Issuu on Google+

EGZEMPLARZ BEZPŁATNY

DWUMIESIĘCZNIK

ISSN 1898-7397

NR 23

V I I I 2 0 11

W numerze m.in.: Informacje Starostwa Powiatowego w Rawiczu. Budowa drogi w Golinie Wielkiej. Wyniki matury 2011.

ARCHIWALNE NUMERY „Orędownika Samorządowego Powiatu Rawickiego” dostępne są na stronie www.powiatrawicki.pl

Rekrutacja do szkół ponadgimnazjalnych. Historia OSP w Jutrosinie. Wzdłuż dawnej granicy Rzeczypospolitej.


POWIAT RAWICKI W OBIEKTYWIE

VIII Sesja Rady Powiatu Rawickiego (21 VI 2011).

Droga w Golinie Wielkiej (27 VII 2011).

Śpiewanie pod dębami – Dębno Polskie (10 VII 2011).

Uczestnicy półkolonii w DPS Osiek (14 VII 2011).

Konkurs na najładniejszy wianek – Miejska Górka (25 VI 2011).

Uczestnicy „Rowerowej Setki” (2 VII 2011).


WSPÓŁCZESNE DOŻYNKI Uroczystości dożynkowe mają w dzisiejszych czasach charakter zarówno religijny, jak i ludowy (świecki), powiązany z zabawą z okazji zakończenia zbiorów. Ceremoniom dożynkowym przewodniczą Starosta i Starościna dożynkowi. Najpierw wnoszone są wieńce dożynkowe wykonane z kłosów zbóż, owoców, warzyw, ogrodowych i polnych kwiatów. Następnie Starostowie wręczają Gospodarzowi Dożynek bochen chleba upieczonego z mąki pochodzącej z ostatnich zbiorów. W przypadku dożynek świeckich jest nim przedstawiciel lokalnej administracji państwowej, bądź samorządowej. Następnie składane są symboliczne dary z najnowszych plonów, owoce - często stanowiące wystawę osiągnięć lokalnych rolników, czasami nawet przetwory mięsne. W przypadku kiedy uroczystość ma charakter religijny, odprawiany jest obrzęd liturgiczny, a rolę Gospodarza pełni przeważnie kapłan. Współczesne dożynki kończy najczęściej festyn ludowy. Zwyczajem ostatnich lat stały się liczące wielu uczestników pielgrzymki chłopskie do miejsc kultu religijnego, zwłaszcza do sanktuariów maryjnych, zarówno tych o zasięgu lokalnym, jak i ogólnopolskim, a w tym do sanktuarium na Jasnej Górze w Częstochowie. Tu odbywają się największe i najokazalej obchodzone uroczystości dożynkowe. Biorą w nich udział tłumy pielgrzymów oraz delegacje rolników z całej Polski, często w tradycyjnych strojach, z darami z płodów ziemi i pięknymi, oryginalnymi wieńcami. Podczas obrzędów dożynkowych, wśród licznych pieśni i przyśpiewek usłyszeć można słowa: Plon niesiemy, plon W gospodarza dom Aby dobrze plonowało, Po sto korcy z kopy dało Plon niesiemy, plon W gospodarza dom. Od chwili reaktywowania Powiatu Rawickiego stało się tradycją, że Dożynki Powiatowe odbywają się kolejno na terenie poszczególnych gmin. Warto przypomnieć, że w 2006 roku zorganizowano je w Golejewku, w 2007 – w Miejskiej Górce, w 2008 – w Bojanowie, w 2009 – w Zielonej Wsi i w 2010 roku – w Jutrosinie. Tegoroczne Dożynki Powiatowe zorganizowane zostały w Pakosławiu. ORĘDOWNIK SAMORZĄDOWY POWIATU RAWICKIEGO ISSN 1898-7397 Wydawca: Starostwo Powiatowe w Rawiczu; www.powiatrawicki.pl Redagują: Janusz Hamielec (redaktor naczelny), Joanna Balcer, Magdalena Jurdeczka, Aneta Mazur, Izabela Sarnowska. Zdjęcia i ilustracje: Archiwum Starostwa Powiatowego w Rawiczu. Adres redakcji: 63-900 RAWICZ, Rynek 17; e-mail: oredownik@powiatrawicki.pl Oddano do druku: 5 sierpnia 2011 r. Skład i druk: Multigraf – Rawicz, ul. Staszica 4, tel. 65 546 23 57, drukarniarawicz@gmail.com Nakład: 1200 egzemplarzy (wydawnictwo bezpłatne).

Nr 23

SIERPIEŃ 2011

3


MOBILNY PUNKT KONSULTACYJNY FUNDUSZY EUROPEJSKICH W dniu 12 sierpnia br. w Starostwie Powiatowym w Rawiczu odbyły się bezpłatne konsultacje dla mieszkańców powiatu rawickiego ułatwiające dostęp do informacji na temat możliwości pozyskiwania funduszy europejskich. Porad udzielali konsultanci Punktu Informacyjnego Funduszy Europejskich z Leszna. Zadaniem Punktu Informacyjnego jest w szczególności: - udzielanie informacji na temat Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013; - informowanie o krajowych programach operacyjnych funkcjonujących w ramach Narodowej Strategicznej Ramy Odniesienia; - diagnostyka potencjalnego beneficjenta i kierowanie go do odpowiednich instytucji w celu uzyskania bardziej szczegółowych informacji; - organizacja działań o charakterze informacyjnym i promocyjnym dotyczących Funduszy Europejskich w tym np. szkolenia, spotkania informacyjne, mobilne punkty informacyjne, publikacja ogłoszeń w prasie, itp.; - dystrybucja materiałów informacyjnych i promocyjnych poświęconych Funduszom Europejskim; - pomoc beneficjentom w procesie rozliczania środków otrzy-

manych w ramach Funduszy Europejskich. Ideą Mobilnych Punktów Konsultacyjnych jest stworzenie osobom zainteresowanym możliwości uzyskania informacji na ww. tematy poprzez dotarcie do nich w miejscu ich zamieszkania. Konsultacje zorganizowane zostały z inicjatywy Starostwa Powiatowego w Rawiczu.

KONKURS NA LOGO POWIATU RAWICKIEGO Zarząd Powiatu Rawickiego ogłosił konkurs na opracowanie projektu graficznego na LOGO Powiatu Rawickiego. Celem konkursu jest opracowanie elementu identyfikacji wizualnej zawierającego nazwę Powiat Rawicki oraz znak graficzny. Do konkursu mogą przystąpić osoby pełnoletnie, które zapoznały się z Regulaminem i akceptują jego postanowienia. Projekty należy dostarczyć osobiście lub wysłać pocztą w zamkniętej kopercie z dopiskiem: „Konkurs na LOGO Powiatu Rawickiego” wraz z czytelnie wypełnioną kartą zgłoszeniową

i opisaną płytą CD-R, na adres: Starostwo Powiatowe w Rawiczu, Rynek 17, 63-900 Rawicz Zwycięzca konkursu otrzyma nagrodę w wysokości 1 500 złotych brutto. Szczegółowe informacje o konkursie można znaleźć na stronie internetowej Powiatu Rawickiego www.powiatrawicki.pl w zakładce Konkursy.

INFORMACJE STAROSTWA POWIATOWEGO W RAWICZU SESJE RADY POWIATU RAWICKIEGO W dniu 21 czerwca 2011 r. w Sali Portretowej Ratusza w Rawiczu odbyła się VIII Sesja Rady Powiatu Rawickiego. Na posiedzeniu podjęto uchwały m.in. w sprawie przyjęcia sprawozdania za lata 2009 – 2010 z realizacji „Powiatowego Programu Opieki nad Zabytkami Powiatu Rawickiego na lata 2009 – 2012” oraz w sprawie określenia zadań, na które przeznacza

4

Nr 23

się środki finansowe Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Ponadto Radni wysłuchali informacji z działalności Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, dotyczącej obsługi programów wspólnej polityki rolnej obszarów wiejskich za rok 2010. Podczas Sesji wręczona została Nagroda Starosty Rawickiego „Statuetka Moździerza” za zasługi dla Powiatu Rawickiego w dziedzinie społecznej. Otrzymała ją Ochotnicza Straż Pożarna w Jutrosinie.

SIERPIEŃ 2011


Natomiast podczas IX Nadzwyczajnej Sesji, która odbyła się w dniu 12 lipca br. w siedzibie Starostwa Powiatowego w Rawiczu, Radni podjęli uchwały m.in.  w sprawie dokonania zmian w budżecie powiatu na 2011 r. oraz w Wieloletniej Prognozie Finansowej Powiatu Rawickiego na lata 2011 – 2021.

KONFERENCJA PRASOWA STAROSTY Podczas spotkania z dziennikarzami lokalnych mediów, w dniu 28 czerwca br., Starosta Pan Zygmunt Wolny przedstawił stopień zaawansowania realizacji powiatowych inwestycji drogowych m.in. przebudowę drogi powiatowej Golina Wielka – Miejska Górka, budowę ścieżki rowerowej przy drodze powiatowej Dłoń – Paradów na odcinku Jutrosin – Dubin oraz przebudowę mostu na rzece Orli. Natomiast Wicestarosta Pan Krzysztof Synoracki poinfor-

mował o naborze do szkół ponadgimnazjalnych na rok szkolny 2011/2012. Relacje z konferencji dostępne są na stronie internetowej Powiatu Rawickiego w zakładce „Promocja”.

ROWEROWA SETKA W dniu 2 lipca 2011 roku z inicjatywy Polskiego Towarzystwa Turystyczno - Krajoznawczego Oddział w Rawiczu oraz Starostwa Powiatowego w Rawiczu odbył się rajd rowerowy pod nazwą „Rowerowa Setka”. Na rawicki rynek, gdzie zorganizowano start przybyło 65 rowerzystów, m.in z: Leszna, Śremu, Krobi, Góry, Jelcza-

Nr 23

SIERPIEŃ 2011

5


Laskowic, Złotnik k. Poznania i z terenu całego powiatu rawickiego. Trasa rajdu wynosiła 100 kilometrów i wiodła przez gminy: Rawicz, Żmigród, Sułów, Pakosław i Miejska Górka. Początkowo aura sprzyjała rowerzystom pokonującym trasę rajdu, ale im bliżej mety, tym z każdym kilometrem warunki jazdy pogarszały się. Ostatnie 15 km uczestnicy zmuszeni byli pokonać w deszczu i pod wiatr.

NA LUDOWO POD DĘBAMI W dniu 10 lipca 2011 r. w Dębnie Polskim odbył się XII Przegląd Folklorystyczny „Pod Dębami Śpiewanie”, którego organizatorami byli: Rada Sołecka wsi Dębno Polskie, Zespół

Folklorystyczny „DĘBIOKI”, Koło Gospodyń Wiejskich w Dębnie Polskim, Starostwo Powiatowe w Rawiczu, Urząd Miejski Gminy Rawicz, Dom Kultury w Rawiczu oraz Ośrodek Sportu i Rekreacji w Rawiczu. Podczas przeglądu zaprezentowały się m.in.:   Zespół Folklorystyczny „DĘBIOKI” z Dębna Polskiego (Gmina Rawicz), Zespół „KATARZYNKI” ze Słupi Kapitulnej (Gmina Rawicz), Zespół Ludowy „STUDZIANNA” ze Studzienny (Gmina Borek Wielkopolski), Regionalny Zespół „CHOJNIOKI” z Chojna (Gmina Pakosław), Zespół Ludowy „KOKORZYNIANKI” z Kokorzyna (Gmina Kościan), Zespół Folklorystyczny „ORLANIE” z Jutrosina (Gmina Jutrosin), Zespół Folklorystyczny „GOŁASZYNIACY” z Bojanowa (Gmina Bojanowo), Zespół Śpiewaczy „GÓRECZANKI” z Miejskiej Górki (Gmina Miejska Górka), Zespół „OLBRACHTOWICZANKI” z Olbrachtowic (Gmina Sobótka), Zespół „SOBÓTCZAŃSKA BIESIADA” z Sobótki (Gmina Sobótka), Kapela Ludowa „ZNAD ORLI” z Koźmina Wielkopolskiego (Gmina Koźmin Wielkopolski).

WIZYTA W ZAKŁADZIE KARNYM Zakład Karny w Rawiczu po raz pierwszy w swojej historii otworzył bramy dla przedstawicieli samorządu lokalnego oraz instytucji miejskich, gminnych i powiatowych.

6

Nr 23

SIERPIEŃ 2011


W więzieniu przebywało 35 osób, m.in. Starosta Rawicki, Burmistrz Rawicza, Dyrektorzy sanepidu i szpitala, pracownicy Urzędu Miejskiego, Komendy Policji oraz placówek opieki społecznej. Wizyta w Zakładzie Karnym została zorganizowana w celu realizacji porozumień o współpracy w ramach programu „Uspołeczniania wykonywania kary pozbawienia wolności”. Zaproszeni Goście obejrzeli pawilony mieszkalne, oddział terapeutyczny, warsztaty terapii zajęciowej, bibliotekę i sale edukacyjne. Obejrzeli także pokaz umiejętności psa, wyszkolonego do wyszukiwania środków odurzających oraz prezentację specjalnego pododdziału - Grupy Interwencyjnej Służby Więziennej. Robert Kozal – Kierownik Biura ds. Informacji Niejawnych i Bezpieczeństwa

STYPENDIUM MARSZAŁKA WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO Rozpoczął się nabór wniosków o Stypendium Marszałka Województwa Wielkopolskiego dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych, słuchaczy zakładów kształcenia, nauczycieli i kolegiów, pracowników służb społecznych oraz studentów

zamieszkujących na stałe na terenie Województwa Wielkopolskiego. Dokumenty można składać w Wydziale Oświaty i Spraw Społecznych Starostwa Powiatowego w Rawiczu, ul. Rynek 17, pokój nr 33, w terminie do dnia: 5 września 2011 r. – uczeń oraz 7 października 2011 r. – student/słuchacz. O przyznanie stypendium mogą ubiegać się osoby, które spełniają łącznie następujące warunki: 1) uczą się lub studiują w trybie dziennym; 2) osiągają najlepsze wyniki w nauce - średnia za poprzedni rok nauki: - uczeń powyżej 4,00; - słuchacz/student powyżej 3,81; 3) pozostają w trudnych warunkach materialnych - średni miesięczny dochód na 1 osobę w rodzinie nieprzekraczający 504 zł brutto. Wszelkich informacji dotyczących stypendium udziela Wydział Oświaty i Spraw Społecznych Starostwa Powiatowego w Rawiczu pok. 33 lub pod numerem telefonu 65 546 51 30. Regulamin oraz załączniki znajdują się na stronie internetowej www.umww.pl.

AKCJA MINISTERSTWA FINANSÓW NIE BĄDŹ JELEŃ, WEŹ PARAGON

Utrudnienia w reklamacji zepsutego telewizora, wadliwego pontonu czy biletu na mecz, który się nie odbył. Możliwe? Gdy nie masz dowodu zakupu, dochodzenie praw jest trudniejsze. Najprostszym z nich jest paragon. Powinniśmy go otrzymać niezależnie od tego, gdzie robimy zakupy [Warszawa, 8 lipca 2011 r.] Konsumentów z dużym i małym portfelem, usługobiorców, turystów, pasażerów, kibiców łączy jedno – wszyscy mają prawo do otrzymania dowodu zakupu. Najprostszym jest paragon. Tegoroczną akcję Ministerstwa Finansów Nie bądź jeleń, weź paragon, przypominającą o konieczności wystawiania oraz przechowywania paragonów, wspiera Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Będzie ją promował rysunek jelenia na zakupach autorstwa Andrzeja Mleczki, jednego z najpopularniejszych polskich rysowników. Dowód zakupu, czyli co? Dowód zakupu musimy otrzymać niezależnie od miejsca sprzedaży produktu. Musi nam go wydać m.in. sprzedawca w sklepie, na bazarze, na stoisku z pamiątkami, w Internecie. Powinniśmy go otrzymać także wtedy, gdy kupujemy bilet do kina, na mecz lub różne usługi. Dowód zakupu potwierdza, co kupiliśmy, od kogo, kiedy i po jakiej cenie. Dzięki temu będziemy mogli reklamować produkty lub usługi, które okażą się niezgodne z umową, mówiąc prościej – będą wadliwe. Najłatwiejszym i najbardziej powszechnym potwierdzeniem zakupów jest paragon. Warto pamiętać, że nie tylko on może udokumentować zawartą transakcję – zgodnie z prawem podobną moc ma potwierdzenie płatności kartą, wyciąg z konta, faktura VAT, a nawet zeznania osób, które nam towarzyszyły. Reklamacja bez paragonu Paragon daje możliwość złożenia reklamacji wtedy, gdy produkt

Nr 23

jest wadliwy. Sprzedawca nie może uzależnić jej przyjęcia od przedstawienia tylko i wyłącznie tego dowodu zakupu. Jednak posiadanie paragonu znacznie ułatwia złożenie reklamacji. Sprzedawca ma obowiązek jej przyjęcia nawet wtedy, gdy nie zgadza się z naszymi żądaniami. Może jednak tego nie zrobić, gdy nie mamy dowodu zakupu, ponieważ wtedy trudno będzie udowodnić, że dany produkt kupiliśmy w konkretnym sklepie. Jak długo powinniśmy przechowywać paragony? Warto pamiętać, że możemy kwestionować kupione produkty nie tylko wtedy, gdy są niezgodne z umową, ale również, gdy np. błędnie naliczono ich wartość, źle wydano nam resztę, sprzedano przeterminowany produkt spożywczy. Najkrócej przydają się nam paragony potwierdzające zakupy artykułów spożywczych. Na zgłoszenie wady sprzedawcy np. soku pomidorowego mamy trzy dni od otwarcia opakowania. Gdybyśmy chcieli zareklamować pomidory kupione luzem, mamy jedynie trzy dni od momentu zakupu – prawo to dotyczy wszystkich towarów sprzedawanych na wagę. Paragony potwierdzające zakup obuwia, ubrań, mebli, samochodów czy sprzętu RTV warto trzymać przez dwa lata. Dlaczego? Właśnie 24 miesiące to czas, kiedy możemy złożyć reklamację w przypadku odkrycia wady produktu. Identyczne prawo mamy także wtedy, gdy kupujemy rzeczy przecenione na wyprzedażach. Decydując się na towary używane, musimy pamiętać, że czas reklamacji może wynieść minimum rok. Sytuacje nietypowe a moc paragonu Paragon przydaje się także w sytuacjach nietypowych. Zgodnie z prawem, to, czy będziemy mogli oddać pełnowartościową rzecz, która po prostu nam się nie podoba lub nie pasuje zależy tylko od dobrej woli sprzedawcy. Dlatego ma on prawo wymagać przedstawienia paragonu, dołączenia metek, czy dostarczenia pudełek. Warto również wiedzieć, że w przy-

SIERPIEŃ 2011

7


padkach zwrotu lub wymiany to właśnie paragon staje się często nośnikiem informacji, na którym sprzedawca wpisuje odpowiednią adnotację, że wymiana lub zwrot będą możliwe w ciągu umówionego z klientem terminu. Gwarancja Oprócz prawa do reklamacji konsumenci mogą również w wielu przypadkach skorzystać z gwarancji. Te pojęcia są bardzo często mylone - warto jednak wiedzieć, że gwarancja - podobnie jak niezgodność towaru z umową - umożliwia dochodzenie roszczeń w przypadku, gdy nabyta rzecz okazała się wadliwa. Jest ona jednak dobrowolna - przedsiębiorca może udzielić gwarancji, ale nie musi. Gdy zdecydujemy się na taką formę dochodzenia roszczeń, producent ma również prawo wymagać od nas oprócz dołączenia wadliwego produktu, przedstawienia paragonu, karty gwarancyjnej wraz z pieczątką sklepu czy oryginalnego opakowania. Problem ze sprzedawcą? Gdy nie otrzymaliśmy paragonu od sprzedawcy, powinniśmy zgłosić ten fakt Urzędowi Kontroli Skarbowej. Natomiast, gdy mamy problem z zakupami, odrzuconą reklamacją możemy liczyć na bezpłatną pomoc miejskich lub powiatowych rzeczników konsumentów. Ponadto poradę prawną można uzyskać dzwoniąc pod darmowy numer infolinii konsumenckiej 800 007 707. POWIATOWY RZECZNIK KONSUMENTÓW pełni dyżury w siedzibie Starostwa Powiatowego w Rawiczu Rynek 17, pokój nr 21 (II piętro) w każdą środę w godz. od 9.00 do 15.00.

Maria Wojtkowiak – Naczelnik Wydziału Oświaty i Spraw Społecznych

PODSUMOWANIE WYNIKÓW EGZAMINÓW MATURALNYCH

W maju 2011 r. do egzaminu maturalnego przystąpiło 396 absolwentów szkół ponadgimnazjalnych prowadzonych przez Powiat Rawicki. Obowiązkowy egzamin ustny z języka polskiego oraz języka obcego zdawało 387 absolwentów. Natomiast część pisemną 396 maturzystów. Ogłoszenie wyników egzaminu maturalnego nastąpiło w dniu 30 czerwca br. Wyniki egzaminów maturalnych na poziomie powiatu przedstawiają się następująco: I Liceum Ogólnokształcące w Rawiczu: - do egzaminu maturalnego przystąpiło 139 absolwentów, z tego zdało 128, co stanowi 92% zdających, - części ustnej nie zdało 7 absolwentów, w tym z języka polskiego – 1 oraz z języka angielskiego – 6, - 4 absolwentów nie zdało części pisemnej z matematyki, - najwyższy wynik (100%) osiągnęli abiturienci z egzaminu ustnego z języka polskiego, języka angielskiego i języka niemieckiego, a najniższy (16%) z egzaminu pisemnego z matematyki,

8

Nr 23

- 11 maturzystów, którzy nie zdali matury ma możliwość przystąpienia do egzaminów poprawkowych w sierpniu br. II Liceum Ogólnokształcące w Rawiczu:   - do egzaminu maturalnego przystąpiło 61 absolwentów z tego zdało 48, co stanowi 78,69% zdających, - do części ustnej przystąpiło 59 absolwentów, z tego nie zdało 2 absolwentów z języka angielskiego, - 13 absolwentów nie zdało części pisemnej, z tego 1 z języka polskiego, 3 z języka angielskiego i 10 z matematyki, - najwyższy wynik (72,50%) abiturienci osiągnęli z egzaminu ustnego z języka francuskiego, a najniższy z egzaminu pisemnego z matematyki (11,48%), - 10 maturzystów może przystąpić do egzaminów poprawkowych w sierpniu br. Zespół Szkół Zawodowych w Rawiczu: - do egzaminu maturalnego ustnego przystąpiło 144 absolwentów, natomiast do egzaminu pisemnego 150, z tego zdało ogółem 100, co stanowi 67 % zdających,

SIERPIEŃ 2011


- części ustnej nie zdało 22 abiturientów (15%) z: języka polskiego - 1, języka angielskiego – 11, języka rosyjskiego – 2 i języka niemieckiego – 8, - 41 absolwentów (27%) nie zdało części pisemnej, z tego: 7 z języka polskiego, 8 z języka niemieckiego, 5 z języka angielskiego, 3 z języka rosyjskiego i 31 z matematyki, - najwyższy wynik osiągnęli abiturienci z języka polskiego, a najniższy z matematyki, - 24 abiturientów ma możliwość przystąpienia do egzaminów poprawkowych w sierpniu br. Zespół Szkół Rolniczych w Bojanowie: - do egzaminu maturalnego przystąpiło 46 absolwentów technikum, z czego zdało egzamin maturalny 23, co stanowi 50% zdających, - części ustnej nie zdało 7 abiturientów (15,56%), w tym z: języka polskiego – 2, a z języka angielskiego – 6, - 20 absolwentów (43,48%) nie zdało części pisemnej, z tego: 15 z języka polskiego, 3 z języka angielskiego, 1 z chemii i 14 z matematyki,

- najwyższy wynik (100%) osiągnęli abiturienci z egzaminu ustnego i pisemnego z języka niemieckiego, a najniższy z języka polskiego (30,43%) i matematyki (30,43%), - 12 abiturientów ma możliwość przystąpienia do egzaminów poprawkowych w sierpniu br.   Zdawalność egzaminu maturalnego absolwentów przystępujących po raz pierwszy do egzaminu dla: - kraju wynosi 75,5%, - okręgu 74,91%, - powiatu rawickiego 75,5%. Zdawalność egzaminu maturalnego absolwentów w różnych typach szkół przedstawia się następująco: - licea ogólnokształcące – kraj 86%, okręg 85,53%, województwo wielkopolskie 87,20%, a I Liceum Ogólnokształcące w Rawiczu 92% i  II Liceum Ogólnokształcące w Rawiczu 78,69%, - technika – kraj 63%, okręg 63,29%, województwo wielkopolskie 63,78%, a Zespół Szkół Zawodowych w Rawiczu 67% oraz Zespół Szkół Rolniczych w Bojanowie 50%.

REKRUTACJA DO SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Od 1 września br. naukę w szkołach ponadgimnazjalnych rozpocznie 459 absolwentów gimnazjów, czyli o 36 uczniów mniej niż w roku ubiegłym. W klasach pierwszych I Liceum Ogólnokształcącego uczyć się będzie 105 uczniów, z tego: - 30 w klasie matematyczno-fizycznej, - 24 w klasie biologiczno-chemicznej, - 27 w klasie humanistycznej z rozszerzonym językiem angielskim, - 24 w klasie matematyczno-przyrodniczej. Do Zespołu Szkół Nr 3 zostało przyjętych 60 absolwentów gimnazjów, z tego: - 34 do klasy licealnej ogólnej, - 26 do technikum kształcącego w zawodzie fototechnik. Od nowego roku szkolnego w Zespole Szkół Zawodowych uczyć się będzie ogółem 249 uczniów, z tego: 122 w technikach

i 127 w zasadniczych szkołach zawodowych. Powstanie pięć oddziałów techników, kształcących w zawodach: - technik żywienia i gospodarstwa domowego – 25 uczniów, - klasa łączona: technik mechanik – 10 uczniów i technik elektryk – 12 uczniów, - technik logistyk - 23 uczniów, - technik ekonomista – 25 uczniów, - technik budowlaniec – 27 uczniów. W zasadniczej szkole zawodowej uczniowie uczyć się będą w zawodach dwuletnich – 20 uczniów i 20 sprzedawców oraz 87 uczniów w zawodach trzyletnich. W Zespole Szkół Rolniczych powstaną dwie klasy technikum. W technikum informatycznym uczyć będzie się 27 uczniów, natomiast w klasie łączonej: 7 techników urządzeń i systemów energetyki odnawialnej i 11 techników rolników.

Henryk Lipowczyk – Kierownik Powiatowego Zarządu Dróg

BUDOWA DROGI W GOLINIE WIELKIEJ W lipcu zakończyła się kompleksowa przebudowa 1,830-kilometrowego odcinka drogi powiatowej Golina Wielka – Miejska Górka, w miejscowości Golina Wielka. Zakres wykonanych prac obejmował m.in.: - prace pomiarowe i frezowanie 4-centymetrowej warstwy starej nawierzchni bitumicznej (materiał z frezowania wykorzystany został do uzupełnienia poboczy); - roboty rozbiórkowe nawierzchni wykonanej z betonowych płyt drogowych o grubości 15 centymetrów, nawierzchni

Nr 23

z betonu, kostki brukowej, brukowca, mas mineralno-bitumicznych, tłucznia, rozbiórka obrzeży trawnikowych, betonowych i kamiennych krawężników; - wykonanie chodników z betonowej kostki brukowej i wzmocnionych zjazdów do posesji; - ustawienie nowych obrzeży betonowych i krawężników; - montaż betonowych ścieków ulicznych, studzienek ściekowych i kanalizacyjnych; - poszerzenie nawierzchni drogi;

SIERPIEŃ 2011

9


- budowę skrzyżowań z ulicami i drogami gminnymi; - ułożenie nowych warstw nawierzchni (wyrównawczej i ścieralnej); - montaż stalowych barier na przepustach.

Prace wykonywało Przedsiębiorstwo Dróg i Ulic Leszno Sp. z o.o., ul. J. Bema 33, 64-100 Leszno. Wartość wykonanych robót wyniosła: 1 094 206,28 zł. (brutto).

WIADOMOŚCI Z DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ W OSIEKU ZJAZD RODZIN I OPIEKUNÓW

Jak co roku w czerwcu Dom Pomocy Społecznej w Osieku zorganizował Zjazd Rodzin i Opiekunów. Sprzyjająca pogoda sprawiła, że odbył się on w plenerze i miał charakter pikniku. Rolę gospodarza Zjazdu pełniła Dyrektor placówki Pani Iwona Tuszyńska-Wałkiewicz. Spotkaniu, podczas którego panowała bardzo miła i rodzinna atmosfera, towarzyszyły niesamowite emocje, radość i łzy szczęścia. Zjazd rozpoczął się uroczystą Mszą Świętą odprawioną przez Księdza dziekana Stanisława

Matuszczaka w intencji mieszkańców, ich rodzin oraz pracowników Domu. Organizatorzy wspólnie z mieszkańcami przygotowali ciekawy program artystyczny, podczas którego podopieczni mogli pochwalić się umiejętnościami aktorskimi i wokalnymi. Ponadto młodzież z Zespołu Szkół im. Jana Pawła II w Jutrosinie przedstawiła montaż słowno-muzyczny, a Joanna Kryś – nastoletnia mieszkanka Osieka zaprezentowała duże umiejętności wokalne, śpiewając polskie przeboje. Wszyscy występujący otrzymali wiele braw i ciepłych słów uznania. W wolnych chwilach uczestnicy Zjazdu chętnie korzystali z możliwości zwiedzania okolicy bryczką udostępnioną przez Stadninę Koni w Golejewku. Mieszkańcy DPS-u mieli też możliwość, w spokoju i rodzinnej atmosferze, porozmawiać

10

Nr 23

z członkami rodzin. Organizatorzy nie zapomnieli o poczęstunku. Była grochówka z ciepłymi bułkami, ciasto, kawa, napoje i lody.

WYCIECZKA DO CZĘSTOCHOWY

7 lipca 2011 r. grupa mieszkańców Domu Pomocy Społecznej w Osieku odwiedziła Sanktuarium Matki Bożej w Częstochowie. Uczestnicy pielgrzymki wzięli udział w uroczystościach religijnych. Mieli również możliwość zwiedzenia Sanktuarium. Wyjazdy do Częstochowy są stałą pozycją

w kalendarzu realizowanych przez DPS Osiek przedsięwzięć o charakterze kulturalnym i oświatowym.

„TĘCZOWE WAKACJE” W dniach 7 i 14 lipca br. grupa uczestników półkolonii (dzieci z terenu Gminy Pakosław) pod nazwą „Tęczowe wakacje” gościła w Domu Pomocy Społecznej w Osieku, gdzie poznała historię osieckiego pałacu. Ponadto zorganizowano również plener malarski dla dzieci, dzięki któremu powstało kilkanaście ciekawych prac plastycznych przedstawiających pałac w Osieku. Organizatorem półkolonii sfinansowanych przez Wielko-

SIERPIEŃ 2011


polski Urząd Wojewódzki w ramach projektu „Organizacja czasu wolnego w miejscu zamieszkania w okresie wakacyjnym, dla dzieci i młodzieży ze środowisk szczególnie zagrożonych wykluczeniem społecznym” było Stowarzyszenie „Wsparcie dla Każdego”. Ewa Kastrzak – Instruktor ds. kulturalno-oświatowych w Domu Pomocy Społecznej w Osieku

cami miasta, z miejskogórecką Orkiestrą Dętą, z własnoręcznie wykonanymi wiankami, nad zbiornik wodny „Balaton”. Tam odbył się tradycyjny konkurs na najpiękniejszy wianek i zgodnie ze starym zwyczajem, wszystkie wianki zostały puszczone na wodę. Spośród 11 wianków, które brały udział w konkursie zwyciężył wianek wykonany przez członków Klubu Seniora z Wąsosza, II miejsce zajął wianek Klubu Seniora z Bojanowa, natomiast III miejsce przyznano wiankowi Warsztatów Terapii Zajęciowej z Rydzyny. Podczas plenerowej imprezy organizatorzy zadbali również o część artystyczną. Można było obejrzeć m.in. występy: Zespołu Regionalnego „Katarzynki” ze Słupi Kapitulnej, Klubów Seniora z Rawicza, Sarnowy, Bojanowa, Wąsosza oraz Kopaczewa, uczestników zajęć z Dziennego Dom Pomocy Społecznej z Rawicza, Grupy Kabaretowej „Za pięć dwunasta”, a także uczestników Warsztatów Terapii Zajęciowej z Miejskiej Górki. W trakcie trwania festynu odbywały się warsztaty, na których można było nauczyć się techniki tworzenia witrażu, malowania igłą, haftu richelieu oraz podstaw decupage. Damian Przybył – pracownik WTZ w Miejskiej Górce

„RAZEM LEPIEJ I CIEKAWIEJ – NIEPEŁNOSPRAWNI W TURYSTYCE I KULTURZE” W dniu 25 czerwca br., z okazji powitania lata, odbył się w Miejskiej Górce festyn zorganizowany przez tamtejsze Stowarzyszenie Dzieci i Osób Niepełnosprawnych. Impreza, która współfinansowana była z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach realizacji PROW 2007-2013, osi Leader, działania 4.1/413 „Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju” w zakresie małych projektów, miała na celu integrację osób niepełnosprawnych ze środowiskiem ludzi zdrowych, a w szczególności z osobami starszymi. Festyn rozpoczął się uroczystym przemarszem jego uczestników ulidr Romuald Krzyżosiak

POCZĄTKI STRAŻY POŻARNEJ W JUTROSINIE I JEJ DZIAŁALNOŚĆ DO ROKU 1939 (część II)

Rok 1930 W celu utworzenia Ochotniczej Straży Pożarnej w Jutrosinie zwołano w sali strzelnicy na dzień 26 maja 1930 r. (poniedziałek) zebranie wszystkich mężczyzn zobowiązanych do pełnienia służby w Przymusowej Straży Ogniowej. Zebraniu przewodniczył burmistrz Izydor Kaminiarz. Po zapoznaniu się ze statutem i regulaminem OSP przystąpiono do wyboru zarządu. Naczelnikiem wybrano jednogłośnie Wojciecha Nowackiego, natomiast jego zastępcą został Stefan Wojciechowski. Członkami zarządu wybrani zostali: 1. Izydor Kaminiarz, burmistrz Jutrosina, 2. Ludwik Wybieralski, 3. Franciszek Sobański – skarbnik, 4. Jan Kaczmarek – gospodarz.

Na zastępców wybrano Józefa Szutkowskiego i Feliksa Gubańskiego. Stosownie do § 4 punktu 3 statutu Ochotniczej Straży Pożarnej na Województwo Poznańskie uchwalono pobierać od członków nieczynnych roczną składkę w wysokości 6 zł. 5 marca 1930 r. jutrosińska Ochotnicza Straż Pożarna otrzymała urzędowo statut. Zgodnie z zapisem § 2 p. 5 wspomnianego statutu, siedzibą Ochotniczej Straży Pożarnej był Jutrosin, a okręg działalności był rozciągnięty na następujące miejscowości: Pawłowo, Piskornia, Zygmuntowo, Nadstawem, Wielki Bór, Szymonki, Śląskowo, Sielec Nowy, Sielec Stary, Bartoszewice, Rogożewo. Jutrosińska straż pożarna

Nr 23

SIERPIEŃ 2011

11


nie miała osobnej siedziby, a zebrania odbywały się w lokalu należącym do komendanta, Wojciecha Nowackiego, przy ulicy Porucznika Żwirki nr 5. Otwarcie nowej wspinalni 10 września 1933 r. OSP w Jutrosinie urządziła uroczystość poświęcenia nowej wspinalni, połączoną ze zjazdem okręgowym straży oraz zawodami strażackimi. Program imprezy był następujący: 6.00 – 9.30 – ćwiczenia próbne poszczególnych straży 9.30 – 10.00 – wymarsz do kościoła na mszę św. 11.30 – 12.00 – defilada przed władzami powiatu na boisko i poświęcenie wspinalni oraz okolicznościowe przemówienia 12.00 – 14.00 – wspólny obiad żołnierski w sali strzelnicy 14.00 – 19.00 – zawody pożarnicze 19.00 – ogłoszenie wyników 20.00 - zabawa na Sali strzelnicy oraz u druha Stenzla Po południu koncert oraz strzelanie z broni małokalibrowej oraz z wiatrówek o nagrody. Katastrofa samochodowa Oto, w jaki sposób jutrosińscy strażacy przedstawili katastrofę samochodową z 26 czerwca 1934 r. Tekst został przesłany do Wydawnictwa Przeglądu Pożarniczego i Gazety Strażackiej w Warszawie, ul. Poznańska 11. Dnia 26 czerwca br. o godzinie 0.55 wracając z zawodów konkursowych w Rawiczu samochodem ciężarowym z drużyną składającą się z 26 strażaków samochód na skręcie w Pakosławiu oddalonym 10 km od Jutrosina przewrócił się wpadając do przydrożnego 1 ½ mtr rowu. Przyczyną wypadku był ostry skręt. Samochodem jechano przeciętnie szybkością 35 km na godzinę. Po stwierdzeniu, że 11 strażaków zostało skontuzjowanych przywołano telefonicznie lekarza z Miejskiej Górki z samochodem sanitarnym P.C.K. z Miejskiej Górki oraz lekarza z Jutrosina. W międzyczasie ułożono skontuzjowanych do kancelarji i Urzędu Gminnego i Pocztowego w Pakosławiu. Po udzieleniu pomocy lekarskiej odwieziono 4 strażaków do szpitala w Rawiczu, a mianowicie: Sierpiński Józef skomplikowane złamanie prawe podkolanie i złamaną prawą rękę, Adamiak Antoni obrażenia wewnętrzne, Dyba Stanisław obrażenia zewnętrzne głowa i nogi, Michalski Marjan zaburzenia przytomności. 7 strażaków lżej kontuzjowanych oddano pod opiekę lekarską p. Dr. Sentkowskiego w Jutrosinie. Są niemi: Klejewski Teodor pęknięcie kości lewego przedramienia, kontuzje lewego podudzia, zwichnięcie prawego kciuka, Sypniewski Franciszek pęknięcie lewej kości skokowej, zdarcie skóry i kontuzja lewego pośladka, Łakomy Władysław rany na wewnętrznych wargach, kontuzja lewego stawu barkowego i zdarcie skóry na prawem podudziu, Jarmużek Stanisław rana na górnej prawej powiece i kontuzja krzyża, Szymanowski Leon przecięcie dolnej wargi, kontuzja nosa i ramion, Małecki Franciszek zdarcie skóry na prawem uchu, Kaczmarek Zygmund zwichnięcie prawej ręki. Jeden z strażaków Sierpiński Józef został z polecenia lekarza w szpitalu w Rawiczu przekazany do Zakładu ortopedycznego w Poznaniu. Wszyscy strażacy byli ubezpieczeni w Zakładzie Ubezpieczenia Strażaków od wypadków w Poznaniu.

12

Nr 23

Druh Wojciech Nowacki Ważną postacią przedwojennej straży pożarnej w Jutrosinie był druh Wojciech Nowacki. Urodził się on w Jutrosinie 24 marca 1901 r. Rodzicami jego byli Michał Nowacki, jutrosiński restaurator i Julianna z domu Frąckowiak. Wojciech Nowacki brał udział w wojnie polsko – bolszewickiej 1918 – 1920, za co otrzymał odznaczenie. Do straży pożarnej wstąpił 10 października 1922 r. Naczelnikiem straży został 1 grudnia 1925 r. a od 1 listopada 1930 był ogniomistrzem. W tym samym roku został także naczelnikiem rejonowym straży. We wniosku o nadanie mu odznaczenia (1933), tak podkreślono jego zasługi dla straży: Druh Nowacki pełniący od przeszło 10 lat służbę naczelnika stale gorliwie spełnia swe zadanie w dziedzinie Straży Pożarnej, przez co zdobył sobie wielkie zasługi. Przez Jego wzorową służbę zjednał sobie drużynę, w której panuje spokój, dyscyplina oraz punktualność, czego dowodem różne nagrody Straży na różnych zawodach konkursowych. Przy akcji ratowniczej pod kierownictwem druha Naczelnika Nowackiego Straż wywiązuje się wzorowo. Ogólne poświęca się Druh Nowacki Strażactwu z całym zapałem bezinteresownie i zasługuje w całej pełni, by przyznać mu odpowiednie odznaczenie za służbę naczelnika, którą pełni od przeszło 10 lat. Działalność straży Pismem z 9 kwietnia 1936 r. Naczelnik Wydziału Społeczno Politycznego Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu – Zwirski, informował Izydora Kaminiarza, że Stowarzyszenie O. S.w Jutrosinie zostało wpisane do Rejestru Stowarzyszeń i Związków Poznańskiego Urzędu Wojewódzkiego pod numerem 1175. Przez ten wpis stowarzyszenie uzyskało osobowość prawną. Jak wynika z zachowanych sprawozdań z lat 30 tych, straż pożarna była finansowana w przeważającej mierze z dotacji jutrosińskiego Magistratu, częściowo z Komunalnej Kasy Oszczędnościowej, nagród Zakładu Ubezpieczeń Wzajemnych oraz składek członków nieczynnych. Fundusze te były przeznaczane na uzupełnienie sprzętu przeciwpożarowego (kasków, toporów itp.) oraz umundurowania. Poza tym rokrocznie przeznaczano ok. 100 zł na ubezpieczenie strażaków od wypadków. Ubezpieczeniu podlegały również dwie pary koni, by w razie wypadku nie narażać druhów czynnych lub Stowarzyszenia na straty. 1 marca 1937 r. stan członków czynnych wynosił 48, zaś nieczynnych opłacających składki 35. PRZYPISY 1 S. Matysiak, 75 lat Ochotniczej Straży Pożarnej w Jutrosinie 1911 – 1986. Referat wygłoszony 29 czerwca 1986 r. podczas zebrania jubileuszowego O.S.P. w Jutrosinie, maszynopis; S. Matysiak, Rys historyczny w stulecie powstania Ochotniczej Straży Pożarnej w Jutrosinie, maszynopis, 2011; S. Jędraś, Miasto i Gmina Jutrosin, Leszno 1999, s 117 podaje, że początki straży ogniowej w Jutrosinie sięgają roku 1910. Brak jednak wskazania na źródło tej informacji. 2 Już pobieżne zapoznanie się z materiałami dotyczącymi Landratsamt Rawitsch nasuwa mysl, że nie ma tam nic na temat straży pożarnej w Powiecie Rawickim. Być może jednak istnieją jakieś informacje, np. w zbiorze akt o sygn. APP 53/33/0/2.10/611: Sonder – Akten betr. Anzeigen über schwere Verbrechen, Unglücklicfälle und ander wichtige Vorkommisse im Kreise Rawitsch

SIERPIEŃ 2011


Janusz Hamielec

ŚLADAMI DAWNEJ GRANICY RZECZYPOSPOLITEJ Południowo-zachodnia i południowa część granicy dzisiejszego powiatu rawickiego w przeważającej części była dawniej granicą państwową. Wyjątek stanowią odcinki w okolicach Zaborowic, Trzebosza, Załęcza i Żydowskiego Brodu. Znawcy zagadnienia twierdzą, że przez długie wieki, jeszcze przed okresem rozbiorów, mniej więcej w tych samych miejscach przebiegała granica polsko-czeska (XIVw. – 1526 r.), polsko-austriacka (do poł. XVIII w.) i polsko-pruska (do czasu II rozbioru). Należy w tym miejscu dodać, że była i ciągle jest to równocześnie granica dwóch historycznych regionów: Wielkopolski i Dolnego Śląska. W latach 1920 – 1945, 71,25-kilometrowy odcinek granicy ówczesnego powiatu rawickiego stanowił jednocześnie granicę Rzeczypospolitej i państwa niemieckiego. Ta linia graniczna została wytyczona mocą postanowień Traktatu Wersalskiego z 28 czerwca 1919 roku. Jej dokładny przebieg w terenie został ustalony przez specjalne międzynarodowe komisje złożone z geodetów i kartografów. Mimo upływu dziesiątek lat wzdłuż linii granicznej zachowało się wiele śladów dawnej granicy państwowej: zabudowania przejść granicznych, budynki w których miały siedzibę polskie i niemieckie placówki straży granicznych, resztki dawnych umocnień i specjalnych znaków granicznych. Znaleźć je można pomiędzy Szemzdrowem (wsią leżącą na zachodnim skraju powiatu rawickiego, w bezpośrednim sąsiedztwie powiatu leszczyńskiego), a Żydowskim Brodem (niewielką miejscowością położoną na wschodnim krańcu naszego powiatu). Przy planowaniu i realizacji turystycznych wojaży warto posłużyć się współczesnymi, dobrze opracowanymi mapami powiatu rawickiego albo Doliny Baryczy oraz dostępnymi w Internecie archiwalnymi, polskimi i niemieckimi mapami wojskowymi interesującego nas regionu. Na zachodnim krańcu wsi Szemzdrowo, tuż przy zabudowaniach, na skraju lasu można odszukać kilka dawnych pruskich kamieni granicznych – u góry zaokrąglonych, z wykutym niewielkim krzyżem. Jeszcze dzisiaj wyznaczają one granicę powiatu rawickiego. Ciekawostką jest fakt, że niektóre z tych kamieni stoją w dawnej, obwiązującej do 1920 roku, linii granicznej, która w okolicy Szemzdrowa w 1920 r. zmieniła przebieg. Związane to było z włączeniem w granice Rzeczypospolitej leżących w pobliżu wsi: Kaczkowo, Jabłonna, Junoszyn, Izbiska, Rojęczyn i Lasotki (przed 1920 r. miejscowości te należały do dolnośląskiego powiatu Góra). Nieopodal wsi Zaborowice dawna Nr 23

granica przecinała tor (nasyp) linii kolejowej Bojanowo-Góra oraz szosę z Gołaszyna do Zaborowic. Niestety, nie ma już dawnych polskich budynków istniejącego w tym miejscu przejścia granicznego. W Zaborowicach można natomiast odszukać domy, w których urzędowali pogranicznicy niemieccy. Posługując się mapą, można odszukać w terenie dawną linię granicy w okolicy Trzebosza (na zachód i południe od tej miejscowości), Pakówki i Żylic (siedziby placówek). Niestety, z całego „naszego” odcinka dawnej granicy usunięte zostały tzw. państwowe kamienie graniczne, na których wykuwano litery P (Polska) i D (Deutschland-Niemcy) oraz tzw. strzałki – linie kierunkowe wskazujące dokładny przebieg granicy w terenie, a także malowano numer znaku. Takie kamienie znaleźć można obecnie na terenie Gołaszyna (m.in. w bramach i przy wadze wozowej dawnej GS), Bojanowa, Rawicza i Sierakowa. Trudno jest dzisiaj wskazać przebieg dawnej granicy polsko -niemieckiej w lasach pomiędzy Trzeboszem i nieczynną linią kolejową Rawicz-Legnica, ale od strony Rawicza (Załęcza) można dojść lub dojechać do miejsca, gdzie granica z tą linią przecinała się. Nieopodal dawna granica polsko-niemiecka dochodziła do szosy Załęcze – Góra i na dłuższym odcinku poprowadzona była jej skrajem (jezdnia szosy należy do powiatu Góra). Tuż przed zabudowaniami Załęcza, granica skręcała w las, by okrążyć kilka zabudowań tej miejscowości. Znajduje się tutaj współczesny kamień graniczny (prawdopodobnie po wojnie przekuto stary kamień państwowy) i stoją tablice informacyjne wyznaczające sąsiadujące ze sobą obszary leśne. W Załęczu (do 1945 roku niemieckiej wsi granicznej Koenigsdorf) zachowały się dawne budynki niemieckiej straży granicznej i celnej. To dwa zbudowane z czerwonej cegły bliźniacze domy przy drodze do Rawicza. Dawna granica przecinała szosę pomiędzy nimi i niewielkim, dzisiaj betonowym mostkiem. Niestety, nie zachowały się elementy szlabanów granicznych (polski szlaban usytuowany był w pobliżu starego mostu nad Masłowką). Istnieje natomiast, coraz bardziej niszczejący, dom w Masłowie (naprzeciwko szkoły), w którym usytuowana była Placówka (strażnica) polskiej Straży Granicznej. Od Załęcza dawna granica biegła polami, wzdłuż rowów, na południe, omijając samotne polskie gospodarstwo-folwark Warszewo, by w okolicy współczesnej nam przepompowni nad Masłówką skręcić na wschód, w stroną wsi Kąty. W miejscu załamania granicy stał niegdyś tzw. kamień wersalski z napisem „Versailles 28.6.1919” oraz wykutymi literami P i D. Kamień ten został prawdopodobnie usunięty (wywieziony) w czasie II wojny światowej. W okolicy gospodarstw o nazwie Jelenia Struga i rowu o takiej samej nazwie linia granicy przecinała Masłówkę (niegdyś był w tym miejscu drewniany most, który rozebrano podczas budowy przepompowni) i kierowała się w stronę Przywsia (dawnej niemieckiej wsi Grenzvorwerk). Po drodze przecinała tory linii kolejowej Poznań-Wrocław. Znajdował się tutaj graniczny przejazd kolejowy ze szlabanem,

SIERPIEŃ 2011

13


którego jedna bariera była tradycyjnie malowana w barwy polskie, a druga w barwy niemieckie. Do dzisiaj w sąsiedztwie tego przejazdu stoi ceglany budynek niemieckiego strażnika kolejowego. Nieopodal, w stronę Rawicza, jest niewielka dawna wartownia polska. Ułożona w latach siedemdziesiątych XX w. droga z płyt betonowych prowadzi w kierunku Przywsia, wzdłuż dawnej granicy. Orientacyjnie granica wiodła północnym poboczem tej drogi. W Przywsiu zobaczyć można wysoki kamień graniczny, na niektórych starych mapach oznaczony symbolem J017. Dzisiaj stoi on przy skrzyżowaniu ulicy Wrocławskiej i starej asfaltowej drogi prowadzącej przez Przywsie. Domy wybudowane przy ulicy Wrocławskiej należą do Dębna Polskiego (powiat rawicki, woj. wielkopolskie) oraz do Przywsia (powiat trzebnicki, woj. dolnośląskie). Jezdnia gruntowej ulicy leży na terenie Wielkopolski. W Przywsiu zobaczyć można dawną zabudowę bardzo ważnego niegdyś przejścia granicznego: piętrowy budynek niemieckiego urzędu celnego i niemieckiej straży granicznej, stary budynek niemieckich służb granicznych, budynek dawnego gościńca i resztki masywnych stalowych zapór granicznych z elementami maskowanej przegrody przeciwpancernej (stalowe szyny „schowane” w linii krzewów). W niewielkiej odległości od dawnej granicy, po stronie wielkopolskiej znajduje się wybudowany na początku lat dwudziestych XX w. (1923) „typowy” budynek polskiego granicznego urzędu celnego. W centrum pobliskiej wsi Dębno Polskie, przy placu z betonowym krzyżem zobaczyć można parterowy budynek z czerwonej cegły, w którym mieściła się Placówka Straży Celnej i Straży Granicznej. Od Przywsia dawna granica polsko-niemiecka prowadziła polnymi miedzami, poboczami dróg, leśnymi ostępami i rowami w kierunku wsi Wydawy. Po drodze przecinała rzeki Dąbrocznę i Orlę. Z kolei wiodła wzdłuż cieku wodnego, dopływu Orli płynącego pomiędzy Orlą i dolnośląską wsią Czarny Las. W tej wsi warto odszukać budynek niemieckiej straży granicznej. Także na terenie Zielonej Wsi można odszukać zabudowanie, w którym usytuowana była Placówka polskiej Straży Granicznej. Kolejną miejscowością leżącą w bezpośrednim sąsiedztwie dawnej granicy Polski i Niemiec jest Łąkta. W jej pobliżu linia granicy była dość skomplikowana pod względem przebiegu. I w tej miejscowości znajdowała się niegdyś Placówka Straży Celnej/Granicznej, ale prawdopodobnie na początku lat trzydziestych została zlikwidowana na rzecz placówek w Dębnie Polskim i Zielonej Wsi. Także w sąsiedniej, należącej do powiatu trzebnickiego Gatce istnieje budynek dawnych niemieckich pograniczników. Po „okrążeniu” (minięciu) Łąkty dawna granica wkraczała na teren rozległego kompleksu leśnego. Jeszcze w latach siedemdziesiątych ubiegłego stulecia można było bez trudu wskazać wał i niewielkie kopce wyznaczające dawną linię graniczną. W miejscu, gdzie dawna granica przecinała drogę Kubeczki – Niezgoda, w pobliżu istniejącej niegdyś leśniczówki – gościńca „Zielony Jeleń” do dzisiaj zobaczyć można pozostałości (przyczółki) stalowej bariery. W tym miejscu zastosowano zaporę z przesuwaną na bok belką. Wśród zarośli można także dostrzec stalowe szyny stanowiące zabezpieczenie przeciwczołgowe. Od wyżej wspomnianej drogi dawna granica biegła lasem w kierunku wsi Białykał, którą z trzech stron okrążała. Na terenie

14

Nr 23

Białegokału także istnieje budynek dawnej Placówki Straży Granicznej. Po stronie dolnośląskiej, w miejscowości Olsza znajduje się budynek byłej niemieckiej straży granicznej. Kolejną miejscowością okrążoną z trzech stron przez dawną granicę polsko-niemiecką są dolnośląskie Baranowice. W tej miejscowości znajduje się zachowany w doskonałym stanie stary szlaban graniczny – ruchoma zapora, opuszczana za pomocą korby i mechanizmu kół zębatych. Jest to unikatowe urządzenie, często opisywane w różnych wydawnictwach. W Baranowicach bez trudu odnaleźć można budynek należący niegdyś do niemieckich służb ochrony granicy. Z rejonu Baranowic, w pobliżu których dawna granica przecina drogę Baranowice-Zaorle (do niedawna były tutaj

resztki stalowej zapory), linia graniczna biegnie polami, omijając po południowej stronie wieś Ostoje i doprowadzając do miejscowości Bonowo i Poradów. Na tym odcinku granica poprowadzona była otwartymi terenami wzdłuż polnych dróg i niewielkich rowów. Pomiędzy Bonowem i Poradowem znajdowało się niegdyś jedno z polsko-niemieckich przejść granicznych naszego powiatu. Do dzisiaj zachowały się tutaj resztki stalowej zapory granicznej oraz budynek niemieckich służb granicznych (urząd celny). Granica polsko-niemiecka biegła dalej, w pobliżu wsi Jeziora i po skręceniu na północ krzyżowała się z drogą Szkaradowo -Marchwiska-Gogołowice. I tutaj nietrudno wypatrzyć miejsce dawnej granicy, tym bardziej, że tak jak w wielu innych miejscach na obecnej granicy powiatu rawickiego umieszczone są urzędowe tablice informacyjne. W leżących na terenie Dolnego Śląska Marchwiskach znajduje się budynek należący do 1945 roku do niemieckich służb granicznych. Od wspomnianej drogi linia granicy wytyczona była podmokłymi terenami wzdłuż tzw. Rowu Granicznego i dochodziła do niewielkiej miejscowości Żydowski Bród. Znajdowały się tutaj trzy gospodarstwa, a granica państwowa dzieliła tę miejscowość na dwie części. Od 1957 roku cała osada Żydowski Bród wraz z pobliskimi Bielawami leży w powiecie rawickim. Po dalszych kilkuset metrach, odcinek granicy polsko-niemieckiej stawał się granicą powiatu krotoszyńskiego. Na koniec wypada wspomnieć o zachowanych w pewnej odległości od dawnej granicy siedzibach trzech Komisariatów Straży Granicznej. Znajdują się one w Bojanowie, Rawiczu i Jutrosinie.

SIERPIEŃ 2011


POWIAT RAWICKI W OBIEKTYWIE

. . . y c i n a r g Wzdłuż


RZEKA DĄBROCZNA Dąbroczna to druga co do wielkości rzeka przepływająca przez powiat rawicki. Jest prawym dopływem Orli, mającym całkowitą długość 40,2 kilometra i zlewnię o powierzchni 236 kilometrów kwadratowych. Obszar źródliskowy Dąbroczni znajduje się w okolicach Pępowa. Ujście do Orli położone jest na terenie Dolnego Śląska, niedaleko wsi Wydawy. Wody Dąbroczni wpływają na teren powiatu rawickiego od strony Niepartu. Rzeka przepływa w okolicach Gostkowa, Rozstępniewa, Miejskiej Górki, Karolinek, Folusza, Sikorzyna, Stwolna, Zielonej Wsi i Wydaw. Najważniejsze dopływy Dąbroczni to Złoty Rów (Złota Woda) oraz rów (kanał) Bitter. W Miejskiej Górce wybudowano zbiornik retencyjny, zasilany przez wody Dąbroczni. Ma on powierzchnię około 0,12 kilometra kwadratowego, głębokość dochodzącą do 3 metrów i mieści około 360000 metrów sześciennych wody. Nazwa Dąbroczna znana jest od XV wieku. Już w 1428 roku nazwę rzeki (lasu i łąki nad rzeką) wymieniano w dokumencie rozgraniczającym wsie Roszkowo i Rozstępniewo. Rzekę nazywano też: Obroczna (1513), Dobroczvna (1533), Dobrocznija (1534), Dąbrożna (1880; XIX w.), Dombroczna (pocz. XX w.; 1944). Obecnie używane są nazwy Dąbroczna i Dąbrocznia. Janusz Hamielec, VII 2011

DWÓR W KAWCZU W należącej do gminy Bojanowo wsi Kawcze znajduje się interesujący dwór będący niegdyś siedzibą niemieckich właścicieli tutejszego majątku. Wraz z otaczającym go parkiem oraz dużym kompleksem zabudowy gospodarczej usytuowany jest we wschodniej części miejscowości. Dwór w Kawczu powstał w drugiej połowie XIX wieku i budowany był zapewne etapami. Jest to budowla piętrowa z użytkowymi poddaszami, nakryta płaskimi dachami. Projekt dworu nawiązuje do renesansowych, włoskich willi (pałaców) miejskich. Patrząc na obiekt od frontu można wyróżnić jego trzy części o różnej wysokości. Centralne wejście do głównego segmentu budowli poprzedzone jest gankiem ze schodami, ozdobionym filarami, podtrzymującymi balkon. Ponad balkonem znajduje się ozdobny tympanon. W bezpośrednim sąsiedztwie dworu znajduje się ciekawy, częściowo drewniany budynek w stylu szwajcarskim, niegdyś pełniący funkcję domu gościnnego i domu ogrodnika. Kawcze to wieś, której nazwa pojawiła się po raz pierwszy w dokumentach z drugiej połowy XIV wieku. Jeden z nich informuje o transakcji kupna-sprzedaży tej wsi, zawartej pomiędzy Janem Duninem (m.in. właścicielem Sarnowy) i jego żoną Małgorzatą z Sarnowy, a Wincentym z Granowa – kasztelanem nakielskim. Już w XVII wieku istniał w Kawczu folwark i dwór, przy którym były oranżeria, figarnia i ogród włoski. Począwszy od XV wieku majątek i powiązana z nim wieś Kawcze co pewien czas zmieniały właścicieli. W roku 1848 stali się nimi przedstawiciele potężnego rodu Hatzfeldów ze Żmigrodu. Dobra Kawcza zaliczano wówczas do największych w ówczesnym powiecie krobskim. Po nich właścicielami Kawcza zostali członkowie rodziny Langendorffów. Byli to: od 1881 roku Gustaw von Langendorff; w latach 1907, 1929, 1930 – Hugo von Langendorff (majątek, którym zarządzał Franz Pasker obejmował wtedy powierzchnię 826 hektarów) i przed 1945 rokiem Malwina von Langendorff. Dane historyczne i statystyczne z różnych okresów (XV – XX wiek) wskazują na połączenie Kawcza z dobrami zakrzewskimi. Według danych z czasów II wojny światowej podawana jest wspólna ich powierzchnia wynosząca około 1580 hektarów użytków rolnych i lasów. Oprócz prężnie funkcjonującego gospodarstwa rolnego w Kawczu, w którym stosunkowo wcześnie wykorzystano do różnych prac lokomobilę, działały m.in. cegielnia oraz gorzelnia. Transport ułatwiała kolejka do przewozu płodów rolnych. Jej wąskie tory poprowadzono przez środek zabudowy gospodarczej majątku, a prowadziły one w stronę Zakrzewa i Miejskiej Górki. Po drugiej wojnie światowej majątek Kawcze został upaństwowiony i przez długi czas funkcjonowało na jego terenie gospodarstwo rolne, tzw. gospodarstwo pomocnicze rawickiego Zakładu Karnego. Zostało ono zlikwidowane na początku lat siedemdziesiątych XX wieku. Obecnie Gospodarstwo Kawcze podlega Hodowli Zarodowej Zwierząt w Żołędnicy. Janusz Hamielec, VII 2011


Orędownik Samorządowy Powiatu Rawickiego