Politiebericht juni 2014

Page 11

Column

Jaap Timmer

Help! Politie! In 2012 geven twee agenten in uniform een jongeman een boete voor wildplassen. Een vriend van hem fotografeerde het politieoptreden. Een agent in burger grijpt deze vriend met de camera bij zijn keel en dwingt hem zo om de foto’s te wissen. Drie andere agenten kijken toe. Weer een andere jongeman roept de agenten toe: “Jullie zijn een stelletje idioten met een God-complex”. Hij wordt aangehouden wegens belediging en krijgt een strafbeschikking van €450. De kantonrechter verlaagt het bedrag naar €200. Het gerechtshof spreekt de jongeman vrij van belediging van de agent die zijn vriend onrechtmatig vastgreep, maar houdt vast aan de strafbare belediging van de andere agenten.

In het Nederlands Juristenblad (NJB) en in NRC Handelsblad heeft deze casus al geleid tot discussie, vooral over al dan niet strafbaarheid van welk handelen van wie. Minstens zo belangrijk lijkt mij de vraag naar rechten, plichten, verwachtingen en bevoegdheden van burgers en agenten. De voormalige regiopolitie Haaglanden behandelde de klacht van de veroordeelde verdachte over het politieoptreden. De korpsleiding oordeelde dat de vriend van de verdachte de politie niet hinderde door foto’s te maken van het politieoptreden en dat de agent in burger niet bevoegd was om de verdachte te vorderen de foto’s te wissen, laat staan om hem met geweld daartoe te dwingen. Er keken drie andere agenten toe bij dit optreden. Hadden zij iets moeten doen tegen het geweldgebruik van hun collega? Het gerechtshof vindt van niet, maar oordeelt wel dat het politiegeweld onrechtmatig was. Binnenkort buigt de Hoge Raad zich over deze zaak. Het toegepaste politiegeweld bestond uit het bij de keel grijpen van de verdachte. Dat wordt agenten niet aangeleerd. De betrokkene had er ook (blijvend) letsel aan kunnen overhouden. Dat gaf de collega-agenten wellicht de bevoegdheid om in te grijpen. Het is begrijpelijk dat je dat niet lichtvaardig doet richting collega’s. Hadden de andere agenten hun collega kunnen behoeden voor deze vergissing, bijvoorbeeld door eerder tactisch de situatie over te nemen? Was er een wettelijke plicht voor de collega-agenten om in te grijpen? Het politierecht is hierin niet zwart-wit. De politietaak leidt tot bevoegdheden en niet perse tot wettelijke verplichtingen, maar mogelijk wel tot morele of maatschappelijke ver-

Dr. J.S Timmer is universitair hoofddocent Maatschappelijke Veiligheid aan de Vrije Universiteit te Amsterdam (j.s.timmer@vu.nl) Foto: Aldo Allessie plichtingen. De politieorganisatie en het politieoptreden winnen aan legitimiteit als dergelijke casussen worden gebruikt ter verbetering van het zelfcorrigerend en zelfsturend vermogen van de politie en ook ten behoeve van discussie, opleiding en training.

Politiebericht juni 2014

11