Page 1

MALËSIA Revistë për kulturë, shkencë dhe çështje shoqërore

Nr. 6

Podgoricë, 2011. MALËSIA 2011

1


BOTUES:

SHOQATA PËR KULTURË DHE ÇËSHTJE SHOQËRORE”MALËSIA” RRUGA E AEROPORTIT 11, PODGORICË, MALI I ZI

REDAKSIA: Ruzhdi Ushaku ( Mali i Zi ) Gjovalin Shkurtaj ( Shqipëri ) Shpresa Hoxha ( Kosovë ) Zeqirja Neziri ( Maqedoni ) Rusiana Bejleri ( Bullgari ) Emil Lafe ( Shqipëri ) Riza Rexha ( Mali i Zi ) Begzad Baliu ( Kosovë ) Nikë Gashaj ( Mali i Zi )

KRYEREDAKTOR: Nikë Gashaj

PËRGATITJE ARTISTIKE: Gjergj Noc Martini

PËKTHYESE PËR GJUHËN ANGLEZE: Daniela Tamo

MALËSIA 2011

2


MALËSIA Magazine for Culture, Science and Social Issues

No. 6

Podgorica, 2011. MALËSIA 2011

3


PUBLISHER:

ASSOCIATION FOR CULTURE AND SOCIAL ISSUES “MALËSIA” RRUGA E AEROPORTIT 11, PODGORICA, MONTENEGRO

EDITORIAL BOARD: Ruzhdi Ushaku (Montenegro) Gjovalin Shkurtaj (Albania) Shpresa Hoxha (Kosova) Zeqirja Neziri (Macedonia) Rusiana Bejleri (Bulgaria) Emil Lafe (Albania) Riza Rexha (Montenegro) Begzad Baliu (Kosova) Nikë Gashaj (Montenegro)

EDITOR IN CHIEF: Nikë Gashaj

ARTISTIC PREPARATION: Gjergj Noc Martini

TRANSLATOR IN ENGLISH: Daniela Tamo

MALËSIA 2011

4


PASQYRA E LËNDËS KULTURË  Prof. Dr. Murat GECAJ ( Tiranë )   Në Kujtim të Prof. Eqrem ÇABEJ - Akademik  NDERIM DHE MIRËNJOHJE PËR KOLOSIN E LETRAVE SHQIPE ........................................... 19  Prof. Dr. Emil LAFE(Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Tiranë)   Në nderim të prof. Mahir Domit – 12 mars 1915 – 19 tetor 2000  MAHIR DOMI DHE GJUHA LETRARE SHQIPE .......................................................................... 23  Prof. Dr. Anton Nikë BERISHA ( Universiteti i Kalabrisë, Itali )   NËNA TEREZE: I DESHA NJERËZIT ME DASHURINË E HYJIT ................................................ 29  Prof. Dr. Tomor OSMANI (Universiteti i Shkodrës”Luigj Gurakuqi”)   PJETËR BOGDANI PERSONALITET I SHQUAR NË PANTEONIN E KULTURËS SHQIPTARE TË SHEK.XVII ......................................................................................................... 39  Prof. Dr. Zeqirja NEZIRI ( Universiteti i Shkupit )   PJETËR BUDI DHE JUL VARIBOBBA (VEÇORITË DHE AFRITË) ............................................. 45  Prof. Dr. Gjovalin SHKURTAJ ( Universiteti i Tiranës )   MARTIN CAMAJ-FIGURË E SHQUAR E ALBANOLOGJISË DHE E LETËRSISË SHQIPTARE. 55  Prof. Dr. Françesko ALTIMARI( Universiteti i Kalabrisë, Itali )   SELMAN RIZA DHE ÇËSHTJA E PASKAJORES ........................................................................ 61  Prof. Dr. Rusana Hristova-BEJLERI (Universiteti i Sofjes)   PROBLEMI I RUAJTJES SË IDENTITETIT SHQIPTAR NGA SHKRIMTARËT JASHTË ATDHEUT: SHEMBULLI I THOMA KACORRIT NË BULLGARI(1922-2008)................. 71  Prof. Dr. Muharrem JAKUPI ( Universiteti i Durrësit )   VËSHTRIM KRAHASUES MES POEZISË SË LASGUSHIT “VDEKJA E NOSITIT” DHE POEZISË “ALBATROSI” E BODLERIT ................................................................................ 79 Halil HAXHOSAJ ( Gjakovë, Kosovë )   BASHKËBISEDIM ME MËSUESIT E LETERSISË SHQIPE PEIZAZHI NË POEZINË E LASGUSH PORADECIT .................................................................... 97  Prof. Dr.Fatbardha HOXHA (Universiteti i Shkodrës”Luigj Gurakuqi” )   DIALOGU NDËRFETAR PËRMES LETËRSISË SË TRADITËS ................................................ 111

MALËSIA 2011

5


Niko STYLOS ( Çamëria )   GJUHA E ILIRËVE – GJUHË E SHQIPTARËVE........................................................................ 119  Dr. Sc. Haki XHAKLI ( Universiteti i Prishtinës )   TRASHËGIMIA NË FORMIMIN DHE EDUKIMIN E FËMIJËS.................................................... 133  GENTJANA TARAJ( UNIVERSITETI ”ISMAIL QEMALI ”, VLORË )   NJË VËSHTRIM KRITIK MBI PËRKTHIMIN LETRAR NË SHQIPËRI PAS VITEVE të 90-ta..... 149  Irena FISTANI (Universiteti i Shkodrës "Luigj Gurakuqi")  VLERAT E SHPREHJEVE TË PAMOTIVUESHME OSE IDIOMAVE FRAZEOLOGJIKE (TË SHQIPES NË PËRQASJE ME ATO TË FRËNGJISHTES) ................... 157  Mr. Ismail DODA ( Tivar )   BALADA E RINJOHJES SË NIPIT ME DAJË ............................................................................. 171  HISTORI  Dr. Lavdosh AHMETAJ( Tiranë )   E DREJTA AMERIKANE E SHPREHUR SIPAS DOKTRINËS UILLSONIANE .......................... 187 Luljeta KODRA ( Akademia Ushtarake “Skënderbej”, Tiranë )   ANGAZHIMI NDËRKOMBËTAR NË PAQERUAJTJE ................................................................ 197 TOPONOMASTIKË Prof. Dr. Simë DOBRECI( Ulqin )   TOPONIMET E BRATICËS ........................................................................................................ 207 Prof. Asc. Dr. Begzad BALIU( Universiteti i Prishtinës )   ONOMASTIKA E KOSOVËS - NDËRMJET MITEVE DHE IDENTITEVE................................... 211 ÇËSHTJE SHOQËRORE  Prof. Dr. Shpresa HOXHA ( Universiteti i Prishtinës )   ANTON ÇETTA, IKONË E PAJTIMIT TË GJAQEVE NË KOSOVË ............................................ 231  Nikë GASHAJ ( Podgoricë )   POZITA E SHQIPTARËVE NË MAL TË ZI DHE STANDARDET NDËRKOMBËTARE .............. 237  Prof. As. Dr. Mimoza KARAGJOZI-KORE ( Universiteti i Tiranës )   E FOLURA E GRAVE GJIROKASTRITE NË VEPRËN E MUSINE KOKALARIT ....................... 245 

MALËSIA 2011

6


RECENSIONE PËR BOTIME AKTUALE  Dr. Sabina OSMANOVIQ ( Ulqin )   MES STUDIMIT FAKTIK DHE KRIJIMIT ARTISTIK  (Fjala në përurimin e librit”Ulqini në përmas kërkimi dhe frymëzimi“, të autorit,Prof. Dr. Ruzhdi) Ushakut, Ulqin, 6 shtator 2010.................................................................................................... 253  Dr. Zhuljeta KADILLI ( Universiteti”Aleksandër Xhuvani”, Elbasan )   ONOMASTIKA E KOSOVËS - NDËRMJET MITEVE DHE IDENDITETEVE  (Libri i autorit , Prof. as. Dr. Begzad Baliu, Shtëpia botuese Era, Prishtinë 2008. )..................... 255  Ma. Arben PRENDI (Universiteti “L. Gurakuqi” Shkodër)   SHQYRTIME MBI VEPRËN LETRARE TË DISA SHKRIMTARËVE BASHKËKOHORË SHQIPTARË NË MALTË E ZI..................................................................................................... 261  VËSHTRIME DHE URIME PËR REVISTËN “MALËSIA”   Prof. Dr. Shpresa HOXHA ( Universiteti i Prishtinës )   REVISTA”MALËSIA” - THELLIMI I PUNËS SHKENCORE ........................................................ 275  Prof. as. Dr. Begzad BALIU( Universiteti i Prishtinës )   VËLLIM I PASURISË SONË INTELEKTUALE DHE SHKENCORE ........................................... 277 Prof. As. Dr. Murat GECAJ (Tiranë)  PËRSHËNDETJE: NIKË GASHAJ DHE REVISTA “MALËSIA” .................................................. 281 

MALËSIA 2011

7


MALËSIA 2011

8


TABLE OF CONTENTS CULTURE Prof. Dr. Murat GECAJ (Tirana) To the memory of Prof. Eqrem ÇABEJ – Member of the Academy of Sciences of Albania ESTEEM AND GRATITUDE TO THE COLOSSUS OF THE ALBANIAN LETTERS .................... 19 Prof. Dr. Emil LAFE (Academy of Sciences of Albania, Tirana) Mahir Domi and the Albanian Literary Language .......................................................................... 23  Prof. Dr. Anton Nikë BERISHA (Calabria University, Italy) Mother Thereza: I loved the people with the love of the Saint ...................................................... 29  Prof. Dr. Tomor OSMANI (“Luigj Gurakuqi” Shkodra University) Pjetër Bogdani, a distinguished figure in the pantheon of the XVII century Albanian culture ...... 39  Prof. Dr. Zeqirja NEZIRI (Skopje University) Pjetër Budi and Jul Varibobba (the specific characteristics and the similarities) ........................... 45  Prof. Dr. Gjovalin SHKURTAJ (Tirana University) Martin Camaj – a well-known figure of the Albanian albanology and literature ............................. 55  Prof. Dr. Françesko ALTIMARI (Calabria University, Italy) Selman Riza and the infinitive....................................................................................................... 61  Prof. Dr. Rusana Hristova - BEJLERI (Sofia University) The issue of the protection of the Albanian identity from the writers living outside their homeland: The example of Thoma Kaçorri in Bulgaria (1922- 2008) ............................................................. 71  Prof. Dr. Muharrem JAKUPI (Durrës University) A comparative overview between the poem “Vdekja e Nositit” by Lazgush Poradeci and the poem “Albatrosi” by Bodler ........................................................................................................... 79 Halil HAXHOSAJ (Gjakova) Discussion with the Albanian literature teachers Landscape at the poetry by Lazgush Poradeci ............................................................................. 97  Prof. Dr. Fatbardha HOXHA (“Luigj Gurakuqi” Shkodra University) Interreligious dialogue through the literature of the tradition ....................................................... 111  Niko STYLOS (Çamëria ) The language of Ilirians – the language of the Albanians ........................................................... 119  MALËSIA 2011

9


Dr. Sc. Haki XHAKLI (Pristina University) Heritage to the education of the children .................................................................................... 133  Gentjana TARAJ (“Ismail Qemali” Vlora University) A critical overview on the literary translation in Albania after the 90s ......................................... 149  Irena FISTANI (“Luigj Gurakuqi” Shkodra University) THE VALUE OF THE UNMOTIVATED PHRASES OR PHRASEOLOGICAL PHRASES (OF THE ALBANIAN LANGUAGE CONTRASTED TO THE FRENCH LANGUAGE) ................ 157  Mr. Ismail DODA (Tivar) The ballad of the reknowing of the nephew with the uncle ......................................................... 171  HISTORY Dr. Lavdosh AHMETAJ (Tirana) The American law expressed according to Wilson doctrine ........................................................ 187 Luljeta KODRA (The Military Academy “Skënderbej”, Tirana) International commitment in the peacekeeping process ............................................................. 197 TOPONOMASTIKE Prof. Dr. Simë DOBRECI (Ulqin ) Toponyms of Bratica ................................................................................................................... 207 Prof. Asc. Dr. Begzad BALIU (Pristina University) Onomastics of Kosovo – between the myths and the identities .................................................. 211 SOCIAL ISSUES  Prof. Dr. Shpresa HOXHA (Pristina University) Anton ÇETTA, Icon of blood reconciliation in Kosovo................................................................. 231  Nikë GASHAJ (Podgorica) The position of the Albanians in the Montenegro and the international standards .................... 237  Prof. As. Dr. Mimoza KARAGJOZI – KORE (Tirana University) The spoken language of the Gjirokastra women at the work by Musine Kokalari ....................... 245 

MALËSIA 2011

10


REVIEWS ON THE CURRENT PUBLICATIONS Dr. Sabina OSMANOVIQ (Ulqin) BETWEEN THE PRACTICAL STUDY AND THE ARTISTIC CREATION (The speech in the promotion activity of the book “Ulqini in the dimensions of research and inspiration”, by Prof. Dr. Ruzhdi Ushaku, Ulqin, 6 September 2010) . ........................................ 253  Dr. Zhuljeta KADILLI (“Aleksandër Xhuvani” Elbasani University) Onomastics of Kosovo – between the myths and the identities (The book by Prof. As. Dr. Begzad Baliu, Publishing House Era, Pristina, 2008.) ...................... 255  Ma. Arben PRENDI (“Luigj Gurakuqi” Shkodra University) Overview on the literary work of some Albanian contemporary writers from Montenegro........... 261  OBSERVATIONS AND CONGRATULATIONS FOR THE MAGAZINE “MALËSIA” Prof .Dr. Shpresa HOXHA (Pristina University) “MALËSIA” Magazine – The deepening of the scientific work .................................................... 275  Prof.As. Dr. Begzad BALIU (Pristina University) The volume of our intellectual and scientific wealth .................................................................... 277 Prof. As. Dr. Murat GECAJ (Tirana) Greetings to Nikë Gashaj and “Malësia” Magazine!.................................................................... 281 

MALËSIA 2011

11


MALËSIA 2011

12


FJALA E REDAKTORIT Lexues të nderuar, Kam kënaqësi të veçantë, që opinionit të kulturës kombëtare shqiptare, t’ia prezentoj numrin e ri të revistës për kulturë, shkencë dhe çështje shoqërore, ”Malësia”, me seli në Podgoricë. Revista ”Malësia” vazhdon për ta realizuar misionin e vet të filluar në janar të vitit 2005, kur në Podgoricë është botuar numri i parë i revistës. Revista “Malësia” i mbetet besnike konceptit të përcaktuar që në faqet e saj të promovojë çështje të rëndësishme nga thesari i vlerave kombëtare, historike dhe kulturore të popullit shqiptar. Revista ”Malësia” vazhdon të jetë zëdhënëse e intelektualëve shqiptarë nga mbarë hapësira shqiptare, me qëllim të pasurimit të kulturës shqiptare me njohje të reja shkencore dhe për të nxitur shpirtin krijues të të gjithë atyre që kanë ide të reja, vizione, mundësi dhe aftësi intelektuale. Sot, me botimin e numrit të ri (6) të revistës ”Malësia”, shpresojmë se japim një kontribut për respekt në fushën e kulturës dhe shkencës shqiptare. Në këtë numër të revistës ”Malësia” janë botuar 23 artikuj shkencorë, të ndarë në katër (4) rubrika: kulturë, histori, toponomastikë dhe çështje shoqërore. Pastaj, janë botuar tri (3) recensione për botime aktuale, si dhe tri (3) vështrime dhe urime për revistën ”Malësia”. Autorët e revistës janë emra të njohur të kulturës dhe shkencës nga mbarë hapësira shqiptare dhe më gjerë. Ata janë punëtorë shkencorë nga Akademia e Shkencave e Shqipërisë, profesorë të shquar nga universitetet e ndryshme: Tiranë, Prishtinë, Shkup, Sofje, Kalabri, Shkodër, Durrës, Vlorë dhe Elbasan. Mirëpo, përveç autorëve eminentë, të cilët me punimet e veta shkencore sigurojnë një cilësi të lartë të revistës, edhe në këtë numer kemi siguruar një hapësirë për botim të shkresave të autorëve të rinj, me qëllim të afirmimit të gjeneratës së re të studiuesve nga fusha e kulturës dhe shkencës shqiptare. Ne vlerësojmë se revista ”Malësia”, tashmë ka arritur njëfarë fizionomie intelektuale të kulturës së gjerë kombëtare shqiptare. Mu për këtë arësye, në redaksinë e revistës, që nga ky numër, kemi përfshirë e angazhuar dhe disa intelektualë të njohur nga rajonet e ndryshme shqiptare dhe më gjerë, për dakordimin e të cilëve jemi mirënjohës dhe shumë i falënderojmë. Redaktimi dhe botimi i një revistë të këtillë, ku kërkohet një cilësi e lartë e artikujve shkencorë dhe e autorëve, me e siguruar daljen e rregullt të revistës, dhe tërë ata ta bësh pa burime të mjaftueshme dhe të rregullta financiare, paraqet një problem evident. Mirëpo, entuziazmi i themeluesit - Shoqatës për kulturë dhe çështje shoqërore ”Malësia”, i redaksisë dhe i autorëve, i kapërcen vështirësitë me të cilat për momentin, po ndeshet revista ”Malësia”. Me këtë rast, në rendë të parë i falënderoj autorët dhe anëtarët e redaksisë për entuziazmin dhe kontributin e tyre për të dalë në dritë dhe për të vazhduar publikimin revista ”Malësia”. Gjithashtu, i falënderoj donatorët dhe bëmirësit për përkrahjen e tyre financiare për botimin e revistës ”Malësia”.

MALËSIA 2011

13


Admirues të fjalës shqipe, Ju falënderojmë për kujdesin dhe interesimin që po ia kushtoni revistës ”Malësia”. Më në fund, telefoni për të kontaktuar kryeredakorin e revistës ”Malësia”( + 382 69 134 311) është në dispozicion, si dhe adresa e e-mailit: malesia@t-com.me, ku mund t’i dërgoni shkrimet tuaja ose të shprehni interesim për bashkëpunim me redaksinë. Podgoricë, gusht 2011. Kryeredaktor, Nikë GASHAJ

MALËSIA 2011

14


malesia 6 2011  

malesia 6 2011

Advertisement
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you