Page 1

numer 9(57)/2013 ISSN 1734-2066

WIADOMOŚCI

RELACJE

KOMENTARZE

AKTUALNOŚCI Zapraszamy na uroczyste otwarcie drogi rowerowej Toruń - Unisław! Spotykamy się w czwartek o godz. 14.00 w Toruniu bądź w Unisławiu Raciniewie, na początkach drogi rowerowej i ruszamy wspólnie rowerami w stronę Łubianki. W tamtejszym Gminnym Parku Kultury czekać będą atrakcje dla dużych i małych, dla zmęczonych podróżą woda dla ochłody, a potem gorący żurek dla wszystkich. Będą konkursy z nagrodami, występy, a zwieńczeniem imprezy będzie koncert zespołu Manchester. Do zobaczenia! :)

www.powiattorunski.pl

PRZYJAZNY URZĄD

Uwaga - nowe

wzory wniosków w budownictwie Wydział Architektury i Budownictwa informuje, iż 4 września 2013 r. zmieniły się wzory wniosków o pozwolenie na budowę lub rozbiórkę - stare formularze są już nieaktualne. Obowiązujące dotąd przepisy ustawy Prawo budowlane były już kilkadziesiąt razy nowelizowane i oceniane jako niejasne i skomplikowane. Prowadziło to do przedłużania postępowań administracyjnych, a w efekcie do wydłużania czasu realizacji całej inwestycji. Zmiany mają na celu uproszczenie i skrócenie procedury budowlanej. Kluczowe dla uzyskania pozwolenia na budowę jest złożenie prawidłowego pod względem formalnym i merytorycznym dokumentu wraz z wymaganymi załącznikami. Rozporządzenie wprowadza nowy wzór wniosku który, poprzez ujednolicenie zapisów, ma ułatwić inwestorowi ustalenie, jakie dokumenty powinny stanowić załączniki do wniosku, zaś urzędnikom ułatwia ocenę jego poprawności. Nowe wzory wniosków stanowią załączniki do rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 7.08.2013 r. (Dz. U. poz. 1013). Akt został opublikowany 3 września 2013 r. w Dzienniku Ustaw. Nowe wzory obowiązują od następnego dnia po ogłoszeniu rozporządzenia, które je wprowadziły, czyli właśnie od 4 września. Nowe wnioski są bardzo szczegółowe, ponieważ zawierają zestawienie wszystkich możliwych załączników formalnych wymaganych przez Prawo budowlane i przepisy szczegółowe. Zadaniem wnioskującego jest wskazanie, jakie dokumenty zawiera składana przez niego dokumentacja. Wypełnienie wniosku będzie wymagało nieco więcej czasu i uwagi, ale dzięki temu inwestor szybciej dowie się czy jego wniosek jest kompletny pod względem formalnym. Wszelkie braki w tym zakresie oznaczają konieczność kolejnej wizyty w urzędzie i uzupełnienia wniosku. Kwestie merytoryczne - tak jak dotychczas - będą mogły być uzupełniane na podstawie postanowienia w trybie ustawy Prawo budowlane. Obowiązujące wzory wniosków są już dostępne w sekretariacie Wydziału Architektury i Budownictwa oraz na stronie www.bip.powiattorunski.pl w zakładce STAROSTWO POWIATOWE w Toruniu/Jak załatwić sprawę w urzędzie. (KM) www.powiattorunski.pl


2 Powiat Toruński,

wrzesień 2013

RADA POWIATU

KOMISJE

Rzecznik coraz bardziej zajęty Analizy i kontrole Podczas XXXIV sesji Rada Powiatu Toruńskiego zapoznała się m.in. z raportem z realizacji „Programu ochrony środowiska..”, sprawozdaniem Rzecznika Konsumentów oraz z wykonaniem budżetu powiatu w pierwszym półroczu 2013 r.

Następnie Radni zapoznali się ze sprawą skargi na Dyrektora Domu Pomocy Społecznej w Browinie. Komisja Rewizyjna, po przeanalizowaniu zarzutów stawianych w piśmie uznała, że nie jest to skarga powszechna w rozumieniu art. 227 i 229 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z uwagi na fakt, że skarga dotyczyła spraw pracowniczych – a nie wykonywania zadań lub działalności jednostki – rozpatrzenie jej wykracza poza kompetencje Rady. Następnie Radni wyrazili zgodę na udzielenie bonifikaty od ceny lokali mieszkalnych w Browinie. Dotychczasowi najemcy będa mogli wykupić mieszkania wraz z udziałami w gruncie z 70% upustem.

Raport z realizacji „Programu Ochrony Środowiska dla Powiatu Toruńskiego na lata 2010-2014 z perspektywą do roku 2017” w formie prezentacji multimedialnej przedstawiła Monika Płaza z firmy Ekostandard – Pracownia Analiz Środowiskowych.

Raportu służy ocenie realizacji zadań i weryfikacji celów ochrony środowiska, dokonywana na wszystkich szczeblach administracji. Na poziomie powiatu ocenę sporządza się co dwa lata. Następnie Radni wysłuchali informacji z wykonania Budżetu Powiatu Toruńskiego za I półrocze 2013 roku. Z kolei Naczelnik Wydziału Edukacji i Spraw Społecznych Jan Krajewski zaprezentował działania podejmowane przez powiat w zakresie profilaktyki i promocji zdrowia. Kolejną informację przedstawiła Marzenna Napiórkowska, Powiatowy Rzecznik Konsumentów w Toruniu. Jak wynikało z przedstawionych ze-

stawień, w 2012 roku Rzecznik interweniował bezpośrednio u przedsiębiorców i udzielał porad w siedzibie Starostwa, telefonicznie i drogą elektroniczną – łącznie w 756 sprawach, służąc pomocą i fachową wiedzą na temat praw konsumenckich. Rok 2012 był kolejnym, w którym zwiększyła się ilość udzielonych porad i wystąpień do przedsiębiorców. Świadczy to o wzroście zarówno świadomości konsumentów, jak i o rosnącym zaufaniu do Rzecznika Konsumentów. Kolejną część spotkania poświęcono na omówienie zmian do budżetu powiatu na 2013 r., zmian w Wieloletniej Prognozie Finansowej oraz projektu uchwały w sprawie emisji obligacji.

Rada Powiatu w 2011 roku przyjęła Program Ochrony Środowiska i Plan Gospodarki Odpadami. W marcu br. Zarząd Powiatu powierzył firmie zewnętrznej sporządzenie raportu z wykonania Programu za lata 2011 i 2012. Celem Raportu jest ocena realizacji zadań zapisanych w Programie, która ma służyć sformułowaniu wniosków niezbędnych do jego aktualizacji. Bezpośrednim wskaźnikiem realizacji zadań Programu jest wysokość ponoszonych nakładów finansowych oraz uzyskiwane efekty. Mirosław Nawrotek Członek Zarządu

Pierwotnie w porządku obrad XXXIV Sesji była także sprawa założenia Spółdzielni Socjalnej „Lubiczanka”. Projekt uchwały budził jednak wiele wątpliwości i pytań już podczas pracy Komisji Statutowo-Regulaminowej, dlatego został skierowany do ponownego rozpatrzenia przez Zarząd Powiatu. Kolejna sesja zaplanowana jest na 27 września 2013 r. (AS)

ZARZĄD

Z myślą o młodych

Zarząd zajmował się ostatnio sprawami dotyczącymi młodych mieszkańców powiatu: tematami posiedzeń były stypendia dla najzdolniejszych, boiska dla ZS w Chełmży i nowe domy dla dotychczasowych wychowanków Placówki Opiekuńczo-Wychowawczej w Chełmży Do ogłoszonego przez powiat toruński przetargu na budowę kompleksu boisk w Zespole Szkół w Chełmży zgłosiła się tylko jedna firma, która zaproponowała realizację zadania na kwotę znacznie – bo aż o ponad 300 tys. zł – przewyższającą zabezpieczone w budżecie na ten cel środki. Zarząd podjął więc decyzję o unieważnieniu przetargu i niezwłocznie podjął kolejne próby rozwiązania problemu. Po zweryfikowaniu możliwości ogłoszono przetarg na jedno boisko poliuretanowe dla ZS w Chełmży. Do zapoznania się z ofertą zapraszamy na stronę internetową www.bip.powiattorunski.pl do zakładki ZAMÓWIENIA PUBLICZNE. Jak co roku powołana została Komisja do spraw przyznawania stypendiów. Na początku sierpnia ustalono wysokość stypendium z Powiatowego Funduszu Stypendialnego dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych na 100 zł miesięcznie. Powołana również została komisja egzaminacyjna dla nauczycieli ubiegających się o stopień nauczyciela mianowanego. Tym razem ośmioro nauczycieli podeszło do egzaminu www.powiattorunski.pl

i awansowało na kolejny stopień zawodowej kariery. Radni ze szczególną troską odnoszą się do spraw dzieci i młodzieży. Warto podkreślić, że powiat toruński od lat inwestuje w bazę dydaktyczną i lokalową podlegających mu placówek oraz stwarza możliwość realizowania projektów edukacyjnych poszerzających ich ofertę dydaktyczną. Dzieje się tak - co warto podkreślić pomimo rosnących kosztów utrzymania szkół związanych m. in. z niżem demograficznym. Indywidualnym wsparciem objęci są również najzdolniejsi uczniowie Powiatu, których z roku na rok jest coraz więcej, co świadczy o tym, że warto i należy inwestować w młodzież. Honorata Żeglarska Członek Zarządu

Zarząd przyjął także procedury wewnętrznej weryfikacji projektów dofinansowywanych lub finansowanych ze środków z budżetu Unii Europejskiej, niepodlegających zwrotowi środków z Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu

(EFTA), środków pochodzących z innych źródeł zagranicznych oraz ze środków budżetu Państwa z programów resortowych. Projekt uchwały został opracowany z uwagi na konieczność przeprowadzania analiz ryzyka dla projektów, które planuje się realizować w Starostwie oraz jednostkach organizacyjnych. Procedury i wzór koncepcji opracowany został przy współpracy z audytorem wewnętrznym. Przygotowano i przyjęto koncepcje do 3 projektów unijnych. We wrześniu Zarząd zapoznał się ze sprawozdaniem Małgorzaty Marszałkowskiej – dotychczasowego Dyrektora Placówki Opiekuńczo-Wychowawczej w Chełmży – z przeprowadzonego postępowania likwidacyjnego Placówki. Na dzień 1 stycznia 2013 r. w placówce przebywało 23 wychowanków. Zgodnie z uchwałą likwidacyjną należało umieścić dzieci w rodzinach zastępczych lub innych placówkach. Do 31 lipca br. dla wszystkich wychowanków udało się znaleźć nowe domy. Dzieci opuściły placówkę i zamieszkały w nowych miejscach. (AS)

Pierwszą Komisją, która spotkała się w sierpniu była Komisja Rewizyjna. Członkowie Komisji podczas posiedzenia skontrolowali realizację uchwał Rady i Zarządu oraz załatwianie skarg i wniosków. Kontrola obejmowała okres 01-06.2013 r. – W centralnym rejestrze skarg i wniosków prowadzonym w Wydziale Organizacyjnym i Spraw Obywatelskich ewidencjonowane są wszystkie skargi i wnioski wpływające do Starostwa Powiatowego, zarówno adresowane do Starosty jak i do przewodniczącego Rady. Wpisy w rejestrze obejmują także terminy oraz sposób załatwiania spraw – mówi naczelnik Wydziału Organizacyjnego i Spraw Obywatelskich Starostwa Powiatowego, Irena Szewczuk. W kontrolowanym okresie zarejestrowano dwie skargi, z czego pierwszą skargę należało potraktować jako pismo złożone w sprawie indywidualnej, a nie jako skargę powszechną w rozumieniu art. 227 kpa, drugą natomiast uznano za niewłaściwie skierowaną. Analizując realizację uchwał Rady i Zarządu Komisja nie stwierdziła nieprawidłowości. Podczas tego posiedzenia członkowie zapoznali się również z zażaleniem byłych pracowników na dyrektor Domu Pomocy Społecznej w Browinie. Zarzuty zawarte w piśmie dotyczą jednak spraw z zakresu prawa pracy, a podejmowanie decyzji w tym zakresie należy wyłącznie do kompetencji dyrektora DPS jako kierownika zakładu pracy. – Potwierdzeniem pracowniczego charakteru skargi jest fakt, że jest ona aktualnie przedmiotem kontroli przeprowadzanej przez Państwową Inspekcję Pracy w zakresie podstaw prawnych rozwiązywania stosunków pracy oraz zatrudniania pracowników w Środowiskowym Domu Samopomocy – powiedział Wicestarosta Toruński, Dariusz Meller. Ponadto wydział Polityki Społecznej Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego w ramach nadzoru Wojewody wystąpił o przedłożenie dokumentacji odnośnie kwalifikacji nowozatrudnionych pracowników w świetle wymogów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej – dodał. Tego dnia zebrała się również Komisja Rolnictwa, Leśnictwa i Ochrony Środowiska, by ocenić Raport z „Programu Ochrony Środowiska dla Powiatu Toruńskiego na lata 2010-2014 z perspektywą do roku 2017” za lata 2011-2012. W dniu Sesji spotkali się członkowie Komisji Statutowo-Regulaminowej, by przeanalizować Regulamin Spółdzielni Socjalnej „Lubiczanka”. Radni wyrazili wątpliwości co do zbyt wysokiej kwoty udziału dla przyszłych członków Spółdzielni. Tego dnia spotkała się również Komisja Budżetu i Finansów i – zapoznawszy się z sytuacją finansową powiatu – pozytywnie zaopiniowała projekty uchwał dotyczących zmian do budżetu, zmian do Wieloletniej Prognozy Finansowej oraz emisji obligacji. Członkowie Komisji Infrastruktury Komunalnej przychylili się do projektu uchwały w sprawie udzielenia bonifikaty od ceny lokali mieszkalnych w Browinie, gmina Chełmża. (AS)


3 Powiat Toruński,

wrzesień 2013

DZIAŁ ROLNY

Ważne dla osób sprawujących osobistą opiekę nad dzieckiem Od 1 września 2013 r. obowiązują przepisy umożliwiające finansowanie z budżetu państwa składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe w okresie sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem własnym, swojego małżonka lub dzieckiem przysposobionym za: • rolnika i domownika podlegającego ubezpieczeniu emerytalno-rentowe-

mu z mocy ustawy albo na wniosek, • rolnika i domownika, który nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, • osobę będącą członkiem rodziny rolnika lub domownika, która nie spełnia warunków do podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników. Uprawnienie do finansowania składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe jest przyznawane na okres: • do 3 lat, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 5 roku życia,

• do 6 lat, nie dłużej jednak niż do ukończenia 18 roku życia, w przypadku sprawowania opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym.

Składka na ubezpieczenie emerytalno-rentowe za osobę sprawującą osobistą opiekę nad dzieckiem finansowana jest ze środków budżetu państwa od dnia złożenia wniosku.

POWIAT W UNII

nie

Finansowanie z budżetu państwa składek na ubezpieczenie rentowe możliwe jest wtedy, gdy: • osoba sprawująca osobistą opiekę nad dzieckiem nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu i nie posiada ustalonego prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, w tym do emerytury lub renty, • rolnik lub domownik prowadzący jednocześnie pozarolniczą działalność gospodarczą lub współpracujący przy jej prowadzeniu, zaprzestanie prowadzenia tej działalności albo zawiesi jej wykonywanie bądź współpracę przy jej prowadzeniu w okresie sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem - oznacza to, że w dniu rozpoczęcia finansowania składki ze środków budżetu państwa, działalność ta nie może być prowadzona, • drugi rodzic nie korzysta z prawa do finansowania składek z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem w KRUS albo z prawa do finansowania składek w ZUS na podstawie art. 16 ust. 8 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (m.in. z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego czy przebywania na urlopie wychowawczym). Aby uzyskać prawo do finansowania z budżetu państwa składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe należy: • w przypadku osób podlegających ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w KRUS – złożyć wniosek o finansowanie z dotacji budżetu państwa składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad dzieckiem (formularz do pobrania na stronie www.krus.gov.pl), • w przypadku osób dotychczas niepodlegających ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w KRUS – złożyć wniosek o objęcie ubezpieczeniem emerytalno-rentowym i finansowanie składki na to ubezpieczenie z dotacji budżetu państwa w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad dzieckiem (formularz do pobrania na stronie www.krus.gov.pl), • przedłożyć skrócony odpis aktu urodzenia dziecka oraz w przypadku dziecka niepełnosprawnego orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności. Osobom, które nie podlegają ubezpieczeniu społecznemu rolników (tzn. nie spełniają warunków do tego ubezpieczenia) przysługuje prawo wyboru finansowania składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe w ZUS lub KRUS. Podstawa prawna: art. 2 ustawy z dnia 26 lipca 2013 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz innych ustaw (Dz.U. z 2013 r. poz. 983)

Przepisy ustawy umożliwiają finansowanie z dotacji budżetu państwa wyłącznie składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe. Składka z dotacji budżetu państwa równa jest składce, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, stanowiącej 10% emerytury podstawowej. Więcej informacji uzyskają Państwo odiwedzając stronę internetową www.krus.gov.pl lub dzwoniąc do Oddziału Regionalnego KRUS w Bydgoszczy 52 341 52 61-66 lub Placówki Terenowej w Toruniu 56 655 53 42. Oddział Regionalny Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w Bydgoszczy www.powiattorunski.pl


4 Powiat Toruński,

wrzesień 2013

INWESTYCJE

Prace budowlane ruszą jesienią

POCZTÓWKA Z PRZESZŁOŚCI

Słodkie wspomnienia

Droga rowerowa połączy Toruń z Łysomicami, Grzywną, Chełmżą, Zalesiem, Sławkowem i Kamionkami Małymi Już tej jesieni rozpocznie się budowa trzeciej, najdłuższej drogi rowerowej w ramach projektu „Poprawa bezpieczeństwa na drogach publicznych poprzez wybudowanie dróg rowerowych”. Trasa Toruń-Chełmża z odgałęzieniem do m. Kamionki Małe przebiegać będzie po wydzielonych w trakcie projektowania działkach. Prosimy więc dotychczasowych użytkowników o nieobsiewanie ich.

Jednocześnie trwają działania prowadzące do zakończenia wyceny i wypłaty odszkodowań za wydzielone pod drogę tereny. Część z nich, w kwocie ponad 1 300 000 zł, została już wypłacona. W niezakończonych jeszcze sprawach czekamy na wycenę rzeczoznawców oraz decyzje o wysokości odszkodowań. Mirosław Graczyk Starosta Toruński

EDUKACJA

Stypendia rozdane Tegoroczny nabór wniosków o stypendia przyznawane przez Starostę Toruńskiego był rekordowy - wpłynęło aż 115 podań! Komisja Stypendialna powołana przez Zarząd Powiatu Toruńskiego nagrodziła wybijających się uczniów zamieszkujących powiat toruński, przyznając im stypendia z Powiatowego Funduszu Stypendialnego. O stypendium mógł starać się każdy uczeń szkoły ponadgimnazjalnej, który zamieszkuje powiat toruński i uzyskał średnią ocen powyżej 4,75 oraz co najmniej bardzo dobre zachowanie.

Wszystkie te wymogi spełniło aż 110 osób i to im Komisja Stypendialna postanowiła przyznawać co miesiąc 100 zł. Uroczyste wręczenie stypendiów odbędzie się 20 września o godz. 14:00 w budynku Starostwa Powiatowego w Toruniu przy ulicy Towarowej 4-6. Wszystkich stypendystów serdecznie zapraszamy! (MP)

SPORT

Mistrzowie na wyciągniecie ręki

Powiatowy Szkolny Związek Sportowy w Toruniu od lat organizuje zawody sportowe dla dzieci i młodzieży szkolnej na terenie powiatu toruńskiego

Imprezy sportowe o Mistrzostwo Powiatu organizowane są dla uczniów wszystkich typów szkół - od podstawówek po szkoły średnie, w 30 dyscyplinach od biegów przełajowych, przez gry zespołowe, po tenis stoowy i szachy. Jest z czego wybierać! Co roku powiatowe zawody sportowe stają się źródłem satysfakcji dla licznej grupy dzieci i młodzieży oraz stwarzają możliwości sprawdzenia się w gronie rówieśników. Jakby się tego nie oceniało, jakby się na to nie patrzyło, to właśnie u nas, w małych miejscowościach rosną prawdziwi mistrzowie. Dziś – Mistrzowie Powiatu. A jutro – kto wie? Może Mistrzowie Polski czy świata? Na łamach prasy i w Internecie czytamy, że sport kuleje, że nie ma odpowiednich warunków, że nie ma komu się młodzieżą zająć, że tylko nieliczni stają się wielcy i na wielkich arenach sportowych bywają. Nie do końca można się z tym zgodzić, kiedy spojrzy się z bliska na arenę, jaką dla młodych sportowców stanowi teren powiatu. Mamy warunki, mamy ludzi, którzy potrafią pracować z młodzieżą i mamy zdolnych młodych sportowców. Problem w tym, www.powiattorunski.pl

że zdobycie Mistrzostwa Województwa przez dziewczynki z SP Nr 2 w Chełmży dziś nie stanowi nośnej informacji w porównaniu z Mistrzostwem Świata Pawła Fajdeka, który w Toruniu miał tylko przystanek, podczas gdy nasze Mistrzynie mieszkają tu na co dzień. Kibicujemy panu Pawłowi, gdyż jest on dla naszej młodzieży wzorem do naśladowania i swego rodzaju dobrem narodowym! Ale zawsze pozostaje pytanie dlaczego nie dbamy o naszych przyszłych Mistrzów i Mistrzynie, nie poświęcając im nawet jednego wiersza na łamach prasy? Dziękujemy zatem Redakcji „Powiatu Toruńskiego” za to, że możemy u Państwa co jakiś czas zagościć i zaprezentować nasze Mistrzynie i naszych Mistrzów, którzy równie ciężko pracują na swoje sukcesy. Mistrzostwa Powiatu Toruńskiego, to: 3500 uczestników 300 godzin zmagań w ponad 20 miejscowościach, 42 imprezy sportowe, ponad 120 pucharów i 1200 medali! To wszystko w zasięgu ręki – w gminach powiatu toruńskiego!

Spotkaliśmy się 6 września, by rozpocząć nowy sportowy rok szkolny 2013/2014. Burzliwe narady stały się już tradycją, wyciągamy wnioski z minionego roku, poprawiamy to co da radę poprawić i poszerzamy zakres naszych imprez. Dobra organizacja, miła atmosfera i zacięta rywalizacja młodzieży pod okiem zawodowych sędziów,

Na prezentowanej dziś fotografii widać cukrownię w Chełmży od podwórza i to w czasach, gdy była ona wielozakładowym kombinatem. W drugiej połowie ubiegłego wieku zakład zatrudniał do 1000 stałych pracowników (do tego w okresie kampanii dochodziło kilkuset sezonowych, zwanych aliantami). Dla tych, którzy nigdy nie widzieli cukrowni „od wewnątrz” krótki opis: z lewej strony – parowozownia, za nią suszarnia wysłodków, za parowozem elfa kolejowa czyli urządzenie do rozładunku buraków z wagonów i samochodów ciężarowych, budynek dalej mieścił wyżymaczki (do wysłodków). Na pierwszym planie natomiast widać kolejowy spław buraczany, to tu wysypywano z wagonów buraki, które woda pod ciśnieniem z widocznego dalej tzw. „mamuta” pchała dalej. Widać również przez długie lata charakterystyczne dla Cukrowni Chełmża trzy kominy. Za nimi lekko w lewo budynek zakładowej stolarni, dalej zaś wyższy, w którym mieściły się: płuczki, laboratorium i biuro techniczne. Z prawej strony piec wywarowy, kotłownia, tzw. „cukrowa góra” i magazyn cukru. Dziś ten fragment cukrowni wygląda zupełnie inaczej. Nie ma już części magazynu cukru, spławów, elfy i „mamuta”. A i liczba kominów skurczyła się do dwóch. Dzięki cukrowni w okresie PRL-u charakterystycznym dla Chełmży widokiem jesienią były ciągnące się kilometrami kolejki traktorów z przyczepami i wozów konnych, wyładowanych burakami. Jakoś nie potrafiono tego problemu rozwiązać. Dokonał tego, podobnie jak i wielu innych zmian, nowy właściciel fabryki – firma Nordzucker, która w tym roku obchodzi 175-lecie istnienia (jest więc starsza od naszej cukrowni o 44 lata). pielęgniarek oraz niezastąpionych nauczycieli wychowania fizycznego możliwa jest dzięki wypracowanej i trwającej już od ponad 14 lat współpracy oraz wsparciu finansowemu ze strony Starostwa Powiatowego w Toruniu. Dziękujemy Gminnym Koordynatorom Sportu, Dyrekcjom Szkół, Wójtom Gmin, kadrze nauczycielskiej a przede wszystkim młodzieży, za zrozumienie, pomoc i uczestnictwo w zawodach sportowych. Na ten rok szkolny zaplanowaliśmy 42 imprezy sportowe. Startujemy tradycyjnie bieganiem przełajowym nad jeziorem w Józefowie, 24 września 2013 r. Wszelkie informacje dotyczące organizowanych przez nas zawodów znajdziecie Państwo pod adresem www.powiattorunski.pl w zakładce „sport” i dalej PSZS. Serdecznie zapraszamy! Artur Stankiewicz Powiatowy Koordynator Sportu

Śmiało można powiedzieć, że nie ma w Chełmży rodziny, której przedstawiciel nie pracowałby w cukrowni. Sam zakład oddziaływał więc na stosunki społeczne panujące w mieście i okolicznych wioskach. Na cukrownię mówiło się „fabryka” i choć istniało więcej innych zakładów pracy, to każdy wiedział, że chodzi o cukrownię. Na cukier mówiło się tu gwarowo faryna, stąd pracownicy cukrowni to byli faryniorze (identycznie kolejarze to baniorze, bo pociąg w gwarze to bana). Toteż, gdy o 14.00 rozbrzmiewała syrena kończąca szychtę, czyli zmianę, to mówiło się: „Jo, już drugo, faryniorze wychodzu z roboty.” A tylu ich wylewało się z fabrycznej bramy, że w 1984 r. zbudowano dla nich kładkę nad pobliskimi torami, żeby nie musieli czekać, gdy szlabany były zamknięte. Oprócz cukru chełmżyński kombinat dawał mieszkańcom jego półprodukt zwany fiutem. Stąd słynne powiedzenie: „W Chamży ziamia pankła ji fiut sie leje.” Fiut najbardziej smakował z chlebem posmarowanym masłem, robiło się z niego też domowej produkcji cukierki, gdyż PRL to były czasy „systemowego niedoboru towarów na półkach sklepowych”. W fabryce używało się więcej zawodowych określeń gwarowych, w większości germanizmów. Dla przykładu do bagra wywoziło się nieczystości, ententasz i prelbok to były odstojniki, sztapel – pryzma worków z cukrem, a sztaplerka to dział mocnych chłopów zajmujących się jego układaniem, prestuch to było płótno filtracyjne, przetok – manewrownia, a przetokowy to manewrowy. Młodych pracowników „chrzciło się” wysyłając ich po ambuszmira albo kubełek sztrumu, czyli prądu. Dariusz Meller

„POWIAT TORUŃSKI” Bezpłatny Miesięcznik Samorządowy Starostwo Powiatowe w Toruniu ul. Towarowa 4-6 87-100 Toruń tel. 56 662 88 88, fax 56 662 88 89 e-mail: starostwo@powiattorunski.pl

Redakcja w składzie: dr Malwina Rouba - redaktor naczelny Agnieszka Niwińska - redakcja numeru Monika Paziewska (MP), Krzysztof Melkowski (KM), Agnieszka Szymborska (AS) Kontakt: tel. 56 662 88 52 rzecznik@powiattorunski.pl Skład: Starostwo Powiatowe w Toruniu Druk: Drukarnia Agora SA. w Pile, ul. Krzywa 35

Miesięcznik Powiat Toruński  

NASZ MIESIĘCZNIK Od marca 2005 r. ukazuje się bezpłatny miesięcznik samorządowy "Powiat Toruński".

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you