Page 70

68

Ölçmek ya da ölçmemek... Aydınlatma laboratuvarı yatırımları ve güncel durum Metin: Emre Güneş

Yıllardır esasında çok akut bir problem olan Türkiye’de laboratuvar yatırımı eksikliği son 2 senede yapılan yatırımlarla belirgin bir iyileşme gösterdi. Kısa sürelerde gelen yatırım haberleri o kadar ümit verici bir noktaya geldi ki konuyu araştırmak ve laboratuvarları tek tek gezerek güncel durumu ortaya koymak bir zorunluluk haline geldi. Bir aydınlatma armatürünün en temel işlevi belli bir seviyede ışık sağlamak. Belli bir seviyeden kasıt ise üreticinin (normal şartlarda) ölçüm yaptırarak sunduğu verilere göre belirlenmiş bir ışık eğrisi oluşturması. Bu ışık eğrisi bize armatürden çıkan ışığın hangi yönlerde ve hangi şiddette ışık yaydığını gösteriyor olmalı. Bu ölçümü yapmak için ise bir fotometri laboratuvarına ve gerekli teknik bilgiye sahip olmanız gerekiyor. Buraya kadar ne kadar normal bir süreçten bahsediyoruz değil mi? Maalesef değil. 3 sene öncesine kadar Türkiye’de kurulu laboratuvar sayısı 1 idi. Ve bu laboratuvarla çalışan üretici sayısı da maalesef çok değildi. Yurt dışında laboratuvarlarla çalışanlar da olduğunu biliyoruz ancak bu bilgiler şu gerçeği değiştirmiyor. Türkiye’de üretilen armatürlerin yüksek bir oranı hiç bir zaman bir ölçüme girmedi ve benzer armatürlerden alınan (bazen kopyalanan armatürlerden) verilere göre son kullanıcıya teslim edildi. Ve maalesef bu durum hala da devam ediyor. Laboratuvarların açıldığı haberleri geldikçe ilk tepkim tabii ki çok pozitif olduğu yönündeydi. Hala da öyle ancak özellikle üretici tarafında yapılan yatırımların yapısı ile ilgili soru işaretlerim vardı. Bağımsız laboratuvarlardan bahsetmiyorum ancak bu kadar üreticinin ayrı ayrı aynı yatırım yapmak yerine ortak bir yapı altında çözüm yaratmaları daha mantıklı geliyordu. Özellikle AGİD çatısı altında böyle bir birleşmenin olmamasına anlam veremediğim kadar, genelde Türkiye’nin, özelde sektörümüzün bir araya gelememe problemine bağlamıştım. Şimdi ziyaretlerin sonrasında biraz daha

farklı bir noktadayım ancak sonuca gelmeden öncelikle ziyaret ettiğim laboratuvarların biraz durumlarını görelim, sonrasında bu sürecin ne gibi sonuçları olacağı ile ilgili düşüncelerimi paylaşacağım.

www.arlight.net

Öncelikle laboratuvarlar alfabetik olarak sıralandı. Bu makalede amaç hiç bir şekilde, kim kimden daha iyi gibi bir sıralama yapmak değil, var olan durumu ortaya koymak. Varlığından haberdar olup ziyaret edemediğim tek laboratuvar Köhler firmasına ait. Maalesef yetkililer ile defalarca konuşmama ve durumu aktarmama rağmen yoğun oldukları gerekçesi ile görüşmeyi gerçekleştiremedik. Bu anlamda makale kendileri ile ilgili bilgiler olmadan yazıldı. Tabii bu durum dışında bilgim dahilinde olmayan bir laboratuvar da olabilir. Bazı kavramları da detaya geçmeden açıklamakta fayda var. - Makalede Fotometri ve Radyometri laboratuvarları incelendi. Yani aydınlatma armatürü ve lambaların ışıksal dağılımı ve optik geriverimi gibi ölçümlerin yapıldığı laboratuvar tipi. Bu tip laboratuvarlarda iki temel ölçüm aleti bulunuyor. Lambaların, yani ışık kaynağının ölçümlerinin yapıldığı “Ulbricht Küresi”. Ve lamba dahil olarak aydınlatma armatürüne ait ışık dağılımının çıkarıldığı “gonyofotometre”. Gonyofotometre’ler ile ilgili çeşitli marka ve tipler mevcut. Karşılaştığım 4 marka oldu. Alman markası LMT, Çin markaları Sensing, Everfine ve Amerikan markası Radiant Imaging. 2 tip gonyofotometre ile karşılaştım. Armatürün sabit olup ölçüm yapan sensörün armatürün etrafında

döndüğü gonyofotometre tipi Type-C ve armatürün de kendi etrafında dikey olarak döndürülerek ölçümün yapıldığı Type-B. Armatürün kendi etrafındaki hareketinden dolayı çok hafif de olsa ölçümün etkilenme ihtimalinden bahsediliyor. Ancak tolerans payı içerisinde kaldığı için hiç bir şekilde sonuçları etkilemiyor. - EN-13032-1 / -2 standardı: C.I.E (Uluslararası Aydınlatma Komisyonu) tarafından yayınlanan ve lamba ve armatürlerin ölçüm yöntemlerini açıklayan bir standart. - Akredite laboratuvar: Akreditasyon hizmeti Türkiye’de Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK) tarafından veriliyor. Kendi web sitelerindeki ifade ile “Akreditasyon uygunluk değerlendirme kuruluşlarınca

gerçekleştirilen çalışmaların ve dolayısıyla bu çalışmalar sonucunda düzenledikleri uygunluk teyit belgelerinin (deney ve muayene raporları, kalibrasyon sertifikaları, yönetim sistemi belgeleri, ürün belgeleri, personel belgeleri vb) güvenilirliğini ve geçerliliğini desteklemek amacıyla oluşturulmuş bir kalite altyapısıdır.” Bizim örneğimizde ise laboratuvarın ölçüm koşullarının uygunluğunun bağımsız bir kuruluş tarafından kontrol edilmesi ve kalitenin dönem dönem sürpriz ziyaret vb yöntemler ile kontrol altında tutulması şeklinde tanımlanabilir. - Lamba kütüphanesi: Lambalar ile ilgili ölçümler ancak stabil hale geldikten, yani belli bir süre


Millions discover their favorite reads on issuu every month.

Give your content the digital home it deserves. Get it to any device in seconds.