Page 1

PARTNERSTWO B I U L E T Y N Krajowej Sieci Tematycznej ds. Partnerstwa Numer 11, Kwiecień 2013

STAŁA KONFERENCJA TY TEŻ MOŻESZ MIEĆ DS. KONSULTACJI FUNDUSZY WPŁYW NA NOWE EUROPEJSKICH 2014-2020 FUNDUSZE

Prace nad nową perspektywą finansową 2014-2020

Stanowisko w sprawie komitetów monitorujących

Przedstawiciele komitetów o komitetach monitorujących

Dr Renata Calak

GRSO

Piotr Frączak

str. 4

str. 8

str. 16


Agata WIŚNIEWSKA-GÓRCZEWSKA

Dyrektor Programu Europejskiego Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych, odpowiedzialna w Federacji za projekty monitorujące działania pozarządowych członków Komitetów Monitorujących; z ramienia OFOP-u pełni funkcję zastępcy członka Komitetu Koordynacyjnego Narodowej Strategii Spójności oraz Przewodniczącej Grupy roboczej ds. społeczeństwa obywatelskiego, powołanej przy KK NSRO w kwietniu 2008 r., jak również członka Grupy roboczej ds. dobrego rządzenia przy Komitecie Monitorującym PO KL.

Szanowni Czytelnicy i Czytelniczki, Programowanie dokumentów dotyczących funduszy europejskich 2014-2020 wkracza w decydującą fazę. Pojawiają się robocze wersje regionalnych i krajowych programów operacyjnych, zamykane są kolejne wątki w dyskusjach międzynarodowych. Do końca maja 2013 r. Komisja Europejska, Rada i Parlament Europejski planują ustalić konsensus we wszystkich istotnych kwestiach. Więcej na ten temat w wywiadzie z dr Renatą Calak, Zastępcą Dyrektora Departamentu Koordynacji Polityki Strukturalnej Ministerstwa Rozwoju Regionalnego. Partnerzy społeczno-gospodarczy mają więc niedużo czasu na rzecznictwo w sprawie swoich postulatów. Ciężar decyzji przenosi się na poziom krajowy i wojewódzki z uwagi na zaawansowanie prac nad programami. Z tego powodu Grupa robocza ds. społeczeństwa obywatelskiego wypracowała dwa stanowiska w zakresie zasady partnerstwa, a więc odnoszące się do roli i zadań komitetów monitorujących 2014-2020, jak również zakresu i narzędzi wsparcia pomocy technicznej. Spotkania Krajowej Sieci Tematycznej ds. Partnerstwa już od wielu miesięcy stały się okazją do dyskusji na temat doświadczeń we wdrażaniu perspektywy 2007-2013 i wypracowywania postulatów na nowy okres programowania. Uwagi te Sekretariat KSTP przekazuje Ministerstwu Rozwoju Regionalnego. Warto jednak do nich sięgać również prowadząc debatę we własnych środowiskach. Zachęcamy do korzystania z Bazy Wiedzy, gdzie znajdą Państwo wszystkie materiały z warsztatów, konferencji, stanowiska i zdjęcia, również te z ostatnich dwóch spotkań, które przypominamy w tym numerze: z Bydgoszczy i Olsztyna. Dyskutowaliśmy tam m.in. o strategiach rozwoju województw. Z kolei jako jedną z praktyk stosowanych w bieżącym okresie programowania przedstawiamy sieci tematyczne w ramach PO Kapitał Ludzki. Organizacje pozarządowe zorganizowały się w Stałą konferencję ds. konsultacji funduszy europejskich 2014-2020, efekty jej pracy można śledzić na stronie internetowej Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych (www.ofop.eu) i portalu www.ngo.pl. Można je było również obserwować podczas konferencji „Udział obywateli w planowaniu przyszłej perspektywy funduszy europejskich 2014-2020”. Życzę ciekawej lektury! Agata Wiśniewska-Górczewska Grupa robocza ds. społeczeństwa obywatelskiego Ogólnopolska Federacja Organizacji Pozarządowych


SPIS TREŚCI s. 2

Słowo od redakcji – Agata Wiśniewska-Górczewska

s. 4

Prace nad nową perspektywą finansową 2014-2020 – wywiad z dr Renatą Calak z Ministerstwa Rozwoju Regionalnego

s. 6

Konkurs na najbardziej partnerski Komitet/Podkomitet Monitorujący 2011 roku

s. 8

Stanowisko w sprawie komitetów monitorujących programy operacyjne finansowane z funduszy europejskich w latach 2014-2020 – strona społeczna członków GRSO

s. 10

Spotkanie regionalne w Bydgoszczy

s. 12

Spotkanie regionalne w Olsztynie

s. 15

Plany KSTP na 2013 rok

s. 16

Przedstawiciele komitetów o komitetach monitorujących Piotr Frączak

s. 18

Stała konferencja ds. konsultacji funduszy europejskich 2014-2020. Ty też możesz mieć wpływ na nowe fundusze

s. 20

Podsumowanie konferencji dotyczącej nowej perspektywy finansowej 2014-2020

s. 24

Sieci Tematyczne Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki

Sekretariat Krajowej Sieci Tematycznej ds. Partnerstwa prowadzony przez Ogólnopolską Federację Organizacji Pozarządowych

REDAKCJA WYDAWCA: Krajowa Sieć Tematyczna ds. Partnerstwa REDAKCJA: Agata Wiśniewska-Górczewska, Ewa Latoszek, Piotr Frączak KOREKTA:

Dorota Matejczyk

ZDJĘCIA:

sxc.hu, archiwum KSTP

KONTAKT: Sekretariat Krajowej Sieci Tematycznej ds. Partnerstwa ul. Strzelecka 3, lok. 12, 03-433 Warszawa tel./faks (022) 115 60 21, e-mail: kst@ofop.eu

3


PRACE NAD

NOWĄ PERSPEKTYWĄ FINANSOWĄ 2014-2020

WYWIAD Z DR RENATĄ CALAK Z MINISTERSTWA ROZWOJU REGIONALNEGO KSTP: Kiedy zakończą się prace nad dokumentami unijnymi, takimi jak rozporządzenia czy kodeks partnerstwa, oraz innymi ważnymi regulacjami mającymi wpływ na programowanie nowych funduszy?

4

Renata Calak: Kolejnym etapem po negocjacjach w Radzie jest tzw. trilog, czyli rozmowy pomiędzy Komisją Europejską, Radą (państwem sprawującym prezydencję w Radzie, prezentującym przyjęte stanowisko wszystkich państw członkowskich) oraz Parlamentem Europejskim. Nieformalne rozmowy trwają już od września 2012 r. Ich celem jest osiągnięcie porozumienia we wszystkich istotnych kwestiach do końca maja 2013 r. Terminem przyjęcia rozporządzeń jest de facto termin ich oficjalnej publikacji w Dzienniku UE. Zakładając ok. 1,5-miesięczną pracę prawników-lingwistów, możemy przyjąć, że w optymistycznym wariancie przyjęcia rozporządzeń możemy oczekiwać we wrześniu 2013 roku. Trzeba jednak pamiętać, że cały proces jest niezwykle skomplikowany, trzeba uzyskać rozwiązanie zadowalające wielu partnerów, często mających sprzeczne interesy, oraz wypełnić liczne formalności. Musimy więc liczyć się z ryzykiem pewnych opóźnień. Jeśli chodzi o akty delegowane – ich celem jest uzupełnienie przepisów znajdujących się np. w rozporządzeniach. Prace nad aktami dla pakietu legislacyjnego dotyczącymi Funduszy Strukturalnych i Inwestycyjnych są w toku. Jednym z takich aktów jest Europejski Kodeks Postępowania ws. Partnerstwa. 25 stycznia br. w Brukseli odbyło się pierwsze spotkanie eksperckie dotyczące tego dokumentu. Ma on stanowić podstawę realizacji przez państwa członkowskie zasady partnerstwa w ramach polityki spójności w perspektywie finansowej 2014-2020. Propozycja przedstawiona przez Komisję spotkała się z pozytywnym przyjęciem, jeśli chodzi o samą inicjatywę wprowadzenia jednolitych ram postępowania w kwestii partnerstwa. Jednak, jak to się mówi – diabeł tkwi w szczegółach. Kodeks szczegółowo – dla większości zbyt szczegółowo – odnosi się do takich kwestii, jak sposób wyboru partnerów czy zasady współpracy z partnerami w ramach komitetów monitorujących. Nie chodzi o to, że propozycje Komisji są złe, każdy kraj ma jednak swój własny system prawny i instytucjonalny, a także różnego rodzaju rozwiązania dotyczące współpracy z partnerami, nie ma więc potrzeby tworzenia nowego systemu. Tym bardziej, że proces programowania jest już bardzo zaawansowany. Każde państwo we właściwy sobie sposób włącza w niego partnerów, nie czekając na unijne regulacje. Wspólny Kodeks Postępowania ws. Partnerstwa jest ważną i potrzebą inicjatywą, jednak powinien on mieć raczej formę zaleceń, przykładów i dobrych praktyk.

KSTP: Skąd wziął się pomysł na utworzenie grup roboczych do programów operacyjnych? Czy rzeczywiście wszystkie instytucje odpowiedzialne za nowe programy operacyjne mają obowiązek ich tworzenia? Jaki jest klucz doboru osób pracujących w tych grupach? R.C.: Grupy wspierające przygotowanie programów operacyjnych powstały, po pierwsze, po to, aby zapewnić spójną metodologię przygotowania programów, z drugiej strony, są jedną z inicjatyw wychodzących naprzeciw oczekiwaniom związanym z realizacją zasady partnerstwa. Zintegrowane podejście stosowane w związku z nową perspektywą finansową wymaga spójnego zaprogramowania interwencji wszystkich Europejskich Funduszy Strukturalnych i Inwestycyjnych. Umowa Partnerstwa dotyczy zatem funduszy dostępnych zarówno w ramach polityki spójności, jak i w ramach Wspólnej Polityki Rolnej i Wspólnej Polityki Rybołówstwa. Ma to zasadnicze znaczenie dla sposobu organizacji prac nad przygotowaniem dokumentów strategicznych i programowych na lata 2014-2020. Przede wszystkim konieczna jest wymiana informacji pomiędzy wszystkimi uczestnikami procesu programowania. Ponadto trzeba zapewnić równoległy przebieg prac nad wszystkimi programami, gdyż rozwiązania zaproponowane w jednym często znacząco wpływają na inny. Powołanie grup roboczych wspierających przygotowanie programów operacyjnych Zespół Międzyresortowy ds. programowania i wdrażania Funduszy Strukturalnych i Funduszu Spójności UW zarekomendował instytucjom odpowiedzialnym za przygotowanie programów operacyjnych, tj. MRR, MRiRW oraz zarządom województw, uchwałą z 4 lutego br. Uchwała wskazuje cele funkcjonowania grup, a także wymienia, na bazie Założeń Umowy Partnerstwa, katalog podmiotów, które powinny być włączone w jego prace. Są wśród nich partnerzy społeczno-gospodarczy, organizacje pozarządowe, środowiska naukowe. Uchwała określa ramy funkcjonowania grup, jednak już szczegółowe rozwiązania, w tym dobór członków, leżą w gestii przewodniczących grup. W przypadku programów krajowych finansowanych w ramach polityki spójności są to dyrektorzy wyznaczonych zarządzeniem Ministra Rozwoju Regionalnego departamentów resortu. Wszystkie grupy zostały już powołane, proces na poziomie regionalnym jest zaawansowany, w najbliższym czasie planuje rozpoczęcie prac w grupach MRiRW. Dobór członków grup opiera się głównie na potrzebie umożliwienia udziału możliwie szerokiemu gronu interesariuszy przy jednoczesnym zapewnieniu efektywności pracy grupy. Trudno sobie to wyobrazić w grupie np. 100-osobowej. Dlatego przy zapraszaniu do prac grupy przewodniczący kierują się również takimi kryteriami, jak reprezentatywność czy właściwość terytorialna, czyli obszar działania danego partnera.


dr Renata CALAK dr Renata CALAK – Zastępca Dyrektora Departamentu Koordynacji Polityki Strukturalnej w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego, który odpowiada za formułowanie głównych kierunków polityki rozwoju, wykonywanie zadań w zakresie koordynowania polityki strukturalnej, w tym polityki spójności, polityki rozwoju regionalnego i przestrzennego, polityki miejskiej oraz za przygotowywanie dokumentów programowych w ww. zakresie. KSTP: Jaką widzi Pani rolę komitetów monitorujących w przyszłym okresie programowania? Kiedy ruszy nowy nabór członków – jakie będą zasady ich wyboru w nowej perspektywie? Czy Ministerstwo Rozwoju Regionalnego przewiduje zmiany w proporcjach składu komitetów między przedstawicielami administracji a partnerami?

które jak nikt inny znają miejscowe problemy i potrzeby, w programowaniu i zarządzaniu rozwojem danego obszaru. Podstawą wdrażania RLKS będzie lokalna grupa działania – partnerstwo, w którym uczestniczą przedstawiciele sektora publicznego, gospodarczego i społecznego. Obecnie trwają prace, z aktywnym udziałem partnerów, nad uszczegółowieniem koncepcji.

R.C.: Podobnie jak w obecnej perspektywie finansowej komitety będą nieodłącznym elementem systemu monitorowania funduszy europejskich. Zostało to wyraźnie podkreślone w pakiecie legislacyjnym na nową perspektywę finansową. Zgodnie z zapisami projektu rozporządzenia ogólnego Komitet monitorujący składa się z przedstawicieli instytucji zarządzającej, wszelkich instytucji pośredniczących i przedstawicieli partnerów. Każdy członek komitetu ma prawo głosu. Wśród zadań komitetu wymienia się dokonywanie przeglądu realizacji programu i postępów w osiąganiu jego celów, opiniowanie wszelkich zmian programu zaproponowanych przez instytucję zarządzającą, a także wydawanie zaleceń dla instytucji zarządzającej dotyczących realizacji programu i jego oceny. Jeśli chodzi o sposób organizacji komitetów w Polce na nową perspektywę finansową – za wcześnie jeszcze na wiążące deklaracje. Organizacja komitetów monitorujących jest częścią większego i jednego z bardziej złożonych zagadnień, jakim jest koordynacja pomiędzy programami i funduszami. Z pewnością w dyskusji nad tymi kwestiami ważny będzie głos partnerów.

KSTP: Na koniec pytanie, gdzie instytucje/organizacje/partnerzy mogą zgłaszać swoje postulaty – czy jeszcze na poziomie międzynarodowym, czy już na poziomie krajowym?

KSTP: Jak Ministerstwo zapatruje się na mechanizm grantu globalnego dla pozaadministracyjnego operatora? Czy jest szansa, by był on stosowany we wszystkich programach operacyjnych? Jakie podmioty mogłyby z niego korzystać? R.C.: Wdrażanie funduszy europejskich w formule grantu globalnego będzie możliwe także w nowej perspektywie finansowej. O zastosowaniu tego mechanizmu decyduje instytucja zarządzająca, która kieruje się przede wszystkim kryterium efektywności i skuteczności realizacji programu. Obecnie toczą się prace nad przygotowaniem aktualizacji ustawy, która będzie regulowała kwestie wdrożeniowe nowej perspektywy. Równolegle tworzone są rozwiązania wdrożeniowe dla poszczególnych programów operacyjnych. Tak więc dziś jest trochę za wcześnie na szczegóły. Chciałam jednak zwrócić Państwa uwagę na nowe możliwości wykorzystania partnerstwa do zarządzania funduszami europejskimi w nowej perspektywie. Mam na myśli instrumenty terytorialne, czyli Zintegrowane Inwestycje Terytorialne, oraz, co ważniejsze z punktu widzenia organizacji pozarządowych, Rozwój Kierowany przez Społeczność Lokalną. Jest on obligatoryjny dla Wspólnej Polityki Rolnej, a dobrowolny dla polityki spójności i polityki rybackiej. Ogólnie rzecz biorąc, w RKSL chodzi o umożliwienie społecznościom lokalnym realizacji inicjatyw na podstawie strategii rozwoju lokalnego. Szczególną wartością dodaną jest właśnie zwiększenie udziału społeczności lokalnych,

R.C.: Negocjacje na poziomie europejskim są znacząco zaawansowane. Dlatego na tym etapie najbardziej zasadne jest zgłaszanie postulatów na poziomie krajowym. Dobrym rozwiązaniem jest przedstawianie stanowiska większej liczby podmiotów, jak np. w przypadku postulatów i koncepcji zgłaszanych przez OFOP. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego jest otwarte na uwagi i propozycje partnerów. Już od samego początku programowania toczą się dyskusje z udziałem partnerów społecznych i gospodarczych oraz organizacji pozarządowych na temat różnych aspektów programowania i wdrażania nowej transzy funduszy europejskich. Aktywna jest grupa robocza ds. społeczeństwa obywatelskiego przy Komitecie Koordynacyjnym NSRO, organizacje zrzeszające partnerów społecznych i gospodarczych, np. pracodawców, czy środowiska bankowe. Nową inicjatywą było przeprowadzenie konsultacji Założeń Umowy Partnerstwa w regionach. W okresie od listopada do grudnia ubiegłego roku udało nam się zaprezentować Założenia we wszystkich regionach, co dawało szansę na zapoznanie się z tym dokumentem także mniejszym, działającym na skalę regionalną czy lokalną organizacjom trzeciego sektora. Uczestnicy spotkań w regionach mogli na gorąco komentować dokument albo przekazać swoje spostrzeżenia na specjalnie do tego celu utworzoną skrzynkę mailową konsultacje2014-2020@mrr.gov.pl. Będzie ona aktywna przez cały okres przygotowywania dokumentów strategicznych, wciąż można zgłaszać swoje postulaty. Przed nami także, planowane na lato tego roku, konsultacje społeczne zarówno projektu Umowy Partnerstwa, jak i programów operacyjnych, które dają kolejną możliwość wypowiedzenia się w sprawie sposobu inwestowania funduszy europejskich w Polsce w latach 2014-2020. Zanim jednak dojdziemy do etapu konsultacji społecznych, toczyć się będą prace nad przygotowaniem programów w grupach roboczych, o których już wspominaliśmy. Jest więc wiele możliwości włączenia się w proces programowania nowej perspektywy, cieszy nas to, że partnerzy chętnie z nich korzystają. Nie wszystkie propozycje zapewne będą mogły być wykorzystane, jednak na pewno zostaną wzięte pod uwagę przy przygotowywaniu rozwiązań na nową perspektywę finansową.

5


KONKURS NA NAJBARDZIEJ PARTNERSKI KOMITET/PODKOMITET MONITORUJĄCY 2011 ROKU

Wręczenie nagród dla laureatów Konkursu na najbardziej partnerski komitet monitorujący roku 2011 17 grudnia 2012 roku podczas XII posiedzenia Komitetu Koordynacyjnego Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia miało miejsce wręczenie nagród laureatom Konkursu na najbardziej partnerski komitet monitorujący w 2011 roku. Tytuł najbardziej partnerskiego Komitetu Monitorującego roku 2011 zdobył Komitet Monitorujący Regionalny Program Operacyjny Województwa Opolskiego, który został najwyżej oceniony zarówno przez kapitułę konkursu, jak i przez swoich członków (aż 97%

6

osób zasiadających w komitecie wzięło udział w badaniu – bardzo wysoko ocenili pracę swojego komitetu, a najwyższe oceny przyznali reprezentanci strony społecznej). Nagrodę w postaci pamiątkowego medalu odebrała Karina Bedrunka, Dyrektor Departamentu Koordynacji Programów Operacyjnych w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Opolskiego, z rąk Marcelego Niezgody, Wiceministra Rozwoju Regionalnego oraz Piotra Frączaka, Prezesa Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych, członka Komitetu Koordynacyjnego NSRO. Przykłady dobrych praktyk zwycięskiego komitetu będą rekomendowane do stosowania przez pozostałe komitety – zarówno w obecnej, jak i w przyszłej perspektywie finansowej – oraz posłużą jako studia przypadków w materiałach dydaktycznych wykorzystywanych podczas spotkań Krajowej Sieci Tematycznej ds. Partnerstwa. Przyznane zostały również dwa wyróżnienia: dla Podkomitetu Monitorującego Program Operacyjny Kapitał Ludzki Województwa Dolnośląskiego – za dużą aktywność i zaangażowanie oraz dla Podkomitetu Monitorującego Program Operacyjny Kapitał Ludzki Województwa Śląskiego za zmiany w Regulaminie umożliwiające refundację kosztów dojazdu członków na spotkania Sieci.

Kilka słów o konkursie Konkurs został ogłoszony przez Krajową Sieć Tematyczną ds. Partnerstwa wraz z Ministerstwem Rozwoju Regionalnego, z inicjatywy Grupy roboczej ds. społeczeństwa obywatelskiego, w marcu 2012 roku, a jego celem była identyfikacja najlepszych praktyk we wdrażaniu zasady partnerstwa przez komitety monitorujące krajowe oraz regionalne programy operacyjne. To już druga edycja konkursu na najbardziej partnerski komitet monitorujący. W pierwszej edycji wyróżniono KM PO KL. Do konkursu mogły przystąpić wszystkie komitety i podkomitety monitorujące programy operacyjne perspektywy 2007-2013, które, zdaniem swoich członków, realizują zasadę partnerstwa. Warunkiem zgłoszenia do konkursu było wypełnienie i podpisanie formularza zgłoszeniowego wspólnie przez: Przewodniczącego komitetu lub podkomitetu oraz minimum dwóch członków lub zastępców danego komitetu (podkomitetu), w tym przynajmniej jednego członka (zastępcę) z ramienia partnerów społecznych i gospodarczych.


Do drugiego etapu zakwalifikowało się osiem następujących komitetów i podkomitetów: ■■ ■■ ■■ ■■ ■■ ■■ ■■ ■■

KM RPO Województwa Dolnośląskiego, KM RPO Województwa Kujawsko-Pomorskiego, KM RPO Województwa Podkarpackiego, KM RPO Województwa Opolskiego, PKM PO KL Województwa Dolnośląskiego, PKM PO KL Województwa Śląskiego, PKM PO KL Województwa Opolskiego, PKM PO KL Województwa Warmińsko-Mazurskiego.

30 czerwca 2012 roku zamknięto drugi etap konkursu, podczas którego badana była opinia przewodniczących, członków i ich zastępców oraz obserwatorów ze wszystkich środowisk. Z każdego z komitetów otrzymaliśmy od kilkunastu do kilkudziesięciu ankiet wyrażających opinie na temat realizacji zasady partnerstwa w danym komitecie. Nadesłane ankiety zostały poddane weryfikacji i ocenie przez GRSO, a punkty zliczono do końca sierpnia. Na ich podstawie wybrano zwycięzcę konkursu.

7


Stanowisko strony społecznej – członków Grupy roboczej ds. społeczeństwa obywatelskiego przy Komitecie Koordynacyjnym Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia 2007-2013 w sprawie komitetów monitorujących programy operacyjne finansowane z funduszy europejskich w latach 2014-2020 Przedstawiciele strony społecznej Grupy roboczej ds. społeczeństwa obywatelskiego przy Komitecie Koordynacyjnym Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia 2007-2013, kierując się doświadczeniem wynikającym z uczestnictwa w perspektywach finansowych lat 2004-2006 oraz 2007-2013, a także uwzględniając zasadę partnerstwa, przygotowali uwagi i wnioski związane z funkcjonowaniem komitetów monitorujących programy operacyjne wydatkujące fundusze europejskie. Uwagi przedstawione w stanowisku powstały w oparciu o opinie reprezentantów strony społecznej w komitetach monitorujących obecnej perspektywy finansowej, w szczególności te zebrane w trakcie spotkań Krajowej Sieci Tematycznej ds. Partnerstwa, powołanej w roku 2010 przez Komitet Koordynacyjny Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia 2007-2013 z inicjatywy Grupy roboczej ds. społeczeństwa obywatelskiego.

8

Strona społeczna Grupy odnosi się do tego fragmentu mechanizmu programowania, wdrażania, monitorowania i ewaluacji funduszy, jakim są komitety monitorujące obecnej perspektywy finansowej, oraz do realizacji zasady partnerstwa w tym aspekcie. Dyskusja o właściwej realizacji zasady partnerstwa powinna obejmować całość systemu zarządzania funduszami, stąd dla zwrócenia szczególnej uwagi na instrument, który działa obecnie, uwagi strony społecznej Grupy są skoncentrowane na komitetach monitorujących. Deklarując gotowość do podjęcia dialogu w tym zakresie, przedstawiciele strony społecznej w Grupie liczą na uwzględnienie niniejszego stanowiska w trwającej właśnie debacie nad wyznaczeniem celów i obszarów wsparcia oraz opracowaniem programów operacyjnych dla nadchodzącej perspektywy finansowej UE. Jednocześnie strona społeczna Grupy jest otwarta na debatę na temat dialogu społecznego i realnej partycypacji społecznej we wprowadzaniu zmian w Polsce z wykorzystaniem środków unijnych w perspektywie 2014-2020, traktując komitety monitorujące programy operacyjne jako jeden z elementów dialogu. Konstatujemy, że przygotowywanie rozwiązań dla perspektywy finansowej 2014-2020 nie zostało poprzedzone wyczerpującą dyskusją na temat doświadczeń mijającego okresu programowania. Uważamy, że głos organizacji społecznych monitorujących wydatkowanie środków unijnych, wskazujący na potrzebę pełniejszego uwzględnienia potrzeb społecznych i gospodarczych w procesie ich dystrybucji, jest niedostatecznie brany pod uwagę. Kwestie sygnalizowane przez stronę społeczną Grupy roboczej ds. społeczeństwa obywatelskiego wymagają podjęcia przed administrację publiczną dyskusji, zwłaszcza w kwestii ich rozwiązania i stosownych zapisów, które byłyby wiążące

i jednolicie rozumiane przez wszystkich uczestników procesu. Strona społeczna Grupy uznaje, że należy: 1. dookreślić rolę komitetów monitorujących i wynikające z niej zadania. Odpowiedzi wymaga pytanie o rolę komitetów monitorujących w systemie dialogu w Polsce oraz we wdrażaniu funduszy europejskich, w szczególności w procedurze wyboru projektów. Jeśli rola komitetów ma być kontrolna, należy wyposażyć je w narzędzia umożliwiające realizację takich zadań. Uważamy, że w większym stopniu należy zadbać o realne wdrożenie zasady partnerstwa w połączeniu z zasadami pomocniczości i przejrzystości. Pochodną określenia charakteru komitetów monitorujących będą rozwiązania szczegółowe, dotyczące m.in. składu komitetów i ich metod pracy. Rozważenia wymaga rozdzielenie tych zadań komitetów, które dotyczą różnych obszarów (np. ewaluacji i zatwierdzania kryteriów wyboru projektów). 2. zapewnić przepływ informacji pomiędzy komitetami różnych programów operacyjnych – postulat ten dotyczy zwłaszcza komitetów działających przy regionalnych programach operacyjnych – celem ułatwienia członkom komitetów czerpania z doświadczeń innych, co pomoże zapewnić synergię działań w skali kraju oraz komplementarność nie tylko wsparcia, ale i jego operacjonalizacji. 3. uspołecznić skład komitetów monitorujących. Administracja publiczna odpowiedzialna za kształt i funkcjonowanie komitetów monitorujących powinna stworzyć warunki nie tylko dla formalnego udziału strony społecznej w ciałach monitorujących wydatkowanie środków unijnych czy konsultacjach dokumentów związanych z tym procesem, ale przede wszystkim zapewnić realny wpływ partnerów społecznych na sposób wydatkowania tych środków, opierając swoją współpracę z partnerami społecznymi na dialogu społecznym i zasadzie partnerstwa. Dialog społeczny jako konstytucyjny obowiązek władzy publicznej powinien być realizowany w każdym aspekcie jej aktywności, tym szczególniej, że wydatkowane środki wpływają bezpośrednio lub pośrednio na zmianę lub poprawę obszarów, w których partnerzy społeczni prowadzą swoją statutową działalność. Wnosimy o przedefiniowanie składu komitetów, tak aby umożliwiał on odgrywanie jasno określonej roli (por. pkt 1). W przypadku pełnienia przez komitety funkcji kontrolnej – powinny one składać się w większości z przedstawicieli środowisk zewnętrznych wobec instytucji zarządzającej danym programem, spełniając warunek niezależności i przejrzystości. Postulujemy zwiększenie wpływu strony społecznej na decyzje podejmowane przez komitety, tym bardziej, jeśli reprezentuje ona masową liczbę członków. Ten postulat można zrealizować np. w formie zapewnienia minimum 50% członków komitetu z tych środowisk. Istotne jest również zapewnienie udziału w komitetach reprezentantom środowisk istotnych z punktu widzenia zakresu danego programu operacyjnego, w tym grup wsparcia. Propozycja ta wymaga określenia


GRSO Grupa robocza ds. społeczeństwa obywatelskiego działa przy Komitecie Koordynacyjnym Narodowej Strategii Spójności (Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia). Została powołana uchwałą KK NSS nr 4 z 14 kwietnia 2008 r. na wniosek członków KK NSRO z ramienia organizacji pozarządowych, a w jej skład wchodzą reprezentanci partnerów społeczno-ekonomicznych (Caritas Polska, Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej, Fundacja Wspierania Przedsiębiorczości i Nauki, Ogólnopolska Federacja Organizacji Pozarządowych, Związek Harcerstwa Polskiego, Związek Rzemiosła Polskiego, Pracodawcy Rzeczpospolitej Polskiej, NSZZ „Solidarność”, Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych, Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych LEWIATAN, Business Centre Club, Forum Związków Zawodowych) i administracji: rządowej i samorządowej.

minimalnych kompetencji członków komitetów, umożliwienia ich uzyskania lub uzupełnienia przy zapewnieniu suwerenności organizacji delegujących swego przedstawiciela. Przy czym należy tu zwrócić uwagę na specyfikę organizacji/instytucji działających na poziomie krajowym i regionalnym. Zmiany w organizacji komitetów monitorujących powinny zostać wzmocnione dobrymi praktykami czy ustanowieniem zwyczaju. 4. opracować procedurę wyboru, odwołania i zmiany przedstawicieli strony społecznej w komitetach monitorujących przy współpracy z nimi i ująć ją w dokumentach systemu funduszy europejskich 2014-2020. Postulat ten dotyczy wszystkich programów operacyjnych (krajowych, regionalnych, Europejskiej Współpracy Terytorialnej) oraz wszystkich funduszy (Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego). 5. zapewnić komitetom przyjazne warunki techniczno-organizacyjne dla realizacji ich zadań. Monitoring prowadzony przez stronę społeczną wykazuje szereg złych praktyk, np. niezwoływanie posiedzeń komitetów i podkomitetów, opóźnienie w przesyłaniu dokumentów przed posiedzeniami i przekazywanie zmienionych dokumentów na krótko przed posiedzeniem bądź w jego trakcie czy odmowa refundacji kosztów dojazdu przedstawicielom instytucji spoza miejscowości, w której odbywało się posiedzenie. Środki pomocy technicznej na wsparcie eksperckie członków komitetów monitorujących, zwrot kosztów dojazdów na posiedzenia oraz zmiany w obiegu dokumentów związanych z pracami komitetów monitorujących poprawiłyby jakość pracy członków komitetów reprezentujących stronę społeczną. Należy zadbać o zapewnienie we właściwych przepisach środków na wsparcie w przedmiotowym zakresie, a także realizację i wymagalność następujących kwestii techniczno-organizacyjnych: a. wcześniejsze o 2 tygodnie przekazywanie dokumentów przed posiedzeniem/głosowaniem obiegowym w formie ostatecznej (zgodnie z przyjętym regulaminem prac komitetu); b. przygotowywanie przez sekretariaty komitetów dokumentów w przystępnej dla strony społecznej formie, by każdy członek komitetu mógł sprawnie odnaleźć interesujące go zagadnienia (jest to istotne zwłaszcza dla tych członków komitetów, którzy pełnią funkcję ekspercką); c. traktowanie procedury obiegowej jako wyjątku, z wprowadzeniem wymogu przygotowywania przez sekretariaty wykazu zgłoszonych uwag oraz stanowiska wobec nich właściwych decydentów (np. instytucji zarządzającej) w krótkim czasie po dyskusji/głosowaniu; Narzędzie, jakim jest procedura obiegowa, powinno pomocniczo sprzyjać sprawnemu funkcjonowaniu

komitetów monitorujących, niedopuszczalne jest zastępowanie nim standardowej pracy komitetów, gdyż ogranicza to rolę partnerów społecznych w pracach, utrudnia dialog i realizację zasady partnerstwa, a także zmniejsza transparentność procesu wydatkowania środków unijnych. Procedura ta powinna być jasno określona w regulaminie prac komitetów monitorujących; komitety – ze względu na swą różnorodność – borykają się zarówno z problemem długich posiedzeń, przeładowanych treścią, uniemożliwiających wyczerpujące przedyskutowanie tematów, przypadkami podejmowania decyzji de facto poza komitetami (które potwierdzają jedynie podjęte decyzje formalnie), jak i niedostatecznymi kompetencjami merytorycznymi członków; d. wprowadzenie wymogu minimalnej ilości posiedzeń w ciągu roku; e. zwrot kosztów dojazdów na posiedzenia komitetów monitorujących oraz grup roboczych. 6. zapewnić środki pomocy technicznej na wsparcie członków komitetów. Członkowie komitetów ze wszystkich środowisk powinni mieć zapewnione wsparcie merytoryczne, np. eksperckie analizy, udział w szkoleniach. Należy rozważyć kwestię wsparcia instytucjonalnego dla organizacji delegujących członków komitetów, grup roboczych i innych ciał dialogu składających się na system funduszy (pokrycia kosztów udziału w pracach komitetów). Strona społeczna angażuje się w komitety nieodpłatnie. Jest to dla wielu organizacji wyzwanie finansowe. 7. wprowadzić listy wymagalnych zasad dla wszystkich komitetów monitorujących. Zasady te powinny zostać ujęte w wytycznych Ministra Rozwoju Regionalnego i stanowić warunek sine qua non standardów prac komitetów, uwzględniający zasady partnerstwa, przejrzystości i pomocniczości. Powyższe propozycje stanowią zaproszenie do dyskusji na temat roli i zadań komitetów. Szczegółowe zasady będą pochodną decyzji kierunkowych związanych z oczekiwanymi zmianami w Polsce, wyznaczonymi celami poszczególnych programów operacyjnych i realizacją strategii Europa 2020. Zdajemy sobie sprawę z różnorodności programów operacyjnych, narzędzi operacjonalizujących finansowanie unijne, jak i innych uwarunkowań systemu funduszy strukturalnych. Czerpiąc zwłaszcza z doświadczenia mijającej perspektywy finansowej, wskazujemy na konieczność modyfikacji dotychczasowych rozwiązań i ujęcie ich w szerszym kontekście – dialogu obywatelskiego i społecznego w ogólności, tak by rezultatem było urzeczywistnienie w ich realizacji europejskiego modelu społecznego zdefiniowanego w Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

9


Spotkanie regionalne

w Bydgoszczy VIII spotkanie Krajowej Sieci Tematycznej ds. Partnerstwa odbyło się 19-20 września w Bydgoszczy, objęte honorowym patronatem Marszałka Województwa KujawskoPomorskiego – Piotra Całbeckiego.

10

W spotkaniu wzięły udział osoby zaangażowane w pracę w komitetach monitorujących PO KL oraz RPO, a także osoby niezwiązane bezpośrednio z komitetami, lecz interesujące się tą tematyką. Spotkanie otworzył Piotr Frączak – członek Grupy roboczej ds. społeczeństwa obywatelskiego, a tym samym jeden z inicjatorów powołania KSTP. Barbara Jesionowska – Naczelnik Wydziału Departamentu Zarządzania Funduszami i Projektami Unijnymi w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Kujawsko-Pomorskiego opowiedziała o Regionalnym Programie Operacyjnym w województwie kujawsko-pomorskim. Jakub Wygnański z Pracowni Badań i Innowacji Społecznych STOCZNIA – o propozycjach sposobów wyboru projektów w przyszłym okresie programowania. Natomiast o przyszłej perspektywie finansowej UE 2014-2020 opowiedziała Izabela Ziątek z Departamentu Koordynacji Polityki Strukturalnej w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego.

Tradycyjnie „Wieczór Promocji Regionu” został zorganizowany przez Urząd Marszałkowski. Promował on województwo kujawsko-pomorskie, pokazując zmiany dokonane na tym terenie dzięki funduszom europejskim i zaangażowaniu społecznemu. Spacer po urokliwej Bydgoszczy w towarzystwie miejscowej przewodniczki okazał się atrakcją dla uczestników. Mieli oni również okazję zwiedzić wyspę Młyńską, która dzięki funduszom europejskim została poddana rewitalizacji. Drugi dzień spotkania był dniem warsztatowym. Uczestnicy podzielili się na dwie grupy. Pierwsza – prowadzona przez Piotra Frączaka – pracowała nad rolą komitetów monitorujących w przyszłej perspektywie finansowej, druga zaś – prowadzona przez Rafała Kończyka z Polskiej Sieci Lokalnych Grup Działania – zajęła się tematem rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność. Zarówno efekty prac obu grup, jak i prezentacje zostały zamieszczone w Bazie Wiedzy oraz będą dostępne w kolejnym Biuletynie KSTP „Partnerstwo”.


Narzędzia wypracowane podczas warsztatów zostały przedstawione w podsumowaniu i są dostępne, po zalogowaniu się w Bazie Wiedzy, wraz z pozostałymi materiałami ze spotkania. W tym miejscu składamy serdeczne podziękowania Marszałkowi Województwa Kujawsko-Pomorskiego za

objęcie wydarzenia honorowym patronatem, pracownikom Urzędu Marszałkowskiego Województwa Kujawsko-Pomorskiego za organizację wieczoru regionalnego oraz pomoc w organizacji spotkania. Przede wszystkim jednak dziękujemy wszystkim uczestnikom za zaangażowanie i wkład w działanie Sieci.

11


Spotkanie regionalne

w Olsztynie Zbliża się okres programowania 2014-2020. W związku z tym każde województwo musi zaktualizować strategię swojego rozwoju, aby wskazać, na co przede wszystkim będą skierowane pieniądze unijne (tzw. smart specialisations). Tematem IX Spotkania Regionalnego KSTP było określenie, co zrobić, aby organizacje pozarządowe wzięły realny udział we współtworzeniu strategii rozwoju, oraz jaka jest w tym rola ich reprezentacji. Punktem wyjścia dyskusji była sytuacja w województwie warmińsko-mazurskim, gdzie strategia jest na półmetku aktualizacji, a sektor pozarządowy reprezentuje Rada Organizacji Pozarządowych Województwa Warmińsko-Mazurskiego.

12

Preludium, czyli dwa w jednym Wstępem do dyskusji była relacja z konferencji pod nazwą Ambasador EFS, podsumowującej wdrażanie Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki w województwie warmińsko-mazurskim w roku 2012, w której wzięła udział część uczestników. Konferencję organizował Urząd Marszałkowski Województwa Warmińsko-Mazurskiego. Warto dodać, że główną nagrodę, właśnie Ambasadora EFS, otrzymał związek stowarzyszeń działających na rzecz osób niepełnosprawnych – Elbląska Rada Konsultacyjna Osób Niepełnosprawnych. Materiał filmowy o projekcie – na stronie www.telewizjaobywatelska.org.pl. Podczas konferencji próbowano przybliżyć niektóre z nadal niejasnych założeń kolejnego okresu programowania budżetu

UE na lata 2014-2020 oraz sposobu wykorzystania programów unijnych w ramach aktualizowanej strategii województwa.

A na naszym spotkaniu Mając w pamięci informacje z wcześniejszej konferencji, przystąpiliśmy do etapu drugiego. Monika Hausman-Pniewska zaprezentowała wojewódzką Radę Organizacji Pozarządowych, historię jej powstania i udział w procesie konsultacji strategii wojewódzkiej. Jak wypracowywanie strategii wyglądało w województwie opolskim, opowiedziała Barbara Łuczywo z Urzędu


Marszałkowskiego Województwa Opolskiego. Arkadiusz Jachimowicz, jako osoba oddelegowana przez Radę Organizacji Pozarządowych do udziału w zespole aktualizującym strategię rozwoju województwa, opowiedział o swojej pracy związanej z pełnieniem tej funkcji. Pierwszy dzień zamknął Marek Borowski – od niedawna przewodniczący Rady Organizacji Pozarządowych Województwa Warmińsko-Mazurskiego, który jako członek Rady Działalności Pożytku Publicznego III kadencji odsłonił kulisy pracy tego zespołu.

Wszyscy wskazali na Model W swoich wystąpieniach niemal wszyscy mówcy nawiązywali do Modelu współpracy administracji publicznej i organizacji pozarządowych opracowanego w ramach projektu partnerskiego POKL, którego operatorem był Departament Pożytku Publicznego Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej (www.pokl541.pozytek.gov.pl). Okazuje się, że zapisy modelu przekładają się stopniowo na praktykę współpracy i dokument ten jest dobrym narzędziem wskazującym prawidłowe rozwiązania i dobre praktyki. Jest również doskonałym punktem odniesienia.

Drugiego dnia Zgodnie z wolą uczestników grupy warsztatowe zostały połączone i wspólnie omawiano kwestię konsultacji Strategii rozwoju województwa warmińsko-mazurskiego (Joanna Glezman – pełnomocniczka Marszałka ds. organizacji pozarządowych oraz Arkadiusz Jachimowicz ze Stowarzyszenia ESWIP) oraz zastanawiano się, jak skutecznie pełnić funkcję reprezentanta sektora pozarządowego (Monika Hausman-Pniewska z ROPWWM oraz Maciej Bielawski z Sieci Wspierania Rozwoju Lokalnego HEROLD). Dyskusja była dynamiczna, miejscami emocjonalna, a uzgodnienia zostały odnotowane. Czasu oczywiście za mało.

O skuteczność konsultacji Na rozgrzewkę Joanna Glezman przedstawiła założenia tworzenia strategii wojewódzkiej. Za jej utworzenie odpowiada Departament Rozwoju Urzędu Marszałkowskiego, dokonana została ewaluacja stwierdzająca, że poprzednia strategia ma na tyle aktualne założenia, że należy ją jedynie dostosować do nowych warunków, czyli zaktualizować. Dokonana została diagnoza, analiza SWOT, analiza TOWS, wskazano obszary szczególnej interwencji (OSI), wybrano trzy smart specialisation (inteligentne specjalizacje), czyli kierunki rozwoju województwa. Teraz trwają prace nad celami i zadaniami. W pierwszym kwartale 2013 r. odbędą się konsultacje projektu strategii. Przewodnicząca Pomorskiej Rady Organizacji Pozarządowych Romana Aziewicz opowiedziała, jak odbywały się konsultacje strategii województwa z organizacjami pozarządowymi. Oceniła je dość krytycznie. Uwzględniono

jedynie 10% naszych wniosków – stwierdziła. Zebrani zastanawiali się, jak zaprojektować konsultacje w województwie, w którym goszczą. Tu sprawa jest jeszcze otwarta – konsultacje dopiero będą.

W warmińsko-mazurskim Urząd Marszałkowski zwrócił się do wojewódzkiej Rady Organizacji Pozarządowych o wytypowanie przedstawiciela sektora pozarządowego do Zespołu ds. aktualizacji strategii. W skład zespołu weszli przedstawiciele reprezentacji samorządów, instytucji regionalnych, firm, uczelni itp. Rada oddelegowała członka prezydium Arkadiusza Jachimowicza. Praca zespołu odbywa się regularnie na wyjazdowych, z reguły dwudniowych spotkaniach, podczas których omawiane są kolejne etapy aktualizacji. Przedstawiciel Rady stwierdził, że czuje się dość osamotniony w tej pracy, jest bowiem jedynym przedstawicielem organizacji w zespole, choć z drugiej strony – jego głos jest brany pod uwagę, samorząd bowiem dostrzega wartość organizacji jako ważnego czynnika rozwoju, co jest pochodną istnienia ROPWWM i jej działań. Potwierdzeniem skuteczności organizacji jest naniesienie zmian w analizie SWOT zgodnie ze zgłoszonymi przez organizacje – i solidnie udokumentowanymi – propozycjami (uwzględniono obie zgłoszone propozycje zmian). Jachimowicz stwierdził, że jest usatysfakcjonowany dotychczasowymi zapisami, dobrze lokującymi organizacje jako ważną grupę realizatorów zadań określonych w strategii, a także jako przedmiot oddziaływania strategii w kontekście m.in. potrzeby wzmocnienia organizacji dla tworzenia kapitału społecznego. Stwierdził jednak, że nie jest w stanie znać wszystkich potrzeb i oczekiwań organizacji wobec zapisów tego dokumentu.

Ostatni czas na zmiany W dyskusji okazało się, że właśnie teraz – jeszcze przed zamknięciem projektu dokumentu – jest dobry czas na wprowadzanie do niego zmian. Zebrani zarekomendowali, aby takie spotkanie Rada zorganizowała. I rzeczywiście tak się stało. Już kilka dni po spotkaniu regionalnym KSTP Rada wystosowała pismo do organizacji z regionu stwierdzając: „Proces aktualizacji Strategii rozwoju województwa warmińsko-mazurskiego wkracza w decydującą fazę – w styczniu pojawi się projekt tego dokumentu.”

13


Oznacza to, że obecnie trwają jeszcze prace redakcyjne. Jest to czas, kiedy łatwiej wnosić zmiany. Zgodnie z zaleceniami wypracowanymi podczas warsztatu sformułowano zalecenia dla organizacji: Proszę pamiętać o tym, że strategia pisana jest dla województwa i jej zapisy są na dość wysokim poziomie ogólności. Oznacza to, że należy składać wnioski dotyczące zjawisk, obszarów, celów (np. „w analizie SWOT nie ma wskazanego problemu x, albo szansy x”), a nie konkretnych zadań (np. „trzeba zrobić ścieżkę rowerową w miejscowości x”). Proszę też pamiętać, że niektóre ogólne określenia zastosowane w zapisach strategii, mogą zawierać treści, na których waszym organizacjom zależy. We wnioskach proszę posługiwać się językiem stosowanym w strategii, wtedy łatwiej będzie wprowadzić oczekiwane przez Was zmiany. Bardzo też proszę o solidne uzasadnienie propozycji, bo tylko wtedy będą one miały szansę na zaistnienie w strategii.

14

wypracowany podczas kilku kolejnych spotkań, a ostatnia jego wersja była szeroko konsultowana przez organizacje. Rada ukonstytuowała się 17 września 2004 roku podczas konferencji „Porozumienie na rzecz Rozwoju Województwa Warmińsko-Mazurskiego”. Obsługą sekretariatu Rady zajmuje się Stowarzyszenie ESWIP. Celem Rady jest rozwój społeczeństwa obywatelskiego województwa poprzez reprezentowanie, wzmacnianie i integrowanie sektora pozarządowego. Realizuje to między innymi przez współpracę z Urzędem Marszałkowskim, opiniowanie projektów ustaw i uchwał dotyczących III sektora, podejmowanie działań integrujących sektor oraz dokonywanie wyboru i monitorowanie pracy przedstawicieli sektora pozarządowego do wspólnych zespołów (m.in. Rady Działalności Pożytku Publicznego Województwa Warmińsko-Mazurskiego). Członkami Rady wojewódzkiej są reprezentacje powiatowe, federacje oraz organizacje i porozumienia organizacji o zasięgu wojewódzkim.

Warto podkreślić, że przyszły okres programowania jeszcze bardziej będzie się opierał na zapisach w dokumentach strategicznych. Oznacza to, że teraz musimy zadbać o zaistnienie tych zapisów w dokumencie, aby później móc skutecznie aplikować o środki unijne. Mamy już doświadczenie w ramach kończącego się okresu programowania, przełóżmy je na okres 2014-2020. Do pisma załączony został kwestionariusz zgłaszania uwag.

Jak skutecznie reprezentować? Kwestia reprezentacji pojawiała się w wielu wypowiedziach. Odnoszono się również do konsultacji – Czy reprezentacje potrafią konsultować? Czy w tym celu potrafią tworzyć przestrzeń dla innych organizacji? Jak skuteczne konsultowanie powinno wyglądać w praktyce? Uczestnicy odnosili się do dwóch rodzajów reprezentacji – reprezentacji branżowych (np. federacji skupiających organizacje edukacyjne) i reprezentacji terytorialnych – różnego rodzaju rad czy forów organizacji z miasta, powiatu czy województwa. Monika Hausman-Pniewska omówiła unikatową w skali kraju formę funkcjonowania Rady Organizacji Pozarządowych Województwa Warmińsko-Mazurskiego – regionalnej reprezentacji sektora. Historia Rady sięga 2003 roku, kiedy to podczas V Konferencji Organizacji Pozarządowych Województwa Warmińsko-Mazurskiego powołana została Grupa Inicjatywna ds. utworzenia wojewódzkiej reprezentacji sektora pozarządowego. W jej skład weszło kilkunastu przedstawicieli reprezentacji sektora pozarządowego z powiatów. Zadaniem Grupy było opracowanie statutu Rady oraz doprowadzenie do jej formalnego powstania. Statut został

Rada Organizacji Pozarządowych Województwa Warmińsko-Mazurskiego jest jedyną w województwie ponadbranżową reprezentacją organizacji pozarządowych. Jeśli weźmiemy pod uwagę organizacje skupione w podmiotach wchodzących w skład Rady, reprezentuje ona przeszło 800 organizacji.

Podsumowując Spotkanie Krajowej Sieci w Olsztynie pozwoliło na dwa dni refleksji przedstawicieli organizacji z Warmii i Mazur, wspieranych przez doświadczenia osób spoza regionu, na temat skutecznego wpływu na kształt strategii wojewódzkiej, a także lepsze zaplanowanie działań reprezentacji w tym zakresie. Mamy nadzieję, że nasze doświadczenia, którymi podzieliliśmy się na spotkaniu, okażą się przydatne również dla uczestników spoza województwa.


PLANY

Krajowej Sieci Tematycznej ds. Partnerstwa

na rok 2013

Krajowa Sieć Tematyczna ds. Partnerstwa (KSTP) została powołana przez Komitet Koordynacyjny Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia (KK NSRO) 25 czerwca 2010 r. z inicjatywy Grupy roboczej ds. społeczeństwa obywatelskiego działającej przy komitecie. Celem Sieci jest zapewnienie w okresie programowania 2007-2013 realizacji zasady partnerstwa poprzez wzmocnienie partnerów społeczno-gospodarczych oraz mechanizmów współpracy pomiędzy nimi w programowaniu, wdrażaniu i ocenie realizacji praktyk publicznych ze szczególnym uwzględnieniem funduszy europejskich w realizacji Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia na wszystkich szczeblach wdrażania. Sieć ma zapewnić partnerom społeczno-ekonomicznym, w tym organizacjom pozarządowym, realne wsparcie merytoryczne i organizacyjne, co przełoży się na ich większą skuteczność w komitetach monitorujących oraz szybszą eliminację problemów, jakie występują we wdrażaniu funduszy europejskich. Planujemy spotkać się w następujących terminach i województwach:

15 ■■ 11-12 kwietnia w województwie lubelskim, ■■ 23-24 maja w województwie podlaskim, ■■ 26-27 września w województwie wielkopolskim, ■■ 21-22 listopada w województwie zachodniopomorskim.

Koszty dojazdu na spotkania uczestnicy pokrywają we własnym zakresie.

Udział w spotkaniach Sieci jest bezpłatny, tak uczestnictwo w warsztatach tematycznych i wykładach, jak i komplet materiałów konferencyjnych, zakwaterowanie w pokojach dwuosobowych oraz pełne wyżywienie.

Szczegóły na temat KSTP znajdziecie Państwo na stronie: www.ofop.eu/reprezentacja/KSTP oraz na naszym profilu na Facebooku: www.facebook.com/KSTP.OFOP Informacji udziela Ewa Latoszek (kst@ofop.eu).

Zachęcamy Państwa do brania udziału w spotkaniach Sieci!


Przedstawiciele

komitetów o komitetach monitorujących

Podsumowanie warsztatu na temat roli komitetów monitorujących w przyszłej perspektywie finansowej W trakcie spotkania – w formie warsztatu – Krajowej Sieci Tematycznej ds. Partnerstwa przeprowadzono dyskusję nad strukturą i rolą komitetów monitorujących w przyszłej perspektywie finansowej. Wnioski układają się w zestaw rekomendacji: 1. Zapisana w rozporządzeniu zasada partnerstwa dotyczy szerokiego zakresu współpracy administracji z różnego typu partnerami. Dotyczy również różnych etapów

16

realizacji polityk – od programowania, przez wdrażanie, monitorowanie, aż po ewaluację. Komitet monitorujący jest na pewno bardzo ważnym, ale nie powinien być jedynym narzędziem (formą) partnerstwa. 2. Uczestnicy spotkania przeanalizowali różne strategie partnerstwa w komitetach, określając ich zalety i wady. (por. Tab. 1)

Tabela 1. Strategie partnerstwa za „Ocena realizacji zasady partnerstwa w ramach SPO RZL i PO KL”, ewaluacja przygotowana przez Kompanię Dobrych Usług w 2009 r. na zlecenie MRR ■■ Strategia Partnerstwa

■■ Uprawnienia komitetu

■■ Kanał informacji

■■ informacyjne

■■ tak

■■ Przestrzeń debaty

■■ konsultacyjne

■■ tak

■■ Podział głosów w KM/PKM

■■ Różnorodność partnerów

■■ Reprezentatywność partnerów

■■ Robo■■ Niezacze formy leżność współpracy Sekretariatu

■■ Wsparcie dla partnerów ■■ tak

■■ Kontrola ■■ kontrospołeczna lne

■■ przewaga partnerów

■■ tak

■■ Przestrzeń negocjacji

■■ wg parytetu

■■ tak

■■ decyzyjne

■■ Wiedza ekspercka partnerów

Uczestnicy uznali, że głównym zadaniem komitetów monitorujących powinna być strategia „kontroli społecznej”, z elementami strategii negocjacyjnej (tak aby wnioski z monitoringu były wdrażane). 3. Uczestnicy zwrócili uwagę, że pozostałe obszary partnerstwa mogą być również realizowane w formie ciał dialogu, choć nie może być to komitet monitorujący (nie jest możliwe, aby to samo ciało wyznaczało kierunki, uczestniczyło w realizacji i ją nadzorowało, a później

■■ tak

■■ tak

■■ tak

■■ tak

■■ tak

■■ tak

■■ tak

■■ tak

jeszcze oceniało wyniki). Z tego też względu należy rozważyć powołanie innych ciał do realizacji partnerstwa. Szczególnie potrzebne wydają się miejsca, gdzie w ramach programowania odbywałaby się rzeczywista debata nad strategiami rozwoju. Taki charakter mają mieć regionalne fora terytorialne (w analogii do Krajowego Forum Terytorialnego). Jednak od form ich działania, składu oraz kompetencji zależeć będzie ich znaczenie dla realizacji zasady partnerstwa.


Piotr FRĄCZAK Prezes Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych, która działa na rzecz rozwoju społeczeństwa obywatelskiego na poziomie krajowym i europejskim. Na co dzień pracuje w Fundacji Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego. Uczestniczy w pracach Grup roboczych ds. społeczeństwa obywatelskiego i ds. koordynacji i komplementarności przy KK NSRO. Autor wielu publikacji, m.in. z zakresu partnerstwa, dialogu obywatelskiego, ekonomii społecznej. Podobnie ważną rolę mogą pełnić różnego rodzaju ciała, które będą zaangażowane we wdrażanie poszczególnych działań. Chodzi zarówno o strategiczne wybory dotyczące podejmowanych interwencji, jak i przejmowanie części odpowiedzialności za ich efekty. Tu doświadczenia komitetów sterujących z okresu 2004-2006, a także różnego rodzaju ciał, w tym także komitetów sterujących z okresu 2007-2013, powinny być poddane analizie, a wnioski wykorzystane w programowaniu kolejnej perspektywy. 4. Według uczestników spotkania, kwestia składu komitetu monitorującego jest kluczowa. Uznano po pierwsze, że o ile ma on być formą monitoringu wdrażania funduszy, powinien być skonstruowany tak, aby czynnik społeczny (osoby reprezentujące środowiska niezwiązane bezpośrednio z zarządzaniem funduszami) stanowił ponad 50% składu komitetu. Dodatkowo uznano, że warto rozważyć formy reprezentacji (w zależności od rodzaju komitetu) następujących grup interesariuszy: a) samorządu, w tym samorządu lokalnego, samorządu gospodarczego, przedstawicieli nauki, b) partnerów społecznych, w tym reprezentatywnych przedstawicieli związków zawodowych i organizacji pracodawców, c) przedstawicieli organizacji pozarządowych, w tym reprezentujących:

- osoby, które są ostatecznymi odbiorcami wsparcia (przedstawiciele wspólnot lokalnych, osób zagrożonych wykluczeniem itp.), - realizatorów programów (w tym organizacje świadczące usługi społeczne itp.), - interes publiczny (organizacje kontrolne, organizacje stojące na straży równości szans, zrównoważonego rozwoju itp.), d) instytucje zajmujące się kontrolą administracji publicznej (NIK, RIO itp.). 5. Komitety monitorujące na bieżąco oceniałyby realizację strategii wdrażania, zgodności działań z założeniami, ich trafności, efektywności, skuteczności i trwałości oraz rekomendowałyby bieżące zmiany w realizacji programów, w oparciu o roczne plany działań. Roczne plany działań, sprawdzone jako narzędzie bieżącego zarządzania w PO KL nadawałyby partnerstwu w komitetach monitorujących charakter strategii negocjacyjnej, zwiększając wpływ i odpowiedzialność partnerów za kierunki bieżących działań. 6. Dodatkowo za bardzo ważną uznano kwestię systemu wyboru reprezentantów (szczególnie spośród organizacji pozarządowych), niestety na jej wypracowanie w czasie warsztatu nie starczyło czasu.

17


Stała konferencja ds. konsultacji funduszy europejskich 2014-2020 Ty też możesz mieć wpływ na nowe fundusze

18

Sekretariat stałej konferencji ds. konsultacji funduszy europejskich 2014-2020 ma za zadanie służyć pomocą organizacjom pozarządowym chcącym wziąć udział w debacie nad nową perspektywą finansową funduszy europejskich 2014-2020. Inicjatorem jego powołania jest Ogólnopolska Federacja Organizacji Pozarządowych przy wsparciu grupy 12 postulatów. Najważniejszym zadaniem Sekretariatu jest zapewnienie organizacjom pozarządowym szerszego udziału w konsultacjach społecznych funduszy na okres 2014-2020, monitoring informacji na temat nowego okresu programowania i ich systematyczne dostarczanie do przedstawicieli trzeciego sektora, udzielanie wsparcia przy procesie konsultacji (również na poziomie regionalnym) oraz inne zadania, do których zaliczyć można:

■■ ■■ ■■

informowanie administracji o działaniach i po- stulatach sektora, wzmocnienie współpracy między decydentami a organizacjami obywatelskimi, wzmocnienie pozycji organizacji jako równo- rzędnego partnera w debacie publicznej.

Cele te są realizowane poprzez działania wykonywane zarówno przez Program Reprezentacji NGO Federacji OFOP, jak i przy udziale ekspertów oraz współpracy z innymi organizacjami pozarządowymi i administracją rządową. Aby osiągnąć zamierzone priorytety, Sekretariat podejmuje działania związane z: ■■ ■■

agregowaniem wiedzy, pracą nad dokumentami strategicznymi,


■■ ■■ ■■ ■■ ■■

monitoringiem informacji oraz polityką informacyjną, ujednolicaniem stanowisk organizacji pozarzą- dowych i przesyłaniem ich stronie rządowej, prowadzeniem strony internetowej www.nowa perspektywa.ngo.pl, ułatwieniem organizacjom pozarządowym do- stępu do informacji na temat funduszy oraz wspieranie ich w procesie konsultacji, prowadzeniem grup roboczych ds. przyszłego okresu programowania.

Działania Sekretariatu stałej konferencji są skierowane zarówno do organizacji pozarządowych, ich reprezentantów w ciałach dialogu, jak i do administracji rządowej, m.in. poprzez przesyłanie stanowisk, organizowanie spotkań konsultacyjnych i konsultowanie dokumentów programujących.

W jaki sposób można się włączyć w prace Sekretariatu, a tym samym stać się czynnym członkiem stałej konferencji ds. konsultacji funduszy europejskich 2014-2020? 1. Zachęcamy do tworzenia grup roboczych i wypracowywania postulatów, które będą przez Sekretariat Stałej konferencji wspierane oraz publikowane na portalu nowaperspektywa.ngo.pl; 2. Zachęcamy do brania udziału w spotkaniach Krajowej Sieci Tematycznej, współorganizowanych przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, podczas których spotykają się partnerzy społeczno-gospodarczy oraz reprezentanci administracji centralnej i samorządowej i dyskutują o funduszach europejskich, w tym o nowej perspektywie. 3. Można przesyłać informacje o postulatach oraz prowadzonych konsultacjach – czy to w regionach, czy na poziomie centralnym. Wszelkie informacje należy przesyłać na adres: sekretariat@ofop.eu 4. Można uczestniczyć w dorocznych spotkaniach stałej konferencji w celu wymiany wiedzy i kontaktów. Działania Sekretariatu Stałej konferencji ds. konsultacji funduszy europejskich 2014-2020 finansowane są w ramach programów dotacyjnych Fundacji Batorego oraz Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności.

Rezultaty, jakie Sekretariat chciałby osiągnąć, dotyczą umocnienienia pozycji NGO jako silnego partnera w procesie konsultacji społecznych i zmiany postrzegania organizacji pozarządowych przez administrację publiczną. Zależy nam również na zwiększeniu aktywności organizacji oraz wzmocnieniu współpracy wewnątrz sektora oraz pomiędzy partnerami społeczno-gospodarczymi. Przede wszystkim jednak Sekretariat skupić się ma na przygotowaniu programów operacyjnych w nowej perspektywie finansowej, tak by były przyjazne dla trzeciego sektora. Służą temu między innymi wypracowane przez grupy robocze Sekretariatu Stałej konferencji stanowiska organizacji pozarządowych dotyczące konsultowanych rządowych dokumentów programujących. Instrumentami, które mają umożliwić urzeczywistnienie, przynajmniej na poziomie podstawowym, zakładanych rezultatów, będą grupy robocze, konsultacje w regionach, doroczne konferencje oraz ekspertyzy i raporty. Głównym przekaźnikiem realizowanych działań Sekretariatu jest powstała we wrześniu 2012 roku strona internetowa konsultacji funduszy europejskich 2014-2020 www.nowaperspektywa.ngo.pl, którą OFOP prowadzi we współpracy z portalem ngo.pl.

19


Podsumowanie konferencji dotyczącej nowej perspektywy finansowej 2014-2020 20 lutego odbyła się konferencja „Udział obywateli w planowaniu przyszłej perspektywy funduszy europejskich 2014-2020”. Na konferencji głos zabrali absolwenci Szkoły Partycypacji Społecznej, członkowie grupy 12 postulatów oraz przedstawiciele Ministerstwa Rozwoju Regionalnego.

20

„To będzie ostatni taki budżet związany z polityką spójności, nie wystarczy jednak na wszystkie problemy, które są w Polsce. Trzeba zdobyte fundusze wpuszczać w te obszary, do których mogą wejść później środki polskie, generując rozwój” – powiedziała Renata Calak, zastępca Dyrektora Departamentu Koordynacji Polityki Strukturalnej w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego. Dodała, że należy ograniczyć eksperymenty i skoncentrować się na tym, co przynosi efekty. Ponadto stwierdziła, że istnieje wymóg zapewnienia większej koordynacji systemu wdrażania funduszy ze względu na pilnowanie wskaźników – głównie wymogów ring-fincingu (narzucony przez Komisję minimalny poziom alokacji na dany cel tematyczny).

2014-2020 – Ryszard Szarfenberg, Polski Komitet Europejskiej Sieci Przeciwdziałania Ubóstwu.

Pani Dyrektor Calak poinformowała również – co ważne – o uchwale przyjętej przez Międzyresortowy zespół ds. programowania i wdrażania funduszy europejskich, która nakazuje wszystkim władzom odpowiedzialnym za przygotowywanie programów operacyjnych, zarówno na poziomie centralnym, jak i regionalnym, utworzenie grup roboczych do tych programów – w skład których muszą wchodzić również partnerzy społeczno-gospodarczy.

6. Rola komitetów monitorujących oraz zakres wsparcia Pomocy Technicznej w przyszłym okresie programowania – Agata Wiśniewska-Górczewska, Michał Dymkowski, Ogólnopolska Federacja Organizacji Pozarządowych.

Następnie głos zabrali przedstawiciele grupy roboczej 12 postulatów, którzy prowadzą grupy tematyczne w ramach Stałej konferencji ds. konsultacji funduszy europejskich 2014-2020. Wygłosili oni krótkie sprawozdania ze stanu prac – zarówno w kwestii konsultacji z administracją, jak i wypracowywania postulatów związanych z następującymi kwestiami: 1. Rozwój lokalny kierowany przez społeczność w przyszłym okresie programowania – Aleksander Woźniak, Forum Aktywizacji Obszarów Wiejskich. 2. Przeciwdziałanie ubóstwu i wykluczeniu społecznemu

3. ON czy OFF – problem włączenia tematyki osób niepełnosprawnych w założenia perspektywy UE 20142020 – Przemysław Żydok, Towarzystwo Pomocy Głuchoniewidomym. 4. Wsparcie zwrotne i bezzwrotne w rozwoju ekonomii społecznej – Izabela Przybysz, Instytut Spraw Publicznych. 5. Budowanie kompetencji cyfrowych – Elżbieta Dydak, Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego.

Drugą część konferencji zapoczątkowała wypowiedź przedstawicielki Ministerstwa Rozwoju Regionalnego z Departamentu Koordynacji Programów Regionalnych i Cyfryzacji – Agnieszki Dawydzik. Podkreśliła ona, że tworzone w regionach programy operacyjne będą posiadały pewien wspólny pakiet zadań do wykonania, natomiast sposób realizacji oraz zakres tematyczny będą, ze względu na różnorodność regionów, odmienne. Mimo wszystko potrzebna jest harmonizacja realizacji celów tematycznych i przypisanych im priorytetów inwestycyjnych, nałożonych na kraje członkowskie przez Komisję Europejską, oraz system wskaźników i danych z regionów, by odpowiednio ukierunkować interwencje. Temu służyć ma Kontrakt Terytorialny, który ma wskazać na największe deficyty i potencjał danego województwa i tym samym ukierunkować wsparcie. Zastępczyni dyrektora departamentu koordynacji


programów regionalnych podkreśliła, że Ministerstwo otrzymało już zarysy 16 regionalnych programów operacyjnych i obecnie trwa ich zestawienie z Kontraktem terytorialnym oraz inne ewaluacje pod kątem ich zbieżności z celami tematycznymi określonymi w Założeniach Umowy Partnerstwa. Ostatnim punktem konferencji było przedstawienie informacji z regionów na temat stanu konsultacji. Absolwenci Szkoły Partycypacji Społecznej przekazali szczegółowe raporty ze swoich regionów, m.in. na temat stanu prac nad RPO oraz Strategii Wojewódzkich: 1. Michał Braun, Centrum Wolontariatu – woj. świętokrzyskie, 2. Łukasz Broniszewski, Fundacja STABILO – woj. kujawsko-pomorskie, 3. Anna Kapusta, Agnieszka Dudek – woj. małopolskie, 4. Tomasz Pawlik, Miasto Słów – woj. śląskie, 5. Adam Szulczewski, Fundacja na rzecz Collegium Polonicum – woj. lubuskie. Jako pierwszy głos zabrał Michał Braun z Centrum Wolon-

tariatu z województwa świętokrzyskiego, gdzie prace nad aktualizacją strategii rozpoczęły się w 2011 r. Konsultacje odbyły się we wszystkich powiatach. Zainteresowanie było duże – prawie 1000 uczestników, którzy zgłosili łącznie 233 uwagi. Jeśli chodzi o konsultacje RPO, zwrócił uwagę, że w instytucjach pośredniczących I i II stopnia nic o nich nie wiedziano, dopiero urząd marszałkowski był w stanie udzielić jakichkolwiek informacji. W trakcie konsultacji, jego zdaniem, pominięto miasta na prawach powiatów, ponadto sposób, w jaki są dobierani eksperci do konsultacji, nie jest przejrzysty. Łukasz Broniszewski reprezentujący Fundację STABILO poinformował, że prace nad aktualizacją strategii w województwie kujawsko-pomorskim trwają. Podkreślił, że w powołanym zespole konsultacyjnym nie ma wystarczającej ilości osób reprezentujących III sektor. Podobnie jak w świętokrzyskim – sposób wyboru ekspertów nie jest

przejrzysty. Konsultacje społeczne były prowadzone na szeroką skalę i promowane, ale konkluzje były na poziomie bardzo ogólnym. Anna Kapusta poinformowała, że województwo małopolskie ma już wypracowaną strategię rozwoju województwa. Została ona przyjęta we wrześniu 2011 roku na podstawie poprzedniej strategii na lata 2007-2013. Zwróciła uwagę, że powołano zespół aktualizacyjny, w którego składzie nie znaleźli się przedstawiciele organizacji pozarządowych. Organizacje miały jedynie możliwość wypowiedzenia się, np. w badaniu opinii przedstawicieli organizacji pozarządowych na temat kluczowych obszarów rozwoju województwa w trakcie przeprowadzanych konsultacji. Niestety większość uwag, przesłana np. przez RDPP, nie została uwzględniona. Zdaniem Anny Kapusty, w strategii nacisk kładziony jest na sprawy nauki i gospodarki, a kwestie obywatelskie są marginalizowane. Cały czas trwają prace nad małopolskim RPO na lata 2012-2020. W lutym ma powstać grupa robocza, jej skład nie jest jeszcze znany, lecz sądząc po dotychczasowej praktyce, są spore wątpliwości, czy zasiądą w niej organizacje pozarządowe – dodała. Tomasz Pawlik z Fundacji Miasto Słów z województwa śląskiego przyznał, że są dopiero wstępne zarysy strategii rozwoju jego województwa. Ma być opracowana na przełomie marca i kwietnia, lecz jego doświadczenie pokazuje, że termin może – jak to często bywa – ulec jeszcze zmianie. Z kolei wstępny projekt RPO został uchwalony pod koniec roku 2012. Partnerzy społeczni czekają teraz na wyniki konsultacji, które trwały od 11 stycznia do 8 lutego. Zauważył też, że w 12 priorytetach znajdujących się w projekcie spory nacisk kładzie się na ekonomię społeczną, a beneficjentami mogą być organizacje pozarządowe. Planowane jest np. wprowadzenie funduszy pożyczkowych i poręczeniowych także dla podmiotów ekonomii społecznej. Ma być również wdrażany regionalny program na rzecz rozwoju ekonomii społecznej oraz wzmocniony potencjał instytucji wspierających podmioty ekonomii społecznej, cokolwiek miałoby to znaczyć – dodaje. Negatywne jest to, że w przypadku komitetów monitorujących nie uwzględniono 50-proc. podziału na partnerów społeczno-gospodarczych i administrację samorządową. Jego zdaniem, należy powalczyć o to, by zapisy dotyczące komitetów i tego, jak powinny one wyglądać, znalazły się w dokumentach krajowych. Jako ostatni głos zabrał Adam Szulczewski z Fundacji na rzecz Collegium Polonicum z województwa lubuskiego, które ma uchwaloną strategię rozwoju województwa do roku 2020. Zdaniem Adama, dokument był bardzo szeroko konsultowany zarówno na poziomie powiatów, jak i gmin. Według niego, jest to jedyny dokument tak szeroko konsultowany w gronie organizacji pozarządowych, a zgłoszone uwagi są zebrane i dostępne.

21


Konsultacje tej strategii powinny posłużyć jako dobry przykład konsultacji w regionie. Nie obyło się jednak bez drobnej wpadki. RDPP otrzymała dokument do konsultacji po kilku miesiącach do zaopiniowania i miała niecałe trzy dni na zgłoszenie uwag. Dobrą wiadomością jest fakt, że w strategii pojawia się wzmianka o wizjach województwa dotyczących organizacji pozarządowych, złą natomiast, że nie ma mowy o konkurencyjności i innowacyjnej gospodarce. Okazuje się, że stan prac nad strategiami rozwoju województw oraz Regionalnymi Programami Operacyjnymi znacznie się od siebie różnią w skali kraju, szczególnie pod względem kolejności programowanych polityk. Niestety, podobnie wygląda poziom konsultacji tych dokumentów z partnerami społeczno-gospodarczymi, w tym organizacjami pozarządowymi. W większości wystąpień pojawiał się wątek braku angażowania sektora pozarządowego w prace nad przyszłym okresem programowania w regionach oraz trudny dostęp do informacji publicznej. Z sali dochodziły również głosy o niewystarczającym nagłaśnianiu i promowaniu samych konsultacji oraz o tym, że tymi, którzy o nich wiedzą i biorą w nich udział, są głównie urzędnicy. Mówiono też o tym, że w grupach roboczych brakuje osób z sektora pozarządowego. Podczas spotkania pojawiło się kilka ważnych pytań, m.in:

22

- Czy raporty sporządzone w poszczególnych województwach zostały sporządzone pod kątem konsultacji, które mają się odbyć?

- Jak będą organizowane regionalne konsultacje? - Jakie organizacje będą powiadamiane o konsultacjach? - Jak ma wyglądać współpraca i realizacja rozwoju 2013-2020? - Jaki jest termin zakończenia konsultacji regionalnych i kiedy będzie miało miejsce wstępne podpisanie kontraktów? - Jaki jest stan prac w województwach? - Jak programy operacyjne, które będą konsultowane, mają się do kontraktów terytorialnych? - Czy będą powołane regionalne fora terytorialne? Spotkanie zakończyła krótka dyskusja oraz informacja OFOP-u o możliwości włączenia się w pracę Stałej konferencji wraz z zaproszeniem na kolejne spotkanie, które odbędzie się jesienią tego roku. Zapraszamy do śledzenia strony www.nowaperspektywa. ngo.pl, gdzie na bieżąco staramy się informować o funduszach 2014-2020.


fotorelacja

23


Sieci Tematyczne dla Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki powstały, aby wspierać innowacyjność oraz zapewnić projektom innowacyjnym odpowiednią jakość. W jaki sposób cel ten jest realizowany? Na czym polega specyfika prac Sieci Tematycznych? Postaramy się odpowiedzieć na te oraz inne pytania. Czym są Sieci Tematyczne?

24

Podczas realizacji Programu Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL w poprzednim okresie programowania uznano, że projekty o charakterze innowacyjnym realizowane w partnerstwach są na tyle złożone, że potrzebują dodatkowego wsparcia. Wsparcie to zostało zapewnione poprzez tzw. Sieci Tematyczne. Tworzyły je grupy ekspertów, praktyków i decydentów w poszczególnych obszarach tematycznych PIW EQUAL, których zadaniem było udzielanie wparcia beneficjentom tego programu, doradztwo przy realizacji projektów oraz ocena wypracowanych rezultatów. Jednym z ważniejszych zadań Sieci był także udział w promowaniu rezultatów projektów EQUAL oraz włączaniu ich do głównego nurtu polityki (mainstreaming). Ponieważ w Programie Operacyjnym Kapitał Ludzki również znalazły się projekty innowacyjne, Sieci Tematyczne funkcjonują także w obecnej perspektywie finansowej 2007–2013 w ramach tego Programu. Analogicznie do struktury PO KL – obejmującej priorytety wdrażane centralnie i regionalnie – wyodrębniono Krajowe Sieci Tematyczne (KST) oraz Regionalne Sieci Tematyczne (RST). Krajowe Sieci Tematyczne, za których organizację odpowiada Krajowa Instytucja Wspomagająca w Centrum Projektów Europejskich, korespondują z czterema obszarami wsparcia Europejskiego Funduszu Społecznego oraz PO KL: ■■ zatrudnienie i integracja społeczna; ■■ adaptacyjność; ■■ edukacja i szkolnictwo wyższe; ■■ dobre rządzenie. Regionalne Sieci Tematyczne, których organizację zapewniają Instytucje Pośredniczące komponentu regionalnego, powołane zostały dla poszczególnych województw.

Wspierają one realizację projektów innowacyjnych w ramach wspomnianych wyżej obszarów tematycznych (za wyjątkiem dobrego rządzenia, które dotyczy jedynie komponentu centralnego PO KL).

Wysoka jakość projektów innowacyjnych Jednym z zadań Sieci Tematycznych jest opiniowanie strategii wdrażania projektów innowacyjnych oraz walidacja produktów finalnych opracowywanych w ramach tych projektów. Dwuetapowa ocena tego typu przedsięwzięć pozwala na wypracowanie produktów o możliwie najwyższej jakości, a jednocześnie umożliwia wyeliminowanie ewentualnych błędów czy niedociągnięć. Ocena strategii i walidacja produktów są przeprowadzane na podstawie opinii niezależnego eksperta w danej dziedzinie. Opinie te są analizowane na posiedzeniach Sieci, co gwarantuje obiektywną, a zarazem profesjonalną ocenę wypracowanego produktu. Istotne jest, że uwzględniane jest zdanie nie tylko ekspertów, ale także praktyków, naukowców, przedstawicieli instytucji wdrażających projekty innowacyjne, a przede wszystkim samych beneficjentów projektów innowacyjnych. Udział tych ostatnich w posiedzeniach Sieci daje im szansę „podglądania” innych podmiotów oraz ich zmagań z opracowaniem strategii czy walidacją produktów, a dzięki temu pozwoli uniknąć powtarzania tych samych błędów. Członkowie Sieci Tematycznych mogą zatem realnie wpływać na podniesienie jakości realizowanych projektów.

Wymiana doświadczeń W skład Sieci Tematycznych wchodzą beneficjenci realizujący projekty, eksperci, praktycy, naukowcy, a także przedstawiciele ministerstw, agend rządowych oraz


Krajowa Instytucja Wspomagająca została powołana przez Instytucję Zarządzającą Programem Operacyjnym Kapitał Ludzki w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego. Zakres jej zadań oraz odpowiedzialności regulują Wytyczne Ministerstwa w zakresie wdrażania projektów innowacyjnych i współpracy ponadnarodowej w ramach PO KL. Merytoryczna koordynacja działań KIW oraz nadzór nad nią należy do IZ PO KL. Zgodnie z Wytycznymi KIW jest instytucją doradczą w zakresie zagadnień horyzontalnych związanych ze specyfiką projektów innowacyjnych i współpracy ponadnarodowej. Oznacza to, że nie ma ona ani uprawnień nadzorczych, ani kontrolnych w stosunku do realizowanych ww. typów projektów; nie zajmuje się także interpretacją zagadnień związanych z konkretnymi projektami – ostateczna decyzja w sprawie umowy zawartej z Beneficjentem należy zawsze do właściwej Instytucji Pośredniczącej.

25 instytucji wdrażających projekty innowacyjne. Dzięki temu spotkania Sieci stwarzają okazję do konfrontacji i wymiany opinii różnych środowisk, a zwłaszcza przedstawienia odmiennych punktów widzenia na temat różnych aspektów realizacji projektów innowacyjnych, czy innowacji w ogóle. Wymiana doświadczeń jest tutaj rozumiana nie tylko jako starcie zróżnicowanych punktów widzenia w ramach poszczególnych Sieci Tematycznych, lecz również jako wymiana informacji między Sieciami – zarówno Krajowymi, jak i Regionalnymi. Transfer wiedzy może posłużyć jako inspiracja do opracowywania nowych innowacyjnych przedsięwzięć, ale także pomóc w rozwiązywaniu trudnych kwestii związanych z wdrażaniem projektów innowacyjnych.

Komplementarność Struktura, czyli podział na Sieci Krajowe i Regionalne, odnosi się do Priorytetów PO KL wdrażanych centralnie i regionalnie. Obszary wsparcia Europejskiego Funduszu Społecznego, w oparciu o które funkcjonują cztery Krajowe Sieci Tematyczne, są reprezentowane zarówno w komponencie centralnym PO KL, jak i w komponencie regionalnym (za wyjątkiem obszaru dobrego rządzenia). Dlatego też koncepcja Sieci Tematycznych zakłada

współpracę oraz wymianę informacji między KST i RST. Dzięki temu działania podejmowane na obydwu poziomach na rzecz innowacyjnego rozwiązywania problemów identyfikowanych w obszarach wsparcia EFS nawzajem się uzupełniają, zaś osoby uczestniczące w pracach Sieci mogą poszerzać swoje doświadczenia.

Upowszechnianie i mainstreaming Jednym z etapów realizacji projektu innowacyjnego jest upowszechnianie i włączanie do głównego nurtu polityki produktów wypracowanych w ramach tych projektów. Sieci Tematyczne służą wsparciem dla beneficjentów również w tej dziedzinie. To one w procesie walidacji podejmują decyzję, które produkty będą upowszechniane (walidacja pozytywna), a które nie (walidacja negatywna). Jednocześnie ich szeroki i zróżnicowany skład, a także możliwość zapraszania na posiedzenia lokalnych, regionalnych lub krajowych decydentów, pozwala na zwiększenie zasięgu i skuteczności podejmowanych działań. Wsparcie Sieci Tematycznych jest szczególnie istotne w odniesieniu do mainstreamingu. W przypadku np. regulacji prawnych beneficjenci nie mają narzędzi umożliwiających im skuteczne włączenie


wypracowanych innowacyjnych produktów do głównego nurtu polityki, natomiast potencjał Sieci Tematycznych stwarza większe możliwości oddziaływania w tym zakresie.

Sieć dla zmian Sieci Tematyczne są z jednej strony platformą wymiany doświadczeń i informacji oraz źródłem informacji o dobrych praktykach w dziedzinie wdrażania projektów innowacyjnych, z drugiej zaś – udzielają wsparcia beneficjentom w realizacji tego typu projektów, w tym w upowszechnianiu wypracowanych innowacyjnych produktów oraz włączaniu ich do głównego nurtu polityki. Dlatego tak ważne jest aktywne uczestnictwo i chęć kreowania

26

działań Sieci Tematycznych przez osoby zaangażowane w ich działanie. Aktywna Sieć Tematyczna może się stać narzędziem wpływu na decydentów, praktyków i instytucje publiczne, a tym samym impulsem do wprowadzania innowacyjnych zmian.

Wsparcie Krajowej Instytucji Wspomagającej Krajowa Instytucja Wspomagająca wspiera, koordynuje i monitoruje prace Sieci Tematycznych PO KL. W jej strukturze funkcjonuje Sekretariat Sieci Tematycznych, umożliwiając kontakt i wymianę doświadczeń pomiędzy Sieciami na poziomie krajowym i regionalnym, oraz cztery Sekretariaty Krajowych Sieci Tematycznych.


Schemat 1 Struktura Sieci Tematycznych (ST) w ramach projekt贸w innowacyjnych PO KL

27


BAZA WIEDZY

Baza Wiedzy jest systemem zarządzania publikacją i wymianą informacji.

Pełni również funkcję bazy dokumentów (w tym również plików multimedialnych) z dostępną wyszukiwarką zasobów informacyjnych w celu wymiany informacji pomiędzy instytucjami zaangażowanymi w zarządzanie wdrażaniem Funduszy Europejskich.

Krajowa Sieć Tematyczna ds. Partnerstwa jest użytkownikiem Bazy Wiedzy i zachęca wszystkie osoby zasiadające w Komitetach i Podkomitetach Monitorujących do założenia konta. Tylko zarejestrowani użytkownicy mają prawo do przeglądania treści Bazy Wiedzy.

Jeżeli wyrażają Państwo chęć dostępu do Bazy Wiedzy, prosimy o informację na adres kst@ofop.eu z następującymi informacjami: ■■ imię i nazwisko zgłaszanej osoby

■■ mail służbowy

■■ instytucja

■■ telefon służbowy

■■ nazwa Komitetu/Podkomitetu Monitorującego oraz pełniona w nim funkcja

■■ czy zgłaszana osoba posiada już dostęp do Bazy Wiedzy? (Jeżeli tak, uprawnienia

zostaną przypisane do istniejącego już konta, jeżeli nie – zostanie założone nowe konto).

Partnerstwo 11 2013  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you