Issuu on Google+

Autor: Małgorzata Wanowska, psycholog Nieśmiałość – lęk społeczny Co to jest nieśmiałość? Jest to utrwalony lęk i dyskomfort w sytuacjach społecznych. Nieśmiałość w dużym nasileniu można określić jako „psychiczny paraliż”. Co piąte dziecko jest z natury nieśmiałe, zwykle te problemy mijają, jednak niektórzy borykają się z nimi przez całe życie. Najczęściej nieśmiałość przejawia się w sytuacjach społecznych, w których podlegamy jakiegoś rodzaju ocenie lub uważamy sytuację za nową, niepewną, zagrażającą. Dlatego niektóre dzieci w domu mogą być odważne i swobodne, a paraliżują je sytuacje szkolne lub rówieśnicze. Może być także odwrotnie – poczucie lęku występuje w domu, gdzie dziecko czuje się ciągle krytykowane i niedoceniane, a poza domem „dostaje skrzydeł” i pokazuje swoje zalety i zdolności. Co powoduje nieśmiałość? Czynniki wewnętrzne, a przede wszystkim słabość układu nerwowego, która powoduje, że dzieci szybciej się męczą, są nieodporne na silne bodźce, dłużej przeżywają przykre emocje, łatwiej rezygnują z działania. Przyczyną nieśmiałości mogą być także zaburzenia rozwoju lub choroby utrudniające komunikację społeczną, np. wady wymowy, jąkanie, wady zmysłów, niekorzystne cechy wyglądu, różnego rodzaju niepełnosprawności. Czynniki rodzinne: formułowanie wobec dziecka zbyt wysokich wymagań, którym ono nie może sprostać, niewłaściwy system kar i nagród z przewagą karania i z brakiem nagród w postaci pochwał i okazywanego zadowolenia z zachowania dziecka, niekonsekwencja w postępowaniu wychowawczym, brak stałych reguł i zasad życia rodzinnego, co zaburza u dziecka poczucie bezpieczeństwa, negatywne doświadczenia społeczne lub brak doświadczeń, gdy dziecko jest nadmiernie chronione i izolowane od świata zewnętrznego, chowane „pod kloszem”, występowanie nieśmiałości u któregoś z rodziców, wówczas dziecko poprzez naśladowanie przyjmuje niekorzystne wzorce zachowania. Czynniki szkolne: zbyt liczne klasy, co nie sprzyja tworzeniu się bezpiecznych więzi rówieśniczych i często jest szczególnie trudne dla dzieci ze słabym układem nerwowym, niepowodzenia szkolne zaniżające poczucie własnej wartości, zbyt krytyczna i wymagająca postawa nauczyciela, powodująca poczucie zagrożenia. Czynniki rówieśnicze – doświadczanie negatywnych reakcji ze strony kolegów – wyśmiewanie, przezywanie, krytykowanie, agresja fizyczna i słowna, co powoduje poczucie bycia gorszym i nieprzystającym do grupy. Co mogą zrobić rodzice, aby pomóc swojemu nieśmiałemu dziecku?  

poświęcać dużo uwagi i otaczać miłością, chwalić i doceniać dziecko, kiedy tylko jest do tego okazja,


  

nie zawstydzać dziecka, nie porównywać z innymi, a zwłaszcza z rodzeństwem, nie mówić „nie bądź taki bojaźliwy”, „czego się znowu boisz ?”, „co z ciebie za ofiara” itp.; takie uwagi jeszcze bardziej utrwalają u dziecka poczucie małej wartości, delikatnie oceniać nie umniejszając poczucia własnej wartości, dostosować poziom wymagań do możliwości dziecka; jeśli na przykład jest średnim lub słabym uczniem nie oczekiwać od niego świadectwa z czerwonym paskiem, ale doceniać jego wkład pracy i starania, stwarzać sytuacje, w których dziecko może czuć się potrzebne, pomocne i samodzielnie – np. wykonywanie różnych obowiązków domowych, wspólne układanie planu dnia, rozwijanie jak największej zaradności w samoobsłudze, dostarczanie okazji do dokonywania samodzielnego wyboru; im więcej samodzielności i zaradności tym większe poczucie autonomii i wpływu na rzeczywistość, inicjowanie sytuacji, w których można „przećwiczyć” różne wzorce zachowań społecznych – np. w domu bawimy się w samodzielne robienie zakupów, rozpoczynanie rozmowy z rówieśnikiem, zgłaszanie się do odpowiedzi na lekcji itp.; w warunkach bezpiecznej zabawy można przyswoić sobie umiejętności, które później przydadzą się w realnych sytuacjach, tworzenie sytuacji, w których dziecko występuje wobec innych osób, np. podczas spotkań rodzinnych mówi wierszyki, śpiewa piosenki, wspólnie z rodzeństwem lub kuzynami prezentuje teatrzyki kukiełkowe lub odgrywa scenki; dobrym sposobem zmniejszania nieśmiałości jest użycie maski – dziecko ukryte za maską często jest odważniejsze i chętniej występuje, konkretna pomoc dziecku w radzeniu sobie z przyczynami nieśmiałości. na przykład jeśli źródłem lęku są niepowodzenia szkolne należy pomagać mu na lekcjach, zadbać o to, aby w szkole korzystało z zajęć wyrównawczych, zgłosić się do poradni psychologiczno – pedagogicznej, aby rozpoznać przyczynę niepowodzeń; jeśli problemem dziecka jest wygląd lub stan zdrowia (nadwaga, wady zmysłów, widoczne choroby skóry itp.), należy zadbać o właściwe leczenie, skorygowanie wad, które mogą być skorygowane, dietę itp., zadbać o to, aby dziecko miało jakąś dziedzinę, w której może być dobre – sport, taniec, zajęcia plastyczne, majsterkowanie, uprawianie ogródka, gotowanie, sprzątanie; nieważne, co to jest, ważne, aby dziecko mogło doświadczyć poczucia sukcesu, przyjemności zajmowania się tym, co lubi, oderwania się od niezbyt miłych przeżyć szkolnych lub domowych; pozwoli to na budowanie poczucia własnej wartości i lepszej samooceny, być w stałym kontakcie z nauczycielami i wychowawcami dziecka celem ujednolicenia oddziaływań wychowawczych, bieżącego „monitorowania” ewentualnych kłopotów i zmian w jego zachowaniu.

Opracowano na podstawie literatury przedmiotu.


Niesmialosc lek spoleczny