Issuu on Google+

ถอดบทเรียน โครงการขยายผลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง “ระดับพออยู่ พอกิน” บ้านศาลาแดงเหนือ หมู่ที่ 2 ตาบลเชียงรากน้อย อาเภอ สามโคก จังหวัดปทุมธานี

โดย สานักงานพัฒนาชุมชนอาเภอสามโคก โทร 0-2593-1969

ถอดบทเรียนโครงการขยายผลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ระดับ “พออยู่ พอกิน” หมู่ที่ 2 ต.เชียงรากน้อย อ.สามโคก จังหวัดปทุมธานี


คานา เอกสาร “การถอดบทเรียน ตามโครงการขยายผลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ระดับ พออยู่ พอกิน” ของบ้านศาลาแดงเหนือ หมู่ที่ 2 ตาบลเชียงรากน้อย อาเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี ” จัด ทาขึ้ นเพื่อ เป็น การสรุป ผลการจั ดกิจ กรรมตามโครงการตั้ งแต่ ต้ น จนจบ เพื่อ รวบรวมสรุป ผลการ ดาเนินการตามโครงการในแต่ ละเวทีการจัดกิจกรรม ซึ่งในการดาเนินการนั้น ได้มีการดาเนินการตาม กระบวนการขั้นตอน ตาม “แนวทางการดาเนินการกิจกรรมตามยุทธศาสตร์ กรมการพัฒนาชุมชน ประจาปี 2555” สานักงานพัฒนาชุมชนอาเภอสามโคก หวังเป็นอย่างยิ่งว่าเอกสาร ฉบับนี้จะเป็นประโยชน์ ต่อการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่พัฒนาชุมชนทุกคน ซึ่งได้ปฏิบัติงานเป็นไปตามขั้นตอนกระบวนงาน แล้ว มาสรุปผลการดาเนินงาน ทบทวนกิจกรรม และสิ่งที่หมู่บ้านชุมชนได้รับ เพื่อเป็นการเตรียมความพร้อมใน การสร้างความเข้มแข็งของหมู่บ้าน ชุมชนต่อไป

สานักงานพัฒนาชุมชนอาเภอสามโคก สิงหาคม 2555

ถอดบทเรียนโครงการขยายผลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ระดับ “พออยู่ พอกิน” หมู่ที่ 2 ต.เชียงรากน้อย อ.สามโคก จังหวัดปทุมธานี


บ้านศาลาแดงเหนือ หมูท่ ี่ 2 ตาบลเชียงรากน้อย อาเภอ สามโคก จังหวัดปทุมธานี ข้อมูลทั่วไปของหมูบ่ ้าน หมู่บ้านศาลาแดงเหนือเป็นหมู่บ้านของคนไทย เชื้อสายมอญ ตั้งอยู่หมู่ที่ ๒ ตาบลเชียงรากน้อย อาเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี บรรพชนของชาวบ้านศาลาแดงเหนือส่วนใหญ่อพยพมาจากเมือง เมาะตะมะ (หรือ เมาะลาเลิง) เนื่องจากพ่ายแพ้สงครามพม่า จึงพากันอพยพครอบครัวเข้ามาพึ่งพระ บรมโพธิสมภารใน พระบาทสมเด็จ พระพุทธเลิศหล้านภาลัย ซึ่งเป็นการอพยพครั้งที่ ๘ ของชาวมอญเข้าสู่ประเทศไทย ผู้นามอญหลายคนได้รับการ แต่งตั้งให้เป็นขุนนางดูแลปกครองมอญด้วยกัน ภายใต้ความคุ้มครองของราช สานักไทย ปัจจุบันชุมชนบ้านศาลาแดงเหนือ เป็นชุมชนขนาดเล็ก มีเนื้อที่ ๑,๓๔๐ ไร่ เป็นที่อยู่อาศัย ๒๐๐ ไร่ พื้นที่การเกษตร ๑,๐๘๕ ไร่ ที่สาธารณะ ๔๕ ไร่ การประกอบอาชีพดั้งเดิมคือการเดินเรือค้าขายสินค้าเช่น โอ่ง อ่าง หม้อ กระถาง เครื่องปั้นดินเผา ถ้วยชาม ไตปลา ปูเค็ม ปัจจุบันยังคงอาชีพเดิมบ้าง แต่ส่วนใหญ่ชาวบ้านมีรายได้จากบุตรหลาน ซึ่ง ประกอบอาชีพรับจ้างในโรงงาน อุตสาหกรรม ฯลฯ ส่วนพื้นที่นา จะให้ชุมชนหมู่บ้านอื่นเช่า

อาณาเขตพืน้ ทีห่ มูบ่ ้าน ทิศเหนือ ติดต่อกับ คลองโคกตาเขียว หมู่ที่ ๕ ตาบลเชียงรากน้อย อาเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี ทิศใต้ ติดต่อกับ หมู่ที่ ๑ ตาบลบ้านงิ้ว อาเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี ทิศตะวันออก ติดต่อกับ ถนนทางหลวงหมายเลข ๓๓๐๙ จังหวัดปทุมธานี ทิศตะวันตก ติดต่อกับ แม่น้าเจ้าพระยา ปัจจุบันชุมชนบ้านศาลาแดงเหนือ เป็นชุมชนขนาดเล็ก มีเนื้อที่ ๑,๓๔๐ ไร่ เป็นที่อยู่อาศัย ๒๐๐ ไร่ พื้นที่ การเกษตร ๑,๐๘๕ ไร่ ที่ สาธารณะ ๔๕ ไร่

ลักษณะภูมปิ ระเทศพอสังเขป บ้านศาลาแดงเหนือ หมู่ที่ ๒ ตาบลเชียงรากน้อย ตั้งอยู่บริเวณพื้นที่เรียบฝั่งแม่น้าเจ้าพระยา และมีคลองไหล ผ่าน พื้นที่ทั้งหมดเป็นที่ราบลุ่ม มี ๓ ฤดู ( ร้อน ฝน หนาว ) พื้นที่มีความอุดมสมบูรณ์เหมาะสมแก่การเพาะปลูก ประชากรส่วนใหญ่ประกอบอาชีพทาการเกษตรแบบผสมผสาน ระหว่างการทาสวนผลไม้ กาทาสวนผัก การเลี้ยงปลาใน ร่องสวน และรับจ้างทั่วๆ ไป ๓

ถอดบทเรียนโครงการขยายผลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ระดับ “พออยู่ พอกิน” หมู่ที่ 2 ต.เชียงรากน้อย อ.สามโคก จังหวัดปทุมธานี


ที่ตงั้ หมูบ่ ้าน บ้านศาลาแดงเหนือ หมู่ที่ ๒ ตั้งอยู่ในเขตองค์การบริหารส่วนตาบลเชียงรากน้อย ห่างจาก องค์การบริหารส่วนตาบล ประมาณ ๑ กิโลเมตร ห่างจากที่ว่าการอาเภอสามโคก ประมาณ ๑๕ กิโลเมตร ใช้เวลา ๓๐ นาที มีผู้ใหญ่บ้านคนแรก ชื่อ กานันเสถียร สุนทรบุระ ชื่อ นายผ่าน แสงน้า ชื่อ นายประยงค์ กองรัตน์ ชื่อ นายอดิศร แสงทนต์ ชื่อ นางนิภา แสงทนต์ ชื่อ นายอนุวัตร ใจชอบ คนปัจจุบัน

จานวนประชากร จำนวนครัวเรือน 81 ครัวเรือน จำนวนประชำกร 294 คน เฉลีย่ จำนวนคน....3 คน/ครัวเรือน อำชีพหลักของหมู่บำ้ น รับจ้ำงทัวไป ่ และรับรำชกำร ชือ่ ผูใ้ หญ่บำ้ น นำยอนุวตั ร ใจชอบ ตามข้อมูลการจัดเก็บ ( จปฐ. ๒) พ.ศ. ๒๕๕๔ ชาย 143 หญิง 151 คน รายได้เฉลี่ยของประชากร (ตามเกณฑ์ จปฐ. ปี ๒๕๕๔) จานวน ๖๒,๘๕๓.๗๔ บาท/คน/ปี ชื่อผูน้ ำคนสำคัญด้ำนต่ำงๆ (ตำมที่มี) ชือ่ - สกุล 1. นำยหมืน่ จักรกลม

สำคัญด้ำน ศำสนำ วัฒนธรรม-ไทยรำมัญ/ สวดมนต์ภำษำมอญ

2. นำยอนุวตั ร ใจชอบ 3. นำยนภดล แสงปลัง่

บ่อดักไขมัน / ผูใ้ หญ่บำ้ น/ กองทุนแม่ของแผ่นดิน โครงกำรแก้ไขปญั หำควำมยำกจน ผูช้ ว่ ยผูใ้ หญ่บำ้ น

4. นำยพยุง

ผูช้ ว่ ยผูใ้ หญ่บำ้ น

ผลละมุด

5. นำยบุญสม สืบสำย

กลุ่มออมทรัพย์เพือ่ กำรผลิต กำรทำกระปิ

7. นำงสำวปำรีณำ บุตรทิม

กลุ่มอำชีพสตรีทำหมีก่ รอบ /และหำงหงส์

8. นำยมำนพ แก้วหยก

ภูมปิ ญั ญำประวัตศิ ำสตร์ชำวบ้ำนศำลำแดง

หมำยเหตุ

ถอดบทเรียนโครงการขยายผลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ระดับ “พออยู่ พอกิน” หมู่ที่ 2 ต.เชียงรากน้อย อ.สามโคก จังหวัดปทุมธานี


วิถีชีวติ ชาวบ้ านศาลาแดงเหนือ  หมู่บ้านต้นแบบคุณธรรม ชาวบ้านในชุมชนศาลาแดงดาเนินวิถีชีวิตตามครรลองในพระพุทธศาสนา และยึดมั่น ในอัต ลักษณ์ของชาวไทยเชื้อสายมอญมาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ทั้งชาวบ้านและพระสงฆ์ต่างร่วมมือกันช่วยกันดูแลชุมชนและ รักษาสภาพแวดล้อมของหมู่บ้านให้งดงาม เป็นระเบียบ สะอาด ปราศจากมลภาวะและอบายมุข ชาวบ้านดารงตนอยู่ ในหลักศีลธรรม ยึดมั่นในการปฏิบัติดี ปฏิบัติชอบ ร่วมมือกับทางราชการในการ ต้อนรับผู้นาต่างประเทศ นักศึกษา นักวิชาการ ตลอดจนนักท่องเที่ยวที่มาเที่ยวชม  วิถีชีวิตประจาวันที่สะอาดเป็นเลิศ ด้วยเชื่อว่านิสัยรักความสะอาดเป็นศิริมงคลต่อครอบครัว ชาวบ้านจะไม่ทิ้งสิ่งปฏิกูลลงแม่น้าลาคลอง น้าเสียจะผ่านบ่อบาบัดน้าเสีย และกรองให้สะอาดก่อนไหลลงสู่แม่น้า ดังนั้นแทบทุกบ้านจะสร้างบ่อบาบัดน้าเสียใน ครัวเรือนไว้ใช้ ซึ่งเป็นบ่อบาบัดน้าเสียที่ เกิดจากแนวคิดและภูมิปัญญาในชุมชน ความน่าสนใจของหมู่บ้านศาลาแดงเหนือ นอกจากวิถีชีวิตของพระสงฆ์และชาวบ้านที่เคร่งครัดในหลักธรรม เรียบง่าย ตามที่ควรจะเป็นในแต่ละสถานภาพแล้ว วัดศาลาแดงเหนือยังเก็บรักษาสิ่งของเครื่องใช้ของพระสงฆ์ และชาวบ้านอีก จานวนมากส่วนหนึ่งได้นาออกแสดงไว้ในวัด บางส่วนยังไม่ได้สารวจและจัดทาทะเบียน เส้นทางเข้าสู่สถานที่สาคัญ สามารถเดินทางเข้าชมได้โดยรถยนต์สะดวก เพราะมีถนนเข้าถึงหมู่บ้าน ห่างจากตัวจังหวัด ปทุมธานี เพียง 14 กิโลเมตร ใช้เวลาเดินทาง 40 นาที

หรือถ้านั่งเรือข้ามฟากจากท่าวัดสุราษฎร์รังสรรค์ (วัดดอน) อาเภอสามโคก ขึ้นท่าวัดศาลาแดง ใช้เวลาเดินทาง เพียง 10 นาที

ศิลปกรรมลา้ ค่าในชุมชน

ถอดบทเรียนโครงการขยายผลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ระดับ “พออ���ู่ พอกิน” หมู่ที่ 2 ต.เชียงรากน้อย อ.สามโคก จังหวัดปทุมธานี


หินกรอง น้าโบราณ “วัดไม้แดง” - เจดีย์มอญ ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของชาวมอญที่มีความเชื่อ และนับถือศาสนาอย่างเคร่งครัด - หอพระไตรปิฎก เป็นการสร้างขึ้นเพื่อเก็บรวบรวมพระไตรปิฎกภาษามอญ สร้างขึ้นราว พ.ศ.๒๔๑๗

- พระหยกขาว เป็นพระพุทธรูปที่ทาจากหยกสีขาว ซึ่งได้อัญเชิญมาจากประเทศพม่า ตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ ๕ และ มาประดิษฐานที่วัดศาลาแดงเหนือ เมื่อปี พ.ศ.๒๔๕๒ - ธรรมมาสน์ยอดนางชี - เรือโบราณ อายุราว ๑๐๐ ปี - เครื่องกรองน้าโบราณ

อบต.เชียงรากน้อย ดูแลและพัฒนาหมู่บ้านทั้ง 5 หมู่บ้านในเขตพื้นที่ อบต.เชียงรากน้อย

ถอดบทเรียนโครงการขยายผลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ระดับ “พออยู่ พอกิน” หมู่ที่ 2 ต.เชียงรากน้อย อ.สามโคก จังหวัดปทุมธานี


ศิลปวัฒนธรรม ประเพณี ประเพณีวัฒนธรรม ชาวบ้านศาลาแดงเหนือ มีพระพุทธศาสนา เป็นที่ยึดเหนี่ยวจิตใจ ครัวเรือนทุกครัวเรือน นับถือศาสนาพุทธ และมีการอนุรักษ์สืบสานวัฒนธรรมประเพณีของชุมชน (ประเพณีวัฒนธรรมชาวมอญ) และมีวิถีชีวิต แบบแบ่งปันเอื้ออาทร  ประเพณีจุดลูกหนู

กระทาในงานฌาปนกิจศพของพระสงฆ์ชาวรามัญ  ประเพณีสงกรานต์ ในช่วงเทศกาลสงกรานต์ วันที่ 13–15 เมษายน ของทุกปี ก่อพระเจดีย์ทราย ประเพณีการส่งข้าวแช่ การแห่หางหงส์  ประเพณีตักบาตรน้าผึ้ง กระทาในช่วงขึ้น 15 ค่า เดือน 10 (วันพระกลางเดือน 10)  ประเพณีทาบุญวันสารท ตรงกับวันแรม 15 ค่า เดือน 10 (วันพระสิ้นเดือนสิบ)  ประเพณีตักบาตรพระร้อย

เริ่มในช่วงเทศกาลออกพรรษา แรม 11 ค่า เดือน 11  ประเพณีลอยกระทง ในช่วงเทศกาลเดือน 12 วันขึ้น 15 ค่าเดือน 12 (พฤศจิกายน) ของทุกปี  ประเพณีวันสาคัญทางศาสนา วันมาฆบูชา วันเพ็ญ เดือน 3 (ขึ้น 15 ค่าเดือน 3) ของทุกปี วันวิสาขบูชา วันเพ็ญ เดือน 6 (ขึ้น 15 ค่าเดือน 6) ของทุกปี วันอาสาฬหบูชา ( ขึ้น 15 ค่าเดือน )) วันเข้าพรรษา (แรม 1 ค่าเดือน )  ประเพณี ทาบุญบ้าน งานแต่ง งานบวช งานศพ (มีตลอดทั้งปี)

ประเพณีแห่หางหงส์

การส่งข้าวแช่

ถอดบทเรียนโครงการขยายผลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ระดับ “พออยู่ พอกิน” หมู่ที่ 2 ต.เชียงรากน้อย อ.สามโคก จังหวัดปทุมธานี


วิธีการ/ขั้นตอนการขับเคลื่อนกิจกรรมตามโครงการขยายผลหมูบ่ ้านเศรษฐกิจพอเพียง บ้านศาลาแดงเหนือ หมูท่ ี่ 2 ตาบลเชียงรากน้อย อาเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี โครงการขยายผลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ระดับ “พออยู่ พอกิน” ของบ้านศาลาแดงเหนือ หมู่ที่ 2 ตาบล เชียงรากน้อย อาเภอสามโคก เป็นการดาเนินการตามโครงการแผนงานยุทธศาสตร์กรมการพัฒนาชุมชน หนึ่งในผลผลิต ที่ ๒ เสริมสร้างความสุขมวลรวมชุมชนโดยพัฒนาหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง กิจกรรมหลักที่ ๓ ขยายผลหมู่บ้านเศรษฐกิจ พอเพียง “ระดับพออยู่ พอกิน” มีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมการใช้หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในการพัฒนาหมู่บ้าน ให้มีระบบบริหารจัดการชุมชน โดยมีวิธีการดาเนินการและเงื่อนไขกิจกรรม คือ 1. คัดเลือกหมู่บ้านที่มีการจัดระดับหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ตามเกณฑ์กระทรวงมหาดไทย และมีความต้องการพัฒนาให้เป็น หมู่บ้านต้นแบบ และมีความพร้อมในการบูรณาการกิจกรรมการ พัฒนาหมู่บ้านของกรมการพัฒนาชุมชุม 2. อาเภอดาเนินการพัฒนาหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง 2.1 ส่งเสริมครอบครัวพัฒนาในหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ต้นแบบ สร้างความรู้ความเข้าใจ 30 ครัวเรือน ในแนวทาง เศรษฐกิจพอเพียง และขยายผลสู่ครอบครัวอื่น ตัวแทนครอบครัวพัฒนาศึกษาดูงานประสบการณ์การ พัฒนาวิถึชีวิตเศรษฐกิจพอเพียงจากแหล่งเรียนรู้ต้นแบบ 2.2 การเรียนรู้ตนเองและกาหนดการพัฒนาคุณภาพชีวิต 2.3 กิจกรรมสาธิตการดารงชีวิตแบบพอเพียง 2.4 การสร้างระบบการบริหารจัดการชุมชน 2.5 การจัดการความรู้การดาเนินการและเตรียมเป็นหมู่บ้าน ต้นแบบ

ขยายผลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง 1 ส นั บ ส นุ น ห มู่ บ้ า น เ ศ ร ษ ฐ กิ จ พอเพี ย งต้ น แบบ เป็ น หลั ก ในการ พั ฒ น า แ ล ะ ข ย า ย ผ ล ห มู่ บ้ า น เศรษฐกิจพอเพียง 2.ประก าศร ะดั บ ความสุ ข ขอ ง หมู่บ้าน

ถอดบทเรียนโครงการขยายผลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ระดับ “พออยู่ พอกิน” หมู่ที่ 2 ต.เชียงรากน้อย อ.สามโคก จังหวัดปทุมธานี


ในทางปฏิบัติเพื่อขับเคลื่อนการดาเนินการตามโครงการขยายผลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ระดับ พออยู่ พอกิน ของบ้านศาลาแดงเหนือ หมู่ที่ 2 ตาบลเชียงรากน้อย อาเภอสามโคก ดังนี้ 1. อาเภอโดยสานักงานพัฒนาชุมชนอาเภอสามโคก สร้างความรู้ความเข้าใจในแนวทางการดาเนินงานตาม โครงการ และอบรมวิทยากรกระบวนการ ผู้นาชุมชน บ้านศาลาแดงเหนือ หมู่ที่ 2 ตาบลเชียงรากน้อย อาเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี เป็นเวลา 1 วัน ผลการดาเนินงาน เจ้าหน้าที่มีความรู้และเข้าใจแนวทางการดาเนินงานโครงการขยายผลหมู่บ้านเศรษฐกิจ พอเพียง และสามารถนาความรู้ที่ได้มาเป็นวิทยากรกระบวนการในการฝึกอบรมหมู่บ้านที่ตนเองรับผิดชอบได้ ได้มีการ วางแผนการดาเนินงานหมู่บ้านอย่างต่อเนื่องและชัดเจน 2. อาเภอฯ คัดเลือกและแจ้งแกนนาหมู่บ้านตาม โครงการขยายผลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ปี 2555 จานวน 5 คน เข้าอบรมตามโครงการสร้างแกนนาหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ ระดับจัง หวัด ในวันที่ 3-5 เมษายน 2555 โดยมี นายอนุวัตร ใจชอบ นายนภดล แสงปลั่ง และนายบุญสม สืบสาย นางสาวประชุม เรืองสว่าง และนางวาสนา ซาตะนัย ผลการดาเนินงาน แกนนาหมู่บ้าน 4 ท่าน มีความรู้และเข้าใจในบทบาทหน้าที่ของตนเอง สร้างความรู้ความ เข้าใจแก่ครัวเรือนเป้าหมายในหมู่บ้านได้อย่างชัดเจน แกนนาได้ร่วมเป็นวิทยากรกระบวนการในการคัดเลือกครัวเรือน ต้นแบบ เข้าร่วมโครงการฯ 3. อาเภอฯ ประชุมชี้แจงผู้แทนครัวเรือนในหมู่บ้านเพื่อเตรียมความพร้อมในการดาเนินงานหมู่บ้านเศรษฐกิจ พอเพียงต้นแบบ ปี 2555 ในวันที่ 3 พฤษภาคม 2555 และคัดเลือกครัวเรือนเป้าหมาย 30 ครัวเรือน ผลการดาเนินงาน มีครัวเรือนสมัครเข้าร่วมโครงการ ทั้งหมด 30 ครัวเรือน ด้วยความสมัครใจ กิจกรรมส่งเสริมครอบครัวพัฒนาในหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง 4. ประชุมเชิงปฏิบัติการ/สัมมนากลุ่มเป้าหมายในการเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียง จานวน 30 ครัวเรือน ในวันที่ 4 พฤษภาคม 2555 ณ วัดศาลาแดงเหนือ หมู่ที่ 2 ต. เชียงรากน้อย อาเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี

ผลการดาเนินงาน ทีมวิทยากรได้ชี้แจงวัตถุประสงค์โครงการ ให้ความรู้ความเข้าใจหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพีย ง กลไกลในการขับเคลื่อนปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง 23 ตัวชี้วัด และ 6x2 และประเมินหมู่บ้านตามเกณฑ์ชี้วัด 23 ตัว ร่วมกัน ผลการประเมินหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงเบื้องต้น ปรากฏหมู่บ้านไม่ผ่านเกณฑ์ตัวชี้วัดที่ 15 เรื่องมีการค้นหา และใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นในการสร้างมูล ค่า ซึ่ง ตัวแทนครัวเรือน ทั้ง 30 ครัวเรือนได้วางแผนในการยกระดับเกณฑ์ ตัวชี้วัดข้อนี้ โดยให้ตัวแทนครัวเรือนเวทีประชาคมสืบค้นภูมิปัญญาท้องถิ่นและคัดเลือกภูมิปัญญาขึ้นมา 1 เรื่อง (บ่อดัก ไขมัน) และได้มีการจดบันทึกและรวบรวมภูมิปัญญาไว้เป็นลายลักษณ์อักษรแล้ว

ถอดบทเรียนโครงการขยายผลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ระดับ “พออยู่ พอกิน” หมู่ที่ 2 ต.เชียงรากน้อย อ.สามโคก จังหวัดปทุมธานี


และตัวชี้วัดที่ 22 มีการใช้พลังงานทดแทนที่สอดคล้องกับสภาพแวดล้อมของชุมชน ชุมชนยังไม่มีการผลิตและใช้พลังงาน ทดแทน ร้อยละ 25 ของครัวเรือน ซึ่งตัวแทนครัวเรือน ทั้ง 30 ครัวเรือนได้วางแผนในการยกระดับเกณฑ์ตัวชี้วัดข้อนี้ วางแผนคิดที่จะใช้พลังงานแสงอาทิตย์ในการนาน้าเจ้าพระยา มาฆ่าเชื้อโดยใช้ถังพักน้า และนามาใช้ดื่มกินยามขาดแคลน 5. ศึกษาดูงานประสบการณ์พัฒนาชีวิตเศรษฐกิจพอเพียงฯ ณ หมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงบ้านคลองหัวช้าง อาเภอวิห ารแดง และตลาดน้าบ้านต้นตาล อ าเภอเสาไห้ จัง หวัด สระบุรี เป็น หมู่บ้ านเศรษฐกิจพอเพี ย งต้ นแบบ “มั่งมี ศรีสุข” พร้อมทั้งศึกษาดูงานสถาบันการจัดการเงินทุนชุมชนบ้านป่ายาง หมู่ที่ 3 ตาบลบ้านลา ในวันที่ 5-6 พฤษภาคม 2555

ผลการดาเนินงาน จากการศึกษาดูงาน ทาให้ครัวเรือนเป้าหมายมีการตื่นตัวในการที่จะทากิจกรรมเพื่อขับเคลื่อน หมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง มีปัญหาบางประการเนื่องจากพื้นที่ของบ้านศาลาแดงเหนือ ไม่มีพื้นที่ทางด้านการเกษตร จึงไม่มีแหล่งเรียนรู้ด้านการเกษตร ให้ผู้ต้องการศึกษาดูงานเหมือนที่อื่นๆ 6. กิ จ กรรมสาธิ ต การด ารงชี วิ ต แบบพอเพี ย ง 2 วั น ในวั น ที่ 2)-29 มิ ถุ น ายน 2555 การท าน้ ายา เอนกประสงค์ น้ายาซักผ้า กิจกรรมลดรายจ่าย เพื่อให้ครัวเรือนเป้าหมายนาไปทาเองเพื่อ ลดค่าใช้จ่ายในครัวเรือน กิจกรรมสืบทอดภูมิปัญญาท้องถิ่น การทาหางหงส์

ผลการดาเนินงาน ครัวเรือนเป้าหมายมีความพึงพอใจในกิจกรรมสาธิตการดารงชีวิตแบบพอเพียง ได้มีการทาน้ายา เอนกประสงค์ และนากลับไปใช้ในครัวเรือน ซึ่งก็มีการทาต่อเนื่องหลังจากอบรมเสร็จ ได้มีการนากลับไปทาใช้เองที่บ้าน และทาจาหน่ายภายในหมู่บ้าน สาหรับกิจกรรมการทาหางหงส์ ได้มีการสืบทอดวัฒนธรรมประเพณีชาวมอญ ด้วยการ ทาหางหงส์ของชาร่วย ขนาดเล็ก เพื่อไว้จาหน่ายสาหรับผู้ที่มาศึกษาดูงานในหมู่บ้าน และสืบทอดการทาหางหงส์ ให้แก่ เยาวชนได้ทาเป็น และไม่สูญหาย ขยายผลให้ครัวเรือนในหมู่บ้านและเยาวชนนอกหมู่บ้านได้มาศึกษาวิธีการทาหางหงส์

๑๐

ถอดบทเรียนโครงการขยายผลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ระดับ “พออยู่ พอกิน” หมู่ที่ 2 ต.เชียงรากน้อย อ.สามโคก จังหวัดปทุมธานี


7. กิจกรรมเสริมสร้างการระบบการบริหารจัดการชุมชนและการเรียนรู้เรื่องประชาธิปไตยอันมีพระมหากษั ตริย์ เป็นประมุข และการสร้างความสมานฉันท์สามัคคีของหมู่บ้าน การจั ดทาแผนชีวิตของครัวเรือน ดาเนินการอบรม ครัวเรือนเป้าหมาย 30 คน ในวันที่ 9 พฤษภาคม 2555

ผลการดาเนินงาน เชิญวิทยากรปลัดอาเภอ มาให้ความรู้แก่ครัวเรือนเป้าหมาย ทาให้ครัวเรือนมีความรู้และ เข้ า ใจในเรื่ อ งประชาธิ ป ไตยมากขึ้ น และมี ค วามสมานฉั น ท์ ส ามัค คี ข องหมู่ บ้ า น ประชาชนให้ ค วามร่ ว มมื อ ในการ ดาเนินงานในชุมชน ยึดหลักการมีส่วนร่วม นอกจากนี้ยังได้มีการเขียนแผนชีวิตของครัวเรือนเป้าหมาย ). กิจกรรมการเรียนรู้ตนเอง และกาหนดการพัฒนาคุณภาพชีวิต ด้วยการ - จัดให้มีการประเมินเพื่อตรวจสภาพของหมู่บ้านตามเกณฑ์การประเมินหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ กระทรวงมหาดไทย เพื่อประเมินสถานภาพของหมู่บ้าน - จั ด ให้ มี ก ารประเมิ น ความอยู่ เ ย็ น เป็ น สุ ข หรื อ ความสุ ข มวลรวมของหมู่ บ้ า น ก่ อ นการพั ฒ นา 1 วั น พร้อมรับรองผลการประเมินในระดับอาเภอ - จัดให้มีการวิเคราะห์ข้อมูลครัวเรือนเป้าหมาย เพื่อทาแผนชีวิตของครอบครัว วิเคราะห์ข้อมูลของชุมชน ข้อมูล ทุนชุมชน เพื่อ จัดทาใหม่หรือ ทบทวนแผนพั ฒนาหมู่บ้าน ผู้แทนครอบครั วพั ฒนา 30 คน ดาเนินการในวันที่ 30 มิถุนายน 2555 ผลการดาเนินงาน ครัวเรือนมีความเข้าใจในการประเมินหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง และทราบผลการประเมิน ของหมู่บ้าน เพื่อพร้อมรับการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ครัวเรือนมีส่วนร่วมในการประเมินความอยู่เย็น เป็นสุข ครัวเรือนเข้า ร่วมเวทีวิเคราะห์ข้อมูลชุมชน เพื่อแสดงความคิดเห็น และค้นหาปัญหา แนวทางแก้ไขปัญหา และจัดทาโครงการ เพื่อให้ ครอบคลุมทั้ง 5 ด้าน สังเกตจากการจัดเวทีประชาคมมีครัวเรือนเป้าหมายในการขับเคลื่อนหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงฯ เข้าร่วมเวทีทุกคน

9. การสร้างระบบการบริหารจัดการชุมชน ประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อแลกเปลี่ยนประสบการณ์ สร้างความรู้ ความเข้าใจ ในระบบการบริหารจัดการการพัฒนาหมู่บ้าน กาหนดแนวทางในการทางานร่วมกัน กาหนดบทบาทในการ เข้าร่วมการพัฒนาหมู่บ้านของคนในชุมชน หรือการเรียนรู้เรื่องการดาเนินชีวิตตามระบอบประชาธิปไตยอันมี พระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข หรือการแก้ไขปัญหาความขัดแย้ง การสร้างความสมานฉันท์ของคนในชุมชน การป้องกัน และแก้ไขปัญหายาเสพติด

๑๑

ถอดบทเรียนโครงการขยายผลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ระดับ “พออยู่ พอกิน” หมู่ที่ 2 ต.เชียงรากน้อย อ.สามโคก จังหวัดปทุมธานี


ผลการดาเนินงาน ครัวเรือนเป้าหมายมีความพึงพอใจมากขึ้น และเกิดความต้องการที่จะรับผิดชอบในการ พัฒนาหมู่บ้านของตนมากขึ้น 10. การจัดการความรู้การดาเนินการและการเตรียมความพร้อมเป็นหมู่บ้านต้นแบบ ประชุมเชิงปฏิบัติการ ตัวแทนครอบครัวพัฒนา จานวน 30 คน เพื่อติดตาม และประเมินผลความสุขมวลรวมของชุมชน หลังการพัฒนาในช่วง เดือน กรกฏาคม – สิงหาคม 2555 และจัดประชุมเชิงปฏิบัติการ เพื่อสร้างความรู้เรื่องวิธีการจัดการปฏิบัติงานที่ ประสบผลสาเร็จในการดาเนินกิจกรรมการพัฒนาบุคคล พัฒนากลุ่ม พัฒนาเครือข่าย หรือกิจกรรมอื่นที่สร้างความยั่งยืน ให้แก่หมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ ดาเนินการในวันที่ 15 สิงหาคม 2555

ผลการดาเนินงาน จัดประชุมประชาคมตัวแทนครัวเรือนในชุมชนแบบมีส่วนร่วม ชี้แจงทาความเข้าใจในองค์ประกอบชี้ วัดดัชนีความสุข แต่ละองค์ประกอบ โดยเจ้าหน้าที่พัฒนาชุมชนอธิบายทาความเข้าใจแต่ละตัวชี้วัดจนครบทุกตัว และให้ ค่าคะแนนระดับความสุข จัดเป็น 5 ระดับ ดังนี้ 0-20 คะแนน ระดับความสุขต่า อยู่ร้อน นอนทุกข์ 21-40 คะแนน ระดับความสุขค่อนข้างต่า อยู่ได้ คลายทุกข์ 41-60 คะแนน ระดับความสุขปานกลาง อยู่อิ่ม นอนอุ่น 61-)0 คะแนน ระดับความสุขสูง อยู่ดี มีสุข )1-100 คะแนน ระดับความสุขที่ปรารถนา อยู่เย็น เป็นสุข ค่าคะแนนที่บ้านศาลาแดง ประเมิน ได้ จานวน 80 คะแนน อยู่ในระดับ 4 เป็นหมู่บ้านที่อยูด่ ี มีสุข

๑๒

ถอดบทเรียนโครงการขยายผลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ระดับ “พออยู่ พอกิน” หมู่ที่ 2 ต.เชียงรากน้อย อ.สามโคก จังหวัดปทุมธานี


ก่อนการดาเนินงานหมู่บ้านตามแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ระดับ “ พออยู่ พอกิน ” บ้านศาลาแดงเหนือ หมู่ที่ 2 ตาบลเชียงรากน้อย อาเภอสามโคก ได้รับคัดเลือกเป็นหมู่บ้าน ต้นแบบของจังหวัดปทุมธานี ในการดาเนินการพัฒนาหมู่บ้านตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียงระดับ “พออยู่ พอกิน ” หลังจากดาเนินการตามโครงการมีการประเมินผลหมู่บ้านตามแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ซึ่งผ่านเกณฑ์การจัดระดับ หมู่บ้านโดยใช้เกณฑ์การประเมินหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงของกระทรวงมหาดไทยระดับ ผ่านเกณฑ์การประเมิน 4 ด้าน 23 ตัวชี้วัด และ มีตัวชี้วัดข้อ 15 และ ข้อ 22 ที่ยังไม่ผ่านเกณฑ์การประเมิน ดังนี้ 1.ด้านจิตใจและสังคม ประกอบด้วยตัวชี้วัดที่ 1,2,3,4,5,6,7, ผ่านการประเมิน ตัวชี้วัดที่ 1 หมู่บ้านมีความสามัคคีและความร่วมม���อของคนในหมู่บ้าน คนในหมู่บ้านมีความรัก มี ความสามัคคี มีการจัดเวทีประชาคม แลกเปลี่ยนเรียนรู้เพื่อการตัดสินใจ อย่างใดอย่างหนึ่ง อย่างน้อยปีละ 12 ครั้ง และมีส่วนร่วมแสดงความคิดเห็น เพื่อเป็นประโยชน์ของชุมชน เช่น การ จัดทาแผนชุมชน การจัดกิจกรรมในวันสาคัญของหมู่บ้าน วันสงกรานต์ วันพ่อ/ วันแม่ ร้อยละ 100 ครัวเรือนเป็น สมาชิกกลุ่มที่ตั้งขึ้นในหมู่บ้านร้อยละ 100 มีส่วนร่วมในการทากิจกรรมเกี่ยวกับการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติเพื่อ ประโยชน์ของชุมชน ร้อยละ 100 ตัวชี้วัดที่ 2 หมู่บ้านมีข้อตกลงและกาหนดเป็นข้อปฏิบัติของหมู่บ้าน ในชุมชนมีกฎกติการ่วมกันและทุกครัวเรือนถือปฏิบัติ ได้แก่ระเบียบข้อบังคับกองทุนหมู่บ้าน กฎกติกา ข้อตกลงร่วมกันของกลุ่มกองทุนต่างๆ ในหมู่บ้าน คนในชุมชนมีการปฏิบัติตามข้อตกลงร้อยละ 70 ตัวชี้วัดที่ 3 หมู่บ้านมีกองทุนสวัสดิการ ในหมู่บ้านคนชรา คนด้อยโอกาส ได้รับสวัสดิการเบี้ยยังชีพคนชรา จากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และมีการจัดตั้งกองทุนสวัสดิการแก่ผู้ด้อยโอกาสโดยใช้เงินดอกผลของกองทุนหมู่บ้าน กองทุนออมวันละบาท กลุ่ม ฌาปนกิจสงเคราะห์ ตัวชี้วัดที่ 4 หมู่บ้านยึดมั่นในหลักการประชาธิปไตย คนในหมู่บ้านที่มีอายุ 18 ปีขึ้นไป ที่มีสิทธิเลือกตั้งไปใช้สิทธิเลือกตั้งครั้งล่าสุด ร้อยละ 100 การจัดเวทีประชาคมของหมู่บ้านมีครัวเรือนเข้าร่วมเวทีร้อยละ 70 ของครัวเรือนในหมู่บ้าน ตัวชี้วัดที่ 5 หมู่บ้านมีหลักคุณธรรม / จริยธรรม คนในหมู่บ้านปฏิบัติตามขนบธรรมเนียมและมารยาทไทย ร้อยละ 100 และคนอายุ 6 ปีขึ้นไป ทุกคนปฏิบัติกิจกรรมทางศาสนา มีกิจกรรมสวดมนต์ภาษามอญทุกเย็นทีวัดศาลาแดงเหนือ ชุมชนมีการยกย่องชมเชย บุคคลผู้มีคุณธรรมจริยธรรมเป็นแบบอย่างที่ดีต่อคนในหมู่บ้านหมู่บ้าน มีการแบ่งปัน ช่วยเหลือ เกื้อกูล ยกย่องให้เกียรติ เมื่อเกิดความขัดแย้งในหมู่บ้าน สามารถแก้ไขปัญหาภายในหมู่บ้านได้ ตัวชี้วัดที่ 6 คนในหมู่บ้าน/ชุมชนปลอดอบายมุข หมู่บ้านปลอดยาเสพติด ร้อยละ 100 คนในหมู่บ้านไม่ติดสุราผ่านเกณฑ์ จปฐ. ข้อ 32 ร้อยละ 100 คนในหมู่บ้านไม่สูบบุหรี่ ผ่านเกณฑ์ จปฐ ข้อ 33 ร้อยละ 9).4 คนในหมู่บ้านไม่ติดการพนัน ร้อยละ 100 ส่งเสริม ไม่ดื่มเหล้าในช่วงเทศกาลวันสาคัญ ทุกครัวเรือนในหมู่บ้านมีความอบอุ่นผ่านเกณฑ์ จปฐ. ร้อยละ100

๑๓

ถอดบทเรียนโครงการขยายผลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ระดับ “พออยู่ พอกิน” หมู่ที่ 2 ต.เชียงรากน้อย อ.สามโคก จังหวัดปทุมธานี


ตัวชี้วัดที่ 7 คนในหมู่บ้านมีความเชื่อในปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง คนในหมู่บ้านได้เรียนรู้ เข้าใจ และนาหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง มาปฏิบัติเป็นแนวทางในการ ดารงชีวิต ในการเรียนรู้สู่การปฏิบัติ และขยายผล (มีการปลูกทุกอย่างที่กิน กินทุกอย่างที่ปลูก ใช้ทุกอย่างที่ทา ทาทุก อย่างที่ใช้) เช่น การทาน้ายาเอนกประสงค์ใช้เอง การพัฒนาผลิตภัณฑ์ของกลุ่มอาชีพ การเป็นสมาชิ กกลุ่มต่างๆ ใน หมู่บ้าน การดูแลแม่น้าเจ้าพระยาหน้าบ้านของตนเอง ไม่ทิ้ง ขยะลงแม่น้า/ลาคลอง การดูแลช่วยเหลือผู้ด้อยโอกาส ช่วยเหลือ แบ่งปัน เอื้ออาทร 2. ด้านเศรษฐกิจ ประกอบด้วยตัวชี้วัดที่ 8, 9,10,11,12 ตัวชี้วัดที่ 8 มีการจัดทาบัญชีครัวเรือน คนในครัวเรือ นมีก ารจัด ทาบั ญ ชี รายรับ – รายจ่า ย เป็นประจา ร้ อยละ 50 ของคนในหมู่บ้ าน/ชุมชน มี การจัดทาบัญ ชี ครัวเรือน ซึ่งกิจกรรมการจัดทาบัญชีครัวเรือน ครัวเรือนเป้าหมายได้มีการศึกษา และเริ่มทาบัญชีครัวเรือน และขยายผล แล้ว โดยได้มีการสนับสนุนแบบการทาบัญชีครัวเรือนให้ทุกครัวเรือน และขยายผลให้ครัวเรือนข้างเคียงด้วย ตัวชี้วัดที่ 9 หมู่บ้านมีกิจกรรมลดรายจ่ายและสร้างรายได้ คนในหมู่บ้านมีการทากิจกรรมเพื่อลดรายจ่ายในชีวิตประจาวัน และสามารถสร้างรายได้ เพิ่มจาก กิจกรรมดังกล่าวได้แก่การปลูกพืชผักสวนครัว การลดค่าใช้จ่ายต่างๆ เช่นค่าน้า ค่าไฟ การทาน้ายาล้างจาน/ซักผ้า การสนับสนุนกิจกรรมอาชีพแก่กลุ่มสตรี ได้แก่การทาหมี่กรอบ การทาหางหงส์ การทากะปิ ไว้กินเอง ตัวชี้วัดที่ 10 หมู่บ้านมีการรวมกลุ่มเพื่อพัฒนาอาชีพหลักของหมู่บ้าน คนในหมู่บ้านมีการเรียนรู้ ปรับปรุงและพัฒนาการประกอบอาชีพร่วมกันเป็นกลุ่มทั้งในด้าน การผลิต การตลาด การจัดการ และเงินทุน เพื่อให้ได้ผลผลิตมากขึ้น และมีคุณภาพดีขึ้น ครัวเรือนในหมู่ที่ 2 บ้านศาลาแดงเหนือ เป็นสมาชิกกลุ่มต่างๆในหมู่บ้าน ผ่านเกณฑ์ ร้อยละ 100 และกลุ่มต่างๆ มีการพัฒนาทักษะด้านการประกอบอาชีพ อย่าง สม่าเสมอ ตัวชี้วัดที่ 11 หมู่บ้านมีกิจกรรมการออมที่หลากหลาย หมู่ บ้า นมี การส่ งเสริม ให้ คนในหมู่ บ้า นเป็ นสมาชิก กลุ่ ม ออมทรัพ ย์เ พื่อ การผลิ ต กลุ่มฌาปนกิจสงเคราะห์ กลุ่มผู้ใช้น้า กลุ่มอาชีพ กองทุนแม่ของแผ่นดิน ตัวชี้วัดที่ 12 หมู่บ้านมีการดาเนินงานในรูปแบบวิสาหกิจชุมชน หมู่บ้าน มีการจัดตั้งกลุ่มอาชีพ และกลุ่มวิสาหกิจชุมชน โดยยื่นขอ จดทะเบี ย นเป็ น วิ สาหกิจ ชุ ม ชนและเครื อ ข่ า ยวิส าหกิ จ ชุ ม ชน กิ จ กรรม ได้ แ ก่ การทาหมี่กรอบ 3. ด้านการเรียนรู้ ประกอบด้วยตัวชี้วัดที่ 13,14,15,16,17,18,19 ตัวชี้วัดที่ 13 มีข้อมูลของชุมชน มีกระบวนการจัดเก็บ รวบรวม วิเคราะห์ สังเคราะห์ข้อมูลต่างๆของชุมชน มีศูนย์เรียนรู้ชุมชนด้าน วัฒนธรรมประเพณีชาวมอญบ้านศาลาแดง บ้านนายมานพ แก้วหยก ที่ศูนย์เรียนรู้ประจาหมู่ที่ 2 บ้านศาลาแดง ด้านวัฒนธรรมประเพณี วิถีชีวิตชาวมอญบ้านศาลาแดงครั้งในอดีต

๑๔

ถอดบทเรียนโครงการขยายผลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ระดับ “พออยู่ พอกิน” หมู่ที่ 2 ต.เชียงรากน้อย อ.สามโคก จังหวัดปทุมธานี


ตัวชี้วัดที่ 14 มีการใช้ประโยชน์จากข้อมูลชุมชน และแผนชุมชน ใช้ข้อมูลของหมู่บ้านในกระบวนการจัดทาแผนชุมชน ซึ่งเป็นแผนที่แสดงถึงทิศทาง แนวทางวิธีการแก้ไข ปัญหาและพัฒนาหมู่บ้าน เช่นข้อมูล จปฐ. ข้อมูล กชช.2 ค. หมู่บ้านสามารถนาแผนพัฒนาหมู่บ้านไปทาจริงได้ไม่ น้อยกว่าร้อยละ30 ตัวชี้วัดที่ 15 มีการค้นหาและใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นในการสร้างคุณค่า มีการสืบทอดใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น การดารงชีวิตตามแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ของนายมานพ แก้วหยก สืบทอดภูมิปัญญาด้านประวัติศาสตร์ของหมู่บ้าน/ตาบล แต่ยังไม่มีการรวบรวมเป็นหมวดหมู่ ตัวชี้วัดนี้แต่เดิม ก่อนการดาเนินงานหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงไม่ผ่านเกณฑ์การประเมิน มีแผนที่จะดาเนินการพัฒนาจัดการองค์ความรู้ให้ เป็นหมวดหมู่ ตัวชี้วัดที่ 16 มีการจัดตั้งแหล่งเรียนรู้ชุมชน มีการสืบทอดภูมิปัญญาท้องถิ่น มีการจัดทา ทะเบียนภูมิปัญ ญาท้องถิ่น มีการจัดตั้งแหล่ง เรียนรู้ใน ชุมชน ด้านกลุ่มอาชีพ ด้านวัฒนธรรมประเพณี ด้านการทาบ่อดักไขมัน หมู่บ้านมีการใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสมกับ ศักยภาพของหมู่บ้าน ครัวเรือนในหมู่บ้านมีการปฏิบัติ ตามหลักการพึ่งตนเอง คนในหมู่บ้าน” มีการคิดเป็น ทาเป็น และแก้ไขปัญหาเป็น” ตัวชี้วัดที่ 17 มีการใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสมกับศักยภาพของหมู่บ้าน / ชุมชน คนในหมู่บ้า นมีการเรีย นรู้การใช้ เทคโนโลยี และวิทยาการใหม่ๆ อย่างเหมาะสม การดู แลหลอดไฟ เครื่องใช้ไฟฟ้า เพื่อให้เกิดความคุ้มค่า และประหยัด การใช้คอ���พิวเตอร์เพื่อให้เกิดความคล่องตัวในการทางาน ตัวชี้วัดที่ 18 หมู่บ้านมีการสร้างเครือข่ายภาคีการพัฒนา หมู่บ้านมีการเชื่อ มโยงเครือข่ายกับตาบลเชียงรากน้อย ภาคีการพัฒนา ได้แก่ กศน. พัฒนาชุมชน เกษตรอาเภอ ประมง ปศุสัตว์ พัฒนาที่ดิน ศอช.ต. เพื่อหาข้อมูลในการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ อย่างต่อเนื่อง ตัวชี้วัดที่ 19 มีการปฏิบัติตามหลักการของการพึ่งตนเอง คนในหมู่บ้านใช้เวทีประชาคมเพื่อการตัดสินใจอย่างใดอย่างหนึ่งเมื่อหมู่บ้านมีปัญหา หมู่บ้านสามารถ แก้ปัญหาของชุมชนด้วยตนเอง กรณีน้าท่วมที่ผ่านมา นอกจากนี้มีการจัดทาแผนชุมชนโดยกระบวนการเรียนรู้ของชุมชน คิดเป็น ทาเป็น แก้ปัญหาเป็น 4. ด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ประกอบด้วย ตัวชี้วัดที่ 20,21,22,23 ตัวชี้วัดที่ 20 มีจิตสานึกของการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม หมู่ บ้ า นมีก ารสร้ างจิ ต ส านึ ก การดูแ ลรั ก ษาทรั พ ยากรธรรมชาติ แ ละ สิ่งแวดล้อมในหมู่บ้านเช่นการช่วยกันดูแลรักษาแม่น้าเจ้าพระยา /ลาคลองคูและคลอง บ้านงิ้ว โดยการกาจัดวัชพืช ให้ดูสวยงามน่าอยู่ น่ามอง การแยกขยะ การกาจัดขยะ การปลูกต้นไม้ให้ร่มรื่น ตัวชี้วัดที่ 21 มีกลุ่ม / องค์กรด้านสิ่งแวดล้อม หมู่บ้านมีกลุ่ม / องค์กรที่คนในหมู่บ้านร่วมกันทากิจกรรมเพื่ออนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ มีกลุ่มผู้ใช้น้า ที่มีการบริหารจัดการการใช้น้า และการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ การดูแลแหล่งน้า ไม่ทิ้งขยะลงไม่น้าลาคลอง การจัดการขยะหน้าบ้านของตนเอง

๑๕

ถอดบทเรียนโครงการขยายผลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ระดับ “พออยู่ พอกิน” หมู่ที่ 2 ต.เชียงรากน้อย อ.สามโคก จังหวัดปทุมธานี


ตัวชี้วัดที่ 22 มีการใช้พลังงานทดแทนที่สอดคล้องกับสภาพแวดล้อมของชุมชน มีกระบวนการส่งเสริมให้คนในหมู่บ้านเรียนรู้ ทดลอง และเลือกใช้พลังงานทดแทนต่างๆที่เหมาะสม สอดคล้องกับสภาพแวดล้อมและสภาพเศรษฐกิจ ครัวเรือนมีกิจกรรมลดการใช้พลังงาน ร้อยละ25 เช่นการเปลี่ยน หลอดไฟแบบประหยัด การใช้จักรยานแทนการใช้รถยนต์ แต่ยังไม่มีการผลิตและใช้พลังงานทดแทนที่สอดคล้องกับชุมชน และมีแผนการที่จะดาเนินการพัฒนา ต่อในตัวชี้วัดนี้ ตัวชี้วัดที่ 23 มีการสร้างมูลค่าเพิ่มจากทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม หมู่บ้านมีกิจกรรมการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมเพื่อให้เกิดรายได้อย่างยั่งยืน มีกลุ่มอาชีพทาขนม มีการปลูกต้นไม้ เพื่ออนุรักษ์ ทาให้ชุมชนร่มรื่น รณรงค์ให้ครัวเรือนไม่ทิ้งขยะลงแม่น้าลาคลอง และการทาบ่อดักไขมันทุกครัวเรือน เพื่อรักษาสภาพน้าให้ดี ไม่เน่าเสีย ก่อนปล่อยลงแม่น้าเจ้าพระยา

โดยสรุปผลการประเมินรอบหลัง ซึ่งอาเภอได้ดาเนินการตามโครงการแล้ว มีการประเมินตามแบบประเมิน 23 ตัวชี้วัด ของกระทรวงมหาดไทย บ้านศาลาแดงเหนือ ผ่านเกณฑ์การประเมิน 21 ตัวชี้วัด ไม่ผ่านตัวชี้วัดที่ 15,22 “เป็นหมู่บา้ นระดับ พออยู่ พอกิน “ และมีแผนที่จะพัฒนาให้ผ่านเกณฑ์ตัวชี้วัดที่ 15 และตัวชี้วัดที่ 22 ประเมินความสุขมวลรวมของหมู่บ้าน โดยใช้วิธีการประเมินชุมชนแบบมีส่วนร่วม ตามเกณฑ์ 6 องค์ประกอบ ซึ่งครัวเรือนเป้าหมายได้ทาการประเมินได้ค่าคะแนนครั้งแรก )0 คะแนน หมู่บ้านศาลาแดงเหนือ จัดอยู่ในระดับที่ 4 “อยู่ดี มีสุข ”

๑๖

ถอดบทเรียนโครงการขยายผลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ระดับ “พออยู่ พอกิน” หมู่ที่ 2 ต.เชียงรากน้อย อ.สามโคก จังหวัดปทุมธานี


ความสาเร็จ/ศักยภาพที่ทาให้หมู่บ้านศาลาแดง เป็นหมู่บา้ นเศรษฐกิจพอเพียง ปี 2555 เกิดกระบวนการเรียนรูร้ ่วมกันระหว่างองค์การบริหารส่วนตาบลเชียงรากน้อย ผู้ใหญ่บ้านในบ้าน ศาลาแดงเหนือ ผู้นาชุมชน ประชาชน และภาคีการพัฒนา ก่อให้เกิดการพัฒนาหมู่บ้านนาไปสู่ศกั ยภาพที่เข้มแข็งของ ชาวบ้านศาลาแดง ดังต่อไปนี้

1. ด้านเศรษฐกิจชุมชน 1.1 ครัวเรือนทุกครัวเรือนในหมู่บ้านสามารถพึ่งตนเองได้ 1.2 การส่งเสริมอาชีพที่ตอบสนองความต้องการของชุมชน 1.3 การส่งเสริมวิสาหกิจชุชนตามความเหมาะสมของชุมชน ครัวเรือนในหมู่บ้านศาลาแดง ทุกครัวเรือนสามารถพึ่งตนเองได้ ไม่มีครัวเรือนยากจนที่ตกเกณฑ์ จปฐ. เรื่องรายได้เลย และทุกครัวเรือนมีการปลูกผักสวนครัว ไว้กินเองภายในครัวเรือน กรณีน้าท่วมปี 2554 ที่ผ่านมา ทุกครัวเรือนหาวิธีการอยู่รอดได้ด้วยตนเอง เช่นช่วยกันป้องกันน้าท่วมภายในชุมชนอย่างเต็มที่

การส่งเสริมอาชีพของชาวบ้านศาลาแดง เนื่องจากชาวบ้านศาลาแดงอยู่ติดกับแม่น้าเจ้าพระยา จะมีทรัพยากรในแม่น้า เจ้าพระยา ซึ่งนามาทาอาชีพได้ ได้แก่ การทากะปิ

กลุ่มวิสาหกิจชุมชนหมี่กรอบ เนื่องจากชาวบ้านศาลาแดงมีฝีมือในการทาหมี่กรอบได้ดีเยี่ยม และเคยเป็นหมู่บ้าน OTOP ต้นแบบ มีการรวมกลุ่มเพื่อสนับสนุนอาชีพให้แก่เพื่อนสมาชิก

๑๗

ถอดบทเรียนโครงการขยายผลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ระดับ “พออยู่ พอกิน” หมู่ที่ 2 ต.เชียงรากน้อย อ.สามโคก จังหวัดปทุมธานี


2. ด้านการจัดการทรัพยากรในชุมชน 1.1 การบริหารทรัพยากรธรรมชาติอย่างเหมาะสม 1.2 การเสริมสร้างสภาพแวดล้อมชุมชนที่ดี 1.3 ระบบโครงสร้างพื้นฐานเพียงพอกับความต้องการ - ชาวบ้านมีการบริหารทรัพยากรธรรมชาติอย่างเหมาะสม เนื่องจากเป็นหมู่บ้านคนไทยเชื้อสายมอญ ที่ปลูกบ้านเรือนอยู่ริมแม่น้าเจ้าพระยา และมีชีวิตคู่กับแม่น้าเจ้าพระยามาช้านาน ชาวบ้านศาลาแดง จึงมีความ รักและหวงแหนแม่น้าเจ้าพระยาเป็นอย่างยิ่ง ริมฝั่งแม่น้าเจ้าพระยาจึงสะอาด สวยงาม เหมาะเป็นที่พักผ่อน หย่อนใจ ทั้งนี้เป็นเพราะความมีจิตสานึกในการอนุรักษ์และเห็นคุณค่าของแม่น้าอย่างลึกซึ้ง ของชาวบ้าน - ชาวบ้านศาลาแดงนิยมปลูกต้นโมก เป็นรั้วบ้านริมทางเดิน ซึ่งทาให้อากาศดี มีกลิ่นหอม - นอกจากนี้ยังมีระบบโครงสร้างพื้นฐานที่เพียงพอกับความต้องการของชาวบ้านศาลาแดง  กิจกรรมที่คนในชุมชนดาเนินการเอง ทุกครัวเรือนในหมู่บ้านจะมีบ่อบาบัดน้าเสียทุกบ้าน

ปลูกผักสวนครัว/ไม้ยืนต้นในชุมชน

 กิจกรรมการดาเนินการเป็นกลุ่ม ชุมชนทุกหลังคาเรือนมีการอนุรักษ์แม่น้าเจ้าพระยา มีการสร้างเขื่อนป้องกันการพังทลายของดินริมแม่น้า พร้อมมีถนนคอนกรีตชายแม่น้า ศาลาพักผ่อนใจริมแม่น้าเจ้าพระยา

๑๘

ถอดบทเรียนโครงการขยายผลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ระดับ “พออยู่ พอกิน” หมู่ที่ 2 ต.เชียงรากน้อย อ.สามโคก จังหวัดปทุมธานี


 กิจกรรมที่หน่วยงาน/องค์กรดาเนินการในหมู่บ้าน กิจกรรมการตรวจวัดคุณภาพน้าของ สานักงานสิ่งแวดล้อมภาคที่ 6 จังหวัดนนทบุรี (ลุ่มน้าเจ้าพระยาตอนล่าง) ทุกเดือนจะมีคณะกรรมการหมู่บ้านทาการตรวจคุณภาพน้าในแม่น้าเจ้าพระยา เพื่อตรวจเช็คคุณภาพน้าว่าได้มาตรฐาน หรือไม่

กิจกรรมที่โดดเด่นและสาคัญของหมูบ่ ้านที่เกี่ยวกับอนุรักษ์น้า/ดิน  วิถีชีวิตประจาวัน ด้วยเชื่อว่านิสัยรักความสะอาดเป็นศิริมงคลต่อครอบครัว ชาวบ้านจะไม่ทิ้งสิ่งปฏิกูลลงแม่น้าลาคลอง น้าเสียจะผ่านบ่อบาบัดน้าเสีย และกรองให้สะอาดก่อนไหลลงสู่แม่น้า ดังนั้นแทบทุกบ้านจะสร้างบ่อบาบัดน้าเสียใน ครัวเรือนไว้ใช้ ซึ่งเป็นบ่อบาบัดน้าเสียที่ เกิดจากแนวคิดและภูมิปัญญาในชุมชน บ่อบาบัด���้าเสีย

การรักษาแหล่งน้าเจ้าพระยา  การรักษาความสะอาด  การใช้ชีวิตอยู่กับแม่น้าเจ้าพระยา

๑๙

ถอดบทเรียนโครงการขยายผลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ระดับ “พออยู่ พอกิน” หมู่ที่ 2 ต.เชียงรากน้อย อ.สามโคก จังหวัดปทุมธานี


หมู่บ้านมีศูนย์เรียนรู้/แหล่งเรียนรู้เกี่ยวกับการอนุรักษ์และจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ๑. สถานที่ บ้านลุงอ๊อด ดอกพิกุล กิจกรรม ชมบ่อดักไขมันของจริง ๒. สถานที่ บ้านนายมานพ แก้วหยก กิจกรรมบ่อดักไขมันจาลอง ๓. สถานที่ วัดศาลาแดงเหนือ กิจกรรมชมเครื่องกรองน้าโบราณ หมู่บ้านสามารถเป็นต้นแบบในการอนุรักษ์และจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมและขยายผลให้ หมู่บ้าน อื่นๆ ได้ ดังนี้ ๑. ด้านสิ่งแวดล้อม ๒. ด้านประเพณีและวัฒนธรรม ๓. ด้านการใช้ภาษา (ภาษามอญ) 3. ด้านสุขภาพอนามัย 1.1 ระบบโครงสร้างพื้นฐานเพื่อสุขภาพจากการมีส่วนร่วมของชุมชน 1.2 การจัดการเพื่อเสริมสร้างสุขภาพ 1.3การป้องกันโรคประจาถิ่น (โรคติดต่อและไม่ติดต่อ) 1.3 ความสามารถในการดูแลและจัดการด้านสุขภาพได้ด้วยตนเอง รางวัลแห่งความภาคภูมิใจ หมู่บ้านสาธารณสุขมูลฐานดีเด่น ในชุมชนมี อสม. ที่คอยให้การดูแลผู้เจ็บป่วยภายในหมู่บ้าน มีการวัดความดัน มีการตรวจสุขภาพเบื้องต้นจาก โรงพยาบาลศูนย์ส่งเสริมสุขภาพตาบลเชียงรากน้อย มีการจัดการป้องกันโรคประจาถิ่น โรคติดต่อและไม่ติดต่อ

สถานีอนามัยตาบลเชียงรากน้อย เป็นสถานีอนามัยที่เปิดรักษาโรคทั่วไปและให้บริการตรวจรักษาโรค เรื้อรัง แก่ราษฎรตาบลเชียงรากน้อย ประกอบไปด้วยงาน ส่งเสริมสุขภาพ ตั้งแต่ก่อนเกิด – ก่อนตาย เด็ก ด้านวัคซีน พัฒนาการโภชนาการ ชั่งน้าหนักเด็กอายุ 0-6 ปี โดยมี อสม. ให้บริการ วัยเจริญพันธุ์ ตรวจมะเร็งเต้านม และปากมดลูก ให้คาแนะนาเรื่องการวางแผนครอบครัว ผู้สูงอายุ ตรวจติดตามเยี่ยมบ้านผู้สูงอายุ ผู้พิการ ตรวจติดตามเยี่ยมบ้าน พระภิกษุ ตรวจคัดกรองโรค ทุกเดือนจะมีแพทย์จากโรคพยาบาลสามโคก มาร่วมกับสถานีอนามัย มาให้บริการตรวจโรคที่สถานีอนามัย เดือนละ 2 ครั้ง บ้านศาลาแดง มี อสม. ประจาหมู่บ้าน 5 คน มี 1. นายหมื่น จักรกลม เป็นประธาน 2. นางวิไลลักษณ์ แจ่มใจ 3. นางรัชนี บุญทอง 3. นางอัมพร แจ่มแจ้ง 5. น.ส ทองกวน กนิษฐายนต์

๒๐

ถอดบทเรียนโครงการขยายผลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ระดับ “พออยู่ พอกิน” หมู่ที่ 2 ต.เชียงรากน้อย อ.สามโคก จังหวัดปทุมธานี


สถานีอนามัยตาบล ตั้งอยู่ในพื้นที่หมู่ที่ 4 มีเจ้าหน้าที่สาธารณสุขให้บริการคาแนะนาและตรวจการรักษา เบื้องต้น อย่างใกล้ชิด และออกเยี่ยมบ้านให้กาลังใจผู้ป่วย ร่วมกับ อสม.บ้านศาลาแดง มี อสม. จานวน 5 ราย ผู้ผ่านการอบรมเป็นอสม.ประจาหมู่บ้านให้การดูแลตรวจเยี่ยมครัวเรือนในชุมชนอย่าง สม่าเสมอ วัดความดัน ช่างน้าหนัก เจาะเลือดตรวจเบาหวาน ฯลฯ มีการจัดการเพื่อเสริมสร้างสุขภาพ มีการออกกาลังกายเพื่อสุขภาพ เต้นเอโรบิค

การแข่งขันกีฬา อสม.

มีก ารให้ค วามรู้เ กี่ย วกับ โรคติด ต่ อและโรคไม่ติ ดต่ อ แก่ อสม. เพื่อ ถ่ ายทอดให้ กั บ ครัวเรือนในชุมชนบ้านศาลาแดง เพื่อให้มีความรู้ความเข้าใจอย่างชัดเจน อสม. บ้านศาลาแดง มีเวรให้บริการครัวเรือนในหมู่บ้านทุกอาทิตย์ รณรงค์กาจัดลูกน้า/ยุงลาย มีการหยอดทรายอเบท ฉีดพ่นยุงลาย ครัวเรือนของบ้านศาลาแดง ส่วนใหญ่มีความรู้ความสามารถในการดูแลและ จัดการด้านสุขภาพได้ด้วยตนเอง การออกกาลังกาย การตรวจสุขภาพ เฝ้าระวัง ป้องกัน และควบคุมโรค - มี อสม.ในหมู่บ้านเฝ้าระวัง ป้องกัน ควบคุมโรคไข้เลือดออก ด้วยวิธีการ (ปิด ปล่อย ปรับปรุง และปฏิบัติเป็นนิสัย) - มี อสม. เฝ้าระวัง ป้องกัน ควบคุมโรคไข้หวัดใหญ่ (ปิด ล้าง เลี่ยง หยุด) - มี อสม. เฝ้าระวังคัดกรอง และให้คาแนะนากลุ่มเสี่ยง (โรคเบาหวาน โรคความดันโลหิตสูง โรคมะเร็ง โรคหัวใจ โรคหลอดเลือดสมอง - อสม. ให้คาแนะนาประชาชนบริโภคผลิตภัณฑ์/อาหาร/เกลือที่ผสมไอโอดีน - อสม. ให้คาแนะนาลดกินหวาน อาหารมัน และเค็ม การฟื้นฟูสุขภาพ - อสม. หมู่บ้านศาลาแดง เยี่ยมบ้านให้คาแนะนาดูแลผู้ป่วยเรื้อรัง

๒๑

ถอดบทเรียนโครงการขยายผลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ระดับ “พออยู่ พอกิน” หมู่ที่ 2 ต.เชียงรากน้อย อ.สามโคก จังหวัดปทุมธานี


การคุ้มครองผู้บริโภค - อสม. เฝ้าระวังและให้คาแนะนาบริโภคอาหารปลอดภัย การจัดการสุขภาพชุมชนและการมีส่วนร่วมในแผนสุขภาพตาบล - อสม.ร่วมกิจกรรมจิตอาสากับเครือข่ายอื่น - มีส่วนร่วม ในการจัดทาแผนสุขภาพ จัดหางบประมาณ จัดกิจกรรม สุขภาพ

กิจกรรมทีก่ ่อให้เกิดความภาคภูมิใจของชาวบ้าน  ด้านการรักษาแม่น้าเจ้าพระยา จากพระเจ้าหลานเธอพระองค์เจ้าพัชรกิติยาภา ทรงประทานโล่ เกียรติคุณแด่ชุมชนบ้านศาลาแดง หมู่บ้านรักษาแม่น้าดีเด่น โครงการกู้สายน้า ให้แผ่นดิน ในปี ๒๕๔๔  ด้านการอนุรักษ์แม่น้าเจ้าพระยา ได้รับรางวัล ๗ สีติดดาวชุมชน  หมู่บ้านแผ่นดินธรรมแผ่นดินทองและเป็นศูนย์รวมจิตใจชุมชน ปี ๒๕๓๑  ได้รับรางวัลชนะเลิศ หมู่บ้านพัฒนา ๑ หมู่บ้านเขียวขจีดีเด่น ระดับจังหวัด ประจาปี ๒๕๓๘  ได้รับรางวัลชนะเลิศระดับจังหวัดการประกวดคณะกรรมการหมู่บ้านดีเด่น ประจาปี ๒๕๔๐ ตาม โครงการเพิ่มประสิทธิภาพคณะกรรมการ หมู่บ้าน กรมการปกครองกระทรวงมหาดไทย  ได้รับโล่ประกาศเกียรติคุณชนะเลิศการประกวดหมู่บ้านสาธารณสุขมูลฐานดีเด่นเขตชนบท ระดับ จังหวัด ประจาปี ๒๕๔๕  ได้รับรางวัลชนะเลิศ หมู่บ้านสมาร์ทวิลเลส ระดับจังหวัด หมู่บ้านอยู่เย็นเป็นสุขพัฒนาเศรษฐกิจพอเพียง ประจาปี ๒๕๔๙  ได้รับรางวัลชนะเลิศระดับจังหวัดโครงการฟื้นฟูและอนุรักษ์แม่น้าเจ้าพระยาและป่าสัก ด้านการเกษตร ปี พ.ศ. 2554

๒๒

ถอดบทเรียนโครงการขยายผลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ระดับ “พออยู่ พอกิน” หมู่ที่ 2 ต.เชียงรากน้อย อ.สามโคก จังหวัดปทุมธานี


4. ด้านการพัฒนาคนในชุมชน 1.1 การจัดการความรู้ของชุมชน 1.2 การพัฒนาผู้นา/สมาชิกในชุมชน มีการจัดการความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่น เช่น ลุงอ๊อด พิกุลทอง ผู้ก่อตั้งการทาบ่อบาบัดน้าเสียในชุมชนได้ 100 %

ลุงอ๊อด ดอกพิกุล เป็นคนไทยเชื้อสายมอญ คนหนึ่งในหมู่บ้านศาลาแดงเหนือ มีความรักและผูกพันกับ แม่น้าเจ้าพระยา และใช้ชีวิตอยู่ร่วมกับแม่น้าเจ้าพระยามาตั้งแต่เด็ก ลุงอ๊อดเป็นคนคิดค้นและจัดทาบ่อดักไขมันแบบภูมิ ปัญญาชาวบ้าน เพื่อดักไขมันและน้าเสียจากครัวเรือนไม่ให้ไหลลงสู่แม่น้าเจ้าพระยา ซึ่งทุกวันนี้แบบบ่อดักไขมันของ ลุงอ๊อด ถูกนาไปใช้ในบ้านใกล้เคียงและแพร่หลายจนเป็นที่รู้จักกันทั้งในประเทศและต่างประเทศ ปัจจุบันผู้สืบทอด เจตนารมณ์ ของลุงอ๊อด ได้แก่ผู้ใหญ่บ้านอนุวัตร ใจชอบ การพัฒนาศักยภาพผู้นาชุมชน การพัฒนาศักยภาพผู้นาชุมชน ตาบลเชียงรากน้อย ได้รับคัดเลือกให้เป็นตัวแทนจังหวัดเข้าอบรมโครงการ พัฒนาศักยภาพผู้นาชุมชน หลักสูตรผู้นาการพัฒนา ของศูนย์ศึกษาและพัฒนาชุมชนจังหวัดนครนายก รุ่นที่ 1 ระหว่าง วันที่ 13 -15 มีนาคม 2555 จานวน 70 คน

- การอบรมโครงการขยายผลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ปี 2555

อบรมการจัดทาบัญชีครัวเรือน

ศึกษาดูงานเพื่อพัฒนาศักยภาพ

๒๓

ถอดบทเรียนโครงการขยายผลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ระดับ “พออยู่ พอกิน” หมู่ที่ 2 ต.เชียงรากน้อย อ.สามโคก จังหวัดปทุมธานี


5. การบริหารจัดการชุมชน 1.1 การจัดระบบฐานข้อมูลในชุมชน 1.2 การจัดทาแผนชุมชน 1.3 การจัดสวัสดิการภายในชุมชน 1.4 การเสริมสร้างการเมืองการปกครองตามระบอบประชาธิปไตย การจัดระบบฐานข้อมูลชุมชนบ้านศาลาแดง มีการจัดเก็บข้อมูลเพื่อการพัฒนา จปฐ./กชช.2ค ข้อมูลทางด้าน วิ ช าการ ข้ อ มู ล คณะกรรมการหมู่ บ้ า น ข้ อ มู ล กลุ่ ม อาชี พ ต่ า งๆ ไว้ ที่ ศู น ย์ เ รี ย นรู้ ชุ ม ชน ซึ่ ง ก็ เ ป็ น ที่ ตั้ ง ของอาคาร เอนกประสงค์นั่นเอง ใช้เป็นสถานที่ฝึกอบรมต่างๆ การสาธิตการประกอบอาชีพ ฯลฯ การจัดทาแผนชุมชนบ้านศาลาแดง มีการจัดทาแผนชุมชน และมีการทบทวนแผนชุมชน อย่างสม่าเสมอ มีการ จัดเวทีป ระชาคม หาปัญหา สาเหตุ และแนวทางแก้ไ ขปัญ หาร่ วมกั น พร้อมจัดท าแผนพัฒ นาหมู่บ้า นปี 2555 มี โครงการในแผนพัฒนาหมู่บ้านทั้งหมด 34 โครงการ

การจัดสวัสดิการภายในชุมชน มีดังต่อไปนี้ 1. กองทุนแม่ของแผ่นดิน 2. กองทุนหมู่บ้านและชุมชนเมือง 3. กองทุนเบี้ยผู้สูงอายุ 4. กองทุนเบี้ยคนพิการ/ด้อยโอกาส 5. กองทุนกลุ่มผู้ใช้น้า 6. กองทุนกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต 7. กองทุนแก้ไขปัญหาความยากจน การเสริมสร้างการเมืองการปกครองตามระบอบประชาธิปไตย มีการอบรมอาสาสมัครปกป้องสถาบันที่โรงเรียนสามโคก จานวน 150 คน คนในชุมชนไปใช้สิทธิ์เลือกตั้งผ่านเกณฑ์ จปฐ. ร้อยละ100 6. ด้านความมั่นคงปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน 1.1 การป้องกันรักษาความมั่นคงปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินโดยชุมชน 1.2 การป้องกันภัยธรรมชาติ

๒๔

ถอดบทเรียนโครงการขยายผลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ระดับ “พออยู่ พอกิน” หมู่ที่ 2 ต.เชียงรากน้อย อ.สามโคก จังหวัดปทุมธานี


ศักยภาพด้านความมั่นคงปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน บ้านศาลาแดง หมู่ที่ 2 เป็นพื้นที่ในความดูแลของผู้ใหญ่อนุวัตร ใจชอบ และ อบต.เชียงรากน้อย ในเรื่องของ การป้องกันรักษาความมั่นคงปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินโดยชุมชน (ตามเกณฑ์ จปฐ. ข้อ 20 ปี 2554) ผ่านเกณฑ์ 100 % เนื่องจากผู้ใหญ่บ้าน ได้มีการแต่งตั้งชุดทางานออกตรวจพื้นที่ตาบลทุกอาทิตย์ โดยรถตรวจการของตาบล มีการ ตั้งเวรรับผิดชอบเป็นวันๆ มีกิจกรรมส่งเสริม สนับสนุน การลด ละเลิก อบายมุข เพื่อให้คนในหมู่บ้านไม่ติดสุรา/บุหรี่ /การพนันทุก ประเภท

การปลอดยาเสพติด บ้านศาลาแดงเป็นหมู่บ้านที่ปลอดยาเสพติด ร่วมดาเนินการกับหน่วยงานประสานพลังแผ่นดินในการ ตรวจสอบพฤติกรรมครอบครัวที่เกี่ยวข้องกับยาเสพติด โดยร่วมมือกับทางราชการในการให้การสนับสนุนการดาเนินงาน การป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติด ในหมู่บ้าน โดยการพัฒนาความเข้มแข็งของหมู่บ้าน เพื่อการพัฒนาและเอาชนะ ยาเสพติดอย่างยั่งยืนตามรอยพระยุคลบาล โครงการกองทุนแม่ของแผ่นดิน บ้านศาลาแดงได้รับการสนับสนุนให้เป็น หมู่บ้านกองทุนแม่ของแผ่นดิน และสนับสนุนการเสริมสร้างความเข้มแข็งของหมู่บ้านและชุมชนเพื่อเอาชนะยาเสพติด ด้วยการแต่งตั้งพลังแผ่นดินเอาชนะยาเสพติด และมีการประชุมพลังแผ่นดินเป็นประจา นอกจากนี้หมู่บ้านศาลาแดงเหนือ ยังเป็นศูนย์ยตุ ิธรรมชุมชนศาลาแดงเหนือ เป็นศูนย์ที่ให้บริการ ด้านไกล่เกลี่ยประนีประนอม ข้อพิพาทในหมู่บ้านและชุมชนอีกด้วย มีอาสาสมัครคุมประพฤติ

กิจกรรมกลุ่มอาชีพ กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตบ้านศาลาแดง หมู่ที่ 2 ตาบลเชียงรากน้อย

จากศักยภาพของหมู่บ้าน ทาให้อาเภอพิจารณาคัดเลือกบ้านศาลาแดงเหนือ หมู่ที่ 2 เข้าร่วม โครงการเชิดชูเกียรติผู้นาเครือข่ายพัฒนาชุมชนดีเด่น ประจาปี 2555 โดยจังหวัดได้แต่งตั้งคณะกรรมการพิจารณา คัดเลือก ทาให้บ้านศาลาแดงเหนือได้รับรางวัลตามโครงการเชิดชูเกียรติหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง อันดับ 2

๒๕

ถอดบทเรียนโครงการขยายผลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ระดับ “พออยู่ พอกิน” หมู่ที่ 2 ต.เชียงรากน้อย อ.สามโคก จังหวัดปทุมธานี


ปัจจัยส่งผลสาเร็จในการขับเคลื่อนหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงฯ 1. แกนนาหมู่บ้านมีความเข้มแข็ง มีความเสียสละ อดทน มีความมุ่งมั่นในการพัฒนาหมู่บ้าน มีการเรียนรู้ อย่างต่อเนื่อง และนาความรู้ที่ได้มาถ่ายทอดและปรับใช้กับชุมชนของตนเอง 2. ครัวเรือนในหมู่บ้าน ได้มีการน้อมนาหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้ในการดาเนินชีวิต 3. การลดรายจ่ายทุกครอบครัวในหมู่บ้านมีการปลูกพืช ผักสวนครัว ไว้กินเอง และมีการทาน้ายาเอนกประสงค์ เช่นน้ายาล้างจาน ซักผ้า การทาหมี่กรอบ การทาหางหงส์ (ของชาร่วย) ไว้จาหน่าย และใช้เองในครัวเรือน 4. ชุมชนมีกฎระเบียบปฏิบัติ มีขนบธรรมเนียมประเพณีที่สืบทอดกันมา 5. มีกลุ่มเศรษฐกิจชุมชนที่หลากหลาย และมีกิจกรรมอย่างต่อเนื่อง 6. หน่วยงานภาคีการพัฒนาภาครัฐให้การสนับสนุนอย่างต่อเนื่อง 7. การมีส่วนร่วมของประชาชนในหมู่บ้าน และความสามัคคีของคนในหมู่บ้านมีเต็มที่ 8. มีประเพณีวัฒนธรรมที่เป็นสื่อกลางในการส่งเสริมกระบวนการพัฒนาของหมู่บ้านและชุมชน ปัญหาอุปสรรคในการดาเนินงาน 1. หมู่บ้านไม่มีพื้นที่ทางการเกษตร พอที่จะเป็นแหล่งเรียนรูไ้ ด้ 2. ความไม่มีเวลาพอของครัวเรือนในการเข้าร่วมกิจกรรมทุกครั้ง 3. ผู้เข้าร่วมโครงการส่วนใหญ่เป็นผู้สูงอายุ ทาให้เข้าใจได้ช้า ต้องค่อยเป็นค่อยไปในการดาเนินกิจกรรม ขับเคลื่อนหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง 4. การไม่ยอมเปลี่ยนแปลงในตัวผู้นาบางท่านยังมีอยู่ ยึดติดกับความคิดเดิมๆ ข้อเสนอแนะ การขับเคลื่อนกิจกรรมหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ควรมีการประเมินผลและติดตามอย่างต่อเนื่องและ สม่าเสมอ พร้อมให้การยกย่องชมเชยมอบใบประกาศให้กับหมู่บ้าน เพื่อเป็นขวัญ กาลังใจในการพัฒนาหมู่บ้านและการ รักษามาตรฐานของหมู่บ้าน

๒๖

ถอดบทเรียนโครงการขยายผลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ระดับ “พออยู่ พอกิน” หมู่ที่ 2 ต.เชียงรากน้อย อ.สามโคก จังหวัดปทุมธานี


กระบวนการขับเคลื่อนหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ บ้านศาลาแดงเหนือ หมู่ที่ 2 อาเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี

ครอบครั ว พั ฒ นา 30 ครอบครั ว จั ด ท าแผนชี วิ ต ตั้ ง ปณิ ธ านในการท าความดี โดยเริ่ ม ตั้ ง แต่ วั น ที่ 23 พฤษภาคม 2554 เป็ น ต้ น ไป โดยน้ อ มน าปรั ช ญาเศรษฐกิ จ พอเพี ย งมาใช้ เ ป็ น แนวทางการด าเนิ น ชี วิ ต ความ พอประมาณ ความมีเหตุมีผล การมีภูมิคุ้มกัน การศึกษาหาความรู้ การมีคุณธรรม เพื่อให้เกิดความสุข และเป็นต้นแบบ ให้ กั บ คนในหมู่ บ้ า น ดั ง นี้ เป็ น ต้ น แบบในการจั ด ท าบั ญ ชี ค รั ว เรื อ น การลดรายจ่ า ยในครั ว เรื อน การท าน้ ายา เอนกประสงค์ใช้เอง การเพิ่มรายได้ การประหยัด การอดออม การเรียนรู้ร่วมกัน การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ การเอื้ออารีย์ การจัดการปัญหาหนี้สิน การรักษาสุขภาพอนามัย การขับเคลื่อนแผนชุมชน แกนนาชุมชน ประชาชน ร่วมกันจัดทาแผนชุมชน ปี 2555 เพื่อค้นหา ปัญหา ความต้องการ และแนวทางแก้ไขปัญหา โดยเน้นโครงการกิจกรรมที่พึ่งพาตนเอง และปรับปรุงแผนชุมชนอย่าง ต่อเนื่อง ชุมชนมีการจัดเก็บข้อมูลต่างๆ เพื่อการพัฒนา มีการรวบรวม ทุนชุมชน วิเคราะห์ สังเคราะห์ทุนชุมชน และมีการวางแผนที่จะดาเนินการบริหารจัดการทุนชุ มชนให้เกิดประโยชน์แก่หมู่บ้าน/ชุมชน ด้วยการดาเนินการจัดตั้ง สถาบันการจัดการเงิ���ทุนชุมชนบ้านศาลาแดงเหนือ ซึ่งจะดาเนินการเปิดสถาบันการจัดการเงินทุนชุมชน ขึ้นในวันที่ 12 สิงหาคม 2555 การดาเนินการจั ดกระบวนการพั ฒนาตนเองตามโครงการหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพี ยง เพื่ อขยายผล หมู่บ้านแล้ว นอกจากได้ดาเนินการตามแนวทางตัวชี้วัดกระทรวงมหาดไทยแล้ว เพื่อให้มีความโดดเด่นและเป็นรู ปธรรม เห็นได้ชัดเจนขึ้น บ้านศาลาแดงเหนือ จะต้องดาเนินการให้เป็นหมู่บ้าน ที่ไม่มียาเสพติด ไม่มีคนจน และไม่มีหนี้นอก ระบบ ซึ่งในภาพรวมของหมู่บ้าน จะได้ดาเนินการขับเคลื่อนให้เกิดขึ้นกับหมู่บ้านต่อไป

**********************************************

๒๗

ถอดบทเรียนโครงการขยายผลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ระดับ “พออยู่ พอกิน” หมู่ที่ 2 ต.เชียงรากน้อย อ.สามโคก จังหวัดปทุมธานี


๒๘

ถอดบทเรียนโครงการขยายผลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ระดับ “พออยู่ พอกิน” หมู่ที่ 2 ต.เชียงรากน้อย อ.สามโคก จังหวัดปทุมธานี


๒๙

ถอดบทเรียนโครงการขยายผลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ระดับ “พออยู่ พอกิน” หมู่ที่ 2 ต.เชียงรากน้อย อ.สามโคก จังหวัดปทุมธานี


ถอดบทเรียนศาลาแดงศกพพ.ok