фор­ми­ра­ни за на­ша­та деј­ност и про­це­си­те ка­ко тре­ба да се гра­ди бренд што ќе би­де кон­ку­рен­тен на па­за­рот со сво­и­те ус­лу­ги и про­из­во­ди.

На­ши­от на­чин на ра­бо­та е во ко­му­ни­ка­ци­ја со на­ши­те кли­ен­ти т.е. глав­ни­от фо­кус се­ко­ гаш е на по­тре­би­те на кли­ен­тот. Зна­чи ние не­ма­ме точ­но де­фи­ни­ран мо­дел за тоа ка­ко би се од­ви­вал еден ра­бо­тен про­цес со си­те кли­ен­ти. Фле­кси­бил­ни сме. Си­те кли­ен­ти се раз­лич­ни ка­ра­кте­ри и има­ат свои по­тре­би, а на­ша за­да­ча е да им по­ну­ди­ме на­со­ка, перс­пе­кти­ва, ка­ко да го по­до­брат сво­јот имиџ да пре­рас­нат во бренд, со што би го по­стиг­на­ле са­ка­ни­от ус­пех на пре­поз­нат­ли­ вост, не са­мо на ма­ке­дон­ски­от па­зар ту­ку и ин­тер­на­ци­о­нал­но. Исто та­ка еден од но­сеч­ ки­те стол­бо­ви на на­ше­то ра­бо­те­ње се ме­ ѓу­себ­на­та до­вер­ба и ен­ту­зи­ја­зам за ус­пех.

Во Ма­ке­до­ни­ја тре­ба го­ле­ма упор­ност за ед­на мла­да ком­па­ни­ја да се из­гра­ди ка­ко бренд. Са­мо ква­ли­тет­но­то ра­бо­те­ње мо­же да нé до­ве­де до тој ус­пех. Ма­ке­до­ни­ја ка­ко па­зар до­пр­ва ќе ја учи кул­ту­ра­та на ра­бо­те­ ње со ад­вер­тај­зинг-аген­ции. Ако Ма­ке­до­ни­ ја се раз­ви­ва ка­ко бренд, а не ка­ко им­про­ ви­за­ци­ја на бренд, та­ка ќе се раз­ви­ва­ат и ком­па­ни­и­те, а се раз­би­ра, и ние ка­ко аген­ ци­ја што ќе ги ну­ди ус­лу­ги­те на тие ком­па­ нии. На кра­јот ние сме кро­ја­чи­те за тоа ка­ко вие да изг­ле­да­те по­до­бро. По­до­бар кро­јач, по­до­бра гар­де­ро­ба. По­до­бра гар­де­ро­ба, кај по­до­бар кро­јач.

6. По­стои ли во Ма­ке­до­ни­ја „кли­ма” за из­град­ба на пре­ поз­нат­лив бренд? По­сто­јат ли во Ма­ке­до­ни­ја пре­поз­нат­ли­ви брен­до­ви?

Ма­ке­до­ни­ја има од­лич­на „кли­ма” за из­ град­ба на пре­поз­нат­лив бренд, би­деј­ќи 4. Да­ли за да се из­гра­ди пре­ кон­ку­рен­ци­ја­та е „го­ле­ма”. Ако не­ма кон­ поз­нат­лив бренд, на на­ши­от ку­рент­ност, не­ма да има но­ви­те­ти. Ов­де збо­ру­ва­ме за ад­вер­тај­зин­гот. Се­ка­ко има па­зар, ка­ко и над­вор од не­го, го­ле­ми брен­до­ви во оваа об­ласт што ну­ е по­треб­на го­ле­ма фи­нан­си­ска дат од­лич­ни кре­а­тив­ни ре­ше­ни­ја, но има и ин­ве­сти­ци­ја? Да­ли сте под­го­ но­ви и мла­ди фир­ми, кои се ту­ка да по­ну­ тве­ни да ја на­пра­ви­те таа ин­ дат не­што но­во, од­нос­но да из­ле­зат од под кал­та, со што и це­на­та на ра­бо­те­ње е по­ ве­сти­ци­ја? кон­ку­рент­на, а не е се­ко­гаш ре­ле­вант­на за Ус­лу­ги­те што ги ну­ди­ме не се раз­ли­ку­ва­ Ин­ве­сти­ци­ја­та, са­ка­ле или не, мо­ра да ја на­ пре­су­да на ус­лу­га­та што се ну­ди. n ат мно­гу од тие на дру­ги­те ад­вер­тај­зинг- пра­ви­ме. Пра­ша­ње е кол­ку сме под­го­тве­ни аген­ции, единс­тве­но што ние ка­ко аген­ци­ја да ги при­фа­ти­ме си­те по­зи­тив­ни и не­га­тив­ни раз­ви­ва­ме сопс­тве­на ЦМС-пла­тфор­ма, т.е пос­ле­ди­ци од тоа, би­деј­ќи, ка­ко што ин­ве­ Content Managment System - пла­тфор­ма за сти­ра­ме, та­ка и об­вр­ски­те за ре­а­ли­за­ци­ја кре­и­ра­ње и за одр­жу­ва­ње со­вре­ме­ни веб- се зго­ле­му­ва­ат, а со тоа до­а­ѓа и по­го­ле­ма ре­ше­ни­ја, со што ка­ко аген­ци­ја во Ма­ке­до­ни­ од­го­вор­ност.

Билјана Радоњанин, Ексквизит, www.ex.mk

“Нај­сил­ни­те брен­до­ви се мо­ти­ви­ра­ни од мож­но­ста да по­ну­дат ус­лу­га или да ­ про­из­ве­дат не­што што има вред­ност” 1. Ек­скви­зит е пр­ва­та ви­стин­ска он­лајн-про­дав­ни­ца кај нас. Што прет­ста­ву­ва ед­на он­лајн-про­дав­ни­ца?

дав­ни­ца­та, што исто та­ка при­до­не­су­ва кон олес­ну­ва­ње на нив­на­та од­лу­ка за ко­ри­сте­ње на овој нов на­чин на ку­пу­ва­ње кај нас. Ин­тен­зив­но ра­бо­ти­ме на тоа да по­ну­ди­ме ква­ли­тет­ни про­из­во­ди и ус­лу­ги и се­ка­ко де­ка тоа вли­јае и врз раз­во­јот на брен­дот.

Он­лајн-про­даж­ба­та е слич­на на кла­сич­на­та про­даж­ба. Раз­ли­ка­та е во на­чи­нот на од­би­ра­ње, пла­ќа­ње и до­би­ва­ње на од­бра­ни­от про­из­вод. За да од­бе­ре­те не­кој про­из­вод, на­ме­сто да оди­те низ про­дав­ни­ци­те што има­ат опре­де­ле­но ра­бот­но вре­ме, тоа мо­же­те да го сто­ри­те пре­ку прег­ле­ду­ва­ње и пре­ба­ру­ва­ње на про­из­во­ди­те по­ста­ве­ни во е-про­дав­ни­ца­та, ко­ја ра­бо­ти 24 ча­са. Пла­ќа­ ње­то е обез­бе­де­но пре­ку си­гур­но­сен соф­твер, спе­ци­ја­ли­зи­ран за вир­ту­ел­ни про­дав­ни­ци и е овоз­мо­же­но од стра­на на ма­ке­дон­ски­те де­лов­ни бан­ки. Ди­ стри­бу­ци­ја­та, ка­ко трет сег­мент, оп­фа­ќа до­ста­ва до адре­са­та на­ве­де­на од стра­на на на­ра­ча­те­лот во пер­и­од од 24 до 48 ча­са.

4. За да се из­гра­ди пре­поз­нат­лив бренд, на на­ши­от па­ зар, ка­ко и над­вор од не­го, да­ли се ба­ра го­ле­ма фи­нан­ си­ска ин­ве­сти­ци­ја? Да­ли сте под­го­тве­ни да ја на­пра­ви­те таа ин­ве­сти­ци­ја? За да се из­гра­ди пре­поз­нат­лив бренд не­оп­ход­на е фи­нан­си­ска ин­ве­сти­ци­ја. Ние ве­ќе ин­ве­сти­рав­ме во по­ве­ќе по­ли­ња што го за­се­га­ат на­ше­то ра­бо­те­ње, осо­бе­но во пре­поз­нат­ли­вост на па­за­рот. Се­пак, нај­сил­ни­те брен­до­ви не се мо­ти­ви­ра­ни од фи­нан­си­и­те. Тие се мо­ти­ви­ра­ни од мож­но­ста да по­ну­дат ус­лу­га или да про­из­ве­дат не­што што има вред­ност. При гра­де­ње на брен­дот не­оп­ ход­на е ин­ве­сти­ци­ја во раз­лич­но­ста на па­за­рот.

Пред­но­сти­те за кли­ен­ти­те за ку­пу­ва­ње он­лајн и до­би­ва­ње на про­из­во­дот на на­ве­де­на­та адре­са во де­неш­но­то вре­ме на бр­зо и ин­тен­зив­но се­којд­не­вие се на­ви­сти­на го­ле­ми и но­сат ни­за при­до­би­вки.

2. Кол­ку е пре­поз­нат­ли­ва ус­лу­га­та што ја ну­ди­те? Во по­че­то­кот на на­ше­то ра­бо­те­ње, најм­но­гу нé ко­ри­стеа за до­би­ва­ње по­ве­ќе ин­фор­ма­ции за про­из­во­ди­те, це­ни­те и во ко­ја про­дав­ни­ца да се обра­тат за да го ку­пат про­из­во­дот. Се­пак, за нас бе­ше по­те­шко да ја еду­ци­ра­ме јав­но­ста за пред­но­сти­те што ги ну­ди ин­тер­нет-про­дав­ни­ца­та, за­тоа што пред нас не по­ сто­е­ше ин­тер­нет-про­дав­ни­ца од ва­ков вид на те­ри­то­ри­ја­та на Р. Ма­ке­до­ни­ја. По­го­ле­ми­от дел од на­ше­то ра­бо­те­ње из­ми­на­та­та го­ди­на го по­све­тив­ме ток­му на еду­ка­ци­ја­та и вли­ја­ни­е­то врз раз­во­јот на свес­но­ста на ма­ке­дон­ска­та јав­ ност за ко­ри­сте­ње на при­до­би­вки­те од еле­ктрон­ска­та тр­го­ви­ја. Во ме­ѓу­вре­ме се со­о­чу­вав­ме со „ин­тер­нет-про­дав­ни­ци“ што ги по­ви­ку­ваа за­ин­те­ре­си­ра­ни­те да на­пра­ват на­рач­ки пре­ку Ин­тер­нет, а да пла­тат во го­то­во во нив­ни­те про­ дав­ни­ци, или, пак, да из­вр­шат уп­ла­та пре­ку бан­ка, но по­втор­но тре­ба да си го по­диг­нат про­из­во­дот. Ед­но­став­но, вло­жив­ме иск­лу­чи­тел­но го­лем на­пор да ја од­во­и­ме ин­тер­нет-про­дав­ни­ца­та www.ex.mk од дру­ги­те веб-стра­ни­ци и да ја ре­ла­кси­ра­ме ма­ке­дон­ска­та јав­ност да поч­не со пра­кти­ку­ва­ње на но­ва­та кул­ту­ра на жи­ве­е­ње. Зе­мај­ќи го пред­вид вло­же­но­то, на­ви­сти­на сме за­до­вол­ни од по­стиг­на­ти­те ре­зул­та­ти. Ве­ќе по из­ми­на­та ед­на го­ди­на ра­бо­те­ње, иск­лу­чи­во еле­ктрон­ска тр­го­ви­ја, за­бе­ле­жу­ва­ме по­зи­тив­ни оце­ни, ка­ко во од­нос на под­др­шка­та та­ка

5. Кол­ку е те­шко во Ма­ке­до­ни­ја да се из­гра­ди бренд, пред сé, по­ра­ди спе­ци­фич­но­ста на ва­ши­от биз­нис? и за ис­по­ра­ка­та, и она што на­ви­сти­на нé пра­ви гор­ди е што на­ши­те ку­пу­ва­чи по­втор­но се вра­ќа­ат да ги ко­ри­стат на­ши­те ус­лу­ги. Она, пак, што го има­ме ка­ко кра­ен ре­зул­тат е по­стиг­на­та­та про­даж­ба во пр­во­то три­ме­сеч­је оваа го­ди­на, ко­ја ја над­ми­на из­ми­на­та­та 2009 го­ди­на, што ука­жу­ва на тоа де­ка ку­пу­ва­чи­те сé по­ве­ќе ги ко­ри­стат на­ши­те ус­лу­ги при се­којд­нев­но­то ра­бо­те­ње и жи­ве­е­ње.

3. На кој на­чин ра­бо­ти­те во на­со­ка „Ек­скви­зит“ да пре­рас­не во пре­поз­нат­лив бренд? Свес­ни сме за тоа де­ка ус­пе­шен бренд не мо­же да се из­гра­ди пре­ ку ноќ, осо­бе­но не во ус­ло­ви во кои ние се нај­дов­ме ми­на­та­та го­ди­ на. Се­пак, вни­ма­ва­ме на си­те еле­мен­ти од про­даж­ба­та, на на­чи­нот и ква­ли­те­тот на ко­му­ни­ка­ци­ја, из­ве­сту­ва­ња, ис­по­ра­ка - сé што има по­зи­тив­но вли­ја­ние врз од­лу­ка­та на кли­ен­тот да ја ко­ри­сти на­ша­та е-про­дав­ни­ца. Ги ко­ри­сти­ме ме­ха­низ­ми­те и ала­тки­те од тра­ди­ци­о­нал­ ни­те про­дав­ни­ци, но ги адап­ти­ра­ме и уна­пре­ду­ва­ме во сог­лас­ност со ин­тер­нет-про­даж­ба­та. На­ви­сти­на сме гор­ди за за­бе­ле­шки­те од кли­ ен­ти­те, кои ед­но­став­но пре­ба­ру­ва­ат и лес­но се сна­о­ѓа­ат во е–про­

Кон­крет­но за на­ше­то ра­бо­те­ње не е ед­но­став­но да се из­гра­ди бренд. Ка­ко што спо­ме­нав по­го­ре, јав­но­ста сé уште е збу­не­та од по­ја­ва на се­ка­ков вид е-про­дав­ни­ци и, за жал, и по­крај хра­бро­ста да го иску­сат ин­тер­нет-ку­пу­ва­ње­ то има­ат не­га­тив­но искус­тво, што при­до­не­су­ва кон уште по­те­шко по­зи­ци­о­ни­ ра­ње на ма­ке­дон­ски­от па­зар. Свес­ни сме за пре­диз­ви­кот, но и за по­дол­ги­от пер­и­од што е по­тре­бен за ме­ну­ва­ње на на­ви­ки­те, но од дру­га стра­на има­ме оп­ти­ми­стич­ки став кон оваа но­ва кул­ту­ра на жи­ве­е­ње, ко­ја ед­но­став­но е осу­ де­на да ус­пее и ре­ше­ни сме да би­де­ме истрај­ни во ра­бо­те­ње­то.

6. По­сто­јат ли во Ма­ке­до­ни­ја пре­дус­ло­ви за из­град­ба на пре­поз­нат­лив бренд и да­ли по­сто­јат во Ма­ке­до­ни­ја пре­поз­нат­ли­ви брен­до­ви? Се­ка­ко де­ка по­сто­јат ус­ло­ви за из­град­ба на бренд во Ма­ке­до­ни­ја, а ка­ко при­ мер мо­жам да ги на­ве­дам „Скоп­ско пи­во“, „К15“, „Ма­ке­дон­ски на­род­ни при­ каз­ни“, „Т’га за југ“, „Ај­вар“, „Сто­би флипс“... n


4

Број 7 | Maj 2010

Сту­ден­ти­те имаа мож­ност да се за­поз­на­ат со ос­нов­ни­те по­сту­ла­ти на прет­при­е­маш­тво­то

ПСМ-фон­да­ци­ја ор­га­ни­зи­ра 5 ус­пеш­ни се­ми­на­ри во Ал­ба­ни­ја

Сту­ден­ти­те од е-биз­нис­ Се­ми­на­ри за ­ од­ г о­ в ор­ н о ­ во по­се­та на ­ прет­при­е­маш­тво биз­нис-ин­ку­ба­то­рот во Ал­ба­ни­ја

В h

На ден 28.4.2010 во про­сто­ри­и­те на ПСМ-фон­да­ци­ја­та се одр­жа пре­зен­та­ци­ја пред сту­ден­ти­те на Еко­ном­ски­от фа­кул­тет, де­парт­ма­нот е-биз­нис, на уни­вер­зи­те­тот „Св. Ки­рил и Ме­то­диј”-Скоп­је. Сту­ден­ти­те имаа мож­ност да се за­поз­на­ат со ос­нов­ни­те по­сту­ла­ти на прет­при­е­маш­тво­то. По­крај оваа пре­зен­та­ци­ја, на нај­а­ктив­ни­те учес­ни­ци во на­ста­нот им беа по­де­ле­ни кни­ги од свет­ски поз­на­ти лу­ѓе што има­ат на­пра­ве­но про­фи­та­бил­ни биз­ни­си од обич­на иде­ја. Во склоп на овој на­стан имав­ме и го­сти од ком­па­ни­и­те-ста­на­ри на ин­ку­ ба­то­рот, кои ја рас­ка­жаа нив­на­та при­каз­на „од иде­ја до ре­а­ли­за­ци­ја”, со под­др­шка­та од биз­нис-ин­ку­ба­то­рот. g

о рам­ки­те на про­е­ктот „Од­го­вор­но прет­при­е­маш­тво за мла­ди: кре­и­ра­ње кул­ту­ра на ан­ти­ко­руп­ци­ја во при­ват­ни­от се­ктор”, фи­нан­си­ран од Европ­ска­та ко­ми­си­ја, ПСМфон­да­ци­ја ор­га­ни­зи­ра 5 ус­пеш­ни се­ми­на­ри во Ал­ба­ни­ја, во пер­и­о­дот од 26 до 30 април. По еден се­ми­нар се одр­жа во се­кој од гра­до­ви­те Ти­ра­на, Ва­ло­на, Са­ран­да, Ел­ба­ сан и Кор­ча. На се­ми­на­ри­те при­сус­тву­ваа по­ве­ќе од 100 учес­ни­ци, ме­ѓу кои ре­кто­ри и про­фе­со­ри од уни­вер­зи­те­ти­те, мла­ди биз­нис­ме­ни, прет­став­ни­ци од оп­шти­ни­те, сту­ден­тичле­но­ви на сту­дент­ски ор­га­ни­за­ции и нев­ла­ди­ни ор­га­ни­за­ции. Учес­ни­ци­те ги спо­де­ли­ја сво­и­те мис­ле­ња за мо­мен­тал­ни­от проб­лем во Ал­ба­ни­ја и, ме­ѓу дру­го­то, по­со­чи­ја де­ка ед­ни од при­чи­ни­те за пот­тик­ну­ва­ње ко­руп­тив­но од­не­су­ва­ње се си­ро­ма­шти­ја­та и ни­ски­те пла­ти во Ал­ба­ни­ја. За жал, се за­бе­ле­жа де­ка учес­ни­ци­те не збо­ру­ваа мно­гу отво­ре­но и сме­ло по­ра­ди при­сус­тво­то на ме­ди­у­ми­те на се­ми­на­ри­те. На се­ми­на­ри­те исто та­ка бе­ ше пре­зен­ти­ра­но и истра­жу­ва­ње­то што ПСМ-фон­да­ци­ја го ос­тва­ру­ва и кое сé уште е во тек. Ан­ке­ти­ра­ни се по­ве­ќе од 2.500 ис­пи­та­ни­ци и ге­не­рал­ни­от зак­лу­чок е де­ка лу­ѓе­то се пла­шат да при­ја­ват ко­руп­ци­ја по­ра­ди мож­ни­те пос­ле­ди­ци, а ин­те­ре­сен е фа­ктот де­ка 80 про­цен­ти од ис­пи­та­ни­ци­те се из­јас­ни­ле де­ка во из­ми­на­та­та го­ди­на не пла­ти­ле ми­то. За по­до­бро ин­фор­ми­ра­ње, кре­и­ран е веб-пор­та­лот www.beresponsible.bz, ка­де што мо­же да се прос­ле­дат си­те слу­чу­ва­ња во вр­ска со про­е­ктот и да се до­би­јат ко­рис­ни ин­фор­ма­ ции од об­ла­ста. ПСМ-фон­да­ци­ја за­ед­но со парт­не­ри­те про­дол­жу­ва со актив­но­сти­те во рам­ки­те на про­ е­ктот во дру­ги­те зем­ји: Бос­на и Хер­це­го­ви­на, Ср­би­ја, Цр­на Го­ра, Хр­ват­ска и Ко­со­во. n

Дел од про­е­ктот „Кре­и­ра­ње но­ви ра­бот­ни ме­ста пре­ку ­ под­др­шка на МСП-се­кто­рот”

До­де­ле­ни 3 на­гра­ди за нај­до­бар ­ биз­нис-план во ју­го­и­сточ­ни­от ре­ги­он на Ма­ке­до­ни­ја, ка­ко дел од про­е­ктот „Кре­и­ра­ње но­ви ­ ра­бот­ни ме­ста пре­ку под­др­шка на МСП-се­кто­рот” На 26.4.2010 го­ди­на, ПСМ-фон­да­ци­ја ги до­де­ли но­ви­те 3 на­гра­ди за нај­до­бар биз­нис-план во ју­го­и­сточ­ни­от ре­ги­он на Ма­ке­до­ни­ја, ка­ко дел од про­е­ктот „Кре­и­ ра­ње но­ви ра­бот­ни ме­ста пре­ку под­др­шка на МСП-се­кто­рот”. Вкуп­ни­от на­гра­ден фонд од 2.000 евра го по­де­ли­ја след­ни­те биз­нис-пла­но­ви:­ ­

1. 2.

Фло­ра хем Актив ака­унт

3.

Ав­до-С до­о­ел ­ Прет­при­е­ма­чи­те беа пре­за­до­вол­ни од на­гра­ди­те, а средс­тва­та ќе ги упо­тре­бат

w op: w w.ex.m sh e

за ре­ги­стри­ра­ње фир­ма и поч­ну­ва­ње со пла­ни­ра­ни­от биз­нис. Си­те учес­ни­ци на обу­ка­та до­би­ја кни­ги за прет­при­е­маш­тво и кон­сул­тант­ски тер­ми­ни со ком­па­ни­ја­та „Ге­ шталт со­лушнс” (http://www.gestaltsolu­ tions.com.mk).­ Кри­те­ри­у­ми­те за из­бор на нај­до­бар биз­ нис-план беа след­ни­те:­ ­ • Ин­те­гри­тет на биз­нис-иде­ја­та­ • Комп­лет­ност на биз­нис-пла­нот­ • Фи­нан­си­ска­та про­ек­ци­ја на биз­ни­сот­ ­ ПСМ-фон­да­ци­ја про­дол­жу­ва со обу­ки­те и на­гра­ди­те и во дру­ги­те три ре­ги­о­ни во зем­ја­ва, со што мла­ди­те ќе се пот­тик­нат на са­мо­вра­бо­ту­ва­ње, ќе се сти­му­ли­ра прет­при­е­мач­ки­от дух и ќе се на­ма­ли не­ вра­бо­те­но­ста во зем­ја­ва. n

Ðàáîòíî âðåìå 24/7

k

.mk .mk

Âèäåòå êàäå êóïóâààò äðóãèòå!

Ïëààœå ñî

www.ex.mk www.ex.mk

Áðçà èñïîðàêà Îíëà¼í ïëààœå Øèðîêà ïàëåòà íà ïðîèçâîäè

Êóïóâàœåòî íèêîãàø íå áèëî ïîëåñíî... Äîñòàâà äî äîìà íèç öåëà Ìàêåäîíè¼à

02/3103 663 info@ex.mk


5

Број 7 | Maj 2010

Ви­стин­ско ме­сто за одр­жу­ва­ње на ва­ши­те обу­ки, ­ тре­нин­зи и пре­зен­та­ции

Пот­тик­нување на мла­ди­те на са­мо­вра­бо­ту­ва­ње

ПСМ-фон­да­ци­ја одр­жа пре­зен­та­ци­ја Комп­ју­тер­ска ­ пред сту­дент­ска­та ор­га­ни­за­ци­ја АЕГЕЕ ла­бо­ра­то­ри­ја во рам­ки­те на ПСМ Фон­да­ци­ја

Прет­при­е­мач­ки Сер­вис за Мла­ди (ПСМ) Фон­да­ци­ја, рас­по­ла­га со 45 ме­три ква­драт­ни мо­ дер­но опре­ме­на комп­ју­тер­ска ла­бо­ра­то­ри­ја и прет­ста­ву­ва ви­стин­ско ме­сто за одр­жу­ва­ње на ва­ши­те обу­ки, тре­нин­зи и пре­зен­та­ции. По­крај прет­при­е­мач­ки­те тре­нин­зи кои се одр­ жа­ни од стра­на на ПСМ, ла­бо­ра­то­ри­ја­та се из­да­ва и на над­во­реш­ни ли­ца и ор­га­ни­за­ции кои има­ат по­тре­ба од мо­де­рен про­стор за одр­жу­ва­ње на нив­ни­те обу­ки и пре­да­ва­ња, кои мо­же да се из­нај­ми со или без опре­ма, за 12 или 25 ли­ца. Ла­бо­ра­то­ри­ја­та рас­по­ла­га со 12 дес­ктоп DELL комп­ју­те­ри, комп­ју­тер­ски ка­ме­ри и слу­ шал­ки, Ин­тер­нет, LCD про­е­ктор и плат­но, Samsung LCD те­ле­ви­зор и два кли­ма уре­ди. n Ре­зер­ви­рај­те ја учил­ни­ца­та на info@yesincubator.org.mk или на 02 3103 660

Н

а прав­ни­от фа­кул­тет „Ју­сти­ни­јан Пр­ви” во Скоп­је, на ден 29.4.2010, ПСМ-фон­да­ци­ја одр­жа пре­ зен­та­ци­ја пред чле­но­ви­те на АЕГЕЕ-сту­дент­ска­та ор­га­ни­за­ци­ја, чиј раз­гра­нок во на­ша­ва др­жа­ва е сме­стен на овој фа­кул­тет. На при­сут­ни­те им беа из­не­се­ни ин­фор­ма­ции за тоа кол­ку е зна­чај­но прет­при­е­маш­тво­то во се­ко­ја зем­ја и де­ка во Ма­ке­до­ни­ја тоа сé уште е на мно­гу ни­ско ни­во. Об­јас­нив­ме кои се при­до­би­вки­те да се ос­но­ва биз­нис во ин­ку­ба­то­рот, и обу­ки­те пре­ку кои мо­жат да ги раз­ви­јат сво­и­те ве­шти­ни и зна­е­ња.

h

При­сут­ни­те имаа ин­те­рес­ни идеи и нај­а­ви­ја по­се­та за да ви­дат ка­ква ра­бот­на ат­мо­сфе­ра ну­ди ­ ин­ку­ба­то­рот. g

Во по­се­та на ПСМ-фон­да­ци­јата

ИАЕСТЕ Ма­ке­до­ни­ја во по­се­та на ­ биз­нис-ин­ку­ба­то­рот

...ОШТЕТА ДОО СКОПЈЕ Ваш сигурен партнер до брза и праведна оштета.

ДАЛИ СТЕ СЕ ПОВРЕДИЛЕ:  Во СООБРАЌАЈНА НЕСРЕЌА?  На РАБОТНО МЕСТО?  На ЈАВНА ПОВРШИНА?

...И САКАТЕ ОШТЕТА? Не бидете само жртви – остварете го вашето право на парична оштета. За вас се бориме да во најкраток можен рок добиете највисока можна оштета.

Ч

е­твр­ти мај бе­ше по­се­бен ден за сту­ден­ти­те од сту­дент­ска­та ор­га­ни­за­ци­ја ИАЕСТЕ Ма­ке­до­ни­ ја. На тој ден тие беа во по­се­та на ПСМ-фон­ да­ци­ја и доз­наа не­кол­ку ко­рис­ни ра­бо­ти, кои прет­ход­но не ги зна­еј­а или за кои беа де­лум­но за­ поз­на­е­ни. Доз­наа што е тоа биз­нис-ин­ку­ба­тор, ка­ко функ­ци­о­ни­ра­ат ра­бо­ти­те во не­го и на кој на­чин мо­же да поч­нат свој биз­нис. Пре­зен­та­ци­ја­та од ПСМ-фон­да­ ци­ја на ин­те­ре­сен на­чин им ја до­ло­ви ат­мо­сфе­ра­та во ин­ку­ба­то­рот и одб­ли­ску ги за­поз­на со ус­лу­ги­те и мож­ но­сти­те што се ну­дат во не­го. На кра­јот од пре­зен­та­ ци­ја­та беа по­де­ле­ни кни­ги и ма­и­ци, а се свр­те и ед­на пинг­понг-пар­ти­ја.

БЕЗ ТРОШОЦИ! h

Со овој на­стан се прод­ла­ бо­чи со­ра­бо­тка­та ме­ѓу ПСМ-фон­да­ци­ја и ИАЕСТЕ Ма­ке­до­ни­ја, ко­ја во ид­ни­на тре­ба да до­не­се по­зи­тив­ни ре­зул­та­ти. g

ЈАВЕТЕ СЕ И УВЕРЕТЕ СЕ! 02/ 3103 676

Вие добивате, а ништо не губите! Друштво за посредување при исплата на оштети Оштета ДОО Скопје Архимедова бб, 1000 Скопје


6

Број 7 | Maj 2010

„Жи­то лукс” е единс­тве­на ком­па­ни­ја во Ма­ке­до­ни­ја што ну­ди нај­го­лем асор­ти­ман на леб и браш­но

Брен­дот га­ран­ти­ра ква­ли­тет и ­ по­ве­ќе по­тро­шу­ва­чи h

Брен­дот га­ран­ти­ра ква­ли­тет, пре­поз­нат­ли­ вост, по­ле­сен из­бор, а на кра­јот соз­да­ва до­вер­ба кај по­тро­шу­ва­чи­те. Нај­го­ле­ма­та за­ра­бо­ту­ вач­ка се­пак се све­ду­ва на нив­на­та ло­јал­ност, ве­ли Ли­ди­ја Трај­ков­ска, од­го­вор­на за мар­ке­тинг во „Жи­то лукс”. Ле­бот на ком­па­ни­ја­та е ви­стин­ски пре­поз­нат­лив и раз­ли­чен на ра­фто­ви­те во ­ про­дав­ни­ци­те.

g Брен­дот зна­чи ква­ли­тет. Го пре­ поз­на­ва­ат ли гра­ѓа­ни­те во Ма­ ке­до­ни­ја?

вод е до­бар, знае да про­це­ни и знае да ве на­гра­ди ко­га се гри­жи­те за да ги за­до­во­ли­ те не­го­ви­те по­тре­би. Да се би­де бренд број еден во про­из­водс­тво­то на леб и браш­но во Ма­ке­до­ни­ја е го­ле­ма об­вр­ска. Тоа зна­чи не са­мо за­др­жу­ва­ње на се­гаш­ни­от ква­ли­тет ту­ку и не­го­во по­сто­ја­но по­до­бру­ва­ње. Ние тоа и го пра­ви­ме. „Жи­то лукс” е единс­тве­на ком­па­ни­ја во Ма­ке­до­ни­ја што ну­ди нај­го­лем асор­ти­ман на леб и браш­но и во­ед­но е ед­на од ре­тки­те ком­па­нии што ги па­ку­ва­ат си­те свои про­из­во­ди.

Спо­ред про­даж­ба­та, што се ба­ ра по­ве­ќе - поз­нат про­из­вод или не­брен­ди­ран? Су­деј­ќи по тоа де­ка „Жи­то лукс” е ли­дер ве­ќе 65 го­ди­ни се по­твр­ду­ва де­ка по­тро­ шу­ва­чи­те им ве­ру­ва­ат на брен­до­ви­те. Се­кој од нас се вр­зу­ва за одре­ден про­из­вод, за одре­ден бренд. Но на кра­јот тоа е од­лу­ка што ја но­си са­ми­от по­тро­шу­вач.

лукс” бил единс­твен на па­за­рот, се­га има мно­гу про­из­во­ди­те­ли, а ние оста­нав­ме број еден ток­му по­ра­ди на­ша­та фле­кси­бил­ност. По­сто­ја­но ја прис­по­со­бу­ва­ме на­ша­та стра­ те­ги­ја за ко­му­ни­ка­ци­ја, ги адап­ти­ра­ме про­ из­во­ди­те на нај­но­ви­те трен­до­ви и по­тре­би на по­тро­шу­ва­чи­те, на­кра­тко, го сле­ди­ме но­ви­от на­чин на жи­вот.

До­бри­от бренд га­ран­ти­ра ли до­бра за­ра­бо­ту­вач­ка. Зо­што е важ­но ком­па­ни­ја­та да го има? Во на­ши­от слу­чај брен­дот „жи­то лукс” се иден­ти­фи­ку­ва со ком­па­ни­ја­та. Тие се во не­ ра­скин­ли­ва вр­ска, а са­мо со до­бра стра­те­ ги­ја мо­же да оп­ста­нат. Брен­дот га­ран­ти­ра ква­ли­тет, пре­поз­нат­ли­вост, по­ле­сен из­бор, а на кра­јот соз­да­ва до­вер­ба кај по­тро­шу­ ва­чи­те. Нај­го­ле­ма­та за­ра­бо­ту­вач­ка се­пак се све­ду­ва на нив­на­та ло­јал­ност.

Ма­ке­дон­ски­от е мал па­зар, мо­ же ли да се раз­ви­ва­ат мно­гу и Ка­ко се одр­жу­ва „Жи­то лукс” но­ви брен­до­ви? ка­ко бренд тол­ку го­ди­ни, што е пре­суд­но? Се раз­би­ра де­ка мо­же, но са­мо оние што ќе

по­ну­дат ви­стин­ска вред­ност за по­тро­шу­ва­ Гри­жа за по­тро­шу­ва­чот, до­бра ана­ли­за на чот ќе оп­ста­нат. Са­мо тре­ба да се има до­бра па­за­рот, по­сто­ја­ни но­ви­ни, ино­ва­тив­ност иде­ја, истрај­ност и сé дру­го е лес­но. n и огром­на по­све­те­ност. Тоа се дел од ра­ Ква­ли­те­тот се пре­поз­на­ва во се­кое вре­ме. бо­ти­те пре­суд­ни тол­ку го­ди­ни да оста­не­ме А.М. Ма­ке­дон­ски­от по­тро­шу­вач знае кој про­из­ на па­за­рот. Ако пред 20-30 го­ди­ни „Жи­то

Владимир Димитровски, Бренд Менаџер Порше Македонија

Петар Арсовски, Извршен менаџер на Генезис Комуникации

“Односите со јавноста се ­ “Брен­до­ви­те со ­ најдобрата алатка за градење и ­ си­гур­на вред­ност се одржување на брендот” по­са­ку­ва­ни во ­ це­ли­от ре­ги­он” Го­ле­ми­те брен­до­ви нај­че­сто пр­во го истра­жу­ва­ат па­за­рот, од­нос­но про­ве­ ру­ва­ат да­ли за нив­ни­от про­из­вод или 1.VW е свет­ски поз­нат бренд. ус­лу­га има ус­ло­ви да про­функ­ци­о­ни­ Ка­ко ус­пе­ва­те да го ме­на­џи­ра­те ра­ат на ло­кал­ни­от па­зар. По­тоа, пра­ват стра­те­ги­ја за во­ве­ду­ва­ње од­нос­но ло­ во ма­ке­дон­ски ус­ло­ви? кал­но по­зи­ци­он ­ и­ра­ње на гло­бал­ни­от бренд и, на кра­јот, до­кол­ку мож­но­сти­те Со по­сто­јан ба­ланс по­ме­ѓу ре­ал­на­та вред­ се по­зи­тив­ни, поч­ну­ва­ат со ло­кал­на ин­ ност на брен­дот и по­ну­де­на­та ма­ло­про­даж­ ба, ка­ко и со до­бро на­го­де­ни кон­фи­гу­ра­ции ве­сти­ци­ја. на во­зи­ла што се до­стап­ни за про­даж­ба по си­сте­мот пла­ти - во­зи.

5. Кол­ку брен­ди­ран про­ из­вод/ус­лу­га мо­же да & по­ мог­не на ед­на ком­па­ни­ја да го пла­си­ра сво­јот про­из­вод/ ус­лу­га на свет­ски­от па­зар?

Брен­дот овоз­мо­жу­ва ви­со­ка ин­ди­ви­ду­а­ли­за­ ци­ја на се­кој од мо­де­ли­те, па со до­бро со­ ве­ту­ван из­бор се соз­да­ва ма­са на за­до­вол­ни кли­ен­ти.

2. Си­лен бренд оста­ва си­лен впе­

Брен­дот е суб­ли­мат на не­тан­ги­бил­ни ча­ток кај по­тро­шу­ва­чи­те, ама и еле­мен­ти (до­вер­ба, пер­цеп­ци­ја за ква­ емо­ции. Ка­ко до­бра ком­па­ни­ја 1. „Ге­не­зис” е аген­ци­ја за од­но­си со јав­но­ста. Кои се ва­ ли­тет, жи­во­тен стил, лу­ксуз). Брен­дот, го одр­жу­ва тој линк со кли­ен­ти­ од­нос­но она што се на­ре­ку­ва бранд ши­те актив­но­сти? ељу­итѕ е одраз на ка­пи­та­лот на брен­дот те. Ка­ко брен­дот VW трае, што е што тој со се­бе го но­си при по­ја­ву­ва­ње­ нај­важ­но? „Ге­не­зис ко­му­ни­ка­ции” е аген­ци­ја за ин­те­гри­ран при­стап во мар­ке­тинг-ко­му­ни­ то на не­кој па­зар. Ако е брен­дот до­бар ка­ци­и­те, ко­ја со мар­ке­тин­гот ну­ди и рек­ла­ми­ра­ње, но ин­те­гри­ра­но со од­но­си со или поз­нат, тој го пра­ви во­ве­ду­ва­ње­то На­ша­та гри­жа за кли­ен­тот поч­ну­ва во мо­мен­ јав­но­ста и дру­ги мар­ке­тинг-актив­но­сти, при­тоа соз­да­вај­ќи це­ло­сен па­кет на ус­лу­ на про­из­во­дот или ус­лу­га­та мно­гу по­ тот на ку­пу­ва­ње на во­зи­ло­то. ги за на­стап на па­за­рот. лес­но, би­деј­ќи ги „уве­зу­ва” еле­мен­ти­те на брен­дот за кои ина­ку би тре­ба­ло да По­сто­јан кон­такт и сле­де­ње на за­до­волс­тво­ 2. На кој на­чин од­но­си­те со јав­но­ста мо­жат да по­мог­нат во се ра­бо­ти по­долг пер­ио­ д. то на кли­ен­тот и из­во­нред­на пост­про­даж­на из­град­ба на еден бренд? не­га. Од­но­си­те со јав­но­ста се нај­до­бра­та ала­тка за гра­де­ње и за одр­жу­ва­ње на брен­дот. Рек­ла­ми­ра­ње­то са­мо по се­бе е при­стап на­со­чен кон ди­рект­на про­даж­ба, до­де­ка 6. Ко­ја е раз­ли­ка­та во пер­ 3. VW е кор­по­ра­ти­вен бренд? од­но­си­те со јав­но­ста се ин­те­гри­ран при­стап за ко­му­ни­ка­ци­ја со сво­ит­ е по­тро­шу­ цеп­ци­ја­та на по­тро­шу­ва­чи­те ва­чи или кли­ен­ти, кој е мно­гу по­со­фи­сти­ци­ран и ну­ди по­ве­ќе мож­но­сти за офор­ за брен­ди­ран и не­брен­ди­ран Кол­ку по­ма­га или од­ма­га да се раз­ви­јат под­брен­до­ви во рам­ки­ му­ва­ње на брен­дот.

про­из­вод?

3. Кол­ку од­но­си­те со јав­но­ста (ПР) ка­ко дел од мар­ке­ тинг-ко­му­ни­ка­ци­ски­от микс вли­ја­ат врз по­зи­ци­он ­ и­ра­ње на про­из­во­дот или ус­лу­га­та кај цел­на­та гру­па­та?

Го­ле­ма. Нај­го­ле­ми­от дел по­тро­шу­ва­чи не се за­поз­на­е­ни со де­та­ли­те на про­из­ во­ди­те што ги ку­пу­ва­ат, ни­ту ги зна­ат точ­ни­от со­став и ква­ли­тет на по­са­ку­ва­ ни­те про­из­во­ди или ус­лу­ги, па во нај­го­ Со еден збор, мно­гу. Су­штин­ска­та раз­ли­ка ме­ѓу рек­ла­ми­ра­ње­то и од­но­си­те со јав­ лем дел од­лу­ка­та се све­ду­ва на тоа да­ но­ста е што пр­во­то е ед­но­на­соч­на ко­му­ни­ка­ци­ја, ко­ја има ди­рект­на ре­то­рич­ка цел, ли овој про­из­вод или ус­лу­га се сов­па­ѓа до­де­ка од­но­си­те со јав­но­ста се дво­на­соч­на ко­му­ни­ка­ци­ја, при ко­ја кај кли­ен­ти­те со нив­ни­от пер­це­пи­ран жи­во­тен стил се по­ја­ву­ва мож­ност за по­точ­но и по­се­оп­фат­но по­зи­ци­о­ни­ра­ње на брен­дот, без или имиџ за се­бе­си. Ту­ка, брен­дот е нај­ ог­лед на тоа да­ли се ра­бо­ти за про­из­вод или за ус­лу­га. сил­но­то оруж­је. n

4. Кои се пре­дус­ло­ви­те еден гло­ба­лен бренд да ре­ши да поч­не да ра­бо­ти на не­кој стран­ски па­зар?

те на иста­та ком­па­ни­ја?

Цел­та е да се за­до­во­лат кли­ен­ти­те со раз­ лич­ни по­тре­би и ку­пов­на моќ и да по­ну­ди­ме про­ду­кти во што по­го­лем број сег­мен­ти од па­за­рот. Кон­ку­рен­ци­ја­та нé др­жи буд­ни и ги уна­пре­ду­ ва на­ши­те ве­шти­ни и тр­пе­ние. За тоа се тро­ ши мно­гу енер­ги­ја, а дел од на­ши­от нер­вен си­стем си оди во не­по­врат. Се раз­би­ра, се­кој на се­ко­го му од­зе­ма дел од па­зар­но­то учес­ тво. Но на кра­јот вкуп­ни­от ре­зул­тат е по­би­тен од еди­неч­ни­от, а тој се­ко­гаш е мо­ќен.

4. Зо­што е по­треб­но ком­па­ни­и­те да пра­ват брен­динг-стра­те­гии? Што за ед­на фир­ма зна­чи до­бро раз­ви­ен бренд?

h

До­вер­ба­та, си­гур­на­та вред­ност и дол­го­веч­но­ ста на про­ду­кти­те овоз­ мо­жу­ва­ат по­сто­ја­но па­зар­но учес­тво.

g 5. Нај­че­сто брен­ди­ра­ни­те про­ из­во­ди се ска­пи, осо­бе­но тие во авто­мо­бил­ска­та ин­ду­стри­ја. Ка­ко VW по­ми­ну­ва во Ма­ке­до­ ни­ја? Ко­га на по­долг вре­мен­ски пер­и­од се гра­ ди ста­бил­на по­ли­ти­ка на увоз­ни да­вач­ки и да­но­ци и ко­га се по­ста­ве­ни јас­ни и европ­ ски ори­ен­ти­ра­ни стан­дар­ди, то­гаш па­за­рот ги пре­поз­на­ва брен­ди­ра­ни­те про­из­во­ди, а нив­ни­от па­за­рен удел рас­те. VW е си­гур­на вред­ност и се­ко­гаш ра­бо­ти­ме во на­со­ка та­ка и да оста­не.

6. По­стои ли раз­ли­ка во пер­цеп­ ци­и­те за брен­до­ви и ефе­ктот на по­тро­шу­вач­ка­та во зем­ји­те од ре­ги­о­нот за спо­ред­ба со Ма­ке­ до­ни­ја? Брен­до­ви­те со си­гур­на вред­ност се по­са­ку­ ва­ни во це­ли­от ре­ги­он, но по­тро­шу­вач­ка­та се­ко­гаш за­ви­си и од еко­ном­ски­от мо­мент на зем­ји­те. n А.М.


7

Број 7 | Maj 2010

Интервју со Сашко Самарџиоски, Генерален менаџер во Прилепска Пиварница

ша­ме по­тре­би­те на по­тро­шу­ва­чи­те. Ед­на ра­бо­та што по­тро­шу­ва­ чот ни­ко­гаш не­ма да ја за­бо­ра­ви е да за­бо­ра­ви­те на не­го. Ние сме ед­но со по­тро­шу­ва­чот. Тој ги ку­пу­ва на­ши­те про­из­во­ди, ние пак пра­ви­ме сé тие да би­дат она­кви ка­кви што тој ги са­ка. Тоа е вр­ска ка­де што мо­ра да има дво­на­соч­на ко­му­ни­ка­ци­ја. Важ­но за брен­ дот е ком­па­ни­ја­та да знае ка­де и ка­ко да го раз­ви­ва, да се има пред сéдо­бар и ква­ли­те­тен про­из­вод.

К

а­ко што го соз­да­ва­те брен­дот, та­ка и вие рас­те­те со не­го. Ко­га го про­ би­ва­те на па­за­рот и вие се про­би­ ва­те. Во­оп­што не е проб­лем да се­ соз­да­ва­ат но­ви про­из­во­ди, но се­ ри­оз­на ком­па­ни­ја мо­ра да на­пра­ви­ про­це­на и ана­ли­за кол­ку ме­сто има на па­за­рот за тој бренд, ве­ли Са­шко­ Са­мар­џи­о­ски, ге­не­ра­лен ме­на­ џер на „При­леп­ска пи­вар­ни­ца”. Оваа­ ком­па­ни­ја ус­пеш­но го ме­на­џи­ра „злат­ни­от даб”.

1. Во Ма­ке­до­ни­ја има мал­ку брен­до­ви. Ка­ко се соз­да­де „зла­тен даб”? Исто­ри­ја­та на „зла­тен даб” е ин­те­рес­на. Не е вре­мен­ски дол­га, са­мо ед­на де­це­ни­ја, но са­мо­то тоа што брен­дот оп­сто­ју­ва ус­пеш­но и има се­којд­не­вен по­раст зна­чи де­ка ма­ке­ дон­ски­от бренд е ви­стин­ски су­пре­бренд. Ана­ли­за­та на па­за­рот по­ка­жа де­ка има ме­ сто и по­тре­ба од пи­во од ти­пот на „зла­тен даб”. По сог­ле­да­ни­те по­тре­би на па­за­рот и под­го­тве­но­ста на ком­па­ни­ја­та за ин­ве­ сти­ции, поч­нав­ме со про­из­водс­тво на пи­во што по­тро­шу­ва­чи­те го ба­раа и кое до­то­гаш не бе­ше при­сут­но на ма­ке­дон­ски­от па­зар. Точ­но пред де­сет го­ди­ни се ро­ди и пр­ви­от „даб”, а до де­нес мо­же сло­бод­но да се ка­ же е еден од ре­тки­те брен­до­ви што има го­ лем ус­пех на ма­ке­дон­ски­от па­зар.

2. Што е важ­но за брен­дот да трае? До­бра ана­ли­за за па­за­рот, до­бра про­це­ на на по­тре­би­те на по­тро­шу­ва­чи­те. Ние во „При­леп­ска пи­вар­ни­ца” по­сто­ја­но ги слу­

3. Брен­динг-стра­те­ги­и­те се важ­ни осо­бе­но за ма­ ли­те ком­па­нии. Што е клуч­но во раз­во­јот на еден бренд? Не­го­ва иден­ти­фи­ка­ци­ја, пре­поз­нат­ли­вост. Се­кој од нас на не­кој на­чин е еден бренд. Од тоа ка­ко се од­не­су­ва­ме и ка­кви по­стап­ки пра­ви­ме, та­ка нé оце­ну­ва­ат и ни при­да­ва­ат ка­ра­кте­ри­сти­ки. Та­ка е и со брен­дот. Ком­па­ни­ја­та му да­ва ка­ра­кте­ри­сти­ки, а по­тро­шу­ ва­чи­те го оце­ну­ва­ат. Не­ма со­вр­ше­на стра­те­ги­ја, но има од­лич­ни идеи, кои ако до­бро се спро­ве­дат, ако сте по­све­те­ни 100 про­цен­ ти на нив­но ос­тва­ру­ва­ње, не­ма шан­са да по­гре­ши­те. На­ши­от про­ из­вод е „зла­тен”, а нé на­те­ра си­те да се „фа­ти­ме за даб”.

4. Тре­ба ли стар­тап-ком­па­ни­и­те вед­наш да при­ста­ пат кон кре­и­ра­ње бренд? Ако не­ко­ја ком­па­ни­ја има ви­зи­ја за раз­вој на бренд, зо­што да не. Се­пак сé за­ви­си од под­го­тве­но­ста на ком­па­ни­и­те за пре­диз­вик. Би­деј­ќи се­кој нов про­из­вод не зна­чи и нов бренд. На­про­тив, да се соз­да­де ви­стин­ски бренд тре­ба мно­гу ра­бо­та и по­све­те­ност.

5. Кол­ку е те­шко за ком­па­ни­ја што има еден бренд да соз­да­де уште? Соз­да­ва­ње­то бренд е соз­да­ва­ње при­каз­на. Ве­ру­вај­те во жи­во­тот на еден бренд, еве „зла­тен даб” - ис­преп­ле­те­ни се и на­ши­те при­ каз­ни, на на­ши­те вра­бо­те­ни. Ка­ко што го соз­да­ва­те брен­дот, та­ка и вие рас­те­те со не­го. Ко­га го про­би­ва­те на па­за­рот и вие се про­ би­ва­те. Во­оп­што не е проб­лем да се соз­да­ва­ат но­ви про­из­во­ди, но се­ри­оз­на ком­па­ни­ја мо­ра да на­пра­ви про­це­на и ана­ли­за кол­ку ме­сто има на па­за­рот за тој бренд.

Заиочни го швојош бизнис денес!

yy Имаш бизнис идеја? yy Разработен бизнис план? yy Немаш простор за започнување со бизнисот?

- добиваш? Шшо

Комплетно опремена канцеларија за само

(Цената се однесува на метар квадратен и во неа не е вклучен ДДВ)

-илицирај А - а ј о в ш а з а! ј и р а л е анц к € 6

- да Која е иредносша изнајмиш канцеларија во бизнис инкубашорош?

yy многу ниска цена за месечна кирија yy редовни консултации со експерти во одредена област yy организирани обуки, тренинзи и семинари по бенефицирани цени yy голема промоција на твојата компанија yy остварување контакти со сите компании во инкубаторот и многу други

6. Стран­ски­те бренд-про­из­во­ди се го­ле­ма кон­ку­ рен­ци­ја на до­маш­ни­от па­зар. Ка­ко до по­го­ле­ма про­ мо­ци­ја на до­маш­ни­те?

- ќе на Информирај се иове

rg.mk www.yesincubator.rioem ac.mk

www.pretp www.gew.com.mk

Ма­ке­дон­ски­те по­тро­шу­ва­чи зна­ат што е ква­ли­тет. Ни­кој од нас не се пла­ши од кон­ку­рен­ци­ја, на­про­тив се ра­ду­ва­ме на неа. До­маш­на или стран­ска. Са­мо на та­ков на­чин мо­же да би­де­ме по­до­бри. Ако ком­па­ни­ја­та има до­бра стра­те­ги­ја, про­мо­ци­ја­та е дел од стра­те­ги­ ја­та. Има на­чи­ни, са­мо тре­ба да се иско­ри­стат. n

design: www.koma.com.mk

За ви­стин­ски бренд е ­ по­треб­но мно­гу ра­бо­та

А.М.

Ро­џер Ка­у­дри, не­за­ви­сен кон­сул­тант од Ве­ли­ка Бри­та­ни­ја

“Брен­ди­ра­ње­то исто та­ка ја вклу­чу­ва се­ко­ја ­ ин­те­рак­ци­ја со по­тро­шу­ва­чот, од те­ле­фон­ска­та цен­тра­ла до од­де­лот за сме­тко­водс­тво” Пред да поч­нам да пи­шу­вам на те­ма брен­ ди­ра­ње, ќе се на­вра­там мал­ку на ори­ги­ нал­на­та де­фи­ни­ци­ја на овој по­им. Тер­ми­ нот до­а­ѓа од Ди­ви­от За­пад, ко­га ка­у­бо­и­те ги брен­ди­ра­ле сво­и­те го­ве­да за да иден­ти­ фи­ку­ва­ат кое го­ве­до на кој ран­чер му при­ па­ѓа. Исто та­ка, от­ту­ка по­тек­ну­ва и тер­ми­ нот ма­ве­рик (Maverick), ко­га еден чо­век по име Ма­ве­рик се од­лу­чил да не го брен­ди­ра сво­е­то го­ве­до, врз ос­но­ва на тоа де­ка кое би­ло го­ве­до кое не е брен­ди­ра­но, мо­ра да е не­го­во.

h Де­нес брен­ди­ра­ње­то се ко­ри­сти на исти­от на­чин - да се ­ иден­ти­фи­ку­ва де­ка одре­ден про­из­вод или ус­лу­га и при­па­ѓа на одре­де­на ­ ком­па­ни­ја. g

Се­пак, де­нес брен­дот мо­ра да вр­ши по­го­ ле­ма функ­ци­ја, откол­ку са­мо иден­ти­фи­ка­ ци­ја на сопс­тве­ност. Брен­дот де­нес мо­ра да ги прет­ста­ву­ва ком­па­ни­ја­та, неј­зи­ни­те вред­но­сти и она што ком­па­ни­ја­та на­ви­сти­ на го обез­бе­ду­ва. Од таа при­чи­на, брен­дот мо­ра да би­де по­ве­ќе од ло­го или оз­на­ка на про­из­вод. Ло­го­а­та, ими­ња на ком­па­ни­ја и оз­на­ки на про­из­во­ди, мо­жат да би­дат по­е­фе­ктив­ни за­ед­но откол­ку са­ми по се­бе, но брен­ди­ ра­ње­то исто та­ка ја вклу­чу­ва се­ко­ја ин­те­ рак­ци­ја со по­тро­шу­ва­чот, од те­ле­фон­ска­та цен­тра­ла до од­де­лот за сме­тко­водс­тво. Па, на кој на­чин прет­при­е­ма­чот мо­же да го ми­не „мин­ско­то по­ле” при брен­ди­ра­ње­ то на сво­јот про­из­вод или ус­лу­га? Пр­ва­та ра­бо­та што тре­ба да ја на­пра­ви­те е да си приз­на­е­те де­ка не сте екс­перт за брен­ ди­ра­ње (се­ка­ко, до­кол­ку сте, од­лич­но за вас) и да по­ба­ра­те по­мош од оние што ја има­ат таа екс­пер­ти­за. Се­пак, не пре­да­вај­те го це­лос­но про­е­ктот на над­во­реш­ни ли­ца, оста­не­те и вие ин­вол­ви­ра­ни во се­то тоа. Се­ка­ко, би­де­те под­го­тве­ни да по­тро­ши­те па­ри за се­то тоа. Пред да поч­не­те да ра­бо­ти­те на брен­ди­ра­ ње, раз­мис­ле­те уба­во ка­де са­ка­те да би­де

ва­ша­та ком­па­ни­ја за пет го­ди­ни од се­га. Она што де­нес изг­ле­да ка­ко со­од­вет­на сли­ка за ва­ша­та ком­па­ни­ја, мо­же­би не­ма да би­де со­од­вет­но за на­со­ка­та во ко­ја са­ ка­те да ја дви­жи­те ва­ша­та ком­па­ни­ја. На при­мер, име­то на ва­ша­та ком­па­ни­ја мо­же да би­де не­со­од­вет­но ко­га ќе поч­не­те да ра­бо­ти­те во не­ко­ја дру­га зем­ја. Еден од ин­тер­нет-ми­то­ви­те ве­ли де­ка авто­мо­би­лот „но­ва” ни­ко­гаш не ус­пе­ал да се про­да­ва во Шпа­ни­ја, по­ра­ди тоа што „но ва” на шпан­ски зна­чи „не оди (не се дви­жи)”. След­на­та ра­бо­та на ко­ја тре­ба да обр­не­те вни­ма­ние е да не се пра­ви­те мно­гу па­мет­ ни и да би­де­те си­гур­ни де­ка не пре­не­су­ ва­те по­ра­ка што са­мо вие мо­же­те да ја раз­бе­ре­те. „Бри­тиш те­ле­ком” во Бри­та­ни­ја по­тро­ши ми­ли­о­ни на кре­и­ра­ње нов бренд, за кој си­те мис­леа де­ка е грч­ки бог, кој сви­ри на тру­ба. Всуш­ност, тоа бе­ше ком­ би­на­ци­ја од две лич­но­сти, од кои ед­на­та збо­ру­ва, а дру­га­та слу­ша. На мно­гу од мо­и­те се­ми­на­ри на кои др­жам пре­да­ва­ња пра­шу­вам да­ли не­кој има об­јас­ну­ва­ње за ло­го­то и до­се­га ни­ту еден не зна­е­ше да ми ка­же што прет­ста­ву­ва. Би­де­те си­гур­ни де­ка сте на­пра­ви­ле ви­стин­ ски по­тег ако уште во по­че­то­кот функ­ци­о­ ни­ра ка­ко што тре­ба и не ме­ну­вај­те ни­што.

Јас че­сто­па­ти знам да ка­жам до­кол­ку не­ што не е рас­и­па­но, не гу­бе­те вре­ме по­ пра­вај­ќи го! „Најк” го ко­ри­сте­ше сло­га­нот „Just do it” со го­ди­ни, по­ра­ди тоа што тој сло­ган го ин­кор­по­ри­ра­ше кон­цеп­тот де­ка лу­ѓе­то мо­ра да веж­ба­ат, са­мо де­ка има­ат по­тре­ба од вер­ба­лен мо­тив. Брен­ди­ра­ње­то мо­ра да би­де кон­зи­стент­ но. Ова зна­чи де­ка ло­го­то и оз­на­ка­та на про­из­во­дот се­ко­гаш сто­јат на исто ме­сто, без раз­ли­ка да­ли се ра­бо­ти за ме­мо­ран­ ду­ми, биз­нис-кар­тич­ки, по­сте­ри или бро­ шу­ри. Исто та­ка, и бо­ја­та, фон­тот и го­ле­ ми­на­та тре­ба да би­дат по­сто­ја­ни. За до­бро ди­зај­ни­ра­ни ло­гоа, на­пра­ве­ни по на­рач­ка, вре­ди да се по­тро­шат по­ве­ќе па­ри.

h По­ра­но спо­ме­нав де­ка брен­дот мо­ра да се пров­ле­ку­ва низ се­ко­ја ин­те­рак­ци­ја со кли­ен­ти­те. g

Тоа зна­чи де­ка си­те вра­бо­те­ни мо­ра да зна­ат кој е ва­ши­от бренд и да го раз­би­ ра­ат. До­кол­ку брен­дот е на­со­чен кон ква­ли­тет и ус­лу­га, оси­гу­ре­те се де­ка вра­ бо­те­ни­те во ва­ша­та ком­па­ни­ја зна­ат ка­ко тре­ба да би­де пре­не­се­но тоа, во смис­ла на од­го­ва­ра­ње на те­ле­фон, од­нос со по­тро­ шу­ва­чи­те и слич­но. Доз­во­ле­те ми да ве пре­ду­пре­дам на уште ед­на ра­бо­та. Од овој текст јас­но е де­ка брен­дот мо­ра да го ин­кор­по­ри­ра тоа што са­ка­те да го пре­не­се­те. Оси­гу­ре­те се де­ка та­ка и ќе би­де. Ед­на про­дав­ни­ца во Аме­ ри­ка ја ко­ри­сти оз­на­ка­та „сé е вна­тре”. Раз­мис­ле­те до ко­га ќе функ­ци­о­ни­ра оваа стра­те­ги­ја до­кол­ку лу­ѓе­то вле­зат во таа про­дав­ни­ца и не ус­пе­ат да го нај­дат тоа што им тре­ба. Од се­то што е на­пи­ша­но го­ре, ста­ну­ва јас­ но де­ка до­кол­ку не сте екс­перт од об­ла­ста на брен­ди­ра­ње, по­ба­рај­те по­мош, по­ра­ди тоа што си­те еле­мен­ти што ја со­чи­ну­ва­ат стра­те­ги­ја­та за брен­ди­ра­ње мо­жат да има­ ат вли­ја­ние врз ва­ши­от биз­нис во го­ди­ни­те што до­а­ѓа­ат.n


8

Број 7 | Maj 2010

Рек­ла­ми­ра­ње­пре­ку со­ци­јал­ни­те ме­ди­у­ми

Ка­ко да из­гра­ди­те ­

ин­тер­на­ци­о­на­лен бренд?

П

ред че­ти­ри­е­се­ти­на го­ди­ни по­сто­е­ја не­кол­ку ви­стин­ски гло­бал­ни брен­да, кои се со­сто­е­ја од нај­го­ле­ми­те кор­ по­ра­ции - „Ко­ка-ко­ла”, „Пеп­си”, „Кол­гејтПал­мо­лајв”, ИБМ, „Шел”... По­тоа се по­ја­ ви­ја по­ве­ќе бр­зо­ра­стеч­ки ком­па­нии, ка­ко „Најк”, „Мај­кро­софт”, „Епл” и „Хон­да”, кои ја из­диг­наа сво­ја­та бренд-ре­пу­та­ци­ја по­ве­ќе од нив­ни­те ви­стин­ски про­даж­би. Но де­нес тие ин­тер­на­ци­о­нал­ни ба­ри­е­ри по­ве­ ќе не по­сто­јат, а Ин­тер­не­тот им по­мог­на на ма­ли­те и на сред­ни­те прет­при­ја­ти­ја да се нат­пре­ва­ру­ва­ат на гло­бал­ни­от па­зар. „Бла­го­да­ре­ние на Ин­тер­не­тот, те­шко е ва­ ши­от бренд да оста­не ло­ка­лен. Во мо­мен­ тот ко­га ќе се по­ја­ви­те на Ин­тер­нет, вие ста­ну­ва­те до­стап­ни ре­чи­си на­се­ка­де низ све­тот. Тоа не ве пра­ви авто­мат­ски гло­ ба­лен бренд, но мо­же да при­до­не­се кон соз­да­ва­ње та­кво не­што”, ве­ли Хејс Рот, мар­ке­тинг-ди­ре­ктор во „Лан­дор” (Лан­дор Ас­со­ци­а­тес), кон­сул­тант за бренд што има ра­бо­те­но со ин­тер­на­ци­о­нал­ни брен­до­ви ка­ко „Па­на­со­ник”, КФЦ и дру­ги.

1. Што е гло­ба­лен бренд? При поч­ну­ва­ње сопс­твен биз­нис, или про­ши­ру­ва­ње на ве­ќе по­стој­ни­от биз­нис во странс­тво, из­град­ба­та на иден­ти­тет (бренд, пре­поз­нат­ли­вост) е не­оп­ход­на. Брен­ди­ра­ње­то се од­не­су­ва на она што мис­лат лу­ѓе­то за ва­ши­от биз­нис и за ва­

ши­те про­из­во­ди/ус­лу­ги. Пол Ви­ли­јамс, ос­но­вач на мар­ке­тинг-ком­па­ни­ја што по­ ма­га во гра­де­ње­то бренд, ве­ли: „Гле­дај­те на брен­дот ка­ко ре­пу­та­ци­ја. Из­град­ба на ре­пу­та­ци­ја на кој би­ло нов па­зар, вклу­чу­ вај­ќи и пре­ку­о­ке­ан­ски па­за­ри, го вклу­чу­ ва пр­ви­от впе­ча­ток, кој се стек­ну­ва со пр­ ви­те ре­ак­ции на по­тро­шу­ва­чи­те за ва­ша­та ком­па­ни­ја, про­из­вод или ус­лу­га”. Биз­ни­си­те мо­жат да вли­ја­ат на фор­ми­ра­ ње на нив­ни­от бренд на по­ве­ќе на­чи­ни, вклу­чу­вај­ќи ад­вер­тај­зинг, ме­ди­у­ми, ши­ ре­ње на збо­рот, или, пак, те­сти­ра­ње на са­ми­от про­из­вод или ус­лу­га. Го­лем труд тре­ба да се вло­жи за да се из­гра­ди пре­ поз­нат­лив бренд - име­ну­ва­ње про­из­во­ди, ди­зај­ни­ра­ње ло­го, си­гур­ност де­ка ус­лу­га­ та ќе би­де уни­форм­на во те­кот на во­де­ ње­то биз­нис. При­чи­на­та по­ра­ди ко­ја мно­гу сопс­тве­ни­ ци на биз­ни­си тро­шат вре­ме и па­ри на из­ град­ба на пре­поз­нат­лив бренд е да мо­жат да нап­ла­тат пре­ми­ја на сво­јот про­из­вод или ус­лу­га. Лу­ѓе­то се под­го­тве­ни да пла­ тат по­ве­ќе па­ри за брен­ди­ран про­из­вод или ус­лу­га ако тој бренд е поз­нат ка­ко ли­дер и ка­ко бренд на кој мо­же да му се ве­ру­ва. „Епл”, на при­мер, мо­же да нап­ ла­ти по­ви­со­ка це­на за сво­и­те про­из­во­ди ток­му по­ра­ди таа ре­пу­та­ци­ја на бренд, кој ну­ди ино­ва­тив­ни ре­ше­ни­ја и ква­ли­тет­ на еле­ктро­ни­ка. Исто­то се од­не­су­ва и на авто­мо­би­ли­те „мер­це­дес” и БМВ.

2. Гра­де­ње ин­тер­на­ци­он­ ал­на пре­поз­нат­ли­вост на брен­дот На­чи­нот на кој ќе ја из­гра­ди­те пре­поз­ нат­ли­во­ста на ва­ши­от бренд на но­ви­те па­за­ри, а со тоа ќе ги зго­ле­ми­те про­даж­ би­те (да би­де­ме искре­ни, тоа е ва­ша­та при­мар­на цел), е исти­от на­чин што го ко­ри­сти­те за из­град­ба на бренд (и не­го­ва пре­поз­нат­ли­вост) и на до­маш­ни­от па­зар.

h

„Изра­бо­те­те ја и пре­не­ се­те ја онаа по­ра­ка што е ре­ле­вант­на за жел­би­те и за по­тре­би­те на ва­ши­те по­тро­шу­ва­чи”, ве­ли Ви­ли­јамс. „Пре­не­се­те ја по­ра­ка­та на оние ме­ста и пре­ку оние ка­на­ли што ви­стин­ски ќе до­прат до ва­ши­те по­тро­шу­ва­чи”.

g

Изра­бо­тка на по­ра­ка­та. За­вр­ше­те ја ва­ ша­та до­маш­на за­да­ча, истра­же­те ги но­ ви­те па­за­ри, по­ба­рај­те по­мош од ло­кал­на ком­па­ни­ја или ло­ка­лен прет­став­ник и на тој на­чин соз­да­ва­те пат за вле­гу­ва­ње на ва­ши­от бренд на стран­ски­от па­зар. Би­ де­те си­гур­ни де­ка ги има­те си­те по­треб­ ни по­да­то­ци во од­нос на тоа што ра­бо­ти и што ну­ди ва­ша­та кон­ку­рен­ци­ја. Оваа по­ра­ка ди­стри­бу­и­рај­те ја пре­ку пра­ви­те ка­на­ли. Не­мој­те да пу­шта­те рек­ла­ма на ра­дио во град во кој лу­ѓе­то ко­ри­стат ме­ тро или ве­ло­си­пе­ди ка­ко пре­воз­но средс­ тво. Би­де­те си­гур­ни де­ка ва­ша­та по­ра­ка ќе би­де ви­де­на и за­па­ме­те­на. Мо­же­те да раз­мис­ли­те за рек­ла­ма во ме­тро. На­у­че­те кои се на­ви­ки­те на лу­ѓе­то што жи­ве­ат во дру­га­та зем­ја ка­де­што са­ка­те да го ра­ши­ ри­те ва­ши­от бренд, кој е нив­ни­от стил на жи­вот. Од вас за­ви­си да­ли ќе ги по­вр­зе­те точ­ки­те и да­ли ќе го нај­де­те ви­стин­ски­от на­чин. Ко­му­ни­ци­рај­те на пра­ви­от на­чин. На­ чи­нот на кој ќе ја пре­не­се­те ва­ша­та по­ ра­ка е исто тол­ку би­тен кол­ку и из­бо­рот на збо­ро­ви во са­ма­та по­ра­ка. Тој ќе се пров­ле­ку­ва низ це­ла­та ва­ша мар­ке­тингкам­па­ња, низ ва­ши­от пер­со­нал за про­ даж­ба, ду­ри и низ тоа ка­ко од­го­ва­ра­те на те­ле­фон. Ка­ква ќе би­де ин­те­рак­ци­ја­та со ва­ши­те по­тро­шу­ва­чи? Ка­ков тон на збо­ру­ ва­ње ќе из­бе­ре­те? Ка­ков тип на про­даж­ба ќе има­те? Иа­ко фи­зич­ки сте сме­сте­ни ил­ јад­ни­ци ки­ло­ме­три, овие не­шта се реф­ле­ кси­ја на ва­ши­от бренд. За­пом­не­те го тоа.

Фондација ПСМ Ул.Архимедова бб (реон 60) Тел 3103 660 Е-пошта: info@yesincubator.org.mk

До­де­ка се фо­ку­си­ра­те на из­диг­ну­ва­ње на свес­но­ста за ва­ши­от бренд, има уште ед­на ком­по­нен­та кон из­град­ба на ин­тер­ на­ци­о­на­лен бренд што тре­ба да ја има­те пред­вид. По­сто­ја­но тре­ба да ја одр­жу­ва­те ре­пу­та­ци­ја­та на ва­ши­от бренд на кој па­ зар и да про­да­ва­те. Тоа ста­ну­ва по­те­шко со по­ра­стот на ва­ши­от биз­нис и со ши­ре­ ње на по­ве­ќе па­за­ри. За­пом­не­те, брен­дот е ве­ту­ва­ње - ве­ту­ва­ње де­ка про­из­во­дот или ус­лу­га­та е ток­му тоа што ка­жу­ва­те де­ка е. Ко­га ста­ну­ва збор за брен­ди­ра­ње, ед­но не­га­тив­но искус­тво се па­ме­ти по­дол­го од кое би­ло по­зи­тив­но. „Ед­но не­га­тив­но искус­тво се мул­тип­ли­ци­ра сто­крат­но”, ве­ ли Рот. „Мо­ра по­сто­ја­но да вни­ма­ва­те”. Мо­же­те да раз­мис­ли­те во на­со­ка на кре­и­ ра­ње при­рач­ник за вра­бо­те­ни­те, ин­ве­сти­ ра­ње во обу­ка на ва­ши­от пер­со­нал, по­ сто­ја­но да има­те прет­ста­ва кол­ку бр­зо се ши­ри ва­ши­от биз­нис, за да се оси­гу­ри­те де­ка на­ви­сти­на ва­ши­от бренд го ис­по­ра­ чу­ва она што го има ве­те­но, без ог­лед на па­за­рот на кој ра­бо­ти­те.n

www.pretpriemac.mk www.yesincubator.org.mk www.gew.com.mk Дизајн на изданието: кома лаб.

bilten br7  

pretpriemac bilten br7

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you