Sterrenburg (Dordrecht, Trivire)

Page 1

10INS002c_Project_PCM.qxp

2/22/10

6:58 PM

Page 14

Project j

Duurzame installatie met PCM-inductie-units In Dordrecht wordt momenteel de laatste hand gelegd aan het nieuwe gezondheidscentrum Blaauweg: een duurzaam gebouw met optimale isolatie, WKO in 76 energiepalen onder het pand in combinatie met een warmtepomp en PCM-inductie-units. Het resultaat: drie verschillende gebruikseisen in één innovatief installatieconcept. Tekst: Loet van Bergen Foto’s: Autarkis

n het gebouw Blaauweg zitten een

I

huisartsenpraktijk, een apotheek

en een praktijk voor fysiotherapie. Zorgvoorziening onder één dak, en in een duurzaam en energiezuinig gebouw: dat was de filosofie van Trivire Wonen, vertelt Frans de Graaf, energieen duurzaamheidmanager bij de woningstichting. Het bouwteam van dit werk, waarvan de stichtingskosten 3 miljoen euro bedroegen, bestaat uit aannemersbedrijf Pullen Dordrecht, architect Bertus de Kock van Abrahamse De Kock Architectenbureau, Dennis

met warmtepompen wilden doen in

De installatie

De PCM-inductie-

van Meggelen van Boonstoppel

combinatie met warmte- en koude-

Voor de installatie en het ontwerp van

units kunnen volle-

Engineering, Frans Horst van Horst-

opslag. Een van de mogelijkheden die

het werktuigbouwkundige deel daar-

dig in het plafond

Advies Project- & Interimmanagement

we hebben bestudeerd, was om via een

van was Boonstoppel Engineering, die

worden verwerkt.

en Trivire Wonen.

warmtewisselaar warmte of koude te

ook de huisadviseur is van Trivire, ver-

Frans Horst, verantwoordelijk voor het

halen uit open bronnen, maar dat ging

antwoordelijk. “Uitgangspunt was een

projectmanagement en de contract-

niet vanwege de bodemgesteldheid. In

geïntegreerd concept dat volledig in

vorming: “Het gezondheidscentrum telt

totaal zijn er vijf concepten de revue

balans is en goed op elkaar is afge-

drie gebruikers: een huisartsenpraktijk,

gepasseerd, voordat we de oplossing

stemd”, zegt projectleider David van

een apotheek en een fysiotherapieprak-

hadden gevonden in de vorm van

Meggelen. “In de aanloopfase hebben

tijk, die elk eigen wensen hebben ten

energieheipalen in de grond.”

we verschillende concepten bekeken.

aanzien van koelen en verwarmen. Zo

In deze palen zit een holle ruimte

We opteerden in eerste instantie voor

wil de huisartsenpraktijk warmere

gevuld met circulatievloeistof waarin

WKO met warmtepomp in combinatie

ruimtes vanwege onderzoek bij patiën-

met behulp van een warmtepomp

met vloerverwarming en koeling.

ten, terwijl de apotheek en fysiothera-

warmte of koude wordt onttrokken

Gezien het gebruik van het pand met

piepraktijk koelere ruimtes willen.”

voor koelen of verwarmen van het

drie verschillende gebruikersgroepen,

gebouw. In totaal zijn er 1 km aan

bleek dat we het met alleen een

WKO in heipalen

energieheipalen van het bedrijf

warmtepomp niet zouden redden.

Oorspronkelijk telde het ontwerp dan

Betonson de grond ingeslagen. “Dit

Om een klasse A-klimaat te creëren in

ook drie installaties. Horst: “Dit vonden

alles is in nauw overleg met de gebrui-

een pand, moet je naar aanvullende

we als bouwteam onzin en verspilling.

kers gebeurd”, vult De Graaf aan. “De

technieken zoeken om een optimale

Het deed het geen recht aan het duur-

extra investering in het gebouw wordt

energiebalans te krijgen. Tenslotte

zame en energiezuinige uitgangspunt.

op deze manier in redelijke termijnen

zijn we uitgekomen bij een instal-

Vast stond dat we in ieder geval iets

terugverdiend.”

latie met WKO in energieheipalen,

14 NUMMER

2

MAART

2010


10INS002c_Project_PCM.qxp

2/22/10

6:58 PM

Page 15

Werking van PCM PCM is een afkorting van ’phase-change-material’ en is leverbaar in verschillende samenstellingen. Het kan bestaan uit paraffine, wax, zout, water, glycol en alcohol. Het in dit project toegepaste PCM-materiaal is een speciaal soort zout. Al naar gelang de toepassing is PCM verkrijgbaar voor diverse smelttemperaturen. Wanneer de omgevingstemperatuur hoger is dan 22 °C smelt de samenstelling en wordt warmte opgenomen (het blijft koel). Is de omgevingstemperatuur lager dan 22 °C dan stolt de samenstelling en wordt warmte afgegeven. Autarkis heeft diverse oplossingen met PCM-technieken, waaronder de PCM-inductie-units. De PCM-inductieunits van producent Autarkis zijn afgelopen maand Aanleg/montage van de PCM-inductie-units in het plafond. Het fase-overgangsmateriaal wordt op

winnaar geworden van de VSK Award 2010 in de

een gepatenteerde wijze verpakt in polypropeen-panelen. Deze PCM-panelen worden op een ge-

categorie klimaatsystemen en koudetechniek.

patenteerde wijze als koelbatterij geïnstalleerd in plafond-inductieconvectoren.

warmtepomp en PCM-inductie-units.

zal dit gemiddeld rond de 20 °C liggen.

verre het PCM-materiaal is opgeladen

Overigens is het de eerste keer dat de

Tijdens deze periode wordt de lucht-

of ontladen. Mocht blijken dat het

PCM-techniek wordt toegepast (PCM =

behandelingskast in de nachtstand

PCM-materiaal goed opgeladen is, dan

phase-change-material, zie kader).

gezet met een gesloten debiet om de

hoeft de ruimte ook niet meer verder

Deze PCM-panelen hebben we als

oplading te versnellen”, aldus Van

gekoeld te worden en zorgt het GBS-

PCM-inductie-units geïnstalleerd in de

Meggelen.

systeem ervoor dat de klep gesloten

diverse ruimtes. De hoeveelheid PCM-

wordt en het materiaal niet meer

materiaal in een ruimte hangt volgens

Ruimteregelaars

opgeladen wordt. ’s Morgens begint de

Van Meggelen af van de koellast-

De installatie is volledig afgestemd op

cyclus weer van vooraf aan.”

berekening volgens NEN 5067. Voor

de verschillende gebruikersgroepen.

Verder bevat de installatie een CV-ketel

een optimaal en gezond binnenkli-

Van Meggelen: “In elke ruimte zitten

voor het warm tapwater waarop een

maat is elke PCM-inductie-unit aan-

ruimteregelaars, een soort thermo-

boiler is aangesloten. Middels regelklep-

gesloten op een luchtbehandelings-

staat waar de temperatuur op +4 of

pen kan de CV-ketel als back-up dienen

systeem. Als de ruimtetemperatuur

–4 onder de gemiddelde temperatuur

in het geval de warmtepomp mocht uit-

overdag tengevolge van de vrije inter-

van 22 °C kan worden ingesteld. Deze

vallen. “De hele installatie kunnen we

ne warmteproductie hoger wordt dan

ruimteregelaars zijn via een bus-

op afstand monitoren en beheren. Om

20 °C, dan zal er een warmtestroom

systeem aangesloten op het GBS-

het verbruik aan warmte en elektriciteit

optreden vanuit de ruimte richting

systeem van Priva, die het hele sys-

voor de verschillende gebruikersgroe-

een PCM-inductie-unit. Het PCM-

teem tevens bewaakt. In het PCM-

Vereenvoudigde

pen te registreren, zijn energie- en

materiaal neemt dan, gezien vanuit

materiaal zit een aantal opnemers die

weergave van de

warmtemeters geplaatst, die wij ook

de ruimte, warmte op en zal gaan

communiceren met het GBS-systeem

werking van een

kunnen monitoren om te kijken of het

smelten. Het PCM-materiaal koelt de

waarop we ook kunnen zien in hoe-

PCM-inductie-unit.

gebouw wel echt energiezuinig is.” <<

ruimte. Als ’s nachts de vrije interne primaire gekoelde lucht 16 °C

warmtebronnen niet meer aanwezig zijn, zal de ruimtetemperatuur dalen

dag

tot onder de 20 °C en treedt er een warmtestroom op van een PCM-induc-

afgekoelde ruimtelucht 20 °C

tie-unit naar de ruimte. Het PCMmateriaal zal dan weer invriezen en gelijktijdig de ruimte verwarmen. Van Meggelen: “Mocht om wat voor reden de nachttemperatuur te hoog zijn, dan kunnen we eerst de vrije koeling inzetten en indien dit niet toereikend is de warmtepomp als actieve koeling inzetten om het PCM-materiaal weer te kunnen laden. We verwachten dat dit in de praktijk nauwelijks voorkomt.

ruimte-inblaaslucht 18 °C

ruimte-inblaaslucht 18 °C

Wel is het zo dat hoe kouder de ruimte ’s nachts, hoe sneller het PCM-materiaal zal opladen, maar in de praktijk

S = spleet 10 mm V = volledig geladen koelpaneel met PCM 20 A = actief koelpaneel met PCM 20

retour-ruimtelucht 25 °C

15 NUMMER

2

MAART

2010


Millions discover their favorite reads on issuu every month.

Give your content the digital home it deserves. Get it to any device in seconds.