Issuu on Google+

1

1. โรคหอบหืด

de nti al

ถ้าหากท่านหรือญาติเป็ นโรคหอบหืด ท่านไม่ ได้เป็ นหอบหืดคนเดียวเพราะเรา พบโรคหอบหืดได้ท่วั โรค โดยมากมักจะเริม่ เป็ นตัง้ แต่เด็ก โรคหอบหืดเป็ นโรค เรือ้ รัง อาการแต่ละคนรุนแรงไม่เท่ากัน และการหอบแต่ละครัง้ ก็มีความแตกต่าง กัน บางคนอาจหอบไม่กี่นาทีก็หาย บางคนหอบมากถึงกับเสียชีวติ ก็มี

Co

nfi

เนื่ องจากไม่สามารถคาดเดาได้วา่ เมื่อไร่จะเป็ นหอบหืด และไม่ทราบว่าหอบ แต่ละครัง้ จะเป็ นมากแค่ ไหน การศึกษาให้เข้าใจโรครวมทัง้ การมีแผนการรักษาที่ ดีสามารถทําให้ผู้ป่วยมีคณ ุ ภาพชีวติ ที่ดี รายละเอียดที่จะนํ าเสนอต่อไปนี ้ ได้มา จากตําราของต่างประเทศและของประเทศไทยเหมาะสําหรับผู้ป่วย ญาติ และ นั กเรียนที่จะนํ าข้อมูลที่ ได้ ไปใช้สําหรับท่านผู้อ่านที่เป็ นโรคหอบหืดอยู่แล้วท่าน เริม่ อ่านที่จุดประสงค์ของการรักษาส่วนท่านที่ยังไม่ทราบว่าตัวเองเป็ นหรือไม่ แนะนํ าให้เริม่ อ่านตัง้ แต่เริม่ ต้น เนื ้อหาข้อมูลจะเป็ นแนวทางการดูแลตัวเอง


2

โรคทางเดินหายใจ

1. โรคหอบหืด

de nti al

1. โรคหอบหืด 2. โรคปอดบวม 3. โรควัณโรค

ถาหากทานหรือญาติเปนโรคหอบหืด ทานไมไดเปนหอบหืดคนเดียวเพราะเราพบโรค หอบหืดไดทั่วโรค โดยมากมักจะเริ่มเปนตั้งแตเด็ก โรคหอบหืดเปนโรคเรื้อรัง อาการแตละคน รุนแรงไมเทากัน และการหอบแตละครั้งก็มีความแตกตางกัน บางคนอาจหอบไมกนี่ าทีก็หาย บาง คนหอบมากถึงกับเสียชีวติ ก็มี

นิยาม

nfi

เนื่องจากไมสามารถคาดเดาไดวาเมื่อไรจะเปนหอบหืด และไมทราบวาหอบแตละครัง้ จะ เปนมากแคไหน การศึกษาใหเขาใจโรครวมทั้งการมีแผนการรักษาทีด่ สี ามารถทําใหผูปวยมี คุณภาพชีวิตทีด่ ี รายละเอียดที่จะนําเสนอตอไปนี้ไดมาจากตําราของตางประเทศและของประเทศ ไทยเหมาะสําหรับผูปวย ญาติ และนักเรียนที่จะนําขอมูลที่ไดไปใชสําหรับทานผูอานที่เปนโรค หอบหืดอยูแลวทานเริ่มอานที่จุดประสงคของการรักษาสวนทานทีย่ ังไมทราบวาตัวเองเปน หรือไมแนะนําใหเริ่มอานตัง้ แตเริ่มตน เนือ้ หาขอมูลจะเปนแนวทางการดูแลตัวเอง

Co

โรคหอบหืดเปนโรคของหลอดลมที่มีการอักเสบเรื้อรัง [Chronic inflammatory] เปนผลใหมี cell ตางๆ เชน mast cell,eosinophils,T-lymphocyte,macrophage,neutrophil มาสะสมที่เยือ่ บุผนัง หลอดลม ทําใหเยื่อบุผนังหลอดลมมีปฏิกิริยาตอบสนองตอสารภูมิแพ และสิ่งแวดลอมมากกวา คนปกติ[bronchial hyper-reactivity] ผลจากการอักเสบจึงทําใหเยื่อบุผนังหลอดลมมีการหนาตัว กลามเนื้อหลอดลมมีการหดเกร็งตัว ทําใหผูปวยมีอาการไอ แนนหนาอก หายใจมีเสียงหวีด และ หอบเหนื่อย อาการหอบเหนือ่ ยจะเกิดขึน้ ทันทีที่ไดรับสารภูมิแพ

ขณะที่ทานเปนหอบหืด หลอดลมของทานจะมีการเปลี่ยนแปลงดังนี้ เมื่อทานหายใจเอาสารภูมิแพเขาไปในปอดจะทําใหเกิดการเปลี่ยนแปลงในปอดดังนี้ 1. Acute bronchoconstriction มีการหดเกร็งของกลามเนื้อหลอดลม[Airway muscle] หลังจาก ไดรับสารภูมิแพทําใหลมผานหลอดลมลําบาก


3

2. Air way edemaเนื่องจากมีการหลั่งของน้ําทําใหผนังหลอดลมบวมผูปวยจะหอบเพิ่มขึน้ 3. Chronic mucous plug formation มีเสมหะอุดหลอดลมทําใหลมผานหลอดลมลําบาก 4. Air way remodeling มีการหนาตัวของผนังหลอดลมทําใหหลอดลมตีบเรื้อรัง

   

de nti al

จากกลไกดังกลาวทําใหหลอดลมมีการหดเกร็ง ผูปวยจึงเกิดอาการดังตอไปนี้ หายใจตื้น หรือหายใจสั้น แนนหนาอก ไอ หายใจเสียงดัง

โรคหอบหืดจะมีอาการไมแนนอนอาการของผูปวยจะผันแปรไดหลายรูปแบบ    

อาการหอบอาจจะเบาจนกระทั่งหอบหนัก อาการแตละคนจะไมเหมือนกัน อาการอาจจะกําเริบเปนครั้งๆ หรืออาการอาจจะหายไปเปนเวลานาน อาการหอบแตละครั้งจะไมเทากัน

การวินจิ ฉัย

  

ไมมีอาการหอบหืด เชน ไอ หายใจเสียงดังหวีด แนนหนาอก ไมตองตื่นกลางคืนเพราะอาการหอบหืด ไมตองเขาหองฉุกเฉิน หรือนอนโรงพยาบาลเพราะโรคหอบหืด สามารถคุมอาการใหสงบลงไดและหอบหืดเรื้อรังนอยทีส่ ุด ปองกันไมใหเกิดอาการกําเริบของโรค ยกระดับสมรรถภาพการทํางานของปอดใหดีทัดเทียมกับคนปกติ สามารถดํารงชีวิตอยูไดเหมือนคนปกติไมตองหยุดเรียนหรือหยุดงาน หลีกเลี่ยงผลแทรกซอนจากยารักษาโรคหืด ลดอุบัติการณการเสียชีวิตจากโรคหอบหืด ใชยา beta2-agonistเพื่อระงับอาการหอบใหนอยที่สุด ไมมีภาวะฉุกเฉินของอาการหอบหืด สามารถออกกําลังกายไดเหมือนคนปกติ

Co

nfi

จุดประสงคของการรักษาหอบหืด

       


4

หลังการรักษาไมควรมีอาการหอบหืดอยาเขาใจผิดวาหากมีอาการหอบพอพนยาแลวหายหอบคือ อาการดีขึ้น การรักษาที่ดีตองไมหอบ

2. โรคปอดบวม Pneumonia

de nti al

การรักษาใหไดผลดีตองประกอบดวยตองประกอบดวยแผนการรักษาดังนี้ ทานผูอานที่เปนหอบ หืดติดตามทีละหนา และพยายามทําความเขาใจ จะทําใหนําไปปฏิบัติได

โรคปอดบวมคืออะไร โรคปอดบวมหมายถึงภาวะปอดซึ่งเกิดการอักเสบ ซึ่งอาจเปนเชื้อแบคทีเรีย เชื้อไวรัส ซึ่งในสภาวะที่ผิดปกติอาจจะเกิดจาก เชื้อรา และ พยาธิ เมื่อเปนปอดบวม จะมีหนอง และสารน้ําอยางอื่นในถุงลม ทําใหรางกายไมสามารถรับ oxygen ทําใหรางกายขาด oxygen และ อาจถึงแกชีวติ ได สาเหตุของปอดบวม มีสาเหตุมากมายแตแบงสาเหตุไดดังนี้

   

Bacteria Viruses Mycoplasma เชื้อชนิดอื่น เชน เชื้อรา สารเคมี

nfi

Co

เชื้อที่เปนสาเหตุมักจะอยูใ นน้ําลายและเสมหะของผูปวยและสามารถแพรกระจายออกมาเวลาไอ จาม นอกจากนี้ยังเกิดจากการดมสารเคมี เชน แอมโมเนีย ไนโตรเจน ไดออกไซด หรือการสําลัก น้ําลายเศษอาหารและน้ํายอย เหตุชักนําสําคัญที่ทําใหเกิดปอดบวม ปกติเชื้อโรคอยูใ นคอ เมื่อ รางกายมีภาวะที่ภูมิคุมกันออนแอก็จะเกิดโรค ภาวะตางๆดังกลาวไดแก 1. รางกายมีภูมติ า นทานตอการอักเสบติดเชื้อลดลง เชนอายุมาก ขาดอาหาร เบาหวาน ไดรับ ยากดภูมิคุมกัน 2. การอักเสบติดเชื้อไวรัสของระบบการหายใจ 3. การอุดกั้น และการอักเสบเรือ้ รังในหลอดลม 4. การสําลัก น้ําลาย เศษอาหาร หรือสิ่งติดเชื้อในปอด


5

การติดตอ ติดตอโดยการไดรับเชื้อจากการไอ หรือจามของผูปวย บางรายอาจไดจากการกินน้ําแกว เดียวกันหรือใชผาเช็ดหนารวมกัน หลังจากไดรับเชื้ออาจจะเกิดอาการใน 1-3 วัน อาการของโรค ปอดบวม

   

ผูปวยบางรายอาจจะมีอาการน้ํามูกไหล จาม คัดจมูกนํามากอน บางรายอาจจะเริ่มดวยไขสูง หนาวสั่น หายใจหอบเหนื่อย อาจจะมีอาการเจ็บหนาอกตําแหนงทีเ่ จ็บมักตรงกับบริเวณที่อักเสบ อาการไอ ในระยะแรกมีลักษณะไอแหงๆ แตระยะตอมาจะมีจํานวนเสมหะเพิ่มมากขึ้น เสมหะเหนียว

de nti al

การวินิจฉัย หากมีประวัติไขสูง หนาวสั่น ไอมีเสมหะสีเหลือง หรือสีเขียว หายใจหอบ และแพทย สงสัยวาจะเปนปอดบวมแพทยตรวจรางกายและสงตรวจทางหองปฏิบัติการดังนี้    

เจาะเลือดตรวจ CBC พบวาเม็ดเลือดขาวเพิ่มขึ้น ตรวจเสมหะโดยการยอมสี และเพาะเชื้อ เพื่อหาสาเหตุของปอดบวม นําเลือดไปเพาะเชื้อหาสาเหตุ ซึ่งอาจจะตองใชเวลา 3-4 วันกวาจะทราบผล X-ray ปอด

Co

nfi

การรักษา ในเด็กสวนใหญเกิดจากเชื้อไวรัสอาจจะไมจาํ เปนตองนอนโรงพยาบาล ตองกระตุนให เด็กดื่มน้ํามากๆ วัดไขวนั ละ 2 ครั้ง รับปร���ทานยาตามแพทยสั่งโดยเครงคัด หามซื้อยาแกไอ รับประทานเอง ใหคอยตรวจดูสีริมฝปาก และเล็บวายังคงสีชมพูอยูหรือไม หากมีสีคล้ําควรรีบพบ แพทย หากเปนเชื้อแบคทีเรีย หรืออาการเปนมาก เชน ไขสูงมาก หอบมาก ไอมาก แพทยจะใหนอน โรงพยาบาล และตรวจเลือดดังกลาวขางตน และใหการรักษา คือ   

ให oxygen ใหยาปฏิชวี นะ ใหน้ําเกลือ

โรคแทรกซอนที่สําคัญ

1. น้ําในชองเยื่อหุมปอด (pleural effusion) เกิดจากการอักเสบของเนื้อปอดลามออกมาถึงเยื่อ หุมปอด จํานวนน้ํามีไดตงั้ แตเล็กนอยจนถึงขนาดมาก ถามีไมมากก็อาจหายเองได ในรายที่ มีจํานวนมากจนทําใหเกิดอาการหอบจะตองทําการรักษาโดยการเจาะดูดเอาน้ําออก


6

การปองกัน 

 

de nti al

2. หนองในชองเยื่อหุมปอด (empyema )ภาพถายรังสีเหมือนกับน้ําในชองหุมปอดแตจะมีไข สูงและหอบเหนื่อย 3. ปอดแตกและมีลมในชองปอด (pneumothorax )มักเกิดจากการติดเชื้อที่รุนแรง ผูปวยจะ แนนหนาอกและหายใจหอบเหนื่อย 4. เยื่อหุมหัวใจอักเสบ( pericarditis ) เยื่อหุมสมองอักเสบ( meningitis )ปจจุบันพบนอย 5. หัวใจวาย มักพบในรายที่มโี รคหัวใจอยูกอ น

ใชวัคซีนสามารถปองกันปอดบวมไดบางเชื้อ เชน H.influenza, Pertussisไอกรน,ปอดบวม Pneumococcal ใหหลีกเลี่ยงจากคนที่เปนปอดบวม หากมีสมาชิกในครอบครัวเปนหอบหืดใหแยกถวย และชาม สมาชิกในครอบครัวใหลาง มือบอยๆ

3. โรควัณโรค

nfi

วัณโรคเปนทีพ่ บบอยในประเทศไทยและเปนสาเหตุการตายที่สําคัญของประเทศไทยและทัว่ โลก และกอใหเกิดการสูญเสียทางเศรษฐกิจตอประเทศและครอบครัวของผูปวย ผูเขียนคิดวาทาน ผูอานควรจะมีควรรูเรื่องโรควัณโรคไวบางเนื่องจาก - วัณโรคติดตอไดงายโดยทางหายใจทานอาจจะรับเชื้อโดยที่ไมรูตวั หากใกลชิดกับผูปวย

Co

- คนที่ไดรับเชือ้ สวนใหญไมมีอาการ

- อัตราการเกิดเชื้อวัณโรคดื้อยามีจํานวนมากขึ้น หากคนที่ไดรับเชื้อวัณโรคดื้อยาจะทําให รักษายาก - อัตราผูปวยโรคเอดสมีสูงขึ้น ทําใหมีผูปว ยวัณโรคเพิ่มขึน้

- ผูปวยจํานวนหนึ่งแพยาวัณโรคทําใหเกิดตับอักเสบ


7

จากเหตุผลดังกลาวทานผูอานควรมีความรูเ รื่องวัณโรคเพือ่ ปองกันตัวเองและดูแลผูปวย หลายทานเขาใจผิดวาโรควัณโรคเปนโรคของปอด แตความจริงเชื้อวัณโรคสามารถทําใหเกิดโรค

Co

nfi

de nti al

ที่สวนอื่นของรางกาย เชนกระดูก ขอ ไต และเยื่อหุมสมอง


nti

de

nfi

Co

al

8


Healthy