Page 1

Nghệ thuật gốm thời Mạc: ngoài các lò gốm ở Thăng Long, và phụ cận như Bát Tràng (Hà Nội), Thổ Hà, Phù Lãng (Bắc Ninh), đã xuất hiện thêm vùng làm gốm khác như Thanh Lâm (Nam Sách Hải Dương), Đức Thọ (Thanh Hoá). các loại gốm xây dựng, trang trí kiến trúc. Những gốm trang trí kiến trúc trên bờ nóc, tầu mái, đầu đao các hình Rồng, Phượng, con Xô, con Kìm. Gốm đất nung còn thấy ở kiến trúc Chùa, hoặc cung Điện. Gạch trang trí hoa văn nổi, Gạch trổ thủng hình hoa chanh, gạch tráng men màu, cẩn ghép bề mặt tường, lan can, tường hoa. Trên mặt gạch trang trí in nổi hình hoa sen, hoa cúc, các con thú Rồng, Phượng, Lân, Hổ, Voi, Ngựa. Gạch lát tường (chùa Thái Lạc), gạch xây (mộ bà chúa Mạc trong khu chùa Phổ Minh- Nam Định), gạch xây bệ tượng (ở chùa Trăm gian, chùa Mui), gạch bó thềm có những hình người, thú vật rất sinh động (gắn thềm bậc sát mặt sân trước chùa Bối Khê). Hình Rồng trên gạch, loại đặt nằm ngang thì thân rồng uốn khúc không đều, có hướng giãn rộng ra, khúc giữa uốn võng lưng. Loại đặt trong khung tròn thân rồng uốn cong thành bốn khúc, đầu rồng quay vào chính tâm. Các loại ngói trong kiến trúc cổ thời Mạc: ngói mũi hài, mũi ngói cong; ngói giọt gianh mũi thẳng trang trí hình lá sòi, hoặc hình cánh sen. Cuối dốc mái, ở đầu ống thoát nước có gốm tạo hình cả con cá Chép (hay nửa thân có đầu cá), hoặc đầu Rồng làm ống máng thoát nước mưa từ mái đổ xuống qua miệng há to của con vật. Đặc điểm các con vật trong nghệ thuật gốm thời Mạc: Hình Rồng (kể cả trên gỗ, đá): đầu nhỏ, có hai sợi râu mép dài uốn lượn song song và duỗi ra phía trước, thân chắc lẳn uốn mềm mại, lưng võng. Hình chim Phượng trang trí trên gạch trong khung hình chữ nhật, hay tròn đều thể hiện chân thực, lông đuôi dài, hai cánh xoè rộng và uốn mình như múa. Hình Rồng, Phượng được dân gian hoá trở thành con vật quen thuộc, sử dụng làm trang trí trong các đình chùa làng xã từ thời Mạc. Ngoài ra còn có các con thú như: Hổ, Voi, Lân, ngựa, hươu. Con hổ nằm phủ phục, đầu quay ra phía sau, đuôi cong, in trên gạch (chùa Thái Lạc); con Lân in nổi trên gạch bó thềm (chùa Bối Khê); hình voi lồng trên gạch đất nung (ở chùa Trăm gian); hình Hươu (đình Lỗ Hạnh, và đình Thổ Hà); ngựa trên gạch bệ (chùa Trăm gian) các con vật được thể hiện sinh động và hiện thực. Hình các con vật: Rồng, Phượng, Lân, Ngựa phi, hoặc hoa sen khắc và đắp nổi trên gạch để trang trí tìm thấy ở chùa Ông (Bình Lương Văn Lâm-Hưng Yên). Nghệ thuật và kỹ thuật gốm trang trí đậm sắc thái dân gian, dân tộc. Gốm gia dụng thời Mạc: tiêu biểu với trung tâm Bát Tràng nằm ven sông Hồng (mà từ thế kỷ 14 đã sản xuất gốm); hoặc ở Thanh Lâm (Nam Sách-Hải Dương) gần quê hương nhà Mạc gọi là Dương Kinh (kinh đô thứ hai của nhà


Mạc). Gốm gia dụng thời Mạc phong phú đa dạng các loại: bát, đĩa, bình, lọ, âu, liễn, vò, bình vôi, bát hương... lớn nhỏ, có loại có nắp đậy. Chẳng hạn về bát: loại lòng nông, chân đế thấp, vòng miệng uốn cong ra ngoài, trên thành bát trang trí hoa văn màu xanh, nét vẽ giản dị, trôn bát cao, có men hoặc để mộc bôi nâu. Loại sâu lòng, chân đế cao, vành miệng bo lật ra ngoài, trang trí hoa văn màu xanh dưới men. Hoặc có loại vẽ hình rồng, hay hình con chuồn chuồn xen với hoa văn mây xoắn. Đĩa cũng nhiều loại cỡ to nhỏ khác nhau, trang trí có đường chỉ đôi viền quanh vành đĩa, hoặc đường hoa dây uốn lượn, mặt lòng đĩa vẽ hình tôm, cá, chuồn chuồn hay ve sầu, có đĩa vẽ cò bay trên cánh đồng. Hoặc vẽ hươu chạy đầu ngoái về phía sau. Có đĩa vẽ hình con trâu màu nâu điểm xanh. Có đĩa vẽ cá to đang quẫy. Còn có loại gốm đồ thờ như: Chân đèn, chân nến với dáng chân cao. Bình gốm thờ: có bình trang trí hình mây lửa, vẽ màu xanh đen dưới men trắng ngà. Trên cổ bình có đôi Phượng. Có bình trang trí hình rồng vẽ màu hoặc đắp nổi. Tóm lại: Nghệ thuật gốm thời Mạc với một phong cách thống nhất từ cấu trúc, họa tiết trang trí đến màu sắc. So với các thế kỷ trước, gốm Mạc có số lượng khá lớn, kỹ thuật chế tác tinh tế và loại hình cũng phong phú. Ngoài gốm phục vụ cho kiến trúc thì gốm gia dụng và gốm thờ phát triển mạnh. Trong đó, chân đèn và lư hương được xem là những hiện vật tiêu biểu. Đáng kể nhất là nghề thủ công gốm sứ, đặc trưng là sứ hoa lam. Những làng gốm Vĩnh Bảo, Hải Dương, Bát Tràng, Thổ Hà... được mở ra và đã thu hút nhiều khách hàng gần xa. Với các sản phẩm mang hình các con giống như: gà, cá, chim, voi, nghê, phượng... sự phong phú về thể loại cho thấy: từ những hình tượng thực tế trong cuộc sống đã được những nghệ sĩ dân gian ý tưởng cách điệu trở thành những đường nét độc đáo đậm tính nghệ thuật. Dưới bàn tay tài hoa của họ, những đường nét hoa văn được thể hiện tinh hơn, chuốt hơn, kỹ hơn, điều này thấy cả trong nét vẽ và nét điêu khắc thời Mạc trên các bình lọ, chân đèn, nghê sứ...


Những ảnh hưởng của nghệ thuật gốm thời Mạc đến nghệ thuật gốm thời Lê Trung Hưng: Gốm men lam thời Lê Trung Hưng dường như đã được kế thừa một thành quả to lớn từ kiểu dáng đến kỹ thuật gốm thời Mạc. Cốt gốm dày thô, các kiểu đắp, khắc cũng được tận dụng như một lợi thế to lớn trong việc tạo ra sự thay đổi trên cùng một sản phẩm gốm. Các hình thức hoa văn trên các đĩa, lọ, chân đèn vốn đã khá phát triển vào thời Mạc. Minh văn cũng là một đặc trưng cho loại hình gốm thời Lê Trung Hưng, nó là sự kế thừa phát triển từ thời Mạc.

Nghệ thuật gốm thời mạc fb  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you