Page 1

Digonolrwydd chwarae yng Nghymru


‘Mae angen i ni sicrhau bod pob plentyn yn cael ystod eang o gyfleoedd heriol a diddorol i chwarae … Rwy’n falch iawn bod Cymru’n arwain y ffordd ym maes chwarae plant … Mae’n wirioneddol bwysig ein bod ni’n parhau i arwain y ffordd i sicrhau bod plant yng Nghymru yn cael cyfleoedd chwarae da.’ Lesley Griffiths AC, Gweinidog Cymunedau a Threchu Tlodi Amser, lle a chaniatâd i chwarae

Mae Llywodraeth Cymru am greu amgylchedd yng Nghymru ble y caiff plant gyfleoedd gwych i chwarae ac i fwynhau eu hamser hamdden. Mae’n credu hefyd y gallai cyfleoedd chwarae o safon uchel ar gyfer pob plentyn, gyfrannu at leddfu effeithiau negyddol tlodi ar fywydau plant a helpu i gynyddu eu gwytnwch. Mae Llywodraeth Cymru am i Gymru fod yn wlad lle mae plant yn cael eu gweld yn gynyddol yn yr awyr agored yn mwynhau manteision chwarae; gwlad chwaraegyfeillgar sy’n rhoi amser, lle a chaniatâd i bob plentyn chwarae. Mae Llywodraeth Cymru’n cydnabod, er mwyn cyflawni’r nod o greu Cymru sy’n chwarae-gyfeillgar ac er mwyn darparu cyfleoedd chwarae gwych ar gyfer ein plant, ei bod yn angenrheidiol i awdurdodau lleol, eu partneriaid a rhanddeiliad eraill weithio tuag at y diben hwn hefyd. Er mwyn helpu i sicrhau’r newid hwn, pasiodd Cynulliad Cenedlaethol Cymru Fesur Plant a Theuluoedd (Cymru) 2010 sy’n nodi ymrwymiad i fynd i’r afael â thlodi plant. Yn allweddol iawn, mae’r Mesur hwn yn cwmpasu chwarae a chyfranogaeth.

Mae Mesur yn ddarn o gyfraith gaiff ei ffurfio gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru. Mae ganddo rym tebyg i Ddeddf Seneddol.

Dyletswydd Digonolrwydd Chwarae Mae adran o’r Mesur yn gosod dyletswydd gyfreithiol ar bob awdurdod lleol yng Nghymru i asesu a sicrhau cyfleoedd chwarae digonol ar gyfer plant yn eu hardal.

Daw’r ‘Dyletswydd Digonolrwydd Chwarae’, fel y’i hadnabyddir bellach, fel rhan o agenda Llywodraeth Cymru yn erbyn tlodi, sy’n cydnabod y gall plant ddioddef o dlodi profiad, cyfle ac uchelgais, ac y gall y math yma o dlodi effeithio ar blant o bob cefndir cymdeithasol, diwylliannol ac economaidd ar draws Cymru. Cymru yw’r wlad gyntaf yn y byd i basio deddf ar gyfer chwarae plant, felly nid oes unrhyw fodelau na chanllawiau’n bodoli eisoes ar gyfer y gwaith yma. Mae gan y Ddyletswydd y potensial i sicrhau newidiadau real ac ystyrlon sy’n cefnogi hawl plant i chwarae, yn ogystal â darparu llu o brofiadau a chyfleoedd ar eu cyfer. Cyflwynwyd y Ddyletswydd Digonolrwydd Chwarae mewn dau ran. Cychwynnwyd y rhan cyntaf, sy’n mynnu y dylai awdurdodau lleol asesu digonolrwydd y cyfleoedd chwarae ar gyfer plant yn eu hardaloedd, ym mis Tachwedd 2012.

Mae Llywodraeth Cymru yn diffinio ‘chwarae’ fel ‘unrhyw weithgaredd hamdden’ ac mae ‘digonolrwydd’, mewn perthynas â chyfleoedd chwarae, yn ymwneud â ‘nifer ac ansawdd y cyfleoedd i blant chwarae’.


Cychwynnwyd yr ail ran, sy’n mynnu bod awdurdodau lleol yn sicrhau cyfleoedd chwarae digonol ar gyfer plant yn eu hardaloedd, cyn belled ag sy’n rhesymol ac ymarferol, ym mis Gorffennaf 2014. Mae’r Ddyletswydd yn mynnu hefyd bod awdurdodau lleol yn cyhoeddi a chadw gwybodaeth wedi ei ddiweddaru am gyfleodd chwarae ar gyfer plant yn eu hardaloedd.

Cyfarwyddyd Statudol

Er mwyn cefnogi cyflwyniad y Ddyletswydd hon, mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi Cymru: Gwlad sy’n Creu Cyfle i Chwarae - Canllawiau Statudol sy’n amlinellu’r hyn y dylai awdurdodau lleol ei wneud i gydymffurfio â’r ddyletswydd.

Asesiadau Digonolrwydd Chwarae

Fel rhan o’r Ddyletswydd, mae gofyn i bob awdurdod lleol gynnal Asesiad Digonolrwydd Chwarae a datblygu Cynllun Gweithredu sy’n disgrifio’r hyn y maent yn ei wneud, a hynny bob tair blynedd. Nid yw darparu ar gyfer chwarae plant yn ymwneud yn unig â meysydd chwarae ac ardaloedd chwarae; mae’r Asesiadau Digonolrwydd Chwarae yn cynnwys:

• Proffiliau demograffig o’r ardal • Asesiad o: • fannau agored a mannau chwarae posibl • darpariaeth chwarae penodedig • darpariaeth hamdden • Ffactorau eraill sy’n hybu cyfleoedd chwarae, yn cynnwys cynllunio, traffig, trafnidiaeth, gwybodaeth a chyhoeddusrwydd, yn ogystal â datblygu’r gweithlu. Bydd Asesiad Digonolrwydd Chwarae, o’i gyflawni’n dda, yn darparu’r dystiolaeth sy’n angenrheidiol i ddynodi bylchau mewn darpariaeth ac yn cynorthwyo gyda datblygiad Cynlluniau Gweithredu i fynd i’r afael â’r bylchau hyn. Er mwyn cynorthwyo awdurdodau lleol i gynnal Asesiadau Digonolrwydd Chwarae, crëwyd Pecyn Cymorth Asesu Digonolrwydd Cyfleoedd Chwarae gan Lywodraeth Cymru a Chwarae Cymru, mewn cydweithrediad â darparwyr chwarae ar draws Cymru. Mae’r pecyn cymorth yn cynnig cymorth i awdurdodau lleol i gyflawni eu dyletswyddau. Mae hefyd yn egluro pwrpas y Ddyletswydd a’r gwahanol faterion y dylid eu hystyried wrth asesu digonolrwydd chwarae.


Mae’r materion yn cynnwys: • Poblogaeth • Darparu ar gyfer anghenion amrywiol • Gofod sydd ar gael i blant chwarae • Mannau agored • Mannau chwarae awyr agored penodedig heb eu staffio • Meysydd chwarae • Darpariaeth â goruchwyliaeth • Darpariaeth gwaith chwarae • Gweithgareddau hamdden strwythuredig • Codi tâl am ddarpariaeth chwarae • Mynediad i le/darpariaeth • Gwybodaeth; cyhoeddusrwydd; digwyddiadau • Sicrhau a datblygu’r gweithlu chwarae

Ar 1 Mawrth 2013 cyflwynodd pob un o’r 22 awdurdod lleol yng Nghymru eu Hasesiadau Digonolrwydd Chwarae a’u Cynlluniau Gweithredu cyntaf i Lywodraeth Cymru. Bydd awdurdodau lleol yn cyflwyno eu Hasesiadau a’u Cynlluniau Gweithredu nesaf ar 31 Mawrth 2016. Mae gofyn hefyd i awdurdodau lleol gyhoeddi crynodeb o’u Hasesiadau Digonolrwydd Chwarae, ac mae rhaid i’r rhain gynnwys canlyniadau’r Asesiadau ac amlinellu’r camau gweithredu y maent yn bwriadu eu cymryd er mwyn cyflawni cyfleoedd chwarae digonol. Tra bo rhai awdurdodau lleol yn y broses o osod eu crynodeb o’r Asesiad ar-lein mae eraill ar gael i’w lawrlwytho. Ceir dolenni i’r Asesiadau, yn ogystal â manylion cyswllt ar gyfer Swyddogion Chwarae’r awdurdodau lleol, ar: www.chwaraecymru.org.uk/cym/ gwasanaethauchwarae

• Cyfranogaeth ac ymgysylltu â’r gymuned • Chwarae ym mhob agenda polisi a gweithredu perthnasol.

Mwy o wybodaeth am ddigonolrwydd chwarae:

www.chwaraecymru.org.uk/ cym/digonolrwydd

New Model Army Photography


Hydref 2015 © Chwarae Cymru

www.chwaraecymru.org.uk Chwarae Cymru yw’r mudiad cenedlaethol dros chwarae plant, elusen annibynnol a gefnogir gan Lywodraeth Cymru i ddiogelu hawl plant i chwarae ac i gynnig cyngor ac arweiniad ar faterion sy’n ymwneud â chwarae.

Elusen cofrestredig, rhif 1068926 Cwmni cyfyngedig drwy warant, rhif 3507258 Cofrestrwyd yng Nghymru

Profile for Play Wales

Digonolrwydd chwarae yng Nghymru  

Mae’r daflen wybodaeth hon yn cynnig trosolwg cryno o’r Dyletswydd Digonolrwydd Chwarae a’r broses asesu mae’n rhaid i awdurdodau lleol ei y...

Digonolrwydd chwarae yng Nghymru  

Mae’r daflen wybodaeth hon yn cynnig trosolwg cryno o’r Dyletswydd Digonolrwydd Chwarae a’r broses asesu mae’n rhaid i awdurdodau lleol ei y...

Profile for playwales