Issuu on Google+

{-, (l

È

-

(J

ru

-o

E Ítr

*

v

: -

oO I

-

E

q) v I-

o o Ar-

m

5 u) v)

o

(6

c) q)

oo c) (,.)

B (€

Bii het raam in de woonkamer, die een weids uitzichtbiedt over de rivier de Vecht, staat een transportkarretje met daarop de eerstein een reeks van in totaal zes lichostenen.Een mooie ambiancevo<.rr een prachtigprojectin uiwoering. Thomas Posthuma, graficuspur sang,keert tijdelijk terug naar de wortels van het grafischvakgebied,het op steentekenen van een compositie, en wel die van zijn vader.Posthuma senior vervaardigderond de jaren rwintigvoor Koninklijke C.].Van Houten & Zn. uit Weesp (zie meer over Van Houten in Compres 9,7 rlreí 'Verlate zoo3) een reclametekeningin zogenaamde jaren cwintig hielden sommige sieriugendstil'. In de kunstenaarsnog steedsvast aan deze stijlvorm, die rond r 9 oo zijn hoogtepunt beleefde.Asymmetrische ornamentatie en inspirerend lijnenspel, geïnspireerddoor het bloemen- en plantenrijk, zijn de voornaamstekenmerken ervan.

emw * K k

m

w

trw

rc rF!

\J

4Fq e ,

#*"q

#ruffi YY á ffitr'*Ë 6 ie*,b'rèÈd

Ë8"/ S"

t-'t

(.) o V)

Thom Posthuma (r893-194r) werd opgeleid Senior aan de bekende AmscerdamseQuellinusschool. Hij huurde in die tijd als atelierruimte het wipkoren't molentje Haantje aan de Stammerdijk in Weesp. Eigenaarhiervan was de firma Van Houten. Door dit contact ontstond de bewuste reclametekeningvoor een affiche.Deze bereikceechter nimmer de plakzuilen, maar werd opgeborgenin een bewaard geblevenarchief. De afkeuring van de tekening zou mogelijkerwijs gelegen kunnen zijn in de metzwierige stijl onfworpen 'Van Houten'. Vaak werd in belettering van de naam officiële inschrijvingen voor de handels- of firmanaam de juiste schrijfivijze aangehaald.Deze omschrijving laat geenruimte toe voor originele visuele interpretaties van de oorspronkelijke schrijfivijze.

,,,,?31.,. Compres3 r4{a!!.?p04


'iunior' Posthuma aeconcentreerd aan het werk-

tl.l,',?,.,il: 3-àiii,iàóa - corp*'


t-.'. Nu, na 83 jaar,*ordt h.t o.rt-.i GontourstêhGh ' opnieuw uitgevoerd. Ditmaal in steendruk. Dg originele schetstekening is uitgevoerd in plakkaatverfop papier, in het formaat 17,2x 2S,scm en in de kleuren licht, en donkergroen, beige,bruin, lila en oranje. :' Er zal gedrukt worden van zes grote lithostenen. Posthuma'junior' vergroot de originele tekeningï'aar het nieuwe formaat 7o x r oo cm. Hiervoor maakt h1i'.6-sÀ contourtekening op tran sparanttekenpapier.Alle kleuren moeten met een contourlijntje wgrden qptrtik.." ken. De contourtekening zal op zoveel steneng€-dtulna,, worden als het aantal kleuren (in dit geval àes)dátop dezeschetsvoorkomt. De lithostenen worden daarom ook wel aangeduid als contouÍstenen,,Vervolgens lipmt de contourtekening in poedervorm op de steen te.stàan - met een mooi woord heet dat'poederkt.t"u"; ótt È nodig voor de juiste referenrieen zalL*er bij het dluk:-r::+ ken op de steenpers niet meer_nodtf^Flt:.. -. . gebruik van lithografuche inkt Posthuma maakt of 'toesj') die is samengèstelduit :r,. tusche (spreekuit als dezelfde elementen als waaruit lithografisch kiijri,íór!!t vervaardigd. Vet en zeep zijn hoofdbestanddelen, waarbij roet voor de kleuring en was voor de binding zorgt. De zeep kan node gemist worden omdat dezehet vette mengsel in water oplosbaarmaakc.In de handel is het verkrijgbaar in de vorm van staafies die telkens voor gebruik moeten worden aange\Mreven.Posthuma maakt de inkt zelfklaar: hij wrijft op een schoteltje zoveel van de vaste stofals hij denkt nodig te hebben, en voegt eÍ een beetje gedestilleerdwater of terpentijn aan toe. Met zijn vinger wrijft hij net zo lang totdat het tusche totaal is opgelost. Op de contourstenenbrengt hij als referentie pas- of snijkruisjes aan,dun opgezetdoor middel van een uekpen. Uiteindelijk zullen dezekruisjes ervoor zorgen dat de in totaal zeskleurendruk ook volkomen sluitend gemaakt kan worden. Thomas Posthuma werd op z9 april 1933 Junior geborenin Weesp. In r939 verhuisde het gezin Posthuma naar Hilversum. Na de mulo begon Thomas 'Kunst in r95o als leerling-lithograaf bij en Arbeid' in Weesp, en hij volgde daarnaasteen opleiding aan de GrafischeSchool in Amsterdam. In januari r957 kwam hij onder leiding van Erik Thorn Leesonte werken als assistent-ontwerperbij internationaal chocoladefabrikantVan Houten op de afdelingvormgeving en nam daarin 1967de leiding over. Deze afdeling was verantwoordelijk voor het ontwerpen van bonbon- en chocoladevormen, verpakkingen, Iabels en overig reclamemateriaal. Voordat de sluiting van dit bedrijf definitief zou worden in decemberr97o, vormde hii

.. ']*:. "samen metuiv€e 'Vorrq:giPack bureau nu voo. gever o nder de

uiteraard ,rog ond"rïoorbehoud van de verdere afwerking van de o,rerigevijf lithostenen. Thomas Posthuma drukt de litho's op 3oo grams zuiver lornpenpapier,in een exclusiéveoplagevan 25o sfttks. Grafi-schgeïnteresseerdenkrijgen voor z5o euro (excl.

..

btw) een exemplaardat gesigneerden genummerd is - en een uitgebreidebiografie van Thom Posthuma (senior). De verdere bewerking en druk gebeuren overigens bij de Weesper steendrukker Gertian Forrer, die beschikt over een steeÊpers. Sinds enkelejaren is er een Steendrukmuseum steendrukmuseum gevestigd in Valkenswaard. Het is een initiatief van Peter Louis Vrijdag, voormalig directeur van drukkerij Vrijdag in Eindhoven. Er is een verscheidenheidaanhistorische drukpersen te zien, waaronder een replica van de door Senefelder bij zijn experimenten ontwikkelde primitieve steendrukpers - waaruit in 1796de lithografie kon ontstaan. De toepassingenvan steendruk worden tot uitdrukking gebrachtin een collectie etiketten, poëzieplaatjes, ansichtkaartjes, prenten, karikaruren, kinderspelen en blikdruk. Ook hangt er werk uitgevoerd in steendruk van bekende ontwerpers, onder wie Keesvan Dongen, Alphonse Mucha, Adolphe Willette en JanSluyters. Verder beschikt dit specialistische museum over een atelier waar workshops worden gegeven.En uiteraard is ervolop documentatie verkrijgbaarin de museumwinkel, zoals over dit unieke steendrukprojectvan twee generatiesPosthuma. < PETER VAN DAM

M e t d a n k a a nT h o m a s P o s t h u m av o o r d e t e c h n i s c h et o e l i c h t i n g . V o o r m e e r i n f o r m a t i eo v e r h e t p r o j e c t , e n o m u i n t e s c h r i j v e nv o o r e e n e x e m p l a a rv a n h e t V a n H o u t e n A f f i c h e , m a i l t u n a a rt h o m a r t @ w a n a d o o . n lM . e e r i n f o r m a t i eo v e r h e t s t e e n d r u k m u s e u mv i n d t u o p w w w . s t e e n d r u k m u s e u m . n l .

Compres


ARTIKEL THOMAS POSTHUMA