Page 1

NR 1 (4) KWIECIEŃ 2018 ISSN 2544-2163

Seniorzy coraz bardziej aktywni STR. 4

Srebrna gospodarka czy srebrne tsunami? STR. 8

Podlaskie talenty dla Niepodległej STR. 31

PODLASKIEWROTA PI S M O S A M O R Z Ą D U WOJ E WÓ DZ T WA P O D L A S K I EG O

W ydanie bezp łatne

Srebrna strona regionu


S T RO N A R E DA KC YJ N A

Fot. Paweł Tadejko

Fot. Paweł Tadejko

Fot. Paweł Tadejko

Fot. Paweł Tadejko

Fot. Małgorzata Pawelczyk

PODLASKIE WROTA

PISMO SAMORZ ĄDU WOJ E WÓ DZ T WA PODL A SKIEGO

WYDAWCA: Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego, ul. Kardynała Stefana Wyszyńskiego 1, 15-888 Białystok, tel. 85 66 54 613 REDAKCJA: Referat Informacji Regionalnej i Komunikacji Społecznej: Paweł Staniurski, Marcin Nawrocki, Kamil Gołaszewski, Ilona Paruk gazeta@wrotapodlasia.pl Redakcja nie zwraca materiałów niezamówionych, zastrzega sobie prawo ich skracania i zmiany tytułów oraz redakcyjnego opracowania tekstów przyjętych do druku.

2

PROJEKT GRAFICZNY, SKŁAD I ŁAMANIE: ccpg.com.pl ZDJĘCIE NA OKŁADCE: fotolia.com Niepodpisane zdjęcia w numerze: fotolia.com Nr 1(4) Kwiecień 2018 Egzemplarz bezpłatny Nakład 12 000 egz. Nr ISSN: 2544-2163

P O D L A S K I E W ROTA


Spis treści SREBRO REGIONU Seniorzy coraz bardziej aktywni Srebrna gospodarka czy srebrne tsunami? Europejskie możliwości Seniorzy w lokalnych społecznościach Srebro nie złoto

4 8 10 12 14

NASZ SAMORZĄD

Doświadczenie i energia Codzienna praca samorządu województwa skupia się w dużej mierze na tworzeniu nowych szans i możliwości rozwoju młodego pokolenia. Nie ma w tym nic zaskakującego – w końcu to ono będzie tworzyć przyszłość regionu. Mając to na uwadze, nie zapominajmy jednak o jego starszych mieszkańcach – grzechem byłoby nie czerpać z ich mądrości i doświadczenia. Kolejny, wiosenny już numer „Podlaskich Wrót” poświęcony jest więc w dużej mierze zagadnieniom senioralnym. Kolejne artykuły pisma pozwalają dostrzec coraz większą aktywność i zaangażowanie naszych seniorów w życie społeczne zarówno na poziomie lokalnym jak i w skali całego województwa. Ich energia nadaje nowe znaczenie sformułowaniu „żywe srebro”. Zdaję sobie sprawę z tego, że samorząd powinien tworzyć nową przestrzeń współpracy i dialogu z seniorami. Dlatego powołaliśmy Radę Seniorów przy Marszałku Województwa Podlaskiego. Myślę, że jej mocny skład (aktywiści społeczni, lekarze, przedstawiciele rad seniorów i organizacji pozarządowych) pomoże jeszcze lepiej wsłuchać się w potrzeby i sugestie osób starszych, a także skorzystać z ich potencjału dla dobra naszego regionu.

Decyzje Sejmiku Decyzje Zarządu

15 17

EDUKACJA Najzdolniejsi uczniowie po raz kolejny nagrodzeni stypendiami

20

ZDROWIE Większy komfort w walce o życie Na sprawną starość pracujemy całe życie –wywiad z prof. Barbarą Bień

20 21

ROZWÓJ REGIONU Podlaskie przejęło koordynację Domu Polski Wschodniej

23

ROLNICTWO I ROZWÓJ WSI Jakość żywności jest ważna!

25

PODLASKIE OD KUCHNI Oni są przyszłością podlaskiej kuchni

27

KULTURA Wiosna z kulturą Podlaskie talenty dla Niepodległej

SPORT Intensywna zima, obiecująca wiosna. Szelment tętni życiem Podlaskie akcenty w Pjongczangu

29 31

33 34

PODLASKIE DZIEDZICTWO

Jerzy Leszczyński Marszałek Województwa Podlaskiego

Tu Wielkanoc trwa cały rok XIV Konkurs na Najlepiej Zachowany Zabytek Wiejskiego Budownictwa Drewnianego

35 36

3


S R E B R N A S T RO N A

Seniorzy coraz bardziej aktywni Kamil Gołaszewski

Starość nie musi być ponurym okresem. Coraz częściej, dzięki aktywności, zaangażowaniu i pogodzie ducha, staje się złotą, radosną jesienią życia. Możemy to zaobserwować także na przykładzie podlaskich seniorów.

4

P O D L A S K I E W ROTA


S R E B R N A S T RO N A Zebranie w redakcji Seniora Podlaskiego Fot. Archiwum redakcji Senior Podlaski

Marszałek Jerzy Leszczyński gratuluje członkom nowo powołanej wojewódzkiej rady seniorów Fot. UMWP/Wojciech Oksztol

Przykładami obszarów aktywności osób starszych w naszym regionie są uniwersytety trzeciego wieku, rady seniorów, kluby seniora, program Senior + czy portal internetowy Podlaski Senior, kierowane do szerokiego grona odbiorców. Duże zainteresowanie uczestników to żywy dowód na to, że wśród osób starszych wciąż jest młodzieńczy entuzjazm, potrzeba zawierania nowych znajomości i chęć do pracy. Wyżej wymienione inicjatywy mają za zadanie wykorzystać uśpiony potencjał i kreatywność seniorów, a tym samym sprawić, by wciąż czuli się potrzebni w społeczeństwie i czerpali nieustanną satysfakcję z życia. Każdy z nas przecież chciałby się godnie zestarzeć.

Uniwersytety trzeciego wieku Celem działalności owych uczelni jest przygotowywanie seniorów do życia w zmieniających się warunkach społecznych, w tym m.in. przeciwdziałanie wykluczeniu cyfrowemu, które szczególnie w ostatnich latach przybierało na sile. Rozwój technologiczny, nowe trendy w kulturze i sposobie bycia, a także wymagania rynku pracy rodzą bowiem nie tylko możliwości, ale i bariery. Nawet jeśli starsze pokolenie jest świadome wytyczonego przez świat kierunku rozwoju, nie wszyscy są w stanie sobie z tym poradzić. Zmieniła się też komunikacja z otoczeniem. Telefony komórkowe czy poczty elektroniczne zastępują spotkania twarzą w twarz. Nie każdy senior przyswaja i akceptuje nowe zasady gry. Negatywnym skutkiem tego zjawiska jest świadome wycofywanie się z życia społecznego osób starszych. Adaptacja do nowych warunków to dla nich trudne wyzwanie, dlatego potrzebują wsparcia w działaniu. Właśnie negatywnym skutkom starzenia się chcą zapobiegać uniwersytety trzeciego wieku. One nie każą seniorom zrywać z przeszłością i tradycją, tylko oswajają ich z tym, z czym kiedyś nie mieli do czynienia. W przystępny sposób wyposażają w nowe narzędzia komunikacji, prezentują alternatywne możliwości aktywnego spędzania wolnego czasu i propagują zdrowy styl życia. W województwie podlaskim obecnie działa 20 takich placówek, w tym jedyny w Polsce – Wiejski Uniwersytet Trzeciego Wieku w Boćkach (przemianowany zespół Róże Jesieni). Inauguracją nowo powstałej uczelni była konferencja z 25 listopada 2017 r. kończąca projekt realizowany przez Instytut Działalności Publicznej pt. „Wsparcie Uniwersytetów Trzeciego Wieku na Podlasiu”. Wśród obecnych na spotkaniu w Boćkach był m.in. wicepremier Jarosław

N R 1 K W I EC I E Ń 2 01 8

Gowin. W ramach programu Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Instytut Działalności Publicznej otrzymał dofinansowanie, przeznaczone na wyżej wymieniony projekt. Wsparcie, jako partnerzy, otrzymały UTW w Ciechanowcu, Goniądzu, Kolnie, Łapach, Sejnach, Wysokiem Mazowieckiem oraz Stowarzyszenie „Klekociaki” z zespołem „Róże Jesieni” i Klubem Seniora, działających przy GOK w Boćkach.

Działalność rad seniorów Innym przykładem aktywizacji osób starszych są rady seniorów. O specyfice działania tych instytucji można było sporo dowiedzieć się podczas konferencji w ramach III Podlaskiego Forum Aktywności Osób Starszych ,,Seniorzy w działaniu” (09.11.2017) w siedzibie UMWP. Wówczas Fundacja SocLab, wspierająca podlaskie rady seniorów, przedstawiła rezultaty ważnego projektu, zrealizowanego w minionym roku. – Mamy nadzieję, że nasz program ,,Rady Seniorów w Działaniu” posłuży jako wsparcie dla istniejących rad oraz pomoże im rozwinąć skrzydła. Chodzi o przekazywanie wiedzy i umiejętności, które będą odpowiadały na potrzeby osób starszych w gminach. Drugą grupą odbiorców są mieszkańcy gmin, w których nie istnieją jeszcze rady seniorów – mówi Agnieszka Maszkowska, koordynatorka projektu ,,Rady Seniorów w Działaniu” z Fundacji SocLab. Program zawierał m.in. wizyty studyjne członków rad w innych miastach oraz wsparcie

5


S R E B R N A S T RO N A

Rada Seniorów przy Marszałku Województwa Podlaskiego w komplecie Fot. UMWP/Wojciech Oksztol

finansowe w postaci bonu edukacyjnego w wysokości 1500 zł. Przeznaczenie środków zależy od lokalnych potrzeb danej grupy.

to duży krok w stronę poprawy tego stanu rzeczy – stwierdza Bożena Tomaszewska, zastępca dyrektora ROPS w Białymstoku.

Seniorzy w Internecie

Przy powstawaniu portalu Podlaski Senior nie sposób nie wspomnieć o prezesie Stowarzyszenia Szukamy Polski Janie Oniszczuku. Zainicjował z jej ramienia kilka ważnych przedsięwzięć. To między innymi gazeta ,,Senior Podlaski”, której jest redaktorem naczelnym, czy właśnie wyżej wspomniana strona internetowa.

O nowe obszary działań dla seniorów zadbało także Stowarzyszenie Szukamy Polski. W czerwcu 2017 roku wdrożyło projekt ,,Podlascy Seniorzy – wpływamy na zmiany”, współfinansowany ze środków Programu Funduszu Inicjatyw Obywatelskich i Samorządu Województwa Podlaskiego. Zakładał utworzenie portalu internetowego, którego redagowaniem miały zająć się osoby w wieku 60+. Podlascy seniorzy uczyliby się w ten sposób dziennikarstwa obywatelskiego i tworzyliby regionalną redakcję. Pomysł okazał się strzałem w ,,dziesiątkę”. Do projektu zgłosiło się 70 osób, które w sześciu powiatach naszego województwa utworzyły nową redakcję, pod nazwą Podlaski Senior (www.podlaskisenior.pl). – Program aktywizacji osób starszych w województwie podlaskim, stworzony przez Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Białymstoku jako poważny problem wskazał brak należytej komunikacji między seniorami , a także seniorów z instytucjami i zewnętrznym otoczeniem. Nasze działania mają właśnie to zmienić. ROPS jest ważnym partnerem w zakresie informowania osób starszych o działalności instytucji, zdrowiu, problemach społecznych i polityce senioralnej. Na razie mamy bardzo pozytywne doświadczenia ze współpracy – podkreśla Jolanta Wołągiewicz, koordynatorka projektu ,,Podlascy Seniorzy – wpływamy na zmiany” i prezes stowarzyszenia Akademia Plus 50 w Białymstoku. To właśnie ,,Program na rzecz osób starszych w województwie podlaskim 2016-2020” opracowany przez ROPS, zainicjował szereg nowych rozwiązań w zakresie aktywizacji seniorów. – Powstawał przy szerokim udziale ludzi ze środowisk rządowych i samorządowych, a także przedstawicieli służby zdrowia i środowiska naukowego. Ze względu na podeszły wiek, wiele osób ma problem z komunikowaniem się z otoczeniem. Uważam, że portal podlaskisenior.pl

6

– Te media są przeznaczone dla dojrzałych, twórczych i aktywnych. Wcale nie definiujemy tego odbiorcy jako seniora, który ukończył określoną liczbę lat – tłumaczy Oniszczuk. Zainteresowani współpracą z redakcją mogą skontaktować się z nią m.in. za pośrednictwem wskazanych adresów e-mailowych: redakcjaseniora@gmail.com lub podlaskisenior@gmail.com.

Program Senior + Połączenie uniwersytetu trzeciego wieku, klubu seniora, biblioteki, gabinetu rehabilitacyjnego –  tak można w skrócie określić istotę działania dziennych domów i klubów ,,Senior +”. To program Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, adresowany do osób starszych, wymagających opieki. Projekt Senior + na lata 2015-2020 powstał w wyniku przekształcenia wcześniejszej jego edycji pod nazwą Senior-WIGOR. Oferuje swoim uczestnikom usługi socjalne, edukacyjne i kulturalne. Oferta zawiera także wycieczki rekreacyjne oraz zajęcia z aktywności ruchowej. W Polsce domy dzienne Senior-WIGOR powstają od 2015 roku. Do edycji 2018 w  województwie podlaskim otwarto trzy takie placówki – w Łapach, w Górkach Sypniewie koło Piątnicy oraz we wsi Chełchy w powiecie kolneńskim. Kluby ,,Senior +” są doskonałą ofertą dla mniejszych gmin, które dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a dostępność seniorów do ośrodków kultury i rehabilitacji jest utrudniona. W bieżącym roku w naszym regionie ma powstać siedem nowych placówek – w Łomży, Hajnówce, Czyżewie, Grodzisku, Sejnach, Radziłowie i Siemiatyczach.

P O D L A S K I E W ROTA


S R E B R N A S T RO N A

Usługi dla seniorów w e-urzędzie

Rada Seniorów przy Marszałku Woj. Podlaskiego

Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego oferuje seniorom rozmaite usługi. Dzięki portalowi informacyjnemu Wrota Podlasia osoby starsze i nie tylko mają dostęp do wiadomości z życia regionu. Na stronie internetowej znajdziemy tematy z obszarów gospodarki, kultury, turystyki, edukacji, sportu, rolnictwa, funduszy europejskich czy prac samorządu województwa podlaskiego. Ważny element strony to możliwość załatwiania formalnych spraw poprzez Cyfrowy Urząd.

Koniec minionego roku był niezwykle ważny z powodu inauguracji obrad nowego organu, działającego w celu reprezentowania środowiska seniorów w Samorządzie Województwa Podlaskiego. Jego główne założenia to przede wszystkim wzmocnienie i rozwój regionalnej polityki senioralnej. Mowa o Radzie Seniorów przy Marszałku Województwa Podlaskiego, powołanej 11 grudnia 2017 roku zarządzeniem marszałka Jerzego Leszczyńskiego.

– Obywatele mogą za jego pośrednictwem wypełniać i składać wnioski drogą elektroniczną, a także skontaktować się z właściwym organem samorządu terytorialnego na terenie gmin i powiatów województwa podlaskiego – wyjaśnia Agnieszka Aleksiejczuk, dyrektor Departamentu Społeczeństwa Informacyjnego UMWP. Aby złożyć odpowiedni wniosek, należy go jednak odpowiednio podpisać. W tym właśnie celu Ministerstwo Cyfryzacji utworzyło Profil Zaufany – bezpłatne narzędzie, dzięki któremu można potwierdzić swoją tożsamość w internecie (elektroniczny podpis) i korzystać z wielu usług online na portalach urzędowych. Innym przydatnym obszarem funkcjonalnym na Wrotach Podlasia jest Portal Pacjenta e-Zdrowie (ezdrowie.wrotapodlasia.pl). Dzięki niemu mieszkańcy regionu mogą skorzystać z nowoczesnych usług w systemie ochrony zdrowia.

– Rada będzie wspierać nasze działania w obszarze aktywizacji i wsparcia osób starszych. Skład jest bardzo mocny, bo powołane zostały osoby znane w środowisku podlaskim. To dobry prognostyk w kontekście współpracy. Przed nami ważne zadanie – mówił marszałek podczas konferencji w ramach Podlaskich Dni Seniora z 15 grudnia, zorganizowanej przez ROPS. – Podstawy polityki senioralnej jeszcze w poprzednim rządzie stworzył minister Władysław Kosiniak-Kamysz. Obecny rząd powinien dalej to rozwijać – dodał. Przewodniczącą rady, wyłonioną w procedurze głosowania, została Jolanta Wołągiewicz. Nowo powołany organ podczas pierwszego zebrania dyskutował m.in. o problemach geriatrycznych (potrzebie tworzenia oddziałów geriatrycznych, integracji opiekunów, teleopiece), problemie samotności osób starszych, barierach architektonicznych (brak ław i krzeseł dla seniorów w aptekach, sklepach, na półpiętrach w blokach) czy braku informacji w mediach o seniorach.

UNIWERSYTETY TRZECIEGO WIEKU W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM Uniwersytet Trzeciego Wieku w Augustowie 29 Listopada 9, 16-300 Augustów Uniwersytet Trzeciego Wieku w Białymstoku M. C. Skłodowskiej 14 p. 411, 15-097 Białystok Bielskie Stowarzyszenie Uniwersytet Trzeciego Wieku ul. 11 Listopada 10, 17-100 Bielsk Podlaski Uniwersytet Trzeciego Wieku w Ciechanowcu Mickiewicza 29A, 18-230 Ciechanowiec, adres do korespondencji: ul. Szkolna 7c/14

Uniwersytet Złotego Wieku przy Wyższej Szkole Agrobiznesu w Łomży Wojska Polskiego 161, 18-402 Łomża Uniwersytet Trzeciego Wieku w Sejnach przy Stow. Na rzecz Rozwoju Cywilizacyjnego S. Konarskiego 13 lok. 32, 16-500 Sejny Uniwersytet Trzeciego Wieku w Siemiatyczach Legionów Piłsudskiego 1, 17-300 Siemiatycze Stowarzyszenie Uniwersytet Trzeciego Wieku w Sokółce Plac Kościuszki 26, 16-100 Sokółka

Uniwersytet Trzeciego Wieku w Czyżewie przy Urzędzie Miasta w Wysokiem Mazowieckiem Ludowa 15, Wysokie Mazowieckie

Uniwersytet Trzeciego Wieku w Suwałkach T. Noniewicza 10, 16-400 Suwałki

Goniądzki Uniwersytet Trzeciego Wieku przy GOK Stary Rynek 23, 19-110 Goniądz

Stowarzyszenie Uniwersytet Trzeciego Wieku w Wasilkowie Polna 70, 16-010 Wasilków

Uniwersytet Trzeciego Wieku w Grajewie Wojska Polskiego 20, 19-200 Grajewo

Uniwersytet Trzeciego Wieku w Wysokiem Mazowieckiem Ludowa 19, 18-200 Wysokie Mazowieckie

Stowarzyszenie Uniwersytet Trzeciego Wieku w Hajnówce Piłsudskiego 1 (bud.B) Polit. Biał., 17-200 Hajnówka / Tamary Sołoniewicz 4 – Dom Kultury

Uniwersytet Trzeciego Wieku przy Miejskim Ośrodku Kultury w Zambrowie Prymasa St. Wyszyńskiego 2a, 18-300 Zambrów

Uniwersytet Trzeciego Wieku w Kolnie Kolneński Ośrodek Kultury i Sportu, Konopnickiej 4, 18-500 Kolno

Uniwersytet Trzeciego Wieku przy Fundacji Zdrowe Miasto Zielona 2/27, 16-030 Ciasne, gm. Supraśl

Uniwersytet Trzeciego Wieku w Łapach Nowy Rynek 15, 18-100 Łapy

Wiejski Uniwersytet Trzeciego Wieku w Boćkach Dubieńska 11, 17-111 Boćki, Gminny Ośrodek Kultury w Boćkach Źródło: Federacja UTW

N R 1 K W I EC I E Ń 2 01 8

7


S R E B R N A S T RO N A

Srebrna gospodarka czy srebrne tsunami? O wyzwaniach w polityce senioralnej Maciej Zdziarski, Prezes Zarządu Instytutu Łukasiewicza

„Zmiany demograficzne są wyzwaniem, ale jednocześnie szansą” – zdanie wygłoszone przed pięciu laty przez ekonomistę prof. Piotra Błędowskiego trafnie oddaje przesłanie nowoczesnej polityki senioralnej. Pozytywne podejście do zagadnienia starzenia się społeczeństwa jest podstawą koncepcji silver economy. Zwolennicy tego nurtu odrzucają ponure prognozy o zbliżającym się demograficznym tsunami i przekonują, że na rosnącą liczbę osób starszych w społeczeństwie trzeba patrzeć z optymizmem. Czy mają rację?

Jak podaje GUS, od początku lat 90. przeciętny Polak postarzał się o więcej niż siedem lat. W 1990 r. miał niewiele ponad 32 lata, a w 2014 – 39. Obecnie niemal jedna czwarta naszego społeczeństwa (8,5 mln) to osoby w wieku 60 lat i więcej. Dla porównania: na początku lat 90. ubiegłego wieku seniorów było 5,6 mln i stanowili wówczas ok. 15% populacji. Ważnym wskaźnikiem dla demografów, ekonomistów i wszystkich zainteresowanych zagadnieniem polityki senioralnej jest tzw. przeciętne dalsze trwanie życia osób w wieku 60 lat. W latach 1991–2014 nastąpił jego wzrost – w przypadku mężczyzn o prawie osiem lat (do 73,8), a w przypadku kobiet – o sześć i pół (do 81,6). Zdaniem GUS-u ta zmiana była możliwa dzięki „szybkiemu postępowi w dziedzinie medycyny umożliwiającemu wcześniejsze i dokładniejsze diagnozowanie chorób, a tym samym skuteczniejsze

8

ich leczenie, jak również dzięki prowadzeniu zdrowszego stylu życia, oraz działaniom programowym prowadzącym do zapewnienia lepszych warunków bytowych”1.

Zamożność osób starszych Nie ulega wątpliwości, że wzrost liczby seniorów, którzy żyją znacznie dłużej niż jeszcze kilkadziesiąt lat temu, oznacza większe zapotrzebowanie na usługi w obszarze zdrowia, rehabilitacji i usług opiekuńczych, ale też szansę dla branży kulturalnej, turystycznej, ubezpieczeniowej czy mieszkaniowej. Czy polski emeryt ma środki, by z tych usług korzystać? W przestrzeni publicznej dominuje stereotyp biednego emeryta. Trudno się z nim kłócić, gdy porównamy przeciętną wysokość świadczenia wpływającego na konto 70-latka

P O D L A S K I E W ROTA


S R E B R N A S T RO N A ze średnią pensją jego 40-letniego syna. Problem przedstawia się jednak zupełnie inaczej, kiedy weźmiemy pod uwagę kwotę przypadającą na jedną osobę w gospodarstwie domowym. Wówczas często okazuje się, że wspomniany 70-latek ma więcej pieniędzy niż jego syn, który – w przeciwieństwie do żyjącego samotnie ojca – utrzymuje również swoje dorastające dzieci. Nie bez znaczenia są również zasoby osób starszych, przede wszystkim gromadzone przez lata oszczędności (zgodnie z wynikami Diagnozy Społecznej z 2015 r. aż 44% emerytów i rencistów odkłada pieniądze na konkretny cel, którym jest leczenie2). Jak podają autorzy Diagnozy, „analiza wpływu wieku głowy gospodarstwa domowego na szanse posiadania oszczędności przez gospodarstwa domowe” wskazuje, że największe prawdopodobieństwo występuje w grupie gospodarstw, w których głowa jest w wieku 65 i więcej lat. W 2013 roku szansa posiadania oszczędności w tej grupie była o 22 proc. wyższa niż w grupie referencyjnej z głową gospodarstwa w wieku 45–54 lata, a w 2015 roku już o 34 proc.”3. Atutem osób z najstarszej grupy wiekowej są nie tylko oszczędności. Dzisiejsi emeryci często są także posiadaczami nieruchomości, podczas gdy ich dzieci – 30-, 40– i 50-latkowie – spłacają kredyty za mieszkania i domy. Zgodnie z wynikami badań PolSenior niemal dwie trzecie polskich seniorów pozytywnie ocenia swoją sytuację dochodową i twierdzi, że bez dużego wysiłku jest w stanie zaspokoić swoje potrzeby. Co ciekawe, lepiej swoje położenie oceniali mężczyźni niż kobiety4. „Okazuje się, że choć seniorzy mają mniej pieniędzy od osób z młodszych pokoleń, to jednak jest to pewny, regularny dochód. Dostają emeryturę, z której najpierw pokrywają stałe wydatki: czynsz, prąd, lekarstwa, a cała reszta pozostaje do ich dyspozycji. Nawet jak zostanie niewiele, wiadomo, że są to pewne pieniądze i że można o nie zawalczyć. Dlatego w gospodarce kult młodości wkrótce odejdzie w przeszłość”5 – przewidywał w 2012 r. prof. Piotr Błędowski w wywiadzie dla Instytutu Łukasiewicza. Po przeszło pięciu latach można zauważyć, że choć popularna prasa i media wciąż są pełne „pięknych i młodych”, to w reklamie i marketingu coraz więcej miejsca poświęca się sprawom osób starszych.

Senior jako konsument Gospodarka będzie się musiała dostosować do nowej struktury demograficznej – przede wszystkim poszerzyć ofertę adresowaną do seniorów, odkryć ich jako nową, ważną i liczną grupę konsumentów. Potencjał najstarszej grupy wiekowej dostrzegli już m.in. operatorzy telefonii komórkowej i banki. Te ostatnie mają ofertę dla niezamożnych (np. bezpłatne prowadzenie rachunku), a także dla seniorów, którzy nie narzekają na brak środków. Eksperci podają, że polscy seniorzy oszczędzają głównie w formie depozytów bankowych, a w drugiej kolejności – w funduszach inwestycyjnych6. Można powiedzieć, że najszybszymi zawodnikami w wyścigu kategorii „srebrna gospodarka” okazały się branża farmaceutyczna i niezwykle agresywny segment suplementów diety. Seniorzy przyjmują za dużo medykamentów, które wchodzą z sobą w niebezpieczne dla

1

2 3 4 5 6 7 8 9

zdrowia interakcje. Przykład z działki medycznej pokazuje, że ważnym wyzwaniem dla polityki senioralnej staje się ochrona interesów starszych konsumentów przed nieuczciwymi praktykami, a także usługami i produktami, które mogą im zwyczajnie zaszkodzić. Mówiąc o wyzwaniach, warto odnieść się do obszarów rozwoju silver economy, które podaje w swojej publikacji Piotr Szukalski. Ekonomista wyróżnia wśród nich przede wszystkim zapewnienie jak najdłuższej aktywności zawodowej i jak najdłuższej samodzielności, zagospodarowanie czasu osób starszych, dbałość o ich zdrowie i wygląd, troskę o własne zdrowie i image, zapewnienie integracji oraz dostarczenie specjalnie sprofilowanych usług finansowych7.

Opieka nad osobami starszymi Troska o to, by osoby starsze jak najdłużej pozostawały samodzielne, to jeden z najważniejszych celów polityki senioralnej. Z kolei najpilniejszym i najpoważniejszym wyzwaniem pozostaje zapewnienie opieki coraz większej liczbie niesamodzielnych seniorów. Czy publiczne sektory ochrony zdrowia i polityki społecznej są gotowe na wzrost liczby osób starszych potrzebujących opieki? Funkcję opiekunów niesamodzielnych seniorów pełnią w zdecydowanej większości ich dorosłe dzieci i wnuki, przeżywając przy tym ogromne trudności natury psychologicznej, emocjonalnej, ekonomicznej i organizacyjnej. Według danych GUS-u na koniec 2014 r. w stacjonarnych zakładach pomocy społecznej grupa pensjonariuszy w wieku 65 lat i więcej liczyła 46,3 tys., z czego dwie trzecie przebywało w placówkach prowadzonych przez organ publiczny. W stosunku do 2011 r. odnotowano wzrost liczby mieszkańców seniorów o 8,7%8. Eksperci alarmują: potrzebujemy nowej oferty specjalistycznych usług opiekuńczych i leczniczych, aby odciążyć rodzinnych opiekunów i publiczne placówki, w których brakuje miejsc. „Jeżeli jestem stary i mniej sprawny, a nie mam w okolicy rodziny mogącej pomóc w trudnych sytuacjach, nie mam placówki pomocy społecznej, to jestem zmuszony korzystać z pewnych usług. Nawet jeżeli muszę za to płacić. A zatem sektor usług zwiększy ofertę adresowaną do osób starszych”9 – mówił prof. Błędowski w cytowanym już wywiadzie. Wydaje się, że jakość i rozwój systemu publicznych i prywatnych usług opiekuńczych będą jednym z najpoważniejszych testów dla polskiej polityki senioralnej.

Instytut Łukasiewicza to organizacja pozarządowa działająca na rzecz osób starszych. Realizuje projekty z zakresu promocji zdrowia, aktywności fizycznej i społecznej. Więcej informacji na instytutlukasiewicza.pl.

Ludność w wieku 60 lat i więcej, Notatka na posiedzenie Sejmowej Komisji Polityki Senioralnej dotyczące „Informacji Ministra Zdrowia na temat wpływu zmian demograficznych i starzenia się społeczeństwa na organizację systemu ochrony zdrowia i Narodowy Program Zdrowia” (w dniu 19.02.2016 r.), GUS, Warszawa 2016. Diagnoza Społeczna 2015. Warunki i jakość życia Polaków, Warszawa 2015, s. 58. Tamże, s. 69. PolSenior. Aspekty medyczne, psychologiczne, socjologiczne i ekonomiczne starzenia się ludzi w Polsce, Termedia Wydawnictwa Medyczne, Poznań 2012, s. 400. M. Zdziarski, dz. cyt., s. 32. S. Golinowska, Srebrna gospodarka – ekonomiczny wymiar procesu starzenia się populacji [w:] Strategie działania w starzejącym się społeczeństwie. Tezy i rekomendacje, Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, Warszawa 2012, s. 138. P. Szukalski, Trzy kolory: srebrny. Co to takiego silver economy?, „Polityka Społeczna”,nr 5–6, s. 8. Ludność…, dz. cyt. M. Zdziarski, dz. cyt., s. 32.

N R 1 K W I EC I E Ń 2 01 8

9


S R E B R N A S T RO N A

Europejskie możliwości Paweł Staniurski

Zwiększająca się liczba starszych obywateli Unii Europejskiej zaczęła rodzić pytanie o to, jak najpełniej włączyć ich do życia społecznego i zapewnić pełne korzystanie z ich praw w ramach wspólnoty. Instytucje unijne zaczęły więc kreować świadomą politykę senioralną, natomiast sami seniorzy w coraz większym stopniu wykazują się aktywnością i zaangażowaniem w wymiarze europejskim.

Świetnie obrazuje to przykład seniorów z naszego regionu, którzy postanowili wsłuchać się w doświadczenie swoich koleżanek i kolegów z Holandii, Portugalii i Bułgarii. O aktywności osób starszych z tych krajów, mogli usłyszeć od tamtejszych ekspertów goszczących na III Podlaskim  Forum Aktywności Osób Starszych w Białymstoku – „Seniorzy w działaniu”. Dzięki ich dużej wiedzy, nasi podlascy seniorzy mogli usłyszeć o korzyściach wynikających z realizacji różnych projektów i działań w ramach Unii Europejskiej. Zdobyli też nowe kontakty, które pewnie zaowocują w przyszłości. Wykorzystanie tak unikalnej struktury międzynarodowej jak UE daje seniorom spore możliwości.

Europa – „Stary” Kontynent Zjawisko starzenia się społeczeństwa, które zachodzi w Europie jest dużym wyzwaniem. Władze Unii zdają się w coraz większym stopniu nie tylko dostrzegać to bezprecedensowe zjawisko demograficzne, ale także przekuć je w szanse dla przyszłych pokoleń. Tworzone są zatem instytucjonalne podwaliny zarówno dla kreatywnej polityki senioralnej, jak i europejskiej silver economy.  To istotne – zabezpieczenie potrzeb społecznych, kulturalnych, czy biologicznych seniorów stwarza dodatkowe szanse rozwoju i zaangażowania dla osób młodych i w średnim wieku. Praca z seniorami i ich profesjonalna obsługa może być nie tylko pomysłem na dobry business ale też sprzyja rozwojowi osobistemu. W związku z tym zaczyna być budowana szeroko rozumiana europejska oferta dla

10

seniorów, a nowym otwarciem, jeśli chodzi o zainteresowanie tematyką senioralną w Unii był rok 2012 – Europejski Rok Aktywności Osób Starszych i Solidarności Międzypokoleniowej.  W ramach obchodów tego roku wypracowywano nowe kanały komunikacji między instytucjami unijnymi a organizacjami zrzeszającymi osoby 55+.

Age Platform Europe Na uwagę zasługuje tu zwłaszcza Age Platform Europe – europejska sieć 165 różnorodnych organizacji skupiających osoby 55+ i znajdujących się na terenie UE. Jej podstawowym zadaniem jest informowanie o poszczególnych programach unijnych, podnoszenie świadomości na temat funkcjonowania wspólnoty europejskiej, umożliwianie wzajemnych relacji seniorów z poszczególnych krajów członkowskich, oraz reprezentowanie ich na forum instytucji europejskich. Słowem – stworzenie profesjonalnej przestrzeni dla starszych Europejczyków. Jak powiedziała mi Anne-Sophie Parent, sekretarz generalny tej organizacji: „Uważnie śledzimy te obszary regulacji i polityk europejskich, które dotyczą osób starszych i emerytów. Są to zagadnienia takie jak  zatrudnienie starszych pracowników i aktywne starzenie się, ochrona socjalna, reformy emerytalne,  aktywność  społeczna, zdrowie,  czy dostępność transportu publicznego. Wszystko to podlega naszemu monitoringowi. Staramy się także na bieżąco lobbować na rzecz tworzenia prawa korzystnego dla europejskich emerytów.”

P O D L A S K I E W ROTA


S R E B R N A S T RO N A

Organizacja istnieje od 2001 roku, a efekty jej działalności są widoczne na forum europejskim – uwagę zwraca przede wszystkim prowadzony przez nią portal www.age-platform.eu

Silver Economy Awards Innym nurtem europejskiej polityki senioralnej jest Silver Economy Avards. Przedsięwzięcie powstaje  w ramach finansowanego przez  UE projektu SEED. Ma ono na celu promowanie innowacyjnych technologii, produktów oraz usług, które pomagają poprawić jakość życia osób starszych, a także  wzmacniają  europejską  srebrną  gospodarkę. Ceremonia wręczenia nagród organizowana  jest  przez Komitet Regionów.  Prezentowane są na niej rozwiązania dziewięciu finalistów. Wydarzenie to jest świetną okazją do zaprezentowania i wypromowania podmiotów współtworzących unijną srebrną gospodarkę.

Intergrupa ds. aktywnego starzenia się, solidarności międzypokoleniowej i polityki przyjaznej rodzinie Swoją instytucjonalną odpowiedź na potrzeby europejskich seniorów stworzył też Parlament Europejski.  Specjalna grupa jego posłów skupiona jest na tworzeniu i wspieraniu prawodawstwa korzystnego dla osób starszych zamieszkujących unię, a także poszukiwaniu rozwiązań dla problemu starzenia się społeczeństw europejskich. Przewodniczącym tej ponadpartyjnej grupy parlamentarzystów jest Holender Lambert van Nistelrooij.

N R 1 K W I EC I E Ń 2 01 8

11


S R E B R N A S T RO N A

Seniorzy podczas warsztatów rozwojowych Fot. Archiwum własne LGD Puszcza Knyszyńska

Seniorzy w lokalnych społecznościach Marcin Nawrocki

W mieście czy na wsi – seniorzy to grupa, która charakteryzuje się własną specyfiką. Seniorzy miejscy mają inną perspektywę i możliwości niż ci z małych miejscowości i obszarów wiejskich. Potencjał i chęć do działania tkwią jednak w ludziach niezależnie od miejsca zamieszkania. Potrzeby osób starszych oraz ich działania mogą mieć różny wymiar. Od inicjowania i animowania współpracy przez wspólne występy artystyczne po przedsięwzięcia edukacyjne i realizację projektów międzynarodowych. Mogą przyjmować różną formę – od nieformalnych grup działających w lokalnych środowiskach, przez formalne kluby seniora przy ośrodkach kultury i Domach Dziennej Opieki, po kształcenie na uniwersytetach trzeciego wieku. Zależnie od potrzeb czy możliwości. Szczególnym wyzwaniem, przed jakim stają samorządy i podmioty działające na rzecz seniorów, jest dotarcie do środowisk oddalonych od większych ośrodków miejskich. A k t y w n i o by w a te l e P u s zc z y K ny s z y ń s k i e j Bardzo ciekawym przykładem zorientowania na aktywizację starszych osób są działania Lokalnej Grupy Działania Puszcza Knyszyńska. W ciągu ostatnich trzech lat zrealizowała trzy edycje projektów kierowanych do mieszkańców gmin wchodzących w skład LGD. Łącznie wzięło w nich udział ok. 120 osób. Seniorzy zostali przeszkoleni pod kątem podejmowania oddolnych inicjatyw i angażowania się w życie publiczne swoich miejscowości. Wzięli udział w zajęciach z wystąpień publicznych, pewności siebie oraz pracy zespołowej. W każdej z edycji uczestniczyli także w wizytach studyjnych do Gdyni prowadzącej modelową politykę przyjazną seniorom. Zapoznali się tam z dobrymi praktykami współpracy między samorządem i osobami starszymi.

12

Skąd wziął się pomysł na pierwsze projekty? – Seniorzy sami zgłaszali w trakcie prac nad Lokalną Strategią Rozwoju konieczność działań z nimi i na ich rzecz, a tym samym zwrócenia większej uwagi na ich potrzeby. Tak to się zaczęło – zgodnie podkreślają, Sławomira Machowicz oraz Jolanta Matyszek z LGD Puszcza Knyszyńska, dobre duchy projektów senioralnych. – Coraz więcej się dzieje dookoła, ale istnieje potrzeba większego przepływu informacji o różnych inicjatywach w regionie – podsumowują. Jednym z budujących efektów ich działań, już po zakończeniu projektów, było powołanie przez samych seniorów Stowarzyszenia „Aktywny Senior” w Gródku. W bardzo krótkim czasie uzyskały dofinansowanie z Funduszu Inicjatyw Obywatelskich i zrealizowały wiele ciekawych inicjatyw. Od prelekcji prozdrowotnych, przez wyjazdy na baseny, szkolenie z nordic walking, tańców, warsztatów artystycznych po wyjazd do Opery na „Carmen”. Widać, czasem wystarczy iskra, by dalej toczyło się już wszystko swoim rytmem. Stowarzyszenie Aktywny Senior korzysta z pomieszczeń użyczonych przez Gminne Centrum Kultury w Gródku. – Brakuje nam jednak niewielkiego pomieszczenia na urządzenie i wyposażenie Centrum Seniora w formie klubu, gdzie osoby samotne będą miały możliwość zintegrowania poprzez kontakty towarzyskie i dostęp do internetu czy skorzystanie z kącika rehabilitacyjnego – opowiada Walentyna Trochimczyk – przedstawiciel Stowarzyszenia. Zamierzają zabiegać o środki z wielu różnych źródeł – gminy, PFRON czy urzędu marszałkowskiego. Z kolei LGD Puszcza Knyszyńska w 2018 otrzymała po raz kolejny środki z programu ASOS. Dzięki temu aktywizacja seniorów w gminach Puszczy będzie miała swoją kolejną odsłonę.

P O D L A S K I E W ROTA


S R E B R N A S T RO N A także czas, którego nie mieli w młodości. Bo często byli skupieni na ciężkiej pracy w polu – podkreśla wójt Bociek Dorota Kędra-Ptaszyńska. Wraz z Martą Tymińską-Malinowską, dyrektor Gminnego Ośrodka Kultury w Boćkach, podkreślają, iż seniorzy sami zgłaszają się z pomysłami, a gmina stara się ich w tym wspierać.

Róże Jesieni w trakcie występu artystycznego Fot. GOK Boćki

Pi e r w s z y w i e j s k i u n i w e r s y te t Powołanie go było naturalną konsekwencją aktywności skupionej w Klubie Seniora „Róże Jesieni”. Od początku, czyli od 2007 roku, wsparcie działalności klubu zapewnia Gminny Ośrodek Kultury, a główną sferą aktywności jest teatr i taniec połączony ze scenkami choreograficznymi. Bardzo dużo pracy wykonali na tym polu aktorzy z regionu, pochodzący z Bociek Daniel Lasecki oraz Mateusz Sacharzewski z Bielska Podlaskiego, były stypendysta Marszałka Województwa Podlaskiego. Muzycznie zaangażowany jest do dziś także akompaniator i aranżer Józef Deniziak. Wieloletnia współpraca pozwoliła zamknąć piękną klamrą jubileusz Klubu w 2017, kiedy Róże Jesieni zostały laureatem II Miejsca w Kategorii Kabarety podczas XV Festiwalu Chórów, Kabaretów i Zespołów Seniora organizowanym przez Dom Kultury Zacisze w Warszawie. Jednak w ciągu tych 10 lat pojawiała się także potrzeba rozwoju na polu edukacyjnym i naukowym. Oczekiwania seniorów dostrzegane były przez samorząd, co zaowocowało w minionym roku powołaniem pierwszego w kraju wiejskiego uniwersytetu trzeciego wieku w Boćkach. Klub „Róże Jesieni” wziął udział w projekcie „Wsparcie Uniwersytetów Trzeciego Wieku na Podlasiu” realizowanym ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach tzw. Strategii Gowina. Sama strategia zapewnia m.in. systemowe podejście do wsparcia UTW w całej Polsce. Oficjalne powołanie uniwersytetu nastąpiło 25 listopada 2017 podczas konferencji z udziałem Wicepremiera Gowina w Boćkach. Tym samym po 10 latach funkcjonowania „Róż Jesieni”, kolejnym krokiem w kierunku rozwoju seniorów okazało się powołanie wiejskiego UTW. – Osoby starsze mają przeświadczenie, że ich aktywność w środowisku lokalnym powoduje, że starość ich nie dotyka. Mają świadomość, że jak będą działać, wyjeżdżać, to przełoży się to też na ich lepsze samopoczucie i zdrowie. Nadrabiają

S e n i o r r e g i o n a l ny c ze k a n a w s p a r c i e Projekty LGD Puszcza Knyszyńska czy inicjatywa powołania wiejskiego uniwersytetu to jedynie przykłady wielu działań prowadzonych na rzecz seniorów w lokalnych społecznościach. Ich cechą wspólną jest życzliwa otwartość na potrzeby i postulaty zainteresowanych. Każda inicjatywa ma swoją historię, inne pola aktywności. Różne także mogą być formy wsparcia. I choć wiele rzeczy się dzieje dzięki zaangażowaniu i pasji lokalnych liderów, wciąż wiele pozostaje do zrobienia. Jest wiele inicjatyw, także w małych miejscowościach, o których nie wiedzą inne aktywne grupy. Z tego punktu widzenia bardzo ważne jest zapewnienie przepływu informacji o inicjatywach seniorów i dostępu do informacji dla samych seniorów. Przykładem oddolnej realizacji polityki informacyjnej jest inicjatywa powołania portalu Podlaski Senior (podlaskisenior.pl). Wiele do zrobienia jest także na polu edukacyjnym i kulturalnym. Od kilku lat obecne są inicjatywy takie jak Podlaskie Dni Seniora (poświęcone głównie profilaktyce zdrowia) prowadzone przez Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej. Dotychczasowe spotkania odbywały się przede wszystkim w mniejszych miastach tj. Goniądzu, Dąbrowie Białostockiej, Kuźnicy, Sokółce, Ciechanowcu, a w minionym roku również Białymstoku. Cenną z punktu widzenia polityki informacyjnej oraz aktywizacji środowisk senioralnych jest z kolei Podlaskie Forum Aktywności Osób Starszych organizowane od trzech lat przez Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego. Ich współorganizatorem w pierwszych dwóch latach było stowarzyszenie Akademia +50, a w 2017 Stowarzyszenie „Szukamy Polski” i Fundacja SocLab. Sieciowanie podmiotów zaangażowanych w realizację polityki senioralnej odgrywa w tym kontekście niebagatelną rolę. Duże nadzieje wiązane są na pewno z powołaną 11 grudnia 2017 roku przez marszałka Jerzego Leszczyńskiego Radą Seniorów. Skupiając osoby z różnych części województwa można łatwiej wsłuchać się w głos, czym żyją seniorzy i jakie mają oczekiwania. Wiele zadań zostało także wskazanych w Programie na rzecz osób starszych w województwie podlaskim na lata 2016-2020 przyjętym przez Sejmik 29 sierpnia 2016. Część z nich jest już realizowana, część pozostaje w planach.

Podmiotami uprawnionymi do korzystania ze środków finansowych przeznaczonych na realizację Programu są m.in. organizacje pozarządowe, spółdzielnie socjalne, stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego. Celem Programu jest poprawa jakości i poziomu życia osób starszych dla godnego starzenia się poprzez aktywność społeczną. Program ma przyczyniać się do pełniejszego korzystania z potencjału społeczno-zawodowego osób starszych, aby mogły one pełnić różne role społeczne w życiu publicznym. Stowarzyszenie Aktywny Senior podczas jednej z prelekcji

Więcej na stronie www.senior.gov.pl.

Fot. Archiwum własne LGD Puszcza Knyszyńska

N R 1 K W I EC I E Ń 2 01 8

13


S R E B R N A S T RO N A

„Srebro nie złoto” Prezentujemy Państwu małą próbkę poetyckiej twórczości naszych aktywnych seniorów. Talent literacki wielu z nich prezentowany jest w corocznym konkursie „Srebro nie złoto” organizowanym przez Stowarzyszenie „Szukamy Polski”, portal podlaskisenior.pl, a także m.in. Książnicę Podlaską.

Jolanta Maria Dzienis

Nie piszę już wierszy Odchodzisz w przeszłość, dowiesz się więc pierwszy Że ja od dzisiaj nie piszę już wierszy Nie będzie czułych szeptów o świtaniu Ani chwil sennych słowem malowanych… Ciemność wypełni przyszłości alkowy Księżyc zawiśnie w wiecznym cieniu nowiu Wiatr piaskiem gwiezdnym sypnie w oczy Słońcu Pchnie Ziemię w mroczną wędrówkę  bez końca… Nie usłyszysz więcej dzwoneczków skowronka Zblednie granie świerszczy na zamglonych łąkach Świat twój na zawsze będzie tonął w ciszy Bo ja od dzisiaj wierszy już nie piszę...

Fot. Małgorzata Pawelczyk

Janina Jakoniuk

Regina Świtoń

Wojciech Więckowski

Twój obraz

W błękitach wspomnień

Sonet przedpodróżny

Tak pięknie piszesz! Słowem uwodzisz i zniewalasz… Ze słów tych obraz twój tworzę…

to ja byłam Ewą pamiętasz?

Czarujesz zapachem nocy. Gorącej. Czerwcowej. Dzwoniącej złotem gwiazd. Muzyką świerszczy nabrzmiałej. Skąpanej w świetle księżyca. I lękam się prawdy o tobie. I o sobie prawdy się boję. Jak mgła otula mnie twój zapach. I jak mgła, rozpływasz się o świcie. Pozostają tylko krople rosy, jak brylanty rozsypane na trawie. I krople rosy na rzęsach…

14

w edenie upojeń i swobody kroplą rosy lśniłam na kwiecie twoich pragnień maj w warkocze brzóz wplatał belcanto słowika uśmiechała się Wenus kiedy ja – słodycz porywająca ty – poddanie ciche kielichy ust napełnialiśmy nektarem chwili

Z pocztowej kartki płyną tajemnicze fale. Śle je rusałka czy też nadobna niewiasta? Ciągną mnie one, kuszą bym w przestrzeń Jej miasta, w klimat, którym oddycha wplótł się doskonale. Jak ona, przy pomocy rozlicznych skojarzeń, nie zawsze uczesanych, zawsze pełna werwy, to z uśmiechem Amora, to z miną Minerwy śmiga przez mą codzienność na bicyklu marzeń. Więc tupiemy w objęciach tańczącej gospody, upajamy się śpiewem natchnionej artystki, może nas oszołomią jagodowe lody? Termin spełniania marzeń widząc całkiem bliski, nie bacząc na odległość, trudy, niepogody z radosnym niepokojem pakuję walizki.

rozsypał się pejzaż tamtych kalendarzy a my kolejną zmarszczkę zacieramy makijażem wspomnień daremnie dziś ogień wypalony rozniecić nam ochotą w symfonii ramion niepewny kompas serc

P O D L A S K I E W ROTA


NASZ SAMORZĄD

Decyzje Sejmiku Ilona Paruk

Fot. UMWP/Wojciech Oksztol

Wyróżnienia za wkład w rozwój programu „e-Podlaskie” Województwo Podlaskie realizuje założenia Programu Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego „e-Podlaskie”. Koncentruje się on na rozwoju pięciu osi priorytetowych, do których należą: sieci szerokopasmowe, e-biznes, e-edukacja, e-zdrowie, e-administracja. 44. sesja Sejmiku Województwa Podlaskiego stała się okazją do złożenia podziękowań przedstawicielom administracji samorządowej i ochrony zdrowia za podjęte wyróżniające się działania na rzecz budowy społeczeństwa informacyjnego w naszym regionie. Wyróżnienia otrzymali: Urząd Miejski w Białymstoku, Starostwo Powiatowe w Mońkach i Starostwo Powiatowe w Białymstoku, Urząd Miejski w Knyszynie, a także Park Krajobrazowy Puszczy Knyszyńskiej w Supraślu. Podziękowania skierowano także do przedstawicieli placówek ochrony zdrowia – partnerów projektu „Podlaski System Informacyjny e-Zdrowie”, które na przestrzeni minionego roku działały aktywnie na rzecz osiągnięcia założonych rezultatów. Wyróżniono SPZOZ w Mońkach, SPZOZ w Sokółce, Szpital Ogólny w Wysokiem Mazowieckiem, Szpital Wojewódzki im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Łomży, SPZOZ w Sejnach i Białostockie Centrum Onkologii.

Dyskusja o sytuacji szpitali wojewódzkich Podczas 45. Sesji Sejmiku Województwa Podlaskiego, z udziałem Andrzeja Jacyny, prezesa NFZ dyskutowano o trudnej sytuacji szpitali podległych samorządowi województwa. W szczególności zajęto się problemami szpitala psychiatrycznego w Choroszczy oraz

N R 1 K W I EC I E Ń 2 01 8

Fot. UMWP/Wojciech Oksztol

Wojewódzkiego Szpitala im. J. Śniadeckiego w Białymstoku. Obydwie placówki borykają się z problemem prawidłowego funkcjonowania ze względu na brak lekarzy, którzy wypowiadają klauzulę opt-out oraz umowy o pracę. Spowodowane jest to m.in. dyskryminującymi różnicami płacowymi między rezydentami a lekarzami specjalistami. Dodatkowo Szpital Wojewódzki w Białymstoku wyliczył nadwykonanie ponad ryczałt na kwotę ponad 2,1 mln zł, a NFZ proponuje zapłatę jedynie 90 tys. zł. Żeby zapewnić sobie środki na podwyżki oraz na bieżącą działalność placówki starały się o pożyczkę. Radni województwa zdecydowali o poręczeniu kredytu na dalsze funkcjonowanie szpitala Wojewódzkiego w Białymstoku oraz szpitala psychiatrycznego w Choroszczy. I tak 5 mln zł kredytu ma zaciągnąć szpital wojewódzki w Białymstoku, zaś 6 mln zł kredytu – szpital psychiatryczny w Choroszczy.

Pieniądze dla PKS Nova SA na zakup nowych autobusów Kwota 2,3 mln zł decyzją Samorządu Województwa Podlaskiego trafi do spółki PKS Nova SA, która zajmuje się przewozem pasażerów w regionie. Pieniądze te przeznaczone zostaną na zakup 20-30 używanych autobusów oraz wyposażenie warsztatu w nowoczesne narzędzia. Dodatkowo Radni Województwa Podlaskiego poręczyli spółce kredyt w wysokości 5 mln zł wraz z odsetkami 300 tys. zł na okres jednego roku. Związane jest to z faktem, iż w spółce od 2017 roku prowadzone są intensywne działania restrukturyzacyjne i organizacyjne. Zaciągnięcie kredytu obrotowego pozwoli na zachowanie płynności finansowej Spółki. Samodzielnie spółka powinna funkcjonować już w 2020 roku.

15


NASZ SAMORZĄD

Środki na renowację zabytków Radni przyznali dotacje 23 wnioskodawcom na prace konserwatorskie, restauratorskie oraz roboty budowlane przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków, znajdującym się na terenie województwa podlaskiego. Łączna kwota wsparcia wynosi 600 tys. zł i pochodzi z budżetu województwa. Pieniądze przeznaczone zostaną m.in. na renowację zabytkowej cerkwi cmentarnej w Supraślu, remont krypty w Parafii Rzymskokatolickiej p.w. Trójcy Przenajświętszej w Ciechanowcu, odnowienie elewacji budynku Pałacu Biskupiego w Diecezji Łomżyńskiej; renowację zabytkowych organów Stanisława Dłużewskiego znajdujących się w kościele ewangelicko-augsburskim w Suwałkach.

Fot. UMWP/Wojciech Oksztol

Środki na remont 14 dróg powiatowych Od 22 stycznia do końca lutego powiaty z terenu województwa podlaskiego mogły składać wnioski na dofinansowanie budowy, przebudowy i remontu dróg lokalnych w ramach Podlaskiego Instrumentu Wsparcia Dróg Lokalnych o istotnym znaczeniu dla społeczno-gospodarczego rozwoju regionu. Władze województwa przeznaczyły na ten cel 4,9 mln zł. Maksymalny poziom dofinansowania jednego projektu wynosił do 50% kosztów kwalifikacyjnych i nie więcej niż 500 tys zł. Jeden powiat mógł złożyć jeden projekt. Tak też się stało, do końca lutego wpłynęło 14 wniosków z 14 powiatów. Komisja oceniła wszystkie wnioski i rekomendowała je do dofinansowania. Pieniądze zostały rozdysponowane w zależności od ilości uzyskanych punktów. Powiaty dostały dotacje w wysokości od 260 tys. zł do 440 tys. zł. Do dofinansowania wybrano m.in. przebudowę drogi na odcinku Protasy – Folwarki Małe (pow. białostocki); przebudowę ulicy Hożej – do ul. Licealnej w Augustowie; ulicy Mickiewicza w Bielsku Podlaskim, Plac Rzędziana i ul. 11 Listopada w Wąsoszu. Dodatkowo prace mają być prowadzone na drodze powiatowej na odcinku Małe Raczki – Krukówek; Brzóski Brzezińskie – Średnica Maćkowięta; Grabowo-Konopki Białystok. Dotacja ma być wykorzystana do 31 października tego roku.

Fot. UMWP/Wojciech Oksztol

Fot. UMWP/Wojciech Oksztol

16

P O D L A S K I E W ROTA


NASZ SAMORZĄD

Decyzje Zarządu Województwa Ilona Paruk

Fot. UMWP/Wojciech Oksztol

Fot. UMWP/Wojciech Oksztol

Gminy należące do LGD Fundusz Biebrzański z dotacją na edukację przedszkolną Przedszkola w Mońkach, Dąbrowie Białostockiej, Różanymstoku, Zwierzyńcu Wielkim oraz w Suchowoli otrzymały dotację z RPOWP w łącznej wysokości 282 tys. zł. Środki te pozwolą zrealizować projekty związane z edukacją przedszkolną. W Mońkach przedszkole zostanie dostosowane do potrzeb dzieci niepełnosprawnych, oprócz tego będą prowadzone dodatkowe zajęcia, np. z matematyki i języka angielskiego. Dzieci z przedszkoli w Dąbrowie Białostockiej, Różanymstoku i Zwierzyńcu Wielkim oraz przedszkola w Suchowoli będą rozwijać swoje kompetencje m.in. językowe, techniczne oraz informatyczne.

Budowa targowisk i Centrów Produktu Regionalnego W województwie powstanie dziewięć nowych, a przebudowanych zostanie pięć, istniejących już targowisk. Pozwoli na to kwota ponad 12 mln zł pozyskana w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Nowe targowiska powstaną m.in. w Wasilkowie, Boćkach, Sokołach, Szczuczynie, a także w miejscowości Wądołki-Boćki. Inwestycje powinny zakończyć się w ciągu dwóch lat.

N R 1 K W I EC I E Ń 2 01 8

Fot. UMWP/Wojciech Oksztol

Odnowa w gminach: Lipsk, Janów, Sztabin, Jaświły Dzięki 1,5 mln zł pozyskanym z RPOWP możliwe będzie przeprowadzenie prac rewitalizacyjnych w miejscowościach: Lipsk, Kizielany, Sztabin, Zabiele oraz Dzięciołowo. Prace polegać mają na modernizacji Parku Miejskiego im. Józefa Piłsudskiego w Lipsku; przywróceniu blasku budynkowi dawnej szkoły podstawowej w Kizielanach; remoncie Palcu Karola Brzostowskiego oraz ulicy Augustowskiej w Sztabinie; uporządkowaniu przestrzeni we wsiach Zabiele i Dzięciołowo.

Rekordowa dotacja dla Suwalszczyzny Samorządy z Suwalsko-Sejneńskiej Lokalnej Grupy Działania w ramach RPOWP otrzymają dotację o łącznej wartości 3,6 mln zł na lokalną rewitalizację. W gminie Suwałki stworzone zostanie miejsce do rekreacji i wypoczynku w Małej Hucie i Okuniowcu. Na jeziorach Koleśne oraz Okuniowiec zostaną wybudowane pomosty, na plażach powstaną m.in. altany z miejscami do grillowania, boiska do gry w siatkówkę plażową. Gmina Krasnopol wybuduje boisko z trybuną oraz oświetleniem i monitoringiem. Nowe oblicze zyska również Plac Kościuszki w Raczkach.

17


NASZ SAMORZĄD

Dotacje na rekreację w gminach Gminy należące do LGD Stowarzyszenie „Brama na Podlasie” otrzymały dofinansowanie z RPOWP w wysokości ponad 2 mln zł. Środki te przeznaczone zostaną na działania zmierzające do stworzenia w gminach miejsc do rekreacji. Gmina Rutki zagospodaruje teren wokół boiska przy Szkole Podstawowej i Gimnazjum w Rutkach-Kossakach (dofinansowanie 506 tys. zł). Gmina Zambrów wybuduje m.in. plac zabaw, siłownię zewnętrzną, boisko oraz parkingi przy świetlicy wiejskiej w miejscowości Łady Polne (470 tys. zł), a gmina Nowe Piekuty przebuduje i wyremontuje część pomieszczeń budynku usługowego, by pełniły funkcję Gminnego Ośrodka Kultury (279 tys. zł). Z kolei gmina Kulesze Kościelne zagospodaruje plac w centrum miejscowości na cele rekreacyjne – wybuduje i ogrodzi plac zabaw, zamontuje na nim urządzenia do zabaw, siłownię zewnętrzną i wybuduje oczko wodne (466 tys. zł). Gmina Wysokie Mazowieckie wybuduje place zabaw dla dzieci, altany, siłownie na świeżym powietrzu oraz punkty obsługi rowerzystów (327 tys. zł dotacji).

Przebudowa drogi wojewódzkiej Łomża-Nowogród

Odcinek drogi wojewódzkiej o długości 4,6 km przebiegać będzie nowym śladem. Dzięki temu ruch samochodowy zostanie wyprowadzony poza miejscowości. Dodatkowo zaplanowano wykonanie przejazdu kolejowego w miejscowości Konarzyce. Środki na tę inwestycję w 85% pochodzą z RPOWP, pozostała część to wkład własny z budżetu województwa podlaskiego. Prace zakończyć się mają we wrześniu 2019 r.

Ponad 3,5 mln zł na inwestycje z PO „Rybactwo i Morze” na lata 2014-2020 W perspektywie finansowej 2014-2020 z Programu Operacyjnego Rybactwo i Morze województwo podlaskie ma do dyspozycji 3 mln euro na rozwój obszarów zależnych od rybactwa. Do tej pory Zarząd Województwa podpisał 18 umów na ponad 3,5 mln zł. Beneficjenci – czyli samorządy, organizacje pozarządowe, a także przedsiębiorcy prowadzący działalność rybacką i turystyczną –pozyskane środki przeznaczą m.in. na budowę ścieżek rowerowych, boisk, uporządkowanie terenów wokół jezior, na inwestycje zwiększające konkurencyjność przedsiębiorstw rybackich. Największe dofinansowanie – 250 tys. zł – uzyskały Gmina Filipów i Wiżajny.

Walka ze smogiem w Siemiatyczach Ruszyła przebudowa drogi wojewódzkiej Nr 645 na odcinku Łomża – Nowogród z obejściem m. Stare Kupiski. Prace prowadzone będą na odcinku o długości 10 km. Polegać one będą m.in. na poszerzeniu jezdni do szerokości 7,0m; budowie zatok autobusowych, sieci energetycznej i oświetleniowej; a także budowie chodników, dróg serwisowych i zatoki do ważenia pojazdów przez Inspekcję Transportu. Prace zakończyć się mają w listopadzie 2019 r. Całkowita wartość inwestycji to ponad 53 mln zł. Środki pochodzą z RPOWP.

Rozbudowa drogi wojewódzkiej 677 w Łomży i budowa obwodnicy Konarzyc 35  mln 389 tys. zł kosztować będzie budowa i rozbudowa drogi wojewódzkiej 677 na odcinku miasta Łomża i obejścia Konarzyc.

Miasto Siemiatycze zrealizuje projekt polegający na wymianie kotłów centralnego ogrzewania. Do końca lipca br. w 30 gospodarstwach domowych istniejące kotły zostaną wymienione na nowoczesne, kondensacyjne kotły gazowe. Dzięki tej inwestycji mieszkańcy będą się cieszyć z poprawy stanu środowiska za sprawą redukcji emisji dwutlenku węgla. Dofinansowanie z RPOWP wynosi 209,9 tys. zł.

Budowa farm i elektrowni fotowoltaicznych W różnych częściach naszego województwa, m.in. Suwałkach, Kolnie, Milejczycach, Nowogrodzie powstaną farmy i elektrownie Wicemarszałkowie Województwa Podlaskiego Anna Naszkiewicz i Maciej Żywno wręczają umowę na kolejny projekt w ramach RPOWP na lata 2014-2020 Fot. UMWP/Wojciech Oksztol

18

P O D L A S K I E W ROTA


NASZ SAMORZĄD fotowoltaiczne. 27 firm otrzymało na ten cel dofinansowanie w ramach RPOWP w łącznej wysokości 58,4 mln zł.

Energooszczędne oświetlenie w Mońkach i Sejnach 1313 nowoczesnych lamp pojawi się na ulicach tych gmin. Będzie jaśniej i oszczędniej, z korzyścią dla środowiska. Gminy pozyskały na ten cel dofinansowanie w ramach RPOWP. Gmina Mońki dzięki kwocie ponad 956 tys. zł zamontuje 1032 energooszczędnych punktów świetlnych typu LED oraz system sterowania oświetleniem.

Powstanie pracownia angiografii w szpitalu w Grajewie Szpital Ogólny w Grajewie otrzyma 3,4 mln zł dotacji z RPOWP na utworzenie pracowni angiografii cyfrowej na oddziale internistyczno-kardiologicznym. Pozyskane fundusze pozwolą na remont pomieszczeń, zakup systemu angiografii cyfrowej oraz aparatu USG Dopplera do poradni chirurgii ogólnej. Grajewska placówka będzie prawdopodobnie pierwszym szpitalem powiatowym w regionie, który będzie posiadał i sam prowadził taką pracownię, bez korzystania z oferty np. podmiotu prywatnego.

Nowy oddział chirurgii małoinwazyjnej Oddział Chirurgii Ogólnej, Małoinwazyjnej i Onkologicznej mieszczący się w Szpitalu Wojewódzkim w Białymstoku przeszedł remont. W ramach kompleksowej modernizacji oddział został, wyposażony m.in. w sprzęt do operacji laparoskopowych, a także nowoczesny monitoring do obserwacji zarówno samego pacjenta, jak i wszystkich jego funkcji życiowych. Pacjenci mają do dyspozycji małe trzyosobowe sale z dostępem do łazienki. Oddział dodatkowo

zyskał sale zabiegowe i separatki ze śluzami. Osoby po zabiegach trafią na salę intensywnego nadzoru chirurgicznego. Sprzęt i możliwości, jakimi obecnie dysponują lekarze, pozwala na skracanie czasu pobytu pacjenta na oddziale, do minimum.

Nowe oblicze Szpitala Wojewódzkiego w Łomży Dotacja z budżetu województwa trafiła do szpitala wojewódzkiego w Łomży na realizację dwóch projektów. Pierwszy z nich polega na przebudowie Oddziału Kardiologicznego z Pododdziałem Intensywnej Opieki Kardiologicznej oraz zakupie nowego sprzętu na potrzeby pacjentów z chorobami krążenia. Kwota dofinansowania wynosi blisko 4,1 mln zł. Realizacja projektu jest przewidziana na lata 2018 – 2019. Drugi projekt polega na przebudowie Szpitalnego Oddziału Ratunkowego, która rozpoczęła się w 2017 r. Zarząd Województwa przyznał wtedy placówce dotację w wysokości blisko 1,6 mln zł. W tym roku szpital na zakończenie przebudowy otrzymał od Samorządu Województwa 42 tys. zł. Samorząd Województwa Podlaskiego w latach 2014-2017 wsparł działalność Szpitala, przekazując kwotę 25.237.214 zł na remonty i inwestycje, w tym zakup aparatury i sprzętu medycznego oraz dofinansowanie projektów unijnych.

Intensywny nadzór kardiologiczny W Szpitalu Wojewódzkim w Białymstoku im. J. Śniadeckiego otwarto przebudowany oddział intensywnego nadzoru kardiologicznego. Będą tu trafiać pacjenci z bezpośrednim zagrożeniem życia: ostre zawały serca, zatory płucne, skrajne niewydolności ciśnienia. Oddział wyposażony został w osiem specjalistycznych łóżek intensywnego nadzoru oraz sprzęt pozwalający na stałe monitorowanie funkcji życiowych. Jest on integralną częścią oddziału kardiologii. Inwestycja została zrealizowana dzięki dotacji zarządu województwa w wysokości około 1,5 mln złotych.

Marszałek Województwa Podlaskiego Jerzy Leszczyński wraz z Dyrektorem Departamentu Infrastruktury i Transportu UMWP Leszkiem Lulewiczem podczas otwarcia przebudowy drogi wojewódzkiej Fot. UMWP/Wojciech Oksztol

N R 1 K W I EC I E Ń 2 01 8

19


E D U K AC JA

Najzdolniejsi uczniowie po raz kolejny nagrodzeni stypendiami Magdalena Guzowska, Departament Organizacji i Kadr UMWP W dobrze pojętym interesie społeczeństwa jest objęcie uzdolnionych uczniów szczególną opieką i wsparciem. W trosce o rozwój pasji i zainteresowań młodzieży z naszego regionu, Zarząd Województwa Podlaskiego co roku nagradza najzdolniejszych kandydatów stypendiami. Wyróżnienia przyznawane są w dwóch obszarach – edukacji i kultury. Za osiągnięcia sportowe wręczane są Nagrody Marszałka

Województwa Podlaskiego oraz Nagrody Sportowe za Wybitne Osiągnięcia w Dyscyplinach Olimpijskich. Stypendia za szczególne osiągnięcia w nauce zostały wręczone już po  raz  drugi. Całkowita kwota wyróżnienia dla  jednego ucznia to 4 000 zł. W edycji 2016/2017 o nagrodę ubiegało się 179 kandydatów, a laur przypadł 52 osobom. Cztery stypendia przyznano uczniom szkół podstawowych,

a 24 otrzymali uczniowie szkół gimnazjalnych oraz szkół ponadgimnazjalnych. Warunkiem koniecznym do uzyskania nagrody była średnia ocen na koniec roku szkolnego na poziome co najmniej 5.0. Ponadto wymagane było trzykrotne zdobycie tytułu laureata konkursu/olimpiady/turnieju na szczeblu wojewódzkim bądź jednokrotne na szczeblu ogólnopolskim/międzynarodowym.

Fot. UMWP/Anna Augustynowicz

Z D ROW I E

Większy komfort w walce o życie Ilona Paruk

Czepek chłodzący, zapobiegający wypadaniu włosów podczas chemioterapii, stwarza Fot. Archiwum BCO

Białostockie Centrum Onkologii zaczęło stosować technologię, która sprawi, że pacjenci poddani chemioterapii nie stracą włosów. Placówka dzięki pomocy samorządu województwa podlaskiego zakupiła system chłodzenia skóry głowy Paxman. Utrata włosów w trakcie leczenia nowotworu jest dużym problemem, zwłaszcza dla kobiet. Z tego powodu wycofują się z życia zawodowego i towarzyskiego. Brak kontaktów z innymi ludźmi obniża ich nastrój, prowadzi do depresji, co w efekcie pogarsza wyniki leczenia raka. Wielu pacjentów przyznaje, iż fakt zachowania „bujnej czupryny” znacznie pomógłby im w zebraniu sił do walki z chorobą i dalszej aktywności. BCO daje więc swoim pacjentom szansę na mniej stresujący przebieg choroby. Dwa zestawy składające się z czepków schładzających głowę, foteli do chemioterapii i koców grzewczych trafiły na pododdział chemioterapii dziennej. System Paxman znacznie redukuje utratę włosów. Jak to możliwe? Otóż do silikonowego czepka zakładanego na głowę pacjenta poddawanego chemioterapii, pompowany jest płyn schłodzony do temperatury -5°C. Proces chłodzenia zaczyna się już 30-45 minut przed podaniem cytostatyków, a kończy – w zależności od nowotworu i jakości włosów – około dwóch godzin po zakończeniu wlewu. Skóra głowy zostaje ochłodzona, do mieszków włosowych nie docierają związki chemiczne, krążące we krwi. Zahamowane zostaje tzw. ostre wypadanie włosów.

20

Fot. UMWP/Wojciech Oksztol

pacjentom możliwość mniej stresującego przebiegu choroby.

– Dzięki zakupionemu systemowi jako pierwsi i jedyni w województwie podlaskim pomagamy pacjentkom odzyskać wiarę we własne możliwości i w swoją kobiecość – mówiła dyrektor BCO Magdalena Borkowska. Zarząd Województwa na zakup sprzętu przeznaczył z budżetu województwa kwotę ponad 196 tys. zł. – Białostockie Centrum Medyczne jest wiodącą jednostką w regionie, jeśli chodzi o leczenie onkologiczne. Samorząd województwa przykłada wielką wagę do tego, aby szpital był wyposażony w nowoczesny sprzęt. Przeprowadzamy też szereg inwestycji mających na celu poprawę komfortu pracy, a przede wszystkim leczenia – powiedział Jerzy Leszczyński, Marszałek Województwa Podlaskiego. W latach 2014-2017 samorząd województwa przekazał BCO na inwestycje ponad 36 mln zł, a w ostatnim półroczu 2017 r. ponad milion złotych na nowoczesną aparaturę. – To dla nas niezwykle ważne, aby pacjenci w naszych szpitalach mogli otrzymywać pomoc na takim poziomie, jak w innych nowoczesnych ośrodkach w Polsce i za granicą – powiedział członek zarządu Bogdan Dyjuk.

P O D L A S K I E W ROTA


Z D ROW I E

Na sprawną starość pracujemy całe życie z geriatrą, prof. Barbarą Bień rozmawia Ilona Paruk

Prof. dr hab. Barbara Bień jest kierownikiem Kliniki Geriatrii Uniwersytetu Medycznego oraz ordynatorem kliniki geriatrii Szpitala MSWiA w Białymstoku. Pełni funkcję Konsultanta Wojewódzkiego ds. geriatrii w województwie podlaskim. Jest jednym z ekspertów ds. ludzi starszych przy Rzeczniku Praw Obywatelskich oraz Radzie ds. Polityki Senioralnej przy Ministrze Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. W 2017 roku została powołana w skład Rady Seniorów przy Marszałku Województwa Podlaskiego.

Ilona Paruk: Pani Profesor, czym właściwie zajmuje się geriatra i kto dokładnie może skorzystać z jego pomocy? Barbara Bień: Geriatra to lekarz, który ukończył specjalizację z zakresu geriatrii i odznacza się znajomością specyfiki działania wrażliwego organizmu osoby starszej. Zajmuje się pacjentami w wieku senioralnym, czyli teoretycznie już po 60. roku życia, a w praktyce w późnej starości – po 75. roku życia. Opieka geriatryczna skierowana jest do osób, u których, obok wielu pojedynczych chorób, dostrzega się także tzw. geriatryczne zespoły starczej niesprawności, w tym zespół słabości. Składa się na niego wiele zaburzeń i dolegliwości, m.in.: utrata masy mięśniowej; niedożywienie; spowolnienie motoryczne; problemy z zachowaniem równowagi; upośledzenie wzroku i słuchu; niewydolność wielonarządowa; depresja oraz zaburzenia otępienne. Wszystkie te dolegliwości powodują upośledzenie funkcjonowania człowieka. Na podstawie tzw. zespołu słabości geriatra jest w stanie zdefiniować główne problemy dysfunkcji narządowej i pomóc w leczeniu tych dolegliwości. Dlaczego lekarz geriatra i geriatria są tak ważne w życiu seniora? Z perspektywy cyklu życia, geriatria stanowi ostatnie ogniwo opieki zdrowotnej nad ludźmi po pediatrii i ‘mediatrii’ (internie). W krajach wysoko rozwiniętych zarówno geriatria, jak i lekarze geriatrzy stają się coraz bardziej doceniani. Jeszcze 30-40 lat temu ludzie nie dożywali do aż tak późnego wieku. Choroby takie jak otępienie alzheimerowskie, czy depresja wieku podeszłego rzadko były rozpoznawane. Ludzie umierali wcześniej m.in. na choroby serca oraz zakaźne. Obecnie medycyna daje szansę na dożywanie do późnej starości, ale nie tylko z blaskami. Należy liczyć się z tym, że organizm człowieka „zużywa się” w ciągu całego życia. Pojawiają się liczne choroby, które towarzyszą później starości. Celem leczenia geriatrycznego jest przywrócenie – w miarę możliwości – dobrostanu fizycznego, psychicznego i społecznego choremu oraz jego utrzymywanie na możliwie najwyższym poziomie. Jak w takim razie wygląda system opieki geriatrycznej w województwie podlaskim z Pani, jako lekarza, perspektywy?

N R 1 K W I EC I E Ń 2 01 8

Szpital MSWiA w Białymstoku dysponuje 17 łóżkami w Oddziale Geriatrii, które stanowią jednocześnie bazę dydaktyczną dla Kliniki Geriatrii Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku. Należy dodać, że ta liczba przypada na całe województwo podlaskie. Do tego w placówce mieści się jedyna w województwie poradnia geriatryczna. Jest to kropla w morzu potrzeb. W całej Polsce północnej jest zbyt mała ilość oddziałów i poradni geriatrycznych. Południe Polski, czyli województwa śląskie oraz małopolskie, mają 10-krotnie wyższe wskaźniki dostępu do opieki geriatrycznej. Wynika to m.in. z faktu, iż są to bogatsze województwa. W niektórych dużych miastach, jak Warszawa, do niedawna w ogóle nie było oddziałów geriatrycznych, a w ciągu ostatnich lat pojawiło się już kilka. Ilu pacjentów obsługuje białostocka geriatria w ciągu roku? Pacjentów z naszego regionu, którzy wymagają pobytu na oddziale geriatrii, jest wielu. Co rok przez Oddział Geriatrii Szpitala MSWiA przewija się około 700 pacjentów. To dużo, zważywszy na małą liczbę łóżek. A jaki jest czas oczekiwania na hospitalizację? Kolejki są bardzo długie. Pacjent zwykle musi czekać około czterech miesięcy na hospitalizację. Czasami zdarzają się sytuacje, że senior musi być przyjęty poza kolejką, o ile lekarz kierujący uzasadni taką konieczność na skierowaniu. Może również dołączyć do skierowania wyniki ostatnich badań, które uzasadniają pilną hospitalizację, np. krwawienie z przewodu pokarmowego, proces zapalny, czy anemia wymagająca przetoczenia krwi. Beneficjentami omijania kolejek są również inwalidzi wojenni. Na jakie badanie może liczyć senior podczas pobytu na Państwa oddziale? Średni czas przebywania na oddziale to 6-7 dni. Pacjent poddawany jest w tym okresie całościowej ocenie geriatrycznej, realizowanej przez: geriatrów, pielęgniarki, fizjoterapeutę, a często również przez psychologa. Senior jest oceniany m.in. w zakresie funkcji życia codziennego, szybkości chodu, utrzymania równowagi, ryzyka upadków, siły mięśniowej, spadków ciśnienia po pionizacji.

21


Z D ROW I E Oceniane są funkcje życia codziennego, ryzyko upadku, niedożywienia, otępienia, czy depresji. Zebrane informacje pozwalają na ukierunkowanie lub pogłębienie dalszej diagnostyki szpitalnej, postawienie diagnozy oraz sformułowanie celów terapii i opieki. Zazwyczaj zostaje opracowany indywidualny program leczenia, usprawniania oraz wsparcia, aby jak najdłużej zachować najlepszą jakość życia i samodzielność seniora we własnym środowisku. A z jakimi schorzeniami spotyka się Pani najczęściej? Coraz więcej pacjentów zgłasza się ze skargami na zaburzenia pamięci, zawroty głowy, upadki, osłabienie. To nie jedyne problemy. Seniorzy bardzo często doświadczają zaburzeń emocjonalnych, które pozwalają rozpoznać depresję. Ponad 90 proc. pacjentów manifestuje jakąś chorobę układu krążenia – najczęściej nadciśnienie tętnicze, miażdżycę naczyń obwodowych lub mózgu, zaburzenia rytmu serca, w tym migotanie przedsionków, czy niewydolność serca. Na oddział geriatrii trafiają również osoby z zespołami bólowymi kręgosłupa lub stawów w przebiegu chorób zwyrodnieniowych narządu ruchu. Otępienie rozpoznaje się u 40 proc. pacjentów, podobnie często anemię, 38 proc. dotkniętych jest cukrzycą. Migotanie przedsionków ma co czwarty pacjent, a co drugi ma nietrzymanie moczu. Zdarzają się także pacjenci leżący, którzy wymagają całodobowej opieki. Ilu jest lekarzy geriatrów w naszym regionie? Teoretycznie jest ich już kilkunastu w całym województwie, ale zgodnie ze swoją specjalizacją pracuje jedynie pięciu, w sumie na 3,5 etatach w poradni i oddziale geriatrycznym SP ZOZ MSWiA w Białymstoku. Liczba ta jest zdecydowanie za mała, patrząc na rosnącą populację seniorów. Z czego wynika ten deficyt? Przede wszystkim geriatrzy odchodzą do specjalności węższych i lepiej opłacanych. Lekarze nie mają wizji rozwoju opieki geriatrycznej w kraju. Dostrzegają oni brak woli decydentów do dofinansowania geriatrii. Jest duży deficyt środków przeznaczonych na geriatrię w NFZ, ale przede wszystkim zbyt niska wycena szpitalnych procedur geriatrycznych i punktu poradnianego w poradni geriatrycznej. Brakuje także bazy szkoleniowej, w której geriatrzy mogliby zdobywać wiedzę.

oddziałach np. na internie. Dodatkowo wobec faktu gwałtownego starzenia się polskiej populacji, podstawy geriatrii powinny być włączone do kształcenia wszystkich specjalistów – poza pediatrami. Przede wszystkim zaś poprawie ulec powinno finansowanie procedur geriatrycznych przez NFZ. Czy Pani zdaniem można sobie wypracować zdrową, sprawną starość? Na sprawną starość pracujemy całe życie. Najpierw inwestujemy w zasoby narządowe, np. rozwijamy masę mięśniową i kostną, czy wydolność serca w okresie wzrastania i dojrzałości. Następnie powiększamy rezerwę mózgową poprzez edukację przez całe życie i rozwijanie talentów. Im z wyższego poziomu sprawności wkraczamy w starzenie, tym później przekraczamy próg niesprawności. Wśród czynników wpływających na zdrowe starzenie najważniejszym jest aktywność fizyczna – na tyle, na ile jest tylko możliwa, nawet w późnej starości. Senior, jeśli nie musi, to nie powinien polegiwać w łóżku, trzeba go aktywizować. Samotność, izolacja, niemożność kontaktowania się z otoczeniem – wynikająca często z braku umiejętności posługiwania się nowymi technologiami – jest źródłem poważnych problemów geriatrycznych, a przede wszystkim depresji. Ważne, żeby do końca życia być samodzielnym i autonomicznym. Niewątpliwie aktywność fizyczna oraz udział w życiu społecznym pozwoli to zapewnić. Senior powinien pamiętać, że pigułka nie jest lekiem na wszystko. Reklamowane suplementy nie zastąpią prawidłowego odżywiania się i nawadniania organizmu. Starsze osoby powinny korzystać z konsultacji geriatry. Przykładem jego interwencji może być modyfikacja wielolekowego leczenia; rekomendacja odpowiednich butów i pomocy ortopedycznych, aparatu słuchowego czy okularów. Wpłynie to na znaczną poprawę jakości życia seniora.

Jakie powinny zajść zmiany i na jakim poziomie, aby ta opieka zdrowotna uległa poprawie? Zmiany powinny zajść na poziomie zdefiniowania miejsca geriatrii w systemie ochrony zdrowia. Na polepszenie opieki zdrowotnej osób starszych wpływ wywrzeć mogłoby także zatrudnianie geriatrów jako konsultantów w jednostkach niedysponujących oddziałami geriatrycznymi oraz w placówkach opieki długoterminowej. W perspektywie kilku lat należy organizować i stopniowo rozwijać opiekę geriatryczną. Można by przeprofilować na łóżka geriatryczne część zasobów łóżkowych, których jest nadmiar na niektórych

22

P O D L A S K I E W ROTA


ROZ WÓJ R EG I O N U

Podlaskie przejęło koordynację Domu Polski Wschodniej Marcin Nawrocki

Województwo Podlaskie od 1 stycznia 2018 przez najbliższy rok koordynuje prace Domu Polski Wschodniej w Brukseli. W tym czasie zaplanowanych jest wiele wydarzeń promocyjnych, spotkań z ekspertami, wizyt studyjnych oraz spotkań autorskich z twórcami z Polski Wschodniej. Podlaskie przejęło przewodnictwo po raz drugi w historii. Marszałek Jerzy Leszczyński przejął koordynację w imieniu województwa podlaskiego podczas wizyty w  Domu Polski Wschodniej w grudniu 2017 roku. Towarzyszyli mu – Stefan Krajewski, Członek Zarządu Województwa Podlaskiego oraz radni województwa: Mieczysław Bagiński, Jacek Piorunek, Andrzej Koronkiewicz, Krzysztof Krasiński, Karol Pilecki, Łukasz Siekierko oraz Dyrektor Gabinetu Marszałka, Wiesław Żyliński. – Będziemy kontynuować działania zmierzające do zabezpieczenia naszych interesów w  przyszłym budżecie UE po roku 2020, ze szczególnym uwzględnieniem kontynuacji Programu Rozwój Polski Wschodniej – zapowiedział marszałek Leszczyński. Ważna w tym kontekście jest tematyka rozwoju obszarów wiejskich, transportu, wsparcia dla małych i średnich przedsiębiorstw oraz klastrów. – Nasze działania będą też wpisywały się w  ton wydarzeń związanych z 100. rocznicą Odzyskania Niepodległości przez Polskę oraz różnego rodzaju wydarzeń promujących kulturę, sztukę i turystykę Polski Wschodniej – mówił.

Informacja, promocja, gospodarka Pośród wielu zadań Dom Polski Wschodniej prowadzi działania o charakterze informacyjnym, promocyjnym oraz progospodarczym. Cyklicznie organizowane są eksperckie spotkania z pracownikami instytucji europejskich (Komisji Europejskiej czy Parlamentu Europejskiego) oraz polskich przedstawicielstw mających swoją siedzibę w  Brukseli. Ich tematyka dotyczy bieżących spraw związanych z funkcjonowaniem budżetu UE, najnowszych zagadnień w ramach wybranej problematyki, czy przepisów prawnych. Głównymi odbiorcami są pracownicy biur regionalnych oraz innych instytucji z siedzibą w Brukseli. Do Brukseli, dzięki wsparciu Domu Polski Wschodniej, można się udać na wizyty studyjne, a dzięki temu uzyskać dostęp do informacji „z  pierwszej ręki” bądź spotkać się z  konkretnymi urzędnikami unijnymi. Wizyty organizowane są na wyraźne zapotrzebowanie zgłaszane ze strony regionów, stąd ich tematyka może mieć różnych charakter. W minionym roku, na przełomie maja i czerwca, przedstawiciele województwa podlaskiego uczestniczyli w wizycie studyjnej „Wspólna Polityka Rolna UE. Wdrażanie LEADER – RLKS”. Dom Polski Wschodniej ma bogatą ofertę, w zakresie promocji kulturalnej. Organizuje spotkania autorskie oraz wernisaże z udziałem artystów – reżyserów filmowych, pisarzy, fotografików – pochodzących z regionów Polski Wschodniej bądź, których twórczość związana jest z tym terenem. Promowani są w pierwszej kolejności artyści, których twórczość jest znana i upowszechniania na rynkach zagranicznych. Dzięki temu promowani są nie tylko sami artyści, ale również marka Polski Wschodniej. W 2017 roku Dom Polski Wschodniej

N R 1 K W I EC I E Ń 2 01 8

Krystian Herba przed biciem rekordu Guinnessa na szczyt Atomium Fot. Łukasz Kobus

odwiedzili m.in. pisarz Zygmunt Miłoszewski, autor powieści „Ziarno prawdy”, której akcja dzieje się w Sandomierzu, oraz reżyser Borys Lankosz (autor m.in. filmu „Rewers”, polskiego kandydata do Oscara w 2010). Wśród gości zapowiadanych na rok 2018 znajduje się m.in. pochodząca z Podlaskiego pisarka Katarzyna Bonda, autorka bestsellerowych powieści kryminalnych, której literatura tłumaczona jest na wiele języków, a prawa do książek zostały zakupione m.in. przez brytyjskiego wydawcę Stephena Kinga – Hodder & Stoughton.

23


ROZ WÓJ R EG I O N U

Koncert towarzyszący przejęciu koordynacji Fot. Archiwum własne Domu Polski Wschodniej

Podpisanie deklaracji #CohesionAlliance Fot. UMWP/Marcin Nawrocki

W spotkaniu uczestniczyło 6 przedstawicieli zarządów województw Polski Wschodniej i Mazowsza Fot. UMWP/Marcin Nawrocki

W minionych latach DPW organizował także wizyty w pięciu województwach dla dziennikarzy belgijskich z największych magazynów podróżniczych „Travel2” oraz „Travel Magazine”. Celem ich wizyty była promocja walorów turystyczno-krajoznawczych, a w szczególności oferty turystyki zdrowotnej oraz wellness&SPA. Dom Polski Wschodniej wspierał również organizację wydarzeń takich jak Międzynarodowa impreza biegowa „Polish Run” w Brukseli w ramach Europejskiego Tygodnia Sportu, czy bicie rekordu Guinnessa przez wspięcie się przez Krystiana Herbę rowerem na szczyt Atomium. Monumentalny model kryształu żelaza to jeden symboli dzisiejszej Brukseli. Przy okazji wyczynu sportowca promowany był szlak rowerowy Polski Wschodniej Green Velo. W zakresie promocji gospodarczej Dom Polski Wschodniej wspierał także udział regionalnych firm ze wschodniej części naszego kraju na różnego rodzaju zagranicznych targach. Ze wsparcia korzystali projektanci polskiego designu użytkowego oraz producenci branż rolno-spożywczej, metalowo-maszynowej, kosmetycznej i turystycznej.

Sojusz dla polityki spójności po 2020 roku Od 2007 regiony Polski Wschodniej mają dedykowany wyłącznie pięciu województwom specjalny program operacyjny. Polityka spójności, z której jest finansowany, stoi obecnie jednak przed dużymi zmianami. W wyniku Brexitu zapoczątkowanego w 2017, masowego napływu imigrantów oraz rozpoczęcia prac nad nowym budżetem UE po 2020, wstępne dyskusje zakładają ograniczenie budżetu Unii. Coraz głośniej mówi się o  tym, że największe cięcia mają spotkać politykę spójności, której to Polska jest największym beneficjentem. Już w maju 2018 przedstawione zostaną ramy finansowe na nową perspektywę budżetową. Współpraca regionów Polski Wschodniej nabiera w tym kontekście dodatkowego znaczenia. Organizowane tu spotkania z przedstawicielami instytucji europejskich pozwalają na docieranie z postulatami naszych regionów. 1 lutego br. na zaproszenie Marszałka Jerzego Leszczyńskiego doszło do wizyty Prezydenta Komitetu Regionów – Karla-Heinza Lambertza. W trakcie spotkania przedstawiono mu postulaty regionów Polski Wschodniej co do przyszłego kształtu polityki spójności oraz celów, jakie chcemy realizować po 2020 roku. Dodatkowo została podpisana deklaracja #CohesionAlliance przez Marszałków pięciu wschodnich województw. Parafowali ją także przedstawiciele Polski Wschodniej zasiadający w Komitecie Regionów w tym m.in. Jarosław Dworzański, radny Sejmiku Województwa Podlaskiego oraz Mirosław Lech, wójt gminy Korycin. Biuro Regionalne Województwa Podlaskiego w Brukseli i kierujący nim Michał Szczepura, uczestniczą w debacie o nowej polityce finansowej po 2020 roku już od ponad dwóch lat. Wyrazem tego jest m.in. aktywna dyskusja i prace w ramach specjalnej grupy regionów słabiej rozwiniętych w Komitecie Regionów (więcej obok)

24

#CohesionAlliance #CohesionAlliance, czyli sojusz na rzecz spójności to inicjatywa Komitetu Regionów i jej szefa Karl-Heinza Lambertza, którego celem jest poparcie idei, by polityka spójności UE pozostała filarem przyszłego budżetu po 2020 roku. Sygnatariusze domagają się, by polityka spójności stała się silniejsza, bardziej skuteczna, widoczna i dostępna dla każdego regionu UE. Także wszyscy zainteresowani, instytucje publiczne, prywatne oraz osoby fizyczne z województwa podlaskiego mogą wyrazić swoje poparcie dla utrzymania silnej polityki spójności, podpisując oświadczenie na stronie www.cohesionalliance.eu

Międzyregionalna Grupa Regionów Słabiej Rozwiniętych – Europejskiego Komitetu Regionów Międzyregionalna Grupa Regionów Słabiej Rozwiniętych powstała w 2014 z inicjatywy hiszpańskiego regionu Estremadura. W skład wchodzą regiony, których poziom PKB na mieszkańca jest niższy niż 75% średniego poziomu unijnego. W perspektywie finansowej na lata 2014-2020 status regionów słabiej rozwiniętych przyznano aż 72 regionom europejskim. Zadaniem grupy jest obrona wspólnych interesów w instytucjach UE oraz lobbing na rzecz interesów regionów słabiej rozwiniętych. Od grudnia 2015 roku pracami Grupy kieruje członek Komitetu Regionów – Tadeusz Truskolaski, Prezydent Białegostoku. Obecnie w skład Grupy wchodzi 50 przedstawicieli miast i regionów Europy z 12 regionów Europy (Portugalia – 8, Polska – 7, Bułgaria – 4, Hiszpania – 4, Chorwacja – 4, Węgry – 4, Włochy – 4, Łotwa – 3 oraz po jednym przedstawicielu z Czech, Słowenii, Litwy i Grecji). Sekretariatem koordynującym prace Grupy, jest – na mocy porozumienia zawartego między Prezydentem Białegostoku a Marszałkiem Województwa Podlaskiego – Biuro Regionalne Województwa Podlaskiego w Brukseli.

Masz pytania bądź pomysły – skontaktuj się Biuro Regionalne Województwa Podlaskiego w Brukseli Przedstawiciel: Michał Szczepura e-mail: michal.szczepura@wrotapodlasia.pl lub info@podlaskie.eu Tel: +32 27380222 www: podlaskie.eu

P O D L A S K I E W ROTA


RO L N I C T WO I ROZ WÓJ W S I

Jakość żywności jest ważna! Marcin Muszyc, Departament Rolnictwa i Obszarów Rybackich UMWP

Certyfikowana żywność ekologiczna, produkty chronione geograficznie, krajowe systemy jakościowe – co je łączy? Reprezentanci samorządu województwa podlaskiego są przekonani, że produkty w jakości „premium” są istotne przy rozwijaniu obszarów wiejskich. – Stawiamy na żywność o określonym pochodzeniu, której wyjątkowe walory wynikają ze stosowania tradycyjnych metod przetwórstwa lub mało intensywnych metod upraw – mówi nam w rozmowie Stefan Krajewski – Członek Zarządu Województwa Podlaskiego. Temat żywności jakościowej nie jest nowy, niemniej jednak dostrzegamy problem, że wielu rolników i producentów nie umie odnaleźć się w przepisach. Myślę, że ta niepewność jest jednym z hamulców rozwoju przedsiębiorczości w tym sektorze. Dlatego też w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Podlaskiego podejmowane są działania, aby „produkty lokalne” przestały być traktowane wyłącznie jako element folkloru, lecz stały się ważnym segmentem rynku. Jest o co się starać. We Francji roczny obrót produktami regionalnymi – i to nie licząc win – przekracza astronomiczną kwotę 5 mld Euro!

Produkty lokalne w dziennym świetle Pierwszym krokiem przy rozwijaniu segmentu żywności wysokiej jakości jest uruchomienie oficjalnej produkcji, co wymaga dopełnienia pewnych formalności. Nie jest to specjalnie skomplikowane, niemniej jednak producent ma prawo czuć się zagubiony stawiając pierwsze kroki. Trud z pewnością się opłaci, gdyż konsumenci oczekują na żywność „prosto z gospodarstwa” i warto ten trend wykorzystać. Dlatego też, jeśli prowadzisz lub planujesz rozwinąć działalność dotyczącą: – sprzedaży własnych produktów rolnych bezpośrednio do konsumenta (np. warzyw, owoców, jaj), – rolniczego handlu detalicznego, – uruchomienia małej przetwórni bazującej na surowcach lokalnych, możesz skorzystać z nieodpłatnej porady, w ramach której uzyskasz wiedzę jak poruszać się w obowiązujących przepisach. – Warto nawiązać z nami kontakt, gdyż może on być pierwszym krokiem w stopniowym budowaniu swej pozycji. Przewidujemy szkolenia, organizację spotkań z ekspertami – a w miarę potrzeb nie wykluczamy innych form wsparcia. Myślę, że nasi partnerzy mogą być zainteresowani skorzystaniem również np. z wyjazdów studyjnych i innych działań promocyjnych. Warto nawiązać z nami współpracę – przekonuje Stefan Krajewski.

N R 1 K W I EC I E Ń 2 01 8

Zanim jednak zaczniemy rozsławiać nasz produkt jako „produkt lokalny” chwaląc jego wyjątkową jakość, warto zacząć od absolutnych podstaw. Fakt, że potrafimy wytworzyć coś najbardziej nawet zachwycającego, nie zwalnia nas jeszcze z obowiązków, które ciążą na jakimkolwiek producencie żywności.

Od czego zacząć przygodę? Każdy produkt, nie ważne czy jest to żywność pochodzenia roślinnego, czy też zwierzęcego, musi być bezpieczny dla konsumenta, a to oznacza konieczność zadbania o higieniczne warunki składowania, przetwórstwa, czy dystrybucji. W całej Unii Europejskiej obowiązują przepisy, które nakładają wymóg możliwości odtworzenia drogi produktu „od wideł do widelca”. Co to oznacza? Otóż biorąc do ręki produkt gotowy, musimy mieć możliwość ustalenia, który konkretnie rolnik wyprodukował surowiec, kto go przetworzył, składował, sprzedał itd. Czy jest to administracyjna bzdura? Wcale niekoniecznie. Warto przypomnieć sobie panikę sprzed kilku lat, która to wybuchła po fali śmiertelnych zatruć pokarmowych w Niemczech. Oskarżenie padło na ogórki, czego efektem były olbrzymie straty producentów, którzy byli zmuszeni utylizować tony tych poczciwych i Bogu ducha winnych warzyw. Chwilę później okazało się, że winowajcą są kiełki fasoli, groszku i rzodkiewki dodawane do dań wegetariańskich – a konkretnie znajdująca się w nich groźna bakteria EHEC, czyli odmiana szczepu pałeczki okrężnicy. Dotarcie do źródeł problemu było możliwe dzięki śledzeniu pochodzenia produktów, czyli tzw. „traceability”. Pierwszym krokiem na drodze do sukcesu producenta jest więc uświadomić sobie, jak wielka odpowiedzialność za zdrowie (a nawet życie) ludzkie na nim spoczywa. Dlatego właśnie należy zadbać o formalności. Załatwimy je we właściwym miejscowo powiatowym inspektoracie sanitarnym lub weterynaryjnym (w zależności od rodzaju produktu).

To rolnik też musi się rejestrować? Jak najbardziej – chyba, że zajmuje się wyłącznie produkcją paszy dla zwierząt. Obowiązek dotyczy wszystkich, którzy dostarczają żywność do spożycia przez ludzi – w tym m. in. sprzedających na targowisku, lecz również do szkół, szpitali i zakładów przetwórczych. Procedura będzie się różnić w zależności od tego, czy zajmujemy się płodami rolnymi (czyli produkcją podstawową), czy też mamy w planie uruchomienie własnego przetwórstwa. Jeśli nie planujemy przetwórstwa będzie prościej, jeśli natomiast marzy nam się kariera masarza, szefa kuchni, serowara czy też producenta szatkowanej kiszonej kapusty lub producenta soku, będzie z tym nieco więcej zachodu.

25


RO L N I C T WO I ROZ WÓJ W S I

Członek Zarządu Województwa Podlaskiego Stefan Krajewski gratuluje uczestnikom konkursu „Nasze Kulinarne Dziedzictwo” Fot. UMWP/Wojciech Oksztol

Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego uruchomił specjalną infolinię, z której można korzystać

– Wielu producentów przeraża sama myśl, że musieliby sprostać „tym wszystkim wymogom”, a nawet nie wiedzą na czym one polegają. Panuje mylne przekonanie, że jest to wręcz nieosiągalne i zbyt trudne. Wychodząc naprzeciw spodziewanym wątpliwościom przeprowadziliśmy w urzędzie [Urzędzie Marszałkowskim Województwa Podlaskiego – przyp. MM] szereg analiz, których efektem są przyjazne dla odbiorcy filmy edukacyjne z wykorzystaniem trójwymiarowych animacji. Każdy może zobaczyć przykładową serowarnię, piekarenkę, wielofunkcyjne zaplecze kuchenne, kiszarnię – a nawet rolniczą suszarnię – przekonuje Stefan Krajewski. Nie należy również zapominać, że w niektórych formach działalności przetwórczej, pod warunkiem spełnienia określonych wymogów, możliwe jest wykorzystanie do produkcji własnej domowej kuchni.

w godzinach pracy urzędu. 85-66-54-826 oraz e-mail: produkty@wrotapodlasia.pl Zachęcamy również do odwiedzenia naszej bazy produktów lokalnych na stronie internetowej produkty.wrotapodlasia.pl, gdzie może znaleźć się również Twój produkt.

26

Droga do wyjątkowego produktu Wymagania związane z bezpieczeństwem produktu nie załatwiają sprawy. Pozostają zagadnienia ubezpieczeń społecznych opodatkowania, etykietowania. Czy są to rzeczy proste? Wszystko jest skomplikowane, zanim stanie się proste – uśmiecha się Stefan Krajewski. Jeśli wszystko spadnie na barki jednej osoby, faktycznie może być ciężko wszystko ogarnąć. Stąd właśnie nasza oferta do producentów – dodaje. Warto zauważyć, że przepisy prawa – w tym m. in. podatkowe w szczególny sposób wspierają inicjatywy rolników, którzy sprzedają produkty z własnego gospodarstwa. Korzyści wynikają również z preferencji podatkowych, z których mogą się cieszyć rolnicy prowadzący Rolniczy Handel

Detaliczny. Niebagatelne znaczenie ma również kwestia ubezpieczeń społecznych, gdyż rolnicy ubezpieczeni w KRUS płacą niższe składki. No i środki na wsparcie rolnictwa. Z produktem wysokiej jakości łatwiej jest się przebić do świadomości publicznej. Sprzyjają temu rozmaite inicjatywy o charterze promocyjnym – jak np. stoiska targowe realizowane przez Departament Rolnictwa i Obszarów Rybackich Urzędu Marszałkowskiego. Warto choćby wspomnieć o inicjatywach jak Centralne Targi Rolnicze w Nadarzynie, czy też Smaki Regionów w Poznaniu (niegdyś Polagra). Producenci certyfikowanej żywności mogą też korzystać z dodatkowych środków w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich i pokryć koszty uczestnictwa w systemach jakości, czy też samemu zorganizować kampanię promocyjną. -Już za parę lat ruszy perspektywa finansowa 2021-2027 [w praktyce nabory przypadną prawdopodobnie na okolice roku 2022 – przyp. MM], a żywność wysokiej jakości w krótkim łańcuchu dystrybucji zdaje się być jednym z priorytetów. Jeśli nie będziemy do niej przygotowani, następnej okazji może już nie być – podsumowuje Stefan Krajewski. Warto skorzystać z możliwości i zainteresować się tematem. My w redakcji już czekamy na możliwość zakupu świetnej jakości produktów prosto od producenta, a Wy? W kolejnych numerach Podlaskich Wrót będziemy kontynuować tematykę związaną z produktami lokalnymi. Zapraszamy do współpracy. Ze Stefanem Krajewskim – członkiem zarządu województwa podlaskiego rozmawiał Marcin Muszyc.

P O D L A S K I E W ROTA


PODL ASKIE OD KUCHNI

Oni są przyszłością podlaskiej kuchni Kamil Gołaszewski

Za nami pierwsza edycja konkursu kulinarnego „Gotuj z klasą” zorganizowanego przez Marszałka Województwa Podlaskiego. W wielkim finale o najwyższy laur walczyło dwanaście zespołów ze szkół rolniczych naszego regionu. Najlepsze okazały się reprezentantki ZSR w Sokółce – Angelika Gut i Natalia Kozłowska. W konkursowym jury był m.in. Honorowy Ambasador Województwa Podlaskiego – Karol Okrasa.

Kwalifikację do finału uzyskali uczniowie z najlepszym rezultatem na etapie szkolnym. Eliminacje rozpoczęły się 15 grudnia i trwały do 18 stycznia. Wówczas poznaliśmy reprezentantów dwunastu placówek edukacyjnych naszego regionu, którzy 5 marca zmierzyli się w decydującym starciu na poziomie wojewódzkim. Finałowe rozdanie miało miejsce w Podlaskiej Akademii Kulinarnej w Białymstoku. Uczniowie przygotowali potrawy nawiązując do dziedzictwa kulinarnego regionu. Zadaniem zespołów było przyrządzenie trzech dań: przystawki bądź zupy, głównego i deseru. – Miło jest spotkać się z przyszłością gastronomii podlaskiej. To nie tylko promowanie zdrowego jedzenia, opartego na naszych regionalnych, domowych produktach, ale również świetna reklama województwa. Niezależnie od końcowych rozstrzygnięć, wszyscy obecni tutaj już są zwycięzcami – mówił marszałek Jerzy Leszczyński tytułem wprowadzenia do finałowych zmagań konkursu. – Dzisiaj gotujemy z klasą, bo nad wszystkim czuwa Karol Okrasa, Honorowy Ambasador Województwa Podlaskiego – dodał. Znany specjalista sztuki kulinarnej pełnił rolę nie tylko przewodniczącego jury, ale również mentora przyszłych mistrzów kuchni. Nieustannie motywował ich do pracy, udzielał wskazówek oraz dodawał otuchy. Zwycięzców czekał staż w jego restauracji „Platter by Okrasa” w warszawskim Hotelu InterContinental. Ponadto laureaci mogli liczyć na nagrody rzeczowe, ufundowane przez Marszałka Województwa Podlaskiego. Fot. UMWP/Wojciech Oksztol

N R 1 K W I EC I E Ń 2 01 8

27


PODL ASKIE OD KUCHNI – Przyszłość należy do was. To właśnie wy w perspektywie będziecie decydować, jak nasz kraj, a przede wszystkim ten region będzie wyglądał od strony kulinarnej. Moim zdaniem nie ma lepszej promocji województwa, niż poprzez kuchnię – przyznał Okrasa. Oprócz niego w kapitule konkursowej byli także: Stefan Krajewski, Członek Zarządu Województwa Podlaskiego; Arleta Żynel, doradca kulinarny, szef kuchni, założycielka Podlaskiej Akademii Kulinarnej; Andrzej Lechowski, Dyrektor Muzeum Podlaskiego w Białymstoku, historyk i pasjonat kultury kulinarnej regionu; Renata Reda, dziennikarka Polskiego Radia Białystok, prowadząca na antenie cykliczny program „Smaki Podlasia” oraz Magdalena Gendźwiłł, pochodząca z Białegostoku autorka Kulinarnego Bloga Roku 2012 ,,Crust and Dust”. W zmaganiach wzięli udział przedstawiciele szkół o profilu gastronomicznym z Moniek, Janowa, Ostrożan, Niećkowa, Sejn, Wysokiego Mazowieckiego, Rudki, Łomży, Bielska Podlaskiego, Suwałk, Wojewodzina i Sokółki. Po zaciętej rywalizacji triumfowali ci ostatni. Angelika Gut i Natalia Kozłowska zwyciężyły przed reprezentantami Zespołu Szkół Centrum Kształcenia Rolniczego w Suwałkach Hubertem Sylwistym i Kacprem Bejlikiem oraz trzecimi w stawce – Katarzyną Wróblewską i Pauliną Zyskowską z Zespołu Szkół w Wojewodzinie. Specjalne wyróżnienie przypadło zaś Anicie Odachowskiej i Agacie Smorczewskiej z Zespołu Szkół nr 4 w Bielsku Podlaskim. – Trochę wam zazdroszczę, bo już jesteście lepsi ode mnie. Ja w waszym wieku prawdopodobnie nie miałbym tyle odwagi, aby wystartować w takim konkursie. Podziwiam was za chęci i świetne przygotowanie – gratulował finalistom Karol Okrasa. – Próbujcie dalej, bo w gastronomii trzeba uczyć się codziennie. Myślę, że to nie ostatnia edycja tego konkursu. O tutejszym potencjale kulinarnym świadczy duże zainteresowanie i bardzo wysoki poziom – dorzucił.

Zwycięskie potrawy Fot. UMWP/Magdalena Kleban

,,Gotuj z klasą” prawdopodobnie doczeka się kontynuacji, co potwierdził Członek Zarządu Województwa Podlaskiego Stefan Krajewski. – Dzisiejszy dzień to dla nas sygnał, że warto organizować takie wydarzenia i powinny one odbywać się cyklicznie. Bardzo dziękuję wszystkim uczestnikom, którzy przystąpili do rywalizacji – powiedział. Pieczę nad pierwszą edycją ,,Gotuj z klasą” sprawował Departament Rolnictwa i Obszarów Rybackich UMWP z wicedyrektorem Iwoną Krzyżanowską, która koordynowała fazę eliminacji na etapie szkolnym i przebieg finału w Białymstoku.

„Gotuj z klasą” – finaliści z jury Fot. UMWP/Marcin Nawrocki

28

P O D L A S K I E W ROTA


K U LT U R A

Wiosna z kulturą Kamil Gołaszewski

Wiosna to nie tylko pora budzącej się natury. To także czas kwitnącej kultury. W tym roku jak zwykle nie zabraknie ciekawych wydarzeń organizowanych przez jednostki samorządu województwa. W Podlaskiem będzie można obcować z kulturą zarówno w plenerze, jak i w murach lokalnych ośrodków. Poniżej prezentujemy kalendarz najciekawszych wydarzeń na najbliższe trzy miesiące. Na liście planowanych przedsięwzięć kulturalnych są między innymi koncerty, festyny, nowe wystawy czasowe i spektakle. W kolejnym numerze Podlaskich Wrót pojawią się propozycje na lato.

KWIECIEŃ • 14 kwietnia – premiera spektaklu Teatru Dramatycznego im. Aleksandra Węgierki w Białymstoku ,,Kogut w rosole” słoweńskiego autora Samuela Jokicia, wyreżyserowanego przez Marka Gierszała. To komedia o grupie męskich, czasem nieporadnych striptizerów, inspirowana filmem z lat 90. ,,Goło i wesoło”. Oprócz zabawnych momentów, wnikliwi widzowie bez wątpienia dostrzegą też w niej treści, które dotyczą problemów egzystencjalnych człowieka;

• 22 kwietnia – Jarmark św. Wojciecha w Muzeum Rolnictwa im. ks. Krzysztofa Kluka w Ciechanowcu. Podczas festynu twórcy zaprezentują rękodzieło ludowe i artystyczne. Cennym uzupełnieniem oferty handlowej będą stoiska tradycyjnych kulinariów podlaskich oraz wiosenne sadzonki. Wydarzenie nawiązuje do historii Ciechanowca. Współorganizatorem jarmarku jest Nadleśnictwo Rudka.

• 14 kwietnia – obchody 10-lecia musicalu ,,Upiór w operze” w Polsce. Uroczystość zorganizuje Opera i Filharmonia Podlaska – Europejskie Centrum Sztuki w Białymstoku. Na gości, którzy zarejestrują się na wydarzenie, czekają specjalne okolicznościowe upominki, a w programie dnia są spotkania z artystami, quizy, zabawy oraz specjalnie na tę okazję przygotowane wykonania artystyczne;

• 15 kwietnia – Dzień Otwarty w Teatrze Dramatycznym. Każdy będzie mógł zajrzeć w teatralne kulisy oraz zapoznać się z fragmentami spektakli: „Leon i Matylda” oraz „Kogut w rosole”. Dla zainteresowanych zostanie przygotowana wystawa kostiumów scenicznych, a najmłodsi będą mogli wziąć udział w czytaniu powieści „W pustyni i w puszczy”.

• 20-22 kwietnia – Międzynarodowe Targi Książki w Białymstoku i Festiwal Literacki „Na Pograniczu Kultur” w OiFP. Do stolicy Podlasia, podobnie jak w poprzednich latach, przybędzie kilkanaście tysięcy osób, które skorzystają z możliwości zakupu książek, a także wezmą udział w spotkaniach z pisarzami, w warsztatach i prezentacjach;

Talerz z królikiem wśród kwiatów. Cesarska Manufaktura Porcelany. W kwietniu czeka nas jubileusz 10-lecia ,,Upiora w operze” w Polsce Fot. OiFP/Michał Heller

miniatura: Josef Nigg (1782–1863), 1815porcelana, farby naszkliwne, złocenia; Muzeum Narodowe w Warszawie, nr inw. SZC 3477 MNW Fot. Archiwum Muzeum Narodowego w Warszawie

N R 1 K W I EC I E Ń 2 01 8

29


K U LT U R A

CZERWIEC

MAJ • 3 maja – do końca listopada zostanie zaprezentowana wystawa „Panno Święta, […] co w Ostrej świecisz Bramie” w Muzeum Ikon w Supraślu. Odnosi się do obchodów 100-lecia odzyskania niepodległości przez Polskę, a jest poświęcona ikonie pełniącej szczególną rolę w życiu religijnym naszego narodu;

• 11 maja – otwarcie wystawy ,,Biedermeier” zorganizowanej przez Muzeum Narodowe w Warszawie, we współpracy z Muzeum Podlaskim w Białymstoku. To wszechstronna prezentacja kultury 1. połowy XIX w. Dotyczy meblarstwa, złotnictwa, ceramiki, szkła oraz mody, malarstwa, grafiki i rysunku. Mapa ekspozycji rozciąga się między Wiedniem a Krakowem i Lwowem, a także między Berlinem a Warszawą i Wilnem. Sztuka polska włączona została w europejski kontekst, głównie niemiecki i austriacki. Blisko 300 eksponatów pochodzi z Muzeum Narodowego w Warszawie, gdzie wystawa cieszyła się ogromnym zainteresowaniem. Aktualnie znajduje się w Szczecinie, po czym zawita do Białegostoku. Zostanie zaprezentowana w Ratuszu, siedzibie Muzeum Podlaskiego. To pierwsza w Polsce prezentacja stylu Biedermeier we wszystkich aspektach;

• 19/20 maja – Europejska Noc Muzeów. Turystów zaprasza m.in. Muzeum Rolnictwa w Ciechanowcu. Podczas tegorocznej edycji bezpłatnie będzie udostępnionych kilkanaście wybranych ekspozycji muzealnych w pałacu i skansenie. W wieczorowej scenerii zwiedzający mogą skorzystać z bogatej oferty. Zawiera ona np. przejażdżkę zabytkowymi ciągnikami, seans nocny w kinie plenerowym, pokazy i koncerty;

• 20 maja – Zielone Świątki w Skansenie. Jak co roku w Podlaskim Muzeum Kultury Ludowej będzie można przyjrzeć się, jak wyglądało zdobienie wiejskich domów zielonymi gałązkami, tudzież podziwiać już dawno zapomniane, ludowe zwyczaje: „Chodzenie z królewną” czy „Wodzeniekusta”. Odtwarzaniu obrzędów w Wasilkowie będą towarzyszyć występy zespołów ludowych na scenie, pokazy plecionkarstwa, garncarstwa i kowalstwa artystycznego. Program imprezy obejmuje także jarmark z rękodziełem i regionalnymi kulinariami;

Widowisko Misterium Mostu to jedno z wydarzeń w ramach „Lata z Pograniczem” Fot. Cezary Nowak

• Czerwiec-sierpień – ,,Lato w Pograniczu” organizowane przez Ośrodek ,,Pogranicze – sztuk, kultur, narodów” w Sejnach. Do ostatniego dnia sierpnia w Białej Synagodze, Spółdzielni Jazzowej, Domu Pogranicza w Sejnach oraz Międzynarodowym Centrum Dialogu w Krasnogrudzie turystów czekają rozmaite atrakcje. Kilka razy w tygodniu będą odbywać się koncerty Orkiestry Klezmerskiej Teatru Sejneńskiego, prezentacje spektaklu „Kroniki sejneńskie” oraz imprezy w ramach Spółdzielni Jazzowej. Program zawiera również koncert pieśni żydowskich „Ejbike Mame”, spotkania literackie w kawiarence „Piosenka o porcelanie” czy plenerowe widowisko – Misterium Mostu. Wydarzenia wzbogacą wystawy, m.in. „Makatkowa Sejneńszczyzna” – prezentująca tkaniny powstałe na przestrzeni kilkudziesięciu lat;

• 17 czerwca – ,,Smaki Podlasia” w Podlaskim Muzeum Kultury Ludowej. Znów będzie można skosztować przysmaków regionalnej kuchni i podziwiać lokalne rękodzieło. Festyn w Wasilkowie promuje tradycyjne, podlaskie kulinaria;

• 23 czerwca – 65-lecie Zespołu Pieśni i Tańca „Kurpie Zielone” • 26 maja w Teatrze Dramatycznym widzów czeka kolejna premiera. Na scenie gmachu przy ul. Elektrycznej odbędzie się spektakl ,,W pustyni i w puszczy”, na podstawie dobrze znanej powieści Henryka Sienkiewicza.

w Operze i Filharmonii Podlaskiej. To wielki jubileusz zorganizowany przez Wojewódzki Ośrodek Animacji Kultury na cześć zasłużonego dla naszego regionu zespołu tanecznego. Kurpie Zielone są jedną z najstarszych i największych w Polsce grup folklorystycznych. Stale się rozwija i idzie z duchem czasu. Gromadzi fanów tradycji, tańca i śpiewu;

• 24 czerwca – w godz. 9.00 – 15.00 Muzeum Podlaskie zaprasza na imprezę handlową i promocyjną – Białostocki Jarmark Świętojański na Rynku Kościuszki wokół Ratusza. Jak co roku wezmą w nim udział nie tylko wystawcy z Polski, ale również z Litwy i Białorusi. Zaproponują m.in. tradycyjne polskie i zagraniczne przysmaki, kwiaty, sadzonki i rękodzieło;

• 29 czerwca-1 lipca – Halfway Festival w Amfiteatrze OiFP. Trzydniowa impreza zyskała już swoją renomę w kraju jako jedno z najbardziej kameralnych, ale i elektryzujących wydarzeń muzycznych. Sprawia to jej lokalizacja i charakter. Amfiteatr OiFP sprzyja słuchaniu muzyki w doskonałych warunkach akustycznych i niezwykłej bliskości z artystami, a do stolicy Podlasia przybywają wykonawcy nietuzinkowi z całego świata. Pałac Starzeńskich. Siedziba Muzeum Rolnictwa im. ks. Krzysztofa Kluka w Ciechanowcu Fot. Muzeum Rolnictwa im. ks. Krzysztofa Kluka w Ciechanowcu

30

P O D L A S K I E W ROTA


K U LT U R A

Podlaskie talenty dla Niepodległej

Uroczystość w Muzeum Historycznym uświetnił występ pianisty Cezarego Karwowskiego, stypendysty z 2016 roku Fot. UMWP/Marcin Nawrocki

Kamil Gołaszewski

Twórcy kultury z województwa podlaskiego otrzymali stypendia marszałka na realizację autorskich pomysłów w 2018 roku. Szesnastu z nich zostało wyróżnionych 8 lutego podczas uroczystości w Muzeum Historycznym w Białymstoku. Dwa tygodnie później (22.02) w Operze i Filharmonii Podlaskiej uhonorowano także najzdolniejszych uczniów naszego regionu. Tegoroczne motto ,,Podlaskie talenty dla Niepodległej” znakomicie wpisuje się w obchody wielkiego jubileuszu, czyli setnej rocznicy odzyskania niepodległości przez Polskę – mówił Marszałek Województwa Podlaskiego Jerzy Leszczyński. Wśród szesnastu stypendystów wyróżnionych w Muzeum Historycznym były zarówno osoby młode, pragnące wcielać w  życie projekty zbieżne z  ich zainteresowaniami, jak również doświadczeni artyści, zasłużeni dla regionu i  aktywni poza jego granicami. W gronie tych drugich był choćby znakomity pianista Robert Marat. W bieżącym roku chce przygotować płytę CD z utworami Ignacego Paderewskiego i Fryderyka Chopina. Nagranie płytowe zostanie zrealizowane w Centrum Jana Ignacego Paderewskiego, w dworku kompozytora w Kąśnej Dolnej – jedynym zachowanym domu artysty. Po raz pierwszy do nagrania będzie wykorzystany fortepian Petrof – ostatni zachowany instrument, który był własnością Paderewskiego. Robert Marat otrzymał stypendium półroczne.

N R 1 K W I EC I E Ń 2 01 8

– Liczba kandydatur zgłaszanych do przyznania nagród wskazuje, że mamy bogactwo talentów. Mieliśmy nie lada wyzwanie, aby spośród kilkudziesięciu utalentowanych ludzi wybrać tych, których chcemy wyróżnić – przyznał obecny na uroczystości w Muzeum Historycznym Maciej Żywno, Wicemarszałek Województwa Podlaskiego. Tego dnia wręczono również stypendia roczne. W gronie laureatów była między innymi Grażyna Wołkow, żona i najbliższy współpracownik zmarłego kilka lat temu fotografa Wiktora Wołkowa. Aktualnie porządkuje spuściznę po artyście, a nagroda usprawni digitalizację dorobku twórczego męża. Wspomniane działania przyczynią się do utworzenia archiwum Wiktora Wołkowa, które w przyszłości znajdzie się w Muzeum Podlaskim. Stypendia w dziedzinie twórczości artystycznej, upowszechniania kultury i opieki nad zabytkami Zarząd Województwa Podlaskiego przyznaje od 2000 roku.

31


K U LT U R A Druga tura wręczania stypendiów w ramach cyklu ,,Podlaskie talenty dla Niepodległej” odbyła się 22 lutego w Operze i Filharmonii Podlaskiej – Europejskim Centrum Sztuki w Białymstoku. Wówczas, przekazano nagrody najzdolniejszym pod względem artystycznym uczniom szkół z naszego regionu. W tym roku wyróżnienia otrzymało 70 laureatów. – Dziękujemy drodzy stypendyści, że nie zakopaliście waszych talentów, a je pomnażacie. Chcieliśmy szczególnie docenić osoby, które zamieszkują mniejsze miejscowości. Oprócz wartości artystycznej, braliśmy zatem pod uwagę również położenie geograficzne – zaznaczył przewodniczący komisji konkursowej Walenty Korycki. – Dzieciom z domów oddalonych często po kilkadziesiąt kilometrów od dużych ośrodków kulturalnych i edukacyjnych jest o wiele trudniej. Mimo to, dzięki ich determinacji i zaangażowaniu opiekunów, uczęszczają na zajęcia i rozwijają swoje pasje – dodał. Gali, którą poprowadziła Helena Marcinkiewicz z Departamentu Kultury i Dziedzictwa Narodowego UMWP, towarzyszyły również spektakularne występy artystyczne wyróżnionych uczniów. Odnosiły się do obchodów 100-lecia odzyskania niepodległości przez Polskę. Nagrody stypendystom wręczyli marszałek Jerzy Leszczyński i wicemarszałek Maciej Żywno.

Projekty wyróżnionych stypendystów półrocznych 1. Szymon Jan Sinoff – Dokończenie produkcji autorskiego filmu dokumentalnego pod roboczym tytułem ,,Zdążyć zobaczyć”. 2. Robert Marat – Przygotowanie utworów Ignacego Jana Paderewskiego i Fryderyka Chopina do wspólnego nagrania płyty CD. 3. Mirosław Ciesnowski –  Przygotowanie do wydania płyty zawierającej pieśni obrzędowe z Hajnówki i okolic w opracowaniu na akordeon i instrumenty ludowe.  4. Anna Kondratiuk-Świerubska – Napisanie cyklu reportaży poświęconych historii i losom ludzi zamieszkałych w Puszczy Białowieskiej po obu stronach granicy. 5. Jan Godlewski – Przywrócenie pamięci o wielkiej tradycji przemysłu drzewnego na Podlasiu. Projekt artystyczny pt. ,,Pamięć kształtu”. 6. Ewa Behrens – Projekt artystyczny: Książka fotograficzna „Zieleń Białegostoku”. 7. Paweł Matyszewski – Wielopłaszczyznowa, multimedialna wypowiedź na temat GRANICY. 8. Paula Czarnecka  – Produkcja filmu krótkometrażowego pt. „Nad dachem”. Projekty wyróżnionych stypendystów rocznych

Artykuł został opracowany dzięki uprzejmości Heleny Marcinkiewicz z Departamentu Kultury i Dziedzictwa Narodowego UMWP.

Fot. UMWP/Wojciech Oksztol

Fot. UMWP/Wojciech Oksztol

32

1. Grażyna Wołkow – Digitalizacja kliszowego archiwum fotograficznego artysty fotografika Wiktora Wołkowa z podziałem na tematy. 2. Izabela Suchocka – Uporządkowanie i opracowanie spuścizny literackiej Janiny Kozak – Pajkert. 3. Zenon Krajewski – Napisanie II tomu powieści – sagi odzwierciedlającej wojenno-okupacyjne losy kilku chłopskich i mieszczańskich rodzin Powiatu Łomżyńskiego. 4. Magdalena Toczydłowska-Talarczyk  – Zaprojektowanie i wydanie książki dla dzieci pt. ,,Dlaczego w trawie piszczy?”. 5. Rafał Domagała  – Wykonanie projektów oraz skonstruowanie lalek teatralnych, jako punktu wyjścia do dalszej pracy artystycznej. 6. Bernarda Rość – „Korycin w tkaninie dwuosnowowej”. Cykl warsztatów rękodzielniczych tkactwa dwuosnowowego dla dzieci i młodzieży pt. ,,Ocalić od zapomnienia tkaninę dwuosnowową”. 7. Aneta Prymaka-Oniszk – Napisanie książki „Od bieżeństwa do wymiany ludności. Dalsze losy uchodźców 1915 roku”. 8. Agnieszka Kacprzak  – Drewniana architektura Podlasia, edukacyjny zestaw drewnianych klocków dla dzieci.

Fot. UMWP/Anna Augustynowicz

P O D L A S K I E W ROTA


S P O RT

Intensywna zima, obiecująca wiosna. Szelment tętni życiem Kamil Gołaszewski

Sezon zimowy dobiegł końca. Mimo kapryśnej aury, turyści nie narzekali na brak atrakcji. W województwie podlaskim jak zwykle bogatą ofertę wydarzeń przygotowali organizatorzy WOSiR Szelment. W znanym ośrodku sportów zimowych pod Suwałkami między innymi odbyły się eliminacje do XXIII Mistrzostw Polski w Narciarstwie Alpejskim i Snowboardzie ,,Family Cup”. Dzieci miały zapewnioną rozrywkę podczas ferii.

Fot. Archiwum WOSiR Szelment

W zakończonym sezonie turyści mieli okazję skorzystać z nowości na stokach podlaskiego kompleksu. Najchętniej odwiedzana przez narciarzy i snowboardzistów trasa niebieska na Jesionowej Górze zyskała wyciąg orczykowy, który został przeniesiony z odcinka między trasą szkolną a czarną. Inwestycję sfinansowano ze środków unijnych i budżetu województwa podlaskiego. Była możliwa dzięki dofinansowaniu z Programu Operacyjnego ,,Rybactwo i Morze” 2014-2020. Podpisanie umowy odbyło się 25 stycznia w siedzibie stowarzyszenia Euroregion Niemen. Obecni na spotkaniu – Bogdan Dyjuk, Członek Zarządu Województwa Podlaskiego oraz prezes Wojewódzkiego Ośrodka Sportu i Rekreacji „Szelment” Paweł Żuk podkreślili, że takie działania mają na celu zachęcenie turystów do jeszcze częstszego odwiedzania kompleksu. – Liczymy, że dzięki temu przedsięwzięciu popularność i atrakcyjność tego miejsca będą jeszcze większe – mówi Bogdan Dyjuk. O moc wrażeń dla dzieci z okazji rozpoczynających się ferii – 20 stycznia w Szelmencie zadbali policjanci z Wydziału Prewencji Komendy Wojewódzkiej Policji w Białymstoku oraz Komendy Miejskiej Policji w Suwałkach. Przygotowali miłośnikom sportów zimowych wiele atrakcji, w tym ,,Slalom Gigant dla najmłodszych”, który cieszył się największym zainteresowaniem. Oprócz walorów turystycznych i czystej rozrywki przedsięwzięcie miało także charakter edukacyjny. Policyjni narciarze, tuż przed rozpoczęciem zawodów, przeprowadzili bowiem zajęcia zapoznawcze i instruujące najmłodszych o podstawowych zasadach bezpieczeństwa na stoku i technikach jazdy na nartach. W zawodach wzięły udział dzieci do 10. roku życia. Podczas ferii można było także skorzystać z darmowych lekcji jazdy, zajęć freestyle’u na snowboardzie, testach sprzętów zimowych czy bawić się podczas rywalizacji w bardzo popularnym snowtubingu. To kolejna nowość przygotowana przez organizatorów podlaskiego ośrodka. Snowtubing polega na zjeżdżaniu po śnieżnym, wytyczonym torze, na specjalnych gumowych ślizgach, zwanych potocznie oponami/dętkami.

N R 1 K W I EC I E Ń 2 01 8

Nie sposób nie wspomnieć o prawdopodobnie najgłośniejszym wydarzeniu zakończonego sezonu zimowego, czyli XXIII Mistrzostwach Polski w Narciarstwie Alpejskim i Snowboardzie ,,Family Cup”. To największa w kraju impreza dla amatorów, z eliminacjami regionalnymi w całej Polsce i wielkim finałem, który odbył się w Krynicy-Zdroju. Tegoroczne eliminacje z 11 lutego w ośrodku Szelment, będące jednocześnie ,,Mistrzostwami Województwa Podlaskiego i Litwy”, jak zwykle przyciągnęły rzeszę turystów i miłośników sportów zimowych. Na szczęście pogoda dopisała i zawody przeprowadzono bez zakłóceń – w radosnej, rodzinnej atmosferze. WOSiR Szelment oddano do użytku 6 grudnia 2008 roku. Oferta ośrodka jest z sezonu na sezon poszerzana o nowe atrakcje i udogodnienia. Obecnie w jego ramach funkcjonuje Snowpark – dla fanów freestyle’u, 10 tras narciarskich o różnej skali trudności (trasy niebieskie, czerwone i czarne), wypożyczalnie sprzętu, punkty gastronomii oraz noclegi w hotelowym standardzie. Nie lada gratką dla fanów sportów zimowych jest ekspozycja ,,Od Marusarza do Małysza i Kowalczyk”, którą można podziwiać w ośrodku od kilku lat. Do przygotowania wystawy zebrano liczne eksponaty – m.in. narty olimpijskie i replikę złotego medalu olimpijskiego z 1972 roku Wojciecha Fortuny, kombinezon Adama Małysza, narty Stanisława Marusarza i wiele innych. Koniec sezonu zimowego płynnie wprowadził nas w sezon letni. Mimo że za oknami jeszcze ledwie dostrzegamy budzącą się wiosnę, WOSiR Szelment już zaprasza turystów do korzystania z atrakcji, które sukcesywnie, w rytmie sprzyjającej aury, będą udostępniane. Mowa o elektrycznym wyciągu nart wodnych o dł. 1000 m, parku linowym i wspinaczkowym – trzy trasy o różnej skali trudności rozwieszone na 46 podporach, polach do paintball’a, wypożyczalni rowerów oraz 18-dołkowych polach do minigolfa. Zainteresowani ofertą podlaskiego ośrodka w sezonie letnim, mogą skontaktować się z nim, kierując pytania pod adresem mailowym: biuro@wosir-szelment.pl bądź dzwoniąc pod numer +48 87 568 30 07. Szczegółowe informacje można uzyskać także na stronie internetowej www. wosir-szelment.pl oraz przeglądając profil ośrodka na Facebooku.

33


S P O RT także starty jednej z najbardziej utytułowanych zawodniczek świata w biegach narciarskich Justyny Kowalczyk czy wspomnianego wcześniej Bródki – rewelacji igrzysk sprzed czterech lat. W Korei zameldowali się też zawodnicy, którzy po cichu liczyli na niespodzianki. Wśród nich byli m.in. właśnie łyżwiarze Juvenii.

Fot. Archiwum ŁKS Juvenia Białystok

Podlaskie akcenty w Pjongczangu Kamil Gołaszewski

W gronie polskich sportowców podczas zimowych igrzysk olimpijskich rzadko mamy okazję widzieć liczną reprezentację naszego regionu. Choć Podlasianie zwykle kolekcjonują medale w czasie letnich edycji najważniejszej imprezy sportowej na świecie – to już sam fakt uczestnictwa naszych przedstawicieli w zmaganiach w Korei Południowej budził emocje. Na arenach w Pjongczangu dobrze zaprezentowali się Natalia Maliszewska i Bartosz Konopko z ŁKS Juvenii Białystok, którzy w konkurencji short-track awansowali do ćwierćfinału. Do podlaskich akcentów możemy zaliczyć także występy: byłego lekkoatlety Podlasia Białystok Grzegorza Kossakowskiego (bobsleje – 13. miejsce), Magdaleny Warakomskiej (była zawodniczka Juvenii w short-tracku – ćwierćfinał) czy panczenisty Zbigniewa Bródki – złotego medalisty z Soczi sprzed czterech lat. Mistrz olimpijski pierwsze kroki w  łyżwiarstwie stawiał właśnie w  stolicy naszego województwa. W Korei, w finałowym wyścigu na 1500 metrów zajął 12. miejsce. W  kadrze biało-czerwonych na XXIII Zimowe Igrzyska Olimpijskie w  Pjongczangu (09-25.02.18) znalazło się 62 sportowców. Największe medalowe nadzieje wiązano z występami skoczków narciarskich. Ich grono stanowiły chyba obecnie najjaśniejsze polskie gwiazdy – multimedalista wielkich sportowych imprez Kamil Stoch, Piotr Żyła, Dawid Kubacki, Maciej Kot i Stefan Hula. Kibiców elektryzowały

Natalia Maliszewska przed startem w Azji imponowała formą. Kilka tygodni wcześniej białostoczanka wraz z  kolegą klubowym Bartoszem Konopko na swoim koronnym dystansie 500 metrów zdominowała mistrzostwa Polski w short-tracku. Ponadto 23-latka miała już w swojej karierze udane występy na arenach międzynarodowych. Podczas zawodów Pucharu Świata w 2015 roku w Montrealu zajęła drugie miejsce, a rok później – w Szanghaju i koreańskim Gangneung była trzecia. Olimpijski debiut zaliczyła właśnie w Pjongczangu. Ostatecznie zakończyła swój występ na ćwierćfinale. Choć po cichu liczyła na więcej, ten wynik bardzo szanuje. – Wiedziałam, że nie mam nic do stracenia, a mogę tylko zyskać. Mierzyłam się z dziewczynami, które są medalistkami poprzednich igrzysk. Robiłam, co mogłam. Jestem zadowolona, bo konkurentki były raczej poza zasięgiem – przyznaje. Wychowanka Juvenii jest siostrą sześć lat starszej mistrzyni Europy z Dordrechtu i dwukrotnej olimpijki Patrycji Maliszewskiej, która przerwała karierę z powodu kontuzji. Miesiąc później Natalia Maliszewska udowodniła, że znajduje się w  życiowej formie. W  Montrealu, podczas mistrzostw świata w short-tracku (16-18 marca), zajęła drugie miejsce. Srebrny medal światowego czempionatu to największy sukces w karierze zawodniczki Juvenii i pierwszy, historyczny krążek dla Polski w imprezie tej rangi. Premierowy występ na igrzyskach w wieku 29 lat zaliczył także inny białostoczanin Bartosz Konopko. Awans do ćwierćfinału uzyskał w dobrym stylu, ustępując tylko mistrzowi olimpijskiemu z Soczi – Chińczykowi Wu Dajingowi. Niestety, w batalii o półfinał zaliczył upadek, mimo że wystartował udanie, bowiem długo znajdował się na drugiej pozycji, gwarantującej awans. Bram do raju nie sforsowała również wychowanka Juvenii Magdalena Warakomska, która swoje zmagania zakończyła na tym samym etapie. Bardzo przyzwoity występ w  drużynie bobsleistów zanotował 26-letni Grzegorz Kossakowski. Co ciekawe, sportową karierę zaczynał w  lekkoatletycznym klubie Podlasie Białystok, a  jego specjalizacją były sprinty. Zawodowym bobsleistą został dopiero w 2015 roku. W Pjongczangu, wraz z kolegami z reprezentacji – Mateuszem Lutym, Arnoldem Zdebiakiem i Łukaszem Miedzikiem zajął 13. miejsce w konkursie drużynowym. To najlepszy wynik w historii startów polskich bobsleistów w igrzyskach olimpijskich. KLASYFIKACJA MEDALOWA ZIO 2018 W PJONGCZANGU Lp.

KRAJ

ZŁOTO

SREBRO

BRĄZ

SUMA

1.

Norwegia

14

14

11

39

2.

Niemcy

14

10

7

31

3.

Kanada

11

8

10

29

4.

USA

9

8

6

23

5.

Holandia

8

6

6

20

Polska

1

0

1

2

... 20.

Natalia Maliszewska Fot. Archiwum ŁKS Juvenia Białystok

34

P O D L A S K I E W ROTA


P O D L A S K I E DZI E DZI C T WO

Fot. Justyna Bierko

Fot. Justyna Bierko

Tu wielkanoc trwa cały rok Ewa Skowysz-Mucha, Prezes Stowarzyszenia Miłośników Lipskiej Pisanki i Tradycji Lipsk – to niewielkie miasteczko w województwie podlaskim, położone w otulinie Biebrzańskiego Parku Narodowego, na południowych obrzeżach Puszczy Augustowskiej. Od 45 lat działa tu prężnie koło twórców ludowych, a jego członkowie, wzorem przodków, przekazują tradycje ludowe młodemu pokoleniu. Dzięki temu Lipsk znany jest w całym kraju i nie tylko, jako ośrodek pisankarski. Zwyczaj pisania jajek na Wielkanoc na tych terenach sięga XIX wieku. Przed przystąpieniem do wykonania pisanki przygotowywane są skorupki jaj kurzych, gęsich czy też strusich. Jest to dość pracochłonny proces polegający na usunięciu zawartości jajka, dezynfekcji skorupki w środku i na zewnątrz oraz jej umyciu. Następnie skorupki są suszone i znowu myte. Po wykonaniu tych wszystkich czynności, można przystąpić do nanoszenia na nie poszczególnych ornamentów. Pisankę maluje się tyle razy ile kolorów chce się uzyskać. Należy zaznaczyć, że farba musi być ciepła, bo inaczej nie będzie malować – dlatego nie wykonuje się jednej pisanki od początku do końca, tylko np. na 30 sztukach wykonuje się elementy w danym kolorze. Później należy wytrzeć rozgrzany wosk i wypolerować pisankę.

dzierażki, palemki, kłoski, pajączki, pajęczynki, kwiatki itp. Inspiracją dla twórczyń ludowych, jeśli chodzi o wzornictwo, jest przyroda. Ciężko określić ile pisanek wykonuje pisankarka w ciągu roku. Szanująca się twórczyni nigdy nie pisze „na akord”, dbając o jakość. Z tego względu lipskie pisanki doceniane są w kraju i na świecie. Znajdują się w licznych kolekcjach prywatnych w USA, Kanadzie, Szwajcarii, w Niemczech, w krajach skandynawskich. Pisanki znad Biebrzy można także spotkać w muzeach Watykanu. W 2012 roku pisanka lipska została wpisana na listę produktów tradycyjnych Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W 2017 roku Poczta Polska wydała dwa znaczki z pisanką lipską, kopertę okolicznościową i folder wielkanocny. W tym roku (2018) zostanie wydany kolejny znaczek. Autorką wzorów na znaczkach jest Ewa Skowysz-Mucha. Od 2007 roku w Lipsku działa Muzeum Lipskiej Pisanki. Odwiedzanie go przez turystów stało się regułą, a pisanka jest doskonałą pamiątką z regionu.

Obecnie piętnaście osób zajmuje się pisaniem pisanek. Zainteresowanie pisankarstwem okazują także osoby młode. Biorą one udział w konkursach i zdobywają nagrody. Lipska pisanka wykonywana jest metodą batiku szpilkowego. Rozgrzany wosk pszczeli nanoszony jest na skorupkę jajka przy pomocy zwykłej szpileczki krawieckiej, z metalowym łebkiem, osadzonej na patyczku. Podstawowym elementem lipskiego wzornictwa jest „rozciągnięta łezka”. W zależności od tego jak twórczyni ułoży te „łezki”, powstają słoneczka, półsłoneczka, gwiazdki, Fot. Joanna Marcinkowska

N R 1 K W I EC I E Ń 2 01 8

Fot. Justyna Bierko

35


Podlaskie Wrota nr 1(4) wiosna 2018  
Podlaskie Wrota nr 1(4) wiosna 2018  
Advertisement