Page 1

ก่อตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2528 โดย สล่า เพชร วิริยะ ซึ่งได้รวบรวมเพื่อนฝูง ตลอดจนลูกศิษย์ลูกหา ช่างแกะสลักฝี มือ ดีและมีความรักในศิลปะการแกะสลัก ไม้ แบบล้านนามารวมตัวกันจัดตั้ง กลุ่ม แกะสลักขึ้นมา เมื่อปี พ.ศ.2531 คุณลุงประยูร จรรยาวงศ์ (2458) คอลัมน์นิสต์ชื่อดังแห่ง หนังสื อพิมพ์ ไทยรัฐในขณะนั้น ได้ให้ เกียรติ มา เยีย่ ม เยือน พร้อมกับตั้งชื่อบ้าน ว่า “บ้านจ๊างนัก” อันหมายถึงบ้านที่มีชา้ ง เยอะแยะมากมายซึ่งเป็ นที่มาของชื่อ พิพิธภัณฑ์แห่งนี้นนั่ เอง

สล่าเพชร วิริยะ

บ้านจ๊างนัก ได้มีการพัฒนา รู ปแบบการแกะสลักช้าง จากเดิมที่ช่างแกะจะมีการแกะสลักแบบตายตัว รู ปแบบจะซ้ าๆกัน มาเป็ นการ แกะสลักช้างที่ดูมีชีวติ ชีวามากขึ้น มีท่าทางท่วงทานองที่เหมือนกับช้างที่มีชีวิตจริ ง ๆ ซึ่ งนับเป็ นแห่งแรก ที่มีการแกะสลักช้าง รู ปแบบนี้ และช้างที่แกะสลักจากที่นี่นบั ได้วา่ เป็ นช้างไม้แกะสลักที่ใหญ่ที่สุดในโลก เลยก็วา่ ได้ โดยที่นี่จะแกะสลักช้างตั้งแต่ขนาด ไม่กี่นิ้วจนถึงขนาดที่มีความสู งถึง 5 เมตรเลยทีเดียว นับได้ ว่าเป็ นการแกะสลักไม้ที่ละเอียดสวยงาม เก็บทุกรายระเอียด ทุกร่ องรอยผิวหนัง แม้กระทัง่ ดวงตาของช้าง ที่มีส่วนในการสื่ อถึงอารมของช้างได้ป็นอย่างดี


ตัวอย่างของงานที่แกะสลักจากไม้

 ช้างแกะสลักตัวแรก ฝึ กเรี ยนกับ ครู คาอ้าย เดชดวงตา ปี 2515


บ้านจ๊างนักยังเป็ นแห่งแรกที่มีการทดลองนาวัสดุใหม่ๆ ที่หาได้ในท้องถิ่นมาทดแทนวัสดุเดิม ที่ นับวันมีแต่จะหายากมากขึ้น เช่น มีการนาเอาไม้ข้ ีเหล็กมาทดแทนไม้สัก ซึ่ งประโยชน์เพียงอย่างเดียวของ ไม้ข้ ีเหล็ก ในสมัยก่อน คือนามาทาเป็ นเชื้ อเพลิงเท่านั้น และผลที่ได้จากการนามาแกะสลักพบว่า ไม้ ขี้เหล็กเป็ นไม้เนื้อแข็งมากการแกะค่อน ข้างยากกว่าไม้สัก แต่ผลงานที่ออกมาจะสวยงาม และสี เป็ น ธรรมชาติ มีอายุการใช้งานยาวนานไม่แพ้ไม่สักเลยทีเดียว นอกจากจะมีการแกะสลักช้างจากไม้ต่างๆ แล้วที่นี่ยงั มีการทาช้างปูนปั้ นด้วย ซึ่ งมีความสวยงามเหมือนจริ งไม่แพ้ที่แกะจากไม้เลย ไม่วา่ จะเป็ น ผิวสัมผัส ท่วงท่าของช้าง สี และดวงตาที่มีความเหมือนมากแสดงออกถึงความรู ้สึกที่ช่างต้องการสื้ อได้ เป็ นอย่างดี ซึ่ งการทางานในลักษณะนี้ตอ้ งมีการขึ้นโครงก่อนโดยใช้เหล็กขึ้นเป็ นโครงแล้วใช้ปูนค่อยๆ โบกเข้าไปแบบหยาบๆๆแล้วค่อยเก็บรายระเอียดจนถึงขั้นตอนของการลงสี ที่ให้ความรู ้สึกที่เหมือนจริ ง ผลงานที่เห็นกันคือช้างที่ต้ งั อยูบ่ ริ เวณถนนทางเข้าออกของอุทยานราชพฤกษ์ ที่มีความสวยงามเหมือน จริ ง ซึ่ งเป็ นหนึ่งในผลงานของ บ้านจ๊างนักนัน่ เอง

ตัวอย่างงานที่เป็ นปั้ นจากปูน


นอกจากการทดลองเรื่ องของไม้แล้ว ยังมีการนาเอาภูมิปัญญาชาวบ้านที่สืบทอด กันมามา ประยุกต์ใช้ กับงานแกะสลัก นัน่ ก็คือ นาเอาลูกมะเกลือที่ใช้ในการย้อมผ้า มาย้อมสี ไม้ซ่ ึ งก็ให้สีที่เป็ น ธรรมชาติและ ไม่มีสารพิษตกค้างเป็ นอันตราย ต่อมนุษย์ และสิ่ งแวดล้อม เมื่อปี พ.ศ. 2546 บ้านจ๊างนัก ได้รับการบรรจุให้เป็ นหนึ่งในพิพิธภัณฑ์ทอ้ งถิ่น สังกัด เอกชน ยังผลให้เป็ นที่รู้จกั กันอย่างแพร่ หลายในหมู่นกั ท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและ ชาวต่างประเทศ ที่มีความสนใจ ในศิลปะแขนงนี้ นอกจากนี้ หนึ่งในความภาคภูมิใจของสล่าบ้านจ๊างนักทุกคนคือ การที่เป็ นส่ วนหนึ่งของการทา ให้ผคู ้ น ได้เกิดความรัก หวงแหน และ ตระหนักถึงความสาคัญ และปัญหาของ ช้างไทยในปัจจุบนั และ ร่ วมกันอนุรักษ์ชา้ งไทยให้อยูค่ ู่กบั คนไทยอีกนานเท่านาน

บรรยากาศพิพธิ ภัณฑ์ บ้านจ๊ างนัก


บ้านถวายเป็ นหมู่บา้ นหนึ่ง ในตาบลขุนคง อาเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่ ระยะทางห่างจากตัว เมืองเชียงใหม่ ประมาณ 18 กิโลเมตร แต่เดิมชาวบ้านประกอบอาชีพหลักทางด้านการเกษตร แต่เมื่อ ประสบกับภาวะขาดแคลนน้ าในฤดูแล้งทาให้ผลผลิตตกต่า ส่ งผลให้ชาวบ้านมีรายได้นอ้ ย ดังนั้นหลัง ฤดูเก็บเกี่ยวชาวบ้านส่ วนใหญ่จะเดินทางไปรับจ้างทางานในตัวเมืองเชียงใหม่ เช่น รับจ้าง ก่อสร้าง และ อื่น ๆ แต่มีบางส่ วนออกไปค้าขายไม่ได้ประกอบอาชีพอยูใ่ นท้องถิ่นของตัวเอง หมู่บา้ นหัตถกรรมไม้แกะสลัก ถือว่าเป็ นแหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมที่ข้ ึนชื่ อที่สุดแห่งหนึ่ง ของจังหวัดเชียงใหม่ เป็ นที่รู้จกั ของนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศ เป็ นแหล่งกาเนิดของ งานแกะสลักไม้ในจังหวัดเชี ยงใหม่ จนผลิตภัณฑ์ไม้แกะสลักได้รับความนิยมอย่างแพร่ หลายในปั จจุบนั ทั้งด้านคุณค่า และคุณภาพของสิ นค้า จุดรวมความหลากหลายของงานหัตถศิลป์ ที่โดดเด่น เช่น งาน แกะสลักไม้, งานเดินเส้น-แต่งลาย, งานลงรัก-ปิ ดทอง, แอนติค, เครื่ องเงิน, เครื่ องเขิน, ผ้าทอ, เครื่ องจักร สาน และเครื่ องปั้ นดินเผา เป็ นต้น กว่ าจะมาเป็ นบ้ านถวายหมู่บ้านไม้ แกะสลัก อดีตที่ผา่ นมา 40 กว่าปี บ้านถวายได้สืบสานงานไม้แกะสลัก จากรุ่ นสู่ รุ่น จากการก่อกาเนิดขึ้น ของปูชนียบุคคล 3 ท่าน คือ พ่อหนานแดง พันธุ สา, พ่อใจมา อิ่นแก้ว และ พ่อเฮือน พันธุ ศาสตร์ ที่ได้ เดินทางไปทางาน และเรี ยนแกะสลักไม้ที่ร้านน้อมศิลป์ บ้าน วัวลาย ประตูเชียงใหม่ เมื่อ พ. ศ. 2500 ‟ 2505 และได้นามาแพร่ หลายในหมู่บา้ นถวาย จนกลายเป็ นหมู่บา้ นหัตถกรรมไม้แกะสลักที่มีฝีมือ และมี ชื่อเสี ยง เป็ นที่รู้จกั ของชาวไทยและชาวต่างประเทศ หัตถศิลป์ ทีข่ ึน้ ชื่ อของบ้ านถวาย „ งานแกะสลักไม้ : ถือว่าเป็ นเอกลักษณ์ของบ้านถวาย และจังหวัดเชียงใหม่ „ งานเทคนิคสี เนื้ อไม้ : เป็ นงานที่โชว์ให้เห็นถึงความสวยงามของเนื้ อไม้ตามธรรมชาติ „ งานเทคนิคสี แตกลายงา : เป็ นงานที่ต้ งั ใจให้สีเกิดการแตกแยกตัว เพื่อให้ดูคล้ายของเก่า ‟ โบราณ „ งานแอนติค : เป็ นงานที่ทาขึ้น โดยใช้เทคนิคสี ต่าง ๆ ทาเลียนแบบของเก่า ‟ โบราณ


ชิ้นงานทีเ่ ลือกจากบ้ านถวาย

ถังขยะจากเศษไม้ สัก ถังขยะใบนี้ทาจากเศษไม้สักที่เหลือจาก การทาเฟอร์ นิเจอร์ ชิ้นใหญ่ๆ ที่มีขนาด สี สันที่ต่างกันออกไป นามาติดมาต่อกัน เพื่อให้เกิดลวดลายที่สวยงามดูแปลกตา น่าใช้งานมากขึ้นสามารถไปตั้งไว้ได้ท้ งั ภายในบ้านและนอกงาน หรื อภายในสวย ก็ได้เช่นกัน เพราะไม้มีความคงทน สวยงามอยูแ่ ล้วจึงไม่ตอ้ งแต่งเติมสี สัน มากมาย ถังใบนี้ราคาใบละ 250 บาท มี หลายแบบ หลายลวดลายให้เลือกซื้ อ ทั้ง ที่มีฝาปิ ดและไม่มีฝาปิ ด


หมู่บ้านเหมืองกุง เป็ นหมู่บา้ นที่ผลิตเครื่ องปั้ นดินเผาชนิดต่างๆ ออกสู่ ตลาดตั้งแต่สมัยโบราณ มี การทาน้ าต้น(คนโทใส่ น้ า) และหม้อน้ าไปขายในเมืองเชียงใหม่ ปั จจุบนั มีการทาเครื่ องปั้ นดินเผา หลากหลายรู ปแบบตามความต้องการของตลาด ทีต่ ้งั และการเดินทาง เมื่อถึงทางเลี้ยวขวาไปสะเมิง ให้กลับรถแล้วชิดซ้ายทันที สังเกตป้ อม ตารวจสะเมิง เลี้ยวซ้ายข้างป้ อมตารวจเข้าไปประมาณ 100 ม. จะเริ่ มเห็นหม้อน้ าวางเรี ยงรายอยูห่ ลายบ้าน ปั จจุบนั ชาวบ้านเหมืองกุงพัฒนาฝี มือและสร้างสรรค์รูปแบบผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ มากขึ้น มีท้ งั อ่างบัว หม้อ น้ าขนาดใหญ่ แจกัน ตั้งแต่ขนาดเล็กและขนาดใหญ่ มีการเขียนลวดลายต่างๆ อย่างสวยงาม ชาวบ้านจะ รวมตัวกันเป็ นกลุ่มรับทางานตามออเดอร์ และมีจาหน่ายปลีกในหมู่บา้ นด้วย นักท่องเที่ยวสามารถเข้าไป ชมวิธีการปั้ นหม้อ ตากหม้อ การขัดด้วยหิ นแม่น้ า การเจียนลาย และการเผาได้ตลอดเวลา


ชิ้นงานที่เลือกจากบ้ านเหมืองกุง

ตุ๊กตาประดับสวนเณรน้ อย ตุก๊ ตาเณรน้อยประดับสวน เป็ นตุก๊ ตา ประดับสวนที่ทามาจากดินเดียวปั้ นเป็ นรู ป ทิ้ง ให้แห้ง แล้วนามาเผา แล้วนามาทาสี ให้สวยงาม ตามต้องการ ซึ่ งมีให้เลือกซื้ อได้ท้ งั ที่เป็ นสี ธรรมชาติของดินที่เป็ นสี น้ าตาลแดง และที่ทาสี ตามสี จริ งของตัวตุก๊ ตา มีให้เลือกหลายขนาด หลายอิริยาบถ

การใช้งานตุก๊ ตาประดับสวนเณรน้อย ใช้ต้ งั ประดับบนหิ น หรื อพื้นต่างๆตามต้องการ 

โดย พิชิตชัย ศรี สวัสดิ์ รหัส 5219101315 สาขาเทคโนโลยีภูมิทศั น์

บ้านจ๊างนัก บ้านถวาย บ้านเหมืองกุง  

พิชิตชัย ศรีสวัสดิ์ 5219101315

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you