Issuu on Google+

VOORJAAR

De enige échte!

2017

Skûtsjekrant Uitgave van Uitgeverij PENN.nl

Jaargang 22

Redactie: Martsje de Jong en Klaas Jansma www.skutsje.nl

In

g n i k r e w e b

SKIPPERSPRAAT presenteert

RADIO KLAAS

Voltastraat 5 8606 JW Sneek 0515-411211

www.doumastaal.nl


Skรปtsjekrant 2017

W W W. S K U T S J E . N L

FOAR DE WYN MEI

HAAIMA & HYLKEMA

HAAIMA

BURGUM FRANEKER LEEUWARDEN WURDUM

2

MR. W.M. O. V. VEENWEG 34 JAMES WATTSTRAAT 4 CORONAWEG 2 WERPSTERDIJK 1

T. 0511 - 46 98 22 T. 0517 - 39 76 00 T. 058 - 288 20 18 T. 058 - 255 13 02

HYLKEMA

DRACHTEN EMMELOORD HEERENVEEN SNEEK

DE BOLDER 83 TRAKTIEWEG 20 BEURTSCHIP 35 KOLENBRANDERSTRAAT 9

T. 0512 - 54 56 00 T. 0527 - 61 36 35 T. 0513 - 62 27 44 T. 0515 - 54 81 11

www.hylkemahaaima.nl


Skûtsjekrant 2017

W W W. S K U T S J E . N L

Alle hens aan dek Minstens veertig bemanningsleden van SKS-skûtsjes zijn na de competitie van 2016 door hun commissie ontslagen. Voor sommigen is er misschien een nieuw perspectief als de schipper ze nodig heeft. Anderen stappen over naar een IFKS-skûtsje of stoppen, noodgedwongen of naar eigen keus. Hetzelfde geldt mutatis mutandis voor tientallen bemanningsleden op IFKS-skûtsjes waar de schipper er de brui aan geeft. Vaak worden bemanningsleden helemaal niet bij de besluitvorming over het vertrek van hun schipper betrokken. Alco Reijenga (Heerenveen), Siete Ezn. Meeter (Leeuwarden), Lodewijk Hzn. Meeter (Huizum) en Johannes Hzn. Meeter

(Langweer) hebben zelf een pijnlijke worsteling doorgemaakt voordat ze tot de conclusie kwamen dat ze niet verder konden. Dat was soms zelfs voor hun eigenarencommissies een verrassing. Maar bij Heerenveen en Leeuwarden, en ook het IFKS-skûtsje van Dokkum, kwam er zo snel een vervanger dat men nauwelijks kan geloven dat Jacobus de Vries, Marco Quak en Jaap Cuperus werkelijk overvallen zijn door het vertrek van hun schipper.

Ontslag normaal?

Is het normaal om een bemanning te ontslaan als de schipper vertrekt? Van oudsher behoorde het uitzoeken van een bemanning tot diens taken. De verantwoordelijkheid die hij tijdens de wedstrijd draagt, kan hij niet dragen als hem krachten worden opgedrongen met wie hij niet uit de voeten kan. Bij Heerenveen leidde dat in 1967 tot een breuk met kampioensschipper Sieb van Terwisga, die commissielid Homme Wester niet weer aan boord wilde hebben. Hij kon nog net zelf ontslag nemen, anders had hij het van

Feestvierende skûtsjesilers in het centrum van Lemmer na afloop van de IFKS 2016

Alex Brinksma gekregen. Maar anderzijds: veel bemanningsleden horen bij de inventaris van een skûtsje. Van hen wordt een volledig commitment verwacht, dat veel verder gaat dan trouw aan een schipper. Ze zijn er in het vroege voorjaar bij als donerdagavond of zondagmorgen de eerste trainingsrondjes worden gemaakt. Vaak helpen ze ’s winters het

skûtsje mee op te knappen. En ze leven mee, van de eerste tot de laatste wedstrijd. Zo is dat van Grou tot Woudsend, van Stavoren tot Earnewâld.

Gouden inzet

Die inzet is goud waard. Want daardoor zijn er meer dan duizend mensen actief bij het skûtsjesilen betrokken. Hun trouwe inzet verdient dan ook

erkenning en zorgvuldige omgangsvormen. Tenslotte heeft Cambuur ook niet alle spelers ontslagen toen de coach Rob Maas het veld moest ruimen. Dat hoort op skûtsjes ook niet te gebeuren. Skûtsjesilers met ervaring zijn veel te waardevol.

Klaas Jansma

Vaar op zeker U kunt pas écht zorgeloos van uw schip genieten als u daarvoor een goede verzekering heeft. Door onze ruim 65 jaar ervaring in het verzekeren van pleziervaartuigen zijn wij specialisten op dit vakgebied. Wilt u een

Postbus 116 8440 AC Heerenveen

Tel. (0513) 61 44 44 Fax (0513 ) 62 37 42

passende offerte? Bel ons, of bezoek onze website www.kuiperverzekeringen.nl.

Kuiper Verzekeringen adv skutsjekrant nov 2012.indd 1

www.kuiperverzekeringen.nl

3 20-11-2012 11:42:25


Skรปtsjekrant 2017

W W W. S K U T S J E . N L

samen werken.

samen werken en samen vooruit In de nieuwe gemeente De Fryske Marren houden we er met elkaar de vaart in. Ondernemers hebben in deze mooie gemeente alle ruimte en helpen elkaar waar dat maar kan. Moet de koers verlegd worden? Dan doen we dat samen. Want door krachten te bundelen, komen we verder. Meer weten? www.defryskemarren.nl

www.defryskemarren.nl

4


Skûtsjekrant 2017

W W W. S K U T S J E . N L

Siete Meeter stopt op Leeuwarden Siete Eildertsz Meeter stopt aan het einde van dit seizoen als schipper op het Leeuwarder skûtsje Rienk Ulbesz. In een persbericht van de eigenarencommissie staat dat hij de verantwoordelijkheden die horen bij het schipperschap niet langer kan combineren met zijn werk en privéleven. Wie zijn opvolger wordt is op dit moment onbekend. Het draaide de afgelopen jaren niet op de Rienk Ulbesz, het schip dat in 1999 met Ulbe Zwaga aan het helmhout nog glorieus kampioen werd en in de twee jaar daarna derde en vierde werd. Met de latere schippers werd dit succes niet meer geeëvenaard en toen in 2013 Siete Meeter als schipper aantrad, werd alles in gereedheid gebracht voor een totale refit van 'De Leeuw'. In de afgelopen jaren werd er maar liefst €165.000 in het schip geïnvesteerd en Siete Meeter kreeg van het bestuur vijf jaar

de tijd om zich te bewijzen. Daarvan zijn er nu drie voorbij. Meeter haalde twee keer een dagprijs, maar kwam in het eindklassement nooit verder dan een tiende plaats. Siete Meeter was voor 2013 schipper op de 'Sûn en Wol', nu 'It Doarp Huzum'. Daarmee was hij een vaste waarde in de A-Groot bij de IFKS.

In

g n i k r e w e b

5


Skûtsjekrant 2017

W W W. S K U T S J E . N L

w w w.t r i j e h u s .n l Café-restaurant Trije Hûs is te vinden ten noordoosten van Grou, aan het Prinses Magrietkanaal, en is met uw eigen boot te bereiken. Heeft u geen boot? De Trije Hûs taksi vervoert u graag naar het eiland vanaf de Hellingshaven in Grou.

• Verspaning (conventioneel en CNC) • Slijpen • Harden en ontlaten • Revisie seals / asafdichtingen • Onderhoud pompen en motoren • Reparatie, revisie en spuiten machines • Verhuizen machines • Veiligheidsinspectie machines • Technisch onderhoud, industrieel onderhoud • Verkoop nieuwe en gebruikte machines • Leasen machines • Aanmaken schroefassen • Reparatie onderdelen

‘De Stripe’

Historische Scheepswerf / Skûtsjemuseum De Stripe 12 9264 TW Earnewâld www.aebelina.nl www.skutsjemuseum.nl e-mail: info@skutsjemuseum.nl Info: 06-16933805 Open van 29 april t/m 1 oktober 2017 op za. en zo. 13:00 - 17:00 uur. Juli en aug: alle dagen 13:00 - 17:00 uur behalve op maandag. Voor groepen (min. 10 personen) het gehele jaar geopend, 's morgens, 's middags en 's avonds, alleen op afspraak. Entree € 3,- Kinderen t/m 12 j. € 1,-. Op de bovenverdieping is nu een expositie van de Earnewâldster toppers uit de a-klein van de IFKS: Lytse Earnewâldster, Swanneblom, Engelina Smeltekop en Nieuwe Zorg.

6


Skûtsjekrant 2017

W W W. S K U T S J E . N L

Froukje en Merijn zeilden sneller

IFKS-titel was geweldige uitschieter Over heel 2016 zeilden Froukje Osinga en Merijn Olsthoorn vaak snel bij de IFKS.Toch werden ze in de zevendaagse titelstrijd ‘maar’ 3 en 8. De winnaars Klaas Kuperus en Jaap Hofstee daarentegen presteerden over het hele jaar matig. Maar zij werden wel 1 en 2 in de kampioensstrijd klasse A-Groot. Froukje Osinga-Meijer had met haar ‘Jonge Jasper’ een eerste (Lemmer Ahoy), een tweede (Langwar) en een derde (Friesehoek) plaats in het vooren naseizoen. Derde werd ze in de IFKS-titelstrijd. Dat was een keurige prestatie, hoewel enigszins teleurstellend na een fantastisch begin van het seizoen. Merijn Olsthoorn eindigde als achtste bij de IFKS. Met de ‘Emanuel’ was hij echter tweede geworden bij Lemmer Ahoy. Omdat hij de Friesehoek Race en de Slotwedstrijd won, liet hij het in het kampioenschap wat zitten. Ook Arend Wisse de Boer werd met de ‘Drie Gebroeders’ twee keer eerste, namelijk bij de Slach om Heech en bij de Roekoepollerace. Hij had op de Snitsermar geen concurrentie van Merijn, die er niet startte. Zelf bleef Arend Wisse thuis toen Merijn Olsthoorn de Slotwedstrijd won. De Boer werd verder een keer derde en een keer vijfde. Maar hij werd slechts als tiende geklasseerd in de zomercompetitie tussen de A-groten in de IFKS. Dat was duidelijk beneden zijn stand.

Plas, waar in 2016 Jeroen de Vos won ten koste van Ton Brundel. Daardoor kon Sieb Meijer met de Jonge Jasper nogal naar voren komen. Maar we tellen dit, omdat de deelname op uitnodiging geschiedt, niet mee. Echt te vergelijken zijn de andere wedstrijden ook niet. Bij sommige wordt na één wedstrijd een nieuwe indeling gemaakt. Bij andere (Lemmer Ahoy, Friese Hoek Race en Roekoepolle) zeilen IFKS en SKS door elkaar heen. Op de Kralingse Plas was er dit jaar voor het eerst Matchracen tussen

vier toppers, die in tweetallen startten. De IFKS-competitie zou zwaarder mogen wegen dan de meeste andere toernooien. Er worden dan zeven wedstrijden gezeild, waarvan alleen de slechtste niet meetelt. Dat is nogal wat anders dan wedstrijden als de Slotdag, waarbij traditioneel een ander bemanningslid aan het helmhout zit. En de strakke klassenindeling, de umpire en de scherpe uitslagbepaling met sancties als degradatie en promotie geven extra cachet aan de titelstrijd. Globaal is dus vast te stellen dat de twee hoogste podiumplaatsen bij de IFKS vorig jaar uitschieters waren. Froukje Osinga kon nog wel redelijk tevreden zijn met haar derde plek, want stressbestendigheid mag ook meetellen. Merijn Olsthoorn, Arend Wisse de Boer en Jeroen de Vos (bijna gedegradeerd!) kregen echter duidelijk veel te weinig.

Bovenkant middenmoot

Floriaan Zwart werd met de ‘Ut en Thús’ eerste, tweede en vierde, maar ook achtste en veertiende. Dat laatste was wel ongeveer wat je van een achtste in het eindklassement mag verwachten. De eerste drie prestaties - bij Langwar, Heeg en Sneek - waren veel beter. Met hem streden Jeroen de Vos (dertiende bij de IFKS) en Sikke Heerschop (vierde) geregeld om de betere plaatsen. Die deden het allebei net een beetje beter dan de jonge schipper uit Sneek. Jeroen werd drie keer derde en een keer vierde. Sikke deed met zijn ‘Wylde Wytse’ alle wedstrijden mee en veroverde daarin twee keer een tweede en twee keer een vierde plek. Echt slecht zeilden deze twee nooit. Voor Jeroen de Vos komt daar nog als extra bij dat hij het met een handigheidje ook op de Kralingse Plas in Rotterdam won. Pas achter deze zes vinden we de kampioen Klaas Kuperus met de ‘Zes Gebroeders’ en Jaap Hofstee met ‘’t Swarte Wief’. Die hadden allebei een beroerd voorseizoen maar piekten voorbeeldig bij de IFKS. Klaas Kuperus startte in de Friesehoek Race en bij de Roekoepolle niet eens.Hij zat bij de Slotwedstrijd in de kleine finale (‘Zilver’). Jaap Hofstee deed het toen juist beter met een vierde en een vijfde plek. Maar voor beiden kan gezegd worden dat hun geweldige uitslagen van 2016 echte uitschieters waren, die nog geen enkel uitzicht op prolongatie bieden.

Jeroen de Vos presteerde het hele jaar uitstekend, behalve tijdens die ene week die er echt toe doet. In het eindklassement van het kampioenschap bleef hij met een dertiende plaats maar net boven de rode lijn van degradatie.

Froukje Meijer werd tijdens Lemmer Ahoy tweede achter Douwe Visser van Sneek. Over het hele jaar gezien waren dit de onbetwiste nummers één van het skûtsjesilen. Met dit verschil dat Douwe Visser dat ook omzette in een titel bij de SKS, terwijl Froukje Osinga weliswaar voor het derde jaar op rij op het podium eindigde bij de IFKS, maar net te kort kwam voor het kampioenschap.

Moeilijk vergelijken

Het IFKS-seizoen begint al vroeg in het voorjaar met Skûtsjesilen Langwar. Daarna hebben we Lemmer Ahoy, de Slach om Heech en na de IFKS de Friese Hoek Race, de Roekoepolle en de Slotwedstrijd. Sommigen gaan tussendoor ook nog naar de Kralingse

Een overzicht van de prestaties over het hele seizoen. Tijdens Lemmer Ahoy, Friese Hoek en Roekoepolle zeilen SKS- en IFKS-skûtsjes door elkaar. Het eerste cijfer geeft de klassering weer ten opzichte van de andere skûtsjes uit de eigen klasse. Tussen haakjes staat de plaats in het eindklassement.

7


Skûtsjekrant 2017

W W W. S K U T S J E . N L

Aannemingsbedrijf Weg- en Waterbouw

Stienstra & Van der Wal-IJlst iceerd

ecertif n VCA g

ISO e

Ook kunt u bij ons terecht voor: • Remmings- en geleidewerken • Stalen damwanden • Haven aanleg en steigerwerk • Houtleverantie • Diverse typen walbeschoeiingen • Houten bruggen Voor informatie en/of een vrijblijvende offerte kunt u altijd contact met ons opnemen.

8

S&W

waliteit k & d i ilighe Waar ve samengaan nauw

Aannemingsbedrijf Weg- en Waterbouw Stienstra & Van der Wal Rogmolewei 6, 8651 EP IJlst Tel. 0515-533243, Fax 0515-531362 info@stienstra-vanderwal.nl www.stienstra-vanderwal.nl


Skûtsjekrant 2017

W W W. S K U T S J E . N L

Vijf IFKS-schippers verdwijnen van de lijst

Tussen sneu en super was gedegradeerd. Op 45-jarige leeftijd stopte Robert de Jong met de zeilsport, die hij vanaf zijn zeventiende had beoefend. Heit Jelle Jan de Jong nam hem aanvankelijk mee. In de skûtsjehistorie blijft De Jong een markante plaats innemen door een wonderbaarlijke aanvaring met de ‘Hoop op Zegen’ van Peter de Koe, in 2010 op de Sleattemer Mar. Hij werd toen door De Koe’s opsteker van het helmhout geplukt en bleef aan de waterstang van zijn grote rivaal hangen voordat hij er aan boord gehesen kon worden. Dat leidde tot een voor beide partijen frustrerende beslissing door de jury. Met De Jong verdwijnt een van de vertrouwde gezichten van de IFKS, iemand die er al sinds de jaren tachtig bij is geweest. Zijn schip lag onlangs nog te koop.

Willem Zwaga maakt in 2017 zijn grote ambitie waar. Hij wordt schipper op de ‘Rienk Ulbesz’ van Leeuwarden en verlaat dus de IFKS. Zijn ‘Opsjitter’ ligt vooralsnog te koop.

Willem Zwaga promoveerde afgelopen najaar naar de SKS, waar het Ljouwerter skûtsje plotseling vacant werd. Dat glorieuze nieuws stond in schril contrast met de afgang van Jelmer Bloembergen als schipper op het Dockumer skûtsje. Hij mocht er slechts één jaar het helmhout hanteren. Zwaga en Bloembergen waren twee van de vijf IFKS-schippers die in 2016 van de deelnemerslijst verdwenen, hoewel er voor Bloembergen nog een klein kansje op voortzetting van de skûtsjesport gloort. Dat is niet het geval met de andere drie: Michiel Kalsbeek, André Wiersma en Robert de Jong. Zij vertrekken alle drie na een indrukwekkende loopbaan vol emotionerende momenten.

Willem Zwaga, de ‘Opsjitter’

In 2012 nam een jonge Willem Ulbe Rienkszoon Zwaga het schipperschap op de ‘Opsjitter’ over van Koos Lamme. Hij werd derde in de C-klasse, promoveerde naar de B’s en vervolgens, met een vierde plek, naar de A-klasse. Dat was, in 2014, te hoog gegrepen, zodat hij terugviel naar de B-klasse. Daar werd hij achtste en zevende. Niettemin was zijn achternaam én zijn faam als schipper voldoende voor de commissie van Leeuwarden om hem op 29-jarige leeftijd als opvol-

ger en vervanger van Siete Meeter te benoemen. Dat is super, voor hem en voor zijn familie. Het was toen wel duidelijk dat hij zijn vader Ulbe, de enige Leeuwarder schipper die het kampioenschap naar de Friese hoofdstad bracht én de man die voor veel reuring zorgde, niet mee aan boord zou vragen. Willem zelf, wonend in Langweer, heeft fans in Leeuwarden. Hij neemt zijn eigen bemanning mee, waaronder oude getrouwen uit de tijd van Ulbe, de Huismanbrothers. Zou Jelmer Bloembergen de ‘Opsjitter’ kopen? Daar was even sprake van, maar niemand wil er veel over zeggen.

Robert de Jong,‘Frisia’

In zijn laatste jaar bij de IFKS, 2016, eindigde Robert de Jong met de ‘Frisia’ als dertiende in de B-klasse. Dit was een teleurstellend resultaat voor de schipper van het ‘alternatieve’ Lemster skûtsje met de letters LE in het zeil, die in 2015 uit de A-klasse

Michiel Kalsbeek, ‘Raerder Roek’

In 1995 deed Michiel Kalsbeek uit Raerd (voorheen Rauwerd) voor het eerst aan de IFKS mee met de ‘Raer­ der Roek’, een skûtsje met een lange en bewogen geschiedenis. Jan de Boer is er nog IFKS-kampioen mee geweest. Berend Boom liet het schip op Buitenstvallaat bouwen en gaf er de naam ‘Zwaluw’ aan. Dat valt allemaal te lezen in het mooie boek ‘Van Zwaluw tot Roek’. Vele jaren was Michiel, die zijn vaartuigen (skûtsje en praam) onderbracht in een stichting, een vaste waarde in de kampioensklasse van de IFKS. Hij raakte ongewild betrokken bij een paar pijnlijke aanvaringen, waarvan één wel en een ander reglementair niet aan hem te wijten was. De laatste jaren hanteerde zijn zoon Sijmen al geregeld het helmhout, zodat hij, net als eerder Fonger op het skûtsje van Jelle Talsma, zich goed kon voorbereiden op het schippersschap bij de IFKS-titelstrijd. Dat betekent voor de Raerder Roek onvermijdelijk wel een degradatie naar de C-klasse, maar hopelijk is dat van tijdelijke aard. Michiel zal nog wel geruime tijd aan boord blijven om letterlijk een oogje in het zeil te houden.

Met André Wiersma verdwijnt er een oudgediende uit de a-klein. Het zou jammer zijn als met hem de ‘Nieuwe Zorg’ uit de vloot verdwijnt.

André Wiersma, ‘Nieuwe Zorg’

Erg vrolijk was de stemming niet bij bemanningsleden van kleine a-klasser ‘Nieuwe Zorg’. Het was de laatste dag van de IFKS-kampioenschappen en ze waren met hun schipper André Wiersma uit Earnewâld in de middenmoot geëindigd. Een derde plaats in de openingswedstrijd was de beste prestatie dit jaar. De enigszins gedrukte stemming vond zijn oorzaak in het afscheid dat André had afgekondigd. Hij hield er na vele jaren mee op. Het werd te zwaar en te kostbaar. En, laten we wel wezen, op een gegeven moment houdt het enthousiasme op als je altijd maar in de middenmoot mee strijdt in een competitie die geen promotie en degradatie kent. Want dat is in de kleine a-klasse bij de IFKS het geval. Het schip, behorend bij de chartervloot van Annage, krijgt hopelijk wel een nieuw perspectief onder een andere schipper. Daar is het, in 1905 bij Draaisma in Franeker gebouwd, mooi genoeg voor.

Jelmer Bloembergen, ‘Dockumer skûtsje’ Niet alleen schipper Robert de Jong heeft besloten te stoppen, ook zijn schip lijkt niet terug te keren in 2017. De ‘Frisia’ ligt te koop.

De ‘Raerder Roek’ was lange tijd een vaste waarde in de A-klasse, maar omdat Michiel Kalsbeek het helmhout overdraagt aan zijn zoon Sijmen zeilt het schip in 2017 in de C-klasse.

Voorjaar 2016 presenteerde Jelmer Bloembergen met een brok in zijn keel

zijn Dockumer Skûtsje in het centrum van de oude Admiraliteitsstad aan de Dokkumer Ie. Het werd door burgemeester Marga Waanders en Adje gedoopt. Met steun van Dokkumers en het gemeentebestuur zouden de zorgen van de eigenaar worden verlicht. Het schip was hetzelfde als de ‘Jonge Blom’, waarmee Ron Syperda eerder aan de IFKS deelnam, en de ‘Waaksdom’, waarop Gerhard Pietersma bij deze organisatie debuteerde voor Jan Heida. Het tjalkachtige scheepje was gerestaureerd door Lammert Zwaga en Cees Visser, maar een winnaar was het niet. Het was dan ook geen verrassing dat Bloembergen er in zijn eerste jaar voor Dok-

kum niet meteen mee naar het linker rijtje zeilde. Maar dat hij in 2016 laatste werd in de C-klasse, dus eigenlijk de allerslechtste van de IFKS, was wel teleurstellend. Dat werd de schipper, die alles op alles had gezet om goed met zijn schip aan de start te komen, ook te verstaan gegeven. Wat er verder precies is besproken tussen de Dokkumer commissie en de schipper, weten we niet. Maar het persbericht na Jelmers afscheid liet aan duidelijkheid niets te wensen over. Het maakte melding van een verschil in inzicht over prestaties en ambities, of zoiets. Sneu was het in ieder geval.

9


Skûtsjekrant 2017

W W W. S K U T S J E . N L

Onderhoud en Reparatie • Schilderwerken • Inbouw boegschroef en motoren • Leveren en plaatsen van OMRU aluminium scheepsramen • Verhuur van motorkruisers • Winterberging

www.jachtbemiddelingdejong.nl Adv Goliath A4 2014:Adv Goliath A4 2014

24-01-2014

• Aanwezig

09:36

Pagina 1

ACTIEF IN EUROPA

op diverse beurzen

Neem contact op met 1 van onze makelaars bij u in de buurt of neem contact op met ons hoofdkantoor 0031(0)515-560410.

• Dagelijks nieuw aanbod

Nr.

1

in verkoop en service

• Eigen verkoophavens

• Schepen in

vele maten en prijzen

el hebben Momente dan 1000 we meer s per dag bezoeker

Welkom in het theehuis!

Scan deze QR-code en u gaat direct naar onze site.

Reclame van méér dan 850 schepen op méér dan 20 botensites! Meer weten? Neem contact op met Sjoerd Kampen: 0031(0)6-54723943 of mail naar info@goliath.nu en/of sjoerd@scheepsmakelaardijgoliath.nl U kunt ook contact opnemen met ons hoofkantoor: 0031(0)515-560410 of mailen naar info@scheepsmakelaardijgoliath.nl | www.scheepsmakelaardijgoliath.nl

• @

.

.

. .

10

.


Skûtsjekrant 2017

W W W. S K U T S J E . N L

g n i k r e w e b In

Veiligheid punt van zorg.

Hout in de mast Willem Zwaga promoveerde afgelopen najaar naar de SKS, waar het Ljouwerter skûtsje plotseling vacant werd. Dat glorieuze nieuws stond in schril contrast met de afgang van Jelmer Bloembergen als schipper op het Dockumer skûtsje. Hij mocht er slechts één jaar het helmhout hanteren. Volgens de Staverse houtbewerker/mastenmaker Piet Blaauw (in de LC) kunnen er bij de Harlinger mast noesten boven in de mast hebben gezeten. Blaauw zeilt zelf bij Fonger Talsma op De Jonge Jan. Anderen wijzen beschuldigend naar de blikken bus, die de mast tegen schade door de klauw van de gaffel moet beschermen. Volgens mastmaker Yme van der Meer uit Sneek kan het daar niet rotten als de bus goed is afgewerkt: aan de bovenkant met kit, onder en opzij vrij. Bij Van der Meer controleren ze de masttop om de twee jaar. Maar als dat niet is gebeurd? In ieder geval was de mast op de tjalk in Harlingen na inwatering en rot gerepareerd, zo is te zien op illustraties in een rapport dat op Internet is te vinden.

De Langweerder Germ Kampen, voormalig bemanningslid van Langweer en Lemmer en oud-jurylid van de SKS, signaleert nu een nieuwe gevaarlijke ontwikkeling op skûtsjes. Ze zetten nu, om het zeil hoger te kunnen hijsen, de hoofdwanten aan de bovenste beugel, en niet aan de krans van de hommer, zoals het hoort. Langweer had met zijn SKS-skûtsje de primeur. Anderen volgen dit ‘slechte’ voorbeeld, waaronder volgens Kampen Heerenveen en minstens één IFKS-skûtsje, de ‘Emanuel’ van Merijn Olsthoorn. Dit is in strijd met de originaliteitsreglementen van SKS en IFKS. Door het hoofdwant een meter hoger aan te brengen dan normaal, creëer je zware druk op de kwetsbare, dunne top van de mast. Dat is voor opvarenden

vooral riskant bij de IFKS waar de draad niet door de mast mag. Een top die boven de wanten knapt, kan daar zo van boven vallen. Het voordeel van de nieuwe ophanging is dat je meer zeil kunt bergen en ook een ander profiel krijgt. Dat het zeil hoger komt, is vooral voordelig bij bosjes en in boord-aan-boord duels. Want je zeil is dan meestal vrij van luwte op de plek van de twist. IFKS-schipper (vroeger SKS) Ulbe Rienks Zwaga, geïnterviewd door Albert van Keimpema in het Fries Journaal, verwacht dat er de komende tijd veel meer

masten zullen knappen. Achteraf verdedigt hij nog zijn beslissing om de mast met carbonmatjes te beschermen. Moeten straks alle passagiers en bemanningsleden net als op de bouw een helm dragen? Om dat te voorkomen, moeten de handhavers van beide organisaties handelend optreden. Maar dat zullen ze niet doen, heeft Ulbe Jeens Zwaga van de SKS al laten weten. Want vroeger zeilden sommigen ook wel eens met de wanten hoog aan de mast. Volgens Kampen is dat niet waar; het gaat dan om topwanten, en dat is wat anders.

Aannemersbedrijf Zijsling en Zonen B.V. Als het gaat om de aanleg van havens, het uitdiepen van kanalen, het baggervrij maken van kanalen, walbeschoeiing, grond en zandvervoer (overslag) of andere aan het water gerelateerde werkzaamheden. In 20 jaar heeft het bedrijf een enorme groei doorgemaakt. Inmiddels beschikt Zijsling over 4 kraanschepen, 2 pontons, 3 sleepboten, 9 dekschuiten/elevatorbakken, 3 hydraulische kranen en sinds januari 2008 ook over een zelfzuigend beunschip.

Riperwei 3 8623 XR Jutrijp 0515-424603

www.zijslingbv.nl

11


Skûtsjekrant 2017

W W W. S K U T S J E . N L

Wiepie Oenema met ‘De Stiekeme Stoker’ in Bolsward

Kleinste distillateur zit in Bolsward Tuinhuisje

Drie troeven heeft distilleerderij ‘De Stiekeme Stoker’ in Bolsward. Dat zijn OENEMA FRYSKE BEARENBURCH, OENEMA FRYSKE GRAENJENEVER en AMARETSJE FAN MUOIKE TETSJE. Het bijzondere van de drie distilleerproducten is dat Wiepie Oenema ze van graan tot fles op ambachtelijke wijze zelf stookt, kruidt, bottelt en verkoopt. De fabrikant van mogelijk de kleinste distilleerderij, waar op authentieke, ambachtelijke wijze beerenburg wordt gemaakt, Neerlands zetelt in een gehuurd pand, Bolwerkplein 8, te Bolsward. Hier was sinds 1891 de eerste Zuivelschool van Bolsward gevestigd. Trijntje Hilarides, de latere zuiveldirecteur van Zurich, heeft er nog les gehad. Zodra je er binnenstapt, snuif je de heerlijke geuren van de jeneverstokerij op. Het moet een feest zijn om hier te werken. Oenema werkte tot

2009 op de afdeling Kwaliteitsdienst van Douwe Egberts in Joure. Hij kon er vervroegd uit. En omdat hij veel te vitaal was om in de rust te gaan, maakte hij zijn eigen keteltje voor de stiekeme alcoholstokerij. Dat begon met graan (gerst) en eindigde na ‘dubbele stook’ met schoon alcohol van 70%. Daar kun je door toevoeging van kruiden een heerlijke jenever of beerenburg van trekken zonder kleurstoffen of houdbaarheidsmiddelen, want daar wil Oenema niets van weten.

Een paar flesjes kwamen via Oenema’s zonen bij de slijterij van Jumbo/ Kooistra en een plaatselijk café terecht. Daar werden ze gewaardeerd en zodoende vlot verkocht, zodat Oenema ineens een nieuw perspectief zag. Maar hij moest wel een vergunning aanvragen. En om aan alle eisen te voldoen, moest hij over een aparte productieruimte beschikken. Dat werd zijn tuinhuisje aan de Drift 2 in Bolsward. Sindsdien is de vroegere hobby een compleet professionele business geworden. Maar nog wel steeds heel kleinschalig, waarbij ‘de baas’ vrijwel alles nog met de hand doet. Wel is veel van dat werk gemechaniseerd, zoals het vullen van de fles, het sluiten met een schroefdop en het kaarsrecht opplakken van de etiketten. Die etiketten laten aan duidelijkheid niks te wensen over. Bertina Tilma heeft mooie schilderijtjes gemaakt, die het karakter van ‘De Stiekeme Stoker’ versterken. Daar hoort ook de ‘amandel-likeur’ bij, of liever het ‘Amaretsje fan Muoike Tetsje’. De dame in kwestie is met blozende wangetjes getekend.

product uit Bolsward van een eigen naam en etiket te voorzien. Dan begint de stokerij al bijna op een kleine industrie te lijken. Voor de omzet is dat mooi. Steeds meer producten van Oenema vinden zo hun weg naar klanten in geheel Nederland, maar toch vooral in Friesland. Maar zelf vindt hij het toch ook heel mooi om met zijn eigen geheime kruidenrecept echte Oenema-producten af te leveren. Vol trots toont Wiepie een cadeautje van een klant, de Brandweer van Echten. Die heeft een fles Oenema’s Fryske Beerenburg in een mooie brandblusser verwerkt. Bijna zou je naar een flinke brand verlangen, om die met deze edele drank te blussen.

Grotere bestellingen

Oenema is al lang niet meer uitsluitend afhankelijk van slijters en café’s om zijn klanten te bereiken. Sommigen bestellen meerdere flessen in één keer. Anderen wensen het ambachtelijke

www.kuiperslemmer.nl

12


Skûtsjekrant 2017

W W W. S K U T S J E . N L

Huzumer Skûtsje hoopvol het nieuwe jaar in

Johannes Meeter verwacht progressie

Stijlvol bij Stavoren

Johannes Meeter wordt inderdaad de opvolger van zijn broer Lodwijk op It Doarp Huzum. Hoewel er nog een sollicitatieprocedure gehouden werd waaraan meerdere Meeters deelnamen, was het gevoel tussen bestuur en schipper van meet af aan goed. Johannes Meeter nam afscheid van Langwar, toen duidelijk werd dat met de nieuwe Zeilformule 2016 maar liefst 12m2 ingeleverd moest worden. Het wordt na Lemmer en Langwar zijn derde avontuur als schipper binnen de SKS. Johannes Meeter had al aangegeven een overstap naar Huzum wel te zien zitten, maar wilde dan wel dat de commissie het huidige skûtsje wist te behouden. Dat was een hele klus, want er moest een behoorlijk bedrag nog afbetaald worden, maar met behulp van Siete en Sietske Meeter, trouwe fans, sponsoren en een lening bij de SKS kon de 'Sûn en Wol' behouden blijven. De nieuwe schipper verwacht progressie te boeken, omdat hij meer tijd

Johannes Meeter verwacht bij Huzum vooruit te kunnen

in de trim van het schip kan steken dan zijn broer kon. Lodewijk werd de afgelopen vijf jaar vier keer laatste, Johannes gaat er vanuit dat die rode lantaarn straks verleden tijd is. Het was lang onzeker of de huidige ‘It Doarp Huzum’ in 2017 weer te bewonderen zou zijn bij de SKS. De eigenaarstichting moest in december de voormalige ‘Sûn en Wol’ afbetalen aan Siete en Sietske Meeter, maar kwam half september nog een €75.000 tekort. Met de verkoop van obligaties werd getracht dit gat te dichten en dat lukte ook voor een groot deel. Gelukkig kochten trouwe fans massaal de obligaties van €250 per stuk op en besloot de SKS een renteloze lening te verstrekken aan de commis-

'WEL EEN FAMILIE SKÛTSJE' Met het vertrek van Lodewijk Meeter werd ook de bemanning bedankt.

In 2013 en 2014 was hij drie weken in de maand thuis en kon er volop getraind worden. Vanaf 2015 is die luxe positie teruggedraaid. 'Alle trainingsuren die ik eigenlijk zou moeten besteden aan het beter worden van mijn eigen inzicht en techniek en het smeden van een goed geoliede machine als bemanning, gaan nu op aan het vinden van de juiste mensen op de juiste plaats en het uittrimmen van het schip. Als nieuwe schipper zou je daar in principe acht à tien jaar voor kunnen uittrekken, maar dat moeten we voor Huzum niet willen. Sponsors en donateurs willen nu eindelijk ook resultaat zien. Ik denk dat we beter af zijn met een schipper die zijn sporen al heeft verdiend; die niet van '0' af aan hoeft te beginnen. Ook komend jaar zou dat aan de orde zijn, met wederom veel verandering in de bezetting en het opnieuw uitvogelen hoe de ballastverdeling verbeterd kan worden t.o.v. de trim. Ik wil niet nog jarenlang onderaan eindigen; dat kán ik niet en wil ik ook niet. Niet voor Huzum en niet voor mezelf. Het was ook nooit de intentie om wéér een Lodewijk XIV te worden, zeker niet met dit schip, maar ik heb niet kunnen laten zien wat ik kan en dat is erg jammer. Ik zal wel anders in elkaar steken dan de meeste schippers, maar denk serieus dat er nog zoveel meer in het leven zit waar ik ook gelukkig van word. ' 'Vanuit het bestuur heb ik geen enkele druk ervaren. De verkoop van het oude en de aankoop van het nieuwe skûtsje heeft het laatste jaar wel voor enige stress gezorgd.' Het goede nieuws voor mijn opvolger is, dat met hulp van onze trouwe donateurs, sponsors en alle anderen die ons een warm hart toedragen, de transactie kan worden afgerond. De onmisbare financiële bijdrage van deze groep, maar ook de steunbetuigingen en de warme, positieve reacties op social media hebben ons er de afgelopen jaren doorheen gesleept. Zonder kunnen we niet. ‘It doarp Huzum’ heeft altijd kunnen rekenen op een grote gunfactor en veel sympathie van de achterban. Ik hoop met heel mijn hart dat we op die steun kunnen blijven rekenen, óók na het vertrek van mij en de huidige ploeg. Als Huzum bij de mensen in het hart of zelfs in het bloed zit, zoals bij mij, dan blijven ze ons trouw, ongeacht wie het helmhout gaat overnemen. Het is tenslotte wel een familieskûtsje.'

sie. Met nog een kleine handreiking van Siete en Sietske was het gat gedicht.

Geen voldoening

In deze periode gaf Lodewijk Meeter te kennen dat hij opstapte als schipper. Hij haalde geen voldoening meer

uit zijn grootste passie en dan wordt het tijd om te stoppen, gaf hij aan in een uitgebreide schriftelijke verklaring. 'Aan het schip ligt het niet, we hebben een mooi, snel schip met een prima tuig. Natuurlijk blijven we met Huzum altijd een beetje achter de feiten aanlopen vanwege een krap bud-

get en blijft er wel wat te wensen over, maar daar ligt het niet aan. Dan moet ik de oorzaak maar bij mezelf zoeken. Ik heb al mijn energie, mijn hart en ziel erin gegooid, maar er is gewoon niet genoeg tijd om mezelf en het team te verbeteren.'

Langweer heeft het zwaar bij Woudsend.

13


Skûtsjekrant 2017

W W W. S K U T S J E . N L

IFKS Eindklassement 2016 A-klasse

C-klasse

De Zes Gebroeders

Klaas Kuperus

Makkum

21

Singelier

Daan van der Meer

Stavoren

16.7

It Swarte Wief

Jaap Hofstee

De Tynje

22

De Jonge Jan

Fonger Talsma

Warten

21.8

Jonge Jasper

Froukj Osinga

Franeker

29.9

Grytsje Obes

Arjen de Jong

Koudum

25

Wylde Wytse

Sikke Heerschop

Rotterdam

32.9

Wâldwiif

Tim Roosgeurius

Kootstertille

28

Striidber

Siebo Zijsling

IJlst

33.9

Sinnekening

Jan van der Veen

Leeuwarden

28

Lytse Lies

Ton Brundel

Gaastmeer

34.9

Dageraad

Rein Wiebe Leenstra

Gaastmeer

29.9

It Doarp Eastermar

Geale Tadema

Eastermar

35

Ale

Ron Syperda

Heeg

42

Emanuel

Merijn Olsthoorn

Lemmer

35.8

Galamadammen

Simon van der Lingen Galamadammen 45

Ut en Thús

Floriaan Zwart

Sneek

41

Ut ‘e Striid

Gerrit Huisman

Galamadammen 46

Drie Gebroeders

Arend Wisse de Boer

Gorredijk

43.9

Goede Verwachting

Bouke van der Vaart

Lemmer

52

Grutte Pier

Lucas Bouma

Jorwert

44

Gerrit de Vries

Gerrit de Vries

Sneek

54.9

Raerder Roek

Michiel Kalsbeek

Raerd

56

Oant Moarn

Alisa Stekelenburg

Galamadammen 60

Eelkje II

Jeroen de Vos

Heeg

62

Harmonie

Floris Bottema

Bolsward

67

Jonge Rein

Erik Jonker

Wytgaard

79

Ulbe Zwaga

Kees Hermsen

Sloten

69

De Eenvoud

Remy de Boer

Harlingen

81

Stêd Dockum

Jelmer Bloembergen

Dokkum

78

Hoop op Zegen

Paul de Koe

Heerenveen

84

B-klasse

UZ

14

a-klein

Goede Verwachting

Walter de Vries

Sloten

11.6

Engelina Smeltekop Pieter Jilles Tjoelker

Earnewâld

16.9

Zeldenrust

Arnold Veenema

Sneek

13.8

Hoop op Welvaart

Sneek

18.9

Woeste Ånne

Wytse Heerschop

De Meern

21.9

Lytse Earnewâldster Sjoerd Kleinhuis

Earnewâld

21

Ora et Labora

Sietse Broersma

Heeg

28

Eemlander

Bernd de Cneudt

Eemnes

25.8

Lonneke

Jilles Bandstra

Stavoren

30

De Tiid Sil ’t Leare

Harm van der Weiden

Amsterdam

29.9

Verwisseling

Bas Krom

Yndyk

32

Stad Harlingen

Sikke Tichelaar

Harlingen

33.5

Opsjitter

Willem Ulbesz Zwaga

Langweer

38

It Abbegeaster SkûtsjeHenk Frankena

Abbega

36.39

De Lege Wâlden

Jehanne Prins

Terherne

48

Nieuwe Zorg

André Wiersma

Earnewâld

39

Redbad

Wietse Bandstra

Workum

56

Welvaart

Tjibbe van der Veer

Elahuizen

50

Nooit Volmaakt

Cees Riezebos

Hindeloopen

58

Twa Famkes

Pieter Jansma

Drachten

51

Gerrit Ynze

Ulbe Zwaga

Koufurderrige

59

Avontuur

Age Bandstra

Heeg

56

Oude Zeug

Koos Lamme

Sloten

59

Swanneblom

Johan Dankert

Earnewâld

57

Frisia

Robert de Jong

Lemmer

68

Nooit Volmaakt

Jochem van der Vaart Jr. Lemmer

69

Twee Gebroeders

Jan Overwijk

Top & Twel

70

Doeke van Martena

Riemer de Graaf

Drachten

72

De Verandering

Sint Bekkema

Boornbergum

73

Hoop op Zegen

Chris van den Berg

Leeuwarden

79

De Yde

Noortje Goedhart

Mantgum

73

Hoop Doet Leven

Koos van Drunen

Nij Beets

97

HA

Rutger Boonstra


Skûtsjekrant 2017

W W W. S K U T S J E . N L

Frits Jansen: razend druk als webmaster

Er komt steeds meer bij

Frits Jansen spreekt geïnteresseerden toe bij de presentatie van het mede door hem geredigeerde boek ‘Van Schroot naar Vloot’, op 30 november 2016 in Eetcafé Rus’an in Sint Johannesga.

Van de 868 in Fryslân en Groningen gebouwde skûtsjes zijn nu 456, dat is 53%, gedocumenteerd. Vanuit de eerste, vaak globale gegevens zijn er de laatste jaren tal van nieuwe feiten bij gevonden. Webmaster Jansen besteedt elke dag minstens anderhalf uur aan het bijwerken van de website www.skutsjehistorie.nl. Frits Jansen uit Grou is vanaf 2017 bemanningslid op het SKS-skûtsje van Langweer. Daarvoor zeilde hij op It Doarp Huzum, de Jonge Rein en de Raerder Roek. Zeker zo belangrijk is dat hij een wereld werk verzet als documenterend en archiverend bestuurslid van Stichting Foar de Neiteam. Daarnaast is hij volop betrokken bij opleiding van een nieuwe generatie skûtsjesilers. Hij werkt samen met onder meer Eildert Meeter en Age Veldboom. Ook die laatste is bestuurslid van de organisatie ‘Foar de Neiteam/ voor het nageslacht’, waarvan Sippy Tigchelaar voorzitter is. Sinds deze Stichting in 2003 werd opgericht, zijn er met inbreng van bestuursleden of steun van de stichting zelf minstens tien skûtsjeboeken verschenen. Sommige zijn gewijd aan een specifiek skûtsje, zoals de Raerder Roek, de ‘Gerben van Manen’, het Lemster en het Ljouwerter skûtsje. Andere publicaties gaan in op nautische onderwerpen, zoals het Lexicon Skipperstaal. Veel van deze boeken zijn uitgegeven door Uitgeverij PENN.nl. Aan een aantal, zoals de imposante

‘skûtsjebijbel’ Troch de Wyn, werkte Jansen zelf mee. Hij beschreef 28 skûtsjewerven en maakte ook de enige complete bestekstekening van een skûtsje die ooit is gemaakt, namelijk van de ‘Jonge Rein’. Daarop is te zien wat er tot 2014 aan dit skûtsje is veranderd om het tot een snel en lenig vaartuig te maken. ‘Het is daardoor niet meer zo origineel,’ geeft Frits toe, ‘maar het is wel een mooi authentiek en goed wedstrijdschip.’ Dat vindt hij belangrijk omdat daarmee het voortbestaan van veel mooie skûtsjes gegarandeerd is.

Veel nieuwe foto’s

Een belangrijke troef van Foar de Neiteam is de website www.skutsjehistorie.nl, die wordt gehost door Tresoar. Jansen werkt daarin samen met Tresoar-medewerker Andrys Stienstra. Het is indrukwekkend hoeveel informatie er inmiddels is verwerkt. Zo staan alle uitslagen van SKS- en IFKS-wedstrijden op de site, en van meer dan 470 ‘overige wedstrijden’, bijvoorbeeld op de Kralingse Plas, de Roekoepôle Race en Lemmer Ahoy.

Soms komen zeer oude foto’s boven water uit oude archieven, zoals deze van Theunis van der Meer uit Terherne van vader en zoon De Vries met hun skûtsjes en gezinnen.

Veel van die wedstrijden zijn na 2003 gezeild, toen de inmiddels overleden historicus Gosse Blom zijn overzichten in het boek ‘Om priis en eare’ afsloot. Bijzonder is het beeldmateriaal, meer dan 2150 foto’s. Op een groot aantal daarvan staan oude skûtsjes en schippers, vaak in functie. Zo zie je skûtsjes met lading, met passagiers, als woon- of als recreatieschip, op plaatsen die sindsdien ingrijpend van aanzien zijn veranderd. Jansen heeft ze allemaal verwerkt voor zijn overzichten. ‘Toen we begonnen, hadden

we misschien een stuk of vijftig foto’s en ansichten van oude skûtsjes. Het zijn er nu dus meer dan veertig keer zo veel, en het houdt niet op.’ Van belang is de inbreng van enthousiaste skûtsjevolgers, zoals de gebroeders Nefkens met hun facebookaccount ‘(Vervallen) skûtsjes/ tjalken’. Doordat het belang van registratienummers bij steeds meer liefhebbers is doorgedrongen, is het vaak vrij eenvoudig om bij een foto nadere bijzonderheden te plaatsen.

Nieuwe uitgave

cier in het spel als Jouke Osinga uit Kubaard of Durk Kuipers uit Buitenpost. Als die nieuwe of oude informatie is doorgegeven aan Jansen, of in de publiciteit gekomen, is deze door de webmaster verwerkt. Maar niet alleen dat. Frits heeft alle correcties en nieuwe gegevens in zijn bestanden opgenomen, zodat er komend jaar een compleet vernieuwde editie uitgebracht kan worden. Zo gaat de skûtsjesiler uit Grou samen met een aantal medestrijders onvermoeibaar door, omdat hij er aardigheid aan heeft en omdat het veel oplevert.

Ook het werken met die nummers heeft zich de laatste jaren spectaculair ontwikkeld, mede dankzij waardevolle archieven. George Snijder heeft monnikenarbeid verricht met het overschrijven van liggers. Een paar cijfertjes die Frits Jansen soms bij Bij de stichting Foar de presentaties geeft, zijn indrukwekkend. Neiteam deden Jelmer KuiMeetnummers: 1150 pers en Koos Rademakers Kadastrale brandmerken: 3350 hetzelfde met ‘roefscheSkûtsjewerven: 28 pen’. Dat leidde tot de Skûtsjes: 868 uitgave ‘Van Ambulant tot Eigenaren: 3400 Zwaluw’. Getraceerde skûtsjes: 456 (53%) Inmiddels is er ten aanSKS: nu 14, door de jaren heen 49 zien van veel skûtsjes het IFKS: nu 63, door de jaren heen 105 nodige veranderd. Ze zijn In zowel SKS als IFKS: 24 bijvoorbeeld verkocht aan Vrouwelijke schippers: 8 een nieuwe eigenaar, of Afbeeldingen: 2150 hebben een andere schipFilms 1944-2011: 18 per gekregen. Van andere (vervallen) skûtsjes / tjalken is over het verleden inmidFacebookleden:1345 dels veel meer bekend geWedstrijden vanaf 2003: totaal 1008. SKS: worden. Soms was de op173, IFKS: 364 overig: 471 drachtgever tot meting niet Jeugdzeilers: 1700 de latere eigenaar, soms was er een externe finan-

Duizelingwekkend

Screenshot website skutsjehistorie.nl

15


Skûtsjekrant 2017

W W W. S K U T S J E . N L

Langwar grote verliezer

Jaap Jongsma waarschuwt voor

Met de invoering van de nieuwe Zeilformule 2016 worden schippers en commissies mogelijk voor flinke financiële ingrepen gesteld. De nieuwe regels zijn volgens het SKS-bestuur ‘werkbaar en eenvoudig’, zo schrijven ze op hun website skûtsjesilen.nl. Maar volgens Jaap Jongsma van Zeilmakerij Molenaar wordt elke minimale aanpassing van een zeil erg ingewikkeld doordat het verplichte zeilsilhouet exacte verhoudingen tussen de lijken voorschrijft. Bovendien moeten de banen even breed zijn, en is de mastlengte beperkt, dus even een een stukje eraf halen is neit aan de orde. ‘As der ek mar ien kante meter ynlevere wurde moat, kin dat wolris in djoer stikje doek wurde’, zegt Jongsma. Alleen door de diepgang iets te variëren kunnen commissies misschien aan ingrijpende veranderingen ontkomen.

16

En wat gebeurt er als straks vanwege de veiligheid toch gehandhaafd wordt op de ophanging van de wanten in de masttop, zoals door de Langweerder SKS-volger Germ Kampen is bepleit? Dat heeft direct invloed op de mogelijke lengte van de ‘hijs’ en daarmee het voorlijk. Daar wil Jaap zich niet aan branden, zegt hij, want hoe hoger hoe dunner en kwetsbaarder de mast.

De 'Twee Gebroeders' van Langwar komt er bekaaid af met de nieuwe zeilformule die vrijdag 7 oktober in de Algemene Ledenvergadering van de SKS is aangenomen. Tot nog toe mocht de 'Grutte Griene' extra zeil voeren omdat ze bepaald geen gunstig model heeft voor een wedstrijdskûtsje. Die dispensatie vervalt en zodoende moet er in 2017 12m2 ingeleverd worden. Voor schipper Johannes Meeter reden om op te stappen. Met de Formule 2016 wordt teruggegrepen op de Formule 2000, maar dan aangevuld met de ervaringen die zijn opgedaan met de formule die de afgelopen vijf jaar werd gehanteerd, de VPP. Deze werd begin 2016 geëvalueerd en niet goed bevonden door de leden van de SKS. Wat overeind gebleven is van de VPP is het zeilsilhouet, dat voor alle schepen vast staat. Johannes Meeter zag het met de nieuwe formule niet meer


Skûtsjekrant 2017

W W W. S K U T S J E . N L

gevolgen Zeilformule 2016 zitten om schipper te zijn op de 'Twee Gebroeders'. Voor Omrop Fryslân verklaarde hij: 'It is gjin snel skip en as wy minder seil sette meie, dan sile wy allinnich noch mar efterút nei de start.' Zonder kans op een prijs geen motivatie, zo gaf Meeter aan. Die kans ziet hij dan wel in Huzum, waar hij het helmhout overnam van zijn broer Lodewijk. De Stichting Skûtsje Doniawerstal moest zo voor 2017 niet alleen op zoek naar een nieuwe schipper, maar moet ook een compleet nieuw tuig aanschaffen. Juist de VPP was voor de Stichting in 2015 reden om weer met de 'Twee Gebroeders' te gaan zeilen. Niels Moerke had voor hen berekend dat ze met dit schip meer zeil mochten voeren en dan in het voordeel zouden zijn ten opzichte van de 'Ut 'e Striid', waar ze tot op dat moment mee voeren. Het pakte al direct gunstig uit, want Johannes Meeter en zijn bemanning zeilden in het SKS-kampioenschap van 2015 naar een tweede plaats achter Joure. In 2016 liep het allemaal net even wat minder. Waar andere skûtsjes nog weer wat waren aangepast, zat de 'Twee Gebroeders' aan haar top. Een heilloze weg, zeker als er nog veel minder doek op mag. Voor de Stichtingsbestuurders een pittige klus. De opvolger voor Johannes Meeter was vlotter gevonden dan verwacht. Hoewel het aantal sollicitanten uiterst beperkt was, werd al begin november de nieuwe schipper gepresen-

teerd. Jaap Zwaga uit Grou, in 2012 en 2013 ook al schipper voor het Langwarder skûtsje, keert terug. Dat mag verwonderlijk genoemd worden, omdat schipper en bestuur flink gebrouilleerd waren. Dat is nu allemaal uitgesproken. Rest nog het probleem van het zeil en het schip. Want ook Jaap Zwaga beseft heel goed dat er nog wel ‘een kluske’ voor hem

In

ligt om de ‘Twee Gebroeders’ mee vooraan te laten zeilen. Want het schip verandert niet van model, dus als ze wat willen zullen ze mogelijk voor de tweede keer in twee jaar tijd van schip moeten veranderen.

g n i k r e w e b

17


Skûtsjekrant 2017

W W W. S K U T S J E . N L

Nieuwe generatie verslaat routiniers

IFKS-titelstrijd spannend tot laatste dag Makkumers en Tynsters spartelden zaterdag 20 augustus 2016 vrolijk in het water van de Lemster Kolk, sommigen met een ontdopt bierflesje in aanslag. Ze waren in de pas afgeronde IFKStitelstrijd met miniem verschil 1 en 2 geworden.Ton Brundel was onttroond, Froukje Osinga haalde opnieuw het eindpodium. Vertegenwoordigers van de nieuwe generatie versloegen vorig jaar bij de IFKS de routiniers. De nog maar 26-jarige Klaas Kuperus werd met de ‘Zes Gebroeders’ kampioen. De pas tot het hoogste niveau doorgedrongen Jaap Hofstee met ‘’t Swarte Wief’ was tweede met 1 punt achterstand. Beiden zeilden vrij stabiel in de voor-

Routiniers als achtervolgers

Achter Froukje Osinga hadden Sikke Heerschop met de ‘Wylde Wytse’ en Siebo Zysling met de ‘Striidber’ het nakijken. Froukje had een slechte slotfase met twee negende plaatsen en een zesde. Sikke, in 2015 nog bijna gedegradeerd, werd bij Echtenerbrug

Goed voor- en naseizoen blijkt geen garantie voor kampioenschap hoede, met voor Kuperus een nare uitschieter naar beneden op de eerste Lemster dag. Toen werd hij twaalfde. Net als de nummer 2 won hij dit jaar geen enkele wedstrijd – en dan toch kampioen! Hofstee werd op de tweede dag in Lemmer achtste, zijn slechtste resultaat tussen drie podiumplaatsen. Hij werd tweede in Echtenerbrug en op de eerste dag in Lemmer en derde bij de opening in Hindeloopen. Dat Froukje Osinga met de ‘Jonge Jasper’ op een derde plaats in het klassement eindigde, maakte de zegepraal voor de jonge generatie compleet. Immers, ook zij hanteert nog maar enkele jaren het helmhout en boekt daarbij fantastische resultaten. Afgelopen jaar werd ze tweede bij Hindeloopen en won de wedstrijd bij Stavoren. Dat beloofde veel. Te veel, zo zou later blijken.

en Lemmer 14, 10 en 5. Dat was ook al niet om vrolijk van te worden. Toch stond hij met een vierde eindklassering vlak bij het podium. Siebo Zysling, winnaar van de openingswedstrijd bij Hindeloopen, werd keurig tweede in de slotwedstrijd en bleef daardoor in de buurt van de toppers. Toch kwam ook hij drie keer in de achterhoede binnen, namelijk als twaalfde (Heeg), tiende (Sloten) en dertiende (Echtenerbrug). De tot dan toe regerend kampioen Ton Brundel met de ‘Lytse Lies’ werd slechts zesde in het klassement. Dit ondanks een overwinning op de eerste dag bij Lemmer. Hij maakte mee wat voor de meesten gold: een grote spreiding in de resultaten, met naast een eerste en een derde dagklassering ook een tiende en een elfde. Dan zitten we al in de middenmoot, waarin we namen tegenkomen als

Froukje Osinga-Meijer is bezig met een unieke carrière. In 2012 nam ze het helmhout over van haar vader Sieb Meijer, debuteerde met het kampioenschap van de C-klasse en werd in 2013 ook meteen kampioen in de B-klasse. Sindsdien zeilt ze in de A-groot en werd tweemaal tweede en in 2016 derde. Het wachten is op de titel.

Geale Tadema (zevende), Floriaan Zwart (negende), Lucas Bouma (elfde) en Michiel Kalsbeek (twaalfde). Zij

Merijn Olsthoorn had met de ‘Emanuel’ een fantastische eindfase met twee overwinningen en een derde

Jonge garde verdeelt de prijzen eindigden net als Jeroen de Vos van de Eelkje II vlak bij de degradanten Erik Jonker, Remy de Boer en Paul de Koe. Voor Michiel Kalsbeek was dit het laatste seizoen met de ‘Raerder Roek’. Zijn zoon Sijmen volgt hem op, en begint komend seizoen in de C-klasse.

plaats. Jammer dat hij zo stroef en onbeholpen begon, anders had er veel meer in gezeten. Arend Wisse de Boer won met de ‘Drie Gebroeders’ bij Heeg.

Spanning in de B-klasse

Voormalig kampioen Walter de Vries

Walter de Vries degradeerde in 2015 uit de A-klasse, maar heerste in 2016 als een vorst in de B-klasse en werd met vier dagoverwinningen kampioen.

18

(Goede Verwachting) heerste in de B-klasse als een vorst. Hij won vier wedstrijden, bij Hindeloopen, Heeg en twee keer Lemmer. Voor de spanning was het mooi dat ook de nummer twee, Arnold Veenema met de ‘Zeldenrust’, het fantastisch deed. Die werd eerste bij Sloten en Echtenerbrug. Doordat hij op de eerste dag bij Lemmer in een protestconflict verwikkeld raakte en daarbij 17 punten opliep, verloor de Sneker schipper de strijd om de titel. Hij eindigde met 2,2 punten achterstand op de tweede

Daan van der Meer haalde drie dagoverwinningen en werd kampioen in de C-klasse. Voor 2017 geldt hij ook als kanshebber bij de B’s.


Skûtsjekrant 2017

W W W. S K U T S J E . N L plaats, maar dwong zo wel promotie af naar de A-klasse. Derde werd Wytse Heerschop met de ‘Woeste Ånne’, winnaar op Stavoren. Hij promoveert met de eerste twee en Sietse Broersma (‘Ora et Labora’) naar de A-Groot, waar hij zijn vader Sikke zal tegenkomen. Dat wordt een interessante strijd. Want Sikke heeft gezegd dat hij als schipper zal stoppen zodra zijn zoon sneller blijkt te zijn. Die krijgt dan ook het mooiste schip van het Heerschop-smaldeel, de ‘Wylde Wytse’, onder zijn beheer. Noortje Goedhart werd met de ‘Yde’ laatste, zodat ze degradeert. Dat was een bittere pil voor de KNOarts, voor wie het seizoen al dramatisch begon met een aanvaring bij Lemmer Ahoy met ‘De Jonge Jan’ van Fonger Talsma. Sint Bekkema werd met de ‘Verandering’ voorlaatste; de oude meester stopt ermee, heeft hij aangekondigd. Robert de Jong, met de ‘Frisia’ elfde, stopt er ook mee. De Lemster heeft er hard genoeg aan gesjord, nu is het welletjes. Misschien doet een Woudsender schipper met Dokkumer bemanningsleden het er beter mee. De teleurstellend als negende geklasseerde Ulbe Zwaga met de ‘Gerrit Ynze’ kwam in de aanloop naar het seizoen 2017 ineens zonder schip te zitten, toen eigenaar Jacob Huisman het verhuurde aan Alisa Stekelenburg. Dat zijn zoon Willem SKS-schipper op Leeuwarden wordt, is misschien een troost voor de matjedoor, die dit jaar zo veel te verstouwen kreeg.

Woedende Talsma’s

Met twee overwinningen was de door Harry Amsterdam gecoachte Fonger Talsma met ‘De Jonge Jan’ bijna kampioen geworden in de C-klasse. Maar in de laatste wedstrijd kwamen de door hem gekozen zeilen niet overeen met wat op papier stond, en dus werd hij door de commissie in Lemmer gediskwalificeerd. Woedend waren de mannen uit Warten, vader Jelle voorop.

Het volledige podium van de a-klein: Sjoerd Kleinhuis met de ‘Lytse Earnewâldster’ voorop, gevolgd door Rutger Boonstra met de ‘Hoop op Welvaart’ en kampioen Pieter-Jilles Tjoelker met de ‘Engelina Smeltekop’.

Derde werd in deze klasse de Grytsje Obes, waarop de eerste wedstrijden Arjen de Jong en later omke Lieuwe stuurde. Tim Roosgeurius (‘Wâldwiif’) en Jan van der Veen (‘De Sinnekening’) bleven mooi in de buurt, maar konden net geen potten breken. Nummer laatst werd Jelmer Bloembergen met de ‘Stêd Dockum’. Het experiment om voor de stad Dokkum een wedstrijdskûtsje te laten varen was gelukt, maar hoewel er niet op

Debutanten delen de lakens uit in de C-klasse Voor Amsterdammer Daan van der Meer betekende dat het kampioenschap. Hij zeilde uitstekend en won met de ‘Singelier’ drie keer, en bleef nu 5,1 punten voor op de ‘Jonge Jan’. Dat betekent promotie naar de B-klasse, waar hij als kandidaat voor een van de topplaatsen begint, uiteraard samen met de onfortuinlijke Fonger.

een topklassering gerekend was, was deze laatste plaats toch wel een teleurstelling. Begin oktober namen bestuur, bemanning en schipper afscheid van elkaar. Kees van der Kooij uit Woudsend werd aangetrokken als nieuwe schipper en begin 2017 werd ook het skûtsje zelf nog vervangen. De oude ‘Waaksdom’ zat geen per-

spectief in, aldus het bestuur, en zodoende werd de ‘Frisia’ van Robert de Jong gehaald. Bestuur en bemanning hoefden Jelmer toen niet meer, zodat de debuterende schipper ook heel snel uit de vloot verdween. In de achterhoede van de C-klasse zeilden verder Kees Hermsen, de oude Floris Bottema en Alisa Stekelenburg (van het Vrouwenskûtsje ‘Oant Moarn’). De jonge Gerrit Huisman eindigde met zijn vaders ‘Ut ‘e Striid’, voorheen het Langwarder skûtsje, in de middenmoot. Dat was niet slecht, maar ook niet goed genoeg.

Bal der debutanten

Debutant Pieter Jilles Tjoelker streed met de ‘Engeline Smeltekop’ tot de laatste wedstrijd om de titel in de klasse a-klein met Rutger Boonstra. Deze jongeling is schipper op de ‘Hoop op Welvaart’, bekend geworden door de Veenema’s. Ze werden in Lemmer 4 en 3 en in het klassement 1 en 2. De laatste wedstrijd was loeispan-

Alisa Stekelenburg en haar ‘vrouwenskûtsje’ eindigden in de achterhoede van de C-klasse. De ‘Oant Moarn’ verhuisde naar Blauwhuis en de dames gaan in 2017 verder op de ‘Gerrit Ynze’, ook van Jacob Huisman.

nend, mede ook door het verrassende optreden van de Groninger studenten van Mayday op de ‘Swanneblom’ van Age Veldboom. Ze eindigden vooraan. Maar doordat er bij de start iets

podium, nu met een derde plaats. Hij kon daardoor ook in Earnewâld bij het Skûtsjemuseum worden gehuldigd. Vierde werd Berd de Cneudt met de ‘Eemlander’, voorheen ’t Swarte Wief

Toppers in de a-klein houden titelstrijd spannend tot op de laatste dag was misgegaan, kon Johan Dankert de overwinning niet op zijn palmares bijschrijven. In plaats daarvan kreeg hij 17 punten en eindigde hij niet als zesde in het klassement maar als twaalfde. Sjoerd Kleinhuis kwam weer eens met de ‘Lytse Earnewâldster’ op het

en ooit begonnen als de ‘Koophandel’. Gebouwd door Jan Bos uit Echtenerbrug deed dit schip weer mooi mee. Met vele anderen maakten deze vier toppers er in de klasse a-klein een prachtige titelstrijd van, spannend tot op de laatste dag.

Robert de Jong, hier in actie op het IJsselmeer bij Lemmer, maakte in de herfst van 2016 zijn vertrek bekend en zette zijn skûtsje in de verkoop. In 2017 zal de ‘Frisia’ voor Dokkum uitkomen, met schipper Kees van der Kooij aan het helmhout.

19


Skûtsjekrant 2017

W W W. S K U T S J E . N L

Inzet wordt beloond bij SKS

Vissers winnen, Pietersma’s scoren sie afgedankt, de openingswedstrijd glansrijk gewonnen. Zijn broer Gerhard op Earnewâld deed het echter nog beter. Die werd eerste bij Terherne, Elahuizen en Woudsend, onder zware omstandigheden. In het eindklassement bleef de vroegere pupil van Douwe Visser 13,1 punten achter op zijn oude leermeester en 4,1 voor op diens neef Douwe van Grou.

Terug aan de top

Albert Visser, broer van de kampioen en schipper op Lemmer, stapte net

stroke werd getroffen, moest hij zich een aantal wedstrijden laten vervangen door neef Klaas. Die deed het weliswaar wel aardig, maar een wedstrijdschipper ben je niet zomaar.

Teleurgesteld en opgestapt

De top is interessant, maar dit seizoen trok ook de achterhoede veel aandacht. Daar zeilde Siete Meeter op een ingrijpend opgeknapt Ljouwerter skûtsje, maar geplaagd door privé-zorgen. Dat de Huizumer com-

2016 niet het jaar van Dirk Jan Reijenga

Douwe Visser was al kampioen voor de finalewedstrijd in Sneek.

Douwe Visser van Sneek had een moeilijke voorbereiding. Toch werd hij kampioen. En Gerhard Pietersma van Earnewâld werd, dankzij tomeloze inzet van zijn bemanning, tweede. Zo werd een topsportbenadering bij de SKS beloond in het skûtsjeseizoen 2016. Bij de Veenhoop en Earnewâld was de Sneker schipper oppermachtig. Met een nieuwe tuigage van Molenaar

uit Grou en een op veel plaatsen vernieuwde bemanning won hij de tweede en de derde wedstrijd glansrijk.

Op de Veenhoop was zijn zegetocht spraakmakend. Door het lot was zijn startnummer 14 bepaald, maar binnen twee ronden zat hij de koplopers al op de kont. Bij Earnewâld liep de Sneker Pan aanvankelijk ver uit. Maar vlak voor het einde kwam in de schiftende wind Jeroen Pietersma met Drachten akelig dicht in de buurt. Bij Grou had deze jonge schipper, in het verleden voortijdig door de Langweerder Commis-

Gerhard Pietersma van Earnewâld werd door zijn tomeloze inzet tweede in het eindklassement.

20

naast het podium. Na het teleurstellende seizoen 2015 had hij vijf bemanningsleden vervangen. Ze waren niet prestatiegericht genoeg. De nieuwe Lemster skûtsjecrew was feller en sportiever. Toch boekte Albert Jzn. in elf wedstrijden geen enkele overwinning. Zijn beste prestatie boekte hij in Grou, waar hij tweede werd na een verrassende windschifting op de Wide Ie. Die nekte Auke Mzn. de Groot (SWH), die in het klassement als achtste eindigde. Laatste werd wéér Lodewijk Meeter op Huizum. Die zag in zijn teleurstellende klassering aanleiding om met de skûtsjesilerij te stoppen. Ook met de ‘Sûn en Wol’, eerder van Siete Eildertszn., lukte het niet. Vlak daarvoor eindigde Teake Klaas van der Meulen van Woudsend op een bijna even teleurstellende dertiende plaats. Maar hij had een goed excuus. Doordat zijn moeder door een

missie zijn Sûn en Wol niet op tijd kon betalen was daar net zo’n verstorend onderdeel van als de aanslagen op zijn humeur van de gebroeders Los van CMS. Zij bleven procederen in een kwestie rond de woonklipper van Siete en Sietske. De laatste werd trouwens in Lemmer na een aanvaring met de SWH gewond van boord gehaald. Siete kwam kort na de SKS-titelstrijd tot de conclusie dat hij beter als schipper kon stoppen dan op alle fronten half werk leveren. Met zoveel verwikkelingen aan het thuisfront kon hij geen topprestaties leveren, en dus stopte hij. Dezelfde trieste beslissing nam Alco Reijenga, zoon van de roemruchte Jelle, ooit schipper op Lemmer. De Heerenveenschipper eindigde als elfde, opnieuw beneden de stand van het mooie skûtsje ‘Gerben van Manen’. Toen hij in 2014 veertiende was geworden, werd hij door zijn com-


Skûtsjekrant 2017

W W W. S K U T S J E . N L missie onder leiding van Jacobus de Vries nog hinderlijk ter verantwoording geroepen. Daar was nu, volgens De Vries, geen sprake van. Toch besloot Alco te stoppen omdat er volgens hem bij commissie en bemanning niet voldoende draagvlak meer bestond om door te vechten. De schipper die voor hem eindigde, Berend Mink, nam in december een vergelijkbare beslissing. Met d’Halve Maen had hij wel leuk gezeild, maar tot de top kon hij ondanks alle inspanningen niet doordringen. Dan gaat uiteindelijk het eigen bedrijf voor.

Johannes Meeter werd met Langweer negende, ook veel slechter dan in 2015. Toen deed de schipper op de Twee Gebroeders tot op het laatste moment nog mee in de strijd om

vrij kansloos. Johannes bedankte voor de SKS-vergadering waarin een voor zijn schip vervelend besluit over een nieuwe zeilformule werd genomen. Hij zou volgens de verhalen nog gesollici-

Albert Visser komt net tekort voor het podium de titel. Uiteindelijk werd die na een afgelaste wedstrijd op Sneek nog nipt gewonnen door Dirk Jan Reijenga op Joure. Nu waren de beide toppers van toen

teerd hebben naar Leeuwarden, maar werd schipper op Huizum, waar zijn broer Lodewijk bedankte. Dirk Jan Reijenga nam knarsentandend genoegen met een zevende

Met een deels nieuwe bemanning zeilde Albert Visser van Lememr fel en scherp, maar haalde geen enkele dagoverwinning. Hij werd vierde in het eindklassement.

plek. Zijn Jouster skûtsje, waarschuwde commissievoorzitter Klaas Plaatje, kan na de invoering van de nieuwe zeilformule een redelijke klassering wel vergeten. Door de combinatie van maximale mastlengte, voorgeschreven profiel en toegestaan doekoppervlak kan op het Jouster skûtsje de gewenste 176 vierkante meter niet aan de mast worden gehangen.

Vroeg kampioen

Douwe Jzn. Visser was voor de finalewedstrijd op de Snitsermar al kampioen na een tweede overwinning bij

Lemmer. Zijn doorbraak kwam een week daarvoor bij Stavoren, toen hij na twee derde plaatsen slechts zesde werd. Maar in die wedstrijd werd een naar de overwinning zeilende Pieter Meeter (Akkrum) geramd door de Jouster Dirk Jan Reijenga, zodat hij Johannes Meeter niet kon verslaan. Daar besloot Douwe Visser zijn oude tuigage van De Vries Sails weer op te zoeken, waarna hij met twee derde en twee eerste plaatsen weer heer en meester was in de vloot.

Berend Mink nam in de herfst van 2016 het besluit te stoppen bij de SKS.

SKS Eindklassement 2016 Schipper

Skûtsje

Plaats

Punten

1

Douwe Jzn. Visser

De Sneker Pan

Snits

27.6

2

Gerhard Pietersma

Twee Gebroeders

Earnewâld

38.7

3

Douwe Azn. Visser

Doarp Grou

Grou

44.8

4

Albert Jzn. Visser

Lemster Skûtsje

De Lemmer

46

5

Jeroen Pietersma

Twee Gebroeders

Drachten

58.9

6

Pieter Eldertszn. Meeter

Eildert Sietez

Akkrum

59.7

7

Dirk Jan Reijenga

Oeral Thús

De Jouwer

65

8

Auke de Groot

Súdwesthoek

Starum

71

9

Johannes Hzn. Meeter

Twee Gebroeders

Langwar

72.9

10

Berend Mink

d’Halve Maen

Drachten

87

11

Alco Reijenga

Gerben van Manen

It Hearrenfean

95

12

Siete Ezn. Meeter

Rienk Ulbesz

Ljouwert

95

13

Teake Klaas van der Meulen

Klaas van der Meulen

Wâldsein

102

14

Lodewijk Hzn. Meeter

It Doarp Huzum

Huzum

114

Klassering

Zeilteken

21


Skûtsjekrant 2017

W W W. S K U T S J E . N L

SILERSAGENDA 2017 April 22 en 23 Skûtsjesilen Langwar www.skutsjesilenlangwar.nl 29 Sprintwedstrijden SKS www.skutsjesilen.nl 29 Mattenschippersrace, Blokzijl www.mattenschippersrace.nl Mei 6 Proloog Kampioenskip Nije Fryske Sylpream en Fryske Boerepream, Terherne www.defryskeboerepream.nl

10 en 11 Slach om Heech www.wsheeg.nl

2 en 3 Skegrace, Lemmer www.zevenwolden.nl

16 Rotary, Snitsermar www.skutsjesilen.nl

7 tm 10 Admiraliteitsdagen, Dokkum www.admiraliteitsdagen.nl

17 en 18 Fryske Boerepream, Oudega (SWH) www.fryskeboerepream.nl

9 SKS-wedstrijd Admiraliteitsdagen, Oostmahorn

24 Bokkingrace www.zevenwolden.nl 24 Tûke Joeki Bokaal, Aldegea

9 en 10 SKK, Skûtsje Kortebaan Kampioenschappen http://skk.histos.nl 15 tm 17 Small Sail Rottevalle www.derot.nl

6 en 7 Bokkingrace, Lemmer www.zevenwolden.nl

Juli 30 juni tm 2 Schuttevaerrace, Stavoren wwww.schuttevaerrace.nl

13 en 14 Competitie Fryske Boerepream, Woudsend www.fryskeboerepream.nl

1 Drakenbootrace, Kollum www.drakenbootfestivalkollum.nl

20 Brio zeilmarathon, Terherne www.briozeilmarathon.nl

8 en 9 Competitie Nije Fryske Sylpream www.denijesylpream.nl

23 en 24 Kampioenschap Nije Fryske Sylpream, Langwar www.denijesylpream.nl

22 Harlingen – Terschelling Zeilrace www.htrace.nl

15 SKS Proloog, Grou www.skutsjesilen.nl

23 en 24 Kompetysje Fryske Boerepream www.fryskeboerepream.nl

26 Harlingen – Terschelling Sloepenrace www.htrace.nl

22 Slach om Aldegea www.fryskeboerepream.nl

23 en 24 Slach om Starum, Stavoren

25 tm 27 Lemmer Ahoy www.zevenwolden.nl Juni 2 tm 5 Skûtsje Lange Afstand Kampioenschappen www.slak.orionis.nl 3 en 4 Competitie Nije Fryske Sylpream, Koudum Fluessen-Holken www.denijesylpream.nl

Augustus 4 tm 13 Sneekweek www.sneekweek.nl 5 tm 18 augustus SKS Kampioenschap www.skutsjesilen.nl 19 tm 26 IFKS Kampioenschap www.ifks.frl

9 Rabo Hurdsilerij SKS, Snitsermar www.skutsjesilen.nl

September 30-08 tm 2 Harlinger Visserijdagen www.visserijdagenharlingen.nl

10 Waterpoortrace, Snitsermar www.skutsjesilen.nl

2 Amateurzeilen, Sneek www.skutsjesilen.nl

22

16 en 17 Skûtsjesilen yn ‘e Wâlden, Burgumermar www.skutsjesilenynewalden.nl 22 en 23 Jeugdzeilen, Pikmar, Grou www.skutsjehistorie.nl/jeugdzeilen

23 en 24 Hylper Hurdsilerij, Hindeloopen www.dirkblom.nl Oktober 7 en 8 Friese Hoek Race, Lemmer www.ifks.frl 14 IFKS Slotdag, Heeg www.ifks.frl 21 en 22 Roekoepôlle Race, Sneek www.sneekweek.nl 21 en 22 Brandarisrace, Harlingen www.kuiperbrandarisrace.nl 20 - 28 Strontrace, Beurtveer en Visserijdagen, Workum www.strontrace.nl


Skûtsjekrant 2017

W W W. S K U T S J E . N L

Sneek kampioen én de snelste

Akkrumer skûtsje kan veel beter De Súdwesthoek was er de SprintDouwe Visser van de Sneker Pan was niet alleen wedstrijden, de Friese Hoek en de SKS-kampioen in 2016, hij was ook over all de snel- Roekoepolle niet bij. Aan die laatste van de SKS. Al won hij niet alle wedstrijden. Als ste deden ook Akkrum, Langwar, tweede van de vloot van veertien eindigde, over d’Halve Maen, Heerenveen, Leeuwarden, Woudsend en Huzum niet mee. het hele jaar gerekend, het Akkrumer skûtsje van Die laatste vier lieten ook de Friese Pieter Meeter. In de SKS-titelstrijd werd hij echter Hoek Race aan zich voorbij gaan. slechts zesde. De doorslag in Lemmer Het SKS-seizoen begint voor de meeste deelnemers met Lemmer Ahoy, op Hemelvaartsdag en het weekend daarna. Daar doen de meeste SKS- en de snelste IFKS-skûtsjes aan mee. Niet iedereen is er echter bij. In 2016 waren Earnewâld en Langwar daar niet van de partij. Na Lemmer Ahoy waren in 2016 de

nog de Waterpoortrace op de Snitsermar en de Proloog, deze keer bij Grou. Na de elf wedstrijden tellende SKS-titelstrijd is er dan nog de Friese Hoek Race bij Lemmer en de Roekoepolle Race op de Snitser Mar. Wij doen net alsof alle wedstrijden even belangrijk en uitgebreid zijn. Dat is natuurlijk niet zo. Meer nog dan bij de

Als alle wedstrijden even zwaar meetellen, is Akkrum de nummer twee van 2016 Sprintwedstrijden: acht keer een start en een ultrakort wedstrijdje daarna. Vervolgens zijn er in het voorseizoen

IFKS overstijgt het kampioenschap de rest verre. En sommige schepen doen meerdere wedstrijden niet mee.

Grou was over het hele jaar gerekend iets beter dan Earnewâld. Douwe Azn. Visser was van de SKS derde bij Lemmer Ahoy, achtste in de Waterpoortrace, elfde op eigen water bij de Proloog, zesde in de Friese Hoek Race en eerste bij de Roekoepolle. Earnewâld won de Sprintwedstrijden, was veertiende in de Waterpoortrace en vierde in de Proloog. In Lemmer startte Gerhard Pietersma buiten het SKS-seizoen niet. Hij is er ooit met lelijke beschadigingen uit de strijd gekomen bij Lemmer Ahoy en doet ‘dus’ niet mee bij deze wedstrijden in het voor- en aan de Friese Hoek Race in het naseizoen. Maar bij de SKS werd Pietersma tweede en Douwe Azn. Visser derde. In Lemmer hadden ze allebei negen punten: 3 en 6 voor

Earnewâld, 7 en 2 voor Grou. De zegereeks begon voor de Sneker Pan met een eerste plaats bij Lemmer Ahoy. De slechtste klassering voor Douwe Jzn. Visser was een vijfde plaats bij de Sprintwedstrijden, hoewel hij daar drie keer won. Het seizoen ein-

Daarna ging het veel moeilijker. Tweede werd Pieter Ezn. Meeter bij De Veenhoop, Terherne en Langweer. Toen koesterden ze in Makkum nog de illusie dat er makkelijk een podiumplaats en misschien zelfs wel een titel in zat. Maar de eerste dag van Lem-

Veel schippers laten einde van het seizoen lopen digde redelijk met twee vierde plaatsen. De SKS-titel werd door Sneek in Lemmer veilig gesteld. Douwe Jzn. Visser won er beide wedstrijden, wat hij eerder op twee achtereenvolgende dagen al had gepresteerd bij De Veenhoop en bij Earnewâld.

Akkrum kreeg te weinig

Akkrum werd van de SKS’ers tweede bij Lemmer Ahoy, derde bij de Sprintwedstrijden, eerste in de Proloog en tweede bij de Friesehoek Race. In de Waterpoortrace werd Pieter Meeter zesde, wat ook zijn klassering bij de SKS was. Hij verloor in die titelstrijd vooral door een hevige aanvaring bij Stavoren veroorzaakt door Joure.

mer werd een bittere teleurstelling. Ze werden, ver beneden hun stand, veertiende. Dat Huizum laatste werd in dit over all klassement en Woudsend dertiende, was geen verrassing. Woudsend zeilde eigenlijk alleen redelijk bij Terherne (vierde), Huizum bij Earnewâld (zesde). Voor beiden begon het seizoen al onheilspellend. De twee laatste wedstrijden deden Lodewijk Meeter, Teake Klaas van der Meulen, Siete Meeter (Leeuwarden) en Alco Reijenga (Heerenveen) niet mee. Drie van dezen, Lodewijk, Siete en Alco, stopten als schipper.

23


SkĂťtsjekrant 2017

BETONBOOR- EN ZAAGBEDRIJF

K. WIJMA www.wijmabv.nl

W W W. S K U T S J E . N L

Jelle’s Boubedriuw Woning , stallenbouw, verbouw, prefab dakkapellen Keukens geheel naar uw wensen

www.Jelles.nl betonboor- en zaagbedrijf

Greonterp 0515-579588

Altijd op zoek naar schonere brandstoffen, met betere prestaties

Veenema Olie, Chemie en Energie Druk, druk, druk? Waar haal je toch de energie vandaan? Bij Veenema in Sneek natuurlijk. Als 100% familiebedrijf weten we wat erbij komt kijken om de zaak draaiende te houden. Als leverancier van o.a. GTL Diesel (Gas To Liquid) doen we daarom net dat beetje meer. GTL zorgt voor minder uitstoot van schadelijke stoffen en is bovendien niet gevoelig voor bacterievorming. Dus ook voor uw ultra schone brandstof vaart u naar de jongens van Veenema. Raadpleeg onze website voor de verkooppunten.

Non-stop Veenema T (0515) 42 01 51 |

24

veenemaolie.nl


Skûtsjekrant 2017

W W W. S K U T S J E . N L

Sint Bekkema (73) maakt kwart eeuw vol

Te jong om te stoppen

Sint Bekkema knoopt er nog één seizoen aan vast. Dan is hij een kwart eeuw schipper geweest in de IFKS. (Foto: Marten Sandburg)

De heup doet zeer door een slijmbeursontsteking. Dat komt van een akkefietje bij de zeilerij met het skûtsje, dat nog 34 jaar ouder is dan Sint Bekkema zelf. Toch wil de Boornbergumer C-klasser de komende competitie meedoen.‘De fiifentweintich jier folmeitsje’, is zijn motief. Sint Bekkema, als productieleider werkzaam bij Philips Drachten, was niet de jongste toen hij in 1992 met ‘De Verandering’ begon te zeilen bij de IFKS. Het toen 82 jaar oude skûtsje, met als eerste registratienummer L 1204 N, vertoonde sporen van intensief gebruik, zoals dubbelingen om de kimmen. Auke en Hiltsje Boskma uit Burgum hadden er jaren op gevaren, nadat het in Leeuwarden gebouwd was in opdracht van Sije, Sale en Jabik Jeltema uit Oentsjerk. Pieter Boskma heeft daarover op Skûtsjehistorie geschre-

Bescheiden

Sint Bekkema begon in 1992 met een bescheiden klassering, elfde, in de B-klasse. Hij zal, nadat hij afgelopen jaar gedegradeerd is, naar de mens gesproken bij de IFKS in de C-klasse eindigen. Dat is niet erg, ook niet voor zijn 46-jarige zoon Jelle, die hem zal opvolgen. Die krijgt nu dit jaar rustig de tijd om zich geleidelijk op te werken. Het is volgens Bekkema moeilijk genoeg geweest de laatste jaren. Een paar bemanningsleden waren opgestapt, de tuigage liet te wensen over.

uit. De ene Verandering had dus 20% meer weerstand dan de andere. Dezelfde Herke kwam geregeld met zijn Annie bij Sint en Annie Bekkema, ook toen hij al in Woudsend woonde. De Bekkema’s zouden bij Herkes zestigjarig trouwfeest nog een rondje met de kinderen gaan varen bij Grou, maar dat haalde Boskma net niet. Twee jaar geleden heeft Sint vlak na de IFKS zijn as uitgestrooid op de Burgumermar, vlakbij Klein Zwitserland. De kinderen hadden allemaal een grote zonnebloem mee, die ze na de verstrooiing voorzichtig op het water legden. Hopelijk zeilt ‘De Verandering’ in het laatste jaar van Sint als schipper sneller dan in de afgelopen jaren. Daartoe wordt een ander doek aan de mast geslagen, afkomstig van het Philipss-

In 2013 zeilde ‘De Verandering’ bij Sloten naar een derde plaats. (Foto: Marten Sandburg

VAN DE ZUIVELFABRIEK Auke Boskma vervoerde kaas en boter van de coöperatieve zuivelfabriek ‘Bergumerdam’ in Burgum. Dat dreigde abrupt te eindigen bij de invoering van de Evenredige Vrachtverdeling in 1933. Want dan zou alle lading in principe over de beurs moeten. Daarom kocht de Zuivelcoöperatie Boskma’s schip met als bijzondere voorwaarde dat hij het voor dezelfde prijs terug kon kopen als hem dat paste. Dat gebeurde in 1943. Het unieke van deze handel is dat de contracten, sterk beïnvloed door de regelgeving, bewaard zijn gebleven. kûtsje. Dat heeft een wat kleiner oppervlak, maar het schip doet het er beter mee. Vindt hij het niet zonde dat zijn zoon na een eventuele promotie naar de B-klasse weer van onderaf moet beginnen?

‘Nee’, zegt Sint resoluut. ‘It is better om it stadichoan wat op te bouwen as om alle jierren achterút te buorkjen. Dêr is neat oan as je fan sport hâlde.’

‘Jierren achterút buorkje is neat oan as je fan sport hâlde’ ven dat de naam ‘Drie Gebroeders’ door zijn vader en moeder na een verlenging in 1927 veranderd was omdat ze twee dochters hadden. Dat er nog drie jongens zouden volgen, konden ze toen niet weten.

In 2015 ontkwam Bekkema nog net aan degradatie na een gewonnen Zeilraad-procedure van Arnold Veenema. Niettemin heeft hij altijd van het skûtsjesilen genoten, zoals van elke sport. Nog steeds traint hij jeugdploegjes en de mannen van Blue Boys uit Nij Beets. Als die rotheup hem niet zo pijnigde, zou hij ook elke week zijn rondjes maken op Thialf. Tientallen marathons heeft hij geschaatst. Soms sprong hij voor honderd kilometer in de baan nadat hij een afmattende voetbalwedstrijd had afgewerkt. ‘Ik koe no ien kear net stilsitte’, zegt Bekkema.

Sneller

Met dochter Hielkje toch nog even op natuurijs in januari dit jaar.

Dat ‘De Verandering’ niet het snelste skûtsje van de vloot is, wisten zijn ouders al. Herke Aukes Boskma vertelde hoe zijn moeder Hiltsje met hun ouderlijk schip in een uur vier kilometer in de trekzeel aflegde en Auke Adema met de Buitenstvallaatster ‘De Verandering’ vijf kilometer. Toen de mannen dachten dat dit aan de kracht van hun vrouwen lag, wisselden die van schip – en kwamen op hetzelfde resultaat

In 2014 bij Echtenerbrug, met de ‘Sinnekening’ in zijn kielzog. (Foto: Tom Coehoorn)

25


Skûtsjekrant 2017

Als hoofdsponsor van het Heegemer Skûtsje “Ora et Labora” wenst Veenstra|Fritom de bemanning heel veel succes.

‘van beurtschipper naar logistiek dienstverlener’

26

W W W. S K U T S J E . N L


Skûtsjekrant 2017

W W W. S K U T S J E . N L

Pier de Jager van Verf van der Feer

‘Vraag het de vakman’ Eén belangrijke factor voor snelheid en conser- (‘ossenbloed’) gebruikt om schepen te maken. Ze kregen er, vering is de coating op het onderwaterschip. waterdicht net als bij het gebruik van menie, een VC17m was daar vroeger ideaal voor, maar dat is roodbruin-achtig kleurtje van. Er zit vanwege de koperoxide verboden. Tegenwoordig namelijk ijzer in bloed, dat bij het opdrogen gaat roesten. gebruiken professionals bij voorkeur Micron Plus of Verbod op koolteer Intersleek Pro Foul.

Gangbaar op schepen die snel moesten varen, was het ‘potleadzjen’ van het vlak: het aanbrengen van een laag grafiet (met behulp van een jutezak) op een ondergrond van halfdroge teer. Dat leverde na een fikse poets- en borstelbeurt een fraai en glad vlak op, dat glom in een antracietachtige kleur. Ook dekken en luikenkappen werden geregeld geteerd. Er werden meerdere lagen aangebracht, met dun gestrooid cementpoeder ertussen. Dat hielp bij de afdichting en maakte bij de volgende laag ook zichtbaar wat wel en wat niet goed geteerd was. Men gebruikte daar de bokkenpoot voor, die trouwens nog wel te krijgen is. ‘Die primitieve behandelingen van onderwaterschepen zie je bijna niet meer,’ vertelt De Jager. Althans niet bij de professionele verfhandel waar hij voor werkt. Deels komt dat door het verbod op vroeger gebruikte coatings, zoals koolteer. Dat was een restproduct van fabrieksgas, dat tot de komst van aardgas in steden en dorpen veel werd gebruikt. Maar gasfabrieken zijn er niet meer en de vroeger op oude schepen veel gebruikte koolteer vind je alleen nog in musea. Vandaar ook het gebruik van de verleden tijd.

'KOOLTEER' IS WEER TE KRIJGEN Justin de Teerboer uit Zaandam en Ed Schuit uit Ede (of Maasland, Schipluiden) bieden per website koolteer en carboleum aan. Die is ook in een epoxy-uitvoering te leveren, die niet reageert op (zonne)hitte. Het gaat hier volgens Wikipedia niet om echte ouderwetse teer, maar een verwant product. Anders dan de in 1998 verboden steenkoolteer is dit nog verkrijgbare en toegestane, niet bijzonder giftige smeermiddel een restproduct van aardolie. Het is een soort bitumen, te vergelijken met tectyl op oude auto’s of de bitumeuze dakbedekking. De zwarte substantie, geproduceerd in België, wordt volgens Justin de laatste tijd geregeld gebruikt voor (houten) schepen en oude hokken. De websites pretenderen uitstekende bescherming en gemakkelijke verwerking.

Speciaal voor de onder- en bovenwaterlijn van schepen op zoet water en bij uitstek voor schepen op brak/zout water is er een kleurvaste koolteer die doet denken aan tectyl.

Minimaal 300 Mu

Verfspecialist Pier de Jager van de verfhandel Verf van der Feer uit Sneek kan uren boeiend praten over het verven en plamuren van boot en schip. Zelf groeide deze buitendienstmedewerker op met een houten BM’er, die hij met een papje van fijngestampte dakpannen waterdicht maakte. De afgelopen decennia begeleidden hij en zijn collega Lieuwe Meijer een kleine honderd skûtsjes die voorzien zijn van

een nieuw, modern verfsysteem. De Jager en Meijer herinneren zich nog goed hoe in de oude tijd schippers een licht lekkend ijzeren schip door een dreksloot boomden, zodat de gaatjes voltrokken met modder. Die bevorderde vervolgens de corrosie, waarmee de gaatjes werden afgedicht. Nog eerder, in de negentiende en begin twintigste eeuw, werd het goedkope bloed van de slager

LAKKEN OP HOUT Vroeger werd hout meestal geolied om het te conserveren. Tegenwoordig wordt het na meerdere schuurbeurten met steeds fijnere korrels gelakt. De lak dekt wel af, maar beschermt het hout van binnenuit niet tegen rot en schimmel. De verwering kan daar gewoon doorgaan, soms met rampzalige gevolgen, zoals in 2016 bij de mastbreuk op de klipper Amicitia is gebleken. Beitsen kan ook. Dan trekt de verf in de poriën. Maar het risico is na het aanbrengen van verschillende lagen dat het uiterlijk steeds lelijker wordt. Vroeger eindigde een bij de oplevering glanzend, bijna kanariegeel scheepje donkerbruin, alsof het helemaal geteerd was. Soms was dat ook zo. Dat gebeurt nu steeds minder. Wel wordt beits in combinatie met lak nog wel gebruikt om het ‘verbleken’ van eikenhout onder invloed van de zonnestralen tegen te gaan. Tegen Ultra Violette straling beschermen speciale buitenlakken wel, maar goedkopere lakken niet.

Een schip heeft een zeer hoge vochtbelasting. Het is minstens zeventig procent van de tijd in contact met water. Op de grens van wind en water, waar nat en droog elkaar tijdens het varen onophoudelijk afwisselen, slaat roest toe op de kleinste blote plekjes waar de verf is aangetast. Daar verbindt zuurstof zich met ijzer of hout, wat roest of rot (schimmel) tot gevolg heeft. Met een simpel laagje lakverf voorkom je dat niet, want daar zit doorgaans een rest water of zuurstof onder. Het onderwaterschip vooral moet krachtiger worden aangepakt, met meerdere lagen primer voor de hechting en de afdichting. Een uitstekende ondergrond voor verschillende antifoulings is Primocon, een teervrije ééncomponenten-primer. Voor een spiegelglad resultaat moet het verfsysteem correct worden aangebracht, met roller of spuit. Een goed verfsysteem bestaat uit minstens zes lagen, de plamuur niet meegerekend. Vakmensen met wie De Jager geregeld zaken doet, rekenen in bijna abstracte eenheden als Mu’s. Eén Mu (micrometer) is een miljoenste meter. De laagdikte voor het afdekken van blank metaal moet minimaal 300 Mu zijn, vertelt De Jager, anders werkt het niet.

Lieuwe Meijer

Pier de Jager

lijk boven de waterlijn voor. Een betere oplossing bij beschadiging is om alles tot op de huid van het metaal te verwijderen. Daarna moet je van het begin af aan het hele verfsysteem weer opbouwen. De vakman, zegt De Jager, praat graag met een specialist over ontwikkelingen in de verfwereld. Die zijn nogal ingrijpend de laatste jaren, mede als gevolg van toenemende milieu- en gezondheidszorgen. Die hebben geleid tot sterk aangescherpte regelgeving. De voorschriften zijn zelfs binnen de

Europese Unie niet gelijk. In België kun je koperhoudende antifoulings kopen die je hier niet als coating mag aanbrengen. Dat geldt als een milieudelict, waar de bonafide verfhandel zeker niet aan zal meewerken. Want welke watersporter wil er nu een strafblad om zoiets lulligs? Alle reden dus om voorzichtig met deze materie om te gaan. Daarom is het raadzaam om de vakhandel in te schakelen voor het betere advies. De Jager van Verfhandel Van der Feer geeft het graag.

‘Even bijhelpen’

Geregeld komt het voor dat de verflaag op mooi gelakte schepen na een aanvaring een deuk oploopt of een kleine beschadiging. De zuinige amateur loste dat meestal handig op met een kwastje verf. ‘Dat heeft weinig nut,’ oordeelt De Jager. Binnen twee jaar vormen zich blaasjes door de werking van vocht en zuurstof. En de roest is daarna niet te keren. Dit probleem doet zich voorname-

27


Skûtsjekrant 2017

W W W. S K U T S J E . N L

Jelmer Bloembergen beleefde een machtig mooi avontuur

‘Ik wie wat te jong, tink ik’

Binnen een tijdsbestek van een half jaar debuteren als schipper en ook weer afscheid nemen. Jelmer Bloembergen wil het in de toekomst graag nog eens proberen, maar dan een en ander beter voorbereiden.

De grote ‘Stêd Dockum’ verscheen voor het eerst aan de start tijdens Lemmer Ahoy. Jelmer Bloembergen concludeert dat het schip lastig te trimmen was.

Amper een jaar geleden stortte Jelmer Bloember- goedkope start mogelijk. Iets wat in ook moest, want zo bekend gen zich vol overgave in het avontuur dat ‘Stêd Dokkum zijn ze daar niet met skûtsjesilen, dus Dockum’ heet. Met de voormalige ‘Jonge Blom’ de sponsoren staan niet bij voorbaat toog hij naar de noordelijkste stad van de provin- in rijen voor de deur. cie. Een half jaar later stond hij weer aan de kant. Te ambitieus Een ervaring rijker, maar toch ook wel een beetje ‘By in knappe wyn kinne wy wol wat nei foaren,’ sprak hij vorig jaar nog gedesillusioneerd. optimistisch. Het bleek een welhaast

riode hoorde hij de voorzichtige vraag uit Dokkum of het niet mogelijk was om daar een IFKS-skûtsje te krijgen. Bloembergen reageerde zoals alleen hij dat kan: hij wist een schip, haalde wat geld van z’n spaarbankboekje, vroeg z’n vader of die even mee kon en maakte de huur en de verzekering

‘Je dreame net bepaald fan it lêste plak yn de C-klasse,’ grinnikt Jelmer Bloembergen vlak voor de kerstdagen. Hij kan er nu nuchter op terug kijken, maar wat baalde hij als een stekker. ‘Ik hie net rekkene op in hege klassearing en bin ek beslist net te-

Bloembergen koos bepaald niet voor de gemakkelijkste weg. De 21 meter lange tjalk van Ruud Vos uit Nieuw Amsterdam is lomp, het grootzeil is enorm en de fok in vergelijking daarmee weer aan de kleine kant. Een lastig schip om te trimmen, zo con-

De ‘Jonge Blom’ was beschikbaar en goedkoop, dus mooi om voordelig mee te starten. loarsteld yn de minsken mar ik koe net alles derút helje wat ik woe. It wie yn syn totaliteit wat in dreech projekt, mar dochs hie ik hope dat der krekt wat mear yn siet.’

cludeert ook Jelmer Bloembergen, zeker met het tamelijk uitgezeilde tuig. Maar ach, het schip was per direct beschikbaar, kon voor een zacht prijsje gehuurd worden en dat maakte een

onmogelijke opgave. ‘De lêste wedstryd by Lemmer wie wol knap. Wy rûnen moai mei, sylden net efterút, mar doe krigen wy dy oanfarring mei de ‘Galamadammen’ en moasten wy mei averij nei de kant.’ Het zat ook niet mee, wil Bloembergen aangeven. Het enthousiasme van schipper, bemanning en bestuur was tomeloos, maar het plan bleek te ambitieus. Het was ook allemaal als een donderslag bij heldere hemel op komen zetten. Bloembergen was bemanningslid bij Tim Roosgeurius op ‘It Wâldwiif’. Samen met Jan Marten Zeilstra, Douwe van der Spoel en Sjon Roosgeurius keek hij al eens rond naar voor een eigen schip. In diezelfde pe-

lijks leven is Bloembergen financieel adviseur in het sociaal domein bij een groot aantal Friese gemeenten. Hij werkt hard om het nieuwe zorgstelsel voor 2018 overal goed werkend te krijgen. In de tussentijd is hij bezig een zeilschool te starten aan ‘It Djippe Gat’ bij Burgum. Nu nog op een tijde-

Dat schipperschap komt later wel weer. Eerst de zeilschool van de grond. rond. Toen was er een schip, maar sponsoren en bemanningsleden ontbraken nog. In allerijl werd één en ander geregeld en begin april werd de ‘Stêd Dockum’ officieel gedoopt.

Een pet te veel

Bloembergen werd schipper en was tegelijk ook bestuurslid. Dat waren te veel petten. ‘En ik wie foar it earst skipper. Dat is pittich. Der wurdt in soad fan dy frege, sawol organisatorysk en syltechnysk, as yn de omgong mei minsken. Ik wie, tink ik, noch wat jong foar sa’n drege managementfunksje.’ Een grotendeels onervaren bemanning, drie bestuursleden aan boord, een zwaar te zeilen schip, het maakte het moeilijk om samen een goed team te worden. De synergie ontbrak op de ‘Stêd Dockum’. ‘Mar it wie in machtich moai aventoer. Wy ha betiden moai syld en allegearre in hiel soad leard.’

Zeilschool

De 32-jarige zeilfanaat geeft zijn droom om zelf als schipper triomfen te beleven beslist niet op. Maar het werk gaat nu even voor. In het dage-

lijke locatie maar liefst wil hij zo gauw mogelijk een eigen stukje grond zien te bezetten. Op het voormalige terrein van de Fryske Olympiade ligt nog wel een kavel vrij, maar de grondprijs is te hoog. En die Olympiade, ja, ook daar heeft hij wel een idee bij. Leuk voor 2018. Maar eerst die zeilschool. Op 30 april begint hij met optimistzeilen voor kinderen. Op 17 en 18 september is er weer Skûtsjesilen yn ‘e Wâlden. Een prachtig evenement, al valt het niet mee om veel deelnemers te krijgen. Zeker de SKS’ers komen niet op de Burgumermar.

Goed gevoel

En dat schipperschap? Dat komt later wel weer. Eerst die zeilschool van de grond. En graag ook wat meer voorbereidingstijd, want dit in Dokkum ging zelfs voor Jelmer Bloembergen te snel. In de tussentijd kijkt hij toch met een goed gevoel terug op het seizoen 2016. Trots op dat hij mede mogelijk maakte dat Dokkum een eigen skûtsje kreeg, maar ook wel blij dat hij van de verantwoordelijkheid af is. ‘Mar ik fyn it skitterend dat se no trochgeane.’

SILE AS DOUWE ‘Myn ambysje is om sa goed te silen, datst de kick fielst fan in goeie start en in super boeirûning. Dat dyn team dat ek fielt. Datst as skipper en bemanning ien bist mei it skip en dan de emoasje fiele fan de finish. En dat gefoel fêsthâlde kinne en mei elkoar fiere. As ik sjoch nei Douwe fan Snits, dan wit ik: dit is it. Dy is obsedearre troch perfeksje en ast de top helje wolst, dan moat dat. Hûndert prosint konsintraasje by de bemanning en de folsleine rêst yn dysels en dat it hast liket as giet alles fansels. Ast dat berikke kinst, dat is it ultime. Dan kinst winne, al leist ek lêste.’

28


Skûtsjekrant 2017

W W W. S K U T S J E . N L

Kees van der Kooij aast op promotie

Tomeloze ambitie in Dokkum Kees van der Kooij uit Woudsend werd in oktober 2016 benoemd als nieuwe schipper van de ‘Stêd Dockum’, dat in 2016 als laatste eindigde in de C-klasse. De online dorpskrant van Woudsend wees hem fijntjes op het lot van die andere ‘missionaris’, die lang geleden zijn komst naar het hoge noorden met de dood moest bekopen. Maar Bonifatius drong zich op, Van der Kooij werd gevraagd. Dat de ‘Stêd Dockum’ geen potten zou breken, was bij de start van het seizoen 2016 wel bekend. Dat werd ook niet verwacht van de nieuwbakken schipper Jelmer Bloembergen

Kees van der Kooij: ‘It entûsiasme fan de ploech hat foar my de trochslach jûn’.

en zijn al even nieuwe bemanning. Toch schrijnde die laatste plaats in de C-klasse.. Na de IFKS volgde een evaluatie met bestuur en volledige bemanning. Daarin werd besloten om op zoek te gaan naar meer ervaring aan boord De ambities ontliepen elkaar niet zoveel, maar wel de ideeën over de weg omhoog en zo ging het bestuur van het meest noordelijke wedstrijdskûtsje op zoek naar een nieuwe schipper. Een eis was vooraf helder: de toekomstige schipper moest ervaring hebben als schipper en over leiderskwaliteiten beschikken.. Het bestuur wilde vooruit maar bovenal op een respectvolle en

veilige manier meedoen en de sponsoren en Dokkum op een waardige manier vertegenwoordigen.

Ervaren schipper

De keuze voor de 52-jarige ondernemer Kees van der Kooij mag verrassend genoemd worden. Het bestuur van de ‘Stêd Dockum’ had al aangegeven dat ze in gesprek waren met een schipper die ook in de A-klasse gezeild had en die ook wist wat er nodig was om te winnen. Op social media circuleerde de naam van Siete Meeter, die kort daarvoor van het Leeuwarder SKS-skûtsje ‘Rienk Ulbesz’ was gestapt. Niemand dacht aan Van der Kooij, die in de vier jaar dat hij zelf schipper was (2010-2014) toch een respectabele staat van dienst had opgebouwd. Met de ‘Zeldenrust’, nu van Arnold Veenema, zeilde hij in een keer door van de C-klasse naar de A-klasse, ondertussen het kampioenschap bij de B’s in de loop meenemend. Als debutant in die A-klasse pakte hij een dagoverwinning bij Stavoren en eindigde als zesde in het klassement. Na het seizoen van 2013 stopte Van der Kooij. Het was een lastige tijd en hij moest al zijn aandacht vestigen op zijn watersportbedrijf. Maar toen dorpsgenoot Jelle van Netten, bestuurslid bij de Dokkumers, hem tussen neus en lippen door polste voor het schipperschap op de ‘Stêd Dockum’ voelde Van der Kooij het toch weer kriebelen. ‘Earst mien-

Tijdens de Slotdag van 2016 schipperde Kees van der Kooij voor het eerst. Ze werden laatste en de schipper realiseerde zich dat er nog een hoop werk aan de winkel is.

fan sizze. It túch stie my lang net nei ’t sin, dat wit ik wol. Mar dy bemanning wie sá entûsiast, dat hat foar my de trochslach jûn.’

sis. As bestjoer ha wy de ambysje om in goeie fertsjintwurdiger te wêzen foar ús sponsoaren. Dêr heart weardich silen by, mar ek in stikje prestaasje. Dan moat it net oan it materiaal lizze.’

Bestuur en beoogd schipper gingen samen om de tafel en de verwachtingen over en weer werden uitgesproken, waarna de overeenkomst gesloten werd. Van der Kooij bracht wel meteen het schip ter sprake. De

Promotie

Een schip met potentie

Kees van der Kooij is nog lang niet klaar met zeilen de ik dat er in grapke makke, dus ik sei gjin ja of nee. Doe ’t se ôfskied nommen hienen fan Jelmer Bloembergen bellen se my. Ik wist wol dat ik noch net klear wie mei de silerij en ha tasein ris in middei mei se te silen, efkes in slach oer de Burgumer Mar. Nei ien sa ’n middei kinst der net folle

De ‘Frisia’, hier met Robert de Jong in actie tijdens Skûtsjesilen Langwar, wordt de nieuwe ‘Stêd Dockum’.

‘Stêd Dockum’ zat te weinig toekomst in zoals het erbij lag. De benodigde investeringen zouden teveel kosten met zich meebrengen en dan nog zou het skûtsje, dat ook nog eens met dispensatie voer vanwege de lengte, niet goed genoeg zijn voor de toekomst. En dus werd niet alleen de nieuwe schipper benoemd, maar werd en passant ook besloten naar een ander skûtsje om te zien. ‘Doe skeat my ek yn ’t sin dat Robert de Jong ophâlden wie,’ vertelt Van der Kooij. ‘Ik ha wol tsjin him syld en dy ‘Frisia’ lei my altyd yn ’t paad. In skipke dêr ’t wol wat ynsiet. Wy ha it skip besjoen en ik wie ferrast troch de moaie lijn.’ Het stichtingsbestuur huurt het schip het eerste jaar van Robert de Jong en gaat daarna in principe over op een huur-koopconstructie, zodat ze het schip over vijf jaar in bezit hebben. Tegen die tijd zal er ook geïnvesteerd moeten worden. ‘ It túch is wat útsyld, mar wy sile yn de C-klasse en om njoggen oere moarns stiet der meast net sa folle wyn,’ aldus de kersverse schipper. En anders heeft hij zelf nog wel een setje liggen van de ‘Zeldenrust’. Weliswaar iets kleiner, maar dat is niet erg. ‘As ploech ha wy no noch gjin ferlet fan in nij túch,’ verklaart hij. ‘Earst mar ris goed silen leare.’ Het Dokkumer stichtingsbestuur is echter klaar voor de toekomst, zegt bestuurslid Hylke Heidstra. ‘Op ‘e lange termyn rekkenje wy al op in ynvestearring en sadwaande binne wy no al dwaande mei in brede finansjele ba-

Kees van der Kooij schipperde al tijdens de slotwedstrijd op Heeg in Oktober 2016. Een leerzame ervaring, waar. hem duidelijk werd dat de bemanning nog veel moest leren.. De boathandling was absoluut onder de maat.. ‘Dat stiet dus aanst op it earste plak. Trene, trene en nochris trene. Sy moatte witte wat dat skip docht. Dus wy starte aanst ek mei in pear teoryjûnen. Dan komt bygelyks in Douwe fan Snits te praten. It is fansels super dat sa'n geweldige siler ús helpe wol’. De bemanning staat overal voor open en dat is geweldig, concluderen

worden voor de nieuwe ‘Stêd Dockum’. En daar vandaan moet de weg omhoog worden ingeslagen, want nogmaals laatste worden is uit den boze. ‘Dan koe ik der ek wolris drekt wer mei ophâlde,’ grinnikt Van der Kooij, maar de ondertoon is serieus. Met dit schip en deze schipper moet een goede klassering mogelijk zijn. ‘It soe my al foldwaning jaan as myn ploech mei wille sylt, mar eins wol ik graach promoveare. En dan bedoel ik streekrjocht, dus in plak by de earste trije.’ Na een korte stilte komt het hoge woord eruit: ‘Mar by de earste trije sit ek de kampioen.’ Veel hangt af van hoe de bemanning theorie en praktijk oppikt en het moet uiteraard een beetje meezitten. ‘Neffens my sit it der wol yn. Foar it bestjoer allinnich al soe soks geweldich wêze. Dizze minsken sette sa’n hûdfol wurk foar dit team,

‘By de earste trije sit ek de kampioen’ schipper en bestuur. In april worden de trainingen gestart. Minimaal één keer in de week, liefst nog vaker. De boathandling moet goed, er moeten uren gemaakt worden. Tijdens Skûtsjesilen Langwar zullen de Dokkumers niet starten. Dat komt nog te snel. Lemmer Ahoy zal het eerste ijkpunt

dat is net te leauwen. It is allegearre nij foar harren, ik nim myn pet djip foar harren ôf.’ En zo kwam de Woudsender Kees van der Kooij voor het eerst in zijn leven in Dokkum. Op een skûtsje. Om de noorderlingen voor eens en voor altijd te bekeren tot het skûtsjesilen.

29


Skûtsjekrant 2017

W W W. S K U T S J E . N L

De Zwaan 8 8551 RK WOUDSEND (Friesland) Telefoon +31 (0) 514 – 59 28 00 Mobiel +31 (0) 6 – 29 27 30 37

Vakantie vieren op de mooiste plekken !

Lemsteraken Zeeschouwen 30

www.wellekom-watersport.nl info@wellekom-watersport.nl

Platbodemverhuur

voor vakanties en dagtochten

Schokkers Grundels


W W W. S K U T S J E . N L

Skรปtsjekrant 2017

31


Skûtsjekrant 2017 - voorjaar