Page 1

l5 Jhh h ih is m s ih

CN

5

fot: Universal

CN i


/ / / m m m s m u : n ie b e z p ie c z n e z w i a z k i

FEELING B ( Paul Landers

ORGASM DEATH GIMMICK Dietmar! Schmidts voc, tp I

Richard) Kruspe j

Christian I Lorenz |

A lio s c h a Rom pe: voc

Sascha Moser

Lindemann

Paul ! Landers

Christoph Schneider

1 Christoph : Zimmernann

Christian Lorenz |

THE INCHTABOKATABLES f Paul I Landers

I Robert Beckmann | voc, viol

DIE FIRMA Tatiana Besson voc, b

-Alexander Kriening ! dr

FEELING B

FIRST ARSCH Richard^ Kruspe;

: Christoph : Zimmermann: b

Tobias Unterberg clo

Jan . Klemm viol

CLAWFINGER f Paul I (Landers)

Jocke Skog k, voc

I Henka 1 Johansson

Torstensen

1994

RAMMSTEIN obecnie Lindemann voc

Paul Landers g ,v o c s

Christian ! Lorenz |

2008

COMBICHRIST obecnie Trevor | Friedrich

Richard Kruspe

EMIGRATE Joe Letz dr

Richard Kruspe g

Olsen Involtim g

Arnaud Giroux b, voc

Henka f Johansson; dr i

2007

EMIGRATE obecnie Richard Kruspe g

1. Feeling B 2. Clawfinger. 3. Com htchnsl 4.

4

TERAZ ROCK

KOLEKCjA 3 (17) 2 0 1 2

Olsen Involtim g

Arnaud j > Joe Giroux ^ Letz b, voc . . dr


1

/ / / m m m s m u : niebezpieczne z w ia z k i

TERAZ ROCK

KOLEKCJA 3 (17) 2 0 1 2

5


/// RAMMSTEIN

/// NIE BYtOBY FENOMENU RAMMSTEIN, GDYBY NIE SPECYFICZNE WARUNKI POWSTANIA GRUPY. MUZYCY NAJPIERW TRUDZILI Sl| W PODZIEMNYCH ZESPOiACH Z NIEMIECKIEJ REPUBLIK! DEMOKRATYCZNEJ, A POTEM WYKORZYSTALI NOWA SYTUACJG PO ZJEDNOCZENIU KRAJU. /// ostatecznie przerwala kontuzja miesnia brzucha. swiecie wielkiego rocka nie ma drugiej formacji, W polowie lat 80. Till z kolegg. zalozyl w Schwerin zespöl z ktör^ moglibysmy sie bardziej utozsamiac my First Arsch. Pocz^tkowo amatorsko muzykowali we dwöch mieszkancy panstwa zaliczanego niegdys do tzw. (Lindemann gral na perkusji, kumpel na basie), wkrötce podemoludöw („demokracja ludowa”). W NRD na tem zwerbowali gitarzyste, ktörym zostal Kruspe, w skladzie muzyke rockow^ patrzono niechetnie. Ghyba nawet bardziej byl tez wokalista. Zespöl funkcjonowal na scenie punkrockoniz w Polsce. Wspölnym mianownikiem byla w kazdym razie wej, choc muzyköw przyci^gn^l na ni^ bardziej atut organisk^pa oferta fonograficzna, zwlaszcza dotycz^ca tytulöw zacyjny - alternatywna rockowa formaeja w NRD nie miala zachodnich. innej szansy na wystepy - niz pokrewienstwo stylistyczne. Nie dziwnego, ze mlody entuzjastatej muzyki, Richard Zakr^con^ droge do kariery mieli tez graj^cy na instruKruspe, ktöry dorastal w Wittenberdze, a nastepnie przementach klawiszowych Christian „Flake” Lorenz i gitarzysta niösl sie z matk^ i ojezymem do Schwerin, stolicy MaklemPaul H. Landers. Dostep do rockowego swiata zapewnial burgii, uzupelnial plytoteke podezas wakaeji na Wegrzech. im spotkany w 1983 roku we Berlinie Wschodnim Aljoscha Nielatwo tez bylo o instrumenty. Kazde z socjalistycznych Rompe. Starszy kolega cieszyl sie szwajcarskim paszportem panstw cos w tej dziedzinie produkowalo, ale szwankowala dzi^ki ktöremu stal przed nim otworem Zachöd, oraz rodzinq. dystrybueja. I tak we Wschodnich Niemczech moznabylo w aparacie partyjnym - co ulatwialo grupie funkcjonowanie. np. kupic klawisze, ale juz gitare latwiej w Czechoslowacji. Na przyklad pozwolenie na wyjazd do bratnich krajöw. Gdy Stamt^d szesnastoletni Richard przywiözl swöj pierwszy inzespöl zagral w warszawskim klubie Remont w listopadzie strument, pocz^tkowo z zamiarem odsprzedania z zyskiem. 1987 roku, recenzent okreslil jego muzyke mianem polqczenia Na szczescie dostrzegl jego potenejal, gdy spröbowal zagrac punku z typowq knajpianq muzykq dancingowq. Landers po przy ognisku, ku zachwytowi dziewez^t. Od tej pory szlifolatach wspominal w „Teraz Rocku”: Tak naprawd%nigdy nie wal umiejetnosci, nawet w szkole muzycznej. bylismy prawdziwymipunkami. Staralismy si%tylko robieprowoW miasteezku Wendisch Rambow, nieopodal Schwerin, kacyjnq, agresywnq muzykq i robimy to nodal... mieszkal z kolei Till Lindemann. Jego matka Gitta jest W 1988 roku Kruspe przeniösl sie do Berlina, gdzie trudnil dziennikarkq. radiow^, ojeiee, Werner, byl autorem ksi^zek dla dzieci. W 1974 roku moenej postury chlopak zapisal sie do sie handlem, a w wolnych chwilach komponowal. Tarn zastaly go burzliwe wydarzenia polityczne. Kilka tygodni przed szkoly sportowej i przez szesc lat zajmowal profesjonalnie upadkiem Muruw listopadzie 1989 roku, przypadkowo zostal plywaniem. Zdobyl mistrzostwo Europyjunioröw, wperzatrzymany przez sily porz^dkowe we wschodniej czesci spektywie byla olimpiada w Moskwie, ale nie wl^czono go do miasta. Pojechalem odwiedzicprzyjaciela, wysiadlemzmetra druzyny, gdy podezas wyjazdu do Wloch wymkn^l sie z autoi trafilem w sam srodek wielkiej demonstraeji - opowiadal nam. karu, by na wlasng. reke zobaczyc miasto. Kariere sportow^

W

6

TERAZ ROCK KOLEKCJA 3 (17) 2 0 1 2


11 kwietnia 1971 stoph „Doom" ScH :rlinie Wschodnim)

4 stycznia: Rammstein podpisuje kontrakt z Motor Music.

marzec: Polar Studios, Sztokholm -

grupa przystepuje do pracy nad debiutanckim albumem, Herzeleid. Producentami zostajq Jacob HeUner i Carl-Michael Herlöfsson.

8 sierpnia: Koncertem w Berlinie rozpoczyna s\q trasa promufaca album

Herzeleid:

Policja mniezlapala, myslqczejestemjakims wywrotowcem. Probowalem wytlumaczyc, ze tak niejest, ale nie uwierzyli. Trzy dni sp^dzilem w areszcie. Gdy z niego wyszedlem, czulem ze nie mog%oddychac, czulem -po razpierwszy w zyciu ze cosmi odebrano. Musialem wyjechac. Najpierw trafilem do Czechoslowacji, potem na W^gry, wreszcie do Berlina Zachodniego. Mieszkalem tarn kilka miesi^cy, alepo upadku Muru wröcilem ze swojq dziewczynq do cz^sci wschodniej. Szukalismy mieszkania, bo w Berlinie Zachodnim nie moglismy sobie na niepozwolic i squatowalismy w Berlinie Wschodnim, gdzie mnostwo lokali bylopustych. W 1991 roku w stolicy zjednoczonych Niemiec Kruspe zalozyl zespöl Orgasm Death Gimmick, inspirowany amerykanskim funk metalem. Projekt upadl mi^dzy innymi na skutek konfliktöw personalnych, pozostawiaj^c po sobie trzy kasety demo. Gitarzysta zasilil nastepnie punkrockowy zespöl Die Firma prowadzony od pocz^tku lat 80. przez Tatjane Besson (swojq. drog^, wspölpracowniczke bezpieki, co swiadczy o infiltracji sceny). Kruspe uzywal w nim pseudonimu Scholle, a sci^gn^l go znajomy perkusista Christoph Schneider (ktöry opröcz Die Firma udzielal sie m.in. w Fe­ eling B). Wkrötce ci dwaj muzycy zacz^li grac w nowym projekcie, zapraszaj^c dodatkowo wspöllokatora Richarda, basiste Olivera Riedela (mial na koncie wspölprace z folkpunkowym The Inchtabokatables). Kruspe pocz^tkowo byl w nowej grupie wokalist^, ale gdy stwierdzil, ze nie jest w tej roli wystarczaj^co dobry, zaprosil do wspölpracy znajomego ze Schwerin, Lindemanna. Till od zawszepisal teksty - möwil Richard na lamach „Teraz Rocka” Czy raczej wiersze. I cos tarn sobiepodspiewywal. Gdy posluchalemjegoglosu,poczulem, zejest w nim cos wyjqtkowego. Zaprosilemgo do spiewania, przy czym mocnogo musialem naklaniac, bo wcale siq do tego niepalil. To zal^zek grupy Rammstein, trzeba jednak

1. Die Firma 2. First Arsch J, Feeling B w pozie fotograficznej 4. na pröbie 5, i na koncercie 6. Richard Kruspe 7. Till Lindemann 8. Orgasm Death Gimmick 9. Die Firma. 10, Krotko z przodu, dfugo z tyiu Feeling B w epo ce

pamietac, ze röwnoczesnie dzialal tez First Arsch (poszerzony o Landersa). Wberlinskim Inselstudio zespöl zarejestrowal material na plyte. Winyiowy album Saddle Up ukazal sie w pazdzierniku 1992 roku, w niewielkim nakladzie, dystrybuowany przez zaprzyjaznion^ firme z Lubeki, D.D.R. I przepadl. Grupa First Arsch zakonczyla tym samym dzialalnosc. Landers dol^czyl wtedydo drugiej formacji kolegöw, ktörzy zaczeli jg. kierowac w strone mocnego rocka z mrocznym przeslaniem, inspirowanego Sisters Of Mercy. A Kruspe, po wizycie w Stanach Zjednoczonych, stwierdzil ze nie ma sensu konkurowanie z grupami anglojezycznymi. Zarz^dzil spiewanie po niemiecku, do czego zachecal tez nowo przyjety muzyk Christian Lorenz. Pod wplywem Flake’a zespöl zacz^l interesowac sie nowinkami elektronicznymi, na przyklad samplerem, do ktorych nie bylo dostepu w NRD. Wplynely znacz^co na brzmienie. Lorenz przyczynil sie poza tym do wymyslenia nazwy. Utwör pod tytulem Rammstein byl pierwszym skomponowanym wspölnie, a identycznie nazwany zespöl zacz^l formalnie dzialac od stycznia 1994 roku. Pierwszy koncert grupa dala 14 kwietnia w Lipsku - dla niewielkiej publicznosci. Po nagraniu kasety demo pröbowala zainteresowac swoj cj. muzyk^ wytwörnie plytowe. Material zostal odrzucony, ludzi z branzy odstraszaly tez piromanskie praktyki na koncertach. Przelom nast^pil po zatrudnieniu obrotnego menazera, Emanuela Fialika. Dzieki kontaktom z now^ wytwörni^ Motor udalo mu sie sci^gn^c na specjalny koncert jej przedstawicieli. Tym razem zespöl zrobil pozytywne wrazenie i podpisano kontrakt... BARTEK KOZICZYNSKI

24 sierpnia: Nakladem firmy Motor ukazuje :.si§ debiutancki singel Rammstein z utworem Du riechst so gut.

24 wrzesnia: Ukazuje sie album Herzeleid. 13 pazdziernika: Zurych, Szwajcaria pierwszy koncert Rammstein poza granicami Niemiec. 14 pazdziernika: Capitol, Hanower rozpoczyna s\q seria koncertow, podczas ktorych Rammstein supportuje Project Pitchfork. 29 listopada: Stodofa, Warszawa Rammstein po raz pierwszy dociera do Polski jako support grupy Clawfinger. 2 grudnia: Schwerin, Niemcy - rozpoczyna si<? pierwsza trasa Rammstein, podczas ktörej zespöl wystepuje w roli headlinera.

19 stycznia: Klagenfurt, Austria Rammstein rozpoczyna krotk^ tras§ po ß 1Szwajcarii w roli supportu Clawfinger. 23 Stycznia: Koncertem w Monachiu Rammstein zaczyna trase w roli supporti grupy Ramones. 16 lutego: Koncertem w Kulturzentru Stern w Riesie Rammstein rozpoczyna se koncertow na terenie Niemiec. 27 marca: Debiut Rammstein w Lond Koncert jest transmitowany przez MTV w programie MTV Live.

2 maja: Rammstein dociera z promocj do Hongkongu. 29 maja: Orpheum, Graz, Austria rozpoczyna sie seria koncertow na tereni Austrii i Niemiec. 19 lipca: Motorcycle Jamboree, Biesen Niemcy - grupa rozpoczyna krötk^ serie wyst^pow podczas letnich festiwali. jesien: Premiera filmu Lost Highway D< Lyncha, w ktörym pojawiajq sie utwory h


/ / / R A M M S T E IN : RARYTA SY

RAMMSTEIN

Z /// W PRZYPADKU STOSUNKOWO MtODEJ GRUPY, JAK RAMMSTEIN, KOLEKCJONOWANIE ZWIAZANYCH Z NI4 PRZEDMIOTÖW NIE POWINNO ZRUJNOWAC KIESZENI. CHYBA, ZE DAMY SIE SKUSIC OFICJALNEJ GADZECIARNI... /// WOLNY NAROD Zacznijmy od prehistorii. Od wczesniejszych dokonari muzyköw Rammstein. Grupe Feeling B. warto poznac z drugiego albumu, Wir kriegen euch alle, na ktörym znajdziemy piosenk^ Izrael - niemieckoj ^zyczn^ wersj q utworu Wolny narod naszej kultowej formacji. Interesuj^ce, zejako autor tekstu i kompozycji we wkladce podpisanyjest Feeling B. wlasnie, chociaz winnej przeröbce muzycy nie zapomnieli wymienic nazwisk Brecht/Weill. Plyta wydana na CD w 1991 roku jest röwnie rzadka jak polskie kompakty z tego okresu. W dobrym stanie kosztuje dzis nawet 80 euro, egzemplarze zuzyte startuj^ od 20, Byl tez winyl, wyceniany taniej - mozna go dostac za okolo 30 ojro. Mamy juz Izrael, to moze si^gn^c po Armi^? Zespöl Die Firma nagral w 1987 roku przeröbk^ utworu Niewidzialna Armia, zatytulowan^ Anti Armia. Pocz^tkowo byla dost^pna na amatorsko kopiowanej kasecie, ale w 1993 roku trafila na kompaktowg. kompilacje Kinder der Maschinenrepublik. Plyta ta wycenianajest na aukcjach na sympatyczne 10 euro. Gzas na album bezposrednio poprzedzaj^cy Rammstein, Saddle Up grupy First Arsch (1992). W tym przypadku wytloczono tylko winyl, o znikomosci jego nakladu krgzg. legendy, co przeklada si$ na ceny i dost^pnosc. Gdy juz taki przedmiot wyplynie, trzeba szykowac co najmniej 200 euro.

POHZDRÄWIAMY CAtOM POLSKE Eksporacje rammsteinowych plyt dlugograj^cych zaczniemy nietypowo, bo od wydania kasetowego. Gzy wydana przez

8

TERAZ ROCK

KOLEKCIA 3 (17) 2 0 1 2

PolyGram Polska edycja Sehnsucht, ze slynnym powitaniem Pohzdrawiamy calom Polske i dziczymy wielu milch wrazn... przedstawia dzis wi^ksz^kolekcjonersk^ wartosc? Okazuje si$, ze niekoniecznie. Mozna kupic za 20 zlotych. Skoro przy tej plycie jestesmy, warto rozejrzec sie za limitowanym wydaniem z Australii, juz na CD oczywiscie, z naklejkg. Australian Tour Edition - Bonus Live Disc. Okolo 60 euro. W Europie najcenniejszyjest digipack wypuszczony przez francuskg firme XIII Records. Pozatrzemabonusowymi utworami kusi fakt, ze kazdy egzemplarz jest numerowany (komputerowo) na odwrocie okladki. Widzialem niski numer sprzedany za ponad 200 euro, ale to chyba przegi^cie. Z pozostalych pozycji najcenniejsza jest wersja Mutter z rozkladang. okladkg. (150) oraz wszelkajaponszczyzna, z Rosenrot na czele (alternatywna okladka, z lodolamaczem - za okolo 50 euro) oraz dwuplytowg. wersj3 Reise Reise (drugi dysk to DVD, z fragmentami Lichtspielhaus) za mniej wi^cej 150. Do wydan specj alnych j eszcze przej dziemy... Jezeli chodzi o winyle, sg drogie z zalozenia - od poczgtku tloczono je przeciez dla kolekcjoneröw, a nie do powszechnej sprzedazy. Hierarchia cenowawyglgdanastepujgco: najdrozej zaplacimy za Mutter, od 100 do 250 euro. Nizej stoi dwuplytowy Herzeleid na kolorowym winylu (70-100). Troch^ ponad sto trzeba dac za ostatni studyjny album, Liebe istfür alle da.

KARTECZKA Z ZYCZENIAMI Najdrozszg. pozycji singlow^ jest box Rammstein - Original


///

Single Kollektion, zawieraj^cy 6 plyt CD. Naklad ograniczono do io tysi^cy egzemplarzy, zafoliowany pakiet moze kosztowac nawet 200 euro. W podobnej cenie sprzedawanyjest zestawlc/z will, na ktöry skladajq sie dwie plyty CD oraz DVD. Mi^dzy 50 a 100 trzeba wylozyc na pozostale male plyty, im starsze - tym cenniejsze. Wyzwaniem s^tytulypromocyjne. 200 euro przekroczyla (wci^z trwaj^c) aukcjapozycji 1995-1999 - Trial By Fire: The Story So Far... Na pierwszym dysku znalazla sie kompilacja nagran studyjnych, na drugim koncertowych zaczerpnietyeh z Live aus Berlin, a wydano to w Wielkiej Brytanii. W Rosji ukazal sie natomiast okolorammsteinowy singel Schtiel z przeröbk^ utworu tamtejszej grupy Aria. 50 euro. Z innej bajki pochodzi kaseta VHS Der Arena. Rozprowadzanabyla wsröd czlonköw fanklubu na Gwiazdke 1996 roku. Okladka marna - litery na bialym de, w srodku znalazla sie za to karteczka z zyczeniami od zespolu na nowy rok. Wyj^tkowy zapis koncertu w Berlinie z 27 wrzesnia 1996 roku wart jest na pewno ponad 100 euro - ile dokladnie, trudno powiedziee, bo nikt sie go ostatnio nie pozbywal.

SER TOPfONY Wytwornia reprezentuj^ca Rammstein mi­ strzowsko opanowala sztuke wydan specjai­ nych. Szczytem bylo oczywiscie Liebe istfür alle da w formie skrzynki z zestawem erotycznych gadzetöw w srodku. Jako nowosc kosztowalo to niemal 800 zlotych, w obiegu wtörnym siega nieco ponad 150 euro, czyli w sumie strata. No, trudno sie dziwic, ze nie ma chetnych na uzywane wibratory... Dzis hitem cenowym (800 zlotych) jest superwydanie Made In Germany, zawieraj^ce 2 plyty CD, 3 DVD i jeszcze ksi^zke ze zdjeciami. Z rzeczy starszych wartosciowa jest najbogatsza (z kilku wypuszczonych na rynek) edycja Völkerball. Ta z dwiema plytami

Wytwornia reprezentujqca Rammstein mistrzowsko opanowala sztuk? wydan specjainych

CD, DVD i ksi^zeczk^. Jej cena przekracza dzis 100 euro (wyjsciowasiegala8o). Ekipa Rammstein wie tez, jak zagospodarowac rynek gadzetöw. W oficjalnym sklepie znajdziemy cal^ mase ubran: od majtek i skarpetek po nakrycia glowy (najbardziej przypadla mi do gustu czapka z pomponem i rysunkiem rözowego psa, Pussy - 29,90 euro). S3 komplety poscieli i reczniki. Nie möwi^c juz o mnogosci szklanek, kubköw itp. Z rzeczy mniej typowych mamy na przyklad pilke z napisem Mann gegen Mann (30 euro), szaliki i flagi przypominaj^ce futbolowe czy bizuterie - np. wisiorek w ksztalcie zyletki z logiem zespolu za 29 euro czy pierscien za 69. Najwieksze przegiecie: niewielki miotacz ognia z napisem Mein Teil, wktörego opisie czytamy: Mozna go uzyc do zkarmelizowania Creme Bmelee, topienia sera i wielu innych rzeczyl Okazja, 49,90, trzeba tylko doliczyc koszt gazu. Pytanie, czy kupowanie powyzszych pozycji - do wyboru s^ setki - ma cos wspölnego z kolekcjonerstwem? Nie trzeba sie wysilac, szukac, zdobywac - wystarczy wylozyc kase. W ambitny sposöb podejdzmy zatem do katalogöw z tymi dobrami, publikowanych pod haslem Official Rammstein Merchandise (10 euro). No i rzeczy niedostepnych pierwotnie za pieni^dze. Na przyklad masek muzyköw, nawi^zuj^cych do okladki Made In Germany, ktöre rozdawano za posrednictwem fankluböw i w konkursach. Przygotowano ich 6 tysiecy, ceny pojedynczych chlopaköw (Lindemanna konkretnie) siegaj^200 euro, a za komplet ktos w Stanach Zjednoczonych z^dal ponad 400 dolaröw, spotykaj^c sie ze slusznym potepieniem fanöw.

r a m m s t e in

:

rarytasy

KfflDIR DER Mi^CHDIEMEPÜBLIK

BARTEK KOZICZYNSKI

TERAZ ROCK KOLEKCIA 3 (17) 2 0 1 2

9


/// m m m sm u

zwracac uwage /// KAZDY- CZYIDIOTA ZFIRMYPtYTOWEJ, CZYZWYKtYStUCHACZ- PRACNIEZOBACZYC CIEKAWY ZESPOt IUWIELBIA NIESPODZIANKI - MÖWI PAUL LANDERS. I WJAKIS SPOSÖB KAZDY CHClAtBY PRZEZYC EMOCJE WYJSCIA CAtO Z WYPADKU - TO FANTASTYCZNE UCZUCIE. LUDZIE T&KNI4 ZA TYM, ZEBY COS Sl£ DZIAtO, T£SKNI/[ ZA SZALENSTWEM, A MY IM TO DAJEMY. RAMMSTEIN SZUKAt StAWY, IGRAJAC Z OGNIEM. A ZDOBYt JA DZI^KI PRZYJAZNI NIEMIECKO-AMERYKANSKIEJ. /// ajgc w kieszeni kontrakt z Motor Music, Rammstein szczegölne sposoby. Nie zapomn^pierwszych koncertöw - möwi zabral sie za przygotowanie debiutanckiego albu­ Paul Landers. Naszymprzeznaczeniem bylo zwracac uwagg. mu. Praca nad plytg Herzeleid rozpoczela sie w mar- Nie chodzilo wylqcznie 0 robienie szumu, to bylo cos innego. Cos, cu 1995 roku z producentem Clawfinger, Jacobem co nazwalbym „Silq, Rammstein”. I kiedy napoczqtkugraliHellnerem. I chociaz na poczgtku zostala zerwana - nagrania smywsalach na tysiqc osob, apublicznosciprzychodzila moze dokonczono z Carlem-Michaelem Herlöffsonem - ziarno setka, gasilismy swiatla,puszczalismy dym, aja, zakapturzony, zostalo zasiane. Wszystkie kolejne plyty az do dzis Rammstein rozlewalem wsröd nielicznych widzöw benzyng kupionq na stacji nagrywal juz wylgcznie ze zdolnym Szwedem. obok. Rotem dawalem znak - zespol zaczynal grac, a Till rzucal ze Trudne pocz^tki dotyczylyjednak nie tylko sprawpersosceny malqpetard$ - i benzyna zaczynalaplonqc. To byl dla nas nalnych. Album Herzeleid, wydany 24 wrzesnia 1995 i poprzeStandard, wszystkich wprawialo to w dobry naströj. dzony singlem Du riechst sogut, poczgtkowo nie zainteresowal Rzeczywiscie, Rammstein swoim ekstremalnym show publicznosci. Grupe czekala wiec zmudna praca u podstaw, zwracal uwage. Ale chociaz Landers z zachwytem wspomiczyli koncertowanie. Do konca roku odbyla dwie trasy po na epizody niszczenia neonöw w klubach czy podpalania Niemczech (l^cznie 32 wystepy), u boku Clawfinger pojawila drewnianych scian wbarach, zdarzalo sie, ze nie wszyscy sie röwniez w Warszawie (27 listopada) i Pradze (29). Od wychodzili bez szwanku. Podczas jednego z koncertöw dla stycznia 1996 roku - znowu w drodze: Austria i Szwajcaria muzycznych oficjeli zaplonela sukienka wlascicielki sklepu z Clawfinger, osiem niemieckich koncertöw z Ramones, w Monachium. Poparzylojej nogi i wylqdowala w szpitalu a w lutym takze czternascie samodzielnych. - przyznaje Landers. Wytwömiapröbowala udobruchacjq To droga kazdego zwyklego zespolu. Jednak w przypadku darmowymi wakacjami. A nampowiedzieli: „Jesli zrobicie to jeszcze raz, wszystkich nas odeslq do domu”. Am y- niespodzianka naszych bohateröw przymiotnik „zwykly” wydaje sie nie na miejscu. W zasadzie od poczgtku wystepöw scenicznych gru- wcale si%tym nieprzej^lismy - smieje sie gitarzysta. Smiech smiechem, ale podczas imprezy 100 Years Of Rammstein, pa dbala o to, aby nikt nie poczul sie znudzony - a miala na to

10

TERAZ ROCK

KOLEKCJA 3 (17) 2 0 1 2

fot: Universal

?T


ktöra odbyla sie 27 wrzesnia 1996 w Berlinie, szalone pomysly zespolu zaowocowaly kolejnym niebezpiecznym wypadkiem. Zawieszona pod sufitem plon^cabelka spadla do fosy pod scen^. Jak zapewnia Oliver Riedel, nikt nie trafil do szpitala, ale od tego momentu zespöl do obslugi efektöw pirotechnicznych zacz^l wynajmowac profesjonalistöw. Teraz wszystkojestpod kontrolq - möwil trzy lata pözniej. Tillowiplonq rqkawy, potem mikrofon i wreszcie wszystko si% pali. Takiepokazy sq moze szokujqce, ale niepowinny chyba nikogo bulwersowac. Malym skandalem zakonczyl sie za to wystep Rammstein podezas programu Hanging Outw MTV 27 marca 1996. Wystepuj^cym na zywo muzykom zabroniono wykorzystac fajerwerki, Till postanowil wiec zabawic sie w plucie sztuczn^ krwi^ - podezas wykonywania drugiego w programie Du riechst sogut Natychmiast nas wylqczyli, wpolowie piosenki, ipoleciafy newsy - wspomina Landers. Po tym incydencie zabroniono nam wstgpu do MTV w Londynie. Pözniej oczywiscie zakaz cofni^to... Intensywne trasy koncertowe (latem 1996 roku dwadzieseia wystepöw, jesieni^ trzynascie), atmosferakontrowersji (o pos^dzeniach o sympatie nazistowskie piszemy w innym miejscu), a takze wydanie w styezniu singla Seemann pomogly. Herzeleid trafil w koncu na liste bestselleröw w Niemezeeh i w ci^gu 1996 roku utrzymywal sie na niej przez 29 tygodni. Trudno jednak przewidziec, jak potoczylaby sie dalej kariera grupy, gdyby nie pomoc zza Oceanu. W sierpniu 1996 roku muzyey dowiedzieli sie bowiem, ze rezyser David Lynch postanowil umiescic dwa ich utwory na sciezce dzwiekowej

1. W styiu lat 90 2. Klubowe pocz^tki. J. G ralism y w saiach na tysiqc osöb. 4. Paul H Landers, Christian „Flake” Lorenz, Tiil Oliver „Ollie" Riedel, Christoph „Doom" Schneider i Richard Z Kruspe 5. Rock am Ring, 1997 6-7. Promocja Herzeleid 8. W strojach tyrofskich 9. Spiel mit mir

swojego nowego dziela, Zagubiona autostrada. Gzesc zrödel twierdzi, ze pomögl w tym niejaki Trent Reznor, muzyczny producent filmu, ale powszechnie uznana wersja wydarzen brzmi inaczej. To wyszlo wlasciwie zzartöw - szczegöly zdarzenia wyjawia Oliver Riedel. Szükalismy autora teledysku i wysylalismy nasze nagrania do röznych ludzi. Jedna kopia zostala wyslana do Lyncha, chociaz szczerze möwiqc, weale nie liczylismy, ze si$ odezwie. Stalo si^jednak tak, ze kiedyjechal zzonq samochodem naplan zdj^ciowy, wlqczyla Rammstein i Lynch szybko uznal, ze cos z naszego repertuarupasowaloby dojegofilmu. Mielismy szczqscie. Film Lyncha do kin wszedl pod koniec stycznia 1997, plyta z muzyk^ ukazala sie w lutym. Mozna bylo na niej znalezc utwory Rammstein i Heirate mich z Herzeleid. Do pierwszego z nich stworzono tez teledysk, ktöry mial promowac Autostrada i ktöry chetnie puszczaly telewizje muzyczne, a sam film zyskal kultowy status. Efekt? W lutym na niemieckie listy wraca Herzeleid (i zostaje tarn przez kolejne 13 miesiecy), a pod koniec marca sprzedaz albumu w Niemezeeh osi^ga poziom 250 tysiecy, co zapewnia mu zloto... Rammstein, ktöry listopadzie zd^zyl nagrac z Jacobem Hellnerem material na drugi album, wydaje 1 kwietnia singel z nowym utworem Engel, a ten w ci^gu miesi^ca takze pokrywa sie zlotem. I nikt nie majuz w^tpliwosci: zespöl wszedl na droge prawdziwej slaAvy. JORDAN BABULA


/ / /

r a m

m

s t e in

HERZELEID Motor (1995)

jeinym. Wrazeni« koj^zvc/nc tckstj fzamm rozpctah sie szalenstwo p<

■ Wollt Ihr das Bett in Flammen sehen?; Der Meister; Weisses Fleisch; Asche zu Äsche; Seemann; Du riechst so Gut; Das alte Leid; Heirate mich; Herzeleid; Laichzeit; Rammstein ■ Sklad; Christoph Schneider - dr; Christian Lorenz - k; Till Lindemann - voc; Paul Landers ~ g; Richard Z. Kruspe-Bernstein - g; Oliver Riedel - b ■ Produkcja: Jacob Hellner i Carl-Michaei Heriöffson

fRDAN BABULA M in isiiy smaczki w duchu ted m o o d T b e Prodigs, a specyficzne dostojen stwo i patc >s - od Laibadia, klöry, lakjak Raivmistcin, z pcrwer>\ jna pr/yjcnint > sei;} wykorzvstywa) w swej tworozosci jyzyk niemieck I ncicnicinji prz\ ziiajcj sie oticjalnic d« * inspiraejj mdustrialno-me taiowa twörczosciijkrdjan z ()om ph! i Die Krupps, bijij tv a p' »Mony kiusykom; Einst Lierzcinje Neubauten:

niego zespöl ujawnü \\ rozim n u c/. polskij edycji) „Pla^ hoyu” vv 200 ] roku: IV m ix :c j^ U L W C i Jest

1röchehidycnu^fiil iXi'ntu,\ i r o u j c i> r a c to ty , k l o r a t r a f i a

cza. Rammstein fascynuje,

12

TERAZ ROCK

KOLEKCJA 3 (17) 2 0 1 2

fot: Grzesiek Kszczotek

mieuiw \u ruczcjj: wezudr* siy) w jego twörczosc. Arey prosta, najcz^scicj marv/owa ryt mihi, c.ilkiem m dodyjnc, ale znowu siinie zryi mizowane, „twardc” gita ry> szvvargüczijce m d o d d laaiucjc 'l illa wszysi ko t.o odwoluje sie d<>najl»ard/.ii j pimv» >1in d i emoeji i instynktowskicha


///

r a m m s t e in

jak najwiQcej emocji

Möwicie o sobie, ze gracie Tanzmetall. Ja jednak nazwatbym waszq m uzykf po prostu rockiem industrialnym...

Rzeczywiscie. W pewnym sensie jest to rock industrialny. Nam jednak chodzilo o to, aby znalezc jakis termin zrozumiafy dla niemieckiej publicznosci. A Tanzmetall to niemieckie slowo. Po angielsku nalezaloby powiedziec: dance metal. Ale, jak juz powiedzialem —jesli ktos chce nazywac nas grupy. industrialny, nie mam nie przeciwko temu. Czy widzisz w Niemczech jakqs innq grüp§, ktora bytaby warn pokrewna stylistycznie?

tanecznej. Na przyklad house. No i wszyscy lubimy sobie potanczyc. W notce informacyjnej o Rammstein przeczytatem, ze w tekstach interesuje was przede wszystkim przekazywanie emocji, uczuc...

A jednak na waszej ptycie umiesciliscie francuskie ttumaczenia trzech piosenek...

Ciesz£ siq, ze to möwisz, bo wtasnie z Die Krupps przede wszystkim skojarzyta mi si^ wasza muzyka.

Wlasciwie to byl zart. Zona naszego menazera jest Francuzky. Podobajej si^ nasza muzyka, bardzo dobrze rozumie teksty utworow. Pr'zetlumaczyla trzy z nich na francuski. Pomyslelismy sobie: czemu by ich nie wykorzystac?

Macie jeszcze jakies inne muzyczne inspiraeje?

Mamy mnöstwo inspiraeji. Sluchamybardzo röznych zespolöw. Gralismy wczesniej wwielugrupach. Gdy zakladalismy Rammstein, oznaczalo to polyezenie wielu pomyslöw, wielu doswiadezen. W grze gitarzystöw stychac chyba fascynacje thrash m etalem, a przede wszystkim Metallik^...

Zgadzam sie- LubimyMetallike, sluchamyjej plyt. Agdylubisz jakis zespöl, cos z jego stylistyki przenika i do twojej muzyki. To naturalne. Wiele grup industrialnych sifga ostatnio po elem enty techno. U was tez chyba mozna to zauwazyc...

Mamy nawet pomysl, aby kilka niemieckich zespolöw ze sceny tanecznej zremiksowalo par$ naszych kompozycji. Remiksy i wszystko, co z nimi zwiyzane, to niezwykle ciekawy obszar muzyki. Ja osobiscie bardzo lubi^ niektöre odmiany muzyki

p o w ie d z ie l i n a m

ROZMOWA Z CHRISTOPHEM SCHNEIDEREM

///NIE BYtO WCALE PEWNE, CZY SUPPORT GRUPY CLAWFINGER, KTORA KONCERTOWAtA U NAS W LISTOPADZIE 1995 ROKU, OSIAGNIE JAKIKOLWIEK SUKCES. RAMMSTEIN URZEKt JEDNAK EKIP| ÖWCZESNEGO „TYLKO ROCKA" OGNISTYM SHOW I DOBITNYM PRZEKAZEM MUZYCZNYM. PRZEPYTALISMY WI|C CHRISTOPHA SCHNEIDERA. ///

Tak, to prawda. Wlasnie dlatego spiewamy po niemiecku. Uzywamy slow tak, aby zawrzec w nich jak najwi^cej emocji. Nasze teksty sy bardzo poetyckie. Trudno przetlumaczyc je na innyjezyk.

Na pewno Die Krupps.

Na pewno sq. mi^dzy nami jakies podobienstwa. Tak samo jak my Die Krupps wykorzystujg. samplery, sekwencery i caly mase elektroniki. I tak jak my lyczy to z moenym, gitarowym graniem. Tylko ze Die Krupps spiewajy po angielsku. Myzas wylyeznie po niemiecku.

:

W niektörych waszych kompozycjach obok przyttaczajqcego, industrialnego brzmienia jest sporo atrakcyjnych melodii. Czy kiedykolwiek mysleliscie o komercyjnej stronie muzyki Rammstein?

„NASZA MUZYKA Z PEWNOSCIQ NIE NADAJE SIE DO RADIA."

CHRISTOPH SCHNEIDER Nie. Nasza muzyka z pewnoscig nie nadaje sie do radia. Choc niewykluczone, ze dlajakiegos ortodoksyjnego fana rzeczywiscie moze brzmiec zbyt lagodnie. Jednak gdy komponujemy, nigdy nie myslimy o takich rzeczach. Po prostu tworzymy muzyka. Co wtaseiwie oznacza wasza nazwa?

Przede wszystkim to bardzo moene slowo. Swietnie brzmi. Poza tym w Niemczech jest miasto o takiej nazwie. Znajduje sie w nim baza lotnicza NATO. Kilka lat temu, podczas wielkich pokazöw, zdarzyl sie tarn wypadek. Samolot rungl prosto w tlum. Zginelo mnöstwo ludzi. Nasz utwör pod tytulem Rammstein opowiada wlasnie o tym zdarzeniu. rozmawiat: ROBERT SANKOWSKI

TERAZ ROCK

KOIEKCIA 3 (17) 2 0 1 2

13


/ / / R hM M Sm M

wsciekte psy a to pozwalaly lata 90., gdy to co brudne i szokuj^ce przyci^galo uwag^. Kariera zespolu szybko zacz^la zataczac coraz szersze kr^gi. Pocz^tkowo zrobily swoje - wci^z na zasadzie egzotycznej ciekawostki - siermi^zna muzyka, niemieckie teksty wyszczekane groznym, niedzwiedzim glosem i pirotechniczny show. By zapisac si$ trwale na kartach historii, potrzebne jest jednak cos wi^cej niz tylko umiej^tne robienie szumu woköl siebie. Prawdziwym sprawdzianem byly dwa kolejne albumy zespolu - obydwa pomogly ugruntowac pozycje Rammstein. Zapomnijcie 0 drugiejfali Brytyjskiej Inwazji. Nadciqgajq Niemcy - pisal w szczytowym dla brit popu okresie magazyn „Guitar World”. Wydany w sierpniu 1997 roku album Sehn­ sucht dotarl na szczyt list w rodzimych Niemezeeh i w Austrii. Plyta odniosla takze wi^kszy sukees niz debiut w innych krajach europejskich, mimo ze w wi^kszosci z nich publicznosc nie byla przyzwyczajona do tekstöw w j^zyku Goethego. Najwi^kszym sukeesem okazalo si^jednak zaistnienie na rynku amerykanskim, gdzie Sehnsucht dotarl do miejsca 45., a z czasem pokryl si§ platyn^, co sam „Billboard” okreslil najwi^kszym zaskoczeniem roku. Fakt, ze t£ wersje albumu uzupelnialy angloj^zyczne wersje dwöch najwi^kszych przebojöw - Engel i Du Hast - nie mial wi^kszego znaczenia. Rozglosnie znacznie ch^tniej nadawaly wersje oryginalne, a zespöl przeforsowal na grünt amerykanski swoj^ totalng. wizje muzyki. Pomogla mu w tym obeenose na sciezce dzwi$kowej do filmu Zagubiona autostrada, a takze opinie Dave-

N

14

TERAZ ROCK

KOLEKCJA 3 (17) 2 0 1 2

’a Grohla z Foo Fighters i Grega Dulliego z The Afghan Whigs, ktörzy w wywiadaeh podkreslali, jakie wrazenie zrobil na nich na europejskich festiwalach show sceniczny Niemcöw. Sehnsucht zarejestrowany zostal w Temple Studios na Malcie przy wspöludziale Jacoba Hellnera w roli producenta. Grupa miala ulatwione zadanie, bo cz^sc utworöw powstala juz podezas prac nad Herzeleid i zostala ograna na koncertach. Zespöl rozwin^l melodyjn^ stron^ swojej twörczosci, co przynioslo tak wyraziste utwory jak wspomniane wyzej Engel i Du Hast. Nie oznaczalo to na szcz^scie rezygnaeji z motorycznego riffowania, ktöre bylo elementem rozpoznawezym Ram­ mstein. Mygitarzyscijestesmy najbardziej upartymi czlonkami Rammstein - przyznal Paul Landers. Ncäegamy, bysmy brzmieli glosniej niz cala reszta. Latem 1997 roku, jeszcze zanim album trafil do sklepöw, grupa rozpocz^la koncertow^ promoeje Sehnsucht. Wci^z najwi^cej koncertöwgralaw Niemezeeh, ale niezwykle wazna okazala si$ europejska, letnia trasa festiwalowa, na ktörej muzycy mogli si$ pokazac szerszej publicznosci. W listopadzie Rammstein ponownie dotarl do Polski, tym razem jako jedna z gwiazd festiwalu Odjazdy w katowickim Spodku. Zaraz potem muzyköw czekala pierwsza wizyta w USA, gdzie wlasnie do sklepöw mial trafic nowy album. Najpierw, jeszcze we wrzesniu, byly dwa male wyst^py promocyjne w Nowym Jorku w ramach CMJ Festival. To byla tylko rozgrzewka, bo na wlasciw^ tras$ po Stanach Rammste­ in pojechal dopiero pod koniec roku, jako support KMFDM.

fot: Universal, Grzesiek Kszczotek

/// SPIEWAJA PO NIEMIECKU, W ICH TEKSTACH ROI Sl£ OD PRZYKtADÖW PATOLOGIII DEWIACJI, MUZYKA JEST TOPORNA I AGRESYWNA - NIE MAJA SZANS NA SUKCES W MAINSTREAMIE. TAKIE WNIOSKI MOGtO WYSNUC WIELU, ALE RAMMSTEIN POKAZAL, JAK OSIAGNAC NIEOSIAGALNE - W TYM BtYSKAWICZNIE PODBIC STANY ZJEDNOCZONE. ///


12 listopada: Rammstein

Zespöl, jakby niesmialo, zaczyl od takich miast, jak Tulsa, Denver czy Salt Lake City, mniej otwartych na kontrowersyjne nowosci niz Los Angeles czy Nowy Jork, ajednak nawet i tarn odnotowano niezly sprzedaz albumu. Wi^ksze miasta Rammstein podbil dopiero wiosny 1998 roku. Fanipojawili si%znikqd - przyznawal Ri­ chard. To samo stalo si$ w Europie, ale w Stanach dzialo si%tojeszcze szybciej. Promowany klipem w klimacie Wscieklychpsöw Tarantino utwör Du hast zrobil swoje w rozslawieniu zespolu. Stwierdzilismy, ze ten teledyskpowinien byc trzonem kampanii reklamowej - möwil przedstawiciel amerykanskiego oddzialu wytwörni. Najlepiejprezentowal to, czymjest Rammstein. MTV wprawdzie domagalo sie ocenzurowania brutalnych scen, mniej klopotöw sprawialy stacje radiowe. Ameryka stala sie na tym etapie priorytetem zespolu. Chcemy odniesc sukces w Stanach Zjednoczonych - nie kryl Richard Kruspe. Atui jest nasz show, bo Amerykanie bardziej niz Nien zainteresowani sq tym, co sig dzieje na scenie. Niemcow musimy wciqgnqcw przedstawienie, a Amerykanie reagujq entuzjastycznie, gdy tylko dzieje si$ cos wizualnie ekscytujqcego. Po krötkiej europejskiej trasie, ktora odbyla sie latem 1998 roku, grupa powrocila do USA na pierwsze duze tournee. Poprzedzilyjy dwakoncerty wberlinskim amfiteatrze Wuhlheide, ktöre mialy trafic na plyte CD i DVD Live aus Berlin (1999). Powröt do USA nastypil we wrzesniu i pazdzierniku 1998, tym razem Rammstein byl czesciy pierwszej edycji objazdowego festiwalu Family Values Tour, stworzonego przez Korn. Sukces na tym trudnym do zdobycia rynku przypiecz^towala nominacja do nagrody Grammy wkategorii „metal”. Kolejny album - Mutter - trafil do sklepöw wiosny 2001 roku, ale pierwsze podejscia do

1. Matka jest tylko jedna 2. W okresie promocji Sehnsucht 3. Rammstein w Spodku, 1997 rok. 4. Na zywo z Berlina, 1998 5. Reise, Reise? 6. Jeszcze bardziej rozwinqt si§ show sceniczny 7. W klimacie Wsaekfych psow

nagran nastypilyjuz w 1999 roku i zakonczyly sie fiaskiem, bo w zespole doszlo do konfliktöw. Dopiero w 2000 roku we francuskim studiu Miraval zarejestrowano utwory, ktöre trafily na album. Nawet, jesli na obliczu Rammstein pojawily sie rysy, okres ten okazal sie bardzo twörczy- podczas prac nad Mutter powstalo tyle utworöw, ze czesc z nich dopelnila trzy kolejne albumy. Mutter - tak jak poprzednie dzielo zespolu - dotarl na szczyt zestawien w Niemczech i Austrii, chetnie przyswoili go takze sluchacze z innych kraj öw europej skich. Po wydaniu Mutter rozpoczyl sie kolejny intensywny koncertowo etap w dzialalnosci grupy. Jeszcze bardziej rozwinyl sie show sceniczny, ktöry zespöl przez dwa lata prezentowal na calym swiecie, w tym 13 listopada 2001 roku wkatowickim Spodku. Rammstein odbieral tez liczne nagrody, miedzy innymi od magazynu „Kerrang!” za najlepszy zagraniczny zespöl koncertowy. Jeszcze rok temu wigkszoscAmerykanöw niepotrafila wymienic zadnych niemieckich wykonawcow oprocz Niny Hagen, Kraftwerk i Scorpions - przyznawal dumny z sukcesu Richard na lamach „NY Rock”. Kilka lat wczesniej, gdy slawa Rammstein dopiero zaczela docierac za Atlantyk, trzezwo patrzyl na to, co moze przyniesc przyszlosc. Najwazniejsze, by Rammsteinpozostal druzynq - wyznal w wywiadzie dla „Guitar World”. Wszystkich szesciu czlonköwjeströwnych i chc$, by tak zostalo. Sukces w Ameryce i Europiejest cudowny, ale utrzymanie zespolu ipozostanie kreatywnym to najwi^kszy sukces, jaki mozna osiqgnqc. Wjakim stopniu udalo sie ten plan zrealizowac? ROBERT FILIPOWSKI

1 maja: Rozpoczyna sie sesja nagraniov :plyty Mutter wstudiu Miraval we Francji. czerwiec: Poczqtek miksowania albunrn w belgijskim Galaxy Studio przez Ronalda :Prenta. 30 lipca: Wystep podczas Fuji Rock Fest w japonii.

pazdziernik: Album Mutter zostaje

|


/// RAMMSTEIN

SEHNSUCHT Motor (1997)

ojca i m aloletniej corki. Jest wi^c kontrow ersyjnie, jednak w y m o w a tekstu pozostaje jednoznaczna: au to r takie praktyki nazyw a zezw ierzgceniem , a sam gwalciciel po latach pada ofiarq k rw a w e j zem sty. G iöw ny riff w tym u tw o rze okazaf sie plagiatem kiania sie The D ow ning OF

DIE KRUPPS® <§>

iESTRAFE MICI Kolejny u tw ö r o te m atyce antyreligijnej. Ukarz m n ie - jak tfum aczy sie tytuf - ukazuje relacje B ög-cztowiek jako uktad niem al sado-m asochistyczny. Ukarz m n ie, mozesz byc m o im kotem - spiew a Lindem ann. I podsum ow uje: Bog daje, ale

tyiko tym , k to ry ch kocha.

■ Sehnsucht; Engei; Tier; Bestrafe mich; Dü hast; Bück dich; Spiel mit mir; Klavier; Älter Mann; Eifersucht; Küss mich (Fellfrosch) ■ Sklad; Christoph Schneider dr; Christian Lorenz - k; Tili Lindemann - voc; Paul Landers - g; Richard Z. KruspeBernstein - g; Oliver Riedel - b; goscinnie: Bobo -vo c

■ Produkcja: Jacob Hellner i Rammstein

Chociaz tytuf u tw oru brzm i Tgsknoto, ani m uzyka, ani tekst nie m aj3 w iele z nostalgii. W typow ej dla Ram m stein opraw ie d zw i^kow ej otrzy m u je m y slowa o seksualnym niezaspokojeniu. zaskakujaco w szakze m etaforyczne. Przesuwajqc palcem po m apie sw iata (jest tu i A fryka, i M eksyk) poam iot iiryczny w spom ina ciafo swej kochanki, ostatecznie tonac w oceanie tgsknoty. W kasetow ej wersji album u w ydanej w Polsce u tw ö r zaw iera szczegolny w step w w ykonaniu Lindem anna: H allo! Czesc, jestesm y Ram m stein. P ozdraw i

a m y calq Polskq i z y c iy m y w ielu m ifych w razeh w sfuchaniu naszej n o w e j p iy ty po d ty tu fe m „ S ehnsucht ".

A teistyczny m ani­ fest Tilla. Tekst -- ponow nie bardzo poetycki - opow iada 0 ludziach, ktörzy po smierci staw sie aniofam i. ich los nie jest jednak godny pozazdroszczenia, gdyz w

niebie

c ierpi^strach 1 sam otnosc. Stad deklaracja w okalisty:

G ott weiss ich w ill kein Engel sein ~ Bög wie, z\ chcQ byc zadn ym aniof

16

TERAZ ROCK

KOLEKCJA 3 (17) 2 0 1 2

Drugi singe! z S e h m u c h t. Arriefykanit

''4 L ' ;5 *2 S J j|

IM

4 £fefjpi ^ "f ^ 'G du h a st znaczy you h a te... W la § d w y m lum aczeniem tyfcufu jest jednak y ou have y m asz, a w dalszej czgsei tekstu y o u have tsked m e ( czyii ty m n ie za pytalas/za pytafes > yspiew ane pözniej slowa przysiggi m afzenskiej .ndem ann w ykorzystuje, aby grom ko zakrzyknqc ’i in ! - i tym n e in ! ugrunto w ac p o /y q e Ram m stain


/// RAMMSTEIN

dyby poddawac Sehnsucht chlodnej, krytycznej analizie, trzeba by napisac, ze to wynik naturalnego rozwoju. Ze wci^z kroezymy t^ sam^, industrialnq. seiezk^ maszynowych rytmöw, fabrycznogitarowyeh dzwi^köw i niemiecko-kwadra-

G

10 czegos takiego, ja k idealna rodzina

tule - Zazdrosc - to i w tresci. Ram nstt

brzm i to niew inm e, jodnak nie w w y padku Ram m stein. Tekst, pelen bezposrednich jednoznacznych okreslen erotycznych, opow iada bow iem o seksie oralnym . Fellfrösch czyli „futrzasta zaba", w niem ieckim slangu oznacza zenskq... ehem .

Swiadectwo wielkiego talentu poetyckiego Lin­ demanna. Parafrazujqca w^tki mitu o Narcyzie mroczna opowiesc o starcu, w magiczny sposob przykutym do swego odbicia w tafl* wody. Zanim umrze, swq kl^tw^ przemesie na mtodego

towych partii wokalnyeh. Tyle ze klawiszowe wstawki brzmi^ ciekawiej, a refreny okazuj^ sie troch^ bardziej melodyjne. Glupio jednak analizowac na chlodno plyt^, ktöra wyniosla Rammstein na szezyt - i to nie tylko w Niemczech, nie tylko w Europie, ale i w USA - czyli na rynku wybitnie trudnym dla zespolöw ze Starego Kontynentu. Udalo si$ to bez zdrady muzycznych idealöw. Chyba, ze za tak^ uznac wykorzystanie gwizdöw z klawiszy i spiewu niejakiej Bobo w Engel (pierwszymprawdziwymprzeboju grupy, ktöry osi^gn^l 3. miejsce niemieckiej listy przebojöw, i pierwszym teledysku, ktöry na stale trafil do ramöwki muzycznych stacji telewizyjnych). Bo Sehnsuchtto z jednej strony rzeczy naprawd^ hitowe: poza Engel mamy tez inne nosne refreny, chociazby w Bestrafe mich czy w numerze tytulowym. Z drugiej zas strony Rammstein wci^z gra tutaj bardzo brutalnie i ci^zko, jak chociazby w Tier, Bück dich, czy... wszystkich wymienionych wczesniej utworach. To taki cudowny zloty srodek mi^dzy idealami muzyki ekstremalnej, a pierwotn^ potrzeb^ plemiennego machania glow^ i wspölnego skandowania. W tej dziedzinie idealnie sprawdza sie Du hast- jeden z najlepiej rozpoznawalnych utworöw grupy, z genialnym okrzykiem nein!, o mocy niemal röwnie duzej j ak w wypadku metallicowego master! Du hast (20. pozycja na amerykanskiej liscie „Billboardu” - najwyzsza, jak^kiedykolwiek zdobyla tarn piosenka niemieckoj^zyczna) uswiadamia wcalej rozci^glosci, dlaczego Rammstein musi spiewac wj^zyku Goethego. Jego angielska wersja, nazwana malo szcz^sliwie You Hate, nie ma ulamka pot^gi oryginalu. Na Sehnsucht Rammtein brzmi lepiej, pelniej, a kompozycyjnie bardziej sprawnie i dojrzale - warto wskazac chociazby wyj^tkowo kunsztown^ melodycznie ballad^ Klavier. Dodajmy sukces komercyjny i mamy klasyczn^ pozycja w dyskografii.

nast^pcf.;. JORDAN BABULA

TERAZ ROCK

KOLEKCJÄ 3 (17) 2 0 1 2

17


/ / / m m m s m u : pow iedzieu nam

ROZMOWA ZTILLEM LINDEMANNEM

/// DRUGI ALBUM RAMMSTEIN, SEHNSUCHT, NIE BYt DZIEtEM ANONIMOWEGO ZESPOLU ZZA ODRY, TYLKO JEDNYM Z NAJBARDZIEJ OCZEKIWANYCH WYDAWNICTW KONCA LAT 90. OMÖWILISMY GO SZCZEGÖLOWO ZTILLEM LINDEMANNEM. ///

widelce doczepione do twarzy Od ukazania si§ Herzeleid, waszego debiutanckiego albumu, min^ty dwa lata. Przyznasz, ze to catkiem sporo. Co robiliscie w tym czasie?

Przede wszystkim nie sydze, ze ta przerwabyla az tak dluga. Owszem, normalnie zespolywydajy swoje plyty co rok. Ale my przez ponad rok nie mielismymozliwosci, zebyw ogöle nagrac cokolwiek nowego. Przez caly czas bylismywtrasie, zagralismybardzo wiele koncertöw. W ten sposöb sprawilismy, ze Herzeleiddobrze sie sprzedawala. Potemzaczelismywstepnie przygotowywac sie do stworzenia nowego materialu- bylo to pöznymlatem. Nagralismy wtedypiosenki, ktöre wypröbowalismyjuz nakoncertach. Jesieniy wyruszylismy na kolejne toumee. A od listopada zeszlego roku do styczniatego nagralismypraktycznie caly nowyplytew studiu naMalcie. ZmiksowalismyjywlutymwHamburgu, po czym odlozylismyna pölke, zeby sie troche „ulezala”.Wkwietniu i maju posluchalismytego swiezymuchemjeszcze raz i dokonalismy ostatecznych szliföw. Zajelismy sie tez nowymi klipami, pojawilismy sie na kilkufestiwalach... Przyznaje, ze te dwa lata minely calkiemszybko. Co twoim zdaniem rozni Sehnsucht od Herzeleid?

Röznice sy dla mnie ogromne. Sehnsuchtjest plyty owiele bardziej zlozony, wielowarstwowy. To wynik naszego rozwoju. Choc koncentrowalismy sie przede wszystkim na graniu na zywo, odczulismy röwniez korzysci z pracyw studiu. W tym, co robimy, stalismy sie owiele bardziej profesjonalni. Mamtu na mysli przede wszyst­ kimcaly sfere elektroniki - sekwencery, loopy. Lepiej przyjrzelismy sie tez piosence - jak siejy komponuje,jak tworzy sie refren. Po raz pierwszypoeksperymentowalismytez z melodiy. Troche tu sobie pospiewalismy. Bardzowaznytez bylfakt, ze przy Sehnsuchtpo raz pierwszypracowalismyzproducentem (Jacob Hellner, znany ze wspölpracyz grupy Clawfinger - przyp. rg), ktörypatrzyl namna rece. Kontrolowal to, co robimy. Siedzielismyu niego dwa miesiyce w studiuw Sztokholmie, poznawalismyte wszystkie tridd... Jaka muzyka inspirowafa was podczas pracy nad Sehnsucht?

Trudnowskazac konkretne zespoly, gdyz kazdyporusza sie P° zu_ pelnie innych muzycznych rejonach. Od punk rocka po metal. To, co robi Rammstein, zawszejest sumy szesciu röznych charakteröw, gustöw. Staramy siebyc bardzo demokratyczni, wszystko robimy razem. Zauwazylismykiedys, zejesli ktörys z nas stara sie zrobic cos na wlasny reke, czegos zaczynabrakowac.

Wszystkie utwory firmujecie wspölnie. Nie ma u was zadnego podziatu röl?

Kazdyma swojy dzia&e, wktörej czuje sie najlepiej. Ja na przyldad dostaje podklad i zastanawiam sie,jaki dobrac do niego tekst. Ktos inny interesuje sie programowaniem,jeszcze inny siedzi przykomputerze iwymyslamelodie. Kazdyz nas przynosi wlasne „zadanie domowe”.Wszystko skladamyw sali prob. Tak powstajy nasze piosenki. Rozumiem jednak, ze za teksty jestes odpowiedzialny w stu procentach.

Nie do konca. Napröbe przynoszejedynie cos wrodzaju szkicu tekstu. Dopracowujemygo wspölnie, w szöstke. Czy istnieje cos takiego jak filozofia, swiatopogl^d Rammsteina? Wasze teksty zdajq si§ to sugerowac...

Napewno powracajyte same problemy- ukladykobieta-mezczyzna, codzienne, male zawody milosne. Pokazane tojest z röznej strony: troche euforii, nieco sadomasochizmu. Wazny jest dla nas takze problem seksualnegowykorzystywania dzieci. Ktos powie: stare, nudne tematy. Myjednak staramy sie möwic o nich inaczej, bardziej obrazowo. W utworach Engel czy Bestrafe mich odnosicie si$ do religii. Spiewasz na przyktad:/V/e chcq byc aniotem albo Pragnq, zebys mnie ukaraL.

Widac tu nasze rozczarowanie religiy, Bogiem. Wszyscyjestesmy ateistami. Gdybybyljakis najmniejszy slad, ze On istnieje, gdybymoznabylowyczuc Jego obecnosc... Ten temat tez ciygle. jest u nas obecny. Klavier to historia rodem niemal z filmu grozy...

Dla mnie to wlasciwie historia chorej milosci. Ktos, kto kocha ponadwszystkie sily, nie chce pozwolic drugiej osobie odejsc. Zabijajywiec - co prawda niejest to tak dosadnie opisane - bo chce zostac z niy na zawsze. Zamyka sie w mieszkaniu i mysli: „Ona nigdyjuz ode mnie nie ucieknie. Nie zagrajuz dla mnie na fortepianie, ale nikt mij ej juz nie odbierze”. ADu hast? Czyz nie möwi o odrzuceniu mitosci?

Nie... To raczej argument do zastanowienia sie nadtym, czywar­ to brac slub. Owszem,gdyludzie sie pobierajy,jest bardzo przyjemnie: woalka, kwiatuszki, dzwoneczki i tak dalej.Jednak potem wraca szara codziennosc. I okazuje sie, ze skutki tego kroku potrafiybyc katastrofalne... Polecamci film Casino z Robertem De Niro i Sharon Stone. Widzialemgo kilka dni temuwnaszym busie. Doskonale pasuje do tego, o czym spiewamy.

Fotografie zrobil Gottfried Heinwein, bardzo znany austriadd malarz i fotografik, ktörymieszkaw Niemczech. Sesje zdjeciowe mieli u niego chocby Stonesi i Michael Jackson. Namalowal tez akwarelowyportret Amolda Schwarzeneggera. I zaprojektowal okladke pierwszej plyty Scorpionsöw. Aco do naszych zdjec zaproponowalismymu sesje i P° prostu dalismy sie zaskoczyc tym, co dla nas wymyslil. Siedzielismywjego palacu dwa dni, apotemwybralismyto, co nam sie najbardziej spodobalo. Nie ma to co prawda niewspölnego z Marilyn Manson, ale bardzo mi milo, ze tak to odebmles. Marilyn Manson to bardzowazny zespöl dla mnie. Aha,jeszczejedno - wszystkie rekwizyty, ktöre widac na zdjeciach, sy nasze. Takze te widelce doczepione do mojej twarzy. rozmawiah ROBERT GROTKOWSKI

18

TERAZ ROCK

KOLEKCIA 3 (17) 2 0 1 2

fot: Universal

Gdy pierwszy raz popatrzytem na o k t a d Sehnsucht, natychmiast pomyslatem o Marilyn Manson. Mam racj^?


/// RAMMSTEIN

LIVE AUS BERLIN Motor (1999) ★

■ Spiel mit mir; Bestrafe mich; Weißes Fleisch; Sehnsucht; Äsche zu Asche; Wilder Wein; Heirate mich; Du riechst so gut; Du hast; Bück dich; Engei; Rammstein; Laichzeit; Wollt ihr das Bett in Flammen sehen?; Seemann ■ Podstawowy sktad: Till Lindemann - voc; Richard Z. Kruspe - g, voc, k; Paul Landers - g, voc; Oliver Riedel b, g, voc; Christoph Schneider - dr, k; Christian Lorenz ™k ■ Produkcja: jacob Hellner & Rammstein

w tonie rozkazu rzeröbka Stripped z repertuaru Depeche Mode, ktör^ Rammstein umiescil na skladance For The Masses z 1998 roku, przyspieszyla karier^ grupy w kluczowym momencie. Ponury spiew Lindemanna i jego twarda angielszczyzna dodaly kompozycji Martina Gore’a szczypty perwersji, zwlaszcza ze w refrenie zamiast metaforycznego: Let me seeyou stripped down to the hone uslyszelismy doslowne: Let me seeyou stripped, wypowiedziane bardziej w tonie rozkazu niz prosby. Stripped to najbardziej znana przeröbka Rammstein, ale nie jedyna. Rok wczesniej grupa zlozyla hold krajanom z Kraftwerk, wydaj^c na singlu Das Modell. Utwör zaistnial glöwnie w Niemczech i Austrii, gdzie dotarl odpowiednio do 5.ii8.miejsca. Poza tym okazjonalnie Rammstein oddawal hold swoim idolom na koncertach. Do historii przeszedl wyst^p z 18 lipca 2001 w Nowym Jorku, gdzie grupe wspomogli CJ i Marky Ramone z Ramones oraz Jerry Only z Misfits. Z nimi wykonala przeböj PetSematary Ramones, zadedykowany zmarlemu wokaliscie zespolu, Joeyowi. Si^gala po niego takze podczas trasy europejskiej - tym razem wi^kszosc tekstu spiewal Flake, czasem wtowarzystwie czlonköw Clawfinger. Jedna z tych wersji trafila na singel Ich will. Ponadto podczas rosyjskich koncertow w 2001 roku Rammstein wykonal Lied von der unruhevollen Jugend Feeling B w holdzie zmarlemu rok wczesniej wokaliscie tego zespolu, Aljoschy Rompemu. W tym wypadku okreslenie przeröbka nalezaloby uj^c w cudzyslöw, bowiem Feeling B to formacja, wktörej udzielali si^ Christian „Flake” Lorenz, Paul Landers i Christoph „Doom” Schneider, a w studyjnej wersji utworu, z plyty Hea Hoa Hoa Hea Hea Hoa (1989), zaspiewal Till Lindemann. Wersja Ram­ mstein niestety nie doczekala sie oficjalnego wydania. Przy okazji warto dodac, ze Till zaspiewal goscinnie utwör

P

Helden (czyli niemieckoj^zyczn^ przeröbk^ Heroes Davida Bowiego) na albumie Worlds Collide zespolu Apocalyptica, a razem z gitarzyst^ Richardem Kruspem wydal w 2003 roku limitowanydo 400 egzemplarzy singel z utworem Schtiel (w oryginale: LUnin. ib) rosyjskiej grupy Aria. ROBERT FILIPOWSKI

/// WIELU ZESPOtOM POMOGtO W KARIERZE NAGRANIE ZNANEJ, CUDZEJ PIOSENKI. RAMMSTEIN TAKZE SKORZYSTAt Z TEJ SZANSY. ///

IU I tm c fe m c m n

Richard K ru ip e

TERAZ ROCK

KOLEKCJA 3 (17) 2 0 1 2

19


///

r a m

m

s t e in

MUTTER Motor (2001) ★

■ Mein Herz brennt; Links 2-3-4; Sonne; Ich will; Feuer frei!; Mütter; Spieluhr; Zwitter; Rein, raus; Ädios; Nebel • Skfad; Tili Lindemann voc; Richard Z» Kruspe - g; Paul H, Landers - g; Oliver „Oie" Riedel - b; Christoph „Doom" Schneider ~~dr; Christian „Flake" Lorenz - k; goscinnie; Bobo - voc; Khlra Li Lindetnann - voc * Produjccja: Jacob Hellner i Ramrmstein

M E IN f lig Z Slowa kotysanki Nun liebe

Kinder gebt Fein a c h t/ Ich bin die Stim m e aus dem Kissen zostafy zaczerpniQte z popu iarnej niemieckiej dobranocki dta dzieci

Piaskowy Dziodek

wcielic sie w przyjaznego Dziadka, ktory w oryginale ma ukotysat dzieci do snu,

U tw or ponoc powstal na cze-sc uk Witaiija KÜczko, sie dzis, dzi^ki tei« sie z aiternaty w na wersje Krölewi noludköw wcieiiii si$ cztonkowie f styszan^ pod koniec Flake znaj O f Voices firm y Speclrasonii '% smgiem promujacyrn M u l

skowi, baraziej kojarzy nic-zki, gdzie w roie krasimstein. Zenskq wokaiiz^ na ptycie Sym phony tonne byfo pierwszym

Tekst opowiadafocy o z^dzy stewy I w ladzy absolutnej {Ich w ill jeden Herzschfag kontrollieren) nabrat dodatkow ej gf^bi dzi^kt teledyskowi, w ktcrym czlonkowie Rammstein zostaj^ nagrodzeni zfot^ kam er^ za spektakulam y napad na bank.

Feuer frei! i duchach zakradajacych si$ w nocy do dzieci^cych fozek.

czyli: ogniol doskonale; oddaje istotQ koncertow zespolu, na ktorych duzo jest bang, bang. Utw or zo |C ^w yko rzy$tan y ' w film ie Roba t o he m xX x, w ktöryft? tespof pofcBftrif $$$ tez na ekrartie jZe w zgl^du na szybkie tem po ; kompozycji |ej roboczy, tytul forzmial P unk

Podobno T I nie mla! dohr r h koritaktovv z matk% co

I

tTiügro tyXMJOV'jWr. if.-n

W ydany na drugim singiu utw or byl przew rotna odpowiedzia na zarzuty o faszystowskie sympatie Ramrmfcein. Przy m arszowej muzyce Tili spiewa, ze jego serce bije po iewej stronie, sugerufäc, ze nie podzieia prawicowych pogiqdow, ktore probow ano m u przypisac

20

TERAZ ROCK

KOLEKCIA 3 (17) 2 0 1 2

przygn§bia}§cy tekst, Autor

vjnrria

a!b-jm

w ov^rx:

prawdopodobnte fabor-.-o ryjnych war'jnkacb, btz udziahj | biologkznych rodzicow. Piosenka tranla na czwarty singe! promujacy


/// RAMMSTEIN

perspektywy lat coraz wyrazniej widac, ze Mutter to kwintesencja stylu Rammstein. Wszystko, co bylo wczesniej, prowadzilo do tego albumu. Wszystko, co pözniej, wydaje sie jego konsekwencjy. Motoryka, marszowa rytmika, metalowe riffy gitar i melodyjna elektronika zostaly tutaj wymieszane w doskonalych proporcjach. Niedzwiedzi glos Tilla Linde­ manna nabral niespotykanej wczesniej gl?bi, chociaz wokalista wciyz lubuje sie w groznych „poszczekiwaniach” (Links 2-3-4). Ale wystarczy poröwnac j ego spiew w balladzie Mutter ze wczesniej szymi pröbami balladowymi, by przekonac sie, ile potrafi przekazac teraz. Na Mutter zespöl wyciygnyl wnioski ze swoich wczesniej szych dokonan. Tanzmetalowa rytmika znana z Asche zu Asche czy Du hast, znajduje swoje rozwiniecie w Links 2-3-4 i Feuerfrei! Motorycznosc Rammstein dojrzala dzieki dodaniu ciezaru w partiach gitar w Sonne. No i rozwinelo sie balladowe oblicze Rammstein, tutaj reprezentowane jest przez Mutter i Nebel. Zaczyna sie jednak zupelnie inaczej, z pelnym rozmachem, na ktöry Ramm­ stein mögl sobie zasluzenie pozwolic. Mein Herz brennt otwiera dobiegajyca z oddali orkiestra. Till poczytkowo spiewajakby ze starego odbiornika radiowego, w refrenie eksploduje sila gitar potegowana nerwowymi smyezkami - partie orkiestrowe wykonuje poezdamska Deutsches Filmorchester Babelsberg pod batuty Güntera Josecka. Po tak monumentalnym wejsciu grupa proponuje najlepszy w swojej historii serie killeröw: Links 2-3-4, Sonne, Ich will, Feuerfrei! - kazdy z nich to juz dzis klasyka, wszystkie doczekaly sie teledysköw, ktöre uksztaltowaly muzyczno-widowiskowy wizerunek Rammstein. Druga polowa plyty (przyjmujyc z grubsza, bo jedenastki nijak na pöl podzielic sie nie da) jest bardziej oparta na nastroju, miejscami nawet troche eksperymentalna, ale wciyz w duzej mierze czadowa. Utwör tytulowy to przejmujyca ballada z nieco podnioslym refrenem. Dalej jest Spie­ luhr ze wstepny recytacjy Tilla i ladn' wkomponowany melodiy pozytywki Adios to mechaniczny thrash z niespodziewany, lagodny czesciy refrenu. I wreszcie na koniec nastrojowy, niosycy lekki powiew gotyku Nebel. Mutter ukazala sie w kwietniu 2001 roku i w wielu europejskich krajach zapewnila zespolowi zloty bydz platynowy plyte- O tym, jak silnie grupa wierzyla w ten album, swiadezyl fakt, ze na wielu koncertach grala z niego wszyst­ kie utwory, wraz z Halleluja, dostepnym w niektörych wydaniach jako ukryty numer, a takze na singlu Links 2-3-4, oraz z instrumentalnym 5/4 z singla Mutter. Kilka miesiecy pözniej ukazala sie specjalna wersj a plyty, z czerwony okladky i dodatkowymi, koncertowymi wykonaniami kilku utworöw.

Z

zostal z niemiec ie} rymowarnfci d dzieci. Przetwor dzieci^cy gtos naiezy do Khiry Lindemann, kfcoi wforew pozoron n ie jest cork^ Til lecz Richarda Kruspe'a, ktory miaf romans z byf$ zon^ Lind

Kolejny lubiany przez Titla tem at, czyli ostry seks. W Rein, Raus zamiast fozka w plomieniach jest przygoda „na jezdzca" {Ich bin der R eiter/ du bist das Ross). Przygoda intensywna acz krotka, gdyz na bohatera czekajq inne klacze do ujezdzenia (Muss je tz t zu den

anderen P fe rden / wollen auch geritten werden).

Tekst opowiada o haju spow odow anym w strzykiw aniem narkotyköw w zy t? . Tiilowi

v

Jm

*'

/ t

^ +

J

i n^e°^ce

narkotyki, choc

zastrzega, ze

2 iglami nie miat doczynienia.

Prob . 'al> wszyst?go, opröcz w strzyki•-*.** w anio —zapew niai w „Playboyu". Aie testow alism y wszystko, od s kr^töw do kokainy. To oyfo ja k zawody: ja k daleko m ozem y si<? posunqc. r

Po tcj dewiacyjno-narkotycznej dawee czas na klimatyczne zakonczenie. Morska mgta i dwoje zegnajqcych si? na zawsze kochanköw - obrazek niczym z niemieckiego, dziewietnastowiecznego rom antyzm u. W Nebel goscinnie zaspiewaJa niemiecka piosenkarka Christiane „Liobo" Hebold, fanom Ram rm tein znana juz i udzialu

w Engel.

ZWITTER! .zyli H em afrodyta - zapowiada, ze lubianej przez siebie tem atyki dewi«

seksualnych. ßohater pi< i kobiety, zakochany jest

ROBERT FILIPOWSKI

TERAZ ROCK

KOLEKCJA 3 (17) 2 01 2

21


/ / / R AM M STEIN: TELEDYSKI

/// RAMMSTEIN BEZ TELEDYSKÖW TO JAK RAMMSTEIN BEZ OGNISTEGO SHOW. PRZEZ LATA ZESPOt DOSTARCZYt NAM PONAD DWADZIESCIA WIDEOKLIPÖW: SZOKUJACYCH, WSTRZASAJACYCH, A CZASEM ROZBAWIAJACYCH DO tEZ. LUBIMY BYC NA CRANICY DOBREGO SMAKU - MÖWI PAUL LANDERS. /// I # W Rammstein dziel^ sie zasadniczo na dwie grupy: kapitalne (ogromna wi^kszosc) i zwykle (ledwiepare). R w obrebie kapitalnej wi^kszosci mozna zas wyröznic te I Mbardzokontrowersyjne itekontrowersyjne troche mniej. Bo kontrowersje, jakwiadomo, sq.wpisane w rammsteinow^ filozofie „Sztukajakobroh” Czasemjednaknaszym szesciu niemieckim przyjaciolom zdarzalo sie przegi^c. Nie od razujednak Rzym zbudowano. Pierwsze obrazy do piosenek Rammstein raczej nie zachwycaly. Oryginalna wersja Du riechstsogut (pölnadzy muzycy, doberman i kwiatki), Seemann (zespöl w mrocznych dekoracjach) i Rammstein (koncert plus urywki z Zagubionej autostrady) to typöwka z lat 90. (podobnie cienki byljeszcze Feuerfreil z 2002). Alejuz Engel i Du hast, czesto emitowane w Vivie Zwei, to wyzsza szkolajazdy. Oba z przemyslanymi scenariuszami, a do tego z odniesieniami filmowymi - pierwszy do Odzmierzchu do switu, dragi do Wsciekiychpsöw. Ogl^da siejejak dobre kino. Z autorem Du hast, Philippem Stölzlem, Rammstein zwi^zal sie zreszt^ na dluzej. Ten niemiecki rezyser filmöw pelnometrazowych wspölpracowal pözniej m.in. z Faith No More i Madonn^. To on przygotowal w 1998 roku nowy obraz do Du riechstsogut, czyni^c zen efektowny mini-horror o wilkolakach. On tez byl odpowiedzialny za teledyskowy Skandal numerjeden. Ghodzi o Stripped - przeröbke przeboju Depeche Mode. Ram­ mstein, ktöry ledwie trzy lata wczesniej gwaltownie odcinal sie od podejrzen o sympatie faszystowskie, zaproponowal teledysk zmontowany z fragmentöw Olimpiady - filmu z 1936 roku autor-

22

TERAZ ROCK

KOLEKCJA 3 (17) 2 01 2

stwa Leni Riefenstahl, wybitnej rezyserki niemieckiej, wypromowanej przez... nazistowski aparat propagandy. W mediach zawrzalo. Bylismy bardzo zadowoleni zewspölpracy zeStölzlem- na lamach „Tylko Rocka” tlumaczyl w 2001 roku Till Lindemann. Przyszedl do nctszego biurazsurowym montazemfragmentöwfilmöw Leni Riefenstahl Zpunktu widzenia estetyki rzecz byla swietna. Ale wkrötcezdalismysobiespraw^, zepopelnilismy ogromny blqd. Blqd, ktörego nie mamy zamiaru nigdy wiqcejpowtarzac. Chyba nie do koncazdawalismysobiespraw&zjakimi reakcjami b^dziemymusieli si$ liczyc... A w 2006 roku przyznawal: Moja cörka - najdrozsza mi istota na swiecie -przyszla do mniezpytaniem: „Tato, czyspiewaszw nctzistowskimzespole?” Wtedywiedzialem, zeprzekroczylismygranic^. Stölzl poszedl w odstawke. Przygotowuj^c klipy promuj^ce single z Mutter, Rammstein zwi^zal sie z dwoma innymi rezyserami, ktörzy na dlugi czas wyznaczyli estetykejego klipöw. Jörn Heitmann odpowiedzialny za Sonne (podszytaerotyzmem opowiesc o krölewnie Sniezce uzaleznionej od zlota) do dzis zrobil najwiecej teledysköw zespolu. Prawdziwie filmowy Ich will (dziwny napad na bank), dosyc niejasnywprzekazie Mutter, a potem takze parodystycznyAmerika, poruszaj^cy Ohne dich (onaznaczonej tragicznymwypadkiemwyprawie wgöry) czy efektowny i przekomicznyKeine Lust (zespöl z meganadwagq. i seksowne dziewczyny). Ostatnio byl tez autotematyczny Haifisch, z odniesieniami do dawnych klipöw, w ktörym koledzy chowajq Lindemanna - poprzednio usmierciwszy go na wiele | sposoböw - i szukaj^ dlari. zastepcy, rozwazaj^c m.in. kandyda- | ture Jamesa Hetfielda... Heitmann to ceniony niemiecki rezyser j


/// R

teledysköw, maj ycy na koncie wspölprace z Guano Apes, Die Toten Hosen, a takze Lou Begy i... Kelly „czy ktos ichjeszcze pamieta” Family. Mniej jesli chodzi o ilosc, ale wiecej wkwestii rozglosu przyniosla natomiast zespolowi wspölpraca z Zoranem Bihaciem (opröcz teledysköw dla Beatstakes i Tokio Hotel kreci tez reklamöwki). On stworzyl pamietny armie mröwek na potrzeby Links 2-3-4, potem zas „morderczy” Rosenrot. Ale najslynniejszymjego dzielem pozostaje wideo do Mein Teil. Utwör relacj onuj ycy autentyczny historie kanibalizmu i zaböj stwa mial byc poczytkowo opatrzony doslownym obrazem: katastrofa lotnicza, muzycy uwiezieni nabezludnej wyspie zjadajycy siebie nawzajem. Tekstpiosenkijestjednak tak oczywisty, ze nie chdelismypowtarzactego samego w teledysku - möwi Flake. Poczulismysi%wolni, moglismyprzygotowac, co tylko bgdziemy chtieli. Efektem okazal sie pierwszy tak perwersyjny i szokujycy klip w dorobku grupy. Najpierw - cytat z ogloszenia, jakie kanibal Armin Meiwes zamiescil w sieci, pözniej seria niepokojycych i wulgamych obrazöw - m.in. Lindemann zaspokaj any oralnie przez kobiete-aniola, ktörej skrzydla zjada, a ktora ostatecznie morduje, czy Schneider ucharakteryzowany na matke Meiwesa, wyprowadzaj ycy pozostalych czlonköwgrupyw ekwipunku sadomaso na spacer po ulicach Berlina. Ten teledysk wniemieckiej telewizji möglbyc emitowany dopiero po godzinie 23. W miedzyczasie byl Benzin o strazakach-partaczach, autorstwa Uwego Flade’a. Najnowszy i chyba najbardziej zloty ere w dziedzinie Rammsteinowych teledysköw otworzyl Szwed Jonas Äkerlund. Pierwsze kroki stawial wlatach 90., robiyc teledyski Roxette, aprawdziwy slawe zdobyl prowokacyjnym klipem do Smack MyBitch Up The Prodigy. Dzisjest ulubionym rezyserem Rammstein. Wspölpraca zostala nawiyzana w 2006 roku przy okazji teledysku do Mann gegenMann. Homoseksualny tekst zobrazowano tarn pieknem meskiego ciala (nadzy czlonkowie zespolu - jedynie Till w czamych „pieluchomajt-

7 - 4 ,12-13. M ein Teil 5 -7 . Keine Lust 8-11. Ha ulicach Berlina podczas kr^cema M ein Tel! 14. A m erika 15. Du hast 16. Pussy 17. M ein Land

IN: TELEDYSKI

kach” - i grupa nagich panöw uprawiajycych pseudozapasy). To Äkerlundjest tez odpowiedzialny za kulminacje Remmsteinowej jazdy po bandzie. Nastypila ona w 2009 roku, kiedy ukazal sie singel Pussy. Piosenka Pussy mialajawnie erotyczny tekst, awiec... Zglosilismysi<?do rezysera i ezulismy, zeszanse mamypigcdziesiqt na pi^cdziesiqt: möglpokochac ten numer, albo siq na niego wyrzygac-möwi Richard Kruspe. Ale trzygodzinypo tym,jak dostalpiosenk^ przyslal mail o tresä: „Posluchalem numem. Zröbmy rewolucjq - nakr$cmypomosal”. Tak tez sie stalo. We wspölpracy z profesjonalnymi aktorami-dublerami i aktorkami pomo zespöl nakrecil teledysk stricte pomograficzny, ktöry pokazywal wszystko, co film pomo pokazywac powinien. Muzycy z göry zalozyli, ze w telewizji nikt nie pusci. Uznalismy jednak, ze w dobie intemetuMTV czyw ogöle telewizja niejest nampotrzebna - stwierdza Paul Landers. Teledysk byljednak za ostry nawet dla intemetowych portali wrodzaju YouTube czy Dailymotion. Ostatecznie musial trafic najedny ze stron z wideo-sexchatami. Kiedy 16 wrzesnia 2009 mial swojy premiere, oglydalo go tygodniowo szesc i pöl miliona intemautöw. Go dalej ?W 2010 roku Jonas Äkerlund zrobil dla Rammsteina wideo do Ich tu dir weh. Tu mamy niby klasyczny temat: „muzy­ cy na scenie”, ale w przypadku tego zespolu nawet z tak trywialnego ujecia mozna uczynic fascynujyce widowisko. Dose powiedziec, ze na potrzeby tego klipu Till pozwolil sobie zrobic dziure wpoliezku. Najnowszym efektem szwedzko-niemieckiej wspölpracy jest zas ostatni teledysk Rammstein - Mein Land. Cukierkowa impreza na plazy z lat 60. skontrastowana z makabry i wulgamosciy XXI wieku - boki zrywac. JORDAN BABULA

TERAZ ROCK

KOLEKCIA 3 (17) 2 0 1 2

23


/// m m m sm u

nowa niemiecka moc

in musieli j$ slyszee: u siebie wzmoenili gitary i skoncentrowali sie na spiewaniu wyl^cznie wjezyku niemieekim. Röwnolegle przeeierala szlak formacja Die Krupps z Düsseldorfu. Pocz^tkowo scisle elektroniczna, na pocz^tku lat 90. coraz chetniej siegaj^capo gitary. Szczegölnie istotnyjest album I z 1992 roku, na ktörym znalazl sie utwor TheDawning OfDoom. Lider formacji, Jürgen Engler, oskarzyl Rammstein o skopiowaniejego riffu wpiosence Tier i wygral - dopisany jest jako wspölautor. Nie zazdroszczq im. Wiem, skqd wzigli swojq muzyke... Lepiej si$ czuj$ w rolipioniera niz nasladowcy oswiadczyl zlosliwie. W polowie dekady ukuto dla Rammstein i zblizonych grup termin Neue Deutsche Härte (Nowa niemiecka moc - wwolnym tlumaczeniu, bo chodzi o cos twar stylistyk^ muzyczn^, dokleil sie do tego aspekt polityczny. ammstein jest najbardziej popularnym zespolem Niemieckojezyczny przekaz i mog^ca sie kojarzyc z hitlerywsröd reprezentantöw niemieckiego industrialu zmem estetyka spodobala sie srodowiskom skrajnie prawipolowy lat 90., ale nie pierwszym i nie calkowicie cowym. Rammstein odci^l sie od tego zdecydowanie w 2001 oryginalnym. Poez^tköw takiego grania trzeba zreszt^ roku utworem Links 2-3-4. Mniej wiecej wtedy termin stracil szukac poza granieami RFN, u dzialaj^cej od pocz^tku lat 80. komercyjny powab, konkurenci zeszli na rynkowy margines, slowenskiej grupy Laibach. W 1994 roku formacja z Wolfsburprzestali sie pojawiac nasladowcy - nasibohaterowie nios^ ga, Oomph!, podchwycila majestatyczne marszowe rytmy, wiec sztandar Neue Deutsche Härte samodzielnie. pol^czyla je z patentami amerykanskiego groove metalu i zaprezentowala na drugiej plycie, Sperm. Muzyey Rammste­ BARTEK KOZICZYNSKI

1. 0 o m p h !2. Die Krupps.

R

wyjscie z ukrvcia iterackie zaciecie Tilla Lindemanna nie powinno dziwic, zwazywszy na rodzinn^ tradycje* Jego ojciec, Werner Lindemann, byl autorem, ktöry zacz^l kariere pod koniec lat 50. wlasnie od publikacji poetyckich. W pözniej szych latach zaslyn^l pisaniem dla dzieci, propagowal tez poezje wsröd najmlodszych. Z synem pozostawaljednak wkonflikcie, co odrzucalo chlopaka od tego rodzaju twörczosci. Moj ojciecpisal wiersze, ale uznawalemje za okropne. Z tegopowodu chwilg zajqlo mi wyjscie z ukrycia möwil muzyk przy okazji premiery swojego tomiku Messer (Nöz) W2002 roku. Jak twierdzi, pierwsze notatki zacz^l czynic w wieku 28-29 lat, nie nazywal ichjednak wierszami. Duzym dopingiem do pisaniabyly oczywiscie teksty zespolu (Till musi je konsultowac z kolegami). Do wydania samodzielnego zbioru namöwil go przyjaciel Gert Hof - odpowiedzialny za oprawe swietln^ koncertöw Rammstein, ale przede wszystkim ceniony rezyser teatralny. On zebral wiersze wokalisty, wpadl na pomysl

L

24

TERAZ ROCK

KOIEKCJA 3 (17) 2 0 1 2

f wzbogacenia tekstöw ekstrawagancI k^ sesjq. zdjeciow^ i znalazl wydawce ' (Eichborn). W swojej twörczosci poetyckiej FLindemann nie odbiega zbytnio od | mrocznego wizerunku znanego z tekI stöwpiosenek. Jest wiersz o martwej I dziewczynie, sztywnejjak deska, ktöra Wnigdyjuz nie bedzie miala 17 lat (MädI chen tot). Albo historia opowiedziana w z punktu widzenia kogos, kto wygl^da na seryjnego morderce kobiet na tle seksualnym (Drei Wochen liegt sie ohne Regung). Gzytamy o pistolecie, ktöry roztrzaskal czyjs mözg, a podmiot liryczny zaraz zostanie pojmany (Absicht?). Pojawia sie specyficznie wyrazona troska o dziecko: Moje dzieci& zeby nie bylo ei smutno/ zjemgownol wypij$ szczyny (Nele). Autor odnosi sie nawet do choröb sköry, ktöre oszpecilyjego twarz (Meine Mutter ist blind). Ksi^zke wznowiono w 2011 roku, mozna j^ kupic w Niemezeeh za okolo 30 euro. BARTEK KOZICZYNSKI


/ / / RAM M STEIN: POW IEDZIELI N A M

Dzien Matki Wasza nowa plyta nosi tytuf Mutter* Matka w tym przypadku ma byc jakims symbolem, czy moze chodzi po prostu o uczucia rodzinne?

Szukalismy tytulu dla albumu i jakos dlugo nie moglismy znalezc. Wiedzielismy tylko, ze chodzi nam o cos krötkiego i mocnego - wlasnie j ak Mutter czy tytufy naszych poprzednich plyt - Sehnsucht, Herzeleid. Ojedno slowo, ktöre moze byc uzyte w röznych kontekstach i mozna je rozumiec na rözne sposoby. Tego typu tytufy znakomicie nadajq. sie do röznych gier slownych i semantycznych. Promocje Mutter zaczynamy w Niemczech w Dzien Matki. Byc moze wykorzystamy tez slogany typu „matka jest tylko jedna”. Ale ani tytul, ani tekst utworu Mutter nie ma zwi^zku z mojq mamq czy z matkami innych muzyköw. Podobno jednak urz^dzites mamie domowq prapremier^ tytufowego utworu... A moze zawsze testujesz na mamie nowy materiat Rammsteina?

Chcialem unikn^c nieporozumien i niedomöwien. Zeby matka pözniej nie patrzyla na mnie krzywo, nie grozila palcem i nie pytala: Cos ty tarn o mnie nawypisywall Zwlaszcza ze utwör Mutter opowiada dose smutn^ historie, ktöra nie ma zwi^zku z naszym prawdziwym zyciem. Mama posluchala bardzo ch^tnie i w dodatku piosenka jej sie spodobala. Czyli mam spoköj, jest OK. Chcesz powiedziec, ze twoja rodzicielka jest fank^ Rammste­ ina?

Z pocz^tku na pewno niq, nie byla... Moja mama pracuje w radiu, w regionalnej rozglosni w pölnocnozachodnich Niemczech. Jest szefem redakcji kulturalnej i mozna sie bylo spodziewac, ze wpewnym momencie wspölpracownicy i znajomi z a cz n ^ wypytywac, co jest grane?! Möwili: Widzialem twojego synka w telewizji, czytalam wywiad z twoim skarhuniem i takie tarn rözne. Po tych reakcjach zaczelaj^ wreszcie rozpierac duma i zwröcila wieksz^ uwage na to, co robie w Rammsteinie. Inaczej spojrzala na moj^ muzyke, na teksty, na möj sposöb wyrazania siebie. Corazbardziej sie przekonywala do Rammsteina i roli, jakq. w nim pelnie. Niestety nie znam niemieckiego, wi§c o przettumaczenie twoich tekstöw musiatem poprosic... moj^ matk§. Zaskoczyto mnie to, ze niektöre sq bardzo poetyckie, romantyczne, refleksyjne...

Dzieki za ten romantyzm i poetyckosc... Na przyklad tekst Mutter rzeczywiscie taki jest - z jednej strony pokazuje bezbronnq. istote, ktöra czuje sie zraniona. To moze byc dziecko, ale nie musi - nie wyjasniam tej sprawy do konca. Zraniona niewinnosc, a z drugiej strony krzyk za matkq. - to jest jakis kontrast. Matka - ktos, kto daje nadzieje- Tesknota za matk^ kims tak bliskim, tak bardzo kochanym. To chcialem pokazac i dlatego spiewam w tym utworze troche delikatniej niz zwykle.

fot: Universal, Grzesiek Kszczotek

Jednak w wielu innych przypadkach poetycko-refleksyjna w y mowa tekstöw bardzo kontrastuje z twoim zimnym i twardym stylem spiewania. To zamierzony kontrast?

Ja tego nie robie specjalnie. To sie dzieje naturalnie, tak widze swoje spiewanie. Moja twarda, zdecydowana maniera to nie jest cos, co sobie rozmyslnie wykoncypowalem i wypracowalem - sama przyszla, byla we mnie. Jesli spiewa sie roman­ tyczne teksty w taki moeny sposöb, zyskuj^ inny wymiar, jakis urok i czar. Melancholia podana bezkompromisowo staje sie jasniejsza, bardziej czytelna, latwiej trafia do sluchacza. Ale staram sie nie spiewac wszystkiego na jedno kopyto. Kiedy pracujemy w studiu nad nowymi utworami, pröbuje jak najlepiej dopasowac sie do ich nastrojöw. Ale teksty to calkiem inna historia. Podczas pisania nie biore pod uwage charakterystycznej barwy mojego glosu czy mojej maniery spiewania. Zanim wydobede z siebie jakikolwiek ton, musze miec juz

gotowy tekst, musze znalezc odpowiedni naströj, by odpowiednio opowiedziec odpowiedni^ historie. Potem dopiero spiewam, nagrywam, daje do posluchania producentowi. Bo jego uwagi s^ zwykle celne - radzi gdzie i kiedy dodac wiecej mocy, jak zonglowac nastrojami. Tu przywal, a tarn skromniej. Na oktadee i w ksi^zeczce M u tter znalazty sif niesamowite Fotografie - ciafa w formalinie, wasze zdeformowane gfowy, wasze niby-trupy po sekeji zwtok. Szok jest jak trzeba, tylko jaka jest jego geneza?

Kiedy przychodzimy do naszej firmy fonograficznej, czasem musimy troche poczekac na ludzi, z ktörymi jestesmy umöwieni. Siadamy wtedy na kanapie, za ktör^ stoi spory regal z ksi^zkami. Zawsze z nudöwbierzemyjak^s na chybil trafil i przegl^damy. Ostatnio w ten sposöb trafil w nasze rece album pary fotograföw - Daniela i Geo Fuchsöw. Byly w nim zdjecia plodöw, embrionöw, blizniaköw syjamskich, zwierz^t. Martwe, czesto szokuj^co nieksztaltne ciala podswietlone na pomaranezowo - efekt wrecz fantastyczny. Fascynuj^ca estetyka - smierc i pomaranezowe piekno. Okropne i poci^gaj^ce. Sztuka... Podczas sesji zdjeciowej do Sehnsucht mielismy zamontowane na glowach rözne dziwne urz^dzenia, ale to bylo nie w poröwnaniu z sesjq. do najnowszej plyty. Pojechalismy do Hamburga - w studiu fotograficznym czekafy juz ogromne pojemniki z wod^. Panstwo Fuchs poprosili nas uprzejmie, bysmy wszyscy zanurzyli sie w tych pojemnikach - st^d na okladce zbiorowe podwodne zdjecie. Dano nam röwniez takie spore przezroczyste garnki, ktöre spelniafy role helmöw dla nurköw... Juz po pierwszych zdjeciach zrobionych Polaroidem bylo wiadomo, ze te wszystkie szalone pomysfy dadz^ swietny efekt. Tak nam sie to spodobalo, ze powstafy doslownie tysi^ce zdjec. Dlatego wybieranie kilku fotek na pfyte ci^gnelo sie doslownie tygodniami.

ROZMOWA ZTILLEM LINDEMANNEM

/// POLSKA OKAZAtA SIE DLA GRUPY RAMMSTEIN NA TYLE WAZNYM RYNKIEM, ZE PRZY OKAZJI PREMIER KOLEJNYCH ALBUMÖW MUZYCY ZJAWIALI SIE U NAS NA WYWIADY PROMOCYJNE, PAtASZUJAC BIGOS I ZAPIEKANKI. NIE INACZEJ BYLO PRZY MUTTER, W 2001 ROKU. NASZ WYSLANNIK ZAPUKAt DO HOTELOWYCH DRZWI TILLA LINDEMANNA. ///

Otartes si^ kiedys o smierc?

Widzialem i przezywalem smierc. Smierc osoby najblizszej, ktör^ bardzo kochalem. Möj ojeiee umarl na raka zol^dka. Umieral w domu. Kiedy konal, bylismy z mam^ przy nim, przy jego lözku. A czy znalaztes si? kiedys w sytuaeji, kiedy twoje wtasne zycie byto powaznie zagrozone? Ponad rok temu miates w ypadek samochodowy...

Czolowe zderzenie, wygl^dalo groznie, ale nie strasznego sie nie stalo. Oczywiscie pierwsze chwile po wypadku to byl ogromny szok. Ale szok, ktöry dose szybko mija. Moze przez tydzien myslalem o tym wszystkim, co by bylo gdyby i tak dalej. Zycie zostalo mi jednak darowane, wiec staram sie nadal z niego korzystac. Ten wypadek byl istotnym doswiadezeniem, ale chyba nie odmienil mnie w zaden szczegölny sposöb. rozmawiat: IGOR STEFANOWICZ

ü?

TERAZ ROCK

KOLEKCJA 3 (17) 2 0 1 2

25


/// RAMMSTEIN

czekajqc na stonce dy po zakonczeniu promocji plyty Mutter woköl Ram­ mstein zrobilo sie na pewien czas cicho, pojawily sie plotki, ze zespöl sie rozpadl. Nie znalazly one potwierdzenia, ale niektöre przeslanki wskazywaly na to, ze ioszlo do pewnego rozlamu. Gitarzysta Richard Kruspe przeniösl sie do Nowego Jorku, gdzie stworzyl projekt Emigrate, wwywiadach muzycy podkreslali, ze potrzebowali dluzszych wakacji i ze jeden z nich musial poukladac swoje prywatne sprawy, w tym przystopowac z narkotykami. Ktöry? Tego nie zdradzali wprost, ale wiele wskazywalo na to, ze chodzilo wlasnie o Richarda. Chociaz i Till nie ukrywal, ze swego czasu narkotyki byly obecne wjego zyciu. Moje cialo dalo mi ostrzezenie - möwil w wywiadzie dla „Playboya”. Gdy nagrywalismy w Sztokholmie, nie moglempokonac dwöch stopni na schodach, bo möj organizm byl wykonczonypapierosami, alkoholem i kokainq. Z perspektywy lat Richard marginalizowal epizod Emigrate, daj^c do zrozumienia, ze to nie jego chec zrobienia czegos na boku spowodowala przerwe w dzialalnosci grupy, ale ze bylo dokladnie na odwröt: Zespöl wziql wolne, co dalo mi szansg zrobienia czegos, o czym myslalem od dawna - nagrania wlasnej plyty, zaspiewania na niej, napisania tekstöw. Udalo mi si^znalezc na to czas, ale nie myslalem o opuszczeniu Rammstein. Nie znaczyto jednak, ze od zakonczenia trasy promuj^cej

G

28

TERAZ ROCK

KOLEKCJA 3 (17) 2 0 1 2

Mutter zespöl na kilka lat zapadl sie pod ziemie. Paul przyznawal, ze grupa tak naprawde pracowala przez ten czas nad nowym materialem i w rezultacie narodzilo sie 25 utworöw. Muzycy zaszyli sie w hiszpanskiej Maladze, gdzie szukali natchnienia. Nie inspirujemy si$ muzycznq scenq, Berlina, wigc nawet na etapieprzedprodukcji wolimy ulokowac si%gdzies na wsi - tlumaczyl Christoph Schneider powody nagrywania plyt poza domem. Poza tym w Berlinie za duzo rzeczy nas rozprasza - dodawal Paul. Zdajemy sobie sprawg, ze nasze codzienne zycie kolidowaloby zpracq. Tradycjq. Rammstein stalo sie to, ze sekstet komponuje wiecej, niz trafia na plyte. Czesc utworöw wedruje do szuflady, z ktörej byc moze zostanie wyci^gnieta podczas pracy nad kolejnym albumem. Swojq drog^ ulozenie tracklisty nie jest prostq sprawy. Tojedna z najtrudniejszych rzeczy - przyznaje Landers. Kazdy z nas sporzqdza zestawieniejedenastu utworöw, ktöre wedlug niegopowinny znalezc si^na albumie, potem podliczamyglosy i tepiosenki, ktöre majq ich najwigcej, trafiajq naplyt^. Proces ten moze przeci^gac sie az do ostatniej chwili. W zapowiedziach poprzedzaj^cych wydanie Reise, Reise figurowal na przyklad utwör Rosenrot - byl nawet brany pod uwage jako pierwszy singel. Ostatecznie nawet nie trafil na plyte. Odrzuconych utworöw tym razem bylo tak duzo,

fot: Universal

/// BYC MOZE TO NIEMIECKA POWSCIAGLIWOSC SPRAWItA, ZE RAMMSTEIN, ZAMIAST KUC ZELAZO POKI GORACE, ODSUNAt SIE NA PEWIEN CZAS. A MOZE WEWNATRZ TEJ MACHINY POWOLI COS ZACZEtOPEKAC?///


9 stycznia: Rammstein pojawia ■ gdzie bierze udziat w zdjeciach do obrazuxAx w rezyserii Roba Cohena i z Vinem Dieselem w roli gtöwnej. Wykona w filmie utwor Feuer frei! 14 maja: S.E.C;C., Glasgow, Szkocja - roz sie trzecia odnoga Mutter Tour. 7 czerwca: Z powodu zatrucia Lorenza Salmonella zespöl odwoiuje kitka wystepow. 13 lipca: Vilar de Mouros, Caminha, Port ostatni koncert trasy Mutter Tour. 27 sierpnia: Grupa wyrözniona nagrod „Kerrang!" w kategorii Best Live Act Intemati

8 pazdziernika: Berlihska premiera Fil z udzialem Tilla, Christopha i Olivera. Szesc d odbedzie sie premiera londyn

:iezk? dzwi^kowq

ze w niewielkim odstepie czasu wydano dwa pelnoprawne albumy: we wrzesniu 2004 Reise, Reise, a rok pözniej Rosenrot, roboczo zwany Reise, Reise Volume Two. Ukladanie tracklisty to tylko jeden z wielu problemöw, ktöre przysparza demokratyczne podejscie do tworzenia, wyznawane przez czlonköw Rammstein. Schneider möwi: Czasem to ulatwia sprawy, a czasem utrudnia, zwlaszcza gdy trzy osoby chcq cos zrobicjednym sposobem, a trzypozostale - innym. Czasem mam wrazenie, ze kierujemywlasnym malympanstwem. Reise, Reise tradycyjnie wskoczyl na szczyt list bestselleröw w Niemezeeh i Austrii, radz^c sobie niezle na pozostalych rynkach europejskich i w Stanach Zjednoczonych. Grupa miala moene propozycje singlowe - szokuj^cy, ciezki Mein Teil opowiadaj^cy o glosnym przypadku kanibalizmuw Niemezeeh oraz przebojowy, ironiczny Amerika z tekstem czesciowo zaspiewanym po angielsku, co bylo nowosci^ i pomoglo wypromowac utwor na swiecie. Zreszt^ lingwistyczne smaezki zagoscily w tekstach formaeji - w Amour poj awial sie j ezyk francuski, w Moskau rosyj ski, a wydany na Rosenrot utwor Te quiero Puta! w calosci zostal zaspiewany po hiszpansku. Na Reise, Reise grupa ponadto w wiekszym stopniu polozyla nacisk na zywe instrumenty, redukuj^c role elektroniki. Gisza koncertowa zostala przerwana w pazdzierniku 2004 roku, gdy zespöl trzykrotnie wyst^pil w rodzinnym Berlinie, a potem wyruszyl na europejsk^ trase. Tournee ominelo niestety Stany Zjednoczone, ale dotarlo az do Japonii,

1. Völkerball - koncertowe podsumowanie. 2. W Berlinie za duzo rzeczy nas ro zp ra sza . 3. Na trasie promujqcej Reise, Reise 4. K ierujem y w lasnym m a lym pahstw em 5. Dumm z Reise, Reise 6. Tfuste lata Rammstein 7. ale juz zbiera |3 si§ czarrte chmury 8. Promoqa R osenrot

gdzie 3 czerwca grupa dala specjalny wystep dla zaproszonych fanöw i prasy. Niewypalem okazala sie natomiast planowana na drug^ polowe 2005 roku trasa po Korei Poludniowej, Japonii i krajach Ameryki tacinskiej. Podezas koncertu w Goeteborgu kontuzjowany zostal Till (tym razem nie chodzilo jednak o pirotechnike, tylko o segway, ktörym potr^cil go szalej^cy na scenie Fla­ ke), nastepnie zaniemögl klawiszowiec. Na szcz^scie kilka dni wczesniej grupa zd^zyla zarejestrowac koncert w amfiteatrze we francuskiej miejscowosci Nimes i W 2006 roku trafil on na obszerne wydawnietwo CD i DVD Völkerball. Wydany pod koniec 2005 roku Rosenrot nie byl promowany tras^. Zamiast tego nast^pila najdluzsza w historii Rammstein, bo trwaj^ca az trzy lata, przerwa od koncertowania. Po kilku tlustych dla zespolu latach (co przewrotnie i dosadnie zilustrowal klip do Keine Lust) nast^pily lata posuchy, stagnacji i niepewnosci. Richard zwracal uwage na symbolike okladki Rosenrot, ktöra przedstawiala okr^t unieruchomiony przez lod: Dla mnie symbolizuje ona machin$ Rammstein, ktöra utknfia i musi czekacaz nadejdzie slonce ijq wyswobodzi. Jesli wyposazony w miotacze ognia zespöl musi czekac na slonce, by stopilo löd, to albo zabraklo mu paliwa, albo nigdzie mu sie nie spieszy. W kazdym razie odliczanie tym razem trwalo bardzo dlugo... ROBERT FILIPOWSKI


/// m m m sm u

REISE, REISE Universal (2004)

ard/iej tvpcnn m, mroczm m na&u oju 'efektc u\vypuklon\Tn chlodnaparüg choru;. Innymj picnia waznym i wartym odnotowania uiworj k is c , tte is c jest majesraivcznvO.^zt’ i-fc’/?. T u

» Reise, Reise; Mein Teil; Dalai Lama; Keine lost; Los; Amerika; Moskau; Morgenstern; Stein um Stein; Ohne Dich; Amour » Skfad: Christoph Schneider - dr; Christian Lorenz - k;: Till Lindemarin - voc; Paul Landers - g; Richard Z, KruspeBernstesn - g; Oliver Riedel - b ■ Produkqa: Jacob Heliner i Rammstein

jeden z v -«bjid y \c i K icdy’vspumirai nosci przychodzi n:i tylkopokazahzoTil

’v nl in \Ikturia ] ’e rsh jei partia iv .iv x - kojarz\ c siy z p<jpularni» '.v tumtym czu-ic t v orozosciq i\ *yi skiogn duci u Tatu;. A sam ut\\ er, d/igki ■>rdcc'novvoj m ei ■xl i i, d ci ik-j i n ic na\\. iuz ui e d' *re •-yjskicj muzyk j :ud j\vcj. Ta radosnasirona Reise, i t e e tobezvvatpifnia nowajakos-j i daxyututtop° albumu. Inni* now oscigjest ? ! zdecycfowafiie b a^ d ejjk lasxcznio rookowy t e ' ' z Ä f o ~ dyjnym, nicroetakr.s \ nffl-rn, ^ | pukem gltar akustycznydh i zagrynka ha rm on ijk i iistnej). : Ale Kammstoin nie ucicka ^ j tez od ha rdz k-j ty po\v\ cb dl a

siebte d/\\ iykcViV. *itw^raj^oy !

30

TERAZ ROCK

KOLEKCJA 3 (17) 2 0 1 2

| I i j \

I ;

Fot: Universal

^ibum ut\vormiüo\v\ tojakze chaiuktcrystyezm, masvwnw d^zkl i' podxifösiy l& y m n , ktory Mealßie wprowacfea w na si r 6j indusirialncgo imetalxii utfbku kiyjqcego si^ v wizjach Lin- ' demanna.W izjach, ezyruezej komentarxaeh cio otaczetjuce j n j s rzeczyw istosd. A dokladnie joj chö^ych fragmentdw.


/// m m m sm u

ROSENROT Universal (2005)

sciema. Xa lamaeh „Teraz Rocka” Paul {.anders pr/Aznawahze to po prostu possostale jede nascie z dwudzicstu dwoch piosenek, ktöre powstaly na R t ise , R eise, Pozniej zespöl twierdzil jednak, ze t\lkOb/CSCpOchodzi z tarnte] sesji/apiveto „swiezvnki” . I ze na pewno nie mozna powiedziec, ze wvdana ledwle

■ Benzin; Mann gegen Mann; Rosenrot; Spring; Wo bist du?; Stirb nicht vor mir/Don't Die Before I Do; Zerstören; Hilf mir; Te quiero Putai; Feuer und Wasser; Ein Lied ■ Sklad: Till Lindemann - voc; Christoph Schneider - dr; Christian Lorenz ~ k; Oliver Riedei - b; Richard Z. Kruspe g, voc; Paul Landers - g, voc ■ Produkcja: Jacob Heilner

’odobn

TERAZ ROCK

KOLEKCIÄ 3 (17) 2 0 1 2

31


///

r a m

m

s t e in

Universal (2006)

intro; Reise, Reise; Links 2 3 4; Keine Lust; Feuer frei! Asche zu Asche; Morgenstern; Mein Teil; Stein um Stein; Los; Du riechst so gut; Benzin; Du hast; Sehnsucht; Amerika; Rammstein; Sonne; Ich will; Ohne dich; Stripped ■ Skfad; Till Lindemann - voc; Richard Z. Kruspe - g, voc; Paul H. Landers - g, voc; Oliver Riedel Christoph Schneider - dr; Christian „Flake" Lorenz ~ k ■ Produkcja: John Smith

finska robota N

ajpierwbyla wzajemna fascynacja. Zaczela Apocalyptica, ktöra w specjalnej edycji swego albumuReflections z 2003 roku umiescila przeröbke Seemanna z debiutu Rammstein. Rzecz wykonala z goscinnym udzialem kontrowersyjnej niemieckiej artystki Niny Hagen. Wersja ta spodobala sie autorom Seemanna takbardzo, ze zdecydowali sie uhonorowac Finow wspöln^ tras^ w 2005 roku. Fascyna­ cja dose szybko przerodzila sie w adoracje, bowiem podezas tournee oba zespoly wykonywaly razem na scenie Ohne dich i Mein Herz brennt z repertuaru Rammstein. Kolejnym etapem bylo dodanie do singla Benzin NiemcöwApocalyptikowego remiksu utworu tytulowego: Benzin (Kerosiini Remix). Niemcy

32

TERAZ ROCK

KOLEKCIA 3 (17) 2 0 1 2

odwdzieczyli sie Finom goscinnym udzialem Tilla Lindeman­ na wprzeröbce piosenki Heroes Davida Bowiego, a wlasciwie jej niemieckojezycznej wersji, zatytulowanej Helden. Pomysl podrzucil producent Jacob Hellner. Eicca: Kazal nam wsluchac si^w dramaturgig tej kompozycji i stwierdzil, zejesli wykonamy „Heroes” z Tillem, wyjdziegenialnie. Wyszlo. Nagranie ukazalo sie w 2007 roku na plycie Apocalyptiki Worlds Collide. Niestety, firma Gun dopuscila sie naduzycia, wymieniaj^c whasle reklamuj^cym to dzielo nazwe Rammstein. Zostala za to pozwana do s^du. Sprawe rozdmuchaly media, ktöre oglosily, ze zgodnie z postanowieniami wyroku Apocalyptica musi zaplacic Rammsteinowi 45000 euro. Zespoly podkreslalyj ednak, ze stronami w sporze byly ich managementy, a stosunki miedzy muzykami absolutnie nie ulegly ochlodzeniu. Potwierdza to kolejne wspölne wykonanie Mein Herz brennt 15 lutego 2012 podezas koncertu w Helsinkach. tUKASZ WEWIÖR


/ / / r a m m s t e i n : p o w ie d z ie l i n a m

jak robaki Ci^zka, prosta, industrialna... Taka jest wasza nowa pfyta. Przestaliscie siยง piescic ze stuchaczami?

Tak. Nasze ostatnie plyty byly dose epickie. Tym razem zalozylismy sobie, ze zrobimy cos moeniejszego. Czesto rozmawialismy z fanami, ktรถrzy zyezyli sobie nagrania troche ciezszego albumu. I dlatego cieszymy sie, ze sie udalo, bo to weale nie takie proste. Pracowaliscie w ciekawych miejscach. Najpierw maty dom, potem wielki zamek?

Na pocz^tku rzeczywiscie wynajelismy domek gdzies nad Baltykiem: male pomieszczenie, w nim male wzmaeniaeze i mala perkusja. Chodzilo dokladnie o to, zebywszystko bylo niewielkie. Napoczqtku siedzielismytarn i przez cale dni nie robilismy nie innego, tylko gralismy na instrumentach, bez zastanawiania sie, jakibedzie rezultat. Gdy cos nam sie podobalo, cos dobrze brzmialo - rejestrowalismy to. Wten sposรถb pracowalismy przez miesi^c. Po etapie domkupojechalismy do Berlina i prรถbowaliยญ smy zgrac do komputera pomysly z wyj azdu, zeby mozna bylo ich normalnie posluchac i zeby Till mรถgl do nich wymyslic teksty. W tym momencie znรถwjednak przerwalismy. Wtedy dopiero przenieslismy sie do zamku, ktรถry nazywa sie Beesenstedt. Tarn prรถbowalismy grac piosenki na zywo, ale w pewnym momencie stwierdzilismy, ze to niejest odpowiednio dobre i ponownie nie doprowadzilismy sprawy do konca. Wartoj ednak bylo tarn pojechac, bo Beesenstedt to ciekawe miejsce, krecone s^wnim czasempomosy. Trafita siq jakas naga ekipa podczas waszego pobytu?

Niestetynie (smiech). Mielismy zamek tylko dla siebie. Zeby uzyskac odpowiedniq. akustyke, wyj elismy z lรถzek wszystkie materace i obilismy nimijedn^ze scian wglรถwnym pomieszczeniu - sq. zdjecia, ktรถre to dokumentuj^... Znajdowalo sietam ze trzydziesci materaeรถw. Potemw zadnym lรถzku nie bylo materaca i musielismy spac na ziemi. Nie wierzQ.

He, he, he. Podobno podczas pracy towarzyszyt warn rodzaj jakiegos wspรถlnego porannego rytuatu. Chodzi o zaprawยง sportowq czy duchowq?

To poranny sport. Porannagimnastyka, chociaz nietypowa. Zwykle, gdy pracujemy nad plyt^, gdy przygotowuj emy pomysly, maksymalnie sie koncentrujemy. Zaden z nas nie moze grac czeยญ gos, cojest ponizej standardรถw. Schneider stwierdzil ktรถregos razu, ze zanim zabierzemy sie do pracy, powinnismy sobie robie mal^ rozgrzewke, grac na instrumentach, zeby sie rozkrecic. Nazwalismy to poranny gimnastyk^. Pomysl wyszedl od niego, on o to poprosil, powiedzial, ze chcialby po prostu 10 minut walic wperkusje, ale przyl^czylismy sie wszyscy- przez 10 minut gralismy na instrumentach. Z tych 10 minut robilo sie z czasem nawet 10 godzin. Byly dni, ze nie robilismy nie innego, tylko w ten sposรถb zasuwalismy. Inne zespoly nazwalyby tojamem, my mรถwimy o porannej gimnastyce. W koncu zdecydowaliscie siยง nagrywac w Ameryce. Zakfadam, ze nie chodzito o kwestie techniczne, bo jest mnรถstwo dobrych studiรถw w Europie...

Zanim pojechalismydoStanรถw,byljeszczeprzystanekwBerlinie. Tu znรถw staralismy sie grac prรถby. Prรถbowalismy nagrywac piosenki nakomputerze, ale to sie nie udawalo. Zaczynalismy - nie konczylismy. Bylismy rozproszeni, wszystko sie rozlazilo... I dopiero wtedy poj echalismy do Stanรถw. Nigdy dot^d tam nie nagrywalismy, to bylo cos nowego, a my zawsze staramy sie robie nowe rzeczy. Poza tymw Kalifomii jest cieplo, czy tez precyzuj^c - myslelismy, zejest tam cieplo. I w Europie nie bylo akurat dostepne zadne porz^dne studio... Poza tym niezwykle korzystnie wygl^dal kurs dolara (smiech). Tak po prostu wyszlo. Najpierwbylo Los Angeles, gdzie nagralismy partie perkusji

w swietnym, niesamowicie dobrym studiu Hensona. To byl piekny etap. Reszte nagrywalismyw Sonoma Mountain niedaleko San Francisco, ale ten etap nie przebiegal juz tak gladko. Nie bylo to inspiruj^ce miejsce, jednak postanowilismy doprowadzic sprawe do konca, bo nie mielismy do dyspozycji niczego innego. Pierwotny plan byl zreszt^ taki, zeby nagrywac w Moming View w Malibu, ale byly z tym problemy, dlatego pojechalismy do Sonomy i pracowalismywlasnie tam. Ale cala ta historia w sumie niejest taka ciekawa... Ciekawe jest natomiast, ze podczas pobytu w stonecznej KaliFornii powstata tak mroczna muzyka.

O, tojest wlasciwe pytanie! Kiedyjedziemy do studia, muzyka jest juz wlasciwie gotowa, na miejscu tylko nagrywamy, wiec nie mialotowplywu. Wdodatku gdy pojechalismy do Kalifomii, weale nie bylo tam cieplo, tylko zimno. Weidemans Heil zaczyna siQ od sygnatu towieckiego, zwiqzany jest z tym tez tekst. Czy ktos z was poluje?

Poluje Till. Kiedys robil to potajemnie, teraz wyrobil sobie pozwolenie i dzialalegalnie. Czerpie wielk^przyjemnosc zbiegania po lesie, ubiciajakiegos dzika, a nastepnie pieczenia go na roznie. Szkoda mi tych istot, ja bardzo lubie zwierzeta. Moim zdaniem byloby znacznie przyj emniej, gdyby zamiast strzelac do nich ze strzelby, strzelal im fotki, ale nie chce mnie sluchac... Ludzie nie sq.weale lepsi od zwierzqt. Gzasami mysle, ze dobrze by sie stalo, gdyby na Ziemi nie bylo nas, tylko same zwierzeta. Czlowiek ma wrekubron i uwaza, ze moze robie, co chce. To strasznie glupie. Nie baliscie siq urazic austriackq publicznosc utworem Wiener Blut o sprawie Fritzla?

ROZMOWA Z PAULEM LANDERSEM

/// PO KILKULETNIEJ PRZERWIE W WYDAWANIU PREMIEROWYCH PtYT RAMMSTEIN ZAPROSIt NAS DO BERLINA, BY OPOWIEDZIEC 0 ALBUMIE LIEBE IST FรœR ALLE DA. GOSPODARZEM BYL PAUL LANDERS, ZNAKOMICIE POSLUGUJACY SIE JiZYKIEM POLSKIM... PRZYNAJMNIEJ W KWESTIACH GRZECZNOSCIOWYCH, BO ZASADNICZA ROZMOWA ODBYLA SIE PO NIEMIECKU. / / /

Nie. Moze tlumaczenie na innyjezyk tego dobrze nie oddaje, ale ta piosenkajest wrzeczywistosci bardzo poetycka. Owszem, makabryczna, wywoluj^ca dreszcz zgrozy, ale zarazem nie plytka i zenujqca, tylko bardzo, bardzo wzruszaj^ca. Nie nie poradzimy, ze trzymajq. sie nas takie tematy. Takie widocznie mamyw zyciu zadanie. Podobnie jak robaki wprzyrodzie - ich zadaniemjest zjadanie miesa, my odslaniamy ciemne strony zycia, ciemne strony czlowieka. Bo zycie ma takie strony. Jak dlugo ludzie bedq. robie takie rzeczy, tak dlugo bedziemy o nich spiewac. A sk^d skfonnosc do seksualnych tematรถw?

Inne tematy sq. przeciez nudne. Spiewamy o zwyrodnialych, ekstremalnych stronach zycia. Reszta jest po prostu nieciekawa. Pytam, bo jest tu jeszcze najezony takimi podtekstami utwรถr Pussy. Ktos z was powiedziaf, ze dorastaliscie na wulgarnym humorze - moze to was uksztattowato?

No, nie wiem. Jak wiekszosc chlopakรถw mielismy do czynienia z wulgamymi tematami. One nas nie pesz^, nie wstydzimy sie ich. To takze aspekty zycia, wiec czemu nie? Jak ludzie troche popij^, tez przeciez opowiadajq. sobie swinskie kawaly... Rรถznicapolega na tym, ze my nie potrzebujemy do tegopicia. Powiedz, sk^d w Pussy muzyczne w plyw y z lat 80.?

Linie melodycznq. zagran^ na syntezatorze wymyslil Schneider. On ma poeiqg do muzyki techno. Tak bylo wtym numerze odpocz^tku, pierwszawersja powstala w tym wiej skim domku. rozmawiaf: BARTEK KOZICZYNSKI

TERAZ ROCK

KOLEKCJA 3 (17) 2 0 1 2

33


/ / / RAM M STEIN: EKSCESY

bezgraniczna przesada /// PRZEKLgTYZESPÖL NIE MOZE BYCICNOROWANY - MÖWI RICHARD KRUSPE. DLATEGO RAMMSTEIN ROBIt WIELE, ABY Sl£ TAKI STAC. CZASEM JEDNAK STAWAt SIE PRZEKLETY WBREW SWEJ WOLI... /// ammstein prowokowal od zawsze i na wszystkich sie do narodowych tradycji, szybko zaczely doszukiwac mozliwych polach (teledyskom grupy poswiecamy sie sympatii nazistowskich. Zaczynem stala sie okladka osobny artykul). Niejednokrotnie obracalo sie to debiutanckiej plyty, obrazuj^ca muzyköw z odslonietymi przeciwko zespolowi, w ostatecznym rozrachunku torsami na tle kwiatu gerbery. Wedlug swiatlych interprejednak przynioslo mu popularnosc i slawe. A takze - a moze tatoröw mialo to oznaczac przynaleznosc czlonköw grupy przede wszystkim - uznanie publicznosci. Szczerze wierze, ze do aryjskiej rasy panöw. Wychodz^c od tego, latwo bylo nasze koncerty i muzyka niesie ükojenie dla ludzkiej duszy - wyw marszowej rytmice utworöw grupy doszukac sie zamilowaznawal Till Lindemann „Playboyowi”. Otrzymujemy listy, ze nia do wojennego podboju swiata, a wgestykulacji, mimice jestesmyjedynqgrupq, ktöra radzi sobie z tematami okrucienstwa i akcentowaniu „r” Tilla Lindemanna - nasladowania Adolfa czy kazirodztwa. Ludzie, ktörzy doswiadczyli tego w zyciu., sq mm Hitlera. Kpinom, zalom i frustracjom czlonköw Rammstein wdziqczni. Zespöl, wychowany w warunkach totalitarnego wywolanym takimi oskarzeniami nie bylo konca. To absolutne NRD, w demokratycznych Niemezeeh zrzucil wszelkie bzdury - grzmial chociazby Flake. Zdj^cie z okladki topoprostu wi^zy i ograniczenia. Dlatego w nazwie nawi^zal do tragedii zdjecie, zadna tarn deklaracja! Doswiadczamy od Niemcöw swego lotniczej w Ramstein (i napisal o niej piosenke), dlatego rodzajuprzewrotnej dyskryminacji, zwiqzanej z naszq narodowowjego tekstach pojawialy sie miedzy innymi homoseksusciq -gdybysmy byli Hiszpanami lub Holendrami, nie byloby alizm (Manngegen Mann), perwersje seksualne (sadomasosprawy. chistycznyBwefc dich, Heirate mich na temat nekrofilii), ale Innych problemöw dostarczal grupie widowiskowy i roztez pedofilia i kazirodztwo (Tier, Spiel mit mir). Najbardziej budowany show sceniczny, wykorzystuj^cy miedzy innymi kontrowersyjnym utworem grupy okazal sie bodaj Mein Teil. efekty pirotechniczne. Mielismy kiedyspomysl, aby odgrywac Rzecz szczegölowo relacjonowala autentyezne wydarzesceneprawdziwego wypadku - wspomina Lindemann. Moja nie z 2001 roku, ktöre zbulwersowalo niemieck^ opinie noga miala si^jakoby naprawd^ zapalic, wi$c przerywalismy grapubliczn^. Dwöeh mezczyzn spotkalo sie, abyjednemu z nich nie, zapalaly si%swiatla, wpadali strazacy. Zrobilismy topodezas obci^c przyrodzenie i wspölnie je zjesc. Pözniej zas ofiara za jakichs dwudziestu koncertöw - ale dlafanöw bylo to za wiele. Byli wlasn^ zgod^ zostala zabita, a oprawca zywil sie jej miesem zaszokowani iprotestowali w intemecie. Najwiekszych proble­ przez kolejne miesi^ce. Przeczytalismy o tym wgazecie - möwi möw narobil wszakze Rammsteinowi inny trik sceniczny. Lindemann. To tak chore, ze azfascynujqce-piosenka o tympo Po dokonaniu przez Lindemanna symulowanego gwaltu prostu musialapowstac. na Flake’u z wykorzystaniem sztucznego penisa i sztucznej Chore i fascynuj^ce tematy, ktöre poruszala grupa od pospermy podezas koncertu w Worcester w czerwcu 1999 roku cz^tku, sci^galy uwage mediöw. Takze te „zl^” uwage. Zwlaszpanowie wyl^dowali na noc w areszcie, pod zarzutem obrazy cza media niemieckie, przeczulone na punkcie niechlubnej moralnosci... historii swojego kraju, u zespolu, ktöry ochoczo odwolywal Apropos moralnosci: Rammstein nie unikn^l tez oskarzen

34

TERAZ ROCK K O LEK C JA 3 (17) 2 0 1 2

fot: Universal

R


/ / / m m m sm u : e k s c e s y

0 wywieranie zgubnego wplywu na mlodziez 1 propagowanie zachowan agresywnych (co spotkalo i Judas Priest, i Slayer, i Ozzy’ego Osbourne’a). Gdy Eric Harris i Dylan Klebold, uczniowie odpowiedzialni za masakr^ w Golumbine High School w Denver 20 kwietnia 1999 roku, okazali sie fanami grupy, dziala przeciw niej wytoczyly konserwatywne i chrzescijanskie stowarzyszenia w USA. Wyrazamy najszczersze kondolencje dla wszystkich, ktörzy ucierpieli w wydarzeniach z Denver - napisal wtedy w oswiadczeniu Rammstein. Jednoczesnie zapewniamy, ze ani w tekstach utworöw, ani w wypowiedziach na temat naszychpoglqdowpolitycznych nie zach^camy nikogo do takich dzialan. Co wi^cej, sami mamy dzieci, ktorym wpajamy wartosci negujqceprzemoc. Obszarem prowokacji, na ktorym Rammstein szczegölnie sie rozwin^l, byla oprawa graficzna albumöw. Plyta Sehnsucht miala szesc röznych okladek (kazd^ z wizerunkiem innego muzyka zespolu), ale wszystkie röwnie mroczne i przerazaj^ce - nasuwaj^ce skojarzenia z torturami. Oczywiscie byly wynikiem zupelnie niegroznej, twörczej zabawy ze znanym fotografikiem, Gottfriedem Helnweinem. Chociazby „kaganiec”, jaki widac na twarzy Lindemanna, to przeciez niewinny czerpak do jajek! W innym kierunku grupa poplyn^la na Mutter, gdzie glöwn^, autentycznie upiorn^ ilustracj^, byl ludzki plöd w formalinie. Wewn^trz ksi^zeczki odnajdowalismy juz pozowane, ale röwniez niepokoj^ce zdjecia muzyköwjako zakonserwowanych eksponatöw, ze sladami wypadköw czy sekcji zwlok. Przygotowali je Daniel i Geo Fuchsowie. Oglqdalismy kiedys album z ichpracami - wyjasnia Lindemann. Bylywnimzdj^ciaplodow, embrionöw, blizniaköw syjamskich, zwierzqt. Martwe, czgsto szokujqco nieksztaltne cialapodswietlone napomaranczowo. Fascynujqca estetyka - smiercipomaranczowe pigkno. Okropne ipociqgajqce.

1. Bück dich 2. Bez wstydu w Berlinie X Zdj§cie, ktore przyczymto si§ do wciqgm^cia na mdeks Liebe is t fü r alle da 4. Zdj^ae z oktadki singla Pussy 5. Sesja M u tte r O kropne i pociqgajqce 6. Sado-maso z oktadki Sehnsucht 7. Ferainy pokaz w bazie Ramstein

Chociaz schludna okladka Reise, Reise na pierwszy rzut oka prezentowala sie niewinnie, nawi^zywala do rzeczywistej tragedii. Nie bez kozery ukazywala rozbit^ czarn^ skrzynke, a w srodku bylo zdj ecie muzyköw na tle wraku samolotu. Dociekliwi sluchacze, ktörzy odnalezli ukryty utwör (pojawiaj^cy sie w „minusowym czasie”, przed pierwszym numerem na plycie) uslyszeli tarn autentyczny odczyt z czarnej skrzynki lotu 123 japoriskiego Boeinga 747. Samolot rozbil sie 12 sierpnia 1985 roku w okolicach göry Fuji, w wyniku czego zgin^lo 520 osöb, co czyni lot 123 najwi^ksz^ katastrof^ lotnicz^ w dziejach... Trudno sie dziwic, ze w Japonii Reise, Reise otrzymalo alternatywn^ okladke (ktörapotem ozdobila swiatowe wydanie Rosenrot). Go zadziwiaj^ce, przy tych wszystkich okladkowo-tekstowo-ideologicznychprzepychankach, prawdziwa cenzura dopadla Rammstein dopiero w 2009 roku, przy okazji albumu Liebe istfür alle da. Ze wzgledu na zdjecie we wkladce, ukazuj^ce Richarda Kruspego daj^cego klapsa nagiej kobiecie i utwör Ich tue dir weh, czyli Chc%ci zrobickrzywd% (dotycz^cy przyjemnosci zwi^zanych z uczuciem bölu), plyty nie mogly kupowac niemieckie (atakze... australijskie) nastolatki. Nie mogla tez byc reklamowana ani wystawiana na widokpubliczny. Z listy cenzorskiej zdjeto jq. dopiero 1 czerwca 2010. Rammstein toszokujqcy, ale zdecydowanie rozrywkowy teatr - möwi Christoph Schneider. To muzyczna, literacka iwizualna prowokacja, nie nastawionajednak najakis cel alesama dla siebie. Toprzyjemnoscwidzenia reakcji, bezgranicznaprzesada. Oby wszyscy umieli potraktowac to w ten sposöb. JORDAN BABULA

TERAZ ROCK K O LEK C IA 3 (17) 2 0 1 2

35


/// RAMMSTEIN

fyj^tkowo dlugo przyszlo fanom czekac na Liebe ist für alle da - ostatni jak dot^d premierowy album grupy. Muzycy zrobili przerwe w dzialalnosci, by od siebie odpocz^c. Po powrocie okazalo sie jednak, ze wci^z nie mog^ sie dogadac. Pocz^tkowo zeszli sie w marcu 2007 roku, w nadbaltyckiej Meklemburgii, ale nie bylo to spotkanie owocne. Pojawily sie nawet plotki, ze Linde­ mann opuszczagrupe. Szybkoje zdementowano. Wewnetrzny konflikt tlil sie raczej na linii Richard Kruspe - reszta kolegöw mieszkaj^ca w Niemczech. Nie mialem zamiaru odejsc z zespolu, ale wtrakciepracy nadplytq kilkäkrotnie myslalem, ze Rammstein nieprzetrwa - opowiadal nam gitarzysta w 2010 roku. Uratowalo ms byc moze to, ze kazdy bal si$ wykonac pierwszy krok. Bai si%, zejeslipowie: „odchodzg”, reszta weale nie skonczy dzialalnosci, tylko odrzeknie: „OK, to idz Kruspe zaproponowal, zeby przed wejsciem do studia zagrac krötk^ trase, rozgrzac sie. Pozostali wymusili rozpoczecie nagrywania. Miesi^c spedzonyjesieni^ w domu nad Baltykiem okazal sie co prawda pozytywnym doswiadezeniem twörczym, ale praca utknela po powrocie do Berlina. Czulem, ze tenpoczqtkowy etappracy, gra na zywo, byl bardzo

W

36

TERAZ ROCK

KOLEKCJA 3 (17) 2 0 1 2

fajny - möwil dalej gitarzysta. Tymczasem stantfo na tym, ze wracamy do swiata komputeröw. I to byl blqd, moim zdaniem ogranicza nas tojako zespöl Uwazam, zeplyta bylaby lepsza, gdybysmy wi$cej rzeczy nagrali wspölnie. W tym momencie zaezfiy si^problemy. Podzielilismy siq napodzespoly,ja naprzyklad blisko wspölpracowalemzperkusistq... Proces okazal sie nieskuteczny i zostal przerwany. W lutym 2008 zespöl zainstalowal sie na zamku Beesen­ stedt w Saksonii-Anhalt. Obszerne pomieszczenia pozwalaly na wspölne granie, co mialo byc recept^ na twörcz^ blokade. Rammstein pracowal tam z przerwami do pazdziernika, gdy zaczelo sie nagrywanie wlasciwe. Dla dodatkowej motywaeji, muzycy postanowili wybrac sie do Stanöw Zjednoczonych. Pomysl udany polowicznie: nagrywanie bebnöw w Los An­ geles muzycy wspominaj 3. dobrze, ale juz pobyt w studiu pod San Francisco jako träume. Praca dobiegla konca w marcu 2009 roku, gdy zmiksowano material w Sztokholmie. Plyta Liebe istfür alle da trafila do sklepöw dopiero w pazdzierniku. Warto odnotowac, ze - po raz pierwszy od lat - byly to röwniez sklepy amerykanskie. Debiut na 13. pozycji na liscie „Billboardu” (ze sprzedazq 22 tysiecy egzemplarzy w pierwszym

fot: Universal

/// NIKOCO NIE TRZEBA PRZEKONYWAC, ZE RAMMSTEIN JEST JAK w DOBRZE NAOLIWIONA SHOWBIZNESOWA MASZYNA. PYTANIE TYLKO, CZY NIE KR^CI SIE ONA OSTATNIO GLÖWNIE SltA ROZP|DU... ///


M A D E 1N C E @ ^ A N Y

tygodniu) byl niezlym osi^gnieciem. Poszly za tym koncerty, pierwsze w tamtych stronach od 2001 roku. Przelomem okazal sie udzial wkanadyjskiej imprezie Festival d’ete de Quebec wlipcu 2010 roku. 100 tysiecy entuzjastycznie nastawionych widzöw dalo grupie do myslenia... Na grudzien zaplanowala wielki powröt w nowojorskim Madison Square Garden i nie byl to plan na wyrost - bilety sprzedano w pöl godziny. Wydarzenie rejestrowano, mozemy wi^c sie spodziewac koncertowego DVD. Wczesniej postanowiono wypelnic fonograficznq. luke skladankq, Made In Germany 1995-2011. Zawierala jeden premierowy utwor, Mein Land, odrzut z sesji do albumu. Jedynym wspölnym twörczym przedsiewzieciem byla wtym czasie realizaeja wideoklipu - w scenerii wakacyjnej, co l^czylo sie niew^tpliwie z wypoczynkiem prywatnym. Muzycy dogaduj^ sie juz chyba na plaszczyznie towarzyskiej. Wciqz jestesmywzespoleprzyjaciölmi - möwil Richard w „Teraz Rocku” To niejestproblem. Problemem jest to, ze Rammstein ma w tej ehwili trudnosci ze zrobieniem czegos naprawde wspanialego. Zlowieszcze slowa, ktörych spelnieniem mögl byc przeprowadzony w grudniu 2011 roku symboliczny pogrzeb zespolu. Przed hal^ O2 w Berlinie stanelo „mauzoleum” : czarnymarmur, na nim tytul kompilacji, daty 1995-2011 wygl^daly w tym kontekscie jak napis nagrobny... Kondukt zalobny- czarnakaroca ci^gnieta przez cztery czarne konie - przywiozla znane z okladki plyty gipsowe popiersia muzyköw. Rozstawiono je w mrocznym wnetrzu, obok dziesi^tek swiec, a fani mogli wpisywac sie do ksiegi kondolencyjnej... Na szczescie to tylko kolejny przejaw specyficznego poczucia humoru zespolu zaprzegniety na potrzeby akeji promocyjnej. Rammstein ma sie dobrze, o czym swiadez^ liczne koncerty (takze wAmeryce Pölnocnej). Inna sprawa, ze

1. Wciqz jeste sm y p rzy/a a ö im i 2 Ludzie zawsze przyjdq na ich koncert, I . Poiawily si§ plotks, ze Lindemann opuszcza grups? 4. Rammstem ma si§ dobrze 5. Zamek Beesenstedt 6. Rammstemowe mauzoleum w Berlinie 7. W wakacyjnej scenerii Maübu

.

raczej nie nalezy spodziewac sie szybkiej premierykolejnej plyty. Wykreowalismy pewien image. Doprowadzilismy do sytuaeji, ze ludzie zawszeprzyjdq na nasz koncert. Czy nagramy plytq, czyjej nie nagramy - nie ma to znaczenia... Publicznosci tak siqzjawi. Nie musimywydawaeplyt. Spöjrzna The Rolling Stones - kiedy oni ostatnio wydalipremierowqplyte? - perorowal Kruspe na zapleczu Spodka. Zawsze b$d$ komponowal, to niejest problemem. Problememjest to, ze niepotrafie sobie dzis wyobrazic komponowania kolejnego materialu Rammstein. Ale kto wie, moze za cztery lata b$d$ möwil cos innego. W tej ehwili jednak, z tego miejsca, twierdze ze nie chcq znöw wchodzic do studia z Rammsteinem. Minely dwa lata i muzyk najwyrazniej jeszcze zdania nie zmienil. Ostatnia plyta byla dla nas tak intensywnym ^ doznaniem, ze boimy sie ponownego wejscia w takq sytuaeje - stwierdzil gitarzystawniedawnym wywiadzie dla amerykanskiego radia. Po zakonczeniu trasy nalezy sie wiec chyba spodziewac ko­ lejnego okresu odpoczynku, a potem... Wypada zyczyc grupie, zeby odzyskala entuzjazm i swiezosc na dwudziestolecie dzialalnosci. BARTEK KOZICZYNSKI

marzec: Po rocznej przerwie muzycy spotykaja sif w Meklemburgii, by przedyskutowac piany na j przyszfosc. 19 lipca: Prasa infcrmuje, ze Till zamierza rozstac si? z zespolem po nagraniu nasfcepnej plyty. Emanuel Fialik zapewnia jednak, ze to tylko plotka. 31 sierpnia: Ukazuje si<?album Emigrate

19 marca: Poczqtek miksowania nagran w Sztokholmie.

16 pazdziernika: Premiera plyty Liebe ist fü r alle da.

=3

27-31 pazdziernika: W Berlinie odbywaj^ sie proby z udzialem publicznosci. 8 listopada: Pavilhäo Atläntico, Lizbona, Portugalia - poczqtek trasy promujqcej Liebe ist für alle da.

11 listopada: Z powodu okladki oraz piosenki Ich tu dir weh album Liebe ist für alle da trafia w Niemezeeh na liste döbr kultury uznanych za


/// m m m sm u

LIEBE IST FÜR Universal (2009)

L I E B E IST FÜR I L L E PR ponizej osiem nastego roku zycia, Fakt, ze w ksi^zeczce do ptyty znalazlo sie takze zdjecie Richarda Z. Kruspego ze zm asakrow ana naga kobieta, tylko utw ierdzit urzedniköw w przekonaniu, ze dzieto Ram m steina nie pow inno trafic w rQce nieletnich. Aibum Liebe ist für alle da pojawif sie wigc w sprzedazy w wersji ocenzurow anej: u tw ö r Ich tu dii weh zostal w ykreslony (w sensie doslow nym ), a na dysku zastapity go cztery sekundy cir»zy. To naprawdg zaskakujqa - ko m e n to w a l decyzje Schneider. Rammslein funkcjonuje

od piqtnastu lot, a na tej plycie naprawdq nie ma nie ponac to, co robilismy do tej pory. Zachodzimy w gfowq: dlaczego teraz? S toi za ty m po w azna instytueja, a to bardzo niedobrze. Oczywiscie je s te im y niepocieszeni tq decyzjq, w yd aje na m si$ zdecydow anie przesadzona. U tw ö r i album zdjeto z indeksu w m aju . nast^pnego roku.

■ Rammfied; Ich tu dir weh; Waidmanns HeilHaifisch; B********; Frühling in Paris; Wiener Blut; Pussy; Liebe ist für alle da; Mehr; Roter Sand ■ Skiad; Till Lindemann - voc; Richard Z, Kruspe - g, voc; Pauf Landers - g, voc; Christian Lorenz - k; Oliver Riedel - b; Christoph Schneider-dr ■ Produkcja; Jacob Helfner i Rammstefn

U tw ö r o tw ie ra ja cy album naw iazuje do tw orczosci sfow enskiej g ru p y Laibach, a konkretn ie do kom pozycji G eburt e in e r N a tio n , bed^cej z kolei k a rykaturainym odezytaniem piosenki One Vision zespolu Queen.

HÄIFISCI

U tw ör, k tö ry przyspo rzyl Ram m steinow i najwiQcej kfopotöw w tafej hisforii. Bundesprüfstelle fü r ju g e n d g e fäh r­ dende M edien, rzyh mieszcz^ce sie w Bonn n iem ieckie federalne w p ty w e m m ed iö w na mlodych ludzi, uznalo ze kaw afek ze w zgledu na sadom asochistyczny tekst nie nadaje sie dla r W konsekweneji 11 listoj

38

TERAZ ROCK K O LEK C IA 3 (17) 2 0 1 2

do piosenki Haifisch, ty tu io w y rekin nie tylko mc z%by, ale röwniez izy. Jednak poniewaz mieszka w glgbinad nikt ich nie widzi. Szkoda. Poza tym jest jednym z na~ - - . jstarszych nieodgadnionych stworzeh. Nie zaszkodzi £ « nieco wiqcej sympatii. Utwör ' *’ w yk o n y w a n y na zyw o staf H 0 F *" sie idealnym podktedem dla B r . ’f y / p o n to n o w ych w y p ra w pF ^ S J (f V m uzyköw nad gfow am i fanow . P odczaskon,g certu w fcodzi ä & l -\ (12 m arca " | 2010 roku) ’f l k 1 zaskoczyli |p | f «H j 3 oni Flake'a: * V B I jego pon~ I to n zostal

7

I / j f

zaatakowany przez stado nadmuchiwanych rekinöw . jesli zas chodzi o sam utw ör, w refrenie znalazty sie naw i^zania do tekstu piosenki Mackie Majcher, pochodzacej ze sfynnej Opery za trzygrosze Bertolta Brechta

Za g w iazdkam i w ty lu le kryje sie stowo „Bückstabü", neolo gizm w ym yslony przez Tilla. Tekst w y ra za pragnienie tego


/// tÄMfVtSTEIN

ALLE DA Bückstabü, choc, jak mozna zrozum iec, jest to cos, po co nie nalezy s i^ g a c jak przyznal Richard 2. Kruspe, stow o jest synonlm em poz^dania, uzaieznienia czy tez nieokielznanego pop^du seksualnego.

D

1 tekstem dyskoteko doci^zona

FRÜHLING IN PARIS

ich - nie dla mnie. V finale okazuje sie,

WIENER BLUT W kwietniu 2008 roku swiat zaszokowala historia 73-letniego Austriaka Josefa Fritzfa, i k to ry przez dwadzjescia cz~ fl te ry lata w i^zif i gw aicit w fasn^ 1 cork§. Zainspirow afa ona u tw o r W iener Blut. Landers: ja k dlug o ludzie bqdq robie ta kie rzeczy ta k diu g o b qdziem y o nich spie w a c

PUSSY

lugi czas oczekiwania na ten album mögl oznaczac, ze ekipa z Berlina wypalila sie. Nie bardziej mylnego. Wraz z Liebe ist für alle da tanzmetalowa maszyna wröcila w znakomitej formie. Dzielo zapowiadala kontrowersyjna piosenka Pussy. No dobra, tekstowo Till moze i siegn^l bruku, co nie zmienia faktu, ze Pussy to kolejny zaböjczo przebojowy utwor, ktöry dowodzi, ze Amerika weale nie byla przypadkiem. Syntezatorowy temat w klimacie lat 8o. sprawil, ze kawalek okazal sie pierwszym numerem jeden zespolu w jego ojezyznie. Oczywiscie dyskotekowe oblicze Rammstein to tylko jedna z wielu twarzy Liebe istfür alle da. Albumu, ktöry generalnie sprawia wrazenie bardziej surowego niz poprzedni. Potezny, ciezki Rammlied motoryczn^ partiq. syntezatora i chöraln^ parti^ wokaln^ w tle ma wszystkie cechy klasycznych utworöw formaeji, zas skandowana nazwa Rammstein zapewnila mu stale miejsce w repertuarze koncertowym. Grupa potrafila rozpedzic sie w szalenczym, niemal punkowym tempie (Waidmanns Heil), by chwile pözniej drastycznie wyhamowac, odslaniaj^c romantyczn^ nature i upodobanie do pio­ senki francuskiej (Frühling in Paris). Till szansonist^? Wlasciwie dlaczego nie? Jesli komus malo röznorodnosci - dorzuemy utwör tytulöwy, w ktörym mamy Rammsteinow^ odmiane thrashu. W Wiener Blut robi sie troche teatralnie (melodeklamacja Tilla) i eksperymentalnie zarazem. Jakby tego bylo malo, album konczy mroczna akustyczna ballada, z gwizdanq. melodi^ i bez partii sekeji rytmicznej. Album Liebe istfür alle da pojawil sie w sklepach takze w wersji poszerzonej, z drugim dyskiem zawieraj^cym piec dodatkowych nagran. Jednak tylko trzy z nich to utwory zupelnie nowe (typowo Rammsteinowe Führe mich i Halt oraz balladowy Donaukinder), zas pozostale to alternatywne wersje Roter Sand (w opracowaniu orkiestrowym i z innym tekstem jako Liese).

ij utwor tez jest dose zaskakuj^cy. oresponduje prosta, wrqcz :a (choc oczywiscie odpowiednio n Kruspe: Na poczqtku n u m e r byf do da lism y t<? klaw iszow q m e h d iq r'e w Lechno. 1 koiei Lindemann dod« :aneczny num er, trocht ■?w s tylu ravt

MICHAt KIRMUC

TERAZ ROCK

KOLEKCJA 3 (17) 2 0 1 2

39


/// RAMMSTEIN: DVD

LIUE CDNCERT5

LIVE IN NIHE5

FRANCE: L£S ARENE5 DE NIME5

2 . REISE, REISE

M . 23.811.2005 103 H IN ./12 5DN65

ENGLAND: 5RIHT0N ACADEMY LONDON REC. D3.-IS.tl.2BDS 18 H lN .m ö N B S

JAPAN: CLUB CITTA TOKYO

RUS5IA: DLYMPISKI M D5C O UJ REC. 2B.KI.2S0M 5 HIN. SPECIAL

1.INTRO 3.LINKS23M KEINE LUST S, FEUER FREI! i . ASCHE ZU ASCHE 7, MORGENSTERN 8. MEIN TEIL S. LOS 1D. DU RIECHST SD GUT 11. BENZIN 12. SU HAST 13. SEHNSUCHT TM. AMERIKA 1 15. SONNE

iIC !M*s«W«Cfnwm S*MSiIE «® wSsx»!I£ 5®*8 mmmmm «*ss«ä wm sK.sta*s. mwwm m

BONUSOtfD nnnuMENTRR _____ 5 ISTEHUiEUIS ___ .ANAKONDA IM NETZ1 A RAMM5TEIN DOCUMENTARY 53 MIN.

MRKING DF THE ALBUM .REISE, REISE 2MMIN S0CUMEN? PORIUGUE5E. FREHCH, JftFANESt.

ßPEGILDHRON]

mröwki i pochodnie /// JAK NA NIEMAL DWADZIESCIA LAT ISTNIENIA ZESPOLU OFICJALNY EKRANOWY DOROBEK RAMMSTEINA ZGROMADZONY NA DVD NIE PRZEDSTAWIA Sl£ IMPONUJACO. /// amy tylko trzy pozycje. Live aus Berlin (Motor, fiteatrze Parkbühne Wuhlheide 22 i 23 sierpnia 1998 roku. 1999), Lichtspielhaus (Motor, 2003) i Völkerball Siedemnascie numeröw, pöltorej godziny muzyki. Spiel mit (Universal, 2006). Jesli chodzi o ostatnie lata: mir, Herzleid i Bestrafe mich na pocz^tek. Do tamtej pory I prawdziwa posucha. Z drugiej strony - to, co jest, Rammstein mial raptem wydane dwie duze plyty. Na Live wygl^da naprawd^ niezle. Live aus Berlin przenosi nas do aus Berlin znalazlo sie wiec to, co na Herzleid i Sehnsucht pierwszego, moze jeszcze dose topornego okresu Ramm­ bylo i jest wei^z najeiekawsze - z Asche zu Asche, Du hast stein. Kto widzial Niemcöw podezas ich drugiego pobytu i zagranym na koniec, osmioipölminutowym Seemann na w Polsce (Odjazdy 1997), dokladnie wie, czego moze sie czele. Najlepsze momenty? Chyba zaskakuj^ca w Wilder spodziewac. Srebrne wlosy, ognioodporne kombinezony Wein melorecytacja Lindemanna. Dla tych, ktörych to (nieodzowne z powodu pirotechnicznych zabaw), indukr^ci, zgrywa pod tytulem seksualna zabawa pana z panem strialny wyströj... Calosc zarejestrowano wberlinskim amw Buck dich. Od strony technicznej mamy 16:9 (niestety

M

40

TERAZ ROCK

KOLEKCJA 3 (17) 2 0 1 2


«HRH 8! SKEL Mit MIR 830 82 HEBZELEUä 3:58 53 BESIHAK MICH 3:55 U WEISSES FLEISCH 4:34 05 SEHNSUCHT 4:25

EXTRA FEftT«aCS: 698CERT WiTB SER1SAN SUBTITLES I MULTICAMER# MODE [6 AHßLES]: j

m m m iü m m sä 0? WILDER WEIN 5:58 03 KUWIER 4:49 ÖS ßEISUIE »ICH IM n BB RiECSSf Stt S8T 824 « BU HAST 434 !? ENGEL 6:33 13 8MIMSTEIN 5:43 14 TIER 3 :« 18 LMSHZEfT 5:15 1EW01IIWROASBETT

nm nm m

S3ÜSÜ S PGM STERE6 5.1 S8t)WD

i m m m mw sübthles: ENGLISH FffiNCH spasssh

FAHCßKJEST INCL BSNÜS-TRÄCK

m m

M o to r

_______ :

nieanamorficzny) i dzwiek Dolby 5.1. Trzy numery (Tier, Du hast i Rammstein) mozemy sledzic w wersji multiangle’owej. Dol^czono do tego jeszcze trwaj^cy niespelna kwadrans wywiad z muzykami (angielskie napisy), przeplatany migawkami z teledysköw. Mlodszy o cztery lata Lichtspielhaus to przede wszystkim zbiör dwunastu teledy­ sköw z genialn^ animacj^ maszeruj^eych mröwek w Links 2-3-4 na czele. Jako ze 0 klipach piszemy osobno, dodam tylko, iz zestaw wzbogacono o krötkie reportaze z planu zdjeciowego (na warsztat wzieto kr^cenie teledysköw Du hast, Du riechst so gut ‘98, Sonne, Links2-3-4 oraz ^h will). Zadnych rewelacji, ale fajnie zobaczyc „mröwcz^” prace nad wspomnianym wczesniej Links 2-3-4. Pokazn^ czesc materialu (z 210 minut wypelniaj^cych to wydawnictwo) zajmuja fragmenty koncertow z lat 1996-2001. Opröcz znanego juz z Live aus Berlin utworu Sehnsucht na pewno zwracaj^ uwage migawka z Rock am Ring z 1998 roku (kapitalne wykonania Heirate mich i Du hast) 1 zarejestrowane trzy lata pözniej wberlinskim Velodromie Ich will i Links 2-3-4. Doskonale widac tu, jak Rammstein na przestrzeni zaledwie trzech lat dojrzal muzycznie i przede wszyst­ kim wizualnie-koncertowo. Niedosyt moze jednak wywolywac dzwiek (zwykle Stereo), a zwlaszcza obraz: przewaza 4:3. Z calej tej tröjki najlepiej prezentuje sie Völ­ kerball. Tym bardziej, ze wydany byl w kilku wersjach: wpostaci standardowego DVD i CD, z dodatkowym DVD i w edycji czterodyskowej (plus i90-stronicowaksi^zka ze zdjeciami). W najwiekszym skröcie mamy tu caly zapis koncertu z Francji (czas: okres promocji Reise, Reise, miejsce: amfiteatr w Nimes). Go tu duzo möwic: to Rammstein w najlepszej koncertowej postaci. Ponad dwadziescia utworöw, glöwnie z Reise, Reise, ale nie brak tez swoistego best of..., z Ich will, Du hast i chocby tytulo-

///...Lichtspiel­ haus toprzede wszystkim zbiör dwunastu teledy­ sköw zgenialnq animacjq maszemjqcych mröwek w Links 2-3-4 na czele. ///

wym numerem z drugiej plyty. | PrzyAmerice mamy Ä wybuch konH fetti. Przy j | Mein Teil przebrany zakucharza f Lindemann robiwwielkim garnku zupe z Christiana Lorenza. W tym samym numerze dochodzi jeszcze mikrofon w ksztalcie noza. Z kolei we fragmencie zarejestrowanym w Rosji, w Moskau naturalnie, pojawiaj^ sie dose oszczednie ubrane dziewczyny spiewaj^ce rosyjsk^ czesc tekstu. Cos jeszcze? Strzelanie ogniem z luku, odpalanie petard i miotanie ognistych kul w publicznosc to juz oczywiscie rammsteinowy Standard. Na dodatkowym dysku (wersja mniej standardowa) mamy dwa filmy: Anakonda im Netz (dokument ilustruj^cy trase) i zrealizowan^ przez Paula Andersa rzecz typuMaking Of... Tu dotycz^cy nagrywania Reise, Reise. Z tego filmu mo­ zemy sie na przyklad dowiedziec, ze plyta miala sie pocz^tkowo nazywac Sonntag bei Omi... Pod wizualn^ dyskografie Rammsteina mozna podci^gn^c Made In Germany 1995-2011. Ale jedynie wypasion^ Super Deluxe Edition. Na trzech plytach DVD zgromadzono tu zestaw 23 teledysköw ze­ spolu plus krötkie Making Of... do kazdego z nich. Zeby zobaczyc kulisy powstania klipu Pussy trzeba wydac, drobnostka, dziewiec stow... GRZESIEK KSZCZOTEK

m m


/// m m m sm u

I N

G

E

®

M

A

M

Y

MADE IN GERMANY

1995-2011 Universal (2011) *

*

*

*

Wiemi tan 1nie zadowola sic wszakze podstawowqjed ■ nophtown wcrsja Made In (knminy,do wyboru maji}wi^e jeszeze dwic. Special Edition zawiera dodatkowq phtg C’D ^ zremiksami. C]zy to atrakcyjna propozycja --to oczywiscie rzecz gustu. Szacunok wzbudza lista rem iksujqcych najwiekszychhitöwnie laith Xo More, Johan Edlund z Tiamat, Meshuggah, Devin ' • " v1 ■1 jest zaskakujgcyani kontrowerTownscndto muzyczncinstytucie, a nie anonimowi dla syjny.SporyzwyMewywolujew takich sytuacjach dobör materialu vockowcj public/nosci didzeje. Z drugicj strony sq to tak czy inaczej remiksy - czyli najc/^scioj oryginalne partie A - kazdy znajdzie cos dla siebie, ale wokalne ze zmienionym podkladem. Z klasa zrobil to i kazdemu czcgos zabraknic. Fakty Iiiiibach ■•wjego ()lmcdich pojawia sig dodatkowo wokazas satakie: na nowozmasterowalistka i calosc brzmi piyknie. I’ajnie, electro-gotycko 1kuts ne utwory, wybrane ze w szystkich albumow, ustawiono potraktowal I laifisch. Ale niektöre wersje to liouse’ovve w kolejnosci losowoj (szkoda), ale raczej nie brakuje nudy!, Feuer Fri! JunkieXI. czy lJules2-3-4 Westbama). tu zadnych otvywistvch pozycji (dobrze). Xajbardziej

zesc albumow na koncie, I ^^^*niepewnaprzyszlosc~ pomysl podsumowania ■ ^B dorobku zestawem

* Engel; Links 2-3-4; Keine Lust; Mein Teil; Du hast; Du riechst so gut; Ich Will; Mein Herz brennt; Mutter; Pussy; Rosenrot; Haifisch; Amerika; Sonne; Ohne Dich; Mein Land ■ Sklad: Christoph Schneider - dr; Christian Lorenz - k; Till Lindemann - voc; Paul Landers - g; Richard Z. Kruspe-Bernstein - g; Oliver Riedel - b ■ Produkcja: jacob Hellner i Rammstein

42

TERAZ ROCK K O LEK C IA 3 (17) 2 0 1 2

przcbojowe okazalv si^ albumy Mi/ttir (azpige piosenek) Reise , Reise (eztery;, najmniej - 1h r z d e id i R o s e n ro t ;pojedncj;. Ttv, cbyba skisznie - chociaz brak M a n n g eg e n M a n n to moim zdaniem blqd. Przyneti] dla wicmych fanöwjest premierowy utvvör M e in L a n d - skoczny, ale nicortodoksyjnytaka Rammsteinowa rooenasrednia...

A do tego nie 8*4to nagrania premierowe, ale znane j uz ze stron B singli... W tej sytuaeji najlcpicj wysuplac wiec kas^ na Super l)c h tx c Edition, gdzie dodatkowo niamy 3 1) VD z kompletom teledysköw i filmiköw M a k in g O f. Warto - nie wszvstko przeciez znajdzieim na YouTube...

JORDAN BABULA


/ / / m m m s iE m

a fali popularnosci albumu Mutter Rammstein zostal zaproszony do udzialu w filmie xXx Roba Cohena z Vinem Dieselem, Samuelem L. Jacksonem i Asi^ Argento w rolach glöwnych. Otwieraj^ca go scena poscigu rozgrywa sie na ulicach czeskiej Pragi, lecz juz po ehwili przenosimy sie do wnetrza, na koncert naszych ulubiencöw. Przyglosnej muzyce hitowego Feuerfrei! zostajemy wprowadzeni wintryge agentöw rz^dowych. Akcja zawi^zuje sie szybko, juz wpierwszej minucie filmu pada trup... Rammstein graj^cy w swi^tyni przeksztalconej naklub robi swoje, czyli raczy publicznosc wspanialym widowiskiem z poteznymi efektami pirotechnicznymi. Fani szalej% a przez tlum przedzieraj^ sie scigaj^cy i scigani filmowi bohaterowie. Do tej dose stereotypowej pocz^tkowej sekwenejirezyserpotrzebowal zdecydowanie wybuchowej kapeli, Rammstein nadawal sie wi?c idealnie, a o slusznym wyborze zdecydowal berlinski wystep zespolu sprzed lat, ktörego swiadkiem byl sam Cohen. Z kolei Lindemann na premierze filmu cieszyl sie, ze röwniez odtwörca glöwnej roli, Vin Diesel, jest fanem Rammstein i pomögl grupie w otrzymaniu angazu. Utwor Feuerfrei! wydany na singlu - wspartym nawet teledyskiem zmontowanym z filmowych kadröw - z powodzeniem promowal sciezke dzwiekow^xXx, na trafilynumery takich kapel, jak Queens Of The Stone Age, Hatebreed czy Drowning Pool. I na tym skonczyla sie historia drugoplanowej roli filmowej pierwszoligowego zespolu. Nie dziwnego, skoro zespöl ten mial juz wlasn^ kariere o hollywoodzkim rozmachu.

N

LUKASZ WEWIÖR

emigrant edynym muzykiem Rammstein, ktöry wpelni zrealizopartie perkusji zarejestrowano w dunskim Puk Studio, wal sie solowo, jest Richard Kruspe. W 2007 roku ukaa niektöre partie wokalne w domowym, blizzal sie album zalozonego dwa lata wczesniej projektu niaczym Engine 55 Nowym Jorku. Emigrate. W skladzie poza spiewaj^cym i graj^cym na W sierpniu 2007 roku ukazala sie plyta Emi­ gitarze liderem znalezli sie basista Arnaud Giroux (Francuz, grate (Motor), przypominaj^calzejsze oblicze ktöry podobnie jak Richard wyemigrowal do Nowego Jorku), Rammsteina. Muzyk staral sie °d poröwnan Henka Johansson (perkusista znany z Clawfinger, ktörego z macierzyst^ grup^ dystansowac: Owszem, Kruspe poznal na trasie z t^ grup^; zast^pil go potem Joe pierwsze dwie czy trzypiosenkipokazujq,, skqd sie Letz). Pomagali tez Sascha Moser, specjalista od komputewywodze, gdzie sq moje korzenie,jednak pözniej rowego nagrywania dzwieku, oraz gitarzysta Olsen Involtini. wszystko zaczyna brzmiec inaczej - möwil wwywiaMiedzynarodowy sklad pracowal w miedzynarodowych dzie dla „Teraz Rocka”. Z mojego punktu widzenia okolicznosciach. Zespöl rozpocz^l pröby w Berlinie, tarn to inna muzyka. Juz chocbyfcikt, ze spiewamja, w dotez nagrywal w nalez^cym do lidera studiu Engine 55. Tylko datkuspiewampo angielsku, robiröznice. Oczywiscie uwielbiam brzmieniegitar. Topodstawa mojego stylu. Niezabraklo ich naplycie. Z drugiej stronypasjonuje mnie tworzeniepiosenek. Nie nalezy do kolesi w rodzaju Steve’a Vai, ktörzy komponujq wylqcznie z myslq 0gi­ tarze. To mnie nie interesuje. Chcialem zrobic plytq skoncentrowanq napiosenkach. Dzialalnosc Emigrate zamarla po powrocie Rammstein, ale Richard nie porzucil zupelnie swojego projektu. Zamierzam zrobic kolejnqplyte Emigrate, na stoprocent möwil nam w 2010 roku. W roku ubieglym roku pojawily sie informaeje o rozpoczeciu prac nad nowym materialem, teraz s^juz podobno gotowe wersje demo piosenek, a druga plyta powinna ukazac sie w roku 2013. Wedlug zapowiedzi bedzie brzmiala mroczniej i bardziej elektronicznie.

J

BARTEK KOZICZYNSKI

TERAZ ROCK

KOLEKCIA 3 (17) 2 0 1 2

43


/// r a m m s t e in : p o ls k ie k o n c e r t y

z pochodniq w dtoniach /// RAMMSTEIN TO BEZ WATPIENIA JEDEN Z NAJBARDZIEJ WIDOWISKOWYCH ZESPOtÖW NA ROCKOWEJ SCENIE. POLSKA PUBLICZNOSC MIAtA SZCZ^SCIE PRZEKONAC Sl| 0 TYM WIELOKROTNIE. /// ammstein po raz pierwszy wyst^pil w Polsce 29 listopada hast przelatywaly nad glowami fanöw. Wtedy tez wspomniany 1995 roku, jako malo jeszcze znany zespöl promuj^cy Flake odbyl swöj rejs pontonem na rekach zgromadzonych. swöj plytowy debiut Herzeleid. W warszawskiej Stodole Publicznosc mogla sie tez przekonac, jak typowo niemieckim supportowal bardzo popularn^ wtedy grape Clawfinger. I chocpoczuciem humoru dysponuje ta ekipa, gdy wpewnym momenjuz wtedy pokazal, ze potrafi stosowac efekty pirotechniczne cie wokalista dopadl klawiszowca, by odbyc z nim pozorowany jak nikt inny (miotacze ognia, snopy iskier...), pewnie nikomu stosunek (zakonczonyobfitymwytryskiemze sztucznego nie przyszlo do glowy, ze za pare lat role sie odwröc^. Repertuar penisa). Pöltoragodzinny koncert zakonczyla wersj a Stripped mial jeszcze skromny, odegral po prostu Herzeleid, rozpoczyDepeche Mode. Od tamtego momentu nikt juz chyba nie mial naj^c od Rammstein, koncz^c na Du riechstsogut. Nie zabraklo w^tpliwosci, ze Rammsteinjest w naszym kraju gwiazd^ absowi^c stalego elementu pözniej szych koncertöw, Asche zu Asche. lutnie pierwszej wielkosci. Muzycy wybiegli tez w przyszlosc, wykonuj^c utwor tytulowy Nastepn^ wizyte grupy w Polsce zaplanowano na 1 grudnia z drugiej plyty, ktöra miala sie dopiero ukazac. 2004 roku. I choc muzycy dotarli wöwczas do naszego kraju, Rok 1997 to ponowna wizyta Rammstein w Polsce. Tym okazalo sie, ze ich sprzet nie mial tyle szczescia i utkn^l na grarazem zespöl pojawil sie wkatowickim Spodku, gdzie byljednq. nicy. Nie bylo wyj scia, koncert trzeba bylo przelozyc. Ostateczz atrakcji festiwalu Odjazdy. Wyst^pil pomiedzy Edytg. Bartonie odbyl sie 21 lutego 2005 roku. Piosenki z albumu Reise, Reise siewicz a Chumbawamb^. Koncert nie byl dlugi, ale obfitowal okazaly sie wdziecznym pretekstem, by wzbogacic widowisko w utwory, ktöre od tej ehwili mialy stac sie zelaznymi punktami o kolejne, nowe elementy. Temat piosenki Mein Teil sprawil, ze repertuaru berlinczyköw, jak Du hast czy Engel. Co wiecej,jak sie na scenie pojawil sie wielki kociol, wktörym Till z pomoc^ miomialo okazac, Spodek stal sie na wiele lat miejscem wystepöw tacza ognia pröbowal ugotowac Flake’a. Klawiszowiec popisal Tilla Lindemanna ijego kolegöw. Choc na ich powröt trzeba sie z kolei pomyslowosci^ podezas utworu Amerika - odegral bylo poczekac. W nastepnym okresie wpadali do nas tylko go, jezdz^c po scenie na segwayu (na publicznosc posypalo wpodgrupach (Paul Landers i Christoph Schneider w 1999 sie wöwczas konfetti w barwach amerykanskiego sztandaru). roku oraz Schneider i Lindemann na pocz^tku 2001 roku, by Duze wrazenie robil industrialny wyströj estrady. Imponowala udzielic kilku wywiadöw i rozkoszowac sie polskimi potrawami, dwupoziomowa konstrukeja z metalu - relacjonowal wyslannik jak szczegölnie lubianybigos). Wreszcie 13 listopada 2001 roku „Teraz Rocka”. Lindemann wkraczalprzez wrotapodperkusjq, polska publicznosc mogla sie przekonac, jak wygl^dawidowiresztaprzemieszczala sie zapomoeq, zmyslnych wind. Ijeszcze sko zespolu w pelnej okazalosci. To wlasnie wtedy Clawfinger jedno: wszyscy techniczni zostali ubrani wjednakowe, krajtwerkowe pojawil sie na scenie w roli rozgrzewki. Jesli poprzednie wizyty uniformy. Ich krzqtanina nabierala dzieki temu klimatufunkcjonoRammsteina mogly robic wrazenie, jego pierwszy wlasny waniajakiejsfuturystycznej instytueji. Warto tez odnotowac, ze koncert wgniatal w ziemie. Wypelniaj^ca szczelnie Spodek tego dnia w roli supportu wyst^pila Apocalyptica, ktöra pojawila publicznosc czula sie niczym przypiekana wjakims industrialsie takze na scenie z Rammsteinem, by wspölnie wykonac na bis no-piekielnym ogniu. Ohne dich. Zaczeli instrumentalnie. Jak relacjonowalem przed laty na Na kolejny koncert zespolu w naszym kraju trzeba bylo lamach „Tylko Rocka”: Najpierw na sceniepojawil sie ubrany poczekac nieco dluzej. Jak sie jednak mialo okazac, nadrobil w biafyfartuch Christian Lorenz, zaschwilepözniej wkroczyli to z nawi^zk^. 27 listopada 2009 rokujeszcze raz przyjechal pozostali instrumentalisci Rammsteina. Po krötkim wstepie muzycy do Katowic, by w Spodku promowac album Liebe istfür alle da. znikneli. Pozbywszysie masek, ktöre skrywaly ich twarze, wyszli na Wyglodniala publicznosc dostala dokladnie to, na co czekala. sceneponownie. Tym razem wpelnym skladzie, z Tillem LindemanWalnelojuz napoczqtku - pisal na lamach „Teraz Rocka” Bartek nem, ktöry zmienil nieco image (naglowie sterczal mu ogromny Koziczynski. Zpierwszym rijfem„Rammleid”. Tuzpo tym,jak na irokez). Zaczeli z ogromnq süq, od„Mein Herz brennt” znajnowszej scene dostali siegitarzysci, wyrqbujqc - doslownie, kilofami - dziure plyty „Mutter”. Tym razem nie moglo byc mowy ojakichkolw czamej scianie. Seenografia byla zresztq,przynajmniej napoczqt­ wiekograniczeniach. Showrozblyslwpelni. Slupyzielonych ku, cokolwiek kopalniana. A Oliver Riedel übral sie tak, ze möglby plomieni, nawi^zuj^ce kolorystycznie do okladki promowanego zasuwaczLyskiem napokladzie Idy. Nie byl tojednak uniform albumu, ogniste wystrzaly, ktöre w efektowny sposöb przy Du obowiqzujqcy. Till Lindemann wystqpil naprzyklad w ezerwonym

44

TERAZ ROCK K O LEK C IA 3 (17) 2 0 1 2

fot: Bartek Koziczynski, Grzesiek Kszczotek

R


/// r a m m s t e in : p o ls k ie k o n c e r t y

rzeznickimplaszczu, sado-piörami u szyi i zaröwkq w bim... Show wzbogacil sie o kilka nowych, jakze efektownych elementöw. Takze tych lubieznych. Tym razem Till postanowil „wyzyc” sie na publicznosci, ktöra wkulminacyjnym momencie utworu Pussy zostala oblana lepi^cq. sie pian^ wytryskuj^cg. z wielkiego penisa-armatki. Zainteresowanie wystepami Rammstein w Polsce osiqgnelo wöwczas ten pulap, ze jeden koncert na trasie byl niewystarczaj^cy. Dlatego ekipa powröcila do naszego kraju kilka miesiecy pözniej. 12 marca 2010 roku zawitala do nowej Hali Arena w Lodzi. Wystawiaj^c dokladnie ten sam i tak samo imponuj^cy spektakl jak kilka mie­ siecy wczesniej. Byly obowiqzkowe miotacze ognia przy ustach Tilla, Richarda i Paula. Strzalz wielkiego metalowego luku (tym razem, za sprawq zmyslnych linek, chwil^polatalnadpublicznosciq, bywkoncu rozbicsiq 0ramp$ oswietleniowq). Byl tez ogien miotany z w$za starej stacji benzynowej. Nie obylo si$ bez inscenizowanej böjkipomi^dzy Lindemannem a Christianem„Flake’em” Lorenzem w „Ich tu dir weh”, ktöra oczywiscie zle skonczyla si$ dla klawiszowca. Trafil do metalowej wanny, oblanywodospadem iskierz banki od mleka. Po chwili Flake wyskoczyl nieco odmieniony, wpolyskujqcymstroju, takjakby sam byl teraz zlozonyziskier. Od tego momentu klawiszowiec zresztqpozostawal w nieustannymruchu. Gdy wröcil za swoje instrumenty, do konca koncertu dreptal w miejscu naplaiformie. Tym razemjednak muzycy, möwi^c delikatnie, przekroczyli granice dobrego smaku. W Wiener Blut nad ich glowami zawisly lalki-niemowleta, ktöre nastepnie z hukiem rozbijaly sie 0 scene. Jesli chodzi o röznice repertuarowe, nast^pila tylko podmianka Liebe istfir alle da na Du riechst so gut. W finalowym Engel, w ktörym tradycyjnie Till rozlozyl swoje plon^ce skrzydla, tym razem partia kobieca nie poplynela z tasmy, lecz zostala zaspiewana przez niewiaste na zywo. Warto dodac, ze podczas tego koncertu Till dziekowal polskiej publicznosci na kolanach... Chociaz trasa promuj^ca ostatni jak dot^d studyjny album zespolu dobiegla konca w maju 2011, Rammsteinjeszcze w tym samym roku dotarl do Polski. 14 i 15 listopada zagral dwukrotnie w Ergo Arenie w Gdansku. I choc pierwszy z tych koncertow wyprzedal sie na pniu, sporo wolnej przestrzeni drugiego dniabylo sygnalem, ze zapotrzebowanie na spektakl Rammsteina zostalo na jakis czas zaspokojone. Do tej pory grupa docierala do nas, by promowac kolejne albumy. Za kazdym razem forsowane byly wiec przede wszystkim piosenki premierowe. Tym razem mialo byc inaczej. Ostatnia trasa

1. Na glowie sterczaf mu ogromny irokez 2. Odjazdy 1997 J. WSpodku. 13 listopada 2001 4. Koleja wizyta grupy w Katowicach, rok 2005 5. Koncert w warszawskiej Stodole, 1995

byla podsumowaniem dotychczasowego dorobku formacji, a wiec takze pod wzgledem wizualnym przegl^dem tego, co pojawilo sie podczas kolejnych spektakli na przestrze­ ni ostatnich szesnastu lat. Choc trzeba odnotowac, ze niemieccy muzycy ubrali to w forme zupelnie nowego, przygotowanego od podstaw widowiska. Pojawili sie na srodku sali, na niewielkiej drugiej scenie. Na te wlasciw^ przeszli dopiero, gdy spod sufitu zjechal, iskrz^c ibuchaj^c dymem, pomost. Jak pisalem na gor^co na lamach „Teraz Roc­ ka”: Gdypomost zhukiem zatrzymal si$ tuz nad glowamifanow, szöstka muzykow zaczqlapo nim swöjprzemarsz w stronyglöwnej sceny. Ollie zpochodniq w dloniach, Flake zesfatygowanq polskqflagq... Byl tezsztandarzlogiem zespolu. Te droge przemierzyli takze w drug^ strone, gdy pod koniec wystepu zaserwowali set na malej scenie. Pierwszy niespodziewaniepojawil si$ tam Richard Z. Kruspe, ktöry zpomocq niewielkiej klawiatury i röznych sampli odegral krötkq solöwty. Wtymsamym czasiepomost znowu si%opuseil, dziqki czemupozostali mogli odbycprzemarsz na malq scen$. Chociaz„prze­ marsz” to nieodpowiednieslowo. Pamitfacie teledysk do „Mein Teil”?Schneider, przebrany za blondynkg,jeszcze raz mögl na srnyczywyprowadzicstado rammsteinowych „psöw”, chloszczqcje cojakis czasbatem. Ot, taka sado-maso zabawa... To wlasnie na ma­ lej scenie wykonali Bück dich, podczas ktörego Till w pewnym momencie wyj^l ze spodni sztucznego penisa i najpierw dobral sie do biednego Flake’a, zas po chwili zacz^l ochoczo „olewac” stoj^cych nieopodal widzöw. Tamtez,wsröd snopöwzielonegoswiatla, : wykonali majestatyczny Ohne dich. Na bis wröcili na duz^ scene, by miedzy innymi obsypac publicznosc konfetti przy Amerika, a takze byjeszcze raz uzyc penisa-armatki^wPussy (nawysokosci zadania stanela tylko drugiego wieezora). Jak widac, Polska zawsze byla szczegölnym miej scem dla muzyköw Rammsteina. Pozostaje miec nadzieje, ze tak pozostanie. MICHAt KIRMUC


/ / / m m m s m u : d y s k o g r a fia

ä jU lU B U S + E lli i

ALBUMY:.......................................................................................................................................................................................

Sehnsucht 537 304-2 (22 sierpnia 1997)

48

Live aus Berlin

M utter

Motor Music 547 590-2 (31 sierpnia 1999)

Motor Music 549 639-2 (2 kwietnia 2001)

Reise, Reise

Rosenrot

Völkerball

Liebe ist für alle da

Universal 986 814-9 (27 wrzesnia 2004)

Universal 987 458-8 (28 pazdziernika 2005)

Universal 06025170506-3 (17 listopada 2006)

Pilgrim Management/Universal 06025 2719511 7(16 pazdziernika 2009)

KOMPILACJE:

BOXY:

Made In Germany 1995-2011

Original Single Kollektion

Liebe ist für alle da

Made In Germany 1995-2011

Universal 0602527864259 (2 grudnia 2011)

Motor Music (19 czerwca 1998) - zestaw szesciu singli: Du riechst so gut; Seemann; Engel; Engel (Fan Edition); Du hast; Das Modell

Universal 2724408 (1 grudnia 2009) - specjalne dwuplytowe wydanie albumu wzbogacone gadzetami erotycznymi

Universal 0602527864259 (1 grudnia 2009) —specjalne dwuplytowe wydanie albumu wzbogacone trzema piytami DVD

TERAZ ROCK

KOLEKCIA 3 (17) 2 0 1 2


/ / / R m m s m u t d y s k o g r a f ia

SINGLE:

Du riechst so gut (Single Version); Wollt ihr das Bett in Flammen sehen? (Album Version); Du riechst so gut (Seal Remix)

Seemann; Der Meister; Rammstein In The House (Timewriter Remix) Motor Music 577 643-2 (8 stycznia 1996)

Motor Music 577 023-2 (25 sierpnia 1995)

Du riechst so gut '98; Du riechst so gut (Rmx By Faith No More); Du riechst so gut (Rmx By Günter Schulz-KMFDM & Hiwatt Marshall); Du riechst so gut (Rmx By Sascha KonietzkoKMFDM); Du riechst so gut (Rmx By Olav Bruhn-Bobo In White Wooden Houses); Du riechst so gut (Rmx By Sascha Moser-Bobo In White Wooden Houses); Du riechst so gut (Rmx By Jacob Hellner/Marc Stagg); Du riechst so gut (Migräne-Rmx By Günter Schulz-KMFDM) + Du riechst so gut '95 (Video)

Stripped; Stripped (Psilonaut Mix By Johan Edlund-Tiamat); Stripped (Heavy Mental Mix By Charlie Clouser); Stripped (Tribute To Düsseldorf Mix By Charlie Clouser); Stripped (FKK Mix By Günter Schulz-KMFDM) + Wollt ihr das Bett in Flammen sehen (Live Arena, Berlin '96) (Video)

Engel; Sehnsucht; Rammstein (Eskimos & Egypt Radio Edit); Rammstein (Eskimos 8. Egypt Instrumental Edit); Rammstein (Original)

Engel (Extended Version);

Motor Music 573 665-2 (1 kwietnia 1997)

Motor Music 571 215-2 (23 maja 1997) - Fan Edition

Sonne; Adios; Sonne (Clawfinger K.O. Remix); Sonne (Clawfinger T.K.O. Remix); Sonne (Instrumental)

Links 2 3 4; Halleluja; Links 2 3 4 (Clawfinger Geradeaus Remix); Links 2 3 4 (WestBam Technolectro Mix); Links 2 3 4 (WestBam Hard Rock Cafe Bonus Mix)

Motor Music 587940-2 (12 lutego 2001)

Feuerräder (Live Demo Version 1994); Wilder Wein (Demo Version 1994); Rammstein (Eskimos 8. Egypt Instrumental Edit)

Du hast (Single Version); Bück dich (Album Version); Du hast (Remix By Jacob Hellner); Du hast (Remix By Clawfinger)

Das Modell; Kokain; Alter Mann (Special Version) + Rammstein Computerspiel für Windows Motor Music 569 029-2 (23 listopada 1997)

Motor Music 571 211-2 (18 lipea 1997)

Ich will (Radio Edit); Ich will (Westbam Mix); Ich will (Paul Van Dyk Mix) Motor Music 512 006-5 (10 wrzesnia 2001)

Ich will (Album Version); Ich will (Live); Ich will (Westbam Mix); Ich will (Paul Van Dyk Mix); Pet Sematary + Ich will (Live Video) Motor Music 563 271-2 (10 wrzesnia 2001)

Motor Music 587 095-2 (14 maja 2001)

Motor Music 044 141-2 (27 lipea 1998) ■

Motor Music 044 033-2 (17 kwietnia 1998)

M utter (Radio Edit); Mutter (Vocoder Mix); 5/4; Mutter (Sono's Inkubator Mix) Motor Music 570 662-2 (25 marca 2002)

Feuer frei!; M utter (Radio Edit); Kokain + Feuer frei! (Video); Interview (On The Set Of Sonne) (Video) Motor Music 019 480-2 (14 pazdziemika 2002)

Feuer frei! (Rammstein Vs. Junkie XL Remix); Mutter; Feuer frei! (Rammstein Remix '95) + Interview (On The Set Of Ich will) (video); Photo Gallery (Multimedia)

Mein Teil; Mein Teil (You Are WhatYou Eat Edit); Mein Teil (The Return To New York Buffet Mix); Mein Teil (There Are No Guitars On This Mix)

Motor Music 019481-2 (14 pazdziemika 2002)

Universal 986 752-1 (26 iipca 2004)

Amerika; Amerika (English Version); Amerika (Digital Hardcore Mix); Amerika (Western-Remix); Amerika (Andy Panthen & M at Diaz's Clubmix); Amerika (Electro Ghetto Remix); Amerika (Jam & Spoon So Kann's Gehen Mix); Mein Herz Brennt Orchesterlied V Universal 9868145 (6 wrzesnia 2004)

Ohne dich (Album

Edit); Ohne dich (Mina Harker's Version Remix By Laibach); Ohne dich (Sacred Mix); Ohne dich (Schiller Mix); Ohne dich (Under Byen Remix); Ohne dich (Beta Version) Universal 06024 9869062 8 (22 listopada 2004)

Keine Lust; Keine Lust (Remix No. 1); Keine Lust (The Psychosonic Remix); Keine Lust (Bozz Remix); Keine Lust (Jazz Remix); Keine Lust (Black Strobe Remix); Keine Lust (Curve Remix); Keine Lust (Ich zähl die Fliegen Remix)

Benzin; Benzin (Combustion Remix By Meshuggah); Benzin (Smallstars Remix By Ad Rock); Benzin (Kerosinii Remix By Apocalyptica)

Rosenrot (Single Edit); Rosenrot (The Tweaker Remix); Rosenrot (Northern Lite Remix); Rosenrot (3am At Cosey Remix) Universal 9875716 (16 grudnia 2005)

Universal 9874302 (7 pazdziemika 2005)

Mann gegen Mann; Mann gegen Mann (Populär Music Mix By Vince Clarke); Mann gegen Mann (Musensohn Remix By Sven Helbig) + Ich will (Live Video At Festival De Nimes) Universal 06024 9877550-9 (3 marca 2006)

Universal 06024 986 992-3 2 (28 lutego 2005)

iM M i W Pussy (Radio Edit); Rammlied Pilgrim Management/Universal 2718736 (18 wrzesnia 2009)

Ich tu dir weh

(Radio Edit); Pussy (Lick It Remix By Scooter); Rammlied (Rammin' The Steins Remix By Devin Townsend); Ich tu dir weh (Smallboy Remix By Jochen Schmalbach) Pilgrim Management/Universal 06025 2731277 4 (29 stycznia 2010)

m

Haifisch; Haifisch (Haiswing

Waidmanns Heil; Liebe ist

Remix By Olsen Involtini); Haifisch (Remix By Hurts); Haifisch (Remix By Schwefelgelb)

für alle da

Pilgrim Management/Universal 06025 27367590(28 maja 2010)

Spinefarm SPINE768392 (16 kwietnia 2011)

Mein Land; Vergiss uns nicht; My Country; Mein Land (Mogwai Mix) Vertigo Berlin/Universal 0602527864488 (14 listopada 2011)

Asche zu Asche (Album Version); Spiel mit mir (Live Version); Laichzeit (Live Version); Wollt ihr das Bett in Flammen sehen? (Live Version); Engel (Live Version); Asche zu Asche (Live Version) Motor Music 587 965-2 (11 kwietnia 2001) - singel wydany w Äustralii

TERAZ ROCK K O LEK C IA 3 (17) 2 01 2

49


/// r a m m s t e in : s h o w

ogniowe strzelby skry sypi^ce sie z butöw, miotacze ognia, kule plomieni wystrzeliwane w kierunku publiczno­ sci, race, plon^ce statywy mikrofonöw, plon^cy plaszcz Tilla Lindemanna, petardy odpalane ze stroju Christiana „Flake’a” Lorenza to tylko kilka przykladöw pirotechnicznych gagöw, ktöre przez

I

7. Na r^kach fanow 2. Zdarzato nam si? poparzyc 3. Rammstein w swoim zywiole 4. Jedna scena to dla nich za malo

lata stosowala grupa. Na pierwszy rzut oka takie zabawy z ogniem mog^wygl^dac niebezpiecznie, ale wszystko jest pod kontrol^. Gdyby cos mialo si$ stac czlonkom zespolu, wporzqdku, ale nigdy nie ryzykowalibysmy zdrowiemfanow - zapewnia Richard Kruspe. Zdarzalo nam si$poparzyc, ale nigdy nie wydarzylo siq nicpowaznego. Jedyny, grozny wypadek z uzyciem ognia mial miej sce w pocz^tkach dzialalnosci formacji - 27 wrzesnia 1996 podczas koncertu w Berlinie plon^cy element dekoracji spadl na scene» Ogniowe grepsy czasem osadzone s^ w kontekscie danego utworu. W traktuj^cym o kanibalizmie Mein Teil Till w stroju kucharza wtacza na scene wielki kociol, w ktörym z pomoc^ miotacza „gotuj e” Flake’a. W Benzin kaskader przebrany za fana wskakuje na scene, a ze wokalista stoi obok dystrybutora paliwa, w Sekunde zamienia intruza w zyw^. pochodnie. Wszystko przy aplauzie fanow. Granice przyzwoitosci w szalenstwach z ogniem Rammstein przekroczyl w inny sposöb. Till: Zaaranzowalismy scen$, w ktorej moja noga zaczqlaplonqc. Flakeprzybiegl zgasnicq, ale byl w niej latwopalnyproszek. Caly stanqlem w ogniu, muzykaprzestala grac, swiatla si$ zapalily. Tarzalem siqpo scenie, azprzybiegli techniczni zprawdziwymigasnicami. Zrobilismy tak ze 20 razy, ale musielismyprzestac, bofani bylizniesmaczeni, wyrazali swoje niezadowolenie w intemecie. Niespelnionym marzeniem grupyjest pol^czenie ognia z wod^. Bardzo tegopragnglismy - zapewnial Richard. Ale doszlismy do wniosku, zewodajestzbyt ryzykowna. Zbyt duze ryzykoporazeniaprqdem. Przed ogniem zawsze mozna uciec wprzeciwnym kierunku, z wodq,jesli cospöjdzie nie tak, nie masz szans. Show sceniczny Rammstein rozrasta sie z trasy na trase* Stalym elementem koncertow zespolu jest ponton, w ktörym Flake (a czasem basista Oliver Riedel) „plywa” po glowach fanow. Ponadto Flake czasem jezdzi segwayem, czasem spaceruje po biezni. Szokuj^ca swego czasubyla symulacja analnego stosunku w Bück dich. Ofiar^ padal znowu nieszczesny Flake, ktörego Till przyprowadzal na smyczy na srodek sceny i za pomoc^ sztucznego penisa wyci^gnietego ze spodni polewal wod^. W 1999 roku po koncercie w Massachusetts obaj zostali aresztowani pod zarzutem obscenicznego zachowania. Takich kontrowersji nie wzbudzila oprawa Pussy, gdy Till dosiadal wielkiej armaty o fallicznym ksztalcie i pole­ wal z niej fanow pian^. Grupa lubi wejsciawmocnym stylu. Natrasie promuj^cej Mutter muzycy po kolei „wypadali” z macicy umieszczonej nad scen^. Promuj^c Liebe ist für alle da „wykuwali” sobie przejscie przez sciane za scen^. Ostatnia trasa, promuj^ca skladanke Made In Germany, to przemarsz z pochodniami i flagami (da­ nego kraju i Rammstein) nad glowami publicznosci przez podwieszany most l^cz^cy duz^ scene z mal% Tak, od pewnego czasu jedna scena dla sekstetu to za malo... ROBERT FILIPOWSKI

50

TERAZ ROCK K O LEK C JA 3 (17) 2 0 1 2

fot: Universal, Grzesiek Kszczotek

///TRUDNO SOBIE WYOBRAZIC KONCERT RAMMSTEIN BEZ OGNIA. PtOMIENIE SA NIEODtACZNYM ELEMENTEM SPEKTAKLU NIEMIECKIEJ GRUPY OD SAMEGO POCZATKU, ALE TO NIE JEDYNA ATRAKCJA, JAKA CZEKA FANÖW PODCZAS OGU\DANIA JEj NA ZYWO. ///


/ / / u m m s m u : show

TERAZ ROCK K O LEK C IA 3 (17) 2 01 2

51

Teraz rock kolekcja  

Teraz rock kolekcja

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you