Page 1

Portret Jana Kochanowskiego

Jan Kochanowski pod ulubioną lipą na rycinie z XIX wieku


Jan Kochanowski (ur. 1530 w Sycynie koło Zwolenia, zm. 22 sierpnia 1584 w Lublinie) – poeta polski epoki renesansu, sekretarz królewski. Był przedstawicielem filozofii eklektycznej – stoicyzmu, epikureizmu, renesansowego neoplatonizmu i głębokiej wiary w Boga, łącząc tradycję antyku i chrześcijaństwa. Pochodził ze szlacheckiej rodziny Kochanowskich herbu Korwin, był synem Piotra Kochanowskiego, sędziego ziemskiego sandomierskiego i Anny Białaczowskiej herbu Odrowąż. Poetą renesansu był też jeden z jego braci Mikołaj, a drugi, Andrzej, tłumaczem, który przełożył na polski Eneidę Wergiliusza. W epoce baroku pracą przekładową zajmował się też jego bratanek Piotr.

Herb Korwinów

Pismo Jana Kochanowskiego na zapisku z 1571 roku


Ojcem Jana był Piotr Kochanowski, średniozamożny ziemianin, który najpierw pełnił rolę komornika radomskiego, a później sędziego sandomierskiego. Matką poety była Anna Białaczowska. Poeta miał rodzeństwo – Kaspra, Piotra, Mikołaja, Andrzeja, Jakuba, Stanisława oraz Katarzynę, Elżbietę, Annę i Jadwigę, a także rodzeństwo przyrodnie (pierwszą żoną ojca była Zofia, córka Jana Zasady) – Druzjannę i Stanisława. Ojciec Jana Kochanowskiego zmarł w 1547 roku. Wysoki poziom intelektualny panujący w domu rodzinnym prawdopodobnie wpłynął na fakt, że zainteresowania literackie wykazywał nie tylko Jan Kochanowski, ale i jego młodsi bracia: Mikołaj i Andrzej. Pod tym względem dom Kochanowskich wyróżniał się na tle okolicznej szlachty.


Jan Kochanowski tworzył w okresie Renesansu. W 1544 roku Jan Kochanowski podjął naukę w Akademii Krakowskiej, rozpoczynając tym piętnastoletni okres studiów i podróży. Po kilkuletnim pobycie w Krakowie wyjechał do Królewca, kształcąc się na tamtejszym uniwersytecie, po czym wyjechał do Włoch, gdzie także studiował. W Włoszech wiele podróżował , był w Rzymie i Neapolu. Uczył się zaś w Padwie, potem wyjechał do Francji. Po krótkim pobycie w Paryżu, Kochanowski w 1559 roku wrócił do Polski. Dzięki wieloletnim studiom, wędrówką oraz kontaktem z ówczesną elitą intelektualną zyskał wszechstronne wykształcenie humanistyczne. Po powrocie do ojczyzny rozpoczął służbę dworską. Został sekretarzem króla Zygmunta Augusta. Lata spędzone na dworze królewskim stanowiły najbardziej wszechstronny okres twórczości poetyckiej Kochanowskiego. W 1571 roku poeta porzucił dwór i osiadł w rodzinnym Czarnolesie, gdzie założył rodzinę i prowadził spokojne życie ziemianina.


Jan Kochanowski jest autorem między innymi ,,Fraszek’’, ,,Trenów’’ , ,,Pieśni’’ oraz ,,Odprawa posłów Greckich’’, pierwszej i jedynej tragedii pisanej na wzór dramatów antycznych. W klasie I gimnazjum poznaliśmy ,,Fraszki’’. Dzielimy je na dłuższe, refleksyjne oraz krótsze, żartobliwe. Do pierwszej grupy należą ,,Fraszki’’ : ,,Na lipę’’; ,,Do snu’’; ,,Na zdrowie’’ oraz ,,Na dom w Czarnolesie’’. Do drugiej grupy zaliczamy ,,Fraszki’’ :,,Na młodość’’; ,,Na starość’’; ,,O miłości’’; ,,Do Hanny’’; ,,Na pobożną’’; ,,Na gospodarza’’. W klasie II gimnazjum poznaliśmy kilka ,,Trenów’’: ,,Tren V’’; ,,Tren VII’’ i ,,Tren VIII’’.


Tytuł

Osoba mówiąca

Forma wypowiedzi

Adresat wypowiedzi

,,Na zdrowie’’

Człowiek mądry, rozsądny, doświadczony

Pochwała, Prośba

Zdrowie

,,Na dom w Czarnolesie’’

Człowiek wierzący, pobożny, skromny i rozważny

Prośba, Modlitwa

Bóg


Tytuł

Morał, przesłanie

Forma

,,Na młodość’’

Młodzież musi się wyszaleć, to jej naturalne prawo; młodość to czas zabawy

Utwór 2 wersowy

,,Na starość’’

Człowiek jest zawsze niezadowolony ze swojego wieku

Kontrast

,,O miłości’’

Przed prawdziwą miłością nie ma ucieczki

Utwór 2 wersowy

,,Do Hanny’’

Związek dwojga ludzi powinien opierać się na szczerych uczuciach

Kontrast

,,Na pobożną’’

Należy unikać fałszywej pobożności

Utwór 2 wersowy; Pytanie retoryczne

,,Na gospodarza””

Gościnność powinna iść w parze ze szczodrością

Anegdota


Tren – odmiana pieśni żałobnej ukształtowana w starożytności. Tren poświęcono zmarłej osobie, chwaląc jej czyny, dokonania, zalety i wyrażając żal po jej odejściu.

,,Treny’’ – cykl 19 utworów lirycznych napisanych po śmierci niespełna trzyletniej córeczki Urszulki.


TREN V W ,,Trenie V’’ poeta porównuje śmierć Urszulki do uschnięcia drzewka oliwnego niechcący podciętego przed ogrodnika. Podmiot liryczny akceptuje przypadkowość tej śmierci uwypuklając w ten sposób rozpacz rodziców po śmierci dziecka. Osoba mówiąca w wierszu w retorycznym pytaniu skierowanym do mitologicznej władczyni krainy zmarłych zarzuca jej, że dopuściła się takiej z natury zbrodni (najpierw powinni umierać ludzie starsi).

Drugim po Urszuli bohaterem ,,Trenu VIII’’ jest podmiot liryczny, który mówi o swoich przeżyciach, stanie ducha, w jakich się znajduję. W pierwszej i trzeciej części (dom bez dziecka) dominuje smutek, żal i rozpacz. Natomiast w drugiej części, gdzie podmiot liryczny wspomina córkę panuje radość, szczęście i miłość. Kontrast pomiędzy uczuciami podmiotu lirycznego uwydatnia stratę i ból cierpiącego ojca.


Tworząc tą prezentacje korzystałem w większości z własnego materiału, chociaż znajdują się w niej także informacje z Internetu:  http://pl.wikipedia.org/wiki/Jan_Kochanowski

Prezentacja - Jan Kochanowski  

Prezentacja o Janie Kochanowskim, utworzona przeze mnie w ubieglym roku

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you