Issuu on Google+

¸ôïò 12ï - Ôå ÷ïò 64o Éï ëéïò - Á ãïõóôïò 2011


Ðåñéå÷üìåíá 89 ÷ñüíéá áðü ôç ÌéêñáóéáôéêÞ êáôáóôñïöÞ. Ï áåñïðüñïò Íéêüëáïò Ã. ÄÝáò, ìÝóá áðü ôï Ýñãï ôïõ «ÌåóïõñÜíçìá & óõíôñßìéá», åðéìÝëåéá ÃéÜííçò Ä. ÊáíáôÜò ..........................................................3 ÊÜðïôå óôïí Ðïë(ãõñï ..............................................................................................9 Êáëïêáßñé ôïõ ´24 óôïí Ðïë(ãõñï, åðéìÝëåéá ÃéÜííçò Ä. ÊáíáôÜò ....................12 Óôç ìíÞìç ôçò ðïéÞôñéáò Ìáñßáò Éùáêåßì ÐáðáúùÜííïõ, Ìáñßá ÌðïõëÜêç-Ëõðçñßäç ....................................................................................16 Ç óåëßäá ôçò ðïßçóçò (ëüãéá ôçò øõ÷Þò óôï öùò) .................................................18 Óôïí Ðïë(ãõñï ôçò ÔÝ÷íçò êáé ôïõ Ðïëéôéóìï( ....................................................21 ÔñéåôÝò Ìíçìüóõíï ôçò Ìáñßáò ÔóåñâåëÞ, ìïíá÷üò ÓõíÝóéïò ............................25 Ôï ÊïôóéÜíåéï óõãêñüôçìá. Ìéá ó(íôïìç ðåñéãñáöÞ ôùí Áñ÷éôåêôïíéêþí êáé Ëáïãñáöéêþí óôïé÷åßùí ôïõ, ÁèáíÜóéïò ÔóáìïõñôæÞò .................................26 ÓôÝñãéïò Áããåëßäçò. Ï åðéóôÞìïíáò, ï áãùíéóôÞò, ï Üíèñùðïò, Êùí/íïò Éáôñï' ..........................................................................................................32 «Íá âÜíïõìé» (Ðáé÷íßäéá ôïõ äñüìïõ & ôïõ ëüãïõ), ÃéÜííçò Ôóßêïõëáò ..........35 Ôá íÝá ôïõ Ïìßëïõ ....................................................................................................39 Ïé ÷ïñçãïß ôïõ ðåñéïäéêï( ìáò ................................................................................42

Äéìçíéáßá Ýêäïóç Ëáïãñáöéêï Ïìßëïõ Ðïëõãñïõ ÄéáíÝìåôáé äùñåÜí ÓõíäñïìÝò ðñïáéñåôéêÝò ÅðéóôïëÝò ÅðéôáãÝò - ÅìâÜóìáôá: Ëáïãñáöéêüò ¼ìéëïò Ðïëõãñïõ «ãéá ôï ðåñéïäéêü ÐÏËÕÃÕÑÏÓ» Ô.Ê.: 631 00 Ðïëãõñïò Åîþöõëëï: Ïéêßá Óô. Êüôóéáíïõ, äõôéêÞ üøç. Ïðéóèüöõëëï: Ì. Äï÷åéáñßïõ 35×75, Ýñãï Äçì. ÂëÜ÷ïõ. Êùäéêüò: 6084 Õðåèõíïò ëçòÅðéìÝëåéá êåéìÝíùí: ÃéÜííçò Ä. ÊáíáôÜò ÖéëïëïãéêÞ åðéìÝëåéá: ÁèáíÜóéïò ×ñéóôéáíüò, Öéëüëïãïò ÉäéïêôÞôçò: Ëáïãñáöéêüò ¼ìéëïò Ðïëõãñïõ Åêäüôçò: ÃéÜííçò Ä. ÊáíáôÜò Ôçë.: 6945-822836 Öáî: 23710 21075 & 23713 50783 e-mail: ikanatas@yahoo.gr

www.stivachtaris-realestate.gr

2

Êñßíåôáé ÷ñÞóéìï íá ãíùñßæïõí ïé åíäéáöåñüìåíïé ôá åîÞò: - Êáëü èá åßíáé ôá êåßìåíá íá ìçí õðåñâáßíïõí ôéò 3-4 óåëßäåò ôïõ ðåñéïäéêï. - Óôá êåßìåíá ðïõ áðïóôÝëëïíôáé ãéá äçìïóßåõóç ðñÝðåé áðáñáéôÞôùò íá áíáãñÜöåôáé ç éäéüôçôá ôïõ óõíôÜêôç. Ï ôåëåõôáßïò, åöüóïí õðïãñÜöåé, Ý÷åé ôçí åõèíç ôùí áðüøåþí ôïõ. - Êåßìåíá, åßôå äçìïóéåïíôáé åßôå ü÷é, äåí åðéóôñÝöïíôáé. - Óå ðåñßðôùóç ðïõ ç åñãáóßá åßíáé ãñáììÝíç óå õðïëïãéóôÞ, êáëü åßíáé íá óõíïäååôáé ìå ôï ó÷åôéêü cd, Þ íá áðïóôÝëëåôáé ìå mail óôï ðåñéïäéêü. - Ï ÷ñüíïò äçìïóßåõóçò åíüò êåéìÝíïõ, ðïõ Ý÷åé åãêñéèåß, äåí ðñïóäéïñßæåôáé áðü ôçí çìåñïìçíßá êáôÜèåóÞò ôïõ óôï Ðåñéïäéêü, áëëÜ áðü ôç ÷ñçóéìüôçôÜ ôïõ, ôçí åðéêáéñüôçôÜ ôïõ, ôç äõíáôüôçôá íá åíôá÷èåß óå ìéá åíüôçôá ê.ëð. - (Ôá êåßìåíá ðïõ äå öÝñïõí õðïãñáöÞ Þ øåõäþíõìï åßíáé ãñáììÝíá áðü ôïí åêäüôç ôïõ ðåñéïäéêï).


89 ÷ñüíéá áðü ôç ÌéêñáóéáôéêÞ êáôáóôñïöÞ Ï áåñïðüñïò Íéêüëáïò Ã. ÄÝáò, ìÝóá áðü ôï Ýñãï ôïõ "ÌåóïõñÜíçìá & óõíôñßìéá" åðéìÝëåéá ÃéÜííçò Ä. ÊáíáôÜò (Ç åñãáóßá ðïõ áêïëïõèåß áðïôåëåß ðåñéëçðôéêÞ ðñïäçìïóßåõóç ôïõ õðü Ýêäïóéí âéâëßïõ ôïõ êáèçãçôÞ ÉùÜííç ÓìÜãá, "Ïé ðñïóùðéêüôçôåò ôçò Ïñì#ëéáò - áðü ôïí 19ï óôïí 20ï áéþíá". Ï "Ð" óõíÝâáëå óôï ðüíçìá ìå êÜðïéá âéïãñáöéêÜ óôïé÷åßá êáé óôçí ðåñéëçðôéêÞ áðüäïóç ôùí êåéìÝíùí. Ïëüêëçñï ôï âéâëßï "ÌåóïõñÜíçìá êáé óõíôñßìéá" äçìïóßåõóå óå óõíÝ÷åéåò áðü ôïí ÉáíïõÜñéï ôïõ 2008 ç åöçìåñßäá "Ç /áëêéäéêÞ óÞìåñá". ¼ðùò ìáò åßðå ï ôüôå äéåõèõíôÞò ôçò, ÐÝôñïò ÔóïëÜêçò, ôï âéâëßï Þôáí ôïõ ÓôÝëéïõ ÄÝá êáé åðßóçò ðùò ðñüëáâå åí æùÞ ôïí ãéï ôïõ ÍéêïëÜïõ ÄÝá ìå ôïí ïðïßï åðéêïéíþíçóå êáé Ýëáâå ôçí Üäåéá áíáäçìïóßåõóçò ôïõ âéâëßïõ)1

Ï Íéêüëáïò ÄÝáò ãåííÞèçêå óôçí Ïñì(ëéá ×áëêéäéêÞò ôï 1897. Ãïíåßò ôïõ ï Ãåþñãéïò Îïõæáöåßñçò áðü ôçí Ïñì(ëéá êáé ç Áéêáôåñßíç ÄÝá áðü ôïí Ðïë(ãõñï. Öïßôçóå óôçí ÁóôéêÞ Ó÷ïëÞ ôçò Ïñì(ëéáò êáé ôïõ Ðïëõã(ñïõ (ÓÔ´ôÜîç) êáé áðü ôï 1911 ìÝ÷ñé ôï 1914 óôï ÃõìíÜóéï Ðïëõã(ñïõ, üðïõ õðÞñîå ìåôáî( ôùí åëá÷ßóôùí ìáèçôþí ðïõ áñßóôåõáí. Óôç óõíÝ÷åéá ìåôáêüìéóå óôç Èåóóáëïíßêç, üðïõ ôï 1917 áðïöïßôçóå áðü ôï Äéäáóêáëåßï óõã÷ñüíùò ìå ôç Ó÷ïëÞ Ãåùìåôñþí. Ôï ßäéï Ýôïò êáôåôÜãç ùò åèåëïíôÞò óôï óôñáôü ôçò ÅèíéêÞò ¢ìõíáò. Áêïëï(èçóå óôñáôéùôéêÞ óôáäéïäñïìßá êáé óõììåôåß÷å ó' üëåò ôéò ðåñéðÝôåéåò ôïõ Ýèíïõò óôïí Á´ ðáãêüóìéï ðüëåìï, óôçí ÏõêñáíéêÞ êáé ÌéêñáóéáôéêÞ åêóôñáôåßá. Áðü ôïõò ðñþôïõò áåñïðüñïõò ôçò ÷þñáò ìáò êáôÝãñáøå ìå ôñüðï óõãêëïíéóôéêü, ìÝóá áðü ôéò óåëßäåò ôïõ âñáâåõìÝíïõ âéâëßïõ ôïõ "ÌåóïõñÜíçìá êáé óõíôñßììéá", ÁèÞíá 1976, ôéò åèíéêÝò ðåñéðÝôåéåò ôçò ðåñéüäïõ áõôÞò. Éäéáßôåñá óõãêëïíéóôéêü åßíáé ôï ìÝñïò ðïõ áíáöÝñåôáé óôç ÌéêñáóéáôéêÞ ôñáãùäßá, âáóéóìÝíï óôéò ëåðôïìåñåßò óçìåéþóåéò ôïõ, êáèþò âßùóå üëá ôá ãåãïíüôá áðü ôçí áñ÷Þ ìÝ÷ñé ôï ôÝëïò ôïõò. ºóùò íá åßíáé Ýíá áðü êáë(ôåñá âéâëßá ðïõ Ý÷ïõí ãñáöôåß ó÷åôéêÜ ìå ôçí ÌéêñáóéáôéêÞ åêóôñáôåßá êáé êáôáóôñïöÞ. Óôç óõíÝ÷åéá ðáñïõóéÜæïõìå ðåñéëçðôéêÜ (óå 2 óõíÝ÷åéåò) ôç æùÞ êáé ôç äñÜóç

1. ¼ðùò ìáò åßðå ï ê. ÐÝôñïò ÔóïëÜêçò, ìå ôïí ïðïßï Þñèáìå óå åðáöÞ, ôï âéâëßï"ÌåóïõñÜíçìá êáé óõíôñßìéá" åßíáé äõóå$ñåôï êáé ðÝñáí áõôï$ ðïõ äéáèÝôåé ï ÓôÝëéïò ÄÝáò áíôßôõðÜ ôïõ õðÜñ÷ïõí ìüíï óôç ÄçìïôéêÞ ÂéâëéïèÞêç Ïñì$ëéáò êáé óôï äéáóùèÝí ôìÞìá ôçò âéâëéïèÞêçò ôïõ ÓôÝöáíïõ Êüôóéáíïõ. Ï ÐÝôñïò ÔóïëÜêçò áöüôïõ óôáìÜôçóå íá äçìïóéïãñáöåß óôç ×áëêéäéêÞ êáé íá ãñÜöåé óôçí åöçìåñßäá "Ç ×áëêéäéêÞ ÓÞìåñá", áðü ôéò áñ÷Ýò ðåñßðïõ ôïõ 2010 åðÝóôñåøå óôçí ðñþôç ôïõ äçìïóéïãñáöéêÞ äñáóôçñéüôçôá, ôçí ðïëéôéêÞ ãåëïéïãñáößá. ÓõíåñãÜæåôáé åäþ êáé åíÜìéóç ÷ñüíï ìå ôçí åâäïìáäéáßá åöçìåñßäá "Ôï Ðïíôßêé" êáé áðü ôïí ðåñáóìÝíï Ïêôþâñéï êáé ìå ôçí çìåñÞóéá åöçìåñßäá "ÔÕÐÏÓ ôçò Èåóóáëïíßêçò". ¹äç ï "Ð" åôïéìÜæåé ìéá ðáñïõóßáóçÝêðëçîç ìå ôï åêäïôéêü êáé êáëëéôå÷íéêü Ýñãï ôïõ Ð. ÔóïëÜêç

3


ôïõ, âáóéóìÝíïé óôï õðü Ýêäïóç âéâëßï ôïõ ÃéÜííç ÓìÜãá, "Ïé ðñïóùðéêüôçôåò ôçò Ïñì#ëéáò- áðü ôïí 19ï óôïí 20ï áéþíá".". Ôá áðïóðÜóìáôá ðïõ ðáñåìâÜëëïíôáé, ðñïÝñ÷ïíôáé áðü ôï âéâëßï ôïõ Í. ÄÝá, "ÌåóïõñÜíçìá êáé óõíôñßììéá". Ï Íéêüëáïò ÄÝáò ôçí åðï÷Þ ðïõ öïéôï(óå óôéò ó÷ïëÝò ôçò Èåóóáëïíßêçò Ýãéíå ìÜñôõñáò üëùí ôùí êïóìïúóôïñéêþí ãåãïíüôùí ðïõ óçìÜäåøáí ôçí éóôïñßá êáé ôçí åîÝëéîç ôïõ ¸èíïõò ôá åðüìåíá ÷ñüíéá: Ôïí Á´ Âáëêáíéêü ðüëåìï ìå ôçí ôáõôü÷ñïíç áðåëåõèÝñùóç ôçò Â. ÅëëÜäáò êáé êáôüðéí ôïí Á´ Ðáãêüóìéï ðüëåìï 1914-1918... Ç Èåóóáëïíßêç ôüôå áðïôåëï(óå ôï åðßêåíôñï ôùí åîåëßîåùí êáé üðùò Þôáí öõóéêü, ôá ãåãïíüôá ðïõ Ýëáâáí ÷þñá åîÞøáí ôï ðáôñéùôéêü áßóèçìá ôïõ Ýöçâïõ ôüôå Íßêïõ ÄÝá, ï ïðïßïò êáôáôÜ÷èçêå åèåëïíôÞò óôï óôñáôü ôçò "ÅèíéêÞò ¢ìõíáò" ôïí Áðñßëéï ôïõ '17. "...Ï ðüëåìïò, ðïõ ü áíôßëáëïò ôïõ ìüëéò Ýöôáíå óå ìáò áð' ôç ìáêñéíÞ Åõñþðç êáé ôá ÄáñäáíÝëëéá üðïõ ãéíüôáí, ðëÜêùóå êé åäþ. Ç ôüóï Þóõ÷ç êáé âáñéÜ Óáëïíßêç Ýãéíå áð' ôç ìéá ìÝñá óôçí Üëëç áãíþñéóôç. Ðáíóðåñìßá óùóôÞ áðü óôñáôï'ò êáé öõëÝò, áðü ãëþóóåò êáé äéáëÝêôïõò, áðü ÷ñþìáôá êáé óôïëÝò ôçí Ý÷åé êáôáðíßîåé... Ç æùÞ ìáò Ý÷åé áíáóôáôùèåß. Áâåâáéüôçôá êáé öüâïò óõíÝ÷åé üëïõò. Äéåñùôüìáóôå ìå áãùíßá ôß ìáò åðéöõëÜóóåé ôï á'ñéï. Êé Þ áãùíßá ìåãáëþíåé üóï ðåñíï'í ïé ìÝñåò, ìå ôéò üëï êáé ðéï áíçóõ÷çôéêÝò åéäÞóåéò ðïõ êáôáöôÜíïõí ãéá ôçí êáôÜóôáóç ðïõ åðéêñáôåß óôçí ÁèÞíá. Åêåß, öáßíåôáé ðùò æïõí óå Üëëï êüóìï, Ýîù áð' ôç óçìåñéíÞ ðñáãìáôéêüôçôá. ÂáóéëéÜò êáé ÂåíéæÝëïò âñßóêïíôáé óå Üãñéá äé÷ïóôáóßá. "Íá ìðï'ìå Þ ü÷é óôïí ðüëåìï;"... Óôçí áãùíßá ìáò âÜæåé åðß ôÝëïõò ôÝñìá ï óôñáôüò. Êçñ'óóåé "ÅðáíÜóôáóç", êáôáë'åé ôéò Áñ÷Ýò êáé êáëåß ôïí ÂåíéæÝëï í' áíáëÜâåé ôçí áñ÷çãßá. Ó÷çìáôßæåôáé óå ëßãï ÊõâÝñíçóç "ÅèíéêÞò ¢ìõíáò" êé ç ÅðáíÜóôáóç åðéêñáôåß ó' üëç ôç Ìáêåäïíßá, ôçí ÊñÞôç êáé ôá ÍçóéÜ. Ç ÍÝá ÅëëÜäá äßíåé ôï "ðáñþí", ÷ùñéóìÝíç áð' ôçí ÐáëéÜ. Êáéíï'ñãéïò óôñáôüò äçìéïõñãåßôáé ôþñá ü "Óôñáôüò ÅèíéêÞò ¢ìõíáò" êáé ôï ãíþñéìï ìáò ÷áêß ãåìßæåé óå ëßãï ôçí ðüëç... Óôï Äéäáóêáëåßï êáé óôç Ó÷ïëÞ Ãåùìåôñþí üðïõ ó'ã÷ñïíá öïéôþ óôçí ôåëåõôáßá ôÜîç, üëá ôï'ôá ôá êïóìïúóôïñéêÜ ðïõ âëÝðïõìå êáé ðáñáêïëïõèï'ìå, ãßíïíôáé áíôéêåßìåíï êáé èÝìá êáèçìåñéíþí óõæçôÞóåùí êáé ó÷ïëßùí, ìå åðßêåíôñï ôç èÝóç ðïõ ðñÝðåé êáé åðéâÜëëåôáé íá ðÜñïõìå ó' áõôÜ ìå êáôÜëçîç, íá ÷ùñßóïõìå óôá ä'ï: Ôï'ò "åðáíáóôáôéêï'ò", êé åßìáóôå ïé ðåñéóóüôåñïé, ðïõ öùíÜæïõìå üôé ðñÝðåé íá êáôáôáãï'ìå åèåëïíôÝò ãéá íá äþóïõìå ôï êáëü ðáñÜäåéãìá êáé ãéáôß óôï ôÝëïò - ôÝëïò Ý÷ïõìå óáí Ìáêåäüíåò ðéï ìåãÜëç õðï÷ñÝùóç íá ðïëåìÞóïõìå êáé íá äéþîïõìå ôï Âï'ëãáñï áð' ôá ÷þìáôÜ ìáò... Óå ëßãï, ìå ôç óçìáßá ôïõ Äéäáóêáëåßïõ åðß êåöáëÞò êáé ìå óçìáéïöüñï ôï Ëéóêüâç, ðáñåëá'íïõìå óå ôåôñÜäåò êïñäùôïß - êïñäùôïß êáôÜ ìÞêïò ôïõ ðáñáëéáêï' äñüìïõ... ¸ôóé ï Íßêïò ÄÝáò ìáæß ìå ôïõò óõììáèçôÝò ôïõ 26 óõíïëéêÜ áðü ôïõò 36 ôçò ôÜîçò ôïõ, ðáßñíïõí ôï äñüìï ãéá ôï óôñáôïëïãéêü ãñáöåßï óôïí ðáñáëéáêü äñüìï êáé êáôüðéí ðáñïõóéÜæïíôáé óôï óôñáôüðåäï íåïóõëëÝêôùí ôçí Ôï(ìðá... Ëßãåò ìÝñåò ðñéí ö(ãïõí ãéá ôï ìÝôùðï, ï Íßêïò ÄÝáò êáé ïé óõììáèçôÝò ôïõ ðáñáôçñï(í ìå äÝïò êáé óõíôñéâÞ ôçí ìåãÜëç ðõñêáãéÜ ôçò Èåóóáëïíßêçò ðïõ îÝóðáóå ôïí Á(ãïõóôï ôïõ '17, êáé êáôÜóôñåøå ôï ìåãáë(ôåñï ìÝñïò ôçò ðüëçò. "...ÁíåìïäáñìÝíç, ìáõñïêüêêéíç èÜëáóóá öùôéÜò êáé öëüãáò ôñþåé êáé êáôáðßíåé á÷üñôáãá êáé ðáìöÜãá ôçí ðüëç. Ç âïÞ ôçò öôÜíåé ùò åäþ áðÜíù óôçí Ôï'ìðá êáé ç áíáëáìðÞ öùôßæåé üëá ìå ôï ù÷ñïêüêêéíï öþò ôçò. ÔñÝìïõìå ìåò óôçí ÁõãïõóôéÜôéêç í'÷ôá. Áð' Üêñç ó' Üêñç ç ðüëç åßíáé óôéò öëüãåò. Áíáñéãþ óôç óõìöïñÜ ðïõ îÝóðáóå ôüóï áíáðÜíôå÷á. Ôé äõóôõ÷ßá ôé êáôáóôñïöÞ ðüóá äñÜìáôá 4


ðüóïé ÷áìïß áðüøå. Ç óõíôÝëåéá ôïõ êüóìïõ èÜíáé ôÝôïéá áóöáëþò..." Óôéò 18 Áõãï(óôïõ îåêéíï(í ãéá ôï ìÝôùðï êáé öôÜíïõí óôçí Ýäñá ôçò ìåñáñ÷ßáò ôùí Êñçôþí. Ï Í. ÄÝáò ðáñáìÝíåé ðñïó��ñéíÜ óôï ó(íôáãìá ùò ÷áñôïãñÜöïò, êáé óõíáíôÜ ôïõò õðüëïéðïõò óõíôñüöïõò ôïõ ëßãï áñãüôåñá óôá ÷áñáêþìáôá, êáôáëáìâÜíïíôáò Ýíá Üäåéï áìðñß. Åêåß åðéäßäïíôáé óå ðüëåìï ÷áñáêùìÜôùí, óå Ýíá ôïðßï áíáóêáììÝíï áðü ôéò ïâßäåò, ãåìÜôï ôñ(ðåò áðü ôá ÷áñáêþìáôá ðïõ äçìéïõñãï(í Ýíá ëáâ(ñéíèï óôéò ðëáãéÝò ôïõ âïõíï(. Óå ãñÜììá ðïõ óôÝëíåé ó' Ýíá ößëï ôïõ ðåñéãñÜöåé ãëáöõñÜ ôïí ôñüðï ìå ôïí ïðïßï äéåîáãüôáí ï Á´ ðáãêüóìéïò ðüëåìïò: "...Åßíáé ôüóï áëëéþôéêá üëá åäþ ðÜíù... Ëåò êáé æåéò ó' Üëëïí ðëáíÞôç, ó' Üëëï êüóìï. Êüóìï ôñùãëïäõôþí êáé ôõöëïðüíôéêùí êüóìï õðüãåéï êáé óéùðçëü ðïõ üëïé ìïéÜæïõí ìå óêéáãìÝíïõò ëáãï'ò êáé êñáôï'í ôá áõôéÜ êáé ôá êïñìéÜ ôïõò óõíå÷þò ôåíôùìÝíá êáé óôçôÜ. Ìüíï óôï áìðñß ôïõ çóõ÷Üæåé êáíåßò êáé áöÞíåé ôá íå'ñá ôïõ íá êáôáëáãéÜóïõí... Ôß åßíáé ôï áìðñß; Åßíáé ôï óðéôéêü, ôï íïéêïêõñéü ç áíÜðáõëá êáé ç óùôçñßá..." Ôçí Üíïéîç ôïõ '18, ôï ó(íôáãìá ôïõ ÄÝá áíôéêáèßóôáôáé áðü Üëëï êáé ï ßäéïò åðéëÝãåôáé ãéá ôç Ó÷ïëÞ åöÝäñùí áîéùìáôéêþí, üðïõ ìåôÜ áðü ôñßìçíç åêðáßäåõóç óôçí Ôï(ìðá, ðáßñíåé ôï âáèìü ôïõ Áíèõðïëï÷áãï(. ÌåôÜ ôçí çñùéêÞ ìÜ÷ç ôïõ Óêñá, ï ÄÝáò åðéóôñÝöåé óôç ËÜñéóá, üðïõ âñéóêüôáí ç ìïíÜäá ôïõ ãéá áíáóõãêñüôçóç. Ç ÏõêñáíéêÞ åêóôñáôåßá Êáé åíþ ïé ðáíçãõñéóìïß ãéá ôï íéêçöüñï ôÝëïò ôïõ ðïëÝìïõ äåí åß÷áí êáôáëáãéÜóåé, ï Í. ÄÝáò ðáßñíåé "ö(ëëï ðïñåßáò" ãéá ôç 13ç Ìåñáñ÷ßá ôçò ÊáâÜëáò, ç ïðïßá åðñüêåéôï íá ðÜñåé ìÝñïò óå åêóôñáôåßá åíáíôßïí ôùí ìðïëóåâßêùí ôçò Ñùóßáò. Ç ÅëëÜäá ìå 3 Ìåñáñ÷ßåò èá ðïëåìÞóåé óôï ðëåõñü ôùí ÃÜëëùí êáé ôùí Ñþóùí áíôéöñïíï(íôùí óôéò ìÜ÷åò ðïõ ìáßíïíôáí óôçí Ïõêñáíßá. ¸ôóé ï ÄÝáò, ìåôÜ áðü ðåñéðåôåéþäç ðïñåßá ìÝóá áðü ôçí êáôáóôñáììÝíç Áí. Ìáêåäïíßá, öôÜíåé óôç Ýäñá ôçò Ìåñáñ÷ßáò, óôï ÐñÜâé, êáé ôïðïèåôåßôáé óôï 5/42 Ó(íôáãìá Åõæþíùí óáí áîéùìáôéêüò äéáâéâÜóåùí. Åêåß ãíùñßæåôáé ìå ôïí äéïéêçôÞ ôïõ ÓõíôÜãìáôïò Íéêüëáï ÐëáóôÞñá êáé èá óõíäåèåß ìáæß ôïõ ó' üëç ôçí êáôïðéíÞ ðïñåßá ôçò æùÞò ôïõ. Óôéò 28 Öåâñïõáñßïõ ôïõ '19 åðéâéâÜæïíôáé áðü ôéò ÅëåõèåñÝò, óôï Ñùóéêü ìåôáãùãéêü "ÉìðåñÜôïñ ÁëÝîáíäñïò" êáé îåêéíï(í ãéá ôçí Ïäçóóü. ÓõãêéíçôéêÞ åßíáé ç ðåñéãñáöÞ ôïõ, üôáí ôï ó(íôáãìÜ ôïõò èá ðåñÜóåé ìÝóá áð' ôçí Ðüëç: "...Ìå ôá ÷áñÜìáôá âñéóêüìáóôå üëïé óôï êáôÜóôñùìá. ;éëéÜäåò ìÜôéá åßíáé

5


êáñöùìÝíá óôçí Ðüëç, ìÝóá óå áðüëõôç óéùðÞ. Ôß ìðïñåß íá ðåé ç ãëþóóá, üôáí âñßóêåóáé îáöíéêÜ êÜôù áð' ôçí ÁãéÜ ÓïöéÜ; ¢ëëï èÝáìá ðáñïõóéÜæåôáé ôþñá óôá èáìðùìÝíá ìÜôéá ìáò. Ç ðáñáëßá ïëüêëçñç åßíáé ðÞ÷ôñá áðü ðëÞèç êüóìïõ, ðïõ áðü óôéãìÞ óå óôéãìÞ êéíäõíå'ïõí íá ñé÷ôï'í óôç èÜëáóóá. Ç âïÞ ôïõ, âïÞ ÷áñÜò áðü ìõñéÜäåò óôüìáôá, öôÜíåé ùò ôá áõôéÜ ìáò. Êáé óå ëßãï üëïò ôï'ôïò ü êüóìïò, ç ðáñáëßá üëç, ìïéÜæåé íá êéíéÝôáé ðñïò ôï êáñÜâé ìáò, í' áðëþíåôáé ðÜíù óôç èÜëáóóá, íá ôç óêåðÜæåé êáé ïëïÝíá íá ðñï÷ùñåß, íá ðëçóéÜæåé, þóðïõ ìáò ðåñéâÜëëåé áð' üëåò ôéò ìåñéÝò ìå óöéêôü áãêÜëéáóìá... Ôï Ñùóéêü ìåôáãùãéêü óôéò 3 Ìáñôßïõ öôÜíåé óôï ëéìÜíé ôçò Ïäçóóï(. ÔåëéêÜ ìüíï 2 ìåñáñ÷ßåò ìå ¸ëëçíåò óôñáôéþôåò âñÝèçêáí óôç íüôéá Ñùóßá êáé ôÝèçêáí õðü ôç äéïßêçóç ôùí ÃÜëëùí. Ôï 5/42 Ó(íôáãìá Åõæþíùí Ýäùóå óêëçñÝò ìÜ÷åò ãéá ôçí åðéâßùóÞ ôïõ, õðï÷ùñþíôáò óôéò ðáãùìÝíåò ðåäéÜäåò ôçò Ïõêñáíßáò, áíá÷áéôßæïíôáò ôéò äõíÜìåéò ôïõ Êüêêéíïõ Óôñáôï(, ðïõ ðñïóðáèï(óáí íá ðñïùèçèï(í. Ï ÄÝáò óå üëç ôç äéáäñïìÞ áðü ôç Ëßìíç Êïõãéáëßê ìÝ÷ñé ôï ÌðïôÜê åß÷å åðéöïñôéóôåß ìå ôçí áðïóôïëÞ ìåôáöïñÜò ôùí åöïäßùí ôïõ ÓõíôÜãìáôïò, ðáßñíïíôáò ä(óêïëåò áðïöÜóåéò êáé êåñäßæïíôáò ôçí åêôßìçóç ôïõ ÐëáóôÞñá. Óôéò 28 ÌáÀïõ ôï 5/42 ó(íôáãìá ôùí Åõæþíùí óõãêåíôñþíåôáé óôç ÌáñéÜíêïâá, üðïõ öôÜíåé êáé ï ÄÝáò åðéêåöáëÞò ôïõ ëü÷ïõ Åðéôåëåßïõ, ìå ðñïïñéóìü ôçí Ìðñåæüãéá. Ïé ÅëëçíéêÝò äõíÜìåéò ðáñáäßäïõí ôïí ôïìÝá ôïõò óôïõò ÑïõìÜíïõò ðïõ Ýñ÷ïíôáé ãéá íá ôïõò áíôéêáôáóôÞóïõí. Åêåß åðéâéâÜæïíôáé óå âáãüíéá êáé ìåôÜ áðü ðïë(ùñç ðïñåßá öôÜíïõí óôï ÃáëÜôóé, üðïõ ôïõò ðåñéìÝíïõí ôá âáðüñéá ãéá ôï ôáîßäé ôçò åðéóôñïöÞò. ÌéêñáóéáôéêÞ Åêóôñáôåßá. Óôéò 20 Éïõíßïõ ôïõ '19 ï Í. ÄÝáò êáé ïé óõìðïëåìéóôÝò ôïõ ðáôï(í óôçí ðñïêõìáßá "Êáé" ôçò Óì(ñíçò, êáé üëïé ìáæß êáôåõè(íïíôáé óôï Ìðïõñíüâá êáé ôç Ìáãíçóßá, üðïõ ï êüóìïò ôïõò õðïäÝ÷åôáé ìå ÷áñÝò, ôñáãï(äéá êáé åðåõöçìßåò. Åêåß áíáëáìâÜíïõí ôï Ýñãï ôçò ðñïóôáóßáò ôïõ Åëëçíéêï( ðëçèõóìï(. Ïé ÔóÝôåò üìùò, ëßãï ìåôÜ ôçí áðüâáóç ôùí ÅëëÞíùí óôç Óì(ñíç, Üñ÷éóáí íá äçìéïõñãï(í æçôÞìáôá ìå áéöíéäéáóôéêÝò åðéèÝóåéò óå äéÜöïñá óçìåßá ôçò æþíçò êáôï÷Þò ìå ðéï áéìáôçñÞ áõôÞ ôïõ Áúäéíéï(, üðïõ Ýóöáîáí ìåãÜëï ìÝñïò ôùí ÅëëÞíùí êáôïßêùí ôçò. ×áñáêôçñéóôéêÜ ï ÄÝáò ãñÜöåé: "...Ôá êñï'óìáôá áõôÜ, ôï Ýíá ðÜíù óô' Üëëï, êñáôï'í óå äéáñêÞ åêíåõñéóìü ôá ôìÞìáôÜ ìáò, ìå ôçí åðáãñ'ðíçóç óôçí ïðïßá ôá åðéâÜëëïõí åî áéôßáò ôïõ áéöíéäéáóôéêï' ÷áñáêôÞñá ôïõò, áëëÜ êáé óå áãáíÜêôçóç, åðåéäÞ âñßóêïíôáé ìå äåìÝíá ôá ÷Ýñéá, õðï÷ñåùìÝíá üðùò åßíáé íá äÝ÷ïíôáé ÷ôõðÞìáôá ÷ùñßò êáé íá ìðïñï'í íá ôá áíôáðïäþóïõí. ÅéóâïëÞ ìÝóá óôçí Ôïõñêßá êáé äéÜëõóç ôùí áíôÜñôéêùí óùìÜôùí áðáãïñå'åôáé áðü ôï'ò ÓõììÜ÷ïõò. Ôï ìüíï äéêáßùìá ðïõ Ý÷ïõìå åßíáé, üôáí ÷ôõðéüìáóôå áðü ôï'ò ôóÝôåò, íá ôï'ò êõíçãï'ìå óå áðüóôáóç 1500 ìÝôñá óôï åóùôåñéêü êáé ìåôÜ íá ãõñíï'ìå óôéò ãñáììÝò ìáò. ÐñÜãìá ðïõ áõôïß ôï îÝñïõí êáé ôï åêìåôáëëå'ïíôáé..." "...Âñéóêüìáóôå óôç ÌéêñÜ Áóßá ü÷é óáí êáôáêôçôÝò... ¹ñèáìå ìå ôçí Ýãêñéóç êáé ôç âïÞèåéá ôùí ¢ããëùí êáé ôùí ÃÜëëùí, ü÷é ìïíÜ÷á ãéáôß Ý÷ïõìå äéåêäéêÞóåéò óôç Óì'ñíç... Ï Í. ÄÝáò ëáìâÜíåé ìÝñïò óôçí åðé÷åßñçóç åêêáèÜñéóçò ôçò 19çò Íïåìâñßïõ, óõãêñïôþíôáò ïìÜäá äéáâéâáóôþí êáé äßíïíôáò ôçí áêñéâÞ èÝóç ôùí Ôïõñêéêþí ðõñïâüëùí, ôá ïðïßá åîïõäåôåñþèçêáí ìå å(óôï÷åò âïëÝò. Óôéò åðé÷åéñÞóåéò áõôÝò ï ÄÝáò ôñáõìáôßæåôáé åëáöñÜ óôïí þìï êáé ðñïôåßíåôáé áðü ôïí ÐëáóôÞñá ãéá ôïí ðïëåìéêü óôáõñü áíäñåßáò. Ðáñüìïéåò åðé÷åéñÞóåéò èá äéåîÜãïíôáé óå ôáêôÜ ÷ñïíéêÜ äéáóôÞìáôá. Ôïí Éï(6

ÅëåõèÝñéïò ÂåíéæÝëïò.


íéï ôïõ åðüìåíïõ Ýôïõò ôï 5/42 Ó(íôáãìá Åõæþíùí ôïõ Í. ÄÝá, ìáæß ìå ôï 27ï Ó(íôáãìá ðåæéêï( ôïõ Í. ÐëáóôÞñá, ðñïåëá(íïõí ðñïò ÂïññÜ ìå áíôéêåéìåíéêü óêïðü ôçí êáôÜëçøç ôïõ Áîáñßïõ... Åðüìåíïò ðñïïñéóìüò åßíáé ç êáôÜëçøç ôçò Ðñï(óáò. Ïé Ôï(ñêïé åîáöáíéóìÝíïé... Ëßãá ÷éëéüìåôñá üìùò Ýîù áð' ôç Ðñï(óá êáéíï(ñéá äéáôáãÞ ôùí óõììÜ÷ùí áíáêüðôåé ôçí ðñïÝëáóç ôïõ Åëëçíéêï( óôñáôï( êáé Ýôóé ÷Üèçêå ç åõêáéñßá íá åêäéù÷èï(í ïé ëßãïé Ôï(ñêïé ðïõ áðüìåéíáí. Ï Í. ÄÝáò êáé ïé óõìðïëåìéóôÝò ôïõ ðçãáéíïÝñ÷ïíôáé ôïí Éï(ëéï êáé Á(ãïõóôï óôçí ßäéá äéáäñïìÞ ðåñíþíôáò áð' üëá ôá ÷ùñéÜ, ôïõ ðåñÜóìáôïò Íôåìßñ Êáðï(, åîïëïèñå(ïíôáò ôïõò ÔóÝôåò ðïõ óõíáíôï(óáí óôï äñüìï ôïõò. Ôçí ßäéá ðåñßïäï öèÜíïõí ïé åéäÞóåéò ðïõ ãåìßæïõí åíèïõóéáóìü ôïõò ôóïëéÜäåò. Ç ÈñÜêç åëåõèåñþèçêå, ïé ÅëëçíéêÝò ðñïöõëáêÝò âñßóêïíôáé Ýîù áðü ôçí Ðüëç, ç Ðñï(óá êáôáëåßöèçêå, üðùò êáé ôï ÏõóÜê, ï óôüëïò åßíáé áãêõñïâïëçìÝíïò óôï Âüóðïñï. Êáé áêüìá öôÜíåé êñõðôïãñáöçìÝíï ìÞíõìá ôïõ ÂåíéæÝëïõ áðü ôï Ðáñßóé ó(ìöùíá ìå ôï ïðïßï ðáñá÷ùñï(íôáé óôçí ÅëëÜäá üëá ôá ìÝñç ðïõ êáôÝ÷åé óôñáôéùôéêÜ. Ôï üíåéñï ôçò ÅëëÜäá ôùí ä(ï çðåßñùí êáé ôùí ðÝíôå èáëáóóþí åßíáé ðñáãìáôéêüôçôá! Ç áëëáãÞ ôçò ÊáôÜóôáóçò Ïé ðáíçãõñéóìïß äåí ðñüëáâáí íá êïðÜóïõí üìùò êáé ï èÜíáôïò ôïõ âáóéëéÜ ÁëÝîáíäñïõ êáé ç ðñïêÞñõîç åêëïãþí Üëëáîáí êáèïñéóôéêÜ ôçí êáôÜóôáóç. Ï Í. ÄÝáò ãñÜöåé ó÷åôéêÜ: "...Ãåëï'ìå , áðïñï'ìå, êáé äåí ìðïñï'ìå íá ôï ðéóôÝøïõìå! Íïìßæïõìå üôé êÜôù åêåß óôçí ÁèÞíá Þ ôñåëÜèçêáí Þ ôïõëÜ÷éóôïí ðáßæïõí. ¼ðùò êáé íá '÷åé ðÜíôùò, ôá øçöïäÝëôéá ìïéñÜóôçêáí êáé åäþ óôï ìÝôùðï, êáé üëïé áìßëçôïé øçößæïõìå åëå'èåñá üðïéïí ðñïôéìï'ìå. Ôá áðïôåëÝóìáôá èá åßíáé óùóôÞ øõ÷ñïëïõóßá. Ï ÂåíéæÝëïò êáôáøçößæåôáé ôüóï åäþ óôç Ì. Áóßá áðü ôïõò óôñáôéþôåò, üóï êáé óôç ÅëëÜäá áðü ôïõò øçöïöüñïõò... Ï ÂåíéæÝëïò öå'ãåé. Ï ÂáóéëéÜò Êùíóôáíôßíïò îáíáãõñßæåé.. Ïé áðüôáêôïé áîéùìáôéêïß áðü ôï Âåíéæåëéêü êáèåóôþò, åðáíáöÝñïíôáé óôï óôñáôü. Ïé Áìõíßôåò èá áðïóôñáôåõôï'í Þ èá äéù÷èï'í. Ï áñ÷éóôñÜôçãïò Ðáñáóêåõüðïõëïò ðáñáéôÞèçêå..." Åí ôù ìåôáî(, ï ÐëáóôÞñáò åðéäßäåé óôï Í. ÄÝá ö(ëëï ðïñåßáò ãéá ôç Èåóóáëïíßêç, ìéá ìåôÜèåóç ðïõ äåí æÞôçóå ï ßäéïò, áëëÜ åß÷å õðïãñáöåß ðñéí áðü ôéò åêëïãÝò. ¸ôóé, ìåôÜ áðü 4 ÷ñüíéá óôï ìÝôùðï åß÷å ôçí åõêáéñßá ãéá ìéá ìéêñÞ Üäåéá êïíôÜ óôïõò äéêï(ò ôïõ. ÖôÜíïíôáò üìùò óôï Öñïõñáñ÷åßï ôçò Èåóóáëïíßêçò, áíôéìåôùðßæåôáé ó÷åäüí óáí åãêëçìáôßáò êáé ôéìùñåßôáé ìå 40Þìåñç öõëÜêéóç. Ôçí ßäéá åðï÷Þ ï áíáðëçñùôÞò öñï(ñáñ÷ïò, ÁëåîÜêçò, ãíùóôüò ôïõ áðü ôç ìÜ÷ç ôïõ ÓêñÜ, ôïõ ðñïôåßíåé íá êáôáôáãåß óôçí áåñïðïñßá. ÄÝ÷åôáé ôçí ðñüôáóç êáé

(áñ÷åßï Áíáóôáóßïõ ÊáóôñÝôóéïõ)

(áñ÷åßï Áíáóô. ÊáóôñÝôóéïõ) 7


áñ÷ßæåé ôçí åêðáßäåõóç óáí ðáñáôçñçôÞò áåñïðüñïò, óôçí ÁåñïðïñéêÞ Ó÷ïëÞ ÓÝäåò. ÅíèïõóéÜæåôáé ìå ôï ðÝôáãìá ôïõ áåñïðëÜíïõ, åîïéêåéþíåôáé ãñÞãïñá ìå ôéò íÝåò äõíáôüôçôåò ðïõ ôïõ ðñïóöÝñåé ôï êáéíï(ñéï üðëï, êáé åðéèõìåß íá îáíáâñåèåß ì' áõôü óôï ìÝôùðï ôçò Ì. Áóßáò. Ç öïßôçóÞ ôïõ óôç Ó÷ïëÞ ôçò Áåñïðïñßáò äéáñêåß 6 ìÞíåò êáé åêðáéäå(åôáé óôá áåñïðëÜíá Âerquet ðïõ åß÷áí åãêáôáëåßøåé ïé ÃÜëëïé êáôÜ ôçí ðåñßïäï ôïõ Á´ Ðáãêïóìßïõ ðïëÝìïõ. Óôéò ÓÝäåò, ï Í. ÄÝáò ëáìâÜíåé åðéóôïëÞ áðü ôïí ÐëáóôÞñá, ðïõ ôïí óõã÷áßñåé ãéá ôçí áðüöáóÞ ôïõ íá ãßíåé áåñïðüñïò. Åðßóçò ôïõ äéáìçí(åé üôé áõôüò äåí åêôïðßóôçêå ãéáôß ïé Å(æùíïé ôïõ 5/42 áðåßëçóáí ìå óôÜóç êáé üôé õðÜñ÷åé åíäå÷üìåíï íá ôñáâÞîïõí êáôÜ ôçí ¢ãêõñá. "...Ôï äéáâÜæù êáé ôï îáíáäéáâÜæù áõôü êáé äåí ðéóôå'ù óôá ìÜôéá ìïõ. Íá ðÜìå, ëÝåé, óôçí ¢ãêõñá. Ìá ï óôñáôüò ìå ôçí áëëáãÞ ôïõ êáèåóôþôïò, ðåñßìåíå áðüëõóç êáé üôé èá ãõñßóåé óôá óðßôéá ôïõ. ¸ôóé ôïõò åß÷áí ôÜîåé. Êáé ôþñá ôïõò ðñïïñßæïõí ãéá ôçí ¢ãêõñá; ...Êáé åêôüò áõôï' ðþò êáé ìå ôé èá ðÜìå óôçí ¢ãêõñá; Áðü ôçí Ðñï'óá êáé ôï ÏõóÜê üðïõ âñéóêüìáóôå ç ¢ãêõñá áðÝ÷åé 400 ÷éëéüìåôñá. Èá îåöôßóïõìå óôï äñüìï ìå ôéò äõíÜìåéò ðïõ Ý÷ïõìå óÞìåñá. Ôá óõæçôï'ìå üëá áõôÜ ìåôáî' ìáò êáé ôñáâï'ìå ôá ìáëëéÜ ìáò ìå ôá áëëïðñüóáëëá áõôÜ êáìþìáôá, ôá ïðïßá öïâï'ìáóôå ìç ìáò ïäçãÞóïõí óå óõìöïñÜ, üðùò ðñïâëÝðåé óôï ãñÜììá ôïõ ï ÐëáóôÞñáò..." Ôï ÌÜç ôïõ 1921 ï Í. ÄÝáò åßíáé êáé ðÜëé óôç Ì. Áóßá êáé óôÝëíåôáé áìÝóùò óôï ÏõóÜê üðïõ åßíáé Þ Ýäñá ôçò ´ Ìïßñáò ôùí áåñïðëÜíùí. Åêåß äéáðéóôþíåé üôé ç êáôÜóôáóç Ý÷åé áëëÜîåé ðñïò ôï ÷åéñüôåñï. Áðåßñá÷ôç Ýìåéíå ìüíï ç áåñïðïñßá ìå ìïíáäéêÞ ìåôáâïëÞ óôçí áíþôáôç äéïßêçóç. ÁíôéêáôáóôÜôåò éðôÜìåíïé äåí õðÞñ÷áí ãéá íá ìðïõí óôç èÝóç ôùí õðçñåôï(íôùí, ðïõ óôï ó(íïëü ôïõò Þôáí Âåíéæåëéêïß. Ïé áðïóôïëÝò ãéá áíáãíþñéóç å÷èñéêþí èÝóåùí áðü ôïí Íßêï ÄÝá åßíáé êáèçìåñéíÝò. Ðñüêåéôáé íá ãßíåé ãåíéêÞ åðßèåóç ðñïò ÊéïõôÜ÷åéá êáé Áöéüí Êáñá÷éóÜñ êáé ç ÓôñáôéÜ èÝëåé íá îÝñåé ôçí äéÜôáîç ôïõ å÷èñï(. Ìå ôéò áíáãíùñßóåéò áõôÝò äßíåôáé ðñÜãìáôé óôç ÓôñáôéÜ ðëÞñçò åéêüíá ôçò Ýêôáóçò ôùí ï÷õñùìáôéêþí Ýñãùí ôïõ å÷èñï(, ðïõ äåí êáôáâÜëåé êáìéÜ ðñïóðÜèåéá íá êñ(øåé. Ï Í. ÄÝáò, ìåôÜ áðü ìéá ôÝôïéá åîüñìçóç, áíáöÝñåé ó÷åôéêÜ: "...Áðüëõôïé êõñßáñ÷ïé ôïõ áÝñá, ðåôï'ìå ðáíôï' ÷ùñßò íá ëïãáñéÜæïõìå ôçí å÷èñéêÞ áåñïðïñßá êáé ðÜíù áð' áõôÜ áêüìá ôá áåñïäñüìéá ôçò ÊéïõôÜ÷åéáò, ôïõ ¸óêÞ Óå÷Þñ êáé ôïõ 'Áöéüí. Ôá å÷èñéêÜ áåñïðëÜíá, åÜí ìáò óõíáíôÞóïõí êáìéÜ öïñÜ, óðå'äïõí íá åîáöáíéóôï'í ôï ãñçãïñüôåñï. ¸ôóé êáôáíôï'ìå ôåëåßùò áó'äïôïé êáé åîáíôëï'ìå ðïëëÝò öïñÝò ôç âåíæßíá óå ìáêñüôáôåò ðôÞóåéò, ìå áðïôÝëåóìá íá Ý÷ïõìå áäéêáéïëüãçôåò áðþëåéåò Þ ðôþóåéò Ýîù áð' ôï áåñïäñüìéï áðü âëÜâç ôïõ êéíçôÞñá Þ êáé åîÜíôëçóç ôçò âåíæßíáò... ÃåíéêÜ óôï äñüìï ÔæÝíôáò - ÊéïõôÜ÷åéáò ðáñïõóéÜæåôáé áóõíÞèéóôç êßíçóç êáé æùçñüôçôá, ìå áðüóõñóç ôùí å÷èñéêþí äõíÜìåùí ðñïò ôçí ï÷õñùìÝíç æþíç ÊéïõôÜ÷åéáò, åíþ óôïí ôïìÝá ôïõ ÓéìÜâ äåí óçìåéþíåôáé ç ðáñáìéêñÞ êßíçóç. Ï å÷èñüò îÝñåé, áóöáëþò, ôéò ðñïèÝóåéò ôçò ÓôñáôéÜò ãéá åðéêåßìåíç åðßèåóç êáé óõãêåíôñþíåé ôéò äõíÜìåéò ôïõ ã'ñù áðü ôçí ÊéïõôÜ÷åéá..." Ïé ðñïðáñáóêåõÝò ãéá ôçí åðßèåóç ãßíïíôáé ïëïÝíá êáé åíôïíüôåñåò. Ï äéÜäï÷ïò Ãåþñãéïò Ýñ÷åôáé ï ßäéïò óôï ÏõóÜê êáé ðáñáìÝíåé åðß áñêåôÞ þñá óôï áåñïäñüìéï ôçò ´ & Ä´ Ìïßñáò ãéá åðéèåþñçóç êáé öùôïãñáößåò. Óôïõò äñüìïõò ôïõ ÏõóÜê üìùò áðïäïêéìÜóôçêå Ýíôïíá, áðü ôïõò óôñáôéþôåò ôïõ 5ïõ ÓõíôÜãìáôïò ðïõ åß÷áí ðáñáôá÷èåß ìå ôç âßá áðü ôïõò áíùôÝñïõò ôïõò... Ï Í. ÄÝáò ìÝóá ó' üëá áõôÜ âñßóêåé ôçí åõêáéñßá êáé åðéóêÝðôåôáé ôï 5/42 Ó(íôáãìá ôùí Åõæþíùí êáé ôïí áñ÷çãü ôïõ ÐëáóôÞñá, ìå ôïí ïðïßï áíôáëëÜóïõí ðëçñïöïñßåò ãéá ôçí ðïñåßá ôïõ ðïëÝìïõ. (ç óõíÝ÷åéá êáé ôï ôÝëïò óôï åðüìåíï ôå÷ïò)

8

ÌéêñÜ Áóßá 1921. (áñ÷åßï Áíáóô. ÊáóôñÝôóéïõ)


รŠรรรร”ร… รณรดรฏรญ รรร‹ร•รƒร•ร‘ร ร…รฐรฉรซรฏรฃรž รฅรฉรครžรณรฅรนรญ, รดรฏรฐรฉรชรพรญ รญรรนรญ, รณรทรฏรซรŸรนรญ, รซรฏรฃรฏรดรฅรทรญรฉรชรพรญ รชรฅรฉรฌรรญรนรญ, รณรดรŸรทรนรญ, รฅรตรดรฑรœรฐรฅรซรนรญ รชรกรฉ รœรซรซรนรญ รดรฉรญรพรญ, รกรฐรผ รดรฉรฒ รณรฅรซรŸรครฅรฒ รดรงรฒ รฅรขรครฏรฌรกรครฉรกรŸรกรฒ รฅรถรงรฌรฅรฑรŸรครกรฒ รดรฏรต รรฏรซรตรฃ'รฑรฏรต "ร–รนรญรž รดรงรฒ ;รกรซรชรฉรครฉรชรžรฒ" (1930-1977), รกรซรซรœ รชรกรฉ รœรซรซรนรญ รฅรถรงรฌรฅรฑรŸรครนรญ รดรฏรฐรฉรชรžรฒ รž รฐรกรญรฅรซรซรžรญรฉรกรฒ รชรตรชรซรฏรถรฏรฑรŸรกรฒ. ร”รงรญ รฅรฐรฉรฌรรซรฅรฉรก รดรงรฒ รณรดรžรซรงรฒ รฅรฎรกรชรฏรซรฏรตรจรฏ'รญ รญรก รรทรฏรตรญ รฏรฉ: รƒรฉรœรญรญรงรฒ ร„. รŠรกรญรกรดรœรฒ, รตรฐรฅ'รจรตรญรฏรฒ รดรฏรต รฐรฅรฑรฉรฏรครฉรชรฏ' รชรกรฉ รฏ รฑรŸรณรดรฏรฒ ร. รƒรฅรฑรฏรทรฑรŸรณรดรฏรฒ, รฉรครฉรฏรชรดรžรดรงรฒ รดรฏรต รกรฑรทรฅรŸรฏรต รดรงรฒ รฅรถรงรฌรฅรฑรŸรครกรฒ"ร–รนรญรž รดรงรฒ ;รกรซรชรฉรครฉรชรžรฒ". ร“รงรฌรกรญรดรฉรชรž รทรกรฑรกรชรดรงรฑรŸรฆรฅรดรกรฉ รดรฅรซรฅรตรดรกรŸรก รชรกรฉ รง รณรตรญรครฑรฏรฌรž รดรนรญ รƒรฉรœรญรญรง ร„. ร“รกรฑรœรถรง รกรฐรผ รดรฏรญ ยขรฃ. รรฑรผรครฑรฏรฌรฏ รชรกรฉ ร‚รกรณรŸรซรง รรซรœรดรกรญรฏรต รกรฐรผ รดรงรญ ร…รซรกรณรณรผรญรก รฌรฅ รดรง รครฉรœรจรฅรณรง รดรนรญ รกรฑรทรฅรŸรนรญ รดรฏรตรฒ รณรดรฏ รฐรฅรฑรฉรฏรครฉรชรผ รฌรกรฒ. ร…รฐรฏรฌรรญรนรฒ รกรตรดรฏรครŸรชรกรฉรก รจรฅรนรฑรฏ'รญรดรกรฉ รดรกรชรดรฉรชรฏรŸ รณรตรญรฅรฑรฃรœรดรฅรฒ รชรกรฉ รณรตรญรตรฐรฅ'รจรตรญรฏรฉ รดรงรฒ รณรดรžรซรงรฒ รกรตรดรžรฒ. รŒรรŠร…ร„รรร‰รŠร รร…ร 9 รรตรฃรฏ#รณรดรฏรต 1931: รรร ร”รร รรร‹ร•รƒร•ร‘รร - ร†ร™ร‡ รŠรร‰ รŠร‰รร‡ร“ร‰ร“ ยผรฐรนรฒ รชรœรจรฅ รทรฑรผรญรฏ รชรกรฉ รฅรถรรดรฏรฒ รฌรฅ รดรฉรฒ รฐรฑรพรดรฅรฒ รฆรรณรดรฅรฒ รดรฏรต ร‰รฏรตรญรŸรฏรต รžรฑรทรฉรณรกรญ, รกรฑรกรฉรœ รชรกรด' รกรฑรทรœรฒ, รฐรตรชรญรœ รฌรฅรดรœ รดรก(รดรก, รญรก รฌรกรฒ รรฑรทรฏรญรดรกรฉ รฏรฉ รฐรกรฑรกรจรฅรฑรฉรณรดรกรŸ รฅรช รˆรฅรณรณรกรซรฏรญรŸรชรงรฒ รชรกรฉ รฅรฎ รœรซรซรนรญ รฌรฅรฑรพรญ. ร…รณรทรœรดรนรฒ รฌรœรซรฉรณรดรก รฌรกรฒ รรฃรฉรญรกรญ รดรผรณรฏรฉ รฐรฏรซรซรฏรŸ รพรณรดรฅ รฏ(รค' รกรตรดรผรฒ รฏ รฐรฅรฑรŸรถรงรฌรฏรฒ รƒรชรซรœรขรกรฒ รญรก รฌรงรญ รฌรฐรฏรฑรฅรŸ รญรก รฅรŸรญรกรฉ รฅรญรžรฌรฅรฑรฏรฒ. ยธรฑรทรฏรญรดรกรฉ รญรก รกรฐรฏรซรก(รณรฏรตรญ รฏรฉ รชรกรงรฌรรญรฏรฉ รผ,รดรฉ รครฅรญ รรทรฏรตรญ รณรดรงรญ รฐรผรซรฉ. รŠรกรจรกรฑรผรญ รกรรฑรก, รญรฅรฑรผ รธรตรทรฑรผ, รœรถรจรฏรญรฏ รชรกรฉ รตรฃรฉรฅรฉรญรผ, รงรณรตรทรŸรก รชรกรฉ รครฑรฏรณรฉรœ... รรถรŸรชรฏรญรดรฏ รฅรณรทรœรดรนรฒ รครฉรก รญรก รฐรกรฑรกรจรฅรฑรŸรณรนรณรฉ รฏรฉ รช.รช. รŠรนรญ/รญรฏรฒ รรจรกรญรกรณรŸรฏรต ร„รฉรฅรตรจรตรญรดรžรฒ ร”รฏรณรฉรดรณรกรŸรกรฒ ร“รทรฏรซรžรฒ รรซรฅรฎรกรญรครฑรฅรŸรกรฒ, รŠรกรŸรฑรงรฒ รฉรกรดรฑรผรฒ รฌรกรฉรฅรตรดรžรฑ ร„รฉรฅรตรจรตรญรดรžรฒ รดรฏรต ร„รงรฌรฏรดรฉรชรฏ( รŒรกรฉรฅรตรดรงรฑรŸรฏรต รรจรงรญรพรญ รฌรฅรดรœ รดรฏรต รตรฉรฏ( รดรฏรต, รฏ รช. รƒ. ร‹รกรฃรผรฒ รดรกรฃรฌรกรดรœรฑรทรงรฒ ร“รดรฑรกรดรฏรซรฉรฃรฉรชรฏ( รƒรฑรกรถรฅรŸรฏรต รˆรฅรฒ/รญรŸรชรงรฒ, รฏ รช. ร“. รรถรฏรตรฎรฅรญรŸรครงรฒ รครฉรชรงรฃรผรฑรฏรฒ รˆรฅรณรณรกรซรฏรญรŸรชรงรฒ รชรกรฉ รœรซรซรฏรฉ... รรรƒ8รร‹รŠร‰ร„ร‰รŠร‡ 3 ร‰รฏรตรซรŸรฏรต 1932: รรร ร”ร ร„ร‰ร„รร“รŠรร‹ร‰รŠร ร“ร•รร…ร„ร‘ร‰ร

ยซร ...รฐรฅรฑรŸรถรงรฌรฏรฒ รรรดรฑรฏรฒ รƒรชรซรœรขรกรฒยป

รรฐรผ รดรฏ รรกรฉรครกรฃรนรฃรฉรชรผ ร“รตรญรรครฑรฉรฏ รดรงรฒ ร. ร”รฑรŸรฃรซรฉรกรฒ. ร„รฉรกรชรฑรŸรญรฏรญรดรกรฉ: รƒรฅรพรฑรฃรฉรฏรฒ & รรจรกรญรœรณรฉรฏรฒ รŠรกรฑรกรฃรชรœรญรงรฒ, รรฅรฑรฉรชรซรžรฒ ร„รงรฌรผรฐรฏรตรซรฏรฒ, รˆรฅรผรครนรฑรฏรฒ รŽรกรญรจรผรฐรฏรตรซรฏรฒ, ร”รฑรฉรกรญรด. รรญรกรฃรญรนรณรดรœรฑรกรฒ, รŠรนรญ/รญรฏรฒ ร„รฅรซรžรฌรฐรกรณรงรฒ, รŠรนรญ/รญรฏรฒ รŠรฏรณรฌรœรฒ รชรกรฉ รณรดรฏ รฌรรณรฏรญ รฏ รรฏรฌรœรฑรทรงรฒ ร—รกรซรชรฉรครฉรชรžรฒ ร‡รซรŸรกรฒ ร“รดรกรฌรกรดรผรฐรฏรตรซรฏรฒ รฌรฅ รดรฏรญ ร…รฐรฉรจรฅรนรฑรงรดรž รรฑรนรดรฏรข. ร…รชรฐรกรŸรครฅรตรณรงรฒ. 9


Èá ìåßíåé áëçóìüíçôï ôï öåôåéíü Äéäáóêáëéêü ÓõíÝäñéï ôçò Í. Ôñßãëéáò, ü÷é ìïíÜ÷á ãéá ôç óõãêÝíôñùóç õðåñðåíôÞêïíôá äéäáóêÜëùí êáé ãéá ôá óðïõäáßá èÝìáôá ðïõ óõíåæçôÞèçêáí, áëëÜ êáé ãéá ôï ãëÝíôé ðïõ áêïëïõèï(óå êÜèå âñáäéÜ... Êáé ôï ìåí óõíÝäñéï åîçêïëï(èçóå êáé ôçí ÐÝìðôçí, êáôÜ ôçí ïðïßáí Ýãéíå ìßá èáõìáóßá õðïäåéãìáôéêÞ äéäáóêáëßá áíÜãíùóçò áðü ôïí ê. Ðáðáâáóéëåßïõ êáé áíáðô(÷èçêå ôï èÝìá ôçò äéäáóêáëßáò ôçò Ãåùãñáößáò áðü ôïõò ê. Åë. Ðáðáäüðïõëï êáé È. Îáíèüðïõëï... ¾óôåñá áð' áõôü ï âïçèüò ôïõ åðéèåùñçôÞ Ð. Äçìüðïõëïò áíÝëõóå ôï íÝï íüìï 5019 ðåñß ó÷ïëéêþí åöïñéþí êáé äéäáêôéêþí âéâëßùí... ÖÙÍÇ ÔÇÓ 8ÁËÊÉÄÉÊÇÓ 5 Éïõëßïõ 1936: ÏÉ ÍÅÏÉ ÁÊÁÄÇÌÁÉÊÏÉ ÐÏËÉÔÁÉ Åîåäüèçóáí ÷èåò ôá áðïôåëÝóìáôá ôùí áðïëõôçñßùí åîåôÜóåùí ôùí ôåëåéïöïßôùí ôïõ Ãõìíáóßïõ ôçò ðüëåþò ìáò. Êáô' áõôÜ ðñïÜãïíôáé... ïé åîÞò: Êáôóßêá Ìáñßá, ÁéêáôåñéíÜñçò Åõñéðßäçò, Äáìáóêçíï( Äüìíá, ÈåìåëÞò ÊëåÜíèçò, ÊåëÝóçò ÁíáóôÜóéïò, Ìáíþëáò ×ñÞóôïò, Ìïäéêï( Ìáñßá, ÌðáñÞò ×ñÞóôïò, ÐáëáìÞäïõò ÁñåôÞ, ÐáðáúùÜííïõ ¢ííá, ÐÜñãáò Âáóßëåéïò, ÓôáìíÜ ÑùîÜíç, Óôåöáíßäçò Êùí/íïò, ÓöÝôóéïò Ãåþñãéïò, ÔáìðÜëçò Èåïäüóçò, ÔóåñâåëÞ Öëùñßíá, ×áëÜôç Ìáñßá, ×áñéóôüò Íßêïò... ÖÙÓ 13 Áõãï#óôïõ 1939: Ç ÐÁÑÁÈÅÑÉÓÔÉÊÇ ÊÉÍÇÓÉÓ Ï Ðïë(ãõñïò... ðáñïõóéÜæåé åîáéñåôéêÞí êßíçóéí ôçí åðï÷Þí áõôÞí, ôçí ïðïßáí áõîÜíïõí ïé ðáñáèåñßæïíôåò. Ï êüóìïò ôùí ðáñáèåñéóôþí ôá âñáäÜêéá îå÷(íåôáé ðñïò ôçí åßóïäïí ôçò ðüëåùò, üðïõ õðÜñ÷ïõí ä(ï ìéêñÜ åîï÷éêÜ êÝíôñá, ôá ïðïßá üìùò äåí ìðïñï(í íá ôïí åîõðçñåôÞóïõí ôá Óáââáôïê(ñéáêá, åëëåßøåé åðáñêï(ò áñéèìï( êáèéóìÜôùí. Ôá ìåóçìÝñéá ï êüóìïò ðçãáßíåé óôéò "¸î âñ(óåò" üðïõ äñïóßæåôáé õðü ôçí óêéÜí ìåãÜëùí ðëáôáíéþí. ÊÜôù áðü ôá ðëáôÜíéá áõôÜ åßíáé Ýíá ìåãÜëï õäñáãùãåßï, Ýñãïí ôçò äçìïôéêÞò áñ÷Þò ôçò ðüëåùò... ÓÞìåñïí ðáñáèåñßæïõí åéò ôïí Ðïë(ãõñïí áñêåôÝò ïéêïãÝíåéåò áðü ôç Èåóóáëïíßêç, ìåôáî( ôùí ïðïßùí êáé ïé åîÞò: ÓôáíùôÜ Á. êáé Ì., ÊáôóÜñêá, ÊéíéíÞ, Ëáæáñßäïõ, ÔïõóïõôóéÜí, ÃéïõäÜ Áôþí, Ó. Áìáñßëéï, Ê. Óêï(ðá, Ì. ÓùôéÜäïõ, Ð. Áããåëïðï(ëïõ, Áâñáìßäïõ, Ó. ÊáñÜóï, Ï. ÓáêÞ, Ö. ÌïäéÜíï, ÁñóÝíç, Á. ÌðåñíÜäïõ, Ó. Ìïó÷ïðï(ëïõ, Á. Ðïëõ÷ñïíéÜäç, Óô. ÂÝôóéêá, Í. ÊáæáíôæÞ, Ì. ÖáÀò, Ôáìðáêïðï(ëïõ, ËïãïèÝôç, Çëéïðï(ëïõ, Êáêïõëßäïõ, Ñ. ÓáëôéÝë, Áâ. ¢íôæåë, Ó. Óáâï(ñïãëïõ, Ì. Óïõ÷áìÞ, Ì. ÊïÝí, Åë. Ìáõñßäïõ, Á. ÌáôáñÜóï, Á. ÊÜëöïãëïõ, Ì. ËåâÞ, Ó. Èåïäùñßäïõ, Å. ÓáëáìÜãêá, Ó. ÊáìðáíÝëá, Ì. ÓéêñéôæÞ, Ó. ÊïÝíêá, Ìðåíöåíßóôå, Ã. Ñï(íôïõ, É. Ðáðßá, Ó. ÓáðéæëÞ, Í. Íá÷ìÜí, Ä. ÊáñáãéÜííç,

ÐáéäéêÞ ÊáôáóêÞíùóç óôïí Ðïë$ãõñï ðåñß ôá 1950. 10


Ì. Íáï(ì, Á. Áíôùíïðï(ëïõ, Å. Íôéíôéêßäç, Ó. ÌðåíóïõóÜí, ×. Ôóï(êáñç, ×. Êáðþí, Ð. ÃéáðïÝë, Ì. ÅñÝóá, Ë, ÔáæÜñôåò, Ë. Ìðñï(äï ê. Ü. Áðü ôçí ðåñáóìÝíç åâäïìÜäá ï Ðïë(ãõñïò áðÝêôçóå êéíçìáôïãñÜöï êáé êáñáãêéüæç. Ï êéíçìáôïãñÜöïò åßíáé åãêáôåóôçìÝíïò ó' Ýíá ïéêüðåäï óôï êÝíôñï ôçò ðüëåùò êáé ï êáñáãêéüæçò óôï êáöåíåßï Ðáðáäïðï(ëïõ óôéò "¸î Âñ(óåò"... Ðïë( åõ÷áñéóôçìÝíïò åßíáé ï êüóìïò áðü ôïí Üñéóôïí äçìïôéêü öùôéóìü ôùí äñüìùí. Êáé ôï ðëÝïí áðüêåíôñï óçìåßï öùôßæåôáé åðáñêþò... ÖÙÍÇ ÔÇÓ 8ÁËÊÉÄÉÊÇÓ 1 Éïõëßïõ 1945: ÁÃÙÍÅÓ ÂÏËËÅÕ-ÌÐÏË Ôçí ðáñåëèï(óáí ÊõñéáêÞí Ýëáâå ÷þñá åéò ôçí ðüëéí ìáò ùñáéüôáôïò áãþí Âüëëåõ-Ìðïë ìåôáî( ïìÜäïò óôñáôéùôþí ôïõ 7ïõ Ëü÷ïõ Ãåí. ÌåôáöïñÝùí Èåò/íßêçò (ÌÝóçò ÁíáôïëÞò) áöé÷èåßóçò ðñïò ôï(ôï åê Èåóóáëïíßêçò êáé ïìÜäïò ôïõ åíôá(èá åäñå(ïíôïò 148ïõ ÔÜãìáôïò ÅèíïöõëáêÞò. Ôïí áãþíá ðáñçêïëï(èçóáí üëáé áé áñ÷áß êáé ðëÞèïò êüóìïõ... 19 Áõãï#óôïõ 1945: ÁÉ ÐÁÉÄÉÊÁÉ ÅÎÏ8ÁÉ ÅîáéñåôéêÞò óçìáóßáò äéá ôçí ðÜó÷ïõóáí êáé êá÷åêôéêÞí íåüôçôá åßíáé áé ðáéäéêáß åîï÷áß, áé äéïñãáíùèåßóáé õðü ôïõ Ðáôñéùôéêï( Éäñ(ìáôïò. 5.000 êá÷åêôéêÜ êáé Üðïñá ðáéäéÜ çëéêßáò 7 ìÝ÷ñé 16 åôþí, èá áíáðíå(óïõí åðß 20Þìåñïí ôïí êáèáñüí áÝñá ôçò õðáßèñïõ êáé äéá ôçò ðáñå÷ïìÝíçò áöèüíïõ ôñïöÞò êáé óõóôçìáôéêÞò ðáñáêïëïõèÞóåþò ôùí õðü ðáéäáãùãþí êáé éáôñþí èá ôïíþóïõí óùìáôéêþò êáé øõ÷éêþò. Åî áõôþí, 315 ðáéäéÜ åßíáé êáôáóêçíùìÝíá ðñï äåêáçìÝñïõ åéò ôçí åîï÷Þí ôçò "Ðáíáãßáò" Ðïëõã(ñïõ... 25 Éïõëßïõ 1954: ÍÅÏÓ ÅÐÉÓÔÇÌÙÍ Ï ê. ÁèáíÜóéïò È. ÔóáìïõñôæÞò õðïóôÜò åðéôõ÷þò ôáò åðß ðôõ÷ßù åîåôÜóåéò ôçò Ó÷ïëÞò ôùí Ìç÷áíïëüãùí-Çëåêôñïëüãùí ôïõ Åèíéêï( Ìåôóïâßïõ Ðïëõôå÷íåßïõ, Ýëáâåí ôï äßðëùìá ôïõ Ìç÷áíïëüãïõ-Çëåêôñïëüãïõ. Ç "ÖùíÞ ôçò ×áëêéäéêÞò" ôù áðåõè(íåé èåñìÜ óõã÷áñçôÞñéá. 30 Áõãï#óôïõ 1964: ÔÁ ÅÃÊÁÉÍÉÁ ÔÇÓ ÁÃ. ÌÁÃÄÁËÇÍÇÓ Ôçí ðáñåëèï(óáí ÊõñéáêÞí åãÝíïíôï ôá åãêáßíéá ôïõ Éåñï( Íáï( ôçò Áãßáò ÌáãäáëçíÞò, åí ôç ðüëåé ìáò, õðü ôïõ ÓåâáóìéùôÜôïõ Ìçôñïðïëßôïõ Êáóóáíäñåßáò ê. Óõíåóßïõ, ðåñéóôïé÷ïõìÝíïõ õö' ïëïêëÞñïõ ôïõ åíôá(èá éåñáôåßïõ êáé ðáñéóôáìÝíïõ ðëÞèïõò ðéóôþí. ÊáôÜ ôá åãêáßíéá ï Óåâáóìéþôáôïò åôßìçóå ôïí ðñùôïóôáôÞóáíôá åéò ôçí áíÝãåñóéí ôïõ åãêáéíéáóèÝíôïò Éåñï( Íáï( áéäåóéìùôÜôïõ ÁãáèÜããåëïõ, äéá ôïõ ïöéêßïõ ôïõ Áñ÷éìáíäñßôïõ.

«Óôéò ¸îç Âñ$óåò».

20 Éïõíßïõ 1968 óôï Ïéêïôñïöåßï ôçò Áã, ÌáãäáëçíÞò Ðïëõã$ñïõ. 11


Êáëïêáßñé ôïõ '24 óôïí Ðïë+ãõñï åðéìÝëåéá ÃéÜííçò Ä. ÊáíáôÜò Ç ðáñáèÝñéóç óôïí Ðïë(ãõñï, èá ìðïñï(óáìå íá ðï(ìå ðùò áðïôåëï(óå ìéá ðñïíïìéáêÞ óõíÞèåéá ôùí åõêáôÜóôáôùí ÈåóóáëïíéêÝùí, éäéáßôåñá ôùí Åâñáßùí, áðü ôç äåêáåôßá ôïõ '20 áêüìá. ÐáñÜ ôçí áíõðáñîßá óôïé÷åéþäïõò óõãêïéíùíßáò ï äñüìïò Èåóóáëïíßêçò-ÃáëÜôéóôáò-Ðïëõã(ñïõ Þôáí êáè' üëç ôç äéÜñêåéá ôïõ ÷åéìþíá áäéÜâáôïò - áñêåôïß Èåóóáëïíéêåßò, áêôïðëïúêþò ìÝ÷ñé ôç ÃåñáêéíÞ, Þ ïäéêþò áðü ôç ÃåùñãéêÞ Ó÷ïëÞ äéá ìÝóïõ ôçò "ÊáëáìáñéÜò" êé áðü êåé ìå ôá æþá, áíÝâáéíáí óôïí Ðïë(ãõñï ãéá íá áðïëá(óïõí ôï äñïóåñü êáé õãéåéíü ôïõ êëßìá. Ó(ìöùíá ìå ôï... èñ(ëï, ôï ðñþôï áìÜîé ðïõ åßäå ôïí Ðïë(ãõñï Þôáí ôï óùôÞñéïí Ýôïò 1923. ¸êôïôå êáé åðß áñêåôÜ ÷ñüíéá åëÜ÷éóôá ôüëìçóáí íá áðïôïëìÞóïõí ôçí åîÜùñç áõôÞ Ïä(óóåéá, ãåãïíüò ðïõ êáôáäåéêí(åé ôï ìÝãá óõãêïéíùíéáêü ðñüâëçìá ôçò ×áëêéäéêÞò. Áðü ôçò óõæå(îåùò ôïõ "Êáâñüëáêá" ôï 1935 êáé åíôå(èåí Üñ÷éóå ç ôáêôéêÞ óõãêïéíùíßá ôçò ðñùôå(ïõóáò ôçò ×áëêéäéêÞò ìå ôç Èåóóáëïíßêç êáé ìå ôá õðüëïéðá ÷ùñéÜ. Áñ÷Ýò êáëïêáéñéï( ôïõ 1924 Ýêáíå ôçí åìöÜíéóÞ ôïõ óôïí Ðïë(ãõñï äçìïóéïãñÜöïò ôçò åöçìåñßäáò "ÌáêåäïíéêÜ ÍÝá", öÝñùí (êáé õðïãñÜöùí) ôï øåõäþíõìï "ÄÁÊÏÓ", ðñïò ðáñáèåñéóìüí. Ô(ðïò, êáèþò öáßíåôáé ÷éïõìïñßóôáò, ðáñáôçñçôéêüò êáé ìå äéÜèåóç ðåñéðáéêôéêÞ èá êáôáãñÜöåé ü,ôé ðåñßåñãï õðïðßðôåé óôçí áíôßëçøÞ ôïõ êáé ó÷åäüí êÜèå âäïìÜäá èá ôï óôÝëíåé ðñïò äçìïóßåõóç óôçí åöçìåñßäá ôïõ, õðü ôïí ôßôëï "ÐåíéÝò áðü ôïí Ðïë(ãõñï". ÌÝóá áð' áõôÞ ôç óôÞëç âñÞêáìå êé åìåßò ðïëëÝò ÷ñÞóéìåò ðëçñïöïñßåò, óõíÞèåéåò, êáèçìåñéíÜ ðåñéóôáôéêÜ ðïõ ðåñéãñÜöïõí ôï êëßìá ôçò åðï÷Þò êáé ôá ðáñáèÝôïõìå ùò Ý÷ïõí: 13 Éïõëßïõ "Ðáñáèåñßæù... Ôï íá ðáñáèåñßæåé êáíåßò åäþ óôïí Ðïë'ãõñï êáé ìÜëéóôá áõôÞ ôçí åðï÷Þ åßíáé, ÷ùñßò õðåñâïëÞ... ìåãáëåßï!... Êñ'á íåñÜ Üöèïíá, ðëáôÜíéá ðõêíüöõëëá, åîï÷Ýò èáõìÜóéåò, ï'æï ðñþôçò ðïéüôçôïò, óõãêïéíùíßá ìå áõôïêßíçôá, ê'êëïò óôåíüò ìåí áëëÜ êáé ðïë'-ðïë' åõ÷Üñéóôïò... Ôá ðáñáì'èéá ôïõ ÃêëÜâá, ïé ìåæÝäåò ôïõ Ìéêñï', ôá ëïõêï'ìéá ôïõ Êáñþíç, ç ìð'ñá óôéò ¸î Âñ'óåò, ôï Üöèïíï ïîõãüíï ôïõ áðáñáìßëëïõ Ëåéâáäéï' ìå ôïí êÞðï ôçò ÖéëïäáóéêÞò êáé ôï êïìøü êáöåíåäÜêé ôïõ ÄÝëëéïõ åßíáé áëçèéíáß áðïëá'óåéò... Ìá êé ç ÊáôóáìÜêá; Óùìáôåßïí, áäåëöïß Èåóóáëïíéêåßò, ðñùôüôõðï áñêåôÜ ðáñÜîåíï áëëÜ êáé åõåñãåôéêüôáôï... ¸÷åé êáíïíéóìü Üãñáöï, ìÝëç åêëåêôÜ êáé äñÜóéí ìç ôá ñùôÜôå, èáõìáóßáí... ¸÷åé êáé ï Ðïë'ãõñïò ôåò êïõóêïõñéÝò ôïõ, ôï êïôóïìðïëéü, ôá ðåéñÜãìáôá êáé ôá óêáíäáëÜêéá ôïõ. ¸÷åé êé ï Ðïë'ãõñïò ôïí Äïí ÆïõÜí ôïõ. Äïí ÆïõÜí üìùò Üãáñìðïí, áíïñèïãñáöéêþôáôïí êáé åîåõôåëßæïíôá êõñéïëåêôéêþò ôçí ÄïíæïõáíéêÞí éäåïëïãßáí. Èá ôïí áðïëá'óùìåí êé áõôüí áñãüôåñá. Êáé äéáêüðôù áðüôïìá ôåò ðåíéÝò ìïõ, ãéáôß, áõôÞ ôç óôéãìÞ, ðñïóêáëï'ìáé åðåéãüíôùò íá ðáñåõñåèþ óå ìéá Ýêôáêôç óõíåäñßá ôçò ÊáôóáìÜêáò. ÈÝìá óõíåäñéÜóåùò ç "Åâäïìáäéáßá áñãßá". 12

Ðïë$ãõñïò 1924.


ÈÝìá ùò âëÝðåôå áñêåôÜ åíäéáöÝñïí êáé ëßãï ðáñÜîåíï. Èá óáò áíáêïéíþóù åí ôï'ôïéò ôá ðñáêôéêÜ ôçò óõíåäñéÜóåùò áõôÞò ðñïò ãíþóéí êáé óõììüñöùóéí... 22 Éïõëßïõ ÄñïóéÜ! äñïóéÜ áíïéîéÜôéêÞ! Êé ü÷é ìïíÜ÷á äñïóéÜ..., Ðñùß êáé âñÜäõ êñ'ï. êñ'ï ôóïõ÷ôåñü! Çìåßò ðïõ ðáñáèåñßæïõìå åäþ - êüíôåøå íá ðù ðáñá÷åéìÜæïõìå - ôá ÷Üóáìå êõñéïëåêôéêþò!.. Êñõþíïõìå, ôïõñôïõñßæïõìå. Êáé êéíäõíå'ïõìå íá êñåââáôùèï'ìå. Ãéáôß áöÞóáìå ôá ðáëôÜ ìáò óôç Èåóóáëïíßêç, üðùò ôï Üöçóå êáé ï óõìðáñáèåñßæùí ìáæß ìáò ößëïò ìáò Ôæùí... Áâßæï ãéá ôïõò óõìðïëßôáò ìïõ Èåóóáëïíéêåßò ðïõ åôïéìÜæïíôáé íÜñèïõí åäþ ãéá íá îáíáíéþóïõí. Ãéáôß - íá ôï îÝñåôå êé áõôü - êáé ïé ãéáôñïß åäþ åßíáé êÜðùò ðáñÜîåíïé. ÈÝëåôå áðü éäéïóõãêñáóßá, èÝëåôå áðü ôçí êáêïÞèç õãåßá ðïõ ìáóôßæåé ôïí Ðïë'ãõñï, ïé ãéáôñïß åäþ Ý÷ïõí óõ÷íÜ ðõêíÜ áêïõóßá áðåñãßá... Ï Ýíáò áó÷ïëåßôáé ìå ôáò õðïèÝóåéò ôçò ÊáôóáìÜêáò, ï Üëëïò ðáßæåé äéáñêþò íôüìéíï, ï ôñßôïò åßíáé ðåóìÝíïò ìå ôá ìï'ôñá ìïíÜ÷á... óôá ãõíáéêïëïãéêÜ, êáé ï ôÝôáñôïò ôþñá ìüëéò âãÞêå áðü ôï áõãüôóïõöëï. Ç êåíôñéêÞ ðëáôåßá ôïõ ÁñéóôïôÝëïõò öéëïîåíåß êÜèå ìÝñá ðÝíôå Ýî áõôïêßíçôá ðñï÷èÝò ìÜëéóôá ï áñéèìüò ðÝñáóå ôá ïêôþ. ¼ëá óå äõï óåéñÝò áñáäéáóìÝíá, üìïñöá, êáìáñùìÝíá, óôï ðõêíü ßóêéï ôùí ðëáôáíéþí êáé áêáêéþí ôçò ðëáôåßáò, ðåñéìÝíïõí åðéâÜôáò ãéá ôç Èåóóáëïíßêç... Ì' Üëëá ëüãéá ðåñíï'ìå åõ÷Üñéóôåò þñåò. Ôá óêþììáôá äá êáé ôá ðåéñÜãìáôá ðáßñíïõí êáé äßíïõí... Êáé ôá ðáñáôóï'êëéá; ÁõôÜ äá åßíáé óôçí çìåñçóßá äéÜôáîç. ÊáíÝíáò Ðïëõãõñéíüò äåí åßíáé ÷ùñßò ðáñáôóï'êëé. Áð' ôï ÷åéñïôüíçìá äå áõôü äåí ãëõôþíïõí ï'ôå ïé îÝíïé. Êáé ôé ðáñáôóï'êëéá! ¼ìïñöá êáé êáëïôåñãéáóìÝíá. Êáé ôï ðåñßåñãïí åßíáé üôé óéãÜ-óéãÜ ÷Üíïíôáé ôá ê'ñéá ïíüìáôá êáé ìÝíïõí ìïíÜ÷á ôá ðáñáôóï'êëéá!... Ï Óêñüðéïò óïõ ëÝí', ï ¢ëöáò, ï ;ïíôñïìðï'ìðïõíáò, ï ¢ãéïò, ï Äá÷ëÜò, ôï å-

30 Éïõëßïõ 1924. Ëßãï ðñéí ôï ãÜìï ôïõ ÐÝôñïõ Éùáêåßì êáé ôçò Ìáñßáò Ìáôóéþñç óôï óðßôé ôïõ ÐÝôñïõ Ìáôóéþñç. Äéáêñßíïíôáé: ×ñ. ×ñçóôßäçò, Äçì. ÃêëÜâáò (ãéáôñüò), Ê. Ìáôóéþñçò, ÂÜóïò ×ñçóôßäçò, Áíáóô. Ðáðáëåùíßäá, Ìáñßá Ìáôóéþñç, Åõè. Ìáôóéþñç, Áéêáô. Ìáôóéþñç (ðßóù), Ëéüëéá Ãåñìáíï$ (êüñç ôïõ éäñõôÞ ôçò Ä.Å.È.), Åëåõè. Ðáðáëåùíßäá, ÁííÝôá Ìáôóéþñç. 13


íÜìéóõ... ìå ôï óõìðÜèåéï... Êáé åßóáé õðï÷ñåùìÝíïò, êÜèå ëßãï, íá ñùôÜò êáé íá îáíáñùôÜò, ðïéïò åßíáé áßöíçò áõôüò ï ê'ñéïò Äá÷ëÜò, ðïõ ðïëëÝò öïñÝò ôõã÷Üíåé íá âñßóêåôáé óôçí ðáñÝá óïõ êáé íá êÜèåôáé ìÜëéóôá äßðëá óïõ... 30 Éïõëßïõ ÊïíôÜ óôá Üëëá ôá êáëÜ, ðïõ Ý÷ïìå åäþ óôïí Ðïë'ãõñï Ý÷ïìå êáé ó÷åôéêÞ öèÞíéá. ÊñÝáò êáëü êáé ó÷åôéêþò öèçíü, ëá÷áíéêÜ Üöèïíá êáé öñï'ôá áñêåôÜ... ÁëëÜ êáé êñáóß ðáñÜãåé ï Ðïë'ãõñïò, êñáóß áãíü êáé íïóôéìüôáôï. Ôï ìüíï ðïõ ìáò äõóêïëå'åé åßíáé ðïõ ìáò áíôéðïëéôå'ïíôáé óôá øþíéá 3-4 õðÜëëçëïé. ÕðÜëëçëïé êáëïöáãÜäåò ðïõ êõíçãï'í áìåßëéêôá ôá ðéï öñÝóêá êáé êáëÜ öáãþóéìá. Êáé âãáßíïõí áð' ôç í'÷ôá ôïõ Èåï' êáé êõíçãï'í ôïõò ÷áóÜðçäåò. Ôïõò ìáíÜâçäåò êáé ôïõò öñïõôáôæÞäåò. Êáé êáôáíôï'í íá ðçãáßíïõí êáé Ýùò óôá óöáãåßá ðñùß-ðñùß ãéá íá äéåõêïë'íïõí ôïõò ÷áóÜðçäåò óôç äïõëåéÜ ôïõò. Åéò ôñüðïí þóôå åèåÜèç êáèçãçôÞò öïõóêþíùí êáé ãäáßñíùí ôñõöåñüí åñßöéïí äéá íá ðñïêÜìåé - ëÝåé - ôç íåöñáìéÜ! Êáé åéò åñþôçóéí áðëïúêï' ÷ùñéêï' ðáñáôõ÷üíôïò åêåß ðáñáîåíåõèÝíôïò äéá ôçí ðñÜîéí ôïõ, áðÞíôçóå ìáãáëïðñåðÝóôáôá: "Ìç êáôïÞíåé ìáêñÜí ïäüí ðïñå'åóèáé ðñïò ôïõò ðáñÝ÷åéí ôé öáãþóéìïí êáëüí åðáããåëïìÝíïéò!"... 5 Áõãï*óôïõ ;èåò âñÜäõ ðñïóåêëÞèçêá ó' Ýíá öéëéêü óðßôé. Áðü ðáëáéü êáé óôåíü ìïõ ößëï... Êáé ìåôÜ ôï áðáñáßôçôï êÝñáóìá. Áé ãõíáßêåò ôïõ óðéôéï' åß÷áí ôçí êáëùó'íç - 'óôåñá áðü ìéá èåñìÞ ðáñÜêëçóÞ ìïõ. Íá ìïõ åðéäåßîïõí äéÜöïñá åã÷þñéá õöÜóìáôá êáé öïñÝìáôá, üëá Ýñãá ôùí ÷åéñþí ôùí. ¸ìåéíá êáôÜðëçêôïò ðñï ôçò èáõìáóßáò ôÝ÷íçò - éäßùò ôùí ìåôáîùôþí õöáóìÜôùí êáé öïñåìÜôùí. ÔÝëåéá, åõñùðáúêÜ, áñá÷íïàöáíôá. Óôçí áñ÷Þ ôá ðÞñá ãéá åõñùðáúêÜ, ãéá êáëáìáôéáíÜ. ÔñáðåæïìÜíôçëá, ðåôóÝôåò, óéíäüíéá, öïñÝìáôá, ìðëï'æåò, æáêÝôåò, üëá ìåôáîùôÜ êáé ìå ÷ñùìáôéóìï'ò ãëõêõôÜôïõò. Êáé íá óêåöèåß êáíåßò üëá áõôÜ Ôá êÜíïõí ôá ÐïëõãõñéíÜ êïñßôóéá Óå áñãáëåéï'ò îõëßíïõò, âáñåßò êáé ðáìðáëáßïõò... Óå ôÝôïéïõò áñãáëåéï'ò êÜíïõí êáé ôÝëåéá õöÜóìáôá äé' áíäñéêÜ öïñÝìáôá. ÕöÜóìáôá ëéíÜ, ëéíïìÝôáîá, ïëïìÝôáîá, âáìâáêåñÜ êáé ìÜëëéíá Ðïõ äåí ìðïñåßò íá ôá îå÷ùñßóåéò áðü ôá åõñùðáúêÜ. Èá Þôáí åõ÷Þò Ýñãïí áí ôï ÊñÜôïò Ýäéäå êÜðïéá éäéáéôÝñá ðñïóï÷Þ óôçí âéïìç÷áíßáí áõôÞí... ÓÞìåñá ðñùß ìïõ åóôÜëç ç åîÞò óçìåßùóéò: "Ê'ñéå ÄÜêå Ðïë' ëßãá äõóôõ÷þò ðñÜãìáôá Ýãñáøåò ãéá ôï Óùìáôåßïí ìáò ôç ÊáôóáìÜêá. ºóùò, ùò îÝíïò ðïõ åßóáé, äåí êáôÝ÷åéò áêüìá ðïë' êáëÜ ôá ðñÜãìáôá. Êáé ðñþôïí: ç ÊáôóáìÜêá ìáò ðñï ðïëëï' Ý÷åé éäñ'óåé ðáñÜñôçìá êáé óôç Èåò/íßêç. 14

Áñã. & Ìé÷. ÂïãéáôæÞò ìå öüíôï ôïí Ðïë$ãõñï.


Äéåõèõíüìåíïí õðü äéáóÞìùí Êáôóáìáêéóôþí. Äå'ôåñïí: Ý÷åé êáé áíôéðñïóþðïõò åéò ôçí ÅèíïóõíÝëåõóéí... ¸ôóé äå åîçãåßôáé êáé ôï üôé ç ÅèíïóõíÝëåõóéò Ýãéíå ôåëåõôáßùò ôåëåßá ÊáôóáìÜêá... ¸÷ïìåí åó÷Üôùò êáé áãñßáí åðéäñïìÞí... äéêçãüñùí. Óáí íá ìç ìáò Ýöôáíáí áé ä'ï-ôñåéò íôïõæßíåò áðü äá'ôïõò ðïõ ìáò Ýöåñå åäþ áíáãêáóôéêþò ôï Ðñùôïäéêåßïí. Ìáò Ýñ÷ïíôáé êáé Üëëïé êáèçìåñéíþò ãéá íá ðáñáèåñßóïõí... Áöï' êáé ôþñá áêüìç, üðïõ êé áí óôñßøåéò èá äéçò Ýíáí... Üíèñùðï êáé äõï ôñåéò äéêçãüñïõò... 18 Áõãï*óôïõ Åßíáé ðñÜãìáôé ðïë' êáêü êáé ïëÝèñéï íÜóáé îÝíïò ó' Ýíáí ôüðï êáé íá ãñÜöåéò êáé óôçí... åöçìåñßäá... Êáëçþñá óáí ôïõ ëüãïõ ìïõ, ðïõ áðü ôüôåò ðïõ ãñÜöù ôåò ðåíéÝò ìïõ áõôÝò, äåí ìðïñþ íá îåìõôßóù áð' ôï îåíïäï÷åßï... Áõôü èá ðåé íÜóáé îÝíïò êáé ìÜëéóôá Óáëïíéêéüò, íá ðáñáèåñßæåéò, íá ìçí Ý÷åéò êáìéÜ äïõëåéÜ êáé íá ðåñíÜò ôéò þñåò óïõ ãñÜöùí... êïõôáìÜñåò! Íá Ýðáéæá ôïõëÜ÷éóôïí ÷áñôéÜ!... Èá ìðïñï'óá íá ÷ùèþ óå ìéá åõ÷Üñéóôç ðáñÝá. Ðïõ ðåñíÜ ôéò í'÷ôåò ôçò ã'ñù óôï ðñÜóéíï ôñáðÝæé. Ìå ôï ãáñãáëéóôéêü ðïêåñÜêé. Åéò ôï ïðïßïí äéáêñßíåôáé óõìðáèåóôÜôç ðáñáèåñßæïõóá äÝóðïéíá. Åíèõëáêþíïõóá êÜèå âñÜäõ áñêåôÜ ÷áñôïíïìßóìáôá. Ðñï÷èÝò åíÝóêõøå åäþ ìå áãêáæÝ áõôïêßíçôï êáé êÜðïéïò ãåñìáíüò ïäïíôïéáôñüò Ï ïðïßïò åñåêëÜìéæå Ýíá èáõìáôïõñãüí - üðùò Ýëåãå - öÜñìáêï ãéá ôïí ðïíüäïíôï Ìáò åßðå ðïëëÜ ôá åî... áõôïêéíÞôïõ... Ìáò ðáóÜëåéøå ôá ï'ëá ìå ôï èáõìáôïõñãü ôïõ öÜñìáêï Êáé ìáò îåôßíáîå ôåò ôóÝðåò ìáò åíèõëáêþóáò áñêåôÜ åéêïóéðåíôÜñéêá... 24 Áõãï*óôïõ Ï ÕðïäéïéêçôÞò ;áëêéäéêÞò ê. Åìðïñßäçò ìåôáôßèåôáé óôç ÂÝññïéá. ÁöÞíåé åäþ êáëü üíïìá êáé ìðïñåß êáíåßò íá ðåé üôé ôá êáôÜöåñå ðïë' êáëÜ... Êáé åðåéäÞ ôþñá ç ;áëêéäéêÞ Ýãéíå åðéôÝëïõò íïìáñ÷ßá. Ïé áñìüäéïé ðñÝðåé íá óêåöôï'í ëßãï óïâáñüôåñá ãéá ôç ;áëêéäéêÞ. Êáé íá óôåßëïõí ÍïìÜñ÷çí ðïõ íá ðïíÝóåé êáé íá áãáðÞóåé ôïí Üäéêá êáôçãïñï'ìåíï áõôü ôüðï êáé íá èåëÞóåé íá åñãáóèåß ìå üñåîç. Íá ðá'óåé äå, ãéá üíïìá ôïõ Èåï', íá èåùñåßôáé ç áôõ÷Þò ;áëêéäéêÞ áðü ìåí ôï ÊñÜôïò ôüðïò åîïñßáò õðáëëÞëùí.

Åêäñïìéêü âáðïñÜêé óôç ÃåñáêéíÞ. (öùôï Í. ÊïñÝíôçò). 15


Óôç ìíÞìç ôçò ðïéÞôñéáò Ìáñßáò Éùáêåßì ÐáðáúùÜííïõ Ìáñßá ÌðïõëÜêç-Ëõðçñßäç Óôéò 17 ÌáÀïõ 2011, ðñùß-ðñùß, ðÝíèéìá ÷ô(ðçóå ç êáìðÜíá ôïõ Áãßïõ ÍéêïëÜïõ Ðïëõã(ñïõ. Èëéâåñü Þôáí ôï Üããåëìá óôçí åñþôçóç "ðïéïò ðÝèáíå;", üðùò óõíçèßæåôáé. ÊïéìÞèçêå ç áîéïëÜôñåõôç ðïéÞôñéá Ìáñßá ÐáðáúùÜííïõ, ðïõ Ýêñõâå Ýíáí èçóáõñü ìÝóá óôçí øõ÷Þ ôçò. ¹ôáí ìéá ùñáßá êïðÝëá, åõèõôåíÞò, åíôõðùóéáêÞ, ìå ìåãÜëá öùôåéíÜ ìÜôéá, óõãêñáôçìÝíï ãåìÜôï êáëïó(íç ÷áìüãåëï êáé çèéêÝò áîßåò ðåñéæÞôçôåò. Ôçí áðï÷áéñåôÞóáìå êáé ôç ìáêáñßóáìå üëïé ïé ößëïé ôçò ìå ôï åîüäéï åãêþìéï ôçò åêêëçóßáò ìáò "Ìáêáñßá ç ïäüò óôçí ïðïßá ðïñå'åóáé óÞìåñá, Ý÷åé åôïéìáóèåß ãéá óÝíá ôüðïò áíáðá'óåùò". Ãéá ôçí ìåôÜâáóç ôçò åêäçìßáò ôçò åðéìåëÞèçêå ç áäåëöÞ ôçò Áëßêç, ôçí ïðïßá áããßæåé ï ëüãïò ôïõ Èåï( êáé ôçí ðáñçãïñåß. Ç è(ìçóç ôïõ ìáñôõñßïõ ôïõ ×ñéóôï( óôï Óôáõñü êáé ç õðïìïíÞ ôçò Ðáíáãßáò ìáò ôçí áíáêïõößæåé, ôçí êÜíåé áôóÜëé, îáíáâñßóêåé ôï çèéêü ôçò ãéá íá ðïñåõèåß, ìüíç ôçò ðëÝïí, ôá õðüëïéðá ÷ñüíéá ôçò æùÞò ôçò. ÁãáðçôÞ Ìáñßá, Ç ìíÞìç óïõ èá ìåßíåé ïëïæþíôáíç óôç óêÝøç êáé óôçí êáñäéÜ ìïõ, Ýôóé üðùò óå ãíþñéóá åêåßíç ôçí çìÝñá ðïõ ìïõ ÷Üñéóåò ôá âéâëßá óïõ. Ï ëüãïò, ãéá óÝíá, ôïõ Ìáêáñéóôï( Áñ÷éåðéóêüðïõ Áèçíþí êáé ðÜóçò ÅëëÜäïò ×ñéóôüäïõëïõ, "Ç ðïéçôéêÞ óáò äçìéïõñãßá, äåßãìá ìéáò åõáßóèçôçò ïäõíùìÝíçò øõ÷Þò, ðïõ ÷ôõðÜ åãåñôÞñéï áíèñùðéÜò êáé áãÜðçò óå ìéá åðï÷Þ íáñêùìÝíùí óõíåéäÞóåùí áðïêáë'ðôåé ôï ðåñéå÷üìåíïõ ôçò êáñäéÜò óáò êáé ôç âáèåéÜ óáò ðßóôç ó' Åêåßíïí ðïõ åßíáé ç ïäüò êáé ç ÁëÞèåéá êáé ç ¼íôùò ÆùÞ", ìå ãÝìéóå óõãêßíçóç. ÓôÜèçêá ìå ðñïóï÷Þ êé åãþ, óå êÜèå óôß÷ï ôçò ðñùôüôõðçò äéáëïãéêÞò ðïßçóçò óå Ýíá áðü ôá âéâëßá óïõ ìå ôßôëï: "ÊïíôÜ óôïí Ïßêï Åõãçñßáò / åêôåëåß êé ï Ðåëáñãüò / Ýñãï öéëïóôïñãßáò". Ôéò Üìåóåò êáôáóôÜóåéò ðïõ âéþíïõìå êáèçìåñéíÜ üëïé ìáò, åó( äåí ôéò ðñïóðÝñáóåò. Ôéò Ýêáíåò äéêÝò óïõ êáé Ýæçóåò ðëÜé ôïõò. Ìå ôçí ðÝíá óïõ ôéò ìåôÝôñåøåò óå äéäá÷Þ, õðåíèõìßæïíôÜò ìáò ôéò õðï÷ñåþóåéò óôïõò ãïíåßò ìáò.

Ìáñßá ÐáðáéùÜííïõ.

Ç Ìáñßá ÐáðáéùÜííïõ ìå ößëïõò óôçí Ðáíáãßá ôï 1948. Áíáãíùñßæïíôáé: ÓôÝëëá Ôóßêïõëá, ÅñéÝôá ÌðïõëÜêç, ÉùÜííçò ÐáðáãåñÜêçò, Èåüöéëïò ÐáôÝëçò, ÌáñéÝôá ÖõñãÜäç, Öùôï$ëá Ðáðáãåùñãßïõ, Áíáóôáóßá ÔóáêíÞ. 16


Ôï èÝìá óïõ ðñùôüôõðï, "Êåßìåíá êáñäéÜò êáé áìåóüôçôáò", üðùò ëÝåé êáé ï ê. Óô. ÐáðáèåìåëÞò, áããßæåé ðëçãÝò êáé áíïßãåé ðëçãÝò, óå üóïõò Ý÷ïõí óõíåßäçóç, üôáí äéáâÜóïõí ôï ðáñÜðïíï ôïõ ãÝñïõ ðáôÝñá ðïõ åãêáôáëåßöèçêå áðü ôá ðáéäéÜ ôïõ óôïõò... áíèéóìÝíïõò ôïß÷ïõò ôïõ ãçñïêïìåßïõ êáé åíþ ôá ðáñáêáëåß íá ôïí ðÜñïõí ðßóù óôï óðßôé ôïõ áõôÜ áäéáöïñï(í. Ôé áëëéþôéêïò êáéñüò! / ¸íáò ãÝñïò êïêêáëéÜñçò ìáäçìÝíïò ðåëáñãüò / ôçí óôïñãÞ í' áðïëáìâÜíåé ðïõ áð' ôá ðáéäéÜ óôåñåßôáé / ï óçìåñéíüò ãïíéüò! Êïéíùíéêü èÝìá ðïõ êáíÝíáí óÞìåñá äåí áðáó÷ïëåß. ÓôÝíåøáí ôüóï ôá óðßôéá, üóï êé ïé áãêáëéÝò ôùí ðáéäéþí ãéá ôïõò ãïíåßò. Ðáñáóôáôéêüò ï äéÜëïãïò ä(ï ãéáãéÜäùí ðïõ áëëçëïóõíôñïöå(ïíôáé óôï ãçñïêïìåßï: Åõèõìßá: Ãéáôß ÌÝëðù ôñéãõñíÜò / ìå ôï ðáëéü öïõóôÜíé; Ìå ôñåìÜìåíá ôá ÷Ýñéá / ãéá ðïéá ðëÝêåéò ôï ãáúôÜíé; ÌÝëðù: Ç åããïíï(ëá ìïõ ç ìéêñÞ / Üñáãå ôé íá êÜíåé; ÁõôÞ ç óêÝøç Ýìåéíå / Èõìéþ ìïõ óôï êåöÜëé êáé îÝ÷áóá ðùò öüñáãá / ôï ôñ(ðéï ôï öïõóôÜíé... Åõèõìßá: Á÷! ÌÝëðù ìïõ, äåí óïõ 'ìåéíå / èáññþ ìõáëü êïõêï(ôóé Óôï Üëëï ðüäé öüñåóåò... / áëëéþôéêï ðáðï(ôóé... Ïé äéÜëïãïé ìáò óõíôñßâïõí. Êõêëïöïñï(í óôï áßìá ìáò. Ç áåßìíçóôç Ìáñßá, ìÝóá áð' áõôï(ò, îåãõìíþíåé ôçí áëÞèåéá. Ôçí êïéôÜæåé áð' üëåò ôéò ðëåõñÝò, ðñïåêôåßíåé ôç æùÞ áðü ôï ÷èåò óôï óÞìåñá êáé ðñïóðáèåß íá äéêáéïëïãÞóåé ôïõò íÝïõò. _________________________________________________ Áðü ôçí ôñõöåñÞ ôçò øõ÷Þ Ýíáò óõíáéóèçìáôéêüò ðëï(ôïò äéá÷Ýåôáé ó' üëá ôçò ôá Ýñãá. Èá ôá' áðáñéèìÞóù, ÷ùñßò íá ìðïñþ íá îå÷ùñßóù ðéï åßíáé ôï êáë(ôåñï. 1. "Ôï ÅíôåëâÜéò ôïõ Ïóßïõ ÆùóéìÜ", 1992, âéâëßï ðïõ ðåñéëáìâÜíåé 4 äéçãÞìáôá óå ðïéçôéêü ëüãï, 2. "Ôçëáõãåßò ÖÜñïé ôçò Ïñèïäïîßáò", 1994, äéçãÞìáôá óå ðïéçôéêü ëüãï, 3. "ÊïíôÜ óôïí ïßêï åõãçñßáò, åêôåëåß êé ï ðåëáñãüò Ýñãï öéëïóôïñãßáò", 2001, 4. "Ï Á÷áíÞò Ùêåáíüò ÊáèñÝðôçò Ðïëõåäñéêüò", 2002. Áð' üëá ôá âéâëßá ôçò ðáßñíïõìå ìçí(ìáôá ðïõ áöïñï(í üëïõò ìáò. Áò ìçí ìéëï(ìå ãéá êïéíùíéêÞ êñßóç êáé óôáìáôï(ìå åêåß. Ç êáôåäÜöéóç ôùí èåóìþí êáé ç áíôéêáôÜóôáóÞ ôïõò ìå ÷åßìåñåò, áí äåí Ýäùóå, èá äþóåé ôç ÷áñéóôéêÞ âïëÞ óôçí ïéêïãÝíåéá êáé ôç èñçóêåßá. Áéùíßá ç ìíÞìç óïõ, Ìáñßá! Ôá ëüãéá óïõ "Ôçëáõãåßò ÖÜñïé" óôç æùÞ ìáò. ¸êëåéóåò ôá ìÜôéá óïõ, ìá äåí Ýóâçóå ôï öùò óïõ, üðùò ìïõ åßðå êáé ç áãáðçìÝíç óïõ áäåëöÞ, Áëßêç. Èá ìåßíåéò ïëïæþíôáíç óôç óêÝøç ìáò.

Éùáêåßì & ÊõñáôóÞ ÐáðáúùÜííïõ ìå ôéò êüñåò ôïõò Ìáñßá êáé Áëßêç. 17


Ç óåëßäá ôçò ðïßçóçò (ëüãéá ôçò øõ÷Þò óôï öùò) Ç óôÞëç "Ç óåëßäá ôçò ðïßçóçò (ëüãéá ôçò øõ÷Þò óôï öùò)", åßíáé ðåñéïäéêÞ êáé ðåñéëáìâÜíåé ðïéÞìáôá ðïõ äåí Ý÷ïõí äçìïóéåõèåß, åðéëåãìÝíá ìå åõè(íç ôçò ó(íôáîçò ôïõ ðåñéïäéêï(. Ó' áõôü ôï ôå(÷ïò öéëïîåíï(ìå ðïéÞìáôá ôçò Èåþíçò ÊïóìÜ, Ìáñßáò Ôñáãáíï#-Ãï#íáñç, Óüíéáò Óðßñôïõ, Íßêïõ ÂáóéëÜêç êáé ôïõ ðñùôïåìöáíéæüìåíïõ óôï ðåñéïäéêü ìáò ÂáëÜíôç Âïñäï#. Óéâüíç Óôïí Ýñùôá äå óôÝêåôáé óôïí ôïß÷ï ìå ôçí ðëÜôç. Óôï êÝíôñï ßóôáôáé êé áðïëáìâÜíåé ôçí åõäáéìïíßá ôçò áðüëõôçò ðáñÜäïóçò. Åßíáé Âáóßëéóóá. Êïéíüò èíçôüò ðþò íá ô' áíôÝîåé; "Ç ÷þñá ôùí áíôßèåôùí ðñáãìÜôùí", ôçò Èåþíçò ÊïóìÜ.

Áðüññéøç ìå îÝêïøåò åðéìåëþò ìå ôüóç ëåðôïìÝñåéá ðïõ áñ÷ßæù Åãþ! íá ÷Üíù óôáäéáêÜ ôá ß÷íç ôçò õðüóôáóÞò óïõ. "Ç ÷þñá ôùí áíôßèåôùí ðñáãìÜôùí", ôçò Èåþíçò ÊïóìÜ.

ÐÜëé; Öå(ãåéò êÜèå öïñÜ ðïõ óïõ ìéëþ. Ó' áããßæïõí üóá äåí ðñÝðåé íá ëÝãïíôáé. Ìáñßá Ôñáãáíï# - Ãï#íáñç 8ñüíïò ¢÷ñïíïò ¢óáñêåò ðáëÜìåò áíïé÷ôÝò ïé ëåìïíéÝò äÜêñõá âñï÷Þò óôá ôæÜìéá. ÃÝìéóå áãêÜèéá ï êÞðïò ìáò êé ï óê(ëïò ö(ëáêáò ÷áìÝíïò. Ðüôå ãéíÞêáí üë' áõôÜ äåí ôï ãíùñßæù ßóùò íá Þôáí á(ñéï 18


Þ ðÜíôá Þ ðïôÝ. Êé åôï(ôï ôï ÷ïíôñü âéâëßï ôï âáñÝèçêá èÝëù ìüíï ôï ôÝëïò. Ìáñßá Ôñáãáíï# - Ãï#íáñç ÌÜéïò 2010

ÐáñÝíèåóç Óôï õðüãåéï ôïõ êáéñï( ìïõ ôá ðéï áêñéâÜ ìïõ åíè(ìéá. ëßãá óôïëßäéá áð' ôï äÝíôñï ðïõ îåñÜèçêå ôï óÜëé áð' ôïí ëéùìÝíï ìïõ ÷éïíÜíèñùðï ôï ôüðé ìïõ ìå ôï 'íá ìÜãïõëï ðñçóìÝíï. ÌÜóêåò øåõôéÜò; ÁëÞèåéáò Ýíäõìá; Óôï õãñü õðüãåéï ðïõ Þôáí Üëëïôå óïößôá. Ìáñßá Ôñáãáíï# - Ãï#íáñç ÌÜéïò 2010

ÌåóÜíõ÷ôá Ìéêñáßíåé ç í(÷ôá üóï ôçí äéáí(åéò ÷áæå(ïíôáò áíÝìåëá ôéò êüêêéíåò ðáðáñï(íåò óôï êáôþöëé ôïõ êÞðïõ! Ìðåñäå(ôçêáí ôá üíåéñá êáèþò (öáéíáí óôï öùò ôïõ öåããáñéï(! ÍÝïò ëáìðñüò ãåííÞèçêå áð 'ôï õöÜäé ôïõ ÝñùôÜ ôïõò! ÁðïêñéÜôéêç Ýìïéáæå ãéïñôÞ ç ãÝííçóç, êáèþò áíôÜìùíáí ïé êüóìïé ôïõò ïñéïèåôþíôáò ôéò ãñáììÝò óôï ëåõêü óçìÜäé ôïõ ïñßæïíôá! Äõï æåõãÜñéá Þëéïé ðüôéæáí ìå ðõñ ôïõò íÝïõò ãáëáîßåò ðïõ óôÞóáíå ÷ïñü êáé Ýñáíáí ìå íÝêôáñ üëåò ôéò öõëÝò ôçò ãçò, ðáíäáéóßáò áíôÜìùìá!! ÁëÞèåéá, ðïéáò ìï(óáò Ýìðíåõóç ìå î(ðíçóå ìåóÜíõ÷ôá ãéá íá ìáæÝøù ôï(ôá ôá êïììÜôéá ô' ïõñáíï(, óå ðïéá ðíïÞ ôçò ãçò íá ôá öõëÜîù; Ðïéïò Üããåëïò ðáßæåé ìáæß ìïõ óô' ïíåßñïõ ôï áãíÜíôé ìå ôüóç ôÝñøç, äß÷ùò íá íïéÜæåôáé ôçò óÜñêáò ôçí áë(ôñùôç áíÜãêç ðïõ äéøÜ íá êáôáðéåß ôï öùò ãéá íá 'ìåñÝøåé; Óüíéá Óðßñôïõ

19


Ï êáôÜäéêïò Ï êáôÜäéêïò, âëÝðåé / ôï öåããÜñé åëå(èåñï íá êÜíåé âüëôåò óôïí ïõñáíü / êáé êëáßåé.... Íßêïò ÂáóéëÜêçò Éïëéïò 2011

8áìçëþíåé ôï öåããÜñé ×áìçëþíåé ôá âñÜäéá ôï öåããÜñé óôï ðáñÜèõñü ìïõ èÝëåé íá ìïõ ðåé ôá ìõóôéêÜ ôïõ áëëÜ åßíáé ðïëëÜ êáé êïõñÜæïìáé, ôñáâþ ôçí êïõñôßíá êáé êïéìÜìáé êé áõôü óõíå÷ßæåé ôï äñüìï ôïõ ìïíÜ÷ï... Íßêïò ÂáóéëÜêçò, Éïëéïò 2011

Ôï Ýñçìï óðßôé Ôï öùò ôçò óåëÞíçò óêåðÜæåé ìå ìéá ãëõêéÜ ìåëáã÷ïëßá áõôü ôï Ýñçìï óðßôé. Ôï óðßôé ôùí ðáéäéêþí ìïõ ÷ñüíùí ìå ôá êëåéóôÜ ðáñÜèõñá, ôïí êéóóü êáé ôç ãåñìÝíç óôÝãç. Íßêïò ÂáóéëÜêçò Éïëéïò 2011

ÐëÞñçò áðü áóôñïó#íç Ôçí áóôñïó(íç ôïõ ó(ìðáíôïò ðïõ ìïõ áíáëïãåß ðïôÝ ìïõ äåí ðáæÜñåøá. Óôï óôÞèïò ôçí êñáôþ êáëÜ ðñïöõëáìÝíç. ¸ôóé æù êáé äåí Ý÷ù ôßðïôá äéêü ìïõ, ðáñÜ ôï âÜñïò ôçò øõ÷Þò ìïõ. Ôï ôáðåéíü ìïõ ðíå(ìá äåí áöÞíù 'ãù óôçí êñåïõñãßá ôùí Üãñéùí âïñÜ. Ôñáãïõäþ ôá ðåóìÝíá üíåéñá. Óôçí ÷ï(öôá ìïõ Ýíá èëéììÝíï ðïõëß ðïõ ôï åëåõèåñþíù ôá äåéëéíÜ ìá ðßóù óå ìÝíá îáíáãõñíÜåé. Ðßóù áð' ôéò ëÝîåéò êñ(âåôáé Ýíá êëÜìá, Ýíá ìéóü ÷áìüãåëï. Êñ(âïíôáé ðÜíôá öôåñÜ ìéóÜíïé÷ôá ãéá åõíïúêï(ò áíÝìïõò. ÁäÝëöéá ßóùò, ßóùò ïöåßëïõìå ôçí åîáãñßùóç óôçí ëïãéêÞ. Åßíáé íõìöïìáíÞò áõôÞ ç êáôÜóôáóç. Íá öÝñïõìå ôçí êüëáóç óôï óùóôü ôçò (øïò, óôçí ìáãéêÞ óôéãìÞ ðïõ ç ôßãñçò åãêáôáëåßðåé ôï ÷þìá ì' Ýíá óÜëôï. Ôçí êáèáñüôçôá ôïõ áßìáôïò ìçí ôç íïèå(ïõìå ì' áíï(óéá ðñáãìáôéêüôçôá, ôçí ùñáéüôçôá óôï ðÝôáãìá ôïí ãåñáêéï( áò ìçí ôçí ðõñïâïëï(ìå... ÂáëÜíôçò Âïñäüò, ÖåâñïõÜñéïò 2011

20


Óôïí Ðïë+ãõñï ôçò ÔÝ÷íçò êáé ôïõ Ðïëéôéóìï+ Ï ÍÔÉÍÏÓ 8ÑÉÓÔÉÁÍÏÐÏÕËÏÓ ÅÐÉÔÉÌÏÓ ÄÉÄÁÊÔÙÑ ÔÇÓ ÖÉËÏÓÏÖÉÊÇÓ Ó8ÏËÇÓ ÔÏÕ Á.Ð.È. Åäþ êáé êÜìðïóïõò ìÞíåò êõêëïöïñï(óå óôç Èåóóáëïíßêç ìéá áíåðéâåâáßùôç öÞìç üôé ï ößëïò êáé óõíåñãÜôçò ôïõ "Ðïë#ãõñïõ" Íôßíïò 8ñéóôéáíüðïõëïò åðñüêåéôï íá ãßíåé åðßôéìïò äéäÜêôùñ ôçò ÖéëïóïöéêÞò Ó÷ïëÞò. Ç öÞìç áõôÞ åðéâåâáéþèçêå üôáí ôñåéò êáèçãçôÝò ôïõ öéëïëïãéêï( ôìÞìáôïò ôçò Ó÷ïëÞò, ïé ê. ê. Ãéþñãïò Êå÷áãéüãëïõ, Âáóßëçò Êáôóáñüò êáé Ëßæõ Ôóéñéìþêïõ, êáôÝèåóáí ó÷åôéêÞ ðñüôáóç, ðïõ åãêñßèçêå áðü ôï ó(íïëï ôùí êáèçãçôþí ôïõ ôìÞìáôïò êáé áðü ôçí ðñõôáíåßá êáé ðïõ áðïäÝ÷ôçêå ï ôéìþìåíïò. Ç ôåëåôÞ ðñáãìáôïðïéÞèçêå ôçí ðñþôç Éïõíßïõ êáé þñá Ýíôåêá ôï ìåóçìÝñé óôçí áßèïõóá ôåëåôþí ôçò ðáëéÜò öéëïóïöéêÞò ó÷ïëÞò. Ôïí Ýðáéíï ôïõ ôéìþìåíïõ åîåöþíçóå ç êáèçãÞôñéá ê. Ìáñßá Éáôñï#, åéäéêÞ åðß ôïõ ðïéçôéêï( Ýñãïõ ôïõ ê. Íôßíïõ ×ñéóôéáíüðïõëïõ, åíþ ï ôéìþìåíïò áíÝðôõîå Ýíá öéëïëïãéêü èÝìá ìå ôßôëï "Ïé óçìáíôéêüôåñïé ðïéçôÝò ôçò Èåóóáëïíßêçò" (1890-1953)". Ïé ä(ï ïìéëßåò ðñüêåéôáé íá êõêëïöïñÞóïõí óå îå÷ùñéóôü ôå(÷ïò áðü ôï ðáíåðéóôÞìéï Èåóóáëïíßêçò. Áò óçìåéùèåß üôé ï ê. ×ñéóôéáíüðïõëïò åßíáé ï ðñþôïò ðïõ ãßíåôáé åðßôéìïò äéäÜêôùñ ðñïåñ÷üìåíïò ìÝóá áðü ôçí ßäéá ôç ÖéëïóïöéêÞ Ó÷ïëÞ Èåóóáëïíßêçò. "ÅÄÙ ËÉËÉÐÏÕÐÏËÇ" Þôáí ï ôßôëïò ôçò åîáéñåôéêÞò ìïõóéêÞò ðáñÜóôáóçò ðïõ åß÷áìå ôçí åõêáéñßá íá ðáñáêïëïõèÞóïõìå ôï âñÜäõ ôçò ÐÝìðôçò, 23 Éïõíßïõ óôï Äçìïôéêü ÈÝáôñï áðü ôçí ÐáéäéêÞ ×ïñùäßá Ðïëõã(ñïõ êáé ôïõò êáèçãçôÝò ôïõ Äçìïôéêï( Ùäåßïõ. Ôç äéå(èõíóç ôçò ïñ÷Þóôñáò êáé ôçò ÷ïñùäßáò åß÷å ï ìáÝóôñïò ÓùôÞñçò Áëåâßæïò, ôçí åíïñ÷Þóôñùóç ôùí ôñáãïõäéþí Ýêáíáí ïé Ìé÷Üëçò ÐéðÝñêïò êáé Éüëç Ñþóéïõ, ôçí åðéìÝëåéá-óêçíïèåóßá ç Ìáñßá ÌÞôñïõ êáé ôç äéäáóêáëßá ôùí ôñáãïõäéþí åß÷áí áðü êïéíï( ç Íôßíá Óðõñïðï#ëïõ êáé ç ÔáôéÜíá Æáìðïõíßäïõ. Ôá ðáíÝìïñöá óêçíéêÜ åôïßìáóáí ïé ÓôÝëéïò Óôá#ñïõ, Åõãåíßá Ößëíôéóç, ÖáíÞ ÍÜôïõ, ÅëéóÜâåô ÐåöÜíç, ÅëÝíç Ëáëï#ìç êáé Ãéþôá Ðéðåñßäïõ. ×ùñßò õðåñâïëÞ õðÞñîå ìéá áðü ôéò áñôéüôåñåò ìïõóéêÝò ðáñáóôÜóåéò - áí ü÷é ç êáë(ôåñç - ðïõ ðáñáêïëïõèÞóáìå ôá ôåëåõôáßá ÷ñüíéá óôïí Ðïë(ãõñï, ôçí ïðïßá áðüëáõóáí êáé êáôá÷åéñïêñüôçóáí ðåñéóóüôåñïé áðü 600 èåáôÝò. Äåí åßíáé ôõ÷áßï ôï ãåãïíüò üôé ç óõãêåêñéìÝíç ðáñÜóôáóç áíÝâçêå óôéò 13 Áõãï(óôïõ óôï Áíïé÷ôü ÈÝáôñï Ðïëõã(ñïõ êáé æçôÞèçêå áðü ðïëëï(ò åíäéáöåñüìåíïõò íá áíåâåß óå ðïëëÜ Üëëá ìÝñç êáôÜ ôç äéÜñêåéá ôïõ Ýôïõò.

21


Áîßæåé êÜèå Ýðáéíïò óôïõò óõíôåëåóôÝò ôçò ðáñÜóôáóçò, óôá ðáéäéÜ êáé óôïõò áöáíåßò åñãÜôåò-ìÝëç ôïõ Ä. Ó. ôçò ÐáéäéêÞò ×ïñùäßáò. "Ï ÌÐÇÔÅÑÌÁÍ ÊÁÉ ÏÉ ÅÌÐÑÇÓÔÅÓ" ôïõ Ìáî Öïò, Þôáí ï ôßôëïò ôçò ðáñÜóôáóçò ðïõ ðáñïõóßáóå ç ÈåáôñéêÞ ÏìÜäá ôïõ Ãåíéêï# Ëõêåßïõ ôçò ðüëçò ìáò óôá ðëáßóéá ôïõ ðñïãñÜììáôïò "Ôá ðáéäßá ðáßæåé... óôï êÝíôñï ôçò óêçíÞò" ôï âñÜäõ ôïõ ÓáââÜôïõ, 18 Éïõíßïõ óôï Äçìïôéêü ÈÝáôñï Ðïëõã(ñïõ. ¹ôáí Ýíá Ýñãï-êáôáããåëßá ãéá ôïí áíôéðñïóùðåõôéêüôåñï ô(ðï ôçò ó(ã÷ñïíçò êïéíùíßáò, ôïí "âïëåìÝíï" áóôü, ðïõ öïñÜ ôç ìÜóêá ôïõ áíèñùðéóôÞ öéëÜíèñùðïõ, ãéáôß ôñÝìåé ôï îåâüëåìÜ ôïõ êáé áñíåßôáé íá áíôéäñÜóåé êáé íá äéáìáñôõñçèåß. Ìéá ðñáãìáôåßá áðÝíáíôé óôï çèéêü ÷ñÝïò ôïõ êáèåíüò ìáò êáé óôçí êïéíùíéêÞ åõè(íç ðïõ Ý÷ïõìå üëïé ìáò, þóôå åíôÝëåé íá ðÜøïõìå íá ëÝìå: "åõôõ÷þò ôï óðßôé ðïõ êáßãåôáé åßíáé ôïõ äéðëáíï' êáé ü÷é ôï äéêü ìáò!". Ç ðáñÜóôáóç ðñïåôïéìÜóôçêå êáè' üëç ôç äéÜñêåéá ôïõ ðåñáóìÝíïõ ÷åéìþíá åí ìÝóù ó÷ïëéêþí ìáèçìÜôùí, öñïíôéóôçñßùí, åîåôÜóåùí êëð., áðü ôïõò êáèçãçôÝò êáé ôïõò ìáèçôÝò ôïõ Ëõêåßïõ Ðïëõã(ñïõ, ðëçí üìùò ç áãÜðç ôùí ðáéäéþí ãéá óõììåôï÷Þ êáé äçìéïõñãßá õðåñßó÷õóå. Óôçí ðáñÜóôáóç óõììåôåß÷áí ïé ìáèçôÝò: ÔÜóïò Æáãáëéþôçò, Ãéþñãïò ÌõëùíÜò (Èåüöéëïò Ìðßíôåñìáí), Âáóéëßíá Âéôï#ëç (¢ííá), ¢ííá-Ìáñßá Ãáâñéçëßäïõ (ÌðáìðÝô), ÔñéáíôÜöõëëïò ÔóéïëÜêçò (Óìßôò), ÁñåôÞ ÖáñäïãéÜííç (¢éæåíñéíãê), ÓôÝñãéïò Ñï#óóïò (Áóôõö(ëáêáò), Êáôåñßíá ÁõãÝñïõ, Áíáóôáóßá ÄÝá, ÅëÝíç Æþñôá, Åõáíèßá ÊáëáôæÞ, Ìáñßá Êïíôïãéþñãç, ÄÞìçôñá Êï#ôñéïõ, ¢ííá Ñßôïõ, Ìáñßá ÓáìáñÜ, Áñéóôåßäçò ÓáðéôæÞò, Íßêïò ÔóïëÜêçò (×ïñüò ðõñïóâåóôþí). Ç öéëüëïãïò Ìáñßá ÓáñÜöç, ðïõ äßäáîå êáé óêçíïèÝôçóå ôï Ýñãï, óôïí áðïëïãéóìü ôçò ðáñÜóôáóçò Ýãñáøå: "...;ñùóôþ ó' áõôÜ ôá ðáéäéÜ Ýíá ìåãÜëï åõ÷áñéóôþ ãéáôß ì' Ýêáíáí íá íéþóù êáé ðÜëé ðáéäß, íá ìïéñáóôþ ôéò åëðßäåò êáé ôá üíåéñÜ ôïõò, íá êëÝøù ëßãç áð' ôç æùíôÜíéá ôïõò. Êáé åßíáé âÝâáéï ðùò óå ìéá ìïíïäéÜóôáôç êáé ôå÷íïêñáôéêÞ åêðáßäåõóç ìå êáèáñÜ áíôáãùíéóôéêü êáé âáèìïèçñéêü ÷áñáêôÞñá, ðïõ äå äßíåé âÜñïò óôçí ïëüðëåõñç êáëëéÝñãåéá ôùí ìáèçôþí, áõôÜ ôá üíåéñá êáé ç æùíôÜíéá êáôáññáêþíïíôáé. Ðéóôå'ù ðùò ìå ëßãç êáëÞ èÝëçóç, åìåßò ïé åêðáéäåõôéêïß íá êÜíïõìå ôï ó÷ïëåßï ðïë' êáë'ôåñï êáé ôá ðñüóùðá ôùí ìáèçôþí ìáò ãåëáóôÜ êé åõôõ÷éóìÝíá!". "ÆÙÃÑÁÖÉÓÅ ÔÏ ËÏÕËÏÕÄÉ ÓÏÕ", Þôáí ç åêäÞëùóç ðïõ äéïñãÜíùóå ï Ðïëéôéóôéêüò Ó(ëëïãïò ÐáëáéïêÜóôñïõ, "Ôá Áçäüíéá", óôï Äçìïôéêü Ó÷ïëåßï ôïõ ðáëéï( ÷ùñéï( ôçí ÊõñéáêÞ ôï áðüãåõìá ôçò 19çò Éïõíßïõ. Ôá ðáéäéÜ ðïõ óõììåôåß÷áí æùãñÜöéóáí, ö(ôåøáí, äçìéï(ñãçóáí êáé Ýäùóáí æùÞ óôï ÷þñï. ÐáñÜëëçëá ëåéôï(ñãçóå Ýêèåóç ãëõðôéêÞò (ðÝôñá, î(ëï, ðçëüò) ìå Ýñãá ôùí ÐáñáóêåõÜ ÌÜãåé-

22


ñá, ÌÜãäáò Âï#ñäá êáé Êáôåñßíáò ÍéêïëÜïõ êáé Ýêèåóç âéâëßïõ ãéá ðáéäéÜ êáé ãéá ìåãÜëïõò. 3ï ÖÅÓÔÉÂÁË ÐÏËÕÃÕÑÏÕ: Ìå ìåãÜëç åðéôõ÷ßá óõíå÷ßóôçêå ãéá 3ç óõíå÷üìåíç ÷ñïíéÜ ôï ÖåóôéâÜë Ðïëõã(ñïõ óôï Áíïé÷ôü ÈÝáôñï, õðü ôçí åðùíõìßá "Êáëïêáßñé ÔÝ÷íçò & Ðïëéôéóìï# 2011" ìå ðïéïôéêÝò óõíáõëßåò êáé óçìáíôéêÝò èåáôñéêÝò ðáñáóôÜóåéò. Ç ðñåìéÝñá ôïõ öåóôéâÜë, ôï ÓÜââáôï 25 Éïõíßïõ 2011, ìå ôï èåáôñéêü "Ïëüêëçñïò ï Óáßîðçñ óå ìßá þñá" õðÞñîå åðåéóïäéáêÞ. Ìå ðïëéêÝò óõíèÞêåò êáé õðü ôçí óõíå÷Þ áðåéëÞ ôçò âñï÷Þò ïé äéïñãáíùôÝò êáé ïé íåáñïß çèïðïéïß ¢êçò Óáêåëëáñßïõ, Íáôáëßá Äñáãï#ìç, ÃåñÜóéìïò ÃåííáôÜò êáé Áíôþíçò ËïõäÜñïò ü÷é ìüíï "Ýóùóáí" ôçí ðáñÜóôáóç áëëÜ ìå áõôáðÜñíçóç êáé ÷éï(ìïñ áðÝäåéîáí üôé åêôüò áðü åîáßñåôïé êáëëéôÝ÷íåò åßíáé êáé Üíèñùðïé ìå åõáéóèçóßåò, åðáããåëìáôéóìü êáé Þèïò. Ôï âñÜäõ ôçò ÊõñéáêÞò, 10 Éïõëßïõ, ôï Áíïé÷ôü ÈÝáôñï õðïäÝ÷ôçêå ôïõò ÈÜíï Ìéêñï#ôóéêï & 8ñÞóôï Èçâáßï óå ìéá êáôáðëçêôéêÞ óõíáõëßá ìå ðïëëÜ ìåëïðïéçìÝíá ðïéÞìáôá ôïõ Íßêïõ Êáââáäßá, ðñïåîÜñ÷ïíôïò âåâáßùò ôïõ "ÊáôÝâçêå ï Ðïë(ãõñïò êáé ãßíçêå ëéìÜíé...", Þ ðéï óùóôÜ "Ðéêñßá". Ç óõíÝíôåõîç ìå ôïí ê. Ìéêñï(ôóéêï ðïõ êëåßóôçêå áðü ôïí Ã. ÄéáìáíôïõëÜêç ãéá ëïãáñéáóìü ôïõ "Ð" äåí Ýãéíå ôåëéêÜ ãéá ëüãïõò áíåîÜñôçôá ôçò èåëÞóåþò ìáò ðñïò ìåãÜëç ìáò áðïãïÞôåõóç. ÊáôÜ ôç äéÜñêåéá ôçò åêäÞëùóçò ç øõ÷Þ ôïõ ÖåóôéâÜë, Ãéþñãïò ÄéáìáíôïõëÜêçò ðñïóÝöåñå óôïí êáôáîéùìÝíï êáëëéôÝ÷íç, ôéìÞò Ýíåêåí, ôçí Ýêäïóç ôïõ "Ð", "Ðïë(ãõñïò ï ôüðïò êáé ïé Üíèñùðïé". Ôï ÓÜââáôï 16 Éïõëßïõ Þôáí ç óåéñÜ ôïõ êëáóéêï( ðëÝïí èåáôñéêï( Ýñãïõ ôïõ ÄçìÞôñç ØáèÜ "ÖùíÜæåé ï ÊëÝöôçò", áðü ôï èßáóï ôùí ãíùóôþí áðü ôçí ôçëåüñáóç êáé ôï èÝáôñï çèïðïéþí Ãéþñãïõ Êáðïõôæßäç, ÅëéóÜâåô Êùíóôáíôéíßäïõ, ÔÜóïõ ÊùóôÞ, Ãéþñãïõ ËÝöá. Óßãïõñá ç ðáñÜóôáóç ôïõ êáëïêáéñéï( ôïõëÜ÷��óôïí åÜí êñßíïõìå áðü ôçí ðñïóÝëåõóç ôïõ êüóìïõ. Ôçí ÐÝìðôç, 21 Éïõëßïõ, ôá ãíùóôÜ ïíüìáôá ÓôÜèçò ØÜëôçò, Óüöç Æáíßíïõ, Êþóôáò Åõñõðéþôçò, Ãéþñãïò ÐáðáæÞóçò, Âáóßëçò Êï#êïõñáò äåí áðÝöõãáí ìéá ìÝôñéá ðáñÜóôáóç óôï "Ìáò ðÞñáíå ôá óþâñáêá æçôÜíå êáé ôá ñÝóôá", ôùí Íôßíïõ Óðõñüðïõëïõ êáé Ãéþñãïõ Ãáëßôç. ÔÝôïéåò ðáñáóôÜóåéò íïìßæïõìå äåí ðñïóöÝñïõí ôßðïôá óôï ÖåóôéâÜë Ðïëõã(ñïõ êáé ïé õðå(èõíïé èá ðñÝðåé ßóùò íá åðáíåîåôÜóïõí ôéò åðéëïãÝò ôïõò. Ïé ìÝôñéåò åíôõðþóåéò ðïõ Üöçóå ç ðñïáíáöåñüìåíç ðáñÜóôáóç óâÞóôçêáí ãñÞãïñá ìå ôçí åîáéñåôéêÞ óõíáõëßá ôùí ËáõñÝíôç Ìá÷áéñßôóá & ÄçìÞôñç Óôáñüâá ðïõ áêïëï(èçóå. Ðáëéïß ôå êáé íÝïé, ôï ÓÜââáôï 23 Éïõëßïõ, åß÷áí ôçí åõêáé-

23


ñßá íá áðïëá(óïõí ôçí ðåôõ÷çìÝíç óõí(ðáñîç åíüò ãíÞóéïõ ôñïâáäï(ñïõ êáé åíüò ðïëõðñÜãìïíïò... "¢ãáìïõ è(ôç", íá îáíáêï(óïõí ôï áíåðáíÜëçðôï "Äéäõìüôåé÷ï ìðëïõæ" êáé íá äéáóêåäÜóïõí ìå ôéò ðåôõ÷çìÝíåò áôÜêåò êáé ôá êáõóôéêÜ ó÷üëéá ôùí êáëëéôå÷íþí. Ï Éï(ëéïò Ýêëåéóå ôçí ÐáñáóêåõÞ 29/7 ìå ôçí îåêáñäéóôéêÞ êùìùäßá "Äåí áêï#ù, äå âëÝðù, äå ìéëÜù" ôïõ Ã. ÈåïäïóéÜäç êáé ðñùôáãùíéóôÝò ôïõò Óð#ñï Ðï#ëç, ÈáíÜóç ÂéóêáäïõñÜêç, Óð#ñï Óðáíôßäá êáé ÄÞìçôñá ÓôïãéÜííç. (Ôéò åêäçëþóåéò ôïõ 3ïõ ÖåóôéâÜë Ðïëõã*ñïõ êáôÜ ôï ìÞíá Á*ãïõóôï èá ðáñïõóéÜóïõìå óôï åðüìåíï ôå*÷ïò) JAZZ & ÆÙÃÑÁÖÉÊÇ ÓÔÏÍ ÐÅÆÏÄÑÏÌÏ: Ìéá áðü ôéò ðéï åíäéáöÝñïõóåò åêäçëþóåéò ôïõ ÖåóôéâÜë Ðïëõã(ñïõ õðÞñîå ç ôáõôü÷ñïíç ðáñïõóßá ìðÜíôáò jazz êáé Ýñãùí ôÝ÷íçò óôï ÷þñï ìðñïóôÜ áðü ôï ÅðéìåëçôÞñéï ×áëêéäéêÞò ôï âñÜäõ ôçò ÔåôÜñôçò 27 Éïõëßïõ. Ïé ÄÞìçôñá Êáëïãåñïðï#ëïõ (öùíÞ), ÂáããÝëçò ÂåëÝôóïò (ðéÜíï) êáé Ößëéððïò Óôáìáôüðïõëïò (êñïõóôÜ) ìáò ÷Üñéóáí ìéá ðáíÝìïñöç ìïõóéêÞ âñáäéÜ ðïõ ôçí áðüëáõóáí ìéêñïß êáé ìåãÜëïé. (Ãéá ìáò ôïõò áì(çôïõò ðÜíôùò ç ñåôóßíá äåí êáôÝâáéíå ìå ôßðïôå, üóï êé áí ðñïóðáèÞóáìå). Ôçí ßäéá þñá åêáôÝñùèåí ôïõ ðåæüäñïìïõ, ï õðü ßäñõóéí Ó#ëëïãïò Êáëëéôå÷íþí Åéêáóôéêþí Ôå÷íþí Ðïëõã#ñïõ ðñáãìáôïðïßçóå ôçí ðñþôç ôïõ äçìüóéá åìöÜíéóç ìå ôçí Ýêèåóç áíôéðñïóùðåõôéêþí ðéíÜêùí åíüò åêÜóôïõ ìÝëïõò ôïõ. Êáô' áõôüí ôïí ôñüðï äçìéïõñãÞèçêå ìéá ìåãÜëç ïìáäéêÞ Ýêèåóç - åßðáìå üôé ï Ðïë(ãõñïò åßíáé ç ðüëç ôùí æùãñÜöùí - äßíïíôáò ôçí åõêáéñßá óôïõò öéëüôå÷íïõò íá ãíùñßóïõí íÝïõò æùãñÜöïõò êáé íá... ìáôáäï(í Ýñãá ôùí ðáëáéþí. Ç éäÝá ôçò åêäÞëùóçò áõôÞò ...åíôüò ôùí ôåé÷þí êáé ç ìåãÜëç óõììåôï÷Þ ôïõ êüóìïõ åðáíáöÝñåé íïìßæïõìå ôïí ðñïâëçìáôéóìü ãéá ôïí ôüðï äéïñãÜíùóçò ôùí åêäçëþóåùí óôïí Ðïë(ãõñï êáôÜ ôç äéÜñêåéá ôïõ êáëïêáéñéï(. ¢ðïøÞ ìáò, ðùò êáé Üëëåò åêäçëþóåéò èá ðñÝðåé íá äéïñãáíþíïíôáé êáôÜ ìÞêïò ôïõ ðåæüäñïìïõ, üðïõ åßíáé ðéï å(êïëï ãéá ôïõò ðåñéóóüôåñïõò Ðïëõãõñéíï(ò íá ðáñáêïëïõèÞóïõí. ÅîÜëëïõ äåí åßíáé êáèüëïõ êïëáêåõôéêÞ ç åéêüíá Ýñçìçò ðüëçò ðïõ ðáñïõóéÜæåé ï Ðïë(ãõñïò êáôÜ ôç äéÜñêåéá ôùí âñáäõíþí åêäçëþóåùí óôï Áíïé÷ôü ÈÝáôñï. Ï Áïò ÔÏÌÏÓ ÔÏÕ ÐÁÃ8ÁËÊÉÄÉÊÏÕ ËÏÃÏÕ: Ôï ðåñéïäéêü ôïõ Ðáã÷áëêéäéêï( Óõëëüãïõ Èåóóáëïíßêçò "Ï ÁñéóôïôÝëçò" äÝèçêå óå êáëáßóèçôï ôüìï, ï ïðïßïò ðåñéëáìâÜíåé ôá 5 ðñþôá ôå(÷ç ôùí åôþí 2009-2010. Åõ÷üìáóôå óôá ìÝëç ôïõ áíáíåùìÝíïõ Ðáã÷áëêéäéêï( Óõëëüãïõ êáé óôïí áåéêßíçôï ðñüåäñü ôïõ, Ìé÷Üëç Êáñôóéþôç, íá ôá åêáôïóôßóïõí.

24


ÔñéåôÝò Ìíçìüóõíï ôçò Ìáñßáò ÔóåñâåëÞ ÓõíÝóéïò ìïíá÷üò ] É.Ì. ] Ïóßïõ [ Áñóåíßïõ ÂáôïðÝäé áëêéäéê~çò

ÔÝôïéïò êáéñüò @çôáí -ðÜíå ôñßá ÷ñüíéá ôþñá- |ïôáí óôü ôå~õ÷ïò 45 (ÌáÀïõ-[ Éïõíßïõ 2008) ãñÜöáìå: «ÌÝóá óôÞí ìïó÷ïâïëéóìÝíç {áíïéîç êáß ôÞí [áíáóôÜóéìç ÷áñÜ ô~çò Äéáêáéíçóßìïõ ] ÅâäïìÜäïò, ôü ÓÜââáôï 3 ÌáÀïõ 2008, {åöõãå [áðü ôüí ðñüóêáéñï á[õôüí êüóìï ]ç Ìáñßá Ôóåñâåë~ç, ôü ãÝíïò Ó÷ïéí~á, ]ç ãíùóôÞ ]ùò Êïõóôßêïõ, {å÷ïíôáò ðëçóéÜóåé óôÞí ]çëéêßá ô~ùí ]åêáôüí ÷ñüíùí... á[éùíüâéá å[éêüíá, ðï5 óöñÜãéóå ìÝ ôü ðÝñáóìÜ ôçò ôÞí êïéíùíßá ôï~õ Ðïëõã5ñïõ êáôÜ ôüí 20ü á[éþíá...». ÓÞìåñá, ìÝ [áöïñìÞ ôü ôñéåôÝò ôçò ìíçìüóõíï, [áíáêáëï~õìå íïóôáëãéêÜ óôÞ ìíÞìç ìáò ãéÜ ìéÜ [áêüìá öïñÜ ôÞ ÷áñéôùìÝíç ãéáãéÜ ô~ùí \ Åîé Âñ2óåùí êáß ðñïóöÝñïõìå óôï2ò [áãáðçôï2ò [áíáãí~ùóôåò ôï~õ ðåñéïäéêï~õ \åíáí øçöéáêü äßóêï (CD) -å[õ÷áñéóôþíôáò ôüí öïéôçôÞ ôï~õ Ðáíåðéóôçìßïõ Ìáêåäïíßáò Ôì~çìá Ï.Ä.Å. ê. Ðáíáãéþôç Êáôüãëïõ ãéÜ ôüí êüðï ôï~õ ìïíôÜæ ô~ùí [ç÷ïãñáöÞóåùí êáß ôÞí [áíáðáñáãùãÞ ô~ùí CD´ò- ìÝ [áêï2óìáôá á[õèåíôéêÜ [áðü ôÞí [áóôåßñåõóôç [åêåßíç ðçãÞ ô~ùí [áöçãÞóåùí êáß ô~ùí ôñáãïõäé~ùí. ÔÜ [áêï2óìáôá á[õôÜ å@éíáé ìéÜ [åðéëïãÞ [áðü ôÜ ðïëëÜ ðï2 êáôÜ êáéñï2ò ì~áò {å÷åé äéçãçèå~é, {áëëïôå ìÝ ÷áñï2ìåíç äéÜèåóç, {áëëïôå ìÝ âïõñêùìÝíá ìÜôéá [áëëÜ ðÜíôá [áêï2ñáóôç, ìÝ ðïëëÞ [áãÜðç êáß ìÝ ìéÜ æùíôÜíéá íåáíéêÞ ìÝóá óôü âáè2 ã~çñáò ôçò. ÓôÜ 46 ðåñßðïõ ëåðôÜ ôï~õ øçöéáêï~õ äßóêïõ ìðïñå~é êáíåßò íÜ [áêï2óåé [áöçãÞóåéò [áðü ôÞí ðáéäéêÞ ]çëéêßá ô~çò ãéáãé~áò Ìáñßáò, [áðü ôÜ ÷ñüíéá ô~çò [ïñöÜíéáò, [áðü êÜðïéá ôñáõìáôéêÜ âéþìáôá ðï2 {åæçóå ([áðáã÷ïíéóìüò ôï~õ Ó´íÜðáëïõ, ôïõöåêéóìüò ô~ùí ðáéäé~ùí [áðü ôÞí [ Áñíáßá óôüí ðåñßâïëï ôï~õ ] Áãßïõ Âëáóßïõ) [áðü ìéêñÜ ðåñéóôáôéêÜ, óõíÞèùò å{õèõìá, [áðü ôßò ìí~çìåò ôçò ôßò ãåìÜôåò óõãêßíçóç ãéÜ ôü óåðôü ðñüóùðï ôï~õ Ìçôñïðïëßôïõ Å[éñçíáßïõ, êáèþò êáß \åíá-ä2ï ðáëéÜ ôñáãï2äéá ðï2 ô~çò {áñåóáí. ÔÝëïò èÜ [áêï2óåé ðïëëÝò êáß [åãêÜñäéåò å[õ÷Ýò ãéÜ ]õãåßá êáß ìáêñïçìÝñåõóç ðñüò \ïëïõò êáß [éäéáßôåñá óôÜ íéÜôá. Ï]é ðáëáéüôåñïé èÜ óõãêéíçèï~õí, ãéáôß èÜ èõìçèï~õí êáß á[õôïß [áíÜëïãá ðåñéóôáôéêÜ [áðü ôÞí íéüôç ôïõò, ï]é íåþôåñïé èÜ [áêï2óïõí ðñùôüãíùñá ãé´ á[õôï2ò ðñÜãìáôá êáß \ïëïé ìáò âåâáßùò èÜ íéþóïõìå \ïôé óôßò ìÝñåò ìáò óðáíßæåé ]ïëïÝíá êáß ðåñéóóüôåñï ]ï á[õèåíôéêüò êáß [áíåðéôÞäåõôïò ëüãïò, [áöï~õ -\ïðùò êáß ]ç ãéáãéÜ Ìáñßá ôüíéæå- «óÞìåñá øå2ôçíå ]ï êüóìïò!». ÄÝí èÝëïõìå íÜ ãñÜøïõìå êÜôé {áëëï äéêü ìáò ôÞ óôéãìÞ á[õôÞ [áëëÜ íÜ [áöÞóïõìå ôüí [áíáãíþóôç íÜ [áðïëá2óåé ôßò ÷áñéôùìÝíåò äéçãÞóåéò ô~çò [áåßìíçóôçò Ìáñßáò Ó÷ïéí~á-Ôóåñâåë~ç, ô~çò ]ïðïßáò ôÞí øõ÷Þ å[õ÷üìáóôå íÜ [áíáðá2óåé ]ï Èåüò êïíôÜ Ôïõ. 25


Ôï ÊïôóéÜíåéï óõãêñüôçìá Ìßá ó+íôïìç ðåñéãñáöÞ ôùí Áñ÷éôåêôïíéêþí êáé Ëáïãñáöéêþí óôïé÷åßùí ôïõ ÁèáíÜóéïò ÔóáìïõñôæÞò Ìç÷áíïëüãïò-Çëåêôñïëüãïò ÅÌÐ Ôï ÊÏÔÓÉÁÍÅÉÏ ÓÕÃÊÑÏÔÇÌÁ âñßóêåôáé óôï êÝíôñï ôçò ðáëéÜò ðüëåùò ôïõ Ðïëõã(ñïõ êïíôÜ, äßðëá óôï ìçôñïðïëéôéêü íáü ôïõ Áãßïõ ÍéêïëÜïõ, ðïëéï(÷ïõ ôçò ðüëåùò. Ôï Óõãêñüôçìá áõôü äçìéïõñãÞèçêå óôï ôÝëïò ôïõ ðñïðåñáóìÝíïõ áéþíá, ðåñß ôï 1890, áðü ôïí ÁèáíÜóéï Éùáí. Êüôóéáíï (Åéê.1), üðïõ åêôüò ôçò êáôïéêßáò ôïõ åß÷å óõãêåíôñþóåé êáé ôçí ðáñáãùãéêÞ äñáóôçñéüôçôá ôïõ - âéïìç÷áíéêþí äéáóôÜóåùò ãéá ôçí åðï÷Þ ôïõ - ðïõ óõíßóôáôï - óôçí ðáñáãùãÞ åëáéïëÜäïõ - óôçí åðåîåñãáóßá âñþóéìçò åëéÜò - óôçí ðáñáãùãÞ åéäþí ïéíïðïéåßïõ êáé - óôçí åêôñïöÞ ìåôáîïóêùëÞêùí, åðåîåñãáóßáò êïõêïõëéþí êáé ðáñáãùãÞò ìåôÜîçò. Ïé åãêáôáóôÜóåéò ôçò ìïíÜäáò åíôõðùóéÜæïõí êáé óÞìåñá áêüìç ãéá ôçí ïñèüôçôá êáé ôåëåéüôçôá ôçò ôïðïèÝôçóÞò ôïõò ùò êáé ãéá ôï ó÷åäéáóìü ôïõò, êáßôïé ï ßäéïò ï äçìéïõñãüò ôïõò äåí åß÷å óðïõäÜóåé ôç ìç÷áíéêÞ, ï(ôå âåâáßùò ãíþñéæå êáé ôéò ïéêïíïìéêÝò åðéóôÞìåò. Ìå ôÝôïéá äñáóôçñéüôçôá êáé åðßäïóç öõóéêü Þôáí ôï üíïìá ôïõ éäéïêôÞôç íá åß÷å åõñ(ôåñç åìðïñéêÞ, êïéíùíéêÞ êáé áñãüôåñá ðïëéôéêÞ ðáñïõóßá êõñßùò óôç ×áëêéäéêÞ áëëÜ êáé óôç Èåóóáëïíßêç. Ï ßäéïò Üöçóå êáé ìßá áîéüëïãç ðåñéïõóßá. ÄéêáéïëïãçìÝíïò Þôáí ëïéðüí ï ïéêïíïìéêüò èñ(ëïò ã(ñù áðü ôï üíïìÜ ôïõ êáé ôá åðéôå(ãìáôÜ ôïõ. Ôï ìåãáë(ôåñï ôìÞìá ôïõ ðáñáðÜíù óõãêñïôÞìáôïò ðåñéÞëèå ôåëéêÜ óôï ìéêñüôåñï ãõéü ôïõ, ôïí ÓôÝöáíï Êüôóéáíï. Ï ÓôÝöáíïò Êüôóéáíïò, äéáêåêñéìÝíïò íïìéêüò, ìåãÜëïò ëáïãñÜöïò, ï ìåãáë(ôåñïò ëáïãñÜöïò ôçò ×áëêéäéêÞò êáé ô. âïõëåõôÞò ×áëêéäéêÞò ðÝèáíå óôéò 7 Éáíïõáñßïõ 1989 áëëÜ ìå ôçí áðü 10 Äåêåìâñßïõ 1986 äéáèÞêç ôïõ Þèåëå ç ïéêßá ôïõ óôï Ðïë(ãõñï, äçë. ôï ôìÞìá ôïõ ÊïôóéÜíåéïõ ÓõãêñïôÞìáôïò, ðïõ áíÞêå ó´áõôüí, íá ìåôáôñáðåß óå Éäéùôéêü Ëáïãñáöéêü Ìïõóåßï, ìå ôçí ïíïìáóßá "Ëáïãñáöéêüí Ìïõóåßïí ÓôåöÜíïõ Áèáíáóßïõ ÊïôóéÜíïõ"..." êáé ìå ôçí åõ÷Þ ôï Ìïõóåßï áõôü íá ðåñéÞñ÷åôï ôåëéêÜ, óôï ìÝëëïí, óôï ÄÞìï Ðïëõã(ñïõ. ÌåôÜ ôï èÜíáôï ôïõ ÓôÝö. Êüôóéáíïõ ç ïéêßá ìáæß ìå ôï áîéüëïãï áðü ðÜóçò ðëåõñÜò ëáïãñáöéêü õëéêü, ðïõ åß÷å óõãêåíôñþóåé ìå ðÜèïò óôçí ïéêßá áõôÞ ï ÓôÝö, Êüôóéáíïò ðåñéÞëèå óôçí ÉóôïñéêÞ êáé ËáïãñáöéêÞ Åôáéñåßá ×áëêéäéêÞò êáé ü÷é óôï ÄÞìï Ðïëõã(ñïõ. Ç ËáïãñáöéêÞ üìùò Åôáéñåßá, êáßôïé åß÷å áíáëÜâåé ôçí õðï÷ñÝùóç, ìå óõìâïëáéïãñáöéêÞ ìÜëéóôá ðñÜîç, íá óõíôçñÞóåé êáé í´áíáäåßîåé ôá áñ÷éôåêôïíéêÜ óôïé÷åßá ôçò ïéêßáò êáé ôáõôü÷ñïíá íá öñïíôßóåé ãéá ôçí áíÜäåéîç êáé áîéïðïßçóç ôïõ ëáïãñáöéêï( áñ÷åßïõ ôïõ ÓôÝö. Êüôóéáíïõ ïõäÝí Ýðñáîå êáé Üöçóå - åðß 15-åôßá ôá ðÜíôá óôç äéÜèåóç áíå(èõíùí áíèñþðùí ìå áðïôÝëåóìá óÞìåñá ôï ìåí ëáïãñáöéêü áñ÷åßï êáôÜ ìåãÜëï ðïóïóôü íá Ý÷åé ÷áèåß Þ êëáðåß ç äå ïéêßá ôïõ íá âñßóêå26

Öùô. 1. Ï äçìéïõñãüò êáé éäéïêôÞôçò ôïõ ÓõãêñïôÞìáôïò ÁèáíÜóéïò Éùáí. Êüôóéáíïò.


ôáé óå êáôÜóôáóç ëåçëáóßáò êáé êáôÜññåõóçò êáé íá áðáéôï(íôáé åðåßãïõóåò åñãáóßåò óõíôÞñçóçò. Ðáñ´üëá áõôÜ ðïëëÜ Ý÷ïõí äéáóùèåß êáé ìðïñï(í íá óõãêñïôÞóïõí áêüìç êáé óÞìåñá Ýíá ëáìðñü ëáïãñáöéêü Ìïõóåßï, üðùò ôï åß÷å ïñáìáôéóôåß ï ÓôÝöáíïò Êüôóéáíïò. Ç ïéêßá ðåñéÞëèå ôåëéêÜ, áðü ôï 2009, óôçí éäéïêôçóßá ôïõ ÄÞìïõ Ðïëõã(ñïõ. Åôóé üëïé ôþñá ðéóôå(ïõí, üôé ôï üñáìá ôïõ ÓôÝö. Êüôóéáíoõ ãéá ôç äçìéïõñãßá åíüò ìåãÜëïõ ëáïãñáöéêï( ìïõóåßïõ óôï Ðïë(ãõñï, óôï ÊÏÔÓÉÁÍÅÉÏ ÓÕÃÊÑÏÔÇÌÁ, ìðÞêå óôç öÜóç õëïðïßçóÞò ôïõ. Oi äõóêïëßåò ôïõ Ýñãïõ åßíáé ðëÝïí ðñïöáíåßò. Åìåßò ôþñá èá ðñïóðáèÞóïõìå íá ðåñéãñÜøïõìå êáé íá ðñïâÜëëïõìå åí óõíôïìßá - ôá ðïë( áîéüëïãá, áðü ðïëëÝò ðëåõñÝò - ôá óðïõäáéüôåñá áñ÷éôåêôïíéêÜ êáé ëáïãñáöéêÜ óôïé÷åßá ôïõ üëïõ óõãêñïôÞìáôïò - êáé ü÷é ìüíï ôá áíÞêïíôá óôçí äéáèÞêç ôïõ ÓôÝö. Êüôóéáíïõ - ð��ïò åíçìÝñùóç êõñßùò ôùí íåüôåñùí Ðïëõãõñéíþí êáé Üëëùí åíäéáöåñïìÝíùí. Ç ãåíéêÞ äéÜôáîç ôïõ óõãêñïôÞìáôïò Å÷ïõìå ìßá ïéêßá, ôï áñ÷ïíôéêü, ìå ðñüóïøç ðÜíù óå äñüìï ðñïò ôçí åêêëçóßá. ¹ôáí ôüôå ôï ìåãáë(ôåñï êôßóìá ôïõ Ðïëõã(ñïõ, áëëÜ êáé ç ìåãáë(ôåñç ïéêßá ôïõ Ðïëõã(ñïõ - üðùò åßíáé êáé óÞìåñá áêüìç (óôåñá áðü 120 êáé ðëÝïí ÷ñüíéá. Óôo ðßóù ìÝñïò ôïõ áñ÷ïíôéêï( õðÜñ÷åé ìéá åõñ(÷ùñç áõëÞ ìå õøçëü ðåñßâïëï êáé ä(ï åîþðïñôåò. Ç ìßá åßíáé äßðëá óôï åëáéïôñéâåßï êáé ç Üëëç äßðëá óôï öï(ñíï øçóßìáôïò ôùí êïõêïõëéþí. Óþæïíôáé ï ðåñßâïëïò êáé ïé ä(ï åîþðïñôåò ôïõ óôçí áñ÷éêÞ ôïõò ìïñöÞ. ÐåñéìåôñéêÜ ôçò áõëÞò, êïëëçôÜ ìå ôçí ê(ñéá êáôïéêßá êáé êáôÜ óåéñÜ Þôáí: - ôï öáñìáêåßï, üðïõ ðáñÝ÷ïíôáí ïé ðñþôåò âïÞèåéåò. Ç áöéÝñùóç åíüò ôÝôïéïõ äùìáôßïõ ãéá ôçí ðáñï÷Þ ôùí ðñþôùí âïçèåéþí óôïõò åñãáæüìåíïõò äåí Þôáí áõôïíüçôç ãéá ôéò åðéêñáôï(óåò ôüôå óõíèÞêåò, ÐñÝðåé íá åíôõðùóßáæå åîï( êáé ç ïíïìáóßá ôïõ "öáñìáêåßï", ùò Þôáí åõñ(ôåñá ãíùóôü ôï äùìáôéÜêé áõôü ìåôáî( ôùí Ðïëõãõñéíþí - ôï áëÜôé, ìéêñüò ÷þñïò áðïèÞêåõóçò ôïõ áëáôéï( ãéá ôéò áíÜãêåò ôçò âñþóéìçò åëéÜò ùò êáé ôïõ èñõììáôéóìï( ôïõ áëáôéï(, Ýíá äåßãìá êáé áõôü ôùí äõó÷åñåéþí ôçò ðáñáãùãÞò - ç öÜìðñéêá, Åíá áðëü äéþñïöï êôßóìá 11×16 ìÝôñùí ìå õðüãåéï, ôïðïèåôçìÝíï êÜèåôá ðñïò ôçí ê(ñéá ïéêßá, ôï áñ÷ïíôéêü. Ðñïïñéóìüò ôïõ êôßóìáôïò áõôï(

Öùô. 2. Ç áíáôïëéêÞ üøç ôïõ áñ÷ïíôéêï$, üðùò Þôáí ôï 1943. Äéáêñßíïíôáé ç «ÖÜìðñéêá» êáé ôï «Öáñìáêåßï». (áñ÷åßï ×ñÞóôïõ Ãåñï÷ñÞóôïõ) 27


Þôáí ç åêôñïöÞ ìåôáîïóêùëÞêùí êáé ç ðáñáãùãÞ ìåôÜîçò - ôá áðï÷ùñçôÞñéá - ìå ôñå÷ï(ìåíï íåñü - ôçò ïéêßáò êáé ôïõ óõãêñïôÞìáôïò. Ôüôå ôá áðï÷ùñçôÞñéá, ãéá ðïëëï(ò ëüãïõò, äåí ôïðïèåôï(íôáí óôï åóùôåñéêü ôùí êáôïéêéþí, áëëÜ óôçí áõëÞ - ï öï'ñíïò øçóßìáôïò ôùí êïõêïõëéþí ãéá ôçí êáôáóôñïöÞ ôçò åóþêëåéóôçò ðåôáëï(äáò - ôï ðáôçôÞñé êáé ï êÜäïò ôïõ ìo(óôïõ - ôï åëáéïôñéâåßï - êáé ôÝëïò ï óôá'ëïò. ÐëÝïí áõôþí áêñéâþò Ýîù ôïõ ðåñßâïëïõ ôçò áõëÞò êáé óå åðáöÞ ó÷åäüí ìå áõôüí, äßðëá óôï ñÝìá ôùí Ýîé âñ(óåùí, Þôáí êáé ï ÊïôóéÜíåéïò ëá÷áíüêçðïò ãéá ôéò áíÜãêåò óå ëá÷áíéêÜ ôçò ïéêïãåíåßáò. Çôáí Ýíáò ãüíéìïò áãñüò ðåñß ôo 1 óôñÝììá, ßóùò ï ìåãáë(ôåñïõò ôïõ ðÜñêïõ ôùí ëá÷áíüêçðùí, ãíùóôüò ôüôå êáé óÞìåñá óå ðïëëï(ò ùò "æáëá÷áíÜò". Ùò ãíùóôü óôï ñÝìá ôùí Ýîé âñ(óåùí, ðïõ îåêéíï(óå áðü ôç ðëáôåßá ôùí Åîé Âñ(óåùí êáé Ýöèáíå ó÷åäüí óôï åîùêêëÞóé ôïõ Áãßïõ Áèáíáóßïõ, Þôáí ôï ðÜñêï ôùí ëá÷áíïêÞðùí. Åêåß Þôáí óõãêåíôñùìÝíïé üëïé ïé ëá÷áíüêçðïé ôùí Ðïëõãõñéíþí, ïé ïðïßïé åîõðçñåôï(íôáí áðü ôï íåñü ôùí Ýîé âñ(óåùí, ðïõ ÷(íïíôáí åëÝõèåñá óôï ïìþíõìï ñÝìá. Áð´üëïõò ôïõò ëá÷áíüêçðïõò ìüíï ï ëá÷áíüêçðïò ôïõ Áèáí. ÊïôóéÜíïõ åß÷å îå÷ùñéóôü üíïìá, êïéíÞò áðïäï÷Þò, "æáëá÷áíÜò", Ýíá äåßãìá êáé áõôü ôçò éó÷õñÞò ðñïóùðéêüôçôáò êáé ðáñïõóßáò ôïõ éäéïêôÞôç óôç óõíåßäçóç ôùí Ðïëõãõñéíþí. Áëëá åðéìÝñïõò ïíüìáôá ôïõ ÓõãêñïôÞìáôïò, ãíùóôÜ ó´üëïõò ôïõ Ðïëõãõñéíï(ò Þôáí ç "öÜìðñéêá", ôï "öáñìáêåßï", ôï "áëÜôé" Ôï áñ÷ïíôéêü Ç êõñßùò êáôïéêßá ôïõ éäéïêôÞôç ôïõ óõãêñïôÞìáôïò - ôï áñ÷ïíôéêü - åßíáé ìßá äéþñïöç ïéêßá ìå õðüãåéï. Å÷åé ôçí ßäéá äéÜôáîç êáé óôï õðüãåéï êáé óôïõò ä(ï Üíù ïñüöïõò. Óå êÜèå üñïöï Ý÷ïõìå ìßá óôåíüìáêñç êáé åõñ(÷ùñç êåíôñéêÞ óÜëëá êáé åêáôÝñùèåí áõôÞò áðü ôñßá ìåãÜëá êáé øçëïôÜâáíá äùìÜôéá êáôÜ ôï ðñüôõðï ôùí íÝùí óðéôéþí ôüôå ôçò Èåóóáëïíßêçò êáé åíÜíôéá óôçí ôïðéêÞ áñ÷éôåêôïíéêÞ ôùí ìéêñþí êáé ÷áìçëïôÜâáíùí äùìáôßùí. Óôïí üñïöï Ý÷ïõìå ôá õðíïäùìÜôéá êáé ôï óáëüíé. Óôï éóüãåéï Ý÷ïõìå ôá êáèçìåñéíÜ äùìÜôéá. Ôá ê(ñéá åóùôåñéêÜ áñ÷éôåêôïíéêÜ óôïé÷åßá ôïõ áñ÷ïíôéêï( åðéêåíôñþíïíôáé êõñßùò - óôçí ðåñßôå÷íç óêÜëá ðïõ ïäçãåß áðü ôï éóüãåéï óôïí üñïöï êáé - óôï óáëüíé ðïõ âñßóêåôáé óôïí üñïöï óáí Ýíá ôìÞìá, ôï áíáôïëéêü ôìÞìá, ôçò óÜëëáò ôïõ ïñüöïõ Åéóåñ÷üìåíïò êáíåßò áðü ôçí ê(ñéá åßóïäï, ðïõ âñßóêåôáé óôï éóüãåéï, óôï ìÝóï ôçò áíáôïëéêÞò ðñïóüøåùò ôïõ áñ÷ïíôéêï(, êáé ãéá íá ðÜåé óôï óáëüíé, óôï äùìÜôéï õðïäï÷Þò ôùí åðéóêåðôþí, Ýðñåðå íá äéáó÷ßóåé üëç ôç óÜëëá ôïõ éóïãåßïõ. Íá öèÜóåé óôçí ðåñßôå÷íç óêÜëá, - ìßá ðïë( ä(óêïëç êáôáóêåõÞ ãéá ôçí åðï÷Þ ôçò - êáé áðü åêåß óôïí üñïöï. Ç äéáäñïìÞ áõôÞ ðñïäéÝèåôå èåôéêÜ ôïí åðéóêÝðôç êáé äçìéïõñãï(óå åíôõðùóéáóìü êáé óåâáóìü ðñïò ôï ðåñéâÜëëïí. Óôï ðßóù ìÝñïò ôçò óêÜëáò áõôÞò, åðß ôïõ éóïãåßïõ, âñßóêïíôáí êáé ç Ýîïäïò ðñïò ôçí ðßóù áõëÞ ôïõ áñ÷ïíôéêï(. Áíåâáßíïíôáò ôþñá ôç óêÜëá ï åðéóêÝðôçò áíôßêñéæå Ýíá ðïë(÷ñùìï ÷þñéóìá, ôï âéôñü ôïõ óáëïíéï(, ðïõ ÷þñéæå ôï óáëüíé áðü ôçí õðüëïéðç óÜëëá ôïõ ïñüöïõ êáé ðïõ ôïí åíôõðùóßáæå áêüìç ðåñéóóüôåñï åíéó÷(ïíôáò Ýôóé ôï óåâáóìü ôïõ ðñïò ôï ðåñéâÜëëïí, ðïõ Þäç åß÷å îåêéíÞóåé áðü ôï éóüãåéï. 28


Ç åðéëïãÞ ôçò èÝóçò ôçò óêÜëáò åßíáé ðñÜãìáôé ìßá áñéóôïôå÷íéêÞ áñ÷éôåêôïíéêÞ äïìÞ. Ìáñôõñåß ãíþóç, êáëëéåñãçìÝíç ôå÷íéêÞ êáé õøçëÞ áñ÷éôåêôïíéêÞ äéáßóèçóç. Ç óêÜëá áõôÞ êáèåáõôÞ åßíáé ìßá ðåñßôå÷íç ìåãÜëç î(ëéíç êõêëéêÞ óêÜëá ìå ðåñéóôñïöÞ 180 ìïéñþí ìå ðïëëÝò ôå÷íéêÝò éäéïìïñößåò êáé äõó÷Ýñåéåò, ãéá ôçí åðï÷Þ ôçò, ç áíôéìåôþðéóç ôùí ïðïßùí áðáéôï(óå ôçí (ðáñîç éêáíþí êáé åðéäÝîéùí îõëïõñãþí. Åßíáé öáñäéÜ, Üíù ôïõ åíüò ìÝôñïõ êáé óôçñßæåôáé ìüíï óôá ä(ï Üêñá ôçò óôïí üñïöï êáé óôï éóüãåéï. Ç ëåðôïìåñÝóôåñç ðåñéãñáöÞ ôçò óêÜëáò åêöå(ãåé ôùí ïñßùí ôçò ðáñï(óçò åñãáóßáò, ðëÞí üìùò áîßæåé íá ãßíåé óôá ðëáßóéá ìéÜò ëåðôïìåñÝóôåñçò ðáñïõóßáò ôïõ áñ÷ïíôéêï(. Óôïí üñïöï ç óêÜëá áöÞíåé ÷þñï ãéá ôçí ðåñéöïñÜ ã(ñù ôçò, ðïõ ïäçãåß óôïí ìïíáäéêü ìðáëêüíé ôïõ áñ÷ïíôéêï( ôçò äõôéêÞò üøçò ôïõ. Ôï óáëüíé Þôáí Ýíá êïììÜôé ôçò åðÜíù óÜëëáò. Çôáí ôï êïììÜôé ðïõ âñßóêåôáé áðÝíáíôé áðü ôç óêÜëá. Çôáí ôï áíáôïëéêü ôìÞìá ôçò óÜëëáò ôïõ ïñüöïõ, åêåß üðïõ ðåñßðïõ óÞìåñá âëÝðïõìå Ýíá åóùôåñéêü ìðáëêüíé. Ìßá ìåãÜëç, ðñïåîÝ÷ïõóá, åíôõðùóéáêÞ î(ëéíç êáôáóêåõÞ ìå ìåãÜëá ðáñÜèõñá, Ýêëåéíå ôï Üíïéãìá ôçò åðÜíù óÜëëáò (Öùô. 2), ðñïò ôçí áíáôïëéêÞ ðñüóïøç ôïõ óðéôéï(, åêåß üðïõ óÞìåñá õðÜñ÷åé ôï Üíïéãìá åíüò åóùôåñéêï( ìðáëêïíéï(. Åíá Üëëï î(ëéíï ôæáìëßêé ìå ðïë(÷ñùìá êñ(óôáëëá õðÞñ÷å åðßóçò êáé ðñïò ôï åóùôåñéêü ôçò óÜëëáò, áðÝíáíôé áðü ôç óêÜëá ðñïò äéá÷ùñéóìü ôïõ óáëïíéï( áðü ôçí õðüëïéðç óÜëëá. Ôï óáëüíé äçë. âñßóêïíôáí ìåôáî( ä(ï î(ëéíùí õáëïóôáóßùí, Ýíá ðñïò ôá Ýîù, óôçí ðñüóïøç (Öùô. 2) êáé ôï Üëëï ðñïò ôá ìÝóá óôç óÜëá. Óôï åóùôåñéêü ôïõ óáëïíéï( äåí õðÞñ÷áí ôá ðáñáäïóéáêÜ ìåíôåñëßêéá. Ï åîïðëéóìüò êáé ç ïñãÜíùóç ôïõ óáëïíéï( è(ìéæå óõíÞèåéåò Èåóóáëïíßêçò ðáñÜ óõíÞèåéåò Ðïëõã(ñïõ. Óôï éóüãåéï Ý÷ïõìå ôá äùìÜôéá åñãáóßáò, ôá ëåãüìåíá "êáèçìåñéíÜ" êáé ôá õðíïäùìÜôéá ôïõ ïéêéáêï( ðñïóùðéêï(, ùò êáé ôçí êïõæßíá. Ç êïõæßíá Þôáí ôï íïôéïäõôéêü äùìÜôéï ðïõ âñßóêåôáé ðñïò ôçí áõëÞ. Óôç êïõæßíá Ý÷ïõìå Ýíá ìåãÜëï õðåñõøùìÝíï ôæÜêé ãéá ôï ìáãåßñåìá êáé áêñéâþò äßðëá ìßá ìåãÜëç éäéïêáôáóêåõÞ íéðôÞñïò (íåñï÷(ôç) ôçò åðï÷Þò, ãéá ôç ëÜíôóá ôïõ óðéôéï(. Óôï äÜðåäï ôçò êïõæßíáò õðÜñ÷åé êáé ìßá êáôáðáêôÞ ðñïò ôï õðüãåéï. Çôáí ç ìüíç ðñüóâáóç ôïõ õðïãåßïõ áðü ôï åóùôåñéêü ôïõ áñ÷ïíôéêï(.

Öùô. 3. Ç áíáôïëéêÞ üøç ôïõ áñ÷ïíôéêï$, üðùò åßíáé óÞìåñá. 29


Äåí õðÜñ÷åé áðï÷ùñçôÞñéï óôç êïõæßíá êáé ãåíéêÜ ìÝóá óôï óðßôé. ÊáôÜ ôç óõíÞèåéá, ôá ìÝóá êáé ôéò áíÜãêåò ôçò åðï÷Þò ôá áðï÷ùñçôÞñéá Þôáí åêôüò ôçò êáôïéêßáò. Âñßóêïíôáí óôçí áõëÞ. Óôïí üñïöï âñßóêïíôáé ôá åîé (6) øçëïôÜâáíá õðíïäùìÜôéá êáé ôï óáëüíé, ôï äùìÜôéï õðïäï÷Þò ôùí åðéóêåðôþí. Ôá õðíïäùìÜôéá åß÷áí êáé áðü Ýíá ôæÜêé. Ôï õðüãåéï Ý÷åé ìéêñÜ ðáñÜèõñá. Öùôßæåôáé ðïë( ëßãï. ×ñçóéìïðïéï(ôáí ãéá ôç ö(ëáîç ôùí ðñïúüíôùí ôçò ðáñáãùãéêÞò äéáäéêáóßáò ôïõ ÓõãêñïôÞìáôïò, ëÜäé, åëéÝò, êñáóéÜ, óáðï(íé. Ç ê(ñéá åßóïäïò ôïõ õðïãåßïõ Þôáí áðü ôçí áõëÞ. Ôï áñ÷ïíôéêü Ý÷åé ä#ï ê#ñéåò ðñïóüøåéò. Ç ìßá ðñïò ôï äñüìï, ðñïò ôçí åêêëçóßá, ôçí áíáôïëéêÞ (Öùô. 3) êáé ç Üëëç ðñïò ôçí áõëÞ, ôç äõôéêÞ. (Öùô.4) Ôï ê(ñéï ÷áñáêôçñéóôéêü ôçò áíáôïëéêÞò ðñüóïøçò (Öùô.2 êáé 3) Þôáí ôï áóõíÞèéóôï óå ìÝãåèïò ðïë(÷ñùìï õáëïóôÜóéï ôïõ óáëïíéï( óôï ìÝóï ôçò ðñüóïøçò - üðïõ óÞìåñá ôï Üíïéãìá ôïõ åóùôåñéêï( ìðáëêïíéï( - ôï ïðïßï áóöáëþò èá åíôõðùóßáæå öùôáãùãçìÝíï ôá âñÜäéá, ôéò ãéïñôÜóéìåò çìÝñåò, åíþ êáôÜ ôçí çìÝñá äéÝêïðôå åíôå÷íá êáé áñéóôïôå÷íéêÜ ôï óõíÞèç, êáôÜ ôá ëïéðÜ, ôïðéêü áñ÷éôåêôïíéêü ÷áñáêôÞñá ôçò ðñüóïøçò áõôÞò. Ôï ÷áñáêôçñéóôéêü ôïõ óá÷íéóß áõôï( Þôáí ôá ðïëëÜ êáé ìåãÜëá ðáñÜèõñá ùò êáé ï êëáóóéêüò óôñïããõëüò öåããßôçò ìå ôá Ýã÷ñùìá êñ(óôáëëá ôïõ, ðïõ óõíçèßæïíôáí ôüôå ðïë( óôéò ðñïóüøåéò ðïëëþí áñ÷ïíôéêþí ôçò Èåóóáëïíßêçò. ÏìïëïãïõìÝíùò Ý÷ïõìå ìßá ðïë( ä(óêïëç êáé ðñùôüôõðç ãéá ôçí åðï÷Þ ôçò êáôáóêåõÞ, ðïõ ìáñôõñåß ôçí (ðáñîç éêáíüôáôùí îõëïõñãþí êáß Üëëùí ìáóôüñùí, ðïõ åñãÜóôçêáí óôç äçìéïõñãßá ôïõ áñ÷ïíôéêï(. Ôþñá ôï ÷áñáêôçñéóôéêü ôçò äõôéêÞò ðñüóïøçò (Öùô.4), ðñïò ôçí áõëÞ, åßíáé ç äéðëÞ óêÜëá. ÁõôÞ èõìßæåé Ýíôïíá ÷áñáêôçñéóôéêÜ áñ÷éôåêôïíéêÞò ôçò íåïêëáóéêÞò åëëçíéêÞò ðåñéüäïõ, ðïõ åß÷å áíáðôõ÷èåß êõñßùò óôçí åëå(èåñç ôüôå ÁèÞíá. Äåí Ý÷ïõìå ìðáëêüíéá êáé ìðáëêïíüðïñôåò. ºóùò ïé êáéñéêÝò óõíèÞêåò ôéò åðï÷Þò íá ôéò êáèéóôï(óáí ä(ó÷ñçóôåò. ¸÷ïõìå ìüíï Ýíá ìðáëêüíé, ìÜëëïí áðëÞò êáôáóêåõÞò, óôç äõôéêÞ ðñüóïøç, óôç ðéï Þðéá ðñüóïøç. Áõôü èá ðñÝðåé íá èåùñçèåß ùò äéáêïóìçôéêü ðáñÜ ùò ëåéôïõñãéêü áñ÷éôåêôïíéêü óôïé÷åßï, áí êáé ðïëëïß éó÷õñßæïíôáé, üôé áõôü, ðïõ õðÜñ÷åé óÞìåñá, ðñÝðåé íá åßíáé ðïë( ìåôáãåíÝóôåñçò êáôáóêåõÞò. ÊáôÜ ôá ëïéðÜ åßíáé åìöáíÞò ç ðñïóðÜèåéá ðñùôïôõðßáò êáé áñ÷éôåêôïíéêÞò áéóèçôéêÞò êáé óôç äåõôåñå(ïõóá, óôçí ðßóù ðñüóïøç, ôïõ áñ÷ïíôéêï( Ç ìåëÝôç ôïõ êôéñßïõ äåí Ýãéíå áðü åðéóôÞìïíá ìç÷áíéêü Þ áñ÷éôÝêôïíá. Äåí Ý÷ïõìå êáìßá Ýíäåéîç Þ ïéáäÞðïôå Ü��ëç ðëçñïöüñçóç. Ôï ðéèáíüôåñï åßíáé üôé ï üëïò ó÷åäéáóìüò Ýãéíå áðü ôïõò êáë(ôåñïõò Ðïëõãõñéíï(ò ìÜóôïñåò êáé áñ÷éìÜóôïñåò ôçò åðï÷Þò ìå ìåãÜëç üìùò ðáñÝìâáóç ôïõ éäéïêôÞôç, ëüãù ôçò éó÷õñÞò ðñïóùðéêüôçôÜò ôïõ áëëÜ êáé ôçò åìðåéñßáò ôïõ áðü ôéò óõ÷íÝò åðáöÝò ôïõ ìå ôïí êüóìï åêôüò ôïõ Ðïëõã(ñïõ êáé éäßùò ôçò Èåóóáëïíßêçò êáé áëëï(. Ç Üðïøç áõôÞ åíéó÷(åôáé êáé áðü ôï ãåãïíüò ôçò åíôõðùóéáêÞò ïñãáíùôéêÞò äïìÞò ôçò ðáñáãùãéêÞò äéáäéêáóßáò ìå ôçí ïðïßá áó÷ïëåßôï ï éäéïêôÞôçò ôïõ óõãêñïôÞìáôïò êáé ç ïðïßá áíáìöéóâÞôçôá áõôüí åß÷å åìðíåõóôÞ êáé ó÷åäéáóôÞ. ÓõìðëçñùìáôéêÜ êáé óå ãåíéêÝò ãñáììÝò èá èÝëáìå íá óçìåéþóïõìå áêüìç êáé ô' áêüëïõèá: 1. Ôï ÊïôóéÜíåéï áñ÷ïíôéêü êáôáóêåõÜóôçêå åðß ôïõñêïêñáôßáò. Ï ÉäéïêôÞôçò êáé Äçìéïõñãüò ôïõ üìùò äåí åß÷å ÷Üóåé ôïí åíèïõóéáóìü ôïõ, ðáñÜ ôéò ãåíéêüôåñåò áíáóôáôþóåéò êáé ôá ðñïâëÞìáôá ôçò ðåñéüäïõ êáôáóêåõÞò ôïõ áñ÷ïíôéêï(. ÐñÝ30


ðåé Üëëùóôå íá Þôáí åèéóìÝíïò óå ôÝôïéåò êáôáóôÜóåéò. Ç äçìéïõñãéêüôçôá ôïõ ÷áñáêôÞñá ôïõ ôïí ùèï(óå íá öôéÜîåé óôï Ðïë(ãõñï, ôï áñ÷ïíôéêü ôïõ. Íá öôéÜîåé êÜôé ôï îå÷ùñéóôü êáé åíôõðùóéáêü ãéá ôá ìÝôñá ôçò åðï÷Þò ôïõ. 2. Ìå ôï Áñ÷ïíôéêü ôïõ ï éäéïêôÞôç ôïõ åéóÞãáãå óôï Ðïë(ãõñï ðïëëï(ò íåïôåñéóìï(ò. - Ðñþôá-ðñþôá åéóÞãáãå ôá øçëïôÜâáíá äùìÜôéá. Ç åêëïãÞ ôùí øçëïôÜâáíùí äùìáôßùí Þôáí ôüôå ãéá ôïí Ðïë(ãõñï ìßá êáéíïôïìßá, Ýíá åíôõðùóéáêü áñ÷éôåêôïíéêü ãåãïíüò, ìßá åðáíÜóôáóç óôéò ïéêéóôéêÝò óõíÞèåéåò ôïõ ôüðïõ. - Åäùóå Ýìöáóç óôçí êáë(ôåñç ïñãÜíùóç ôïõ ÷þñïõ õðïäï÷Þò ôùí åðéóêåðôþí åðéëÝãïíôáò ãéá ôï áñ÷ïíôéêü ôïõ ðñùôïðïñéáêÝò ôå÷íéêÝò + êáé ùò ðñïò ôç èÝóç ôïõ óáëïíéï( ìÝóá óôï áñ÷ïíôéêü + êáé ùò ðñïò ôç ÷ñÞóç ðñùôüãíùñùí ãéá ôïí Ðïë(ãõñï äéáêïóìçôéêþí óôïé÷åßùí + êáé ùò ðñïò ôïí åîïðëéóìü ôïõ. - ÅéóÞãáãå áêüìç ôï óôïé÷åßï ôçò åõñõ÷ùñßáò óôçí êáôïéêßá, ðïõ äåí äéþ÷íåé ôïí Ýíïéêï êáé êáèéóôÜ ôçí äéáìïíÞ ôïõ ó´áõôÞí Üíåôç êáé åõ÷Üñéóôç. 3. Äåí Ý÷ïõìå ìåãÜëåò äáðÜíåò ãéá ôç äçìéïõñãßá êÜðïéùí óôïé÷åßùí êáëëéôå÷íéêï( åíôõðùóéáóìï(. Ôï ìÝôñïí åßíáé ðáíôï( ðáñüí. 4. Ï üãêïò ôïõ áñ÷ïíôéêï( èá åíôõðùóßáæå áóöáëþò óôçí åðï÷Þ ôïõ, áöï( åíôõðùóéÜæåé êáé óÞìåñá áêüìç, (óôåñá áðü 120 ÷ñüíéá êáé ðëÝïí. Åßíáé êáé óÞìåñá áêüìç ç ìåãáë(ôåñç ïéêßá ôïõ Ðïëõã(ñïõ, åíþ ïé åðéìÝñïõò äéáóôÜóåéò ôçò, åíáñìïíéæüìåíåò ðëÞñùò ìå ôá ëïéðÜ áñ÷éôåêôïíéêÜ óôïé÷åßá ôçò, äßíïõí óôï ó(íïëï ìßá ëéôÞ áñìïíßá. 5. Çôáí ìßá êáôáóêåõÞ ãéá íá äéáñêÝóåé ÷ñüíéá, ðñÜãìá ðïõ áðïäåéêí(åôáé êáé áðü ôï ãåãïíüò, üôé ôï áñ÷ïíôéêü Üíôåîå êáé óôçí ôáëáéðùñßá ôïõ ìåãÜëïõ óåéóìï( ôïõ 1932, ðïõ óõãêëüíéóå ôüôå üëç ôç ×áëêéäéêÞ. 6. Ôï ÊïôóéÜíåéï áñ÷ïíôéêü åßíáé Ýíá ëáìðñü äåßãìá, Ýíá îÝóðáóìá ôçò ôïðéêÞò áñ÷éôåêôïíéêÞò ôïõ ðñï ðåñáóìÝíïõ áéþíá, ôïõ 19ïõ áßþíá. Åíá áéöíßäéï Üëìá ôüôå ôçò ðïëõãõñéíÞò áñ÷éôåêôïíéêÞò êáé áéóèçôéêÞò, äåßãìá ôùí ãíþóåùí êáé ôçò äåîéïôå÷íßáò ôùí ìáóôüñùí êáé áñ÷éìáóôüñùí ôïõ Ðïëõã(ñïõ, ùò êáé ôùí êáôåõè(íóåùí ôïõ ÉäéïêôÞôç.

(ç óõíÝ÷åéá êáé ôï ôÝëïò óôï åðüìåíï ôå÷ïò)

Öùô. 4. Ç äõôéêÞ üøç ôïõ áñ÷ïíôéêï$. 31


ÓôÝñãéïò Áããåëßäçò Ï åðéóôÞìïíáò, ï áãùíéóôÞò, ï Üíèñùðïò Êùí/íïò Éáôñï Ï ÓôÝñãéïò Áããåëßäçò ãåííÞèçêå ôï 1944 óôçí Áñíáßá ×áëêéäéêÞò. Ïé ãïíåßò ôïõ, ÐáíôåëÞò Áããåëßäçò êáé Èåïðï(ëá Áããåëßäç, Þôáí áðü ôç Öëþñéíá êáé ôç Èåóóáëïíßêç áíôßóôïé÷á, ìå êáôáãùãÞ áðü ôá ðñïÜóôéá ôçò Ðüëçò. Ï ðáôÝñáò Áããåëßäçò Þôáí Äáóïëüãïò êáé ôï 1959 Þñèå ìå ìåôÜèåóç óôïí Ðïë(ãõñï ùò ÄáóÜñ÷çò. Ç ìçôÝñá ôïõ Þôáí éäéáßôåñá óôïñãéêÞ ãéá ôá ðáéäéÜ ôçò êáé öñüíôéóå ìáæß ìå ôç äéêÞ ôçò ìçôÝñá, ÅëÝíç Ëïãïèåôßäïõ, ãéá ôç ìüñöùóç ôùí ðáéäéþí. Ôï óðßôé ôïõò Þôáí áíïé÷ôü óôçí êïéíùíéêÞ æùÞ ôïõ Ðïëõã(ñïõ. Ï ÓôÝñãéïò ãñÜöôçêå óôçí Ä´ ôÜîç ôïõ Ãõìíáóßïõ Ðïëõã(ñïõ êáé öïßôçóå áðü ôï 1959 ìÝ÷ñé ôï 1961. Ôï Ýôïò áõôü ìåôáãñÜöçêå óôï Å´ ÃõìíÜóéï ÁññÝíùí Èåóóáëïíßêçò. Ùò ìáèçôÞò ôïõ Ãõìíáóßïõ ï ÓôÝñãéïò äéáêñßèçêå éäéáßôåñá óôá ÌáèçìáôéêÜ. Ï êáèçãçôÞò ôùí Ìáèçìáôéêþí ìÜëéóôá, ËïõêÜò ÌðÜìðçò, ôïí ÷áñáêôÞñéæå "ìáèçìáôéêÞ éäéïöõßá". Ôï 1962 ôåëåßùóå ôï ÃõìíÜóéï êáé Ýäùóå åîåôÜóåéò ãéá ôï ÐáíåðéóôÞìéï. Ôá áðïôåëÝóìáôá, áí êáé áíáìåíüìåíá, õðÞñîáí Üêñùò åíôõðùóéáêÜ: Ðñþôïò óôï Ðïëõôå÷íåßï Èåóóáëïíßêçò, ðñþôïò óôç ÖõóéêïìáèçìáôéêÞ Èåóóáëïíßêçò, ôñßôïò óôï Ìåôóüâéï Ðïëõôå÷íåßï ôçò ÁèÞíáò, üðïõ êáé öïßôçóå óôç Ó÷ïëÞ Ìç÷áíïëüãùí Çëåêôñïëüãùí. ÊáôÜ ôç äéÜñêåéá ôùí óðïõäþí ôïõ óôçí ÁèÞíá áíáìåß÷èçêå óôï öïéôçôéêü êßíçìá. Ôçí Üíïéîç ôïõ 1966 åêëÝãåôáé ðñüåäñïò ôçò ÅðéôñïðÞò Áãþíá ãéá ôçí áíáäéïñãÜíùóç ôùí óðïõäþí êáé ôïí Ïêôþâñéï ôïõ ßäéïõ Ýôïõò ðñüåäñïò ôïõ Óðïõäáóôéêï( Ãñáöåßïõ ôçò ÅÄÇÍ ÁèÞíáò. Ç Äéêôáôïñßá ôïõ 1967 ôïí âñßóêåé öïéôçôÞ óôï Ðïëõôå÷íåßï. ÁìÝóùò ïñãáíþíåôáé óôçí áíôéäéêôáôïñéêÞ ïñãÜíùóç "ÄçìïêñáôéêÞ ¢ìõíá", ôçò ïðïßáò õðÞñîå éäñõôéêü ìÝëïò, êáé ãßíåôáé ìÝëïò ôçò ÊåíôñéêÞò ÅðéôñïðÞò ôçò "Ä. ¢.", ìáæß ìå ôïõò Ãåþñãéï ÌõëùíÜ, õöõðïõñãü Ðáéäåßáò ôï 1964, Âáóßëç Ößëéá, ÌðÜìðç ÐñùôïðáðÜ êáé Ðáíáãéþôç ÁíäñéôóÜêç. ÔÝëç Éïõíßïõ ôïõ 1968 óõëëáìâÜíåôáé áðü ôéò áñ÷Ýò áóöáëåßáò ôçò Äéêôáôïñßáò, öõëáêßæåôáé êáé âáóáíßæåôáé. Ôï ÌÜéï ôïõ '69 êáôáäéêÜæåôáé áðü ôï ¸êôáêôï Óôñáôïäéêåßï ôçò ÁèÞíáò óå äùäåêáåôÞ êÜèåéñîç. Ç Äéêôáôïñßá êéíåß ôç äéáäéêáóßá ãéá ôçí áðïâïëÞ ôïõ áðü ôï Ðïëõôå÷íåßï ðñÜãìá ðïõ ãßíåôáé ôï ÓåðôÝìâñéï ôïõ '69. Åíôùìåôáî( ï ðáôÝñáò ôïõ áðïë(åôáé áðü ôçí õðçñåóßá ôïõ ëüãù ôùí äçìïêñáôéêþí ôïõ öñïíçìÜôùí. Ï ÓôÝñãéïò ìÝóá áðü ôç öõëáêÞ êáôáöÝñíåé êáé óôÝëíåé ìå ôïõò äéêï(ò ôïõ ôçí áðïëïãßá ôïõ ðñïò ôç Ó(ãêëçôï ôïõ Å.Ì.Ð. óôçí Íôüéôóå-ÂÝëå üðïõ ãñÜöåé ãéá ôï óùìáôéêü êáé øõ÷ïëïãéêü ôïõ âáóáíéóìü êáé ãéá ôï êáèÞêïí ôïõ ùò ðíåõìáôéêï( áíèñþðïõ íá áãùíéóèåß êáôÜ ôçò äéêôáôïñßáò. Ôïí Ïêôþâñéï ôïõ 1971 áðïöõëáêßæåôáé ìåôÜ áðü ôñåéóÞìéóé ÷ñüíéá êñÜôçóçò êáé ôï 1972 ðáßñíåé ôï äßðëùìÜ ôïõ áðü ôï Ðïëõôå÷íåßï ôçò ÐÜôñáò. ÌåôÜ ôçí ðôþóç ôçò Äéêôáôïñßáò, ôï 1977, ï óõììáèçôÞò êáé ößëïò ôïõ, Áíôþíçò ÐáëáìÞäçò, ôïí åñùôÜ åÜí óêïðå(åé íá ðïëéôåõôåß. Ç áðÜíôçóç êáôáäåéêí(åé ôï ðïéüí ôïõ áíèñþðïõ: "Äåí Ýêáíá áíôßóôáóç óôç Äéêôáôïñßá ãéá íá åêëåãþ âïõëåõôÞò. ¸íéùèá üôé áõôü Þôáí ôï êáèÞêïí ìïõ ãéá ôçí ðáôñßäá". ÅñãÜóôçêå óôïí éäéùôéêü êáé äçìüóéï ôïìÝá ùò Ìç÷áíïëüãïò - Çëåêôñïëüãïò ìÝ÷ñé ôïí Ïêôþâñéï ôïõ 2004, ïðüôå êáé óõíôáîéïäïôÞèçêå. Ìå íïóôáëãßá èõìÜôáé ðÜíôá ôá ìáèçôéêÜ ôïõ ÷ñüíéá óôï ÃõìíÜóéï Ðïëõã(32


ñïõ. Äåí îå÷íÜ ôïõò ößëïõò ôïõ êáé ôïõò óõììáèçôÝò ôïõ áðü ôüôå, öéëßåò ðïõ äéáñêï(í ðåñéóóüôåñï áðü ðåíÞíôá ÷ñüíéá. ÅðéóêÝðôåôáé ôïí Ðïë(ãõñï ó÷åäüí êÜèå êáëïêáßñé êáé óõììåôÝ÷åé óôï åôÞóéï áíôÜìùìá ôùí óõììáèçôþí ôïõ ðïõ ãßíåôáé êÜèå ÷ñüíï, üðùò êáé öÝôïò. ÓÞìåñá æåé ìüíéìá óôï Í. ÇñÜêëåéï ÁôôéêÞò. Êëåßíïõìå ôç ó(íôïìç ðáñïõóßáóç ôïõ Áóôåñßïõ Áããåëßäç ìå áðïóðÜóìáôá ôçò, áðü 2/7/1969, áðïëïãßáò ôïõ ðñïò ôç ó(ãêëçôï ôïõ Å.Ì. Ðïëõôå÷íåßïõ êáôÜ ôçò ðåéèáñ÷éêÞò ôïõ äéþîåùò óôç äéÜñêåéá ôçò äéêôáôïñßáò: "Óåâáóôïß ìïõ ê.ê. êáèçãçôáß,... ¼ðùò óáò ðëçñïöüñçóå ï âáóéëéêüò åðßôñïðïò ôïõ åêôÜêôïõ Óôñáôïäéêåßïõ Áèçíþí, ðñïêáëþí ôçí äéáäéêáóßá ôçò äéáñêï'ò áðïâïëÞò ìïõ áðü ôï Ðïëõôå÷íåßï,... êáôåäéêÜóèçí áðü ôï Ýêôáêôï Óôñáôïäéêåßï Áèçíþí ãéá ôç óõììåôï÷Þ ìïõ óôçí áíôéóôáóéáêÞ ïñãÜíùóç "ÄçìïêñáôéêÞ ¢ìõíá", óôçí ðïéíÞ ôçò 12åôï'ò êáèåßñîåùò ãéá ðáñÜâáóç... êáé äé áðåßèåéáí åéò äéáôáãÞí óôñáôéùôéêÞò áñ÷Þò "ùò åðéäéþîáò ôçí åöáñìïãÞí éäåþí å÷ïõóþí ùò Ýêäçëïí óêïðüí ôçí äé ïéïõäÞðïôå ìÝóïõ áíáôñïðÞí ôïõ êñáôï'íôïò êïéíùíéêï' êáèåóôþôïò". Ãé áõôüí áêñéâþò ôïí ëüãï êáëï'ìáé í' áðïëïãçèþ ðñïò õìÜò.... ... Ç áíôßèåóÞ ìïõ ðñïò ôçí ðïëéôéêÞ êáôÜóôáóç ôçò 21çò Áðñéëßïõ äåí åßíáé ôõ÷áßá, ï'ôå áðïôÝëåóìá ðïëéôéêï' öáíáôéóìï'. ÁíôéèÝôùò åßíáé áðüññïéá ôùí ðåðïéèÞóåùí êáé ôùí áñ÷þí ðïõ äéåìüñöùóá êáôÜ ôçí äéÜñêåéá ôùí óðïõäþí ìïõ óôï Ðïëõôå÷íåßï. Åõè'ò åîáñ÷Þò ôïíßæù üôé ôçí ôïðïèÝôçóÞ ìïõ áõôÞ êáé üëåò ôéò åíÝñãåéÝò ìïõ èåùñþ ùò åêðëÞñùóç êáèÞêïíôïò êáé õøçëÞò çèéêÞò åõè'íçò. Ç 21ç Áðñéëßïõ 1967 äåí åßíáé ãåãïíüò äåõôåñåõï'óçò óçìáóßáò ãéá ôç ÷þñá ìáò, þóôå íá ìðïñåß íá ðåñÜóåé áðáñáôÞñçôï. ÁíôéèÝôùò åßíáé ãåãïíüò ôåñáóôßáò óçìáóßáò, åðß ôïõ ïðïßïõ ïöåßëïõí íá ëÜâïõí èÝóç üëïé ïé ¸ëëçíåò. Ôï ó'íïëï ôïõ Åëëçíéêï' ëáï' ìáæß ìå ïëüêëçñç ôçí ðïëéôéêÞ ôïõ çãåóßá Ý÷åé ëÜâåé ïëïêÜèáñç áñíçôéêÞ èÝóç. Ï Åëëçíéêüò ëáüò ïíïìÜæåé ôçí 21ç Áðñéëßïõ ìå ôï ðñáãìáôéêü ôçò üíïìá: ÓôñáôéùôéêÞ Äéêôáôïñßá. Êáé ìÜ÷åôáé ãéá ôçí êáôÜëõóÞ ôçò... ... Åêåßíï ðïõ ìáò ïäçãåß óôï íá äéáêéíäõíå'ïõìå ôçí ðñïóùðéêÞ ìáò åëåõèåñßá êáé ôçí óôáäéïäñïìßá ìáò, ðïõ ìáò äßíåé ôç ä'íáìç íá áíôÝ÷ïõìå óôá âáóáíéóôÞñéá ðïõ ãßíïíôáé óôá ìðïõíôñï'ìéá ôçò Áóöáëåßáò (åßìáé óå èÝóç íá óáò ôï äéáâå-

Ï ÓôÝñãéïò Áããåëßäçò (ðÜíù) ìå óõììáèçôÝò ôïõ óôï ÃõìíÜóéï Ðïëõã$ñïõ. 33


âáéþóù, ãéáôß êáé ðñïóùðéêÜ âáóáíßóôçêá ìå ôçí ìåóáéùíéêÞ ìÝèïäï ôçò öÜëáããïò), åßíáé áêñéâþò ï áõôïóåâáóìüò ìáò, ç áßóèçóç ôïõ êáèÞêïíôïò áðÝíáíôé óôïõò óõíáäÝëöïõò ìáò, ôçò åõè'íçò ðïõ Ý÷ïõìå ùò ðíåõìáôéêïß Üíèñùðïé, åßíáé ç óõíÝðåéá êáé ç ðßóôç ìáò ðñïò ôéò éäÝåò êáé ôá éäáíéêÜ ìáò... ... ÊáôÜ ôç äéÜñêåéá ôçò äßêçò ìïõ óôï Óôñáôïäéêåßï ïé éó÷õñéóìïß ôùí ìáñô'ñùí êáôçãïñßáò, ïñãÜíùí ôçò áóöáëåßáò, êïíéïñôïðïéÞèçêáí áðü ôçí õðåñÜóðéóç... ÏñéóìÝíïé áðü ôïõò ìÜñôõñåò êáôçãïñßáò êáôÝèåóáí üôé åßìáé êïììïõíéóôÞò. Êáé áðåäåß÷èçóáí øåõäïìáñôõñï'íôåò áðü ôéò êáôáèÝóåéò ôùí óõíáäÝëöùí ìïõ êáé çãåôéêþí óôåëå÷þí ôçò íåïëáßáò ôçò ÅÑÅ óôï Ðïëõôå÷íåßï ê. ê. È. Ìðå÷ñÜêç êáé Í. Ìáíßêá. Ç êáôáäßêç ìïõ åâáóßóèç åðß áíõðÜñêôùí óôïé÷åßùí... ... ôï èÝìá ëïéðüí ôçò äéáñêï'ò áðïâïëÞò ìïõ áðü ôï Ðïëõôå÷íåßï äåí åßíáé èÝìá áðëÞò åöáñìïãÞò ôïõ Í.Ä. 93/1969. Åßíáé èÝìá ðïõ Üðôåôáé ôçò åõè'íçò óáò ùò ðíåõìáôéêþí áíèñþðùí êáé äéäáóêÜëùí ôçò íåïëáßáò... ... ùò ðíåõìáôéêïß Üíèñùðïé êáé äéäÜóêáëïé ïöåßëåôáé íá óåâáóôåßôå êáé íá ðñïáóðßóåôå ôïí éåñü êáé èåìåëéþäç áõôü êáíüíá æùÞò ôçò óõã÷ñüíïõ äçìïêñáôéêÞò ðïëéôåßáò, ï ïðïßïò åßíáé áíþôåñïò áðü êÜèå ãñáðôÞ äéÜôáîç ìéáò ðñïóùñéíÞò äéêôáôïñßáò. ÏôéäÞðïôå êáé åÜí óõìâåß åßìáé êáé èá ðáñáìåßíù ìÝëïò ôçò óðïõäáóôéêÞò êïéíüôçôïò ôïõ Ðïëõôå÷íåßïõ, üðùò åßìáé êáé èá ðáñáìåßíù ¸ëëçíáò ÄçìïêñÜôçò, ðåñéóóüôåñï ðáôñéþôçò áðü ïðïéïíäÞðïôå ôéìçôÞ ìïõ. Äåí Ýêáìá ôßðïôå ðïõ íá äéåôÜñáîå ôçí ïìáëÞ ëåéôïõñãßá ôçò äéäáóêáëßáò ìÝóá óôï ÷þñï ôïõ Ðïëõôå÷íåßïõ, ôßðïôå ðïõ í' áðïäåéêí'åé Ýëëåéøç óåâáóìï' ðñïò ôïõò äéäáóêÜëïõò ìïõ, êáìéÜ åêäÞëùóç äåí ìïõ êáôáëïãßæåôáé, ðïõ íá Ý÷åé ó÷Ýóç ìå ôéò óðïõäÝò ìïõ. Áðëþò æçôåßôáé áðü ôï Ðïëõôå÷íåßï íá ãßíåé üñãáíï åêäéêÞóåùò ôùí äéêôáôüñùí åíáíôßïí åíüò áðü ôïõò ðïëéôéêï'ò ôïõò áíôéðÜëïõò, ï ïðïßïò êáé áíôßðáëïò ôçò ôõñáííßáò äéêáéï'ôáé íá åßíáé, ùò åëå'èåñïò Üíèñùðïò, êáé öïéôçôÞò, ùò äõíÜìåíïò í' áöïìïéþóåé ôéò åðéóôçìïíéêÝò ãíþóåéò ôçò Ó÷ïëÞò ôïõ êáé íá êñáôÞóåé øçëÜ ôï Þèïò êáé ôçí åõè'íç ôïõ åðéóôÞìïíïò... ... Åßìáé âÝâáéïò üôé äåí èá åðéôñÝøåôå ôçí äéáñêÞ áíôéêáôÜóôáóç ôïõ ÐñïìçèÝùò Ðõñöüñïõ, óõìâüëïõ ôçò Ôå÷íéêÞò êáé åìâëÞìáôïò ôïõ Ðïëõôå÷íåßïõ, áðü ôïí ÐñïìçèÝá Äåóìþôç. Ç ä'íáìç ôùí ðíåõìáôéêþí áíèñþðùí åßíáé ßóç ìå ôçí åõè'íç ôïõò. Åßíáé ôåñáóôßá. ÌðñïóôÜ ôçò ç ùìç õëéêÞ âßá ôùí ôáíêò, ìå ôçí ïðïßá êñáôåßôáé óôçí åîïõóßá ç äéêôáôïñßá ôçò 21çò Áðñéëßïõ, ìåôáôñÝðåôáé óå èëéâåñÞ áäõíáìßá. Ï äñüìïò ôïõ êáèÞêïíôïò åßíáé Ýíáò. Ðåñáßíùí ôçí áðïëïãßá ìïõ êáé ðïéþí ÷ñÞóéí ôïõ äéêáéþìáôüò ìïõ ðïõ ìïõ ðáñÝ÷åé ç ðáñ. 8 ôïõ Üñèñïõ 122 ôïõ Í.Ä. 93/1969, ïñßæù ùò óõíÞãïñüí ìïõ êáôÜ ôçí åêäßêáóéí ôçò õðïèÝóåþò ìïõ åíþðéïí ôçò ÓõãêëÞôïõ, ôïí äéêçãüñïí Áèçíþí ê. ÅõÜããåëïí Ãéáííüðïõëïí. Êáè' üóïí åîáñôÜôáé áðü åìÝ, åõñßóêïìáé åéò ôçí äéÜèåóßí óáò ãéá ôçí ðáñï÷Þ ïéáóäÞðïôå äéåõêñéíÞóåùò. ÌåôÜ ôéìÞò ÁóôÝñéïò Ð. Áããåëßäçò"

34


"Íá âÜíïõìé" (Ëá÷íßóìáôá. Ðáé÷íßäéá ôïõ äñüìïõ êáé ôïõ ëüãïõ) ÃéÜííçò Ôóßêïõëáò Ïìüô. ÊáèçãçôÞò ÐáéäéáôñéêÞò Á.Ð.È. ÌÅÑÏÓ ÐÑÙÔÏ (ËÁ ÍÉÓÌÁÔÁ) ¹ôáí åðï÷Ýò ðïõ ïé áõëÝò, ïé äñüìïé, ïé áëÜíåò êáé ôá ðÜñêá ôïõ Ðïëõãñïõ, üëç ôçí çìÝñá áëëÜ éäßùò ô' áðïãåìáôá êáé éäéáßôåñá ôá êáëïêáéñéíÜ, áíôç÷ïóáí áðü ðáéäéêÝò öùíïëåò, ãÝëéá êáé îåöùíçôÜ. Êé åêåß ðïõ áêïãïíôáí áõôÝò ïé èåóðÝóéåò áëëÜ "áäÝóðïôåò" öùíïëåò, ôá ãÝëéá êáé ôá îåöùíçôÜ, îáöíéêÜ Ýðáõáí íá áêïãïíôáé ãéáôß ôá ðáéäéÜ åß÷áí áðïöáóßóåé íá ðáßîïõí êÜðïéï ïìáäéêü ðáé÷íßäé êáé åß÷áí áñ÷ßóåé íá óõæçôïí êáé íá óõíåííïïíôáé ìåôáî ôïõò ðùò èá ôï ðáßîïõí. Åßíáé ðñáãìáôéêÜ Üîéï èáõìáóìï ðùò ïñãáíþíïíôáí, ðùò óõíôïíßæïíôáí, ðùò áêïëïõèïóáí ôïõò êáíüíåò, ðùò ìÜèáéíáí ôá ëüãéá (ïëüêëçñåò óôñïöÝò êáìéÜ öïñÜ) ôùí ïìáäéêþí ðáé÷íéäéþí. ¸ôóé üëïé ïé áäÝóðïôïé Þ÷ïé Ýìðáéíáí óå ìéá áñìïíßá ìïíáäéêÞ. ¼ôáí ëïéðüí åß÷áí áðïöáóßóåé êáé åß÷áí êáíïíßóåé íá ðáßîïõí êÜðïéï óõãêåêñéìÝíï ïìáäéêü ðáé÷íßäé ôï ðñþôï ðïõ Ýêáíáí Þôáí íá ðïõí "Üíôé ôþñá íá âÜíïõìé". Ôï "íá âÜíïõìé" äçëáäÞ "íá âÜëïõìå" Þôáí ï Ðïëõãõñéíüò üñïò ãéá ôçí åêöþíçóç êÜðïéïõ "ëá÷íßóìáôïò". Ìå ôá ëá÷íßóìáôá, ôá ïðïßá Þôáí ìéêñÜ áöåëÞ óôé÷Üêéá, ðïõ êõêëïöïñïóáí áðü óôüìá óå óôüìá óôïí ðáéäéêü êüóìï, Ýâãáéíå ï êëÞñïò äçëáäÞ ðïéïò èá "ôá öõëÜîåé", Þ ðïéïò èá åßíáé ç "ìÜíá" (ï áñ÷çãüò) ôïõ ðáé÷íéäéï, Þ ðïéá èá åßíáé ç óåéñÜ ôùí ðáéêôþí êëð. Ç äéáäéêáóßá Þôáí ç åîÞò: ôá ðáéäéÜ Ýêáíáí Ýíáí êêëï êáé Ýíá ðáéäß êÜíïíôáò ìéá êßíçóç ìå ôï äåîß ôïõ ÷Ýñé, óá íá Ýó÷éæå ôïí áÝñá, Ýëåãå "ðïõö". ¾óôåñá Üñ÷éæå íá áðáããÝëåé ôïõò óôß÷ïõò ôïõ ëá÷íßóìáôïò (äõíáôÜ êáé ãñÞãïñá óôçí áñ÷Þ, áñãÜ êáé óõëëáâéóôÜ ðñïò ôï ôÝëïò), áããßæïíôáò ìå ôï ÷Ýñé ôïõ êáé ìå êÜèå óõëëáâÞ ðïõ ðñüöåñå, Ýíá-Ýíá üëá ôá ðáéäéÜ áñ÷ßæïíôáò áðü ôïí åáõôü ôïõ. Ï êëÞñïò Ýðåöôå óôï ðáéäß ðïõ èá áããßæïíôáí óôçí ôåëåõôáßá óõëëáâÞ ôïõ ëá÷íßóìáôïò. Èá áíáöÝñù, Ýôóé üðùò ôá èõìÜìáé, ìåñéêÜ áîÝ÷áóôá ëá÷íßóìáôá, äéáìáíôÜêéá ðñáãìáôéêÜ, ðïõ ëÜìðïõí êáé öùôßæïõí ìÝ÷ñé óÞìåñá ìå ôï öùò ôïõò ôá ÷ñüíéá åêåßíá

Ìå ôá ìéêñÜ «ãéá ...ôá ëá÷íßóìáôá». Áðñßëçò 1952 óôçí Ðáíáãßá. 35


ôçò ðáéäéêÞò ìáò çëéêßáò, ôá ìáãéêÜ. 1. Ðïõö: ¸íé ìÝíé íôïõíôïõìÝíé, ôñéáñü, êáæáêü. Ðéö-ôá-ëå-âÜ-íôá-ðßö 2. Ðïõö: Íôáí íôáí ößëéìåêïíôÜí. Óå ðåôþ óôïí ðïôáìü. Ñß-ãêï-ôÜ-ãêï 3. Ðïõö: Áìðåìðáìðëüì. Ôïõêéèåìðëüì. Ôïõêéèåìðëüì, áìðåìðáìðëüì. Ìðëéì-ìðëïì 4. Ðïõö: Ôï øùìß ôï ëÝíå ñï êáé ôïí ðüíôéêá íåñü êáé ôç ãÜôá Êáñïëßíá, ðïõ ðç ãáßíåé óôçí êïõæßíá êáé-øï-öÜ-á-ðü-ôçí-ðåß-íá. 5. Ðïõö: ÐÝíôå öïóêåò óôïí áÝñá. ÌÜíá, ðáôÝñá. Ìðïõì. Á-ìðå-ñï.ì. 6. Ðïõö: Áðü ôçí ÁèÞíá ùò ôïí ÐåéñáéÜ Ý÷áóá ìáíôÞëé ì' åêáôü öëïõñéÜ. Ôï âñÞêå ìéá íïéêïêõñïëá, íïéêïêõñÜ. Íïéêïêõñïëá, íïéêïêõñÜ, äïò ìïõ ôï ìáíôÞëé êáé-êñÜ-ôá-ôá-öëïõñéÜ. 7. Ðïõö: Ç êõñßá Áöñïäßôç, ðïõ ðáíôñåôçêå óôçí ÊñÞôç ðÞñå Üíôñá êñçôéêü, ìå ðáéäéÜ äåêáï÷ôþ. Èá ìåôñÞóù ùò ôá ï÷ôþ. ¸íá, äï, ôñßá, ôÝóóåñá, ðÝ-íôå-Ý-îéå-öôÜ-ï-÷ôþ. 8. Ðïõö: ÐÞñáìå ðïëëÜ êáíüíéá ãéá íá ðïëåìÞóïõìå ôçí Áããëßá, ôç Ñùóßá. Ðü-óá-ðÞ-ñá-ìå; (ôüôå êÜðïéïò Ýëåãå Ýíáí áñéèìü, ð.÷. ðÝíôå) ¸-íá-ä.-ï-ôñß-á-ôÝ-óóå-ñá-ðÝ-íôå. 9. Ðïõö: ÁíÝâçêá ó' Ýíá âïõíü êáé åßäá Ýíá ãïõñïíé. Ôï êïßôáæá ìå êïßôáæå êáé ìïõ 'öáãå ôç ìïñç. Ãù, ãù, ãù, Óõ, óõ, óõ. Êáé-ôá-öõ-ëáò-å-ó.. 10. Ðïõö: Ðþò ôçí êÜíïõí ôç ìðïõãÜäá; Ìå-íå-ñü-êáé-óá-ðïõ-íÜ-äá. 11. Ðïõö: Áíåâáßíù óôç óõêéÜ êáé ðáôþ óôçí êáñõäéÜ. Ðßíù ôï ãëõêü êñáóß, áð' ôçí êïðá ôç ÷ñõóç. Êáé öùíÜæù êïé-êïé. Êï.é-êá-íÝ-íáò-äå-ìá-êï.-åé. ÌÅÑÏÓ ÄÅÕÔÅÑÏ (ÐÁÉ ÍÉÄÉÁ ÔÏÕ ÄÑÏÌÏÕ ÊÁÉ ÔÏÕ ËÏÃÏÕ) ÌåôÜ áðü áõôÜ ôá ðñïêáôáñêôéêÜ "íá âÜíïõìé", ôá "ðïõö" êáé ôá ôïéáôá Ýñ÷ïíôáí ç þñá íá áñ÷ßóåé ôï êõñßùò ðáé÷íßäé. ÊÜðïéá áðü ôá ðáé÷íßäéá áõôÜ, ôá ðåñéóóüôåñá, åß÷áí Ýììåôñá ëüãéá, óôé÷Üêéá, óôñïöÝò ïëüêëçñåò, üðùò åßðá, êáìéÜ öïñÜ, ðïõ áðáããÝëëïíôáí Þ ôñáãïõäéüíôáí åí ÷ïñþ áðü üëá ôá ðáéäéÜ ìáæß Þ êáôÜ ïìÜäåò åíáëëÜî. Åêôüò üìùò áðü ôá óôé÷Üêéá êáé ôá ôñáãïõäÜêéá ôùí ïìáäéêþí ðáé÷íéäéþí óôï Ðáéäéêü Óìðáí êõêëïöïñïóáí êáé "áäÝóðïôá" ðïéçìáôÜêéá êáé ôñáãïõäÜêéá, êáèþò êáé ëïãïðáßãíéá, ãëùóóïäÝôåò, áéíßãìáôá êáé êÜèå åßäïõò "åîõðíÜäåò" êáé "ðåñéãåëÜóìáôá". Èá áíáöÝñù êÜðïéá áðü áõôÜ Ýôóé óôçí ô÷ç (÷ùñßò íá áíáëùèþ óå ðåñéãñáöÝò ôùí êáíüíùí ôùí ðáé÷íéäéþí, óôá ïðïßá êÜðïéá áíÞêïõí), üðùò ç÷ïí áêüìá óôá áõôéÜ ìïõ êáé óôç øõ÷Þ ìïõ åëðßæïíôáò íá ôáîéäÝøïõí ôïí áíáãíþóôç óôçí ðáéäéêÞ ôïõ çëéêßá ãéá ìéá Ýóôù ìéêñÞ íïóôáëãéêÞ, êáé æùïãüíï áðüäñáóç. 1. ¸íôå ëåðÜóå âéïëÝôá. ÔóßãêïêïëÝôá. Êáé ðñÜóéíá êïõöÝôá. 2. ¸íá ëåðôü êñåììäé ãêÝï, ðáãêÝï. ¸íá ëåðôü êñåììäé öñÜíóå öñáíóÝï. Êáé ôé èá ôï åêÜíåôå ãêÝï ðáãêÝï. Êáé ôé èá ôï åêÜíåôå öñÜíóå öñáíóÝï. ÈÝëù ãéá íá ðáíôñÝøù ãêÝï, ðáãêÝï. ÈÝëù ãéá íá ðáíôñÝøù öñÜíóå öñáíóÝï. Êáé ðïéüíå åðáíôñååôå ãêÝï ðáãêÝï. Êáé ðïéüíå åðáíôñååôå öñÜíóå öñáíóÝï. 36

Ðïë$ãõñïò 1951. Áõôïó÷Ýäéï êáé õðáßèñéï ðïäçëáôÜäéêï.


Ðáíôñåïõìå ôç Ìáßñç ãêÝï ðáãêÝï. Ðáíôñåïõìå ôç Ìáßñç öñÜíóå öñáíóÝï. Êáé ðïéüíå ôçí åäßíåôå ãêÝï ðáãêÝï. Êáé ðïéüíå ôçí åäßíåôå öñÜíóå öñáíóÝï. Ôç äßíïõìå Ýíá íáôç ðïõ üëï ìãåò ÷áôåé (2). Áõôüò åßíáé ãéá ôá ìïôñá óáò êáé ãéá ôá ðáéäéÜ óáò (2). Ôç äßíïõìå ôï âáóéëéÜ óôï Üëïãï êáâÜëá (2). Áõôüíå ôüíå èÝëïõìå ãêÝï ðáãêÝï. Áõôüíå ôïí åèÝëïõìå öñÜíóå öñáíóÝï. Óáò ðÞñáìå, óáò ðÞñáìå ìéá üìïñöç êïðÝëá. Ìáò ðÞñáôå, ìáò ðÞñáôå ìéá ðáëéïêáôóéâÝëá. Óáò ðÞñáìå, óáò ðÞñáìå öëïõñß êùíóôáíôéíÜôï. Ìáò ðÞñáôå, ìáò ðÞñáôå âáñÝëé äß÷ùò ðÜôï. 3. Ìáñßá, Ìáñßá Ïñßóôå, êõñßá Ôá 'ðëõíåò ôá ðéÜôá Ôá 'óðáóå ç ãÜôá ÌðñÜâï Ìáñßá Åõ÷áñéóôþ, êõñßá 4. ÐåñíÜåé ðåñíÜåé ç ìÝëéóóá ìå ôá ìåëéóóüðïõëá êáé ìåôá ðáéäüðïõëá. 5. ÐÝíôå ìÝëéóóåò ðåôïí. Æïõì, æïõì, æïõì. Æïõì, æïõì, æïõì. ÐÝíôå ìÝëéóóåò ðåôïí. Æïõì, æïõì, æïõì. Æïõì. Æïõì. 6. ÔñÜìðá- ôñáìðáëßæïìáé. ÐÝöôù êáé ôóáêßæïìáé. 7. Êïíéá, ìðÝëá. ¸ðåó' ç êïðÝëá. ×ôðçóå ôï ãüíá ôçò êáé öùíÜæåé ç íüíá ôçò. Êáé ãåëïíå ôá ðáéäéÜ ðïõ îåóêßóôçêå ç ðïäéÜ. 8. Èá óå äþóïõ ìéá íá ðáò óôç ÊáëáìéÜ. Èá óå äþóïõ äõï íá ðáò íá âñåéò ãáìðñü. Èá óå äþóïõ ôñåéò íá ðáò íá ðáôñåõôåßò. 9. Ãñù ãñù üëïé óôç ìÝóç ï Ìáíþëçò. ×Ýñéá ðüäéá óôçí áõëÞ êé üëïé êÜèïíôáé óôç ãç. 10. Ç ìéêñÞ ÅëÝíç êÜèåôáé êáé êëáßåé ãéáôß äåí ôçí åðáßæïõíå ïé öéëåíÜäåò ôçò. ÓÞêù, ÅëÝíç, êëåßóå ôá ìáôÜêéá óïõ êáé äåò ðñïò ôïí Þëéï. Êáé ðïéïí ÷áéñÝôçóåò; 11. Ôï äá÷ôõëßäé ðÝñáóå êé ç êüñç ôï ãõñååé. Óðéíôæß, óðéíôæß ðéðÝñé êáíÝíáò äåí ôï îÝñåé. 12. ÐåñíÜåé ìéá êáñüôóá, ôï ÷þìá ôñßâåôáé.

Ðåñß ôá 1925, Ýôïéìïé ãéá äñÜóç. Ðßóù áñéóôåñÜ ï ìéêñüò ÁíáóôÜóéïò Áóóáíéþôçò, ×ñÞóôïò Êáñþíçò (ìå ôï ìïõóôÜêé), ÓôáìÜôçò ÂïãéáôæÞò, Çëßáò ÂïãéáôæÞò (äåîéÜ). (áñ÷åßï Áíáóôáóßïõ Áóóáíéþôç) 37


Ãéá íá ðåñÜóåé ï âáóéëéÜò ìå ôç âáóéëïðïëá. 13. ¸íá, äï, ôñßá. ÐÞãá óôçí êõñßá. Ì' Ýäùóå Ýíá ðñÜóï Êáé êïíôåøå íá ... (èïõ Êñéå öõëáêÞ ôù óôüìáôß ìïõ). 14. Ðïõ èá ðáò, êõñÜ Ìáñßá, äåí ðåñíÜò (2). Ðïõ èá ðáò, êõñÜ Ìáñßá, äåí ðåñíÜò, ðåñíÜò. Èá õðÜãù åéò ôïõò êÞðïõò, äåí ðåñíþ (2). Èá õðÜãù åéò ôïõò êÞðïõò, äåí ðåñíþ, ðåñíþ. Ôé íá êÜíåéò åéò ôïõò êçðïõò, äåí ðåñíÜò (2). Ôé íá êÜíåéò åéò ôïõò êÞðïõò, äåí ðåñíÜò, ðåñíÜò. Íá åêüøù 2 âéïëÝôåò, äåí ðåñíþ (2). Íá åêüøù 2 âéïëÝôåò, äåí ðåñíþ, ðåñíþ. Ôé íá êÜíåéò ôéò âéïëÝôåò, äåí ðåñíÜò (2). Ôé íá êÜíåéò ôéò âéïëÝôåò, äåí ðåñíÜò, ðåñíÜò. Íá ôéò äþóù óôïí êáëü ìïõ, äåí ðåñíþ (2). Íá ôéò äþóù óôïí êáëü ìïõ, äåí ðåñíþ, ðåñíþ. Êáé ðïéïò åßíáé ï êáëüò óïõ, äåí ðåñíÜò (2). Êáé ðïéïò åßíáé ï êáëüò óïõ, äåí ðåñíÜò, ðåñíÜò. Ï êáëüò ìïõ åßíáé ï ÃéÜííçò, äåí ðåñíþ (2). Ï êáëüò ìïõ åßíáé ï ÃéÜííçò, äåí ðåñíþ, ðåñíþ. ÅÐÉËÏÃÏÓ Èá Þèåëá íá ôåëåéþóù ôï áöéÝñùìÜ ìïõ áõôü ìå êÜðïéïõ�� óôß÷ïõò, ðïõ ìáò îåóÞêùíáí êáé ìáò ðïèïðëÜíôáæáí, üôáí ôïõò áêïãáìå ôá êáõôÜ ìåóçìÝñéá ôïõ êáëïêáéñéï áðü ôïí ðëáíüäéï ðáãùôáôæÞ, ï ïðïßïò ðåñíïóå áðü ôéò ãåéôïíéÝò êïõâáëþíôáò ôïí ìáãéêü "ôåíåêÝ" ôïõ ìå ôï "êáóÜôï ðáãùôü" ðïõ ôï äéáöÞìéæå ìå ôïõò óôß÷ïõò áõôïò: "Åßíáé êñï, êñï ìðïæé, ãëõêü óáí ôï êáñðïæé. Åßíáé êáé ìõñùäÜôï, ãáñßöáëï ãåìÜôï". Êáé óõìðëÞñùíå ðÜëé óå Ýììåôñï, óõíïìùôéêü ëüãï, áðåõèõíüìåíïò óå åìÜò ôá ðáéäéÜ: "Êëáßôå, êëáßôå ðáéäÜêéá íá óáò ðÜñåé ç ìáìÜ óáò ðáãùôÜêéá". ÂõèéóìÝíïò êáíåßò óôç ìáãåßá ôùí ëá÷íéóìÜôùí êáé ôùí ðáé÷íéäéþí ôïõ ëüãïõ êáé ôïõ äñüìïõ ìéáò ðåñáóìÝíçò åðï÷Þò åßíáé áäíáôïí íá ìçí øéèõñßóåé êáé êõñßùò íá ìç íïéþóåé ïëüøõ÷á ôï "êáâáöéêü": "¹÷ïé áðü ôçí ðñþôç ðïßçóé ôçò æùÞò ìáò - óá ìïõóéêÞ, ôç í÷ôá, ìáêñõíÞ, ðïõ óâíåé".

Óôéò ãåéôïíéÝò ôïõ Ðïëõã$ñïõ ðåñß ôï 1950. Óôï âÜèïò ïé åðáíïñèùôéêÝò öõëáêÝò. 38


Ôá íÝá ôïõ Ïìßëïõ ÅÊÖÑÁÓÇ ÓÕÃÍÙÌÇÓ: Óôï ðñïçãï(ìåíï ôå(÷ïò ìå ìåãÜëç ÷áñÜ ðáñïõóéÜóáìå ôï åéêáóôéêü Ýñãï ôïõ óåìíï( ðëçí óçìáíôéêï( æùãñÜöïõ ÄçìÞôñç ÂëÜ÷ïõ áðü ôá Í. ÌïõäáíéÜ. Ç ÷áñÜ ìáò üìùò áõôÞ ìåôáôñÜðçêå óå áðïãïÞôåõóç üôáí ðÞñáìå óôá ÷Ýñéá ìáò ôï óõãêåêñéìÝíï ôå(÷ïò êáé áíôß ôçò åîáßóéáò êáé öùôåéíÞò èáëáóóïãñáößáò ðïõ åðéëÝîáìå ãéá åîþöõëëï áíôéêñßóáìå Ýíá ìïõíôü, óêïôåéíü êáé ìáõñéóìÝíï ôïðßï. Ôï ßäéï äõóôõ÷þò ìá(ñéóìá äéáðéóôþóáìå íá Ý÷ïõí êáé üëïé ïé ðßíáêåò óôéò ôÝóóåñéò Ýã÷ñùìåò óåëßäåò ôçò ðáñïõóßáóçò. Ç åõè(íç ôïõ óöÜëìáôüò áðåäåß÷èç åê ôùí õóôÝñùí ðùò áíÞêåé óôïí ôõðïãñÜöï, áëëÜ äõóôõ÷þò ôï êáêü Ýãéíå. Åìåßò, ùò "Ð", åêöñÜæïõìå ôç ë(ðç ìáò êáé æçôï(ìå åéëéêñéíþò óõãíþìç áðü ôïí ê. ÄçìÞôñç ÂëÜ÷ï, õðïó÷üìáóôå äå íá åðáíïñèþóïõìå óôï Üìåóï ìÝëëïí.

«...Ìå ôç ëÞîç ôïõ ó÷ïëéêï$ Ýôïõò».

ÃÁÌÏÓ ËÁÏÃÑÁÖÉÊÙÍ: Ôçí ÊõñéáêÞ 7 ÌáÀïõ 2011 óôïí íåüäìçôï íáü ôïõ Áãßïõ ×áñáëÜìðïõò óôïí Ðïë(ãõñï äõï ðáéäéÜ ôïõ Ëáïãñáöéêï(, ï ÄçìÞôñçò ÊåëéáöÜíïò (ï ìåãÜëïò) êáé ç Ìáñßá Êïõêïõâßíïõ Ýíùóáí ôéò æùÝò ôïõò ìå ôéò åõëïãßåò ôçò åêêëçóßáò êáé ôéò åõ÷Ýò ôùí ðïëõðëçèþí ößëùí ðïõ ðáñáâñÝèçêáí óôï ìõóôÞñéï. Áêïëï(èçóáí Ýôóé ôï äñüìï ðïõ ðñþôïé ÷Üñáîáí ïé Êþóôáò Ó(ããåëçòÌðëÜãêá (ÁëåîÜíäñá) ÂÜñãêá êáé áêïëï(èçóáí ïé ÍéêÞôáò Êáôóáêéþñçò-Å(á ÌáêñÞ êáé Óôá(ñïò ËïõêÜêçò-ÍáôÜóá Áèáíáóßïõ. Åõ÷üìáóôå óôïõò íåüíõìöïõò âßï áíèüóðáñôï êáé êáëï(ò áðïãüíïõò êáé ôï ðáñÜäåéãìÜ ôïõò íá áêïëïõèÞóïõí üóïé Ëáïãñáöéêïß êáé ËáïãñáöéêÝò îÝìåéíáí! ÌÅ ÔÇ ËÇÎÇ ÔÏÕ Ó8ÏËÉÊÏÕ ÅÔÏÕÓ: ¼ðùò êÜèå ÷ñüíï, ìå ôçí åõêáéñßá ëÞîçò ôïõ ó÷ïëéêï( Ýôïõò êáé ôçò Ýíáñîçò ôïõ êáëïêáéñéï(, ï Ëáïãñáöéêüò ïñãÜíùóå êáé ðáñïõóßáóå ôï âñÜäõ ôçò ÔåôÜñôçò 8 Éïõíßïõ óôï ðñïá(ëéï ôïõ Äçìáñ÷åßïõ ìéá ìåãáëïðñåðÞ ðáñÜóôáóç ìå ôç óõììåôï÷Þ ôñéáêïóßùí ðåñßðïõ ÷ïñåõôþí. Õðü ôïõò Þ÷ïõò ðáñáäïóéáêÞò ïñ÷Þóôñáò ìå ôñáãï(äéá áðü êÜèå ðåñéï÷Þ ó÷åäüí ôçò ðáôñßäáò ìáò, ôá ðáéäéÜ ôïõ Ëáïãñáöéêï(, íôõìÝíá ìå ðïéêéëüìïñöåò ðáñáäïóéáêÝò óôïëÝò, óõíÝèåóáí Ýíá åíôõðùóéáêü öïëêëïñéêü ó(íïëï. Óôçí åêäÞëùóç ðáñáâñÝèçêáí åêðñüóùðïé ôçò ÐåñéöÝñåéáò êáé ôïõ ÄÞìïõ êáé ðëÞèïò êüóìïõ. Ï äÞìáñ÷ïò, ðïõ áðïõóßáæå, áöåíüò Ý÷áóå ìéá åîáéñåôéêÞ ðáñÜóôáóç áöåôÝñïõ Ý÷áóå ôçí åõêáéñßá íá äéáðéóôþóåé éäßïéò üììáóé ôéò äñáóôçñéüôç-

Áðü ôï ãÜìï ôïõ ÄçìÞôñç ÊåëéáöÜíïõ êáé ôçò Ìáñßáò Êïõêïõâßíïõ. 39


ôåò ôïõ Ïìßëïõ ìáò êáé íá ôéò õðïóôçñßîåé áíÜëïãá. Áîßæåé êÜèå Ýðáéíïò óôá ðáéäéÜ êáé óôïõò äáóêÜëïõò ôïõò, ÄçìÞôñç ÁñáìðáôæÜêç êáé ÂÜãéá Ìé÷Üëç, ïé ïðïßïé, ìå åëÜ÷éóôá åöüäéá áëëÜ ðïë( ìåñÜêé, ðñïóöÝñïõí ôüóï ìåãÜëï Ýñãï óôçí ðüëç ìáò. 8ÏÑÅÕÔÉÊÁ ÁÐÏ ÔÇ ÑÙÓÉÁ åß÷áìå ôçí åõêáéñßá íá ðáñáêïëïõèÞóïõìå ôï âñÜäõ ôïõ ÓáââÜôïõ 11 Éïõíßïõ óôï ðñïá(ëéï ôïõ Äçìáñ÷åßïõ Ðïëõã(ñïõ, óôçí åêäÞëùóç ðïõ ïñãÜíùóå ï ÄÞìïò Ðïëõã(ñïõ óå óõíåñãáóßá ìå ôï Ðñïîåíåßï ôçò Ñùóßáò óôç Èåóóáëïíßêç êáé ôï ÊÝíôñï ÅëëçíïñùóéêÞò Öéëßáò. Ôïõò ìéêñï(ò Ñþóïõò ÷ïñåõôÝò êáëùóüñéóå, óôçí áñ÷Þ ôçò åêäÞëùóçò, ïìÜäá ÷ïñåõôþí ôïõ Ëáïãñáöéêï( õðü ôïí Ä. ÁñáìðáôæÜêç ìå ôñåéò áíôéðñïóùðåõôéêï(ò ÷ïñï(ò ôçò ðáôñßäïò ìáò. ÓÔÇÍ ÔÅËÅÔÇ ÁÖÉÎÇÓ ôçò "öëüãáò ôçò åëðßäáò" ôùí Spesial Olimpics óôïí Ðïë(ãõñï, ðïõ ðñáãìáôïðïéÞèçêå ôçí ÐÝìðôç, 16 Éïõíßïõ, óôç äéáäñïìÞ ¸îé Âñ(óåò - Çñþï, óõììåôåß÷å êáé ï Ëáïãñáöéêüò ¼ìéëïò ìå åõÜñéèìç ÷ïñåõôéêÞ ïìÜäá. Óôïõò îÝíïõò åðéóÞìïõò ðñïóöÝñèçêå ùò áíáìíçóôéêü ç Ýêäïóç ôïõ "Ð", "Ðïë(ãõñïò ï ôüðïò êáé ïé Üíèñùðïé". ÊÁËÏÊÁÉÑÉÍÅÓ ÅÊÄÇËÙÓÅÉÓ: Óôá ðëáßóéá ôùí äñáóôçñéïôÞôùí ôïõ ï Ëáïãñáöéêüò ¼ìéëïò óõììåôåß÷å óå ðïëëÝò åêäçëþóåéò áíÜ ôç ×áëêéäéêÞ ìåôáî( ôùí ïðïßùí: Ôçí Ôñßôç 21 Éïõíßïõ óôç ãéïñôÞ ôïõ êëÞäïíá óôïí ¢ãéï Ðñüäñïìï ðáñáâñÝèçêå åõÜñéèìïò ïìÜäá õðü ôïí Ä. ÁñáìðáôæÜêç, ôçí ÐáñáóêåõÞ 24 Éïõíßïõ ç ïìÜäá ðáñáóôÜóåùí õðü ôïí ÁíäñÝá ËÝëåêá óõììåôåß÷å óôéò åêäçëþóåéò ôïõ ðáíçãõñéï# ôùí Áã. Áðïóôüëùí óôï ïìþíõìï åîùêëÞóé ôçò Ïñì#ëéáò. Ôïí Éï(ëéï ï ¼ìéëüò ìáò ìå ôç æùçñÞ êáé áêï(ñáóôç ïìÜäá ôïõ ÄçìÞôñç ÁñáìðáôæÜêç óõììåôåß÷å êáô' áñ÷Þí óôï Ðáíçã#ñé ôïõ ÐñïöÞôç Çëßá óôïí ÂÜâäï ôï ìåóçìÝñé ôçò ÔåôÜñôçò 20 Éïõëßïõ êáé óôç óõíÝ÷åéá, ôçí ÊõñéáêÞ 24 Éïõëßïõ, óôç "ÃéïñôÞ ÓáñäÝëáò" ôùí Í. Ìïõäáíéþí. Ï Éï(ëéïò Ýêëåéóå ãéá ôéò ÷ïñåõôéêÝò ïìÜäåò ôïõ Ïìßëïõ ìáò ìå ôç óõììåôï÷Þ ôïõ ôìÞìáôïò ðáñáóôÜóåùí, ðïõ ðñïðïíåß åäþ êáé ëßãá ÷ñüíéá ï ÁíäñÝáò ËÝëåêáò, óôï 8ï Ðáã÷áëêéäéêéþôéêï ÖåóôéâÜë ðïõ äéïñãÜíùóå êáé öÝôïò ìå åðéôõ÷ßá ï Ðïëéôéóôéêüò Ó(ëëïãïò ÍÝùí Í. Ôñßãëéáò ôçí ÐáñáóêåõÞ 29 Éïõëßïõ óôï äçìïôéêü óôÜäéï ôçò ðüëçò. Óôï ÖåóôéâÜë áõôü óõììåôåß÷áí 32 Ðïëéôéóôéêïß Ó#ëëïãïé áð' üëç ôç ×áëêéäéêÞ êáé áíÜìåóÜ ôïõò ç ðïëõðëçèÝóôåñç áðïóôïëÞ ôïõ Ëáïãñáöéêï( Ïìßëïõ, ç ïðïßá ðáñïõóßáóå ìáæß ìå ôïõò ÷ïñåõôÝò ôçò Í. Ôñßãëéáò ôï åíôõðùóéáêü äñþìåíï "Ìðï(ëåò êáé Ãåíßôóáñïé" áðü ôçí ðåñéï÷Þ ôçò ÍÜïõóáò. Ï ËÁÏÃÑÁÖÉÊÏÓ ÓÔÇ ÓËÏÂÅÍÉÁ: Óôï ÄéåèíÝò Ìåóïãåéáêü ÖåóôéâÜë Piran 2011, ôçò Óëïâåíßáò óõììåôåß÷å ôï ôìÞìá ðáñáóôÜóåùí ôïõ Ïìßëïõ ìáò áðü

Áðü ôç óõììåôï÷Þ ôïõ Ëáïãñáöéêï$ óôï ÄéåèíÝò ÖåóôéâÜë ôçò Óëïâåíßáò. 40


Ï Ëáïãñáöéêüò óôï ðáíçã$ñé ôïõ ÂÜâäïõ.

6 ìÝ÷ñé 11 Éïõëßïõ. Ïé êåíôñéêÝò åêäçëþóåéò Ýãéíáí óôçí ðëáôåßá Tartini ôçò ìåóáéùíéêÞò ðüëçò ôïõ Piran, åíþ äüèçêáí ðáñáóôÜóåéò êáé óôéò ðüëåéò Koper êáé Portorose. Ïé ÷ïñåõôÝò ôïõ Ïìßëïõ, ìå ôï êÝöé êáé ôçí æùíôÜíéá ðïõ ôïõò ÷áñáêôçñßæïõí ôüóá ÷ñüíéá, îåóÞêùóáí ôüóï ôïõò êáôïßêïõò üóï êáé ôïõò åðéóêÝðôåò ôùí ôïõñéóôéêþí áõôþí ðüëåùí. Ãéá áêüìá ìéá öïñÜ ï ¼ìéëüò ìáò åêðñïóþðçóå åðÜîéá ôïí Ðïë(ãõñï êáé ôç ÷þñá ìáò óå Ýíá ôüóï óçìáíôéêü öåóôéâÜë êáé áîßæïõí óõã÷áñçôÞñéá óôïí ÷ïñïäéäÜóêáëü ìáò ÁíäñÝá ËÝëåêá ãéá ôçí åðéëïãÞ, äéäáóêáëßá êáé ðáñïõóßáóç ÷ïñþí áðü Ìáêåäïíßá êáé Èåóóáëßá, óôïõò ìïõóéêï(ò ôçò ïñ÷Þóôñáò ôïõ Áñã#ñç ÌÜíôóéïõ, óôïí Ðá#ëï Êï#ôñéï, ï ïðïßïò ìå ôïõò Þ÷ïõò ôïõ ìðïõæïõêéï( ôïõ Ýäùóå ...íåïåëëçíéêü ÷ñþìá óôï öåóôéâÜë ìå ôï ÓõñôÜêé êáé ôï ×áóáðïóÝñâéêï êáé öõóéêÜ óôïõò ÷ïñåõôÝò ìáò ðïõ åêðñïóþðçóáí åðÜîéá ôïí ¼ìéëü ìáò. ÓÇÌÁÍÔÉÊÇ ÁÐÙËÅÉÁ: Ôïí ðåñáóìÝíï Éï(íéï ï Ëáïãñáöéêüò ¼ìéëïò êáé ôï ðåñéïäéêü "Ðïë(ãõñïò" Ý÷áóáí Ýíáí ðïë( áãáðçìÝíï ößëï. Ôï Íßêï 8ëéÜðá, ï ïðïßïò âïÞèçóå ôá ìÝãéóôá ôïí Ëáïãñáöéêü êáé ôïí "Ð" óôçí áñ÷Þ ôçò ðïñåßáò ôïõò áëëÜ êáé óôç óõíÝ÷åéá. Ï ìðÜñìðá-Íßêïò õðÞñîå äñáóôÞñéïò Üíèñùðïò êáé öáíáôéêüò Ðïëõãõñéíüò. ¹ôáí áðü ôá éäñõôéêÜ êáé äñáóôÞñéá ìÝëç ôçò Íßêçò Ðïëõã(ñïõ êáôÜ ôç äåêáåôßá ôïõ '50, ðñüåäñïò ôïõ Åîùñáúóôéêï( & Öéëïðñüïäïõ Óõëëüãïõ "Ðáéþíéïò" ôç äåêáåôßá ôïõ '60 êáé åðß 45 ÷ñüíéá ïéêïíüìïò ôïõ åîùêëç-

41


óéï( ôçò Ðáíáãßáò. Äåêáåôßåò ðñéí êáé áðü ôï 1997 åããñÜöùò åß÷å ðñïôåßíåé óôï ÄÞìï ôç äéïñãÜíùóç "ãéïñôÞò åëéÜò êáé ëáäéï(" óôïí Ðïë(ãõñï, (ôçí ðñüôáóç áõôÞ ðñïÝâáëå êáé ðñïþèçóå ï "Ð" ôá åðüìåíá ÷ñüíéá) ÷ùñßò üìùò äõóôõ÷þò ç ðñüôáóç áõôÞ íá "êáñðïöïñÞóåé". ÐïôÝ äåí åßíáé üìùò áñãÜ. Èá èõìüìáóôå ðÜíôá ôïí ê(ñéï Íßêï, êáèþò õðÞñîå Ýíáò Ýíôéìïò êáé äñáóôÞñéïò Üíèñùðïò, ãåìÜôïò æùíôÜíéá áêüìá êáé óôá 85 ôïõ ÷ñüíéá. "ÐÏËÕÃÕÑÏÓ Ï ÔÏÐÏÓ ÊÁÉ ÏÉ ÁÍÈÑÙÐÏÉ": Ôçí Ýêäïóç ôïõ "Ð", ðïõ ðåñéãñÜöåé äéá÷ñïíéêÜ ôïí Ðïë(ãõñï ìå åðéëåãìÝíá êåßìåíá êáé óðÜíéåò öùôïãñáößåò, ìðïñåßôå íá ðñïìçèåõôåßôå áðü ôá Ðñáêôïñåßá ÇìåñÞóéïõ & Ðåñéïäéêï( Ô(ðïõ ôùí ÓôÝëéïõ Èåïäþñïõ (¸îé Âñ(óåò) êáé Ðá(ëïõ Óôåöáíßäç. Åðßóçò, ï É´(10ïò) ÔÏÌÏÓ ôïõ "Ð", ðïõ ðåñéëáìâÜíåé ôá ôå(÷ç ôïõ 2010, (55ï Ýùò ôï 60ï) äéáôßèåôáé óôçí ôéìÞ ôùí 40 åõñþ, áðü ôïí õðå(èõíï ôïõ ðåñéïäéêï(. Åßíáé äéáèÝóéìïé åðßóçò åëÜ÷éóôïé ôüìïé ôùí ðÝíôå ôåëåõôáßùí åôþí êáé äéáôßèåíôáé óôçí ôéìÞ ôùí 30 åõñþ.

Ôá ôåëåõôáßá ÷ñüíéá ï "Ðïë'ãõñïò" êõêëïöïñåß áðïêëåéóôéêÜ ÷Üñç óôçí áãÜðç êáé ôçí ïéêïíïìéêÞ óôÞñéîç ôùí áíáãíùóôþí ôïõ. Ç áãÜðç áõôÞ Þôáí ðïõ ìáò Ýêáíå áðü ôçí áñ÷Þ íá íéþóïõìå, ðùò ìðïñï'ìå íá ôá âãÜëïõìå ðÝñá ìüíïé ìáò ÷ùñßò äåóìå'óåéò êáé õðï÷ñåþóåéò. Ãé áõôü äåí åßíáé õðåñâïëÞ íá ðï'ìå üôé ï "Ðïë'ãõñïò" áðïôåëåß Ýêäïóç ôùí óõíäñïìçôþí ôïõ. Åìåßò óå áíôáðüäïóç áõôÞò ôçò áãÜðçò åñãáæüìáóôå íõ÷èçìåñüí, þóôå íá ðáñïõóéÜæïõìå êÜèå öïñÜ èÝìáôá åðßêáéñá êáé Üëëá ðïõ áöïñï'í ôçí éóôïñßá êáé ôçí ðïëéôéóôéêÞ êëçñïíïìéÜ ôïõ ôüðïõ ìáò. Óáò åõ÷áñéóôï'ìå üëïõò áðü êáñäéÜò - éäéáßôåñá ôïõò Ðïëõãõñéíï'ò ôçò äéáóðïñÜò - ãéá ôç óõãêéíçôéêÞ áíôáðüêñéóç êáé êáëï'ìå ôïõò ößëïõò åðáããåëìáôßåò, íá äéáöçìßóïõí ôéò åðé÷åéñÞóåéò ôïõò ìÝóá áðü ôéò óåëßäåò ôïõ ðåñéïäéêï' ìáò. Ïé ÷ïñçãïß ôïõ ðåñéïäéêï# ìáò ãéá ôï íÝï Ýôïò 2011 åßíáé: ÉÁÍÏÕÁÑÉÏÓ - ÖÅÂÑÏÕÁÑÉÏÓ: Èåïäïóßá Ìïäéêï( 250, ÓôáìÜôá Ê. Áèáíáóßïõ (¢ìöéóóá) 200, ×ñßóôïò Ãåñï÷ñßóôïò 200, ÁèáíÜóéïò ÌðÜêçò 200, Êùí/íïò Êïõãéþíçò 100, Áðüóôïëïò ÊåëéáöÜíïò 100, Óð(ñïò Äáó(ëëáò 50, ÓôÝëéïò ÄÝáò 100, Êùí/íïò ÌåñéâÜíçò 70, ÃéÜííçò Ôóßêïõëáò 100, ÁèáíÜóéïò

Ïé Ëáïãñáöéêïß... ìå ðïëéôéêÜ óôç Óëïâåíßá. 42


×ïõ÷ï(ôáò 100, ÁèáíÜóéïò ÊïóìÜò 100, Ìáñßíïò ÆÝñâáò 50, Éùáêåßì ØáèÜò 50, ÂÜíá Óôáõñéíï( 30, Öùôï(ëá Äçìïðï(ëïõ 50, Íï(ëá ÄÝëéïõ 50, Ìé÷Üëçò Æáìðï(íçò 50, Åñéö(ëç Äáìéáíï( 50, ¢ííá Ôæçñßôç 50, Ìáßñç ÔóïõãêñÜíç 100, ÂÝñá Ìðüìðá 100, ÄçìÞôñéïò Ãï(ôáò 50, ÄçìÞôñéïò Áíô. ÌðáíÜâáò 50, ÃéÜííçò Êáñáìß÷ïò 40, Êåßìçò ÔóåñâåëÞò 20, Áíáóôáóßá ËáíáñÜ 50, Ôáóï(ëá ÐáñáèõñÜÌáæáñÜêç 50, ÃéÜííçò ×áäéÜò 20, ÊïóìÜò ×ëéÜðáò 70, Ìé÷Üëçò ÐéðÝñêïò 50, Áñãõñþ ÊáôåñôæÞ-Âáëáôóï( 50, Ìáñßá ÊáóôñÝôóéïõ 50, Âáóßëåéïò Êßôóéïò 50, Ðáíáãéþôçò ÓåñÝôçò 20, Âáóßëåéïò Áè. Åõáããåëéíüò 50, ÅëÝíç ÔÜóéïõ 100, ¢ííá Ôóßêïõëá 20, ÈùìÜò ÁíäñùíÜò (Áõóôñáëßá) 100 $, Ãéþñãïò ÈÜíïò 50, Åëâßñá ÌåëÜ 80, Ãéþñãïò ÆùãñáöÜêçò 50, Ìáñßá ÆùãñáöÜêç 20, Íßêç ÓïõëéíÜñç 20, ÃéÜííçò Æïãëïðßôçò 50, Åõñéðßäçò ×áôæç÷ñÞóôïò 50, ¢ííá Êõñãéáößíç (ÂÝëãéï) 100, ×ñÞóôïò ÓáñÜöçò 50, Ãéþñãïò & ÌÜñù ÖñÝñç 50, ÄÞìçôñá ÁóâåóôÜ 50, ÐÝôñïò ÁíáãíùóôÜñáò 50, Ìáñßá ÌÜíôç 50, Èåïäüóçò ÌïñÝíïò (Áõóôñáëßá) 50, Åõèõìßá ÌáãäÜëç 40, Áíáóôáóßá ÌáíáóóÞ-ÂáëáóÜêç 50, ÃáëÜôåéá ÌáíáóÞÁîáñëÞ 50, Ãåþñãéïò ×áëÜôçò 20, Êáôåñßíá ÌðáíÜâá 50. ÌÁÑÔÉÏÓ - ÁÐÑÉËÉÏÓ: É. Ì. Óßìùíïò ÐÝôñáò 30, Ãåþñãéïò Äçìï(äçò 250, ËÝíá Êõñéáêï(-ÆÞãñá 200, Èåüäùñïò Áõãåñéíüò 20, ÄÜöíç Âïñäï(-ÃêáñÜ 50, Óôá(ñïò Óêõëßôóçò 50, ÁñåôÞ ÐáëáìÞäïõò 100, Ãñçãüñçò Óôéâá÷ôÜñçò 50, ÊõñéáêÞ ØáèÜ-ÌáñÝôç 50, Áíáóôáóßá Í. ØáèÜ 50, Åõìïñößá ÌðáíÜâáÑïìðüãëïõ 50, ×ñÞóôïò ÑáíôáâÝëáò 50, Íßêïò ×. Ìðüëìáôçò, Áéêáôåñßíç ØáèÜÃåñïãéÜííç 100, Ãñçãüñçò ÊåëéáöÜíïò 50, ÄçìÞôñéïò É. ÌÜíôçò 50, Âéñãéíßá Öõóßêá 50, Ìáñßá ÃéáííáêÜñç-Ðáðáãéáííïðï(ëïõ 50, Áíáóôáóßá ÐáñáèõñÜ 50, Åõáããåëßá Ìáíùëï(ôóéïõ-Ôïõìáíßäïõ 100. ÌÁÉÏÓ - ÉÏÕÍÉÏÓ: Ãåùñãßá Áñãõñïðï(ëïõ 200, ÓùôÞñçò Áëåâßæïò 150, Íßêç Êïõãéþíç-Êïíôáñßíç (ÊáíáäÜò) 100, ÄÝóðïéíá ÄçìçíÜ-Ëßôïõ 100, Êùí/íïò Êïíôïãéáííüðïõëïò 70, Íéêüëáïò Ã. Êõñêï(äçò (Áõóôñáëßá) 50, ÄÞìçôñá ÖáñäïãéÜííç 50, ×ñÞóôïò ÐéðÝñêïò 30, Öþôçò Æïãëïðßôçò 70, ÄÞìçôñá Ãáâñßëç 50, Ôáóï(ëá ÊåëéáöÜíïõ 20, Ößëéððïò Í. ÓôñÜôïò 100, ×Üéäù Í. ÔáìðÜëç 50, ÓôÝëëá ÊáÀóç-Ëáìðñßäïõ 100, ×éïíßá ÓáìáñÜ 50, Ìáßñç Äáñáâßãêá-Êõñéáêßäïõ 100, ÓïõëôÜíá ÓáìáñÜ 50, ÌÜñêïò ÊáñáìÝñçò 80, ¢ííá ÊáñíÞ 50, ÁííÝôá ÄåëÞìðáóç 50, Ãåþñãéïò ÌïñÝíïò 100. ÉÏÕËÉÏÓ - ÁÕÃÏÕÓÔÏÓ: Íßêïò Ëáìíßäçò 200, Ãéþñãïò ÄáìáëÜò (Ãáëëßá) 150, ÄçìÞôñçò ÌðïõëÜêçò 100, Åõìïñößá ÐáëáìÞäïõò-8ñéóôéáíïðï#ëïõ 100, Ãéþñãïò Ëõðçñßäçò 100, Íßíïò Ðï#ëéïò (Áõóôñáëßá) 50$, Ðá#ëïò ÅììáíïõÞë 50, ÊëÝùí ÂáóéëÜêçò 50, 8ñ#óá Æáñßöç 50, ÌÜñéïò Ðõñðáóüðïõëïò 50, Íßêç Ëáóêáñßäïõ 50, Êáôåñßíá ÌðáíÜâá 50, Éùáêåßì ÐáíôÜëçò (Áõóôñáëßá) 50, Åõñéðßäçò 8áôæç÷ñÞóôïò 50, Êþóôáò Êáìðï#ñçò 50, Åõèáëßá ÅììáíïõÞë 50, ÃéÜííçò ËïãïèÝôçò 50, Ìáñßá ÊáóôñÝôóéïõ 25, Åõáããåëßá ÄáìáëÜ-ÃáâñéëÜêç 50, 8áñßêëåéá ÄáìáëÜ-ÁëåîÜíäñïõ 50, Óïößá 8ëéáñÜ 50, ÈùìÜò ÁíäñùíÜò (Áõóôñáëßá) 50, 8áñÜ ÓÜêêç 20, Áíáóôáóßá Ëáìíßäïõ 100.

43



ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΠΟΛΥΓΥΡΟΣ ΤΕΥΧΟΣ 64