Issuu on Google+

BESPLATEN ПРИМЕРОК

Глобалната недела на Претприемништво во акција [5]

Планирање иновации [6]

ПРЕТПРИЕМАЧ.МК Некомерцијално издание

Година 1 Број 2

Излегува еднаш месечно

Пет чекори до вашата креативност

Декември 2009

Креативноста како способност да се замисли или измисли нешто ново

НЕ­ГА­ТИВ­НИ СТА­ВО­ВИ КОИ ЈА БЛО­КИ­РА­АТ КРЕ­А­ТИВ­НО­СТА 1. О, не... проб­лем! Ре­ак­ци­ја­та на не­ кој проб­лем, нај­че­сто е по­го­лем проб­лем од са­ми­от проб­лем. Мно­гу лу­ѓе гле­да­ат да ги из­бег­нат проб­ле­ми­те, не раз­би­ра­ат де­ка проб­ле­мот прет­ста­ву­ва мож­ност. 2. Тоа не мо­же да се на­пра­ви! Ова е став на пре­да­ва­ње пред да поч­не бор­ба­ та. Пог­лед­не­те на­зад во исто­ри­ја­та, и си­те оние скеп­тич­ни из­ја­ви: “Чо­ве­кот не мо­же да ле­та”, “Чо­ве­кот ни­ко­гаш не­ма да оти­де во все­ле­на­та”, “Не­ма лек за таа бо­лест” и слич­но. Да­ли ќе се отка­же­те без бор­ба? 3. Јас не мо­жам да го на­пра­вам тоа! Мно­гу лу­ѓе мис­лат де­ка не мо­жат да ре­шат не­кој проб­лем за­тоа што не се до­вол­но па­ мет­ни, не се екс­пер­ти во тоа по­ле и слич­ но. Кој го из­мис­лил ави­о­нот? Ин­же­не­ри за ави­ја­ци­ја? Не, бра­ќа­та Wright (кои го из­ мис­ли­ле ави­он­ от) по­пра­ва­ле ве­ло­си­пе­ди. Ин­те­рес и по­све­те­ност на проб­ле­мот се ос­ но­ва­та. Мо­ти­ва­ци­ја­та е мно­гу по бит­на од ла­бо­ра­то­ри­ски апа­ра­ти. И за­пом­не­те: СЕ­ КО­ГАШ МО­ЖЕ ДА НАП­РА­ВИ­ТЕ НЕШ­ТО. Ду­ри и ко­га не мо­же­те комп­лет­но да го ре­ши­те проб­ле­мот, се­ко­гаш мо­же да на­пра­ви­те не­ што за да ја по­до­бри­те си­ту­а­ци­ја­та. 4. Јас не сум кре­а­ти­вен. Се­кој е кре­ а­ти­вен до одре­де­на ме­ра. Не­кои лу­ѓе се по­ве­ќе кре­а­тив­ни, не­кои по­мал­ку. Ме­ѓу­тоа, се­кој мо­же да ја раз­бу­ди сво­ја­та кре­а­тив­ ност са­мо ако мал­ку се по­тру­ди. Про­бај­те, ќе се из­не­на­ди­те кол­ку кре­а­тив­ни мо­же­те да би­де­те. 5. Што ќе мис­лат лу­ѓе­то? Еве не­кои при­ме­ри: Оби­чен чо­век: „Што пра­ви­те?“ Кре­ат­ и­вен чо­век: „ Го бо­ја­ди­су­ва­ме по­штен­ско­то сан­да­че.“

h

Ци­тат: „ Про­гре­сот е овоз­мо­ жен са­мо од оние кои мо­жат да под­не­сат да би­дат ис­ме­а­ни.“

g ва­ње од стра­на на про­фе­со­рот и не­го­ви­те ко­ле­ги. А, пог­лед­не­те што е FedEx де­нес. 6.

Мо­же­би не­ма да ус­пе­ам. То­мас Еди­сон, во не­го­ви­те оби­ди да нај­де со­вр­ ше­на жич­ка за обич­на си­ја­ли­ца, про­бал ду­ ри и не­за­мис­ли­ви ра­бо­ти, ка­ко на при­мер про­бал со му­ста­ќи­те на не­го­ви­от при­ја­тел. Се на се, про­бал со 1800 раз­лич­ни ра­бо­ти. Пос­ле око­лу 1000 оби­ди, не­кој го пра­шал да­ли е исфру­стри­ран од не­ус­пе­хот. На тоа 1. Спо­соб­ност: Ед­но­став­на де­фи­ни­ци­ја е де­ка кре­ат­ ив­но­ста е спо­соб­ност да се за­мис­ли тој од­го­во­рил, „ Се стек­нав со огром­но зна­ или из­мис­ли не­што но­во. Не е спо­соб­ност да се соз­да­де не­што од ни­што, ту­ку спо­соб­ност е­ње- знам 1000 ра­бо­ти кои не­ма да функ­ да се ге­не­ри­ра­ат но­ви идеи пре­ку ком­би­ни­ра­ње, ме­ну­ва­ње и сл. на по­стој­ни идеи. ци­о­ни­ра­ат.“ Се­кој чо­век е кре­а­ти­вен. Пог­лед­не­те ги де­ца­та, кол­ку се са­мо они кре­а­тив­ни. Кај во­зрас­ Стра­вот од не­ус­пех е ед­на од нај­го­ле­ми­ ни­те, кре­ат­ ив­но­ста нај­че­сто е по­тис­на­та од раз­ни при­чи­ни, но мо­же да би­де по­втор­но те преч­ки на кре­а­тив­но­ста. Ле­кот ле­жи во раз­бу­де­на.

ШТО Е КРЕ­А­ТИВ­НО­СТА?

про­ме­на на ва­ши­от став спре­ма не­ус­пе­хот. Не­ус­пе­си­те тре­ба да би­дат оче­ку­ва­ни и при­фа­те­ни, тие се ала­тки кои го по­ма­га­ ат па­тот до ус­пе­хот. Ка­ко што пи­шу­ва во „Нај­го­ле­ми­от тр­го­вец на све­тот“- Ни­ко­гаш не­мој да се сра­миш, ако се оби­деш, а не ус­пе­еш, за­што оној што ни­ко­гаш не ус­пе­ал, ни­ко­гаш не се ни оби­дел.

Ова е од­ли­ка са­мо на чо­ве­ко­ви­от ум. Ни­ ед­на ма­ши­на, ни­е­ден комп­ју­тер не мо­же да ви го до­ло­ви ова чув­ство на уба­ви­на, на ис­ пол­не­тост, на по­зи­тив­ни мис­ли. Кре­а­тив­но­ ста е од­ли­ка са­мо на чо­ве­кот. Му­дри­те лу­ѓе ни­ко­гаш не пре­ста­ну­ва­ат да раз­мис­лу­ва­ат. За­тоа, отво­ре­те го ва­ши­от ум и раз­мис­ле­те ка­ко мо­же да при­до­не­се­те кон уна­пре­ду­ 2. Од­не­су­ва­ње: Кре­ат­ ив­но­ста е исто та­ка од­не­су­ва­ње: да се при­фа­ти про­ме­на, да се ва­ње­то на ва­ша­та кре­а­тив­ност. Од­нос­но, про­чи­тај­те што ние ви ну­ди­ме ка­ко по­мош игра со идеи и мож­но­сти. по­лес­но да дој­де­те до кре­а­тив­ни идеи и до 3. Про­цес: Кре­ат­ ив­ни­те лу­ѓе ра­бо­тат на­пор­но и кон­ти­ну­и­ра­но за да ги по­до­брат иде­и­те и инс­пи­ра­ци­ја. n ре­ше­ни­ја­та. Спро­тив­но на ми­тот де­ка кре­ат­ ив­ни­те ре­ше­ни­ја се слу­чу­ва­ат слу­чај­но, по­сто­ јат мно­гу мал број на та­кви кре­а­тив­ни ре­ше­ни­ја. Кре­ат­ ив­на­та лич­ност по­сто­ја­но ра­бо­ти кон по­до­бру­ва­ње на не­го­ви­те/ неј­зи­ни­те идеи. Кре­ат­ ив­но­ста е мен­та­лен и со­ци­ја­лен про­цес кој вклу­чу­ва ге­не­ри­ра­ње на но­ви идеи, или кре­а­тив­но ком­би­ни­ра­ње по­ме­ѓу по­сто­еч­ки идеи и кон­цеп­ти. На­род­ски ка­жа­но, кре­ат­ ив­но­ ста е чин на соз­да­ва­ње не­што но­во. По­стои раз­ли­ка ме­ѓу кре­а­тив­но­ста и ино­ва­ци­ја­та. Ако кре­а­тив­но­ста е чин на соз­да­ва­ње но­ви идеи, кон­цеп­ти, ак­ции, ино­ва­ци­ја­та е про­це­сот на ге­не­ри­ра­ње и во­ве­ду­ва­ње во пра­кса на тие кре­ат­ ив­ни идеи. По­ра­ди тоа, че­сто во ком­па­ни­и­те тер­ми­нот ино­ва­ци­ја се од­не­су­ва на це­ли­от про­цес на ге­ не­ри­ра­ње кре­а­тив­ни идеи и кон­вер­ти­ра­ње во ко­рис­ни, вид­ли­ви ре­зул­та­ти, а кре­а­тив­но­ста са­мо ка­ко ге­не­ри­ра­ње на но­ви идеи од стра­на на ин­ди­ви­ду­ал­ци или гру­пи, ка­ко по­тре­бен че­кор во про­це­сот на ино­ва­ци­ја.

Оби­чен чо­век: „ Вие сте лу­ди!“ Кре­ат­ и­вен чо­век: „ А, за­што да не до­ да­де­ме мал­ку лук?“ Оби­чен чо­век: „ За­тоа што не пи­шу­ва во ре­цеп­тот.“ Кре­ат­ и­вен чо­век: „ Са­кам да ста­вам мал­ку во­да во мо­јот сок од пор­то­кал, мал­ку да ми го раз­ре­ди вку­сот.“ Оби­чен чо­век: „ Ти ка­жал ли не­кој де­ ка си чу­ден?“ Па, што мис­лат лу­ѓе­то? Во се­кој слу­чај, ве­ ќе збо­ру­ва­ат за те­бе. Ве­лат де­ка имаш го­ лем нос, имаш смеш­ни чев­ли или де­ка имаш чу­ден вкус за мом­чи­ња. Па, до­а­ѓа­ме до зак­лу­чо­кот, де­ка и ва­ка и та­ка збо­ру­ва­ат за те­бе, па ре­ла­кси­рај се и доз­во­ли тво­ја­та кре­а­тив­ност и ин­ди­ви­ду­ал­ност да из­ле­зат на по­вр­ши­на. Ре­чи­си се­кој кој при­до­нел на не­ка­ков на­чин за чо­веш­тво­то бил ис­ме­ван на не­ка­ков на­чин. Зе­ме­те го ка­ко при­мер ос­но­ва­чот на FedEx, кој ја пре­зен­ти­рал сво­ ја­та иде­ја за бр­за по­шта пред сво­јот про­ фе­сор на ко­леџ и се што до­бил би­ло ис­ме­

h

„... кре­а­тив­но­ста од стра­на на ин­ди­ви­ду­ал­ци и ти­мо­ви е по­чет­на точ­ка за ино­ва­ци­ја; пр­ви­от е по­тре­бен, но не и до­во­лен ус­лов за вто­ри­от че­кор“-Amabile and shermaine montefalco et al. (1996)

ПОЗИТИВНИ СТАВОВИ КОН КРЕТИВНОСТА

2

КАРАКТЕ­ РИСТИКИ НА КРЕАТИТИВНА ЛИЧНОСТ

3

ИНО­В А­Ц И­Ј АШТО, КА­К О, ЗО­Ш ТО?

6

ФИ­Н АН­С И­РАЊЕ НА ИНО­В А­Ц И­И ­Т Е

7

g Кре­ат­ ив­но­ста е по­да­рок за чо­веч­ки­от род. Таа не е не­што што мо­же да би­де соз­да­де­на од стра­на на чо­ве­кот. Во се­којд­нев­но­то жи­ве­е­ње ко­ри­сти­те комп­ју­те­ри, кал­ку­ла­то­ри и сл. И че­сто мис­ли­ме де­ка тие се по­до­бри од чо­ве­ко­ви­от ум. Раз­мис­лу­ва­ње­то, кре­а­тив­но­ста, чув­ства­та се ед­ни од мно­гу­те ра­бо­ти по кои чо­ве­кот се раз­ли­ку­ва од ма­ши­ни­те и тоа го Да ре­че­ме де­ка ќе доз­во­ли­те стра­вот од пра­ви су­пе­ри­о­рен во од­нос на нив. Се­га, за­тво­ре­те ги очи­те на 5 ми­ну­ти и раз­мис­ле­те за не­ус­пех да го во­ди ва­ше­то пре­зе­ма­ње на след­но­во: ри­зик и ва­ши­те оби­ди. Ќе про­ба­те са­мо три ра­бо­ти во го­ди­на­та за­што сте си­гур­ни де­ка Се на­о­ѓа­те на пре­крас­на ли­ва­да со зе­ле­на тре­ва и цве­ќи­ња во раз­лич­ни бои. Вие ше­та­те по ќе ус­пе­ат. На кра­јот на го­ди­на­та, ре­зул­та­ таа уба­ви­на и одед­наш за­поч­ну­ва да вр­не. По­ле­ка, ги чув­ству­ва­те кап­ки­те ка­ко неж­но го тот е 3:0 на стра­на­та на ус­пе­хот. Се­га, на­ до­пи­ра­ат ва­ше­то те­ло. А вие, раз­го­ва­ра­те со лич­но­ста ко­ја ја са­ка­те. ред­на го­ди­на, не се пла­ши­те од не­ус­пех и про­бу­ва­те 100ти­на ра­бо­ти. Не ус­пе­ва­те во Пос­ле ова, си­гур­но се чув­ству­ва­те уба­во и ис­пол­не­то. 70. Ре­зул­та­тот се­га е 30:70 на стра­на­та на не­ус­пе­хот. А, се­пак, 30 ус­пеш­ни за­да­чи се мно­гу по­до­бри од 3. А, за­мис­ле­те и кол­ку ра­бо­ти ќе на­у­чи­те од тие за­да­чи на кои не сте ус­пе­а­ле. Гре­шки­те не се за­бав­ни, но си­ гур­но се мно­гу по­уч­ни. n

ЧЕ­К О­Р И ЗА ПОД­ ДР­Ш КА НА ИНО­В А­Ц ИИ

8


2

Број 2 | Декември 2009

9 позитивни ставови кон креативноста

Mетоди за генерирање креативни резултати

Кре­а­тив­ни ме­то­ди

По­зи­тив­ни ста­во­ви кон кре­а­тив­но­ста 1. Љу­бо­пит­ност. Кре­ат­ ив­ни­те лу­ѓе са­ка­ат да зна­ат ра­бо­ти- раз­ лич­ни ра­бо­ти- са­мо кол­ку да ги зна­ат. Зна­е­ње­то не ба­ра при­чи­на. Пра­ша­ње­то од ти­пот на за­што са­ каш да го зна­еш тоа, на кре­а­тив­ на­та лич­ност и зву­чи чуд­но. Зна­ е­ње­то е че­сто ко­рис­но на чу­ден и не­о­че­ку­ван на­чин.

По­сто­јат не­кол­ку ме­то­ди за ге­не­ри­ра­ње кре­ат­ ив­ни ре­зул­та­ти. Еве не­кол­ку од нив:

1.

Ево­лу­ци­ја- Ова е ме­тод на рас­теч­ко по­ до­бру­ва­ње. Но­ви идеи се до­би­ва­ат од ста­ри­те, но­ви ре­ше­ни­ја про­из­ле­гу­ва­ат од по­сто­еч­ки­те, се­ка­ко, со по­до­брен ква­ли­ тет.

На при­мер, авто­мо­бил­ска­та ин­ду­стри­ја. Со се­кој нов мо­дел, пра­ве­ни се по­до­бру­ва­ња. Се­кој нов мо­дел е на не­кој на­чин по­до­бре­на вер­зи­ја на прет­ход­ни­от мо­дел. Овој вид на кре­а­тив­ност иде че­кор по че­кор, по­ле­ка соз­да­вај­ќи по­до­бре­на вер­ зи­ја, на­ме­сто создавање на не­што комп­лет­но но­во. За кре­а­тив­ни­те лу­ѓе не ва­жи пра­ви­ло­то “Ако не­кој проб­лем е ре­шен, мо­же да би­де за­бо­ра­вен”; за нив ва­жи пра­ви­ло­то “Не по­стои та­кво не­што ка­ко до­вол­ но по­до­бру­ва­ње”.

2.

На при­мер, ко­га пра­ви­те не­што што не­ма не­ка­ков ус­пех и ако не­кој слу­ ча­ен наб­љу­ду­вач ве пра­ша да­ли зна­е­те што пра­ви­те, ако му од­го­во­ ри­те не, и де­ка баш за­ра­ди тоа го пра­ви­те... вие сте на пат да ста­не­те кре­а­тив­на лич­ност жед­на за зна­е­ ње. Зна­е­ње­то, по­себ­но оп­што­то зна­е­ње, е по­треб­но за да мо­же кре­а­тив­но­ста да го по­стиг­не сво­јот ма­кси­мум. Нај­до­бри­те идеи до­а­ѓа­ ат од до­бро опре­мен ум. Ни­што не мо­же да из­ле­зе од ни­што.

3.

Ре­во­лу­ци­ја- Со овој ме­тод се до­а­ѓа до комп­лет­но но­ва иде­ја, за раз­ли­ка од ево­лу­тив­ни­от ме­тод, ка­де­што по­стој­ни­те идеи беа усо­вр­шу­ва­ни, ту­ка се ра­бо­ти за не­што ре­во­лу­ци­о­нер­но, не­што што го не­ ма на па­за­рот.

4.

Ре­ап­ли­ка­ци­ја- Не­што ста­ро се гле­да на нов на­чин. Овој ме­тод се од­не­су­ва на тоа ка­ко не­што ста­ро мо­же да се про­ме­ни и да до­бие но­ва на­ме­на.

Ка­ко до­да­ток на зна­е­ње­то, кре­а­ тив­ни­те лу­ѓе са­ка­ат да зна­ат зо­што. Кои се при­чи­ни­те по­за­ди не­кои од­ лу­ки, проб­ле­ми, ре­ше­ни­ја, на­ста­ ни, фа­кти итн? За­што е на овој, а не на оној на­чин? Или за­што да не се про­ба ова или она? Од­но­сот на љу­бо­пит­на­та лич­ност е по­зи­ти­вен,

ши­те проб­ле­мот и да ја по­до­бри­те си­ту­а­ци­ја­та.

Кол­ку по­ве­ќе проб­ле­ми, тол­ку по­ ве­ќе ре­ше­ни­ја, а со тоа и по­до­бру­ ва­ња. Ду­ри и прет­ход­но ре­ше­ни­те проб­ле­ми че­сто мо­жат да би­дат по­втор­но ре­ше­ни, на по­до­бар на­ чин. Кон­стру­ктив­но не­за­до­вол­на лич­ност че­сто по­мис­лу­ва: „ Ова е од­лич­но ре­ше­ние, но се пра­шу­вам да­ли по­стои не­кое дру­го ре­ше­ние кое ќе функ­ци­о­ни­ра уште по­до­бро (или ќе чи­ни по­мал­ку и сл.).“ Дру­га ка­ра­кте­ри­сти­ка на кон­стру­ ктив­но­то не­за­до­волс­тво е ужи­ва­ ње­то во пре­диз­ви­ци­те. Кре­а­тив­ ни­те лу­ѓе се жел­ни да ги те­сти­ра­ат сопс­тве­ни­те гра­ни­ци и гра­ни­ци­те на проб­ле­ми­те, са­ка­ат да ра­бо­тат на­пор­но, и не се отка­жу­ва­ат лес­но. 4. Ве­ру­ва­ње де­ка по­ве­ќе­то проб­ле­ми има­ат ре­ше­ние. На по­че­то­кот по ин­ту­и­ци­ја, а по­на­та­ка врз ба­за на искус­тво­то, кре­а­тив­ на­та лич­ност ве­ру­ва де­ка се­ко­гаш мо­же да се на­пра­ви не­што што ќе го ели­ми­ни­ра или ба­рем ќе по­мог­ не да се дој­де до не­кое ре­ше­ние. Проб­ле­ми­те се ре­ша­ва­ат со по­све­

6. Мож­ност да се ви­ди до­ бро­то во ло­шо­то. Кре­а­тив­ни­те раз­мис­лу­ва­чи, ко­га ќе се со­о­чат со не­кои си­ро­маш­ни ре­ше­ни­ја, не се обес­хра­бру­ва­ат, ту­ку си го по­ста­ ву­ва­ат пра­ша­ње­то „Што е до­бро во ова?“, за­тоа што мо­же да има не­што ко­рис­но ду­ри и во ло­ши­те идеи. И кол­ку мал­ку до­бро да има во се­то тоа, мо­же да се пре­тво­ри во до­бар ефект или во кра­ен слу­ чај, да се по­до­бри. 7. Проб­ле­ми­те во­дат кон по­ до­бру­ва­ња. Ста­вот на кон­стру­ ктив­но не­за­до­волс­тво по­сто­ја­но ба­ра проб­ле­ми и на­чи­ни на ре­ша­ ва­ње на тие проб­ле­ми, но че­сто­па­ ти проб­ле­ми­те до­а­ѓа­ат са­ми, без да ги ба­ра­ме. Но, та­кви­те не­о­че­ку­ва­ ни и не­са­ка­ни проб­ле­ми не се­ко­гаш се ло­ши, за­тоа што че­сто доз­во­лу­ ва­ат ре­ше­ни­ја кои го пра­ват све­тот по­до­бар откол­ку пред да се по­ја­ви тој проб­лем. На при­мер, зе­ме­те ко­га сте на тест или на ис­пит. Ко­га не­ма да го ре­ши­ те ка­ко што тре­ба, си ви­ка­те „Ле­ле, не!“. Но, вие има­те до­бра сли­ка за тоа што не го зна­е­те, од­нос­но она

На при­мер, не­ко­ја ста­ра ви­три­на. Кре­а­тив­на лич­ност мо­же да ја пребои, да ги из­ва­ди вра­тич­ки­те и да ја на­пра­ви уба­ва по­ли­ца за кни­ги.

5.

Про­ме­на на пра­вец- Овој ме­тод се слу­ чу­ва ко­га ќе се сме­ни пра­ве­цот на гле­да­ ње на проб­ле­мот. Ова че­сто се на­ре­ку­ва кре­а­тив­но про­ник­ну­ва­ње. Цел­та е да се ре­ши проб­ле­мот. Ако тоа по­драз­би­ра гле­да­ње на проб­ле­мот од дру­га перс­пе­кти­ва, то­гаш тоа е во ред. n

Син­те­за- Со овој ме­тод, две или по­ве­ќе идеи се ком­би­ни­ра­ни во но­ва иде­ја.

Соработката како клуч за успешна иновација

Со­ра­бо­ту­вај­те за да би­де­те ино­ва­тив­ни: Ка­ко во­деч­ки­те фир­ми ја ко­ри­стат ­ отво­ре­на­та ино­ва­ци­ја Од Paul Sloane Мно­гу ге­не­рал­ни ме­на­џе­ри гле­да­ат на со­ра­бо­тка­та ка­ко на клуч за ус­пеш­на ино­ва­ци­ја. Тие зна­ат де­ка не мо­жат да ги ос­тва­рат по­ста­ве­ни­те це­ли за ино­ва­ци­ја ко­ри­стеј­ќи единс­тве­но вна­треш­ни ре­сур­си. За­тоа ба­ ра­ат дру­ги ор­га­ни­за­ции со кои ќе ос­тва­рат парт­нерс­ тво. До­бар при­мер за ова се Mercedes и Swatch, кои со­ра­бо­ту­ваа за да го соз­да­дат авто­мо­би­лот Smart. Ко­га во Mercedes са­каа да соз­да­дат нов, ино­ва­ти­ вен град­ски авто­мо­бил, тие не склу­чи­ја парт­нерс­тво со друг про­из­ве­ду­вач на авто­мо­би­ли ту­ку ос­тва­ри­ја парт­нерс­тво со про­из­во­ди­тел на мо­дер­ни ча­сов­ни­ци. Две­те стра­ни во ова парт­нерс­тво до­не­соа раз­лич­ни ве­шти­ни и искус­тва во ти­мот за изра­бо­тка на но­во­то град­ско во­зи­ло.

Кре­ат­ ив­на со­ра­бо­тка Costa Coffee е син­џир на про­дав­ни­ци за ка­фе кој е лут кон­ку­рент на Starbucks и Café Nero на бри­тан­ски­от па­зар. Оваа ком­па­ни­ја по­стиг­на се­ри­о­зен ус­пех бла­ го­да­ре­ние на со­ра­бо­тка­та со дру­ги ком­па­нии. Costa соз­да­де кон­це­си­ја со клуч­ни парт­не­ри. Ме­ѓу се­гаш­ ни­те кон­це­си­ски парт­не­ри на Costa се и бан­ки­те Abbey National, W. H. Smiths and Ottakars про­дав­ни­ци­те за кни­ги ка­ко и Homebase DIY про­дав­ни­ци­те. Кон­це­си­ ски­те про­дав­ни­ци се ме­на­џи­ра­ни од ти­мот на Costa кој обез­бе­ду­ва ви­со­ко ква­ли­тет­но ка­фе и ус­лу­га за биз­ни­си кои са­ка­ат да им пру­жат не­што по­ве­ќе на сво­и­те кли­ен­ти. Во кон­це­си­ски­те про­дав­ни­ци, му­ ште­ри­и­те мо­жат да се опу­штат со ка­фе или не­што од по­ну­да­та на хра­на до­де­ка се од­мо­ра­ат од шо­пин­гот.

След­ни­от че­кор кој е по­ве­ќе од со­ ра­бо­тка се отво­ре­ни­те ино­ва­ции След­ни­от че­кор пос­ле со­ра­бо­тка­та е отво­ре­на­та ино­ ва­ци­ја. Ова е не­што на што се фо­ку­си­ра­ат ком­па­нии ка­ко Proctеr and Gamble, IBM и Kimberly-Clark за да по­стиг­нат ино­ва­тив­ни ре­ше­ни­ја. Отво­ре­на­та ино­ва­ ци­ја ја за­ме­ну­ва вер­ти­кал­на­та ин­те­гра­ци­ја на ино­ ва­тив­ни­те про­це­си во рам­ки­те на ед­на ком­па­ни­ја со мре­жа на со­ра­бот­ни­ци кои ра­бо­тат на про­е­кти за ино­ва­ции. Ко­ри­сте­ње­то на со­ра­бот­ни­ци мо­же да го за­бр­за про­це­сот, да ги на­ма­ли тро­шо­ци­те, да по­ну­ди по­ве­ќе ино­ва­тив­ни ре­ше­ни­ја и да го на­ма­ли вре­ме­то по­све­те­но на пла­си­ра­ње на про­из­во­дот на па­за­рот.

Со по­мош на отво­ре­на­та ино­ва­ци­ја Kimberly-Clark ус­ пеа да го на­ма­ли вре­ме­то по­треб­но за соз­да­ва­ње на но­ви про­из­во­ди за 30%. За са­мо 6 ме­се­ци со­ра­бо­тка со ед­на по­ма­ла ком­па­ни­ја, SunHealth Solutions, ус­пеа да го лан­си­ра про­из­во­дот Sunsignals. Sunsignals е са­ мо­леп­лив сен­зор кој ја ме­ну­ва бо­ја­та ко­га оној што го но­си е во опас­ност да из­го­ри на сон­це­то. Ко­ри­стеј­ќи отво­ре­ни ино­ва­ции Proctеr and Gamble се стре­ми 50% од сво­и­те ино­ва­ции да ги до­би­ва од над­во­реш­ни из­во­ри. Пр­ви­те ре­зул­та­ти се про­из­во­ ди ка­ко Mr. Clean Magic Eraser и Pringles Prints. Во 2005-та го­ди­на Kimberly-Clark склу­чи парт­нерс­тво со по­ве­ќе од 30 ком­па­нии ме­ѓу кои за за­ед­нич­ки раз­вој (joint-development), за­ед­нич­ки по­тфа­ти (joint ven­ tures), за­ед­нич­ка ди­стри­бу­ци­ја (ко-ди­стри­бу­ци­ја) и до­го­во­ри за ли­цен­ци­ра­ње. Во­деч­ки­те ком­па­нии одат на­пред соз­да­вај­ќи стра­те­гии за со­ра­бо­тка и отво­ре­ни ино­ва­ции. Еве не­кол­ку клуч­ни че­ко­ри за ус­пех на отво­ре­ни­те ино­ва­ции: ~~ Се­ко­ја вклу­че­на стра­на тре­ба да де­фи­ни­ра што са­ка да до­бие од тој од­нос / од тоа парт­нерс­тво. ~~ Мо­ра да би­де јас­но кој е сопс­тве­ник на автор­ски­ те пра­ва во таа ре­ла­ци­ја. ~~ Се­ко­ја стра­на тре­ба да наз­на­чи од­го­вор­но ли­це кое ќе би­де од­го­вор­но за ус­пе­хот на парт­нерс­ тво­то. ~~ Тре­ба уште на по­че­то­кот да се де­фи­ни­ра­ат клуч­ ни­те об­вр­ски, оче­ку­ва­ња и важ­ни­те ра­бо­ти. ~~ Искре­но­ста и до­вер­ба­та се гра­дат врз јас­на ко­ му­ни­ка­ци­ја – осо­бе­но ко­га се чи­ни де­ка це­ли­те се те­шко ос­твар­ли­ви. ~~ На­пра­ве­те до­бар пра­вен до­го­вор. Paul Sloane пи­шу­ва и го­во­ри за ли­дерс­тво­то и ино­ ва­ци­и­те. Тој е автор на кни­га­та „Innovative Leader“ („Ино­ва­ти­вен ли­дер“) об­ја­ве­на од Kogan-Page.

не е де­стру­кти­вен и не реф­ле­кти­ра скеп­ти­ци­зам и не­га­тив­ност. По­ста­ву­вај­те пра­ша­ња на си­те. По­ста­ву­вај­те исти пра­ша­ња на раз­лич­ни лу­ѓе за да мо­же­те да ги спо­ре­ди­те од­го­во­ри­те. Пог­лед­не­те не­кои об­ла­сти на зна­е­ње ка­де мо­ же­те да на­у­чи­те не­што но­во. 2. Пре­диз­вик. Љу­бо­пит­ни­те лу­ѓе са­ка­ат да ги иден­ти­фи­ку­ва­ат и да ги пре­диз­ви­ку­ва­ат прет­по­ста­вки­ те по­за­ди се­ко­ја иде­ја, пред­лог, проб­лем... За нив, пре­диз­ви­кот е мен­тал­на веж­ба. 3. Кон­стру­ктив­но не­за­до­волс­ тво. Не се мис­ли на „кен­ка­во“ не­ за­до­волс­тво, се мис­ли на по­тре­ба­ та за по­до­бру­ва­ње и пред­ла­га­ње на ме­тод ка­ко да се по­стиг­не тоа по­до­бру­ва­ње. Кон­стру­ктив­но­то не­за­до­волс­тво е по­зи­тив­но, ен­ту­ зи­ја­стич­ко не­за­до­волс­тво, ја реф­ ле­кти­ра мис­ла­та „Еј, па јас знам на­чин ка­ко тоа да го на­пра­вам по­ до­бро.“ Кон­стру­ктив­но­то не­за­до­волс­тво е не­оп­ход­но за кре­а­тив­на лич­ност ко­ја ре­ша­ва проб­ле­ми, за­тоа што ако сте за­до­вол­ни со се ка­ко што е, не­ма да про­ме­ни­те ни­што. Са­мо то­гаш ко­га ќе по­чув­ству­ва­те не­за­ до­волс­тво, ко­га ќе ви­ди­те проб­ лем, ќе до­би­е­те жел­ба да го ре­

те­ност на вре­ме и енер­ги­ја, и та­му ка­де­што по­стои таа по­све­те­ност, ско­ро ни­што не е не­воз­мож­но. 5. Од­ло­жу­ва­ње на кри­ти­ки. Мно­гу но­ви идеи, за­тоа што се но­ви и не­поз­на­ти, че­сто се пер­це­пи­ра­ат ка­ко чуд­ни, би­зар­ни... за да по­ доц­на се дој­де до зак­лу­чок де­ка се од­лич­ни идеи. Не­кои идеи, се на­ ви­сти­на чуд­ни и би­зар­ни, но во­дат кон пра­ктич­ни, уба­ви, еле­гант­ни не­шта. Мно­гу е важ­но за кре­а­тив­ на­та лич­ност да има спо­соб­ност да ги од­ло­жи кри­ти­ки­те, да има отво­ рен став кон иде­и­те и да из­бег­не да ги осу­ду­ва уште на са­ми­от по­че­ток. Мно­гу од де­неш­ни­те ала­тки без кои не мо­же­ме да си го за­мис­ли­ ме жи­во­тот, би­ле кри­ти­ку­ва­ни ко­га би­ле прет­ста­ве­ни уште ка­ко иде­ја: ра­ди­о­то, те­ле­ви­зи­ја­та, теф­лон­ ски тав­чи­ња, бри­ша­чи за пен­ка­ло, комп­ју­тер... си­те тие би­ле кри­ти­ку­ ва­ни, а пог­лед­не­те до кој сте­пен се упо­тре­бу­ва­ат де­нес. За­пом­не­те де­ка: 1. Не­ко­ја иде­ја мо­же да изг­ле­да ка­ко до­бра иде­ја са­мо отка­ко ќе ви ста­не по­поз­на­та или ќе поч­не­те да ја гле­да­те во не­кој друг кон­текст 2. Ду­ри и нај­лу­да­та иде­ја мо­же да се упо­тре­би ка­ко от­скоч­на да­ска за не­ко­ја дру­га пра­ктич­ на, ефи­кас­на иде­ја.

што сте го згре­ши­ле на те­стот (ис­ пи­тот) и тоа ви да­ва мож­ност да го на­у­чи­те. Вие сте свес­ни за сво­е­то зна­е­ње во по­ве­ќе де­та­ли откол­ку пред да го на­пра­ви­те те­стот (ис­ пи­тот). 8. Проб­ле­мот мо­же да би­де ре­ше­ние. Она што ед­на лич­ност го опи­шу­ва ка­ко проб­лем, за дру­га мо­же да би­де ре­ше­ние. Кре­а­тив­ни­ те раз­мис­лу­ва­чи, ко­га се со­о­че­ни со не­кој проб­лем, си го по­ста­ву­ва­ ат пра­ша­ње­то „Да­ли има не­што до­ бро во овој проб­лем?“ Во мо­мен­тот ко­га ќе би­де­те спо­соб­ни да нај­де­те не­што по­зи­тив­но во не­кој проб­лем, вие сте го ре­ши­ле по­ло­ви­на. 9. Проб­ле­ми­те се ин­те­рес­ни и емо­тив­но при­фат­ли­ви. Мно­ гу лу­ѓе не се со­о­чу­ва­ат со сво­и­те проб­ле­ми, ту­ку са­мо ја вр­тат гла­ва­ та и се пра­ват де­ка проб­ле­мот не по­стои- со нив­на­та ко­ла, нив­но­то де­те, се­ед­но. Ка­ко ре­зул­тат на тоа, че­сто проб­ле­мот ги до­ве­ду­ва до лу­ди­ло та­кви­те лу­ѓе. Кре­а­тив­ни­те лу­ѓе гле­да­ат на проб­ ле­ми­те ка­ко на ин­те­рес­ни пре­диз­ ви­ци. Проб­ле­ми­те не се страш­ни ѕве­ро­ви; тие се до­стој­ни про­тив­ни­ ци на кои тре­ба да им се воз­вра­ти уда­рот. Ре­ша­ва­ње­то на проб­ле­ми­ те е за­бав­но, по­уч­но, на­град­но, и нај­бит­но, ви го кре­ва его­то.n


3

Број 2 | Декември 2009

Истражување за влијанието на работењето во странство на креативноста

Жи­ве­е­ње­то и ра­бо­те­ње­то во ­ странс­тво ја бу­ди кре­а­тив­но­ста

Спо­ред ед­но на­уч­но ин­тер­на­ци­о­нал­но истра­жу­ва­ње за до­ка­жу­ва­ ње на вр­ска­та по­ме­ѓу пре­се­лу­ва­ње­то во дру­га зем­ја и кре­а­тив­ но­ста е до­ка­жа­но де­ка жи­ве­ењ ­ е­то во дру­га зем­ја им по­ма­га на лу­ѓе­то во раз­ви­ва­ње на нив­ни­те умо­ви и искус­тва. Истра­жу­ва­чи­те по­твр­ди­ле де­ка по­стои сил­на вр­ска по­ме­ѓу жи­ве­ е­ње­то во дру­га зем­ја и кре­а­тив­но­ста, но тоа не до­ка­жу­ва де­ка адап­ти­ра­ње­то кон но­ва­та кул­ту­ра е при­чи­на лу­ѓе­то да ја раз­ви­јат сво­ја­та кре­а­тив­ност. Во еден дел од истра­жу­ва­ње­то не­кол­ку сту­ ден­ти има­ле за за­да­ча да ре­шат кла­си­чен проб­лем на кре­а­тив­ но­ста со што би­ле за­поз­на­е­ни со 3 пред­ме­ти на ма­са сме­сте­на вед­наш до ѕи­дот: све­ќа, ки­брит и ку­ти­ја со клин­чи­ња. Клин­чи­ња­та

слу­жат за при­ка­чу­ва­ње на све­ќа­та за ѕи­дот та­ка што све­ќа­та ќе го­ри ис­пра­ве­но, а во­со­кот не­ма да ка­пе на ма­са­та или по­дот, а пра­вил­но­то ре­ше­ние ја вклу­чу­ва и ку­ти­ја­та од клин­ци­те ко­ја тре­ба да пос­лу­жи ка­ко др­жач за све­ќа и да се при­ка­чи на ѕи­дот. Ре­ше­ ни­е­то на овој проб­лем е од­лич­на мер­ка за кре­тив­но­ста за­тоа што вклу­чу­ва мож­ност на пред­ме­ти­те да им се да­дат раз­лич­ни функ­ ции од во­о­би­ча­е­ни­те. Истра­жу­ва­ње­то по­ка­жа­ло де­ка сту­ден­ти­те кои по­дол­го вре­ме сту­ди­ра­ле и жи­ве­е­ле во странс­тво нај­бр­гу до­ а­ѓа­ле до ре­ше­ни­е­то. n прев­зе­ме­но од www.interesno.com.mk

Упорност, флексибилна фантазија и верување дека грешките се добредојдени

По­зи­тив­ни од­не­су­ва­ња на кре­а­тив­ни­те лу­ѓе 1. Упор­ност. По­ве­ќе­то лу­ѓе не ус­пе­ва­ат да ре­шат не­кој проб­ лем, за­тоа што по­ми­ну­ва­ат де­вет ми­ну­ти ре­ша­вај­ќи го, а тој ба­ра 10 ми­ну­ти за да се ре­ши. Кре­а­тив­но­ста и ре­ша­ва­ње­то на проб­ле­ ми­те се на­пор­на ра­бо­та и ба­ра­ат при­ме­на на вре­ме и енер­ги­ја. Не по­стои бр­за и лес­на тај­на. Ви тре­ба зна­е­ње кое се стек­ну­ва пре­ку уче­ње и истра­жу­ва­ње. Би­де­те ка­ко То­мас Еди­сон, чо­ве­кот кој ја про­на­шол си­ја­ли­ца­та. Тој на­пра­вил пре­ку 1000 оби­ди пред да дој­ де до си­ја­ли­ца­та ка­ква што ја зна­ем ­ е де­нес. Ко­га го пра­ша­ле да­ ли се­кој не­ус­пех ве де­мо­ти­ви­ра­ше, тој од­го­во­рил: „Не, се­га знам 1000 на­чи­ни кои не функ­ци­о­ни­ра­ат.“ 2. Фле­кси­бил­на фан­та­зи­ја. Кре­а­тив­ни­те лу­ѓе не­ма­ат проб­лем со има­ги­на­ци­ја­та и со та­ка­на­ре­че­ни чуд­ни, ди­ви, не­за­мис­ли­ви мис­

ли, до­кол­ку тоа ги сти­му­ли­ра. За вре­ме на ко­ри­сте­ње на тех­ни­ка­ та на­ре­че­на „бу­ра од идеи“ (brainstorming), тие да­ва­ат се­ка­кви идеи. Којз­нае ко­ја од тие по­доц­на ќе се по­ка­же ка­ко ус­пеш­на. 3. Ве­ру­ва­ње де­ка гре­шки­те се до­бре­дој­де­ни. Мо­дер­но­то оп­штес­тво не­ка­ко ја има на­мет­на­то дог­ма­та де­ка единс­тве­на­та ра­бо­та ко­ја е не­о­прост­ли­ва е не­ус­пе­хот или пра­ве­ње­то гре­шка. Всуш­ност, не­ус­пе­хот е мож­ност; а гре­шки­те по­ка­жу­ва­ат де­ка не­ што е на­пра­ве­но. Кре­а­тив­ни­те лу­ѓе не гле­да­ат на гре­шки­те ка­ко на не­га­тив­но­сти. Еден аме­ри­кан­ски ге­не­ра­лен ди­ре­ктор на го­ле­ма кор­по­ра­ци­ја ги пре­ду­пре­ду­ва сво­и­те но­во­вра­бо­те­ни ли­ца: „Гле­дај­ те да на­пра­ви­те раз­у­мен број на гре­шки.“ Гре­шки­те се по­уч­ни и во­дат кон ус­пех- за­тоа што зна­чат де­ка пра­ви­те не­што. n

ПРОФЕСИОНАЛНА ПОМОШ

СО ГРАНТОВИ И ТЕНДЕРИ! Консалтинг Македонија (КМ) е менаџмент консултантска компанија која обезбедува: „„ експертска помош при аплицирање за европски и други развојни фондови „„ воспоставување односи со донатори „„ пишување проектни апликации „„ евалуации, анализи, истражувања, корпоративна филантропија, „„ односи со јавноста „„ обуки за раководење со европски и други фондови, меѓународна соработка, и добро управување „„ посредување при идентификување на консултанти „„ истражување на пазар во Македонија и странство www.consulting-macedonia.com, office@consulting-macedonia.com

Компарација

Ка­ра­кте­ри­сти­ки на критичкото ­ нас­про­ти кре­а­тив­но­то ­ раз­мис­лу­ва­ње Кри­тич­ко раз­мис­лу­ва­ње

Кре­а­тив­но раз­мис­лу­ва­ње

Ана­ли­тич­ко

Ге­не­ра­тив­но

Кон­вер­гент­но

Ди­вер­гент­но

Вер­ти­кал­но

Ла­те­рал­но

Ве­ро­јат­ност

Мож­ност

Оцен­ка

Од­ло­же­на оцен­ка

Фо­ку­си­ра­но

Ди­фу­зи­ра­но

Об­је­ктив­но

Суб­је­ктив­но

Ба­ра­ње од­го­вор

Да­ва­ње од­го­вор

Ле­ва стра­на на мо­зо­кот

Дес­на стра­на на мо­зо­кот

Вер­бал­но

Ви­зу­ел­но

Ли­не­ар­но

Асо­ци­ја­тив­но

Ар­гу­мен­ти­ра­ње

Ино­ва­ци­ја

“Да, но...”

“Да, и...”

Ка­ра­кте­ри­сти­ки на кре­а­тив­на лич­ност ~~ Љу­бо­пит­на ~~ Ба­ра проб­ле­ми ~~ Ужи­ва во пре­диз­ви­ци ~~ Оп­ти­ми­стич­ки раз­мис­лу­ва ~~ Спо­соб­ност да не осу­ду­ва ~~ Раз­ви­е­на има­ги­на­ци­ја ~~ Гле­да на проб­ле­ми­те ка­ко на мож­но­сти ~~ Гле­да на проб­ле­ми­те ка­ко ин­те­рес­на по­ја­ва ~~ Проб­ле­ми­те се емо­ци­о­нал­но при­фат­ ли­ви ~~ Ги пре­диз­ви­ку­ва прет­по­ста­вки­те ~~ Не се отка­жу­ва лес­но, ра­бо­ти на­пор­ но. n


4

Број 2 | Декември 2009

Ограничувања кои самите си ги поставуваме

За секој проблем има решение

Ми­то­ви за кре­а­тив­но­то раз­мис­лу­ва­ње и ре­ша­ва­ње на проб­ле­ми­те

Мен­тал­ни бло­ка­ди за креативнoто раз­мис­лу­ва­ње и ре­ша­ва­ње

на проб­ле­ми­те

1. Пре­дра­су­ди. Ка­ко по­ми­ ну­ва вре­ме­то, ка­ко ние ста­ ре­е­ме, има­ме се по­не­ос­но­ва­ ни идеи за не­шта­та. Овие пре­дра­су­ди, нај­че­сто, не спре­чу­ва­ат да ви­ди­ ме над она што ве­ќе ни е поз­на­то. Тие не спре­ чу­ва­ат да ја ви­ди­ме и при­фа­ти­ме про­ме­на­та и на­пре­до­кот.

1. Се­кој проб­лем има са­мо ед­но ре­ше­ние (или еден од­го­вор). Цел­та на се­кој проб­лем е да се ре­ши исти­от, а проб­ле­ми­те мо­жат да се ре­шат на раз­лич­ни на­чи­ни. Ако откри­е­те ре­ше­ние кое функ­ци­о­ни­ра, тоа е до­бро ре­ше­ние. Мо­же­би по­сто­јат и дру­ги ре­ше­ни­ја ос­мис­ле­ни од дру­ги ли­ца, но тоа не зна­чи де­ка Ва­ше­то ре­ше­ние е по­греш­но. 2. Нај­до­бри­от од­го­вор/ре­ше­ние/ме­тод е ве­ќе откри­ен. Пог­лед­не­те ја исто­ри­ја­та на се­кое ре­ше­ние и ќе ви­ди­те де­ка по­до­бру­ва­ња, но­во ре­ше­ние, но­ви од­ го­во­ри, по­сто­ја­но се ја­ву­ва­ат. Кој е нај­до­бри­от на­чин да ги пре­не­се­те Ва­ши­те збо­ро­ви на хар­ти­ја? Комп­ју­тер за обра­бо­тка на текст? Да­ли е тоа пос­лед­на­та ино­ва­ ци­ја? А, што е со пре­поз­на­ва­ње на гла­сот, или чи­та­ње на мис­ли? На се­којд­нев­на ба­за, не­кои ре­ше­ни­ја по­сто­јат ка­ко та­ кви од исто­ри­ски при­чи­ни: се­ко­гаш се пра­ве­ле на тој на­чин. На при­мер, за­што по­сто­јат вр­вки­те на па­ти­ки­те, ко­га тех­но­ло­ги­ја­та е оти­де­на мно­гу по­да­ле­ку од тоа? Ме­ѓу­тоа, тоа е тра­ди­ци­о­нал­ни­от на­чин на функ­ци­о­ни­ ра­ње на си­те лу­ѓе.

3. Кре­ат­ ив­ни­те од­го­во­ри се комп­лекс­ни од ас­ пект на тех­но­ло­ги­ја. Са­мо не­кол­ку проб­ле­ми ба­ра­ат комп­лекс­ни тех­но­ло­шки ре­ше­ни­ја. По­ве­ќе­то проб­ле­ми ба­ра­ат са­мо мис­лов­но ре­ше­ние и лич­на ак­ци­ја. 4. Иде­и­те или до­а­ѓа­ат или не. Ни­што не мо­ же да по­мог­не. Ова е уште еден мит за кре­а­тив­но­ то раз­мис­лу­ва­ње. По­сто­јат еден куп ус­пеш­ни тех­ни­ки за сти­му­ли­ра­ње на идеи, кои функ­ци­о­ни­ра­ат. Се­кој е кре­а­ти­вен и го има тоа во се­бе, се што тре­ба е да се пот­тик­не. n

h Се­кој е кре­а­ти­вен и го има тоа во се­бе, се што тре­ба е да се пот­тик­не g

Kompjuterska laboratorija za iznajmuvawe

koja se nao|a vo ramkite na PSM Fondacija e opremena so najsovremena tehnika i moderen mebel, pretstavuva vistinskoto mesto za odr`uvawe na va{ite obuki, treninzi i prezentacii.

Lokacija

Tehni~ka oprema

Kompjuterskata laboratorija se nao|a ramkite na PSM Fondacija, vo naselbata Avtokomanda, pozadi crkvata sv. Arhangel Mihail, adresa Arhimedova bb (reon 60).

12 desktop DELL kompjuteri so slednata konfiguracija: Intel Pentium Dual Core 2.20GHz,800MHz FSB, 1MB L2 Cache; Memory 2.0GB 800MHz (1x2GB); HDD 160GB 7200rpm, SATA II; 16x DVD+/-RW; Integrated Graphics; Integrated Audio ; LAN 100/1000; USB 2.0;OS English Windows Vista Business SP1, licenciran Kompjuterski kameri i slu{alki; Internet; LCD proektor i platno; SAMSUNG LCD televizor; 2 klima uredi

Kapacitet na salata • •

Kompjuterska obuka 12 lica Treninzi 25 lica

Povr{ina 45m²

Koristewe na prostorot so kompjuterskata oprema Koristewe na prostorot bez kompjuterskata oprema

15 € 10 €

(So koristewe nad 40 ~asa mese~no dobivate 10% popust na celiot mese~en iznos)

Rezervirajte na info@yesincubator.org.mk

dizajn: www.koma.com.mk

Cena po ~as

2. Функ­ци­о­нал­на оп­ сед­на­тост. Не­ко­гаш сме оп­сед­на­ти со име­то на не­кој пред­мет, а не со функ­ци­ја­та ко­ја ја вр­ши. На при­мер, џо­гер. Спо­ред на­ша­та пер­цеп­ци­ја, тој се ко­ ри­сти са­мо за бри­ше­ње по­до­ви, а не по­мис­лу­ва­ме де­ка би мо­жел да се ко­ри­сти за бри­ше­ње па­ја­жи­ на од та­ва­ни, за пер­е­ње на ко­ла­та, при ае­ро­бик веж­би и сл. На при­мер, ко­га те­ле­фо­нот се по­ја­ви за прв­пат, не­кои од те­ле­граф­ски­те ком­па­нии се пов­ле­коа, ви­кај­ќи де­ ка тоа не е нив­ни­от биз­нис. На­ме­ сто да се пов­ле­чат, мо­же­ло да си ре­чат „Еј, па ние сме во ко­му­ни­ ка­ци­ски­от биз­нис, еве нов на­чин на ко­му­ни­ка­ци­ја“. Во тој слу­чај, овие те­ле­граф­ски ком­па­нии ќе рас­теа, на­ме­сто што изу­мреа. Оваа оп­сед­на­тост се слу­чу­ ва и со лу­ѓе­то. За­мис­ле­те го Ва­ши­от авто­ме­ха­ни­чар на те­ле­ви­зи­ја, про­мо­ви­ра кни­ га?!? Сте­ре­о­ти­пи­те се не­кој на­ чин на функ­ци­о­нал­на оп­сед­на­тост. За­мис­ле­те са­мо кол­ку лу­ѓе би се из­нас­ме­

а­ле на пла­ву­ша ко­ја го ци­ти­ра Ари­сто­тел. Че­сто, доз­во­лу­ва­ме са­мо кра­ток оп­сег на од­не­су­ва­ње кај не­кои лу­ѓе, ба­зи­ра­но на пре­дра­су­ди, сте­ре­о­ти­пи и сл. Ме­ѓу­тоа, се­те­те се на изре­ка­та: „Цел­та не мо­јот жи­вот не е да жи­ве­ам спо­ред Ва­ши­те оче­ку­ва­ња.“ 3. На­у­че­на бес­по­мош­ност. Ова е чув­ ство­то де­ка не­ма­те ала­тки, зна­е­ње, ма­те­ри­ја­ли, спо­соб­ност да на­пра­ви­те не­што, па не се ни оби­ду­ва­те. Лу­ѓе­то се на­у­че­ни да се пот­пи­ра­ат на дру­ги ско­ ро за се. Раз­мис­лу­ва­ме огра­ни­че­но и се ли­ми­ти­ра­ме се­бе­си. Но, зна­е­те, мо­же­ме да ко­му­ни­ци­ра­ме со све­тот. Ако ви се по­треб­ни ин­фор­ма­ции, по­сто­јат биб­ли­ о­те­ки, кни­жар­ни­ци, при­ја­те­ли, про­фе­со­ ри и се­ка­ко, Ин­тер­нет. По­сто­јат и мно­гу ор­га­ни­за­ции со адре­си, те­ле­фо­ни, веб сај­то­ви. Ако сте тех­но­ло­шки огра­ни­че­ ни, мо­же­те да на­у­чи­те... мо­же­те да на­ у­чи­те да го­тви­те, да ши­е­те, да ко­ри­сти­те комп­ју­тер. Мо­же­те да на­у­чи­те би­ло што. Се што ви тре­ба е мо­ти­ва­ци­ја и по­све­те­ ност. Мо­же­те да на­у­чи­те да пи­ло­ти­ра­те, да во­зи­те ка­ми­он, да нур­ка­те, да по­пра­ ва­те ко­ла- би­ло што. 4. Пси­хо­ло­шки бло­ка­ди. Не­кои ре­ше­ ни­ја не ги зе­ма­ме во пред­вид са­мо за­тоа што ни се од­бив­ни. Но, и тие од­бив­ни ре­ше­ни­ја мо­же да би­дат ко­рис­ни ако го ре­шат ва­ши­от проб­лем. Ја­де­ње гу­ште­ ри и ска­кул­ци и се­ка­кви бу­бач­ки, зву­чи од­врат­но, но ако сте во ди­ви­на и ако од тоа за­ви­си ва­ши­от жи­вот, тоа е до­ бро ре­ше­ние. Пси­хо­ло­шка­та бло­ка­да ве спре­чу­ва да на­пра­ви­те не­што са­мо за­тоа што не зву­чи до­бро. Над­ми­ну­ва­ње­то на овие бло­ка­ди мо­же да би­де мно­гу ко­рис­ но за вас. n


5

Број 2 | Декември 2009

Мал преглед на случувањата на Глобалната недела на претприемништво

Глобалната Недела на Претприемништво во акција да разговарам со присутните, сите неодамна дипломирани студенти, сите невработени, а со универзитетски дипломи од финансии, сметководство и маркетинг. Во Македонија, талентираните луѓе се чини дека имаат тенденција да ја напуштаат земјата, со цел да најдат работа, што предизвикува сериозен проблем со одлив на мозоци. Подоцна тој ден се вратив во инкубаторот. Ако сакате да дознаете повеќе за инкубаторот, посетете ја нивната веб страна www.yesincubator.org.mk. Тие добиле нешто пари за да го започнат овој проект. Зошто сме сите толку добри во започнување работи, а не помагаме со нивната одржливост кога веќе проектот се реализирал и одлично работи? Ова е реалност насекаде во светот. Овој инкубатор е основан од СИНТЕФ (Норвешка НВО) и ФИООМ. СИНТЕФ сега се повлекува. Нашите дискусии беа во насока на изградба на одржлива организација. Понекогаш ми изгледа дека ги имам истите разговори секаде. Отидов на ручек со Фани и Лидија. Фани работи за ИОО (Институт Отворено Општество) и нашата прва соработка беше во Охрид на обуки за жени. Мојот преведувач таму беше Лидија. Тие ми останаа пријатели во последниве девет години. Подоцна малку и поработивме на планирањето за Македонскиот центар за европски обуки (МЦЕО). Мисијата беше како да и се помогне на Македонија на патот кон ЕУ. И докаде стигнале досега.

Џоан Гилман од канцеларијата за Корпоративни односи и Училиштето за бизнис во Вискосин, САД, е на пат кон Македонија, со цел да присуствува на Глобалната Недела на Претприемништво 2009 – Македонија. Ова се нејзините искуства од соработката со Фондацијата Претприемачки Сервис за Млади (ПСМ). Дописи од Македонија Од Џоан Гилман

Ќе биде многу интересно да се гледа влегувањето на Македонија во Европската Унија. Кога веќе ќе бидат дел од ЕУ се ќе почне да се менува, а посебно цените ќе почнат да растат. Само што прошетав по аеродромот во Цирих и не можам да поверувам колку е се скапо. Мало еспресо чини 7.50 долари. Со оглед на цените и курсната листа, нема да одам во шопинг... иако видов една прекрасна чанта која чини 3000 евра, или околу 4500 долари(!)

Сабота, 21 ноември

Ова беше одлично искуство.

Вчера бев многу зафатена. Беше втор ден од дводневната конференција, а мојата презентација беше во 11 часот. Темата беше поврзана со бизнис инкубаторите и нивните станари (почетните бизниси).

Петок 20 ноември

Еден млад човек, 22 години, беше особено интересен. Тој го започнал неговиот бизнис додека се запишувал на факултет и веќе освоил многу награди. Тој штотуку се имаше вратено од патување во Бразил каде присуствувал на конференција посветена на иновативноста. На ова патување сите трошоци му биле покриени. Неговиот бизнис модел инволвира рекламирање на мобилни телефони за оние кои се зачлениле, а во моментов има 10,000 корисници во неговата база. На прашањето како му оди со бизнисот, Ова е изработка на една компанија – виртуелна тој ми одговори дека веќе најмил директор членка на ПСМ инкубаторот кој ја води компанијата, бидејќи тој сега работи за холандска компанија за плата која не можел да ја одбие. Јас вклучив неколку фотографии од уметноста која е произведена од еден од бизнисите во овој инкубатор. Како благодарност за мојот придонес, компанијата пријатно ме изненади со една од нивните прекрасни брезлетни.

Денес денот започна рано, со аларм за будење во 03.15 часот, такси во 04.00 часот и лет во 05.20 часот. Во моментов чекам на аеродромот во Цирих, па си помислив да напишам нешто дополнително за моето искуство. Ако Македонија има намера да биде успешно конкурентна на глобалниот пазар, мора да го смени нејзиниот пристап кон нештата. Потребно е да се повеќе насочени кон користење на ставот “Да, ние можеме”. Одовде и потребата за подобар проектен менаџмент во сите компании. Исто така, многу е важно и да не се чека секогаш од владата да спасува некого или нешто. Големи Европски компании навлегуваат на македонскиот пазар со голема брзина и доколку не се балансира со растечки домашни компании и бизниси, ова може да предизвика несакани последици за бизнис секторот во Македонија.

Не ми се верува како брзо помина оваа недела. Денес е мојот последен ден во Македонија. Во сабота, ќе патувам скоро цел ден, па ќе ги пишувам моите финални забелешки со кои ќе ја сумирам целата недела, но тоа ќе биде во недела од САД. Вчера беше ПРЕКРАСНО!! Пешачев до центарот каде се одржување конференцијата, каде дневната програма беше посветена на инвестициската спремност. Говорниците беа одлични, вклучувајќи го првиот човек на УСАИД проектот, неколку говорници од ИКТ секторот и одличен млад претприемач. Останатите говорници беа од Босна, Србија, Бугарија, Романија, Словенија и секако од Македонија. На кратко разговарав со заменик-претседателот на маркетинг секторот на SEAVUS, најголемата ИТ компанија во Македонија, во врска со правење на некоја тренинг програма за продажба која е многу потребна во Македонија. Ја имам неговата бизнис картичка и ќе го контактирам кога ќе се вратам за да го финализираме разговараното. Ручекот беше во 14.45 часот, а јас за жал морав да заминам веднаш потоа, со што го испуштив говорот на извршниот директор на Бугаркста мрежа на бизнис ангели. За среќа, ја имам неговата бизнис картичка и планирам да го поврзам со мрежата на бизнис ангели од Висконсин. Имаше премногу говорници, а премалку време да се искажат сите, но тоа беше извонредна сесија. По ручекот, одржав обука за поврзување со деловни контакти (networking) на Америчкиот Универизитет. Мислев дека ќе има околу 20 присутни студенти, но стотици влегоа во просторијата. Од таму заминав со брошура и бев замолена да се пријавам да предавам таму. Во нивната МБА програма, секој предавање на одредена тема трае по две недели. Тоа би можело да биде забавно! Мојот пријател Зоран пристигна на крајот од часот да ме однесе на вечера во Јапонскиот ресторант во Скопје. Милица и Љупчо ни се придружија и зборувавме и зборувавме...Се надевам дека обајцата ќе дојдат во Мадисон оваа пролет да ги видат нашите инкубатори и да имаат средба со мрежата на ангели на Висконсин и некои други луѓе. Имам цел список. Денешната конференција е насловена Дали бизнис инкубацијата функционира? Подобро да се подготвам! Сонцето грее, времето е меко и се наликува на уште еден прекрасен ден.

19 ноември Го вратија автомобилот Алфа Ромео. Да, добро ме разбравте. Како дел од

спонзорството на конференцијата, ПСМ Фондација добија два автомобили, Алфа Ромео и БМВ кои ќе бидат паркирани пред објектот каде се одржување конференцијата. БМВ-то имаше испишано “ПСМ Фондација” на големо низ целиот автомобил. Се возев наоколу во стил. И покрај нивниот успех за обезбедување на овие спозорства, да се добие поддршка или спонзорство овде е многу тешко, и е многу неразвиено во споредба со она што го имаме во САД. Вчера бев многу зафатена. Поминав многу време со Љупчо и целокупниот тим на ПСМ Фондација, во разговор за стратегијата и тимот кој е потребен да ја порасне во одржлив бизнис. Сепак, ова е доста деликатно, со оглед на тоа дека оваа влада има стратегија да нуди добредојде за странските компании, но ништо што ќе балансира со моделот “да си направиме ние наше”. Имав можност да разговорам со претставници од економскиот факултет на Универзитетот овде. Вечерва зборував на Америчкиот Универзитет. Студентите беа одлични и беше многу забавно. Имав можност да слушнам и предавање од еден господин за брендирање во Македонија. Забавно беше тоа што се обидував да протолкувам неколку зборови напишани на кирилица. Изгледа одамна беше времето кога бев дел од женското здружение и ја учев кириличната азбука. По презентациите отидовме на натпревар каде студентите од целата земја ги презентираа нивните иновации и дизајни, вклучувајќи се, од кади, преку веб страни, до мода. Потоа следеше забава во Ирскиот паб. Ја поминав вечерта со моите пријатели и еден пар од Велика Британија. Фамилијата Каудри се од Англија, ја посетуваат Македонија, а во моментов живеат и работат во Анкара, Турција. Тие се пензионирани, а претходно воделе бизнис инкубатор во Велика Британија. Кога забавата во пабот заврши, јас бев на паркингот и се подготвував за заминување. Одеднаш слушнав еден човек како зборува англиски. Ги прашав дали се можеби тука по повод ГНП и еден од нив ми одговори дека не, тој е од Србија и преведува за Џонсон Контрол. Јас реков, “Па тие имаат канцеларија во Висконсин, јас од таму доаѓам.” На што другиот човек се надоврза, “Јас сум од Милвоки!” Ова е навистина мал свет.

Среда, 18 ноември Навистина е зачудувачки да се биде овде. Сум била овде многу пати претходно, но секој пат ми е посебен и го сфаќам како подарок. Секогаш мислам дека овој подарок ми е последен, но исто така секогаш се надевам дека ќе се вратам пак. Што е она што ми ја одржува желбата да се вратам назад, покрај истражувањето на нови места? Тоа е едноставно: луѓето, кои станаа мои пријатели. Вчера имав доста исполнет ден. Денот го започнав со конференција посветена на жените претприемачи, но исто така имаше и малку мажи, а и доста студенти. Конференцијата започна со осум од нас кои се претставивме со мотивационен говор на тема како сме стигнале каде што сме. Разговорот помина одлично и јас останав малку подолго од планираното за

Тоа беше три-часовен ручек како што разговаравме за политика, државни проблеми и се што тие работат. Тие ќе ме поврзат да разговарам со некои луѓе за на тема развој на бизнисот. Со ПСМ, што е еден од вкупно двата бизнис инкубатори во Македонија, (а нема ниту еден бизнис парк), оваа земја има инвестирано помалку во бизнис развој од останатите земји во регионот. Кога тие конечно ќе влезат во ЕУ (веројатно за 5 години од денес) ќе им биде потребна силна бизнис инфраструктура за да преживеат. Во моментов доаѓаат многу земји и веќе ја преземаат економијата. Потребно им е да го избалансираат ова со нивни сопствени бизниси. Очигледно ова беше многу стимулативен разговор, и јас многу научив. Посакувам ние (Американците) да бевме толку елоквентен и добро начитан народ како моите македонски колеги. Вечерав со две млади жени од ПСМ Фондација, Ана и Елена. Беше многу интересно да ги слушнам нивните искуства. Денес сум во инкубаторот. Али повеќе за денес, ќе напишам утре, сега е време да се оди на работа. Овој е уште еден убав ден во Македонија.

Вторник, 17 ноември Кој кажал дека една слика вреди илјада зборови? Како што знам дека не сте заинтересирани за неколку илјади зборови, ќе направав повеќе фотографии. Вчера беше одлично!! Присуствував на утринскато отворање на конференцијата на Глобалната Недела на Претприемништво. Поминав доста време разговарајќи со Норвешкиот амбасадор, го запознав Австрискиот амбасадор, плус и неколку други луѓе од македонската влада, вклучувајќи го и заменикот премиер. Групата беше составена од многу различни луѓе. По сесијата следуваше коктел. Имаше добра храна и интервјуа од македонските телевизии. Не ми се веруваше колку многу камери имаше таму, јас фатив осум телевизиски медиуми, а знам дека сесиите се пренесувани во живо преку интернет. Околу пладне се вративме во инкубаторот, каде имав индивидуални средби со четири од бизнисите и им пружив консултантски услуги. Истото попладне бев гостин на ЦИСКО обуката која ја организира ПСМ Фондацијата. Еднаш гостував и преку скајп конференција, но во живо беше многу подобро. Вечерата беше во фантастичен ресторант во старата скопска чаршија. Можеби премногу пишувам за храната, но македонската традиционална кујна е едноставно превкусна. Во ред, ова е доволно засега.

Недела, 15 ноември Помина долго време од кога последен пат патував преку “барата”, но Глобаната Недела на Претпримеништво 2009 – Македонија ме стави во големо искушение и не можев да ја пропуштам. Кога мојот колега Љупчо од Скопје ме покани да бидам дел од нивната програма, веднаш ја прифатив можноста. Сега слушам музика и се обидувам да се опуштам. Јас сум доста среќен но и уморен патник. Сега е 6 часот наутро по македонско време. Тешко ми е да поверувам дека поминале две години од мојата последна посета овде, и за сите вас кои не беа со мене при мојата последна посета, дозволете ми малку да ве упатам во тоа. Институтот Отворено Општество (Фондацијата на Џорџ Сорос) ја додаде Македонија во моето портфолио во 2000 година. Започнав да работам со нив во 1997 година во Осијек, Хрватска, веднаш по Сливен, Бугарија во 1998 година. Македонија се наоѓа во централен Балкан, полуостров во југо-источна Европа. Таа е една од следбениците држави кои настанаа со распадот на Југославија, а стана независна во 1991 година. Македонија стана членка на Обединетите Нации во 1993 година, но како резултат на конфликтот со Грција во врска со името, сеуште е ословувана со референцата Поранешна Југословенска Република Македонија. Така барем ја ословуваат на Олимписките игри. Македонија се граничи со Косово на северозапад, со Србија на североисток, со Бугарија на исток, со Грција на југ и со Албанија на запад. Главен град на државата е Скопје, со 506,926 жители согласно пописот од 2004 година. Во Македонија живеат околу 2 милиона жители, а повеќето од нив живеат во Скопје. Македонија е прекрасна, со повеќе од 50 езера, од кои најпознато е охритското езеро и има многу убави планински предели. Од декември 2005 исто така е и земја-кандидат за во ЕУ и има аплицирано за членство во НАТО. Многу од моите пријатели овде напорно работат во тој правец и јас бев инволвирана во некои од првите стратегиски планирања поврзани со подготвеноста на луѓето да влезат во ЕУ. Но доволно со географија! Љупчо ме зема од аеродромот и заминавме кон Фондацијата Претприемачки Сервис за Млади, па имав можност да се запознаам со оние кои работеа и во недела подготвувајќи се за сите настани инкорпорирани во светската недела. ПСМ Фондацијата е лоцирана во реновираните бараки на студентскиот дом “Стив Наумов” во Автокоманда. Таму има 17 почетни бизниси и уште 6 виртуелни членки. Сите луѓе таму се на возраст од 20 до 30 години. n


6

Број 2 | Декември 2009

Иновацијата како креативен процес

Ино­ва­ци­ја- што, ка­ко, зо­што?

Важ­но е да се пра­ви јас­на раз­ли­ка по­ме­ѓу изум и ино­ ва­ци­ја. Изу­мот е но­ва иде­ја. Ино­ва­ци­ја­та е ко­мер­ци­ јал­на при­ме­на и ус­пеш­но ко­ри­сте­ње на таа иде­ја. Во ос­но­ва, ино­ва­ци­ја зна­чи во­ве­ду­ва­ње не­што но­во во ва­ши­от биз­нис. Тоа би мо­же­ло да би­де: †† По­до­бру­ва­ње или за­ме­на на биз­нис про­це­си­те со цел зго­ле­му­ва­ње на ефи­кас­но­ста и про­ду­ктив­но­ ста или со цел да се овоз­мо­жи про­ши­ру­ва­ње на оп­се­гот или ква­ли­те­тот на по­сто­еч­ки­те про­из­во­ди и/или ус­лу­ги. †† Раз­вој на комп­лет­но но­ви и по­до­бре­ни про­из­во­ди и ус­лу­ги – че­сто­па­ти со цел да ги за­до­во­лат бр­зо­ ра­стеч­ки­те по­тре­би и ба­ра­ња на кли­ен­ти­те. †† До­да­де­на вред­ност на по­сто­еч­ки­те про­из­во­ди, ус­лу­ги или па­за­ри за да се по­стиг­не уни­кат­ност на биз­ни­сот во од­нос на не­го­ви­те кон­ку­рен­ти и за да се зго­ле­ми про­це­не­та­та вред­ност. Ино­ва­ци­ја­та мо­же да зна­чи и го­лем про­бив на па­за­ рот – на при­мер комп­лет­но нов про­из­вод или ус­лу­га. Од дру­га стра­на, мо­же да зна­чи и се­ри­ја на по­ма­ли, рас­теч­ки про­ме­ни. Во ка­ков об­лик и да се ја­ви, ино­ва­ци­ја­та е кре­а­ти­вен про­цес. Иде­и­те мо­же да до­а­ѓа­ат: †† Од вна­тре, од са­ми­от биз­нис, на при­мер од не­кој вра­бо­тен, ме­на­џер или пак истра­жу­ва­ње на­пра­ ве­но во са­ма­та ор­га­ни­за­ци­ја или ка­ко ре­зул­тат на раз­вој­ни­те про­це­си кои се во­дат вна­тре во ор­га­ ни­за­ци­ја­та

†† Над­вор од биз­ни­сот, на при­мер од до­ба­ву­ва­чи­те, кли­ен­ти­те, ме­ди­ум­ски­те из­ве­штаи, истра­жу­ва­ње на па­за­рот об­ја­ве­но од дру­га ор­га­ни­за­ци­ја или пак уни­вер­зи­те­ти или дру­ги из­во­ри на но­ви тех­ но­ло­гии †† До ус­пех до­а­ѓа ко­га ќе се фил­три­ра­ат тие идеи, ќе се иден­ти­фи­ку­ва­ат оние кои ќе се фо­ку­си­ра­ат на биз­ни­сот и ко­га ќе се ан­га­жи­ра­ат ре­сур­си за да се иско­ри­стат тие идеи. Во­ве­ду­ва­ње­то ино­ва­ции во ва­ши­от биз­нис мо­же да ви по­мог­не: †† †† †† †† †† ††

Да ја по­до­бри­те про­ду­ктив­но­ста Да ги на­ма­ли­те тро­шо­ци­те Да би­де по­кон­ку­рент­ни Да ја зго­ле­ми­те вред­но­ста на ва­ши­от бренд Да вос­по­ста­ви­те но­ви парт­нерс­тва Да го зго­ле­ми­те про­фи­тот / про­фи­та­бил­но­ста

Биз­ни­си­те кои не ра­бо­тат на во­ве­ду­ва­ње на ино­ва­ ции, ри­зи­ку­ва­ат: †† Да го из­гу­бат сво­јот дел од па­за­рот кој го де­лат со кон­ку­рен­ти­те †† Да стра­да­ат од на­ма­ле­на про­ду­ктив­ност и ефи­ кас­ност †† Да ги из­гу­бат клуч­ни­те вра­бо­те­ни †† Да за­пад­нат во по­сто­ја­но на­ма­лу­ва­ње на мар­ги­ ни­те и про­фи­тот †† Да им опад­не биз­ни­сот n

Инвестирајте во иновации

Ко­ри­сте­те ги ино­ва­ци­и­те за да го раз­ви­е­те ва­ши­от биз­нис

Конкретен иновативен чекор

Пла­ни­ра­ње

ино­ва­ции Ино­ва­тив­ни идеи мо­же да ви пад­нат на па­мет ко­га нај­ мал­ку оче­ку­ва­те. Се­пак, би тре­ба­ло: }} ино­ва­ци­и­те да ви би­дат дел од биз­нис стра­те­ги­ја­та }} би тре­ба­ло да има­те стра­те­шка ви­зи­ја за тоа ка­ко би са­ка­ле да ви се раз­ви­ва биз­ни­сот – до­кол­ку го по­све­ти­те ва­ше­то вре­ме на сле­де­ње на трен­до­ви­ те во ва­ши­от биз­нис се­ктор, мо­же­те да ги фо­ку­ си­ра­те ва­ши­те ино­ва­тив­ни на­по­ри кон нај­важ­ни­те об­ла­сти Ино­ва­ци­и­те не са­мо што ќе ги по­до­брат шан­си­те на ва­ ши­от биз­нис да оп­ста­не, тие ќе ви по­мог­нат да на­пре­ ду­ва и да ос­тва­ру­ва зго­ле­мен про­фит. По­сто­јат по­ве­ќе пра­ктич­ни на­чи­ни да про­це­ни­те да­ли ва­ши­те идеи има­ ат по­тен­ци­јал да ос­тва­рат про­фит:

Соз­да­де­те од­нос со ва­ши­те кли­ен­ти

Про­це­не­те ја кон­ку­рен­ци­ја­та

Здру­жу­ва­ње­то на ва­ши­те ре­сур­си со оние на ва­ши­те до­ба­ву­ва­чи или дру­ги биз­нис парт­не­ри ќе ви по­мог­не да соз­да­де­те и раз­ви­е­те кре­а­тив­ни идеи. По­тен­ци­јал­ни парт­нерс­тва исто та­ка мо­же да се раз­ви­јат и по пат на биз­нис вмре­жу­ва­ње (networking).

Доз­нај­те кои ви се кон­ку­рен­ти­те и ка­де ра­бо­тат. Ко­ри­ сте­те го ин­тер­не­тот и из­во­ри на рек­ла­ми­ра­ње ка­ко што се Yellow Pages, Злат­на кни­га и слич­но, за да доз­на­е­ те не­што по­ве­ќе за нив­ни­те про­из­во­ди, це­ни и кул­ту­ра на ра­бо­те­ње. Тоа мо­же да ви да­де прег­лед на нив­ни­те про­даж­ни ло­ка­ции ка­ко и за би­ло кое пра­ша­ње кое би мо­же­ле да го иско­ри­сти­те во ва­ша пол­за. На при­мер, до­кол­ку ва­ша­та кон­ку­рен­ци­ја е фо­ку­си­ра­ на на вред­ност за па­ри, мо­же­би ќе би­де до­бро да го истак­не­те ква­ли­те­тот на ва­ши­от про­из­вод или ус­лу­га.

Про­у­чу­вај­те го па­за­рот или трен­до­ви­те во ва­ша­та ин­ду­стри­ја Свес­но­ста за кли­ма­та во ко­ја ра­бо­ти ва­ши­от биз­нис ќе ви по­мог­не да пла­ни­ра­те. Мо­же­те да нај­де­те мно­гу ин­фор­ма­ции за ва­ша­та ин­ду­стри­ја на ин­тер­нет. Спи­са­ ни­ја­та за биз­нис и тр­го­ви­ја исто та­ка со­др­жат ко­рис­ни на­пи­си.

Не е до­вол­но са­мо да зна­е­те ко­ја е ва­ша­та ба­за на кли­ ен­ти. По­треб­но е исто та­ка и ефе­ктив­но да ко­му­ни­ци­ ра­те со нив. Ефе­ктив­на­та ко­му­ни­ка­ци­ја оп­фа­ќа не са­мо сле­де­ње на нив­ни­те по­тре­би ту­ку и актив­но наб­љу­ду­ва­ње на нив­ но­то од­не­су­ва­ње кон по­сто­еч­ки­те про­из­во­ди и ус­лу­ги и ге­не­ри­ра­ње идеи за тоа ка­ко мо­же­те да на­пра­ви­те по­до­бру­ва­ња.

Вклу­че­те ги ва­ши­те до­ба­ву­ва­чи и дру­ ги­те биз­нис парт­не­ри

След­но – раз­мис­ле­те што би зна­че­ло пре­зе­ма­ње­то кон­кре­тен ино­ва­ти­вен че­кор за ва­ши­от биз­нис. За­пра­ шај­те се: }} ка­кво вли­ја­ние ќе има тоа на ва­ши­те биз­нис про­ це­си и пра­кти­ки }} ка­ков до­пол­ни­те­лен тре­нинг мо­же да би­де по­тре­ бен за ва­ши­от пер­со­нал }} кои ек­стра ре­сур­си мо­же да ви се по­треб­ни }} ка­ко ќе ја фи­нан­си­ра­те ра­бо­та­та }} да­ли ќе соз­да­де­те не­ка­ква ин­те­ле­кту­ал­на сопс­ тве­ност ко­ја ќе тре­ба да ја за­шти­ти­те Ко­неч­но, ва­ша­та ви­зи­ја тре­ба да ја вклу­чи­те во биз­нис пла­нот, та­ка што: }} ќе ги за­пи­ше­те ва­ши­те це­ли, кра­тко­роч­ни­те и дол­ го­роч­ни­те, ка­ко и де­тал­но образ­ло­же­ние на тоа ка­ко пла­ни­ра­те да ги по­стиг­не­те }} ќе ги по­вр­зе­те це­ли­те со фи­нан­си­ски­те це­ли, ка­ ко на при­мер ос­тва­ру­ва­ње на одре­ден про­фит до одре­ден да­тум }} ре­дов­но ќе го прег­ле­ду­ва­те ва­ши­от план n

Како до иновативни идеи

Пот­тик­ну­вај­те ино­ва­ции во ­ ва­ши­от биз­нис Ус­пеш­но­то ко­ри­сте­ње на но­ви идеи е клуч­но за еден биз­нис да мо­же да ги уна­пре­ди сво­и­те про­це­си, да по­ ну­ди но­ви и по­до­бре­ни про­из­во­ди и ус­лу­ги на па­за­рот, да ја зго­ле­ми сво­ја­та ефи­кас­ност и нај­важ­но од се – да ја зго­ле­ми про­фи­та­бил­но­ста.

h Важ­но е ком­па­ни­и­те да про­дол­жат да ин­ве­сти­ра­ат во ино­ва­ции, ду­ри и во пер­и­о­ди ко­га нив­ни­от биз­ни­сот е во опа­ѓа­ње, за да би­дат по­кон­ ку­рент­ни ко­га со­стој­ба­та ќе се по­до­бри.

Па­за­ри­те – без ог­лед на тоа да­ли се ло­кал­ни, ре­ги­ о­нал­ни, на­ци­о­нал­ни или гло­бал­ни – ста­ну­ва­ат се по­ кон­ку­рент­ни. Кон­ку­рен­ци­ја­та ста­ну­ва по­о­стра ка­ко ре­ зул­тат на се по­го­ле­ми­от при­стап до но­ви­те тех­но­ло­гии ка­ко и зго­ле­ме­ни­те мож­но­сти кои ги ну­ди ин­тер­не­тот за тр­гу­ва­ње и спо­де­лу­ва­ње на зна­е­ња. Овој во­дич об­јас­ну­ва ка­ко мо­же­те да ги на­пра­ви­те ино­ва­ци­и­те да ви би­дат клу­чен биз­нис про­цес и збо��ру­ ва за раз­лич­ни­те при­ста­пи од кои мо­же­те да од­бе­ре­те. Ве со­ве­ту­ва за тоа ка­ко да ги пла­ни­ра­те ино­ва­ци­и­те ка­ко и за тоа ка­ко да соз­да­де­те со­од­вет­на биз­нис сре­ ди­на за да ги раз­ви­е­те ва­ши­те идеи. Исто та­ка да­ва на­со­ки за до­стап­на­та по­мош и под­др­шка по­треб­на за во­ве­ду­ва­ње ино­ва­ци­ја во ва­ши­от биз­нис. n

По­сто­јат мно­гу из­во­ри кои мо­же­те да ги ко­ри­сти­те за ге­не­ри­ра­ње на но­ви идеи за ва­ши­от биз­нис. До­ба­ву­ва­чи­те, биз­нис парт­не­ри­те и кон­та­кти­те од биз­ нис вмре­жу­ва­ње­то мо­же зна­чај­но да при­до­не­сат кон кре­а­тив­ни­от про­цес, ка­ко и да ви обез­бе­дат под­др­шка

g

w op: w w.ex.m sh e

и охра­бру­ва­ње. Ва­ши­те вра­бо­те­ни се исто та­ка ви­та­ лен ка­пи­тал во ге­не­ри­ра­ње­то ино­ва­тив­ни идеи. За да изв­ле­че­те ма­кси­мум од нив, тре­ба да соз­да­де­те ино­ва­тив­на сре­ди­на и да го охра­бру­ва­те кре­а­тив­но­то раз­мис­лу­ва­ње. n

Ðàáîòíî âðåìå 24/7

k

.mk .mk

Âèäåòå êàäå êóïóâààò äðóãèòå!

Ïëààœå ñî

www.ex.mk www.ex.mk

Áðçà èñïîðàêà Îíëà¼í ïëààœå Øèðîêà ïàëåòà íà ïðîèçâîäè

Êóïóâàœåòî íèêîãàø íå áèëî ïîëåñíî... Äîñòàâà äî äîìà íèç öåëà Ìàêåäîíè¼à

02/3103 663 info@ex.mk


7

Број 2 | Декември 2009

Финансии за развој преку иновации

Фи­нан­си­ра­ње на ино­ва­ци­и­те

Интервју

ИНО­ВИ­РА­ЊЕ­ТО И ­ КРЕ­А­ТИВ­НО­СТА ­ КЛУЧ ЗА ­ КОН­КУ­РЕНТ­НОСТ По­го­лем про­фит и по­го­ле­ма кон­ку­рент­ност на су­ро­ ви­от па­зар. Ино­ви­ра­ње­то и кре­а­тив­но­ста во ра­бо­та­та ја зго­ле­му­ва ус­пеш­но­ста на ком­па­ни­и­те. Во ста­вот се сог­ла­су­ва­ат и ус­пеш­ни­те ме­на­џе­ри и мар­ке­тинг ана­ли­ ти­ча­ри­те. Од овој ас­пект, Си­ни­ша Пе­кев­ски од Ге­не­зис сме­та де­ка ком­па­ни­и­те од ре­ги­о­нот по­до­бро ја на­у­чи­ ле лек­ци­ја­та. Во ин­терв­ју­то збо­ру­ва и за искус­тва­та ту­ка.

Кои се мар­ке­тин­шки­те искус­тва, кол­ку до­маш­ни­те ком­па­нии обр­ну­ва­ат вни­ма­ ние на ино­ва­ции во ра­бо­те­ње­то, кол­ку се кре­а­тив­ни?

По­сто­јат број­ни на­чи­ни ка­ко мо­же­те да нај­де­те фи­нан­ сии за раз­вој пре­ку ино­ва­ции, без ог­лед да­ли са­ми ќе ги обез­бе­ди­те фи­нан­си­ит­ е или пак ќе ко­ри­сти­те над­во­ реш­ни из­во­ри на фи­нан­си­ра­ње ка­ко што се за­е­ми или ак­ци­о­нер­ски ка­пи­тал. Обез­бе­ду­ва­ње­то на ви­стин­ски­от тип фи­нан­сии е клуч­но за ос­тва­ру­ва­ње на го­лем раз­вој и ино­ва­ци­ја.

До­кол­ку сте под­го­тве­ни да от­ста­пи­те из­вес­на кон­тро­ла врз ва­ши­от биз­нис на над­во­реш­ни ин­ве­сти­то­ри, би мо­ же­ле да раз­мис­ли­те за ак­ци­о­нер­ски ка­пи­тал. Два глав­ ни на­чи­ни за тоа ка­ко се пра­ви ова се биз­нис ан­ге­ли­те и фир­ми­те со ри­зи­чен ка­пи­тал (venture capital):

Кој би­ло на­чин за до­би­ва­ње на над­во­реш­ни фи­нан­сии прет­по­ста­ву­ва по­сто­е­ње на ви­со­ко ква­ли­те­тен биз­нис план кој го опи­шу­ва ва­ши­от биз­нис и де­фи­ни­ра јас­ни на­со­ки за тоа во ко­ја на­со­ка пла­ни­ра­те да го раз­ви­ ва­те.

Биз­нис ан­ге­ли­те се бо­га­ти ин­ди­ви­ду­ал­ ци или здру­же­ни­ја кои ин­ве­сти­ра­ат во при­ват­ни ком­па­нии.

Биз­ни­си­те че­сто­па­ти, ко­га ќе го пре­че­ко­рат сал­до­то или пак ко­га им е по­треб­но до­пол­ни­тел­но фи­нан­си­ра­ ње, се обра­ќа­ат до сво­и­те бан­ки, за­вис­но од нив­ни­те по­тре­би за по­зај­му­ва­ње.

h g

Ри­зич­ни­те ка­пи­та­ли­сти или venture ка­пи­та­ли­сти­те (VC) се фир­ми кои обез­бе­ду­ва­ат ви­со­ко ни­во на ин­ве­сти­ции во за­ме­на за удел во биз­ни­сот. n

Што значи иновацијата за вашиот бизнис

При­ста­пи кон ино­ва­ци­и­те

Ино­ва­ци­ја­та во ва­ши­от биз­нис мо­же да зна­чи во­ве­ ду­ва­ње но­ви или по­до­бре­ни про­из­во­ди, ус­лу­ги или про­це­си.

Исто та­ка, мо­же­те да го раз­ви­е­те ва­ши­от биз­нис та­ ка што ќе соз­да­де­те со­се­ма нов про­из­вод. На при­ мер, мо­же­те да за­поч­не­те да про­да­ва­те и ве­ге­та­ри­ јан­ски хам­бур­гер, по­крај оној со ме­со.

Ана­ли­зи­рај­те го па­за­рот

Ино­ва­ци­ја во ва­ши­от биз­нис мо­же да би­де во­ве­ ду­ва­ње на но­ва тех­но­ло­ги­ја, тех­ни­ка или ра­бот­на ве­шти­на – мо­же­би ко­ри­сте­ње на по­до­бри про­це­си за да му да­де­те по­кон­зи­стен­тен ква­ли­тет на про­из­ во­дот.

Не­ма по­ен­та да раз­мис­лу­ва­те за ино­ва­ци­ја во ва­ку­ ум. За да го прид­ви­жи­те ва­ши­от биз­нис на­на­пред, про­у­че­те го ва­ши­от па­зар и раз­бе­ре­те ка­ко ино­ва­ ци­ја­та би мо­же­ла да до­да­де вред­ност за ва­ши­те кли­ен­ти. За по­ве­ќе ин­фор­ма­ции око­лу ана­ли­зи­ра­ ње­то на ва­ши­от па­зар, про­чи­тај­те го де­лот „пла­ни­ ра­ње ино­ва­ции“.

Пре­поз­нај­те мож­ност за ино­ва­ци­ја Мо­же­те да иден­ти­фи­ку­ва­те мож­но­сти за ино­ва­ци­ ја та­ка што ќе го адап­ти­ра­те ва­ши­от про­из­вод или ус­лу­га во сог­лас­ност со на­чи­нот на кој се ме­ну­ва ва­ши­от па­зар. На при­мер, ако сте спе­ци­ја­ли­зи­ран про­из­во­ди­тел на хам­бур­ге­ри, мо­же да раз­мис­ли­те за на­ма­лу­ва­ње на мас­но­ти­ит­ е во ва­ши­те сенд­ви­чи за да ги прив­ле­че­те по­тро­шу­ва­чи­те кои се гри­жат за сво­е­то здрав­је.

До­кол­ку не­кое истра­жу­ва­ње по­ка­же де­ка лу­ѓе­то има­ат се по­мал­ку вре­ме да одат во про­дав­ни­ци, мо­ же­те да го ре­ор­га­ни­зи­ра­те ва­ши­от ди­стри­бу­ти­вен про­цес и да им по­ну­ди­те на кли­ен­ти­те ис­по­ра­ка до до­ма, ко­ја би мо­же­ла да би­де вр­за­на со по­рач­ки кои ќе се пра­ват пре­ку ин­тер­нет или по те­ле­фон. До­кол­ку про­из­во­ди­те на ва­ши­те кон­ку­рен­ти има­ ат ре­пу­та­ци­ја на евти­ни и до­стап­ни, на­ме­сто да се оби­ду­ва­те да ги над­ми­не­те со тоа што ва­ши­те це­ни ќе би­дат по­ни­ски, мо­же­те да вне­се­те ино­ва­ци­ја со тоа што ќе го ре­ор­га­ни­зи­ра­те ва­ши­от мар­ке­тинг та­ ка што ќе го по­тен­ци­ра­те ква­ли­те­тот на ва­ши­те про­ из­во­ди. n

- Мо­жам искре­но да ка­жам де­ка мно­гу мал­ку вре­ме и ре­сур­си до­маш­ни­те ком­па­нии ин­ве­сти­ра­ат во ино­ва­ ции, но­ви ра­бо­ти и се тру­дат да го по­до­брат сво­е­то ра­бо­те­ње. Све­до­ци сме де­ка до­маш­ни­те ком­па­нии се не­кон­ку­рент­ни со ком­па­ни­и­те кои до­а­ѓа­ат од дру­ги­те зем­ји, по­сто­ја­но ба­ра­ат по­мош од др­жа­ва­та да им по­ мог­не во одре­де­ни ра­бо­ти ка­ко тие би мо­же­ле да се нат­пре­ва­ру­ва­ат на па­за­рот. Но, по­сто­јат и ком­па­нии кои по­сто­ја­но се тру­дат и ба­ра­ат на­чин за по­до­бру­ва­ ње на сво­е­то ра­бо­те­ње, ги сле­дат жел­би­те и ба­ра­ња­ та на сво­и­те по­тро­шу­ва­чи и се мно­гу ус­пеш­ни.

Кол­ку и зо­што се важ­ни овие ра­бо­ти за ус­пеш­но ра­бо­те­ње? - За ед­на ком­па­ни­ја ус­пеш­но да ра­бо­ти и функ­ци­о­ни­ ра по­треб­но е по­сто­ја­но да го по­до­бру­ва сво­е­то ра­бо­ те­ње, и да ба­ра на­чи­ни ка­ко мо­же да ги по­до­бри сво­ и­те ус­лу­ги и про­из­во­ди, а исто­вре­ме­но да ги на­ма­ли и тро­шо­ци­те. Ком­па­ни­ја ко­ја не ги сле­ди трен­до­ви­те и по­сто­ја­но не го уна­пре­ду­ва сво­е­то ра­бо­те­ње,не ќе мо­же да би­де кон­ку­рент­на на па­за­рот и не ќе мо­же да ос­тва­ру­ва про­фит. Тоа е по­че­ток на кра­јот, во ова бр­ зо и ди­на­мич­но вре­ме, во кое ус­ло­ви­те на па­за­рот се ме­ну­ва­ат мно­гу бр­зо, ком­па­ни­и­те кои ќе ин­ве­сти­ра­ат во ино­ва­ции ќе мо­жат да оп­сто­јат, да одат на­пред, осво­јат но­ви па­за­ри и да се нат­пре­ва­ру­ва­ат со кон­ ку­рен­ци­ја­та.

Ка­кви се искус­тва­та во зем­ји­те од ре­ги­о­нот и во све­тот. - По­сто­ја­но сме све­до­ци за тоа, оние ком­па­нии кои го по­до­бру­ва­ат сво­е­то ра­бо­те­ње и по­сто­ја­но ба­ра­ат на­чин да го уна­пре­дат пре­ку раз­ни ино­ва­ции се ли­ де­ри во сво­и­те се­кто­ри. Во зем­ји­те од све­тот вла­дее па­зар­на еко­но­ми­ја, и са­ми­те сопс­тве­ни­ци, ме­на­џе­ри се свес­ни за тоа, де­ка до­кол­ку не одат на­пред не ќе мо­жат ус­пеш­но да ра­бо­тат. Гле­дај­те са­мо кол­ку се ус­ пеш­ни ком­па­ни­и­те кои до­а­ѓа­ат од на­ше­то со­седс­тво Хр­ват­ска, Сло­ве­ни­ја, за нив до­маш­ни­те па­за­ри се ма­ ли и тие се тру­дат да ги осво­јат стран­ски­те, а со што мо­же да се ос­тва­ри тоа, са­мо со до­бар, ква­ли­те­тен про­из­вод кој е по­до­бар од кон­ку­рен­ци­ја­та. Нај­бит­но е ком­па­ни­и­те да ги слу­ша­ат по­тре­би­те на по­тро­шу­ва­чи­ те, нив­ни­те жел­би, за­тоа што про­из­во­дот се соз­да­ва за нив, а не за са­ма­та ком­па­ни­ја.

Тре­ба ли да се ино­ви­ра и тоа да се пре­ зен­ти­ра јав­но, да­ли ќе ја по­до­бри про­ даж­ба­та, по­зи­ци­ја­та на ком­па­ни­ја­та на па­за­рот? - Нор­мал­но де­ка да, по­тро­шу­ва­чи­те се свес­ни за про­ из­во­ди­те кои ги ну­дат ком­па­ни­и­те, зна­ат да ги це­нат оние ком­па­нии кои по­сто­ја­но ги по­до­бру­ва­ат ква­ли­те­ ти­те и пер­фор­ман­си­те на про­из­во­ди­те, би­деј­ќи со тоа ги за­до­во­лу­ва­ат нив­ни­те по­тре­би. Тие ком­па­нии кои ин­ве­сти­ра­ат во но­ви ра­бо­ти, во но­ви по­до­бру­ва­ња се и ли­де­ри на па­за­рот, во­деч­ки во сво­и­те се­кто­ри и тие не се за­до­во­лу­ва­ат со до­маш­ни­от па­зар са­мо, ту­ку се ши­рат и оп­сто­ју­ва­ат на стран­ски­те па­за­ри. Ни­ко­гаш не тре­ба да се за­до­во­ли­ме со она што сме го по­стиг­на­ле во мо­мен­тот, мо­же­би се­га сме ли­де­ри на па­за­рот, ам�� до­кол­ку не го по­до­бру­ва­ме сво­е­то ра­бо­те­ње, кон­ку­ рен­ци­ја­та не­ма да не че­ка и жа­ли, ту­ку ќе гле­да да не пре­стиг­не и по­бе­ди на тој па­зар. n А.М.


8

Број 2 | Декември 2009

Организирајте бура на идеи со вработените

Иновациите се тешки за големите компании

ино­ва­ции

Со­ве­ти за ино­ва­ции и прет­при­ем­ниш­тво од Џеф Бе­зос

Че­ко­ри за под­др­шка на

Автор: Ом Ма­лик, ју­ни 2009 Да го слу­шаш Џеф Бе­зос, ос­но­ва­чот на Amazon, е ка­ ко да по­се­ту­ваш учи­ли­ште за за­поч­ну­ва­ње биз­нис во кое те учат де­ка не­ус­пе­хот е дел од прет­при­ем­нич­ки­от раз­вој. Она што осо­бе­но ми оста­ва­ше впе­ча­ток се­кој пат ко­га во ми­на­то­то раз­го­ва­рав со Бе­зос бе­ше не­ го­ва­та под­го­тве­ност да згре­ши и не­го­ва­та по­сто­ја­на згро­зе­ност од status quo со­стој­би­те.

Уве­ре­те се де­ка има­те ос­мис­ле­но про­це­си и на­ста­ ни со кои ќе ги ре­ал­ и­зи­ра­те иде­ит­ е. На при­мер, мо­ же­те да по­ста­ви­те ку­тии за пред­ло­зи низ ра­бот­ни­те про­сто­рии или пак да одр­жу­ва­те обич­ни ра­бо­тил­ни­ ци или пак не­ка­ков кор­по­ра­ти­вен на­стан кој ќе се слу­чу­ва над­вор од ва­ши­от град, за да ор­га­ни­зи­ра­те бу­ра на идеи со вра­бо­те­ни­те. Соз­да­де­те ат­мо­сфе­ра на под­др­шка во ко­ја лу­ѓе­то ќе се чув­ству­ва­ат сло­бод­ни да ги изра­зат сво­и­те идеи без ри­зик де­ка ќе би­дат кри­ти­ку­ва­ни или ис­ме­а­ни. Охра­бре­те го ри­зи­ку­ва­ње­то и екс­пе­ри­мен­ти­ра­ње­то – не ги каз­ну­вај­те лу­ѓе­то кои про­бу­ва­ат но­ви идеи кои не из­ле­гу­ва­ат ус­пеш­ни. Пот­тки­ну­вај­те ја отво­ре­но­ста по­ме­ѓу ин­ди­ви­ду­и­те и ти­мо­ви­те. До­бри­те идеи и зна­ењ ­ а­та во еден дел од ва­ши­от биз­нис тре­ба да се спо­де­лат со дру­ги­те. Тим­ ска­та ра­бо­та, бил­те­ни­те и ин­тeр­нет мре­жа­та мо­жат да ви по­мог­нат во тоа ва­ши­те лу­ѓе да спо­де­лу­ва­ат ин­фор­ма­ции и да охра­бру­ва­ат ино­ва­ции.

си­те ќе се чув­ству­ва­ат вклу­че­ни во про­це­сот на во­ де­ње на биз­ни­сот на­на­пред. Кол­ку по­мал­ку сло­е­ви на ме­наџ­мент и но­са­чи на од­лу­ки има во ва­ши­от биз­ нис, тол­ку по­ве­ќе лу­ѓе­то ќе има­ат чув­ство де­ка нив­ ни­те идеи се зе­ма­ат во пред­вид.

h

На­гра­де­те ги ино­ва­ци­и­те и прос­ла­ву­ вај­те го ус­пе­хот. Со­од­вет­ни на­гра­ди мо­же да ги охра­брат лу­ѓе­то да раз­мис­лу­ва­ат кре­а­тив­но.

g Ба­рај­те има­ги­на­ци­ја и кре­а­тив­ност кај по­тен­ци­јал­ ни­те но­ви кан­ди­да­ти кои са­ка­те да ги вра­бо­ти­те. Не за­бо­ра­вај­те де­ка че­сто­па­ти оние кои раз­мис­лу­ва­ат ино­ва­тив­но не се­ко­гаш се исти­те оние кан­ди­да­ти кои има­ат и им­пре­сив­ни ква­ли­фи­ка­ции. n

Истак­не­те де­ка лу­ѓе­то на си­те ни­воа од биз­ни­сот спо­де­лу­ва­ат од­го­вор­ност за ино­ва­ци­ит­ е та­ка што

Како до поголем профит?

Сакате да ја зголемите продажбата? Сакате ���������� Ва­ шиот бизнис да работи 24/7? Сакате да ги на­ малите трошоците? Сакате поголем пазар каде ќе продавате? Како да го постигнете сето ова ? И одговорот е: е-commerce! Е-commerce или електронска трговија е прода­ вање на производи или услуги преку Интернет. Се изведува со поставување на интернет сајт преку кој се врши продажбата на производите или услугите. Размислувајќи токму во таа насока, како да го искористите потенцијалот на интернетот со цел да ја зголемите Вашата продажба и профит, ние во Икс Софт развивме комплетна методологија и софтверско решение за организација на он­ лајн продавница. Нашето решение овозможува поставување на сите Ваши производи на Интер­ нет со можност за нивна директна продажба и плаќање со кредитни картички, сето тоа преку интернет. Вие на едноставен и лесен начин мо­ жете да водите своја сопствена интернет про­ давница и да ги продавате Вашите производи на интернет. И ова ке функционира овде кај нас? Да, ова веќе постои и функционира и кај нас. И не само што постои дури носи и профит.

Замислете продавница во која може да влезе секој од Вашиот град и Вашата држава, без разлика каде се наоѓа. И замислете продавница која денеска ја посетуваат неколку илјада по­ сетители. Зарем не мислите дека овде има сериозен по­ тенцијал за профит на Вашиот бизнис? Како да дојдеме до e-commerce? Тоа е барем лесно, ние ќе ви направиме. Ние ќе се погрижиме за се: ќе ја изработиме продавницата, ќе ја поставиме на интернет и ќе ја одржуваме. Вие треба само да го изберете изгледот на Вашата нова продавница. И толку. Едноставно е кога се работи со нас. И не заборавајте, вашите клиенти веќе ве бара­ ат на интернет. Вие сте на потег! Повелете побарај те не. Тука сме да одговориме на секое Ваше прашање. Икс софт тел: + 389 02 31 08 890 e-mail: xsoft@xsoft.mk web: www.xsoft.mk

Раз­го­ва­рај­ќи со пи­са­те­лот Сти­вен Ле­ви на кон­фе­рен­ ци­ја­та Wired Business ко­ја се одр­жа во Њу­јорк, Бе­зос уште ед­наш по­вто­ри не­кои од овие свои ста­во­ви. За жал, мо­јот ед­вај еден ме­сец стар MacBook ми отка­ жа во сред пи­шу­ва­ње и из­гу­бив го­лем дел од тек­стот. Ду­ри по­доц­на таа ве­чер ус­пе­ав да по­зај­мам ThinkPad од еден при­ја­тел. Се раз­би­ра, до­се­га мно­гу­ми­на има­ат пи­шу­ва­но за и око­лу ко­мен­та­ри­те на Бе­зос за Kindle (соф­твер­ска и хард­вер­ска пла­тфор­ма раз­ви­е­на од Amazon.com ко­ја слу­жи за чи­та­ње еле­ктрон­ски кни­ги и дру­ги ди­ги­тал­ни ме­ди­у­ми), за­ла­га­ња­та на Google’s book и еле­ктрон­ски­те чи­та­те­ли, па за­тоа ќе ги пре­ скок­нам овие те­ми и ќе се скон­цен­три­рам на не­кои од ко­мен­та­ри­те око­лу ино­ва­ци­и­те и прет­при­ем­ниш­тво­то. Го­лем дел од не­го­ви­те со­ве­ти ми по­мог­наа да раз­ мис­лу­вам трез­ве­но за на­ши­от мал по­че­тен биз­нис. Се на­де­вам де­ка ќе ужи­ва­те во овие зрн­ца му­дрост од чо­ве­кот кој ми­лу­вам да го на­ре­ку­вам по­сто­јан гра­ди­ нар на ино­ва­ции.

Ино­ва­ци­и­те и го­ле­ми­те ком­па­нии Збо­ру­вај­ќи за про­ме­ни­те, Бе­зос ре­че де­ка бр­зи­те про­ме­ни се се­ко­гаш за­стра­шу­вач­ки за го­ле­ми­те ком­ па­нии, но до­кол­ку не спа­ѓа­те ме­ѓу нив, не­ма­те што да из­гу­би­те. Го­ле­ми­те фир­ми / ком­па­нии мо­ра­ат да се гри­жат за при­хо­ди­те ге­не­ри­ра­ни од прет­ход­но­то ра­ бо­те­ње. Ино­ва­ци­и­те се те­шки за го­ле­ми­те ком­па­нии би­деј­ќи мо­ра да би­дат дол­го­роч­но ори­ен­ти­ра­ни. А со ог­лед на тоа што ино­ва­тив­ни­те про­е­кти се тол­ку мал дел од го­ле­ми­те ком­па­нии, по­стои тен­ден­ци­ја на ино­ ва­ци­и­те да се гле­да со пре­зир. „По­треб­на ни е кул­ту­ра ко­ја ги поз­дра­ву­ва ма­ли­те и ино­ва­тив­ни идеи, ка­ко и ди­ре­кто­ри кои ги охра­бру­ва­ ат иде­и­те“, ве­ли тој. За да мо­жат ино­ва­тив­ни­те идеи да вро­дат со плод, по­треб­но е ком­па­ни­и­те да би­дат рас­по­ло­же­ни да „по­че­ка­ат по 5-7 го­ди­ни, а по­ве­ќе­то ком­па­нии не се под­го­тве­ни да си да­дат тол­кав вре­ мен­ски рок“.

Во те­шки вре­ми­ња, фо­ку­си­рај се на кли­ен­ти­те Ка­ко пос­ле­ди­ца на .com (dot-com) кри­за­та, Amazon бе­ше ед­на од мно­гу­те ин­тер­нет ком­па­нии чии це­ни на ак­ци­и­те то­неа по­бр­зо од га­леб кој се нур­ну­ва во во­ да­та да уло­ви хра­на. „Це­ни­те на ак­ци­и­те из­ди­шаа, но биз­ни­сот про­дол­жи да рас­те“, се по­тсе­ту­ва­ше тој. Ка­ ко ре­зул­тат на ова, Amazon ги пре­на­со­чи сво­и­те си­ли на кли­ен­ти­те. “Кон­цен­три­ра­ње­то на кли­ен­ти­те ја пра­ви ком­па­ни­ја­та по­из­држ­ли­ва“, до­да­де тој. „Мо­рав­ме да им ка­же­ме на вра­бо­те­ни­те де­ка не тре­ба да се чув­ству­ва­ат по­ум­ ни по­ра­ди тоа што ак­ци­и­те по­рас­на­ле за 35%, за­тоа што то­гаш тие би се чув­ству­ва­ле за 35% пог­лу­па­ви во си­ту­а­ции ко­га ак­ци­и­те би пад­на­ле“. Не­гов со­вет за спра­ву­ва­ње со те­шки­те вре­ми­ња, ка­ко она ко­га Amazon се спра­ву­ва­ше со кри­за­та на ин­тер­нет па­за­ рот (.com кри­за­та), е што по­ве­ќе да се ко­му­ни­ци­ра со вра­бо­те­ни­те во фир­ма­та. Во при­сус­тво на прем­но­гу над­во­реш­ни из­во­ри на ин­фор­ма­ции Бе­зос сме­та де­ ка е важ­но ком­па­ни­и­те кол­ку што е мож­но по­че­сто да раз­го­ва­ра­ат со сво­и­те лу­ѓе, со што ќе им ги на­ма­лат по­сто­еч­ки­те гри­жи.

Би­де­те твр­дог­ла­ви Раз­ли­ка­та по­ме­ѓу ос­но­ва­чи­те на биз­ни­си­те и про­ фе­си­о­нал­ни­те ме­на­џе­ри е во тоа што ос­но­ва­чи­те се твр­дог­ла­ви во вр­ска со ви­зи­ја­та на биз­ни­сот и упор­но ра­бо­тат на де­та­ли­те. Ко­га ра­бо­ти­те не одат ка­ко што тре­ба, про­фе­си­о­нал­ни­те ме­на­џе­ри са­ка­ат да ја про­ ме­нат ви­зи­ја­та. Трик кој е ва­жен за еден до­бар прет­ при­е­мач е да знае ко­га да би­де твр­дог­лав, а ко­га да би­де фле­кси­би­лен: би­де­те твр­дог­ла­ви за ви­зи­ја­та, но фле­кси­бил­ни око­лу та­кти­ки­те, ве­ли Бе­зос. На при­мер, мо­же­те да би­де­те фле­кси­бил­ни во пог­лед на на­ма­лу­ ва­ње на тро­шо­ци­те, но не ја ме­ну­ва­те ви­зи­ја­та за да ги на­ма­ли­те тро­шо­ци­те. Од­лич­на по­ен­та, би­деј­ќи че­ сто­па­ти ос­но­ва­чи­те заг­ла­ву­ва­ат во та­кти­ки­те и ка­ко ре­зул­тат на тоа ја ме­ну­ва­ат сво­ја­та на­со­ка.

Пре­дус­ло­ви за ино­ва­ци­ја Бе­зос на­вел не­кол­ку пре­дус­ло­ви за ино­ва­ци­и­те и про­на­о­ѓа­ње­то но, спо­ред не­го, нај­го­лем пре­дус­лов од си­те е под­го­тве­но­ста да не се ус­пее. Мо­ра да раз­мис­лу­ва­те дол­го­роч­но и да би­де­те не­сфа­те­ни долг вре­мен­ски пер­и­од. „До­кол­ку не сте под­го­тве­ ни на овие ра­бо­ти то­гаш тре­ба да се огра­ни­чи­те на одрж­ли­ви ино­ва­ции“. Со дру­ги збо­ро­ви, тра­гај­те по рас­теч­ки про­ме­ни за да го раз­ви­е­те ва­ши­от биз­нис. Збо­ру­вај­ќи за по­тре­ба­та да се раз­мис­лу­ва дол­го­роч­ но, Бе­зос ре­че де­ка е по­треб­но да по­стои уве­ре­ност. Пот­пол­но се сог­ла­су­вам – до­кол­ку има­те кра­тко­ро­ чен при­стап, по­сто­ја­но сте заг­ла­ве­ни во оби­дот да се спра­ви­те со не­важ­ни де­та­ли. Тој истак­на кол­ку мра­зи ко­га не­кој се при­др­жу­ва на одре­де­на ру­ти­на и не прев­зе­ма ни­ка­кви ри­зи­ци. Бе­зос јас­но наг­ла­си де­ка не­го­ва­та ком­па­ни­ја се оби­ду­ва да гле­да на сé од глед­на точ­ка на кли­ен­ти­те. „Мно­гу вни­ма­тел­но ги до­не­су­ва­ме биз­нис од­лу­ки­те“, ве­ли Бе­зос. „Ра­бо­ти­ме на­на­зад, по­а­ѓај­ќи од по­тре­би­те на кли­ен­ти­те“

Гре­шки по­ра­ди про­пуст нас­про­ти гре­шки по­ра­ди из­бр­зу­ва­ње Мно­гу лу­ѓе пра­ват „дра­ма“ од нив­ни­те гре­шки по­ ра­ди из­ле­ту­ва­ње / из­бр­зу­ва­ње. Лу­ѓе­то прем­но­гу ги наг­ла­су­ва­ат сво­и­те не­ус­пе­си ко­га се оби­ду­ва­ат во не­што но­во. Всуш­ност, не­ус­пе­хот не е тол­ку скап и е дел од ра­бо­та­та. До­кол­ку не­што не ви ус­пее, ќе го за­тво­ри­те и ќе ги на­ма­ли­те ва­ши­те за­гу­би, ве­ли Бе­зос. Тој истак­ну­ва де­ка фо­ку­сот тре­ба да ни би­де на гре­шки­те по­ра­ди про­пу­шта­ње. Тоа се про­пу­ште­ ни­те оби­ди. Тој не се сра­ми од сво­јот не­ус­пех – А9 search и Auctions се два при­ме­ри кои тој са­ми­от че­сто ги спо­ме­ну­ва. И два­та па­за­ри беа до­вол­но го­ле­ми за Amazon да ри­зи­ку­ва. (Па­ра­фра­зи­рам од мо­и­те бе­ле­шки та­ка што мож­но е ка­ко ре­зул­тат на тоа да има не­кои из­ме­не­ти из­ја­ви. Ко­га ќе го по­пра­вам лап­то­пот ќе спо­ре­дам со ау­дио да­то­те­ки­те кои ги имам во не­го). n

Аплицирајте за грант

Гран­то­ви Мо­же­те да раз­мис­ли­те и за тоа да ап­ли­ци­ра­те за грант. Ова во­о­би­ча­е­но би по­кри­ло са­мо дел од ва­ши­ от про­ект, но ја за­др­жу­ва­те кон­тро­ла­та врз ак­ци­и­те во ва­ши­от биз­нис и, до­кол­ку не пре­кр­ши­те не­кој од до­го­во­ре­ни­те ус­ло­ви, не­ма да тре­ба да ја вра­ќа­те до­

Фондација ПСМ Ул.Архимедова бб (реон 60) Тел 3103 660 Е-пошта: info@yesincubator.org.mk

би­е­на­та су­ма. По­сто­јат раз­лич­ни гран­то­ви – не­кои од нив ги до­де­ лу­ва вла­да­та, не­кои Европ­ска­та уни­ја или пак не­кои дру­ги до­маш­ни или стран­ски ор­га­ни­за­ции.

www.pretpriemac.mk www.yesincubator.org.mk www.gew.com.mk Дизајн на изданието: кома лаб.


Билтен бр.2