Issuu on Google+

Pegasus 4 Latijn anno 2014

Multimediale aanpak Lectuur, taal en cultuur vormen een eenheid   Latijn • tweede graad • aso 

Pegasus Latijn anno 2014

Met Pegasus verdiepen de leerlingen hun kennis met behulp van moderne media. Online lezen ze authentieke Latijnse teksten. De teksten worden verrijkt met cultuurextra’s onder de vorm van foto’s, kunstwerken, film­ fragmenten en interessante weetjes. Daarenboven krijgt de leerling leeshulp aangeboden. Daarnaast maken de leerlingen volop gebruik van de individuele remediëringstrajecten voor woordenschat en grammatica. Ze maken oefeningen op hun pc, maar eveneens op hun smartphone, mp3-speler of tablet. Al het materiaal staat op de gratis Pegasus-site. En velen oefenen graag verder met de Pegasus-Woordentrainer app. Zowel de Mac als Android-versie is intussen beschikbaar. De app stond onlangs in de top 10 van meest gebruikte educatieve apps in Vlaanderen! Voor vele leerkrachten is het digitaal bordboek, eveneens verrijkt met een groot aantal extra’s, een onmisbaar instrument geworden. Opvallend hoe het vak Latijn het voortouw neemt in de toenemende digitalisering van het onderwijs.

bronnenboek

Pegasus 3

Pegasus 3

4

Pegasus

werkboek

werkboek

bronnenboek

4

Pegasus

online

met iaal oefenmater

Pegasus Pegasus GRAMMATICA

VOCABULARIUM

5 STERKE PUNTEN VAN PEGASUS 1 Een mooi ge誰llustreerd bronnenboek met ruim aanbod aan authentieke teksten 2 Lectuur, taal en 足cultuur vormen een eenheid 3 Leren werken met een grammatica en een vocabularium 4 Pegasus online 5 Alle leerplandoelen omgezet in concrete en uitdagende werkvormen

bronnenboek

Pegasus 3

4

Pegasus

bronnenboek

Pegasus 4 Bronnenboek Pegasus 4 biedt een boeiend en ruim aanbod aan authentieke teksten waaruit je een keuze kunt maken.

CAESAR • Het bloedige einde van de republiek

OVIDIUS • Vrede en welvaart onder keizer Augustus

I

I

Caesars opgang naar het consulaat Een jonge popularis in de burger­oorlog De ambitieuze weg naar de top Het consulaat van Julius en Caesar

II Oorlog in Gallië Het land van de Galliërs Bliksemactie tegen de Helvetiërs Het einde van een vrij Gallië Alesia III De dood van de republiek De teerling is geworpen Egypte en Cleopatra Ik kwam, ik zag, ik overwon Dictator voor het leven Keizer Caesar? IV Uitbreiding Confrontatie met de Nerviërs Het leger van Caesar De eerste expeditie naar Brittannië De list van Ambiorix Romeinse sporen in België Het einde van Ambiorix en de Eburonen Zeden en gewoonten van de Galliërs De Kelten Zeden en gewoonten van de Germanen

Een geboren dichter Een tijd van vrede Dichter van de liefde Amores en Heroides Ars amatoria en Remedia amoris

II Ovidius’ literaire meesterwerk Fasti en Metamorphoses Van Chaos tot Caesar: de metamorfose van de wereld Gedaanteveranderingen: tragische mensen De overmoedige mens: Daedalus en Icarus Gedaanteveranderingen: almachtige goden Verloren onschuld: Callisto De metamorfose van een metamorfose III Verbannen naar het einde van de wereld IV Uitbreiding Gedaanteveranderingen: tragische mensen Liefde (on)beantwoord: Echo en Narcissus Narcisme: zo oud als de mens zelf Verboden liefde: Pyramus en Thisbe Pyramus en Thisbe bij William Shakespeare Gedaanteveranderingen: almachtige goden Brutaliteit bestraft: Latona en de Lycische boeren De Latonafontein in Versailles Gastvrijheid en trouw: Philemon en Baucis Verraderlijk goud: Midas

SENECA • Het einde van de JulischClaudische dynastie •

Een leven tussen corruptie en moraal Een geboren filosoof De tragedie als levensles Phaedra Phaedra bij Hugo Claus Een Stoïcijnse dood

PLINIUS • Uitbreiding en bloei van het rijk onder Trajanus I

Plinius’ jeugd Neef van Plinius Maior De uitbarsting van de Vesuvius Verslag van een ooggetuige Pompeji en Herculaneum: gestolde steden Leven aan de Romeinse goudkust

II Plinius’ politieke en literaire carrière Sociale en literaire evenementen Waarom ben je niet komen eten? Een dolfijnverhaal III Plinius als pater familias Plinius als echtgenoot Ik wil bij je zijn Ik lees je brieven keer op keer Ik mis je Een kinderloos huwelijk Een miskraam Plinius over opvoeding Raadgevingen aan een vader Plinius en zijn slaven Meester én mens Slaaf zijn in Rome IV Plinius in Bithynië Keizerlijk gouverneur Processen tegen christenen Plinius vraagt raad De keizer geeft raad Het vroege christendom in het Romeinse rijk

Bronnenboek: biografie van de auteur als rode draad De auteur en zijn werk worden gekaderd binnen de cultuurhistorische context (tijdlijn, biografie van de auteurs). Via de

!

NIEUW IN PEGASUS 4 

vier auteurs krijgen de leerlingen een mooi overzicht van 200 jaar Romeinse geschiedenis. ovidius

Vrede en welvaart onder keizer Augustus

De moord op Caesar in 44 v.Chr. had een diepe kloof geslagen in de Romeinse samenleving; de brutale daad werd door sommigen toegejuicht, door anderen verguisd. Al snel sloten drie mannen een akkoord om de moordenaars te straffen: Marcus Antonius, een van Caesars trouwste officieren, Marcus Lepidus, een van Caesars trouwste politieke medestanders, en de 18-jarige Gaius Octavianus, Caesars achterneef, en bij testament door hem als zoon geadopteerd. In 42 v.Chr. versloegen zij de troepen van Caesars moordenaars in de slag bij het Griekse Philippi. Daarna verdeelden de drie leiders gedurende enkele jaren op autoritaire wijze de macht over het rijk in het zogenaamde tweede triumviraat. Maar Lepidus viel al snel in ongenade, en tussen Antonius, heerser van het oosten, en Octavianus, heerser van het westen, namen de spanningen toe. De conservatieve Romeinen, aangevuurd door Octavianus, zagen met lede ogen aan hoe Antonius zich volledig liet inpalmen door de Egyptische koningin Cleopatra. De bevolking vreesde een nieuwe lange burgeroorlog, maar de strijd werd

snel beslist in de zeeslag bij het Griekse Actium in 31 v.Chr. in het voordeel van Octavianus. Kort nadien pleegden Marcus Antonius en Cleopatra zelfmoord. Als feitelijk alleenheerser wilde Octavianus een wettelijk karakter geven aan zijn macht én een einde maken aan een eeuw van bloedige burgeroorlogen. Hij liet zich benoemen tot princeps senatus, van oudsher de gerespecteerde titel voor de voorzitter van de vergadering. Om hun dankbaarheid te tonen schonken de senatoren aan Octavianus ook de eretitel Augustus, ‘Verhevene’. Hij heette nu officieel Imperator Gaius Julius Caesar Octavianus Divi filius Augustus. De Romeinen eerden hem ook als brenger van de Pax Augusta. Omdat de senatoren toelieten dat hij een hele reeks ambten combineerde, werd de republikeinse staatsstructuur tijdens zijn lange regeerperiode geleidelijk aan uitgehold. Bij zijn dood in 14 na Chr. kwam zijn adoptiefzoon en erfgenaam Tiberius aan de macht. Hiermee belandde de Romeinse politiek defi nitief in een ander tijdperk, het principaat of de keizertijd.

8–17 na Chr.: Tristia en Epistulae ex Ponto 45 v. C.

geboorte van Ovidius 43 40 v. C. v. C.

ca. 20–2 v.Chr.: liefdespoëzie 20 v. C.

30 v. C. REPUBLIEK

44 v. C. moord op Caesar

ca. 2–8 na Chr.: Metamorphoses en Fasti 2

2 v. C.

verbanning van Ovidius 8

dood van Ovidius 17

KEIZERTIJD

31 v. C. Octavianus alleenheerser

27 v. C. Augustus

10 v. C.

1

10

14

20

Tiberius

27 v.Chr.–14 na Chr.

14-37 na Chr.

Octavianus wordt Augustus





OVIDIUS

Het leven van de auteur komt uitgebreid aan bod en vormt het chronologische kader bij het lezen van de teksten.

!

NIEUW IN PEGASUS 4 

Aandacht voor het onderscheid tussen proza en poëzie en voor het tekstgenre, ter voorbereiding van de derde graad.

!

NIEUW IN PEGASUS 4 

Aandacht voor het specifieke woordgebruik en de stijlkenmerken van de auteur.

Romeinse poëzie begrijpen De wetten van het genre Bij het schrijven van poëzie zijn Romeinse dichters gebonden aan strenge genreregels. Die bepalen de metriek, dit is het ritme en de vorm van de verzen, en de woordvolgorde. Bovendien hanteert een dichter een poëtisch taalgebruik, met een beeldrijke woordenschat en soms afwijkende grammaticale regels.

Daedalus geeft raad ʹ ʹ natum ʹ ∙: ‘Medioque ʹ ʹ ʹ ∙ et ∙ ut∙ limite ∙ curras, Instruit  ʹ ʹ ʹ ʹ ʹ ʹ Icare,’ ait, ‘moneo, ne, si demissior∙ ibis, ʹ ʹ ʹ ∙ ʹ ʹ ∙ ∙ʹ 205 unda gravet pennas , si celsior , ignis adurat .

Metriek Ons gewone, gesproken taalgebruik kent een afwisseling van beklemtoonde en niet-beklemtoonde lettergrepen. Deze klemtonen liggen vast. Als we een woord anders uitspreken, kan de luisteraar ons niet of verkeerd verstaan. Sommige woorden hebben namelijk een andere betekenis naargelang van de klemtoon: vergelijk vérspringen met verspríngen, of béken met bekén. Wanneer deze afwisseling een vaste regelmaat vertoont, spreken we van metrum of versmaat. Naast rijm was het metrum lange tijd een van de belangrijkste kenmerken van de Nederlandse poëzie. Zo vind je metrum en rijm terug in de eerste strofe van het gedicht ‘Angst’ van Gerrit Komrij uit 2001.

ʹ ʹ ʹ nec teʹ spectare ʹ Boöten ʹ ∙ Inter utrumque vola, ʹ Helicen ʹ ∙ iubeoʹ strictumque ʹ ʹ ʹ ∙ Orionis ∙ ensem ∙: aut 

ʹ ∙ viam.’ ʹ ʹ ∙ praecepta ʹ ʹ meʹ ∙ duce carpe Pariter volandi ʹ et ignotas ʹ ʹ umeris ʹ accommodat ʹ ʹ ∙ alas. tradit 210

Heel árgeloós begín je eén gedícht. Een aántal létters, aángenaám van vórm. Het gaát vanzélf. Er slíbben régels dícht. Ze zwíjgen nóg. Ze wáchten óp de stórm.

ʹ ∙ volat ʹ comitique ʹ ʹ velut ales ʹ ∙, ab alto ʹ ante timet, ʹ ∙ teneram ʹ ∙ prolem ʹ ∙ produxit ʹ in aëra ʹ ∙ nido ʹ ∙, quae

In de antieke poëzie bestaat de afwisseling van beklemtoonde en nietbeklemtoonde lettergrepen ook, maar ze berust niet op de natuurlijke klemtoon, wel op de lengte van de lettergrepen (G 367-370). Lange en korte lettergrepen wisselen elkaar in metrische bouwstenen af om min of meer vaste versmaten te vormen (G 371-388). Bekende bouwstenen zijn de dactyle, een lange lettergreep gevolgd door twee korte (schematisch — ˘ ˘) en de spondee, twee lange lettergrepen (schematisch — —). De combinatie van versmaten tot verzen is gebonden aan strenge regels. Het gebruik van deze vorm van metrum is altijd een van de belangrijkste kenmerken van de antieke poëzie geweest. Erg belangrijk om te weten is dat in de oudheid literatuur, poëzie én proza, niet stil gelezen maar beluisterd werd. Zelfs een individuele lezer las nooit stil, maar sprak de woorden uit die hij las. Omdat bij het voorlezen ook de ademhaling van de spreker een bepalend element is, bevatten de meeste verzen een vorm van cesuur of rustpauze (G 372.2).

Lezende vrouw op een muurschildering.

92

215

ʹ ʹ ʹ ʹ ʹ ∙ erudit ∙ artes hortaturque sequiʹ damnosasque 

ʹ movet ipse ʹ ʹ et nati ʹ respicit ʹ ʹ et suas alas. 203 instruit (alis) – natus: kind –

204 205 206

207

ʹ ˘˘ — ʹ —— ʹ ʹ ʹ x ʹ ˘ ˘— — —— ˘— Daedalus interea, Creten longumque˘ perosus ʹ ˘˘ — ʹ —— ʹ ʹ —— ʹ ˘ ˘ —x — ˘— exilium tactusque˘ loci natalis amore.

Ovidius

ʹ ʹ monitusque ʹ ʹ ∙ seniles ʹ Inter opus genaeʹ ∙ maduere ʹ patriae ʹ tremuere ʹ ∙ manus. ʹ Dedit oscula ʹ ʹ ∙ nato et ʹ iterum ʹ repetenda ʹ ʹ ʹ ∙ ∙ suoʹ pennisque non levatus

108

medioque: -que verbindt instruit en ait – ut … curras: volitieve voorwerpszin bij moneo – limite: langs de baan G 267 demissus: laag penna: veer – celsus: hoog – adurĕre: verbranden Boöten: acc. enk.; van Boötes: de Ossenhoeder: sterrenbeeld aan de noordelijke sterrenhemel Helicen: acc. enk.; van Helice: de Grote Beer: sterrenbeeld aan de noordelijke sterrenhemel – stringĕre: trekken – Orion: de Jager: sterrenbeeld aan de zuidelijke sterrenhemel – ensis: zwaard

208 me duce: G 144 – carpĕre viam:

de weg afleggen – pariter (bijw.): tegelijk 209 accommodare + dat.: aanpassen aan 210 gena: wang – madescĕre: vochtig

worden 211 tremĕre: trillen – osculum: kus 212 repetenda: die niet konden herhaald

Daedalus leert Icarus vliegen (schilderij van Landon).

worden – levare: optillen – levatus: nadat hij zich opgetild had G 104.2 213 ante (bijw.): voorop – ales: vogel 214 quae: antecedent is ales – tener: teer – proles: kroost – aëra: acc. enk.; van aër: lucht – nidus: nest 215 damnosus: verderfelijk – erudire: leren

OVIDIus

!

NIEUW IN PEGASUS 4 

Uitgebreide cultuurhistorische

Via de leeshulp worden de leerlingen geholpen bij

achtergrond leidt tot een

grammaticale struikelblokken. Voor de precieze

dieper tekstinzicht.

grammaticale uitleg wordt verwezen naar de grammatica als opzoekinstrument. Om het leestempo te versnellen en het leesplezier te verhogen worden een aantal passages in het Nederlands gegeven.

Per auteur worden enkele teksten ontsloten op Pegasus online. Leerlingen krijgen hulp bij de lectuur en kunnen klikken op interessante cultuur-extra’s.

Pegasus online

werkboek

Pegasus 3

4

Pegasus

werkboek

Pegasus 4 Werkboek

online

met al oefenmateria

Deel 1

Opdrachten bij de teksten Een beperkt aantal opdrachten bij de basisteksten van Caesar en Ovidius, de verplichte auteurs van het leerplan, aan de hand waarvan je alle leerplandoelstellingen behaalt.

Pegasus online

Deel 2

Een ruim aantal opdrachten bij de uitbreidingsteksten van Caesar, Ovidius, Seneca en Plinius zijn beschikbaar op de website.

Taalstudie Oefeningen taalstudie aansluitend bij de leerplaninhouden van de tweede graad.

Pegasus online

Deel 3

Ook op de website een ruim aanbod aan remediĂŤringsoefeningen.

Vocabulariumlijsten Afzonderlijke vocabulariumlijsten bij elke tekst van het bronnenboek.

4 Gallië vroeger en nu (DbG I, 1) 1 In de eerste paragraaf van zijn commentarii noemt Caesar drie volkeren bij naam: de Belgen, de Helvetiërs en de Germanen. a Welke eigenschappen van de Belgen en de Helvetiërs zet Caesar in de verf? ����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� ����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� �����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������

b Waarom stelt Caesar deze stammen zo voor? ����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� ������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� �����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������

Verschillende soorten opdrachten

c

Welke boodschap wil Caesar meegeven over de Germanen? �����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������

Geïntegreerde opdrachten taal, lectuur

�����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������

2 Wanneer Caesar Gallië onder controle krijgt, spreekt hij over Gallia pacata.

en cultuur, waarbij alle aspecten van

a

tekstbegrip aan bod komen.

Wat betekent Gallia pacata letterlijk? �����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������

b Welke rol kent Caesar zichzelf blijkbaar toe?

Specifieke opdrachten (bouw van een

���������������������������������������������������������������������� ����������������������������������������������������������������������

periode, scanderen) bieden houvast bij de

����������������������������������������������������������������������

lectuur van Caesar en Ovidius.

���������������������������������������������������������������������� ����������������������������������������������������������������������

Grammatica wordt via teksten herhaald

����������������������������������������������������������������������

c

en ingeoefend; nieuwe grammaticale

Hoe ervaren de Galliërs Caesars komst volgens jou? ����������������������������������������������������������������������

thema’s worden via de teksten ontdekt en

����������������������������������������������������������������������

toegelicht.

���������������������������������������������������������������������� ���������������������������������������������������������������������� ���������������������������������������������������������������������� ����������������������������������������������������������������������

13

PEG 4 WB blz. voor folder opm 3.indd 13

6/12/13 10:31

Je oefent met zinnen 6 Determineer de onderstreepte werkwoordsvormen.

De eed van Hannibal In zijn biografie van Hannibal laat Cornelius Nepos de oude generaal zelf over zijn jeugdjaren vertellen. 1

Me novem annos nato, pater meus Hamilcar Carthagine in Hispaniam Carthago

Spanje

proficiscens sacrificium Iovi Optimo offer

Maximo fecit� • nato:

��������������������������������������������������������

�������������������������������������������������������������������

• profiscens:

�����������������������������������������������

�������������������������������������������������������������������

2

Hannibal zweert eeuwige haat tegen Rome (schilderij van Pellegrini).

Quaesivit a me vellemne secum in castra transmarina proficisci�

Test jezelf en remediëringsoefeningen bij

overzees

• quaesivit: • vellem: 3

��������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������

elk onderdeel van de grammatica.

������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������

Cum id libenter cognossem, patrem de virtute meā non dubitaturum esse sperabam�

Oefeningen steeds in gekende context

met plezier

• cognossem:

����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������

• dubitarum esse: 4

Tum ille: ‘Non dubitabo,’ inquit, ‘si mihi fidem quam quaero dederis�’ • dubitabo: • dederis:

5

(verhalen van Pegasus 1, 2 en 3).

���������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������

��������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������

�����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������

Simul me in templum duxit et, ceteris remotis, iurare iussit numquam me in amicitiā cum Romanis futurum esse� • remotis:

����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������

• futurum esse: 6

�������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������

In iurando Iovis arae dextram impono, ut inter omnes constet me iusiurandum iurare: zweren

eed

sacrum numquam violaturum esse� violare: schenden

• iurando:

����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������

• constet:

�����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������

Naar Cornelius Nepos, De viris illustribus III 23, 2

PEG 4 WB blz. voor folder opm 3.indd 89

89

6/12/13 10:31

Pegasus Pegasus Grammatica GRAMMATICA

Inclusief een losse mini-grammatica van zes geplastificeerde pagina’s.

Een volledig overzicht van de taalstudie volgens de principes van de valentiegrammatica.

Een echte leesgrammatica opgebouwd rond de verschillende lagen van een Latijnse tekst.

278

Gebruik en vertaling van het voegwoord CUM

temporale

CUM + ind.

historicum

CUM + conj.

causale

Cum venisset, abii. Omdat hij gekomen was, ging ik weg.

concessivum signaalwoord tamen

Cum venisset, tamen abii. Hoewel hij gekomen was, ging ik toch weg. Cum amicis venit. Hij kwam met zijn vrienden.

!

Handige overzichtsschema’s bieden de

Cum venit, abii. Toen/wanneer hij gekomen was, ging ik weg. Cum venisset, abii. Toen hij gekomen was, ging ik weg.

+ abl. = voorzetsel

BWBzin van tijd ☞ 301 BWBzin van tijd ☞ 301 BWBzin van reden ☞ 307 BWBzin van toegeving ☞ 321

Gebruik en vertaling van het voegwoord / voornaamwoord QUOD

leerling hulp bij het zelfstandig lezen. Een uitgebreid register wijst de leerling de weg.

voegwoord

QUOD + ind.

betrekkelijk vnw.

QUOD + ind.

vragend vnw.

QUOD + ind. QUOD + conj.

verbindingsrelativum

279

Abiit, quod iam nox erat. BWBzin van reden Hij ging weg, omdat het al nacht was. ☞ 306 Templum, quod visimus, intrat. BVBzin Hij gaat de tempel binnen, die wij ☞ 331–332 bezoeken. Quod templum visitis? vragende rompzin Welke tempel bezoeken jullie? ☞ 184 Rogo quod templum visatis. vragende Ozin of Vzin Ik vraag welke tempel jullie bezoeken. ☞ 287 Quod verum est. Dat is waar.

de bijzin

133

2.4

Bijwoordelijke bijzin van gevolg

De bijwoordelijke bijzin van gevolg heeft dezelfde vorm als de bijwoordelijke bijzin van doel, maar de inhoud verschilt. Een gevolg gebeurt toevallig of automatisch, een doel is door een persoon gewild. Daarom is de ontkenning in de bijwoordelijke bijzin van gevolg non en in de bijwoordelijke bijzin van doel ne.

313

Ut met conjunctief

314

ut

(zo)dat Collis nascebatur, ab superiore parte silvestris, [ut non facile perspici posset]. caes. dbg ii 18 Een heuvel verhief zich, aan de bovenkant bebost, zodat men er niet gemakkelijk door kon kijken.

S I G N A A LW O O R D

315

Alle basisleerstof in een overzichtelijke en

Meestal wordt de bijwoordelijke bijzin van gevolg aangekondigd door een signaalwoord in de rompzin: adeo, ita, sic, tam zo; zozeer talis, ~is, ~e zodanig; zulk tantus, ~a, ~um zo groot tot zoveel tantum zoveel Tanta commutatio est facta, [ut nostri proelium redintegrarent]. caes. dbg ii 27 Er kwam zo’n grote verandering, dat onze mannen het gevecht hervatten.

herkenbare structuur. De grammatica sluit volledig aan bij de taalkunde van Pegasus 1 tot 4. Theorie wordt geïllustreerd met authentiek tekstmateriaal. De grammatica biedt eveneens de nodige aanvullingen voor de derde graad. Aanvullingen bij de basisleerstof zijn

Bijwoordelijke bijzin van gevolg: aanvullingen 1

Na een comparatief wordt een bijwoordelijke bijzin van gevolg ingeleid door quam ut. Dit vertaal je vlot met te … om te + infinitief. Hoc videtur esse altius [quam ut nos perspicere possimus]. cic. de or. iii 22 Dit lijkt ons te hoog om het te kunnen doorzien.

2

Na een negatieve rompzin kan de bijwoordelijke bijzin van gevolg ingeleid worden door quin. Quin is dan gelijk aan ut non en betekent dat niet. Numquam tam male est Siculis [quin aliquid facete dicant]. cic. verr. ii 4, 95 Het gaat de inwoners van Sicilië nooit zo slecht dat ze niet iets grappigs vertellen.

3

In plaats van ut wordt ook uti gebruikt. Augustum devinxerat adeo, [uti nepotem in insulam proiecerit]. tac. ann i 3 Ze had Augustus zo bewerkt, dat hij zijn kleinzoon naar een eiland verbannen heeft.

de bijzin

316

duidelijk herkenbaar door een andere lay-out.

onderwerps- en voorwerpszin – bijwoordelijk – bijvoeglijk – bijzonder – indirecte reden – conjunctief

145

Pegasus Pegasus Vocabularium VOCABULARIUM

De woordenlijst bestaat uit drie delen: Deel 1

Een studeerlijst van de 750 meest frequente woorden* (= de vette woorden uit Pegasus 1, 2 en 3). Met een overzicht van de meest frequente woordvormingsprincipes.

Deel 2

Latijnse realia: tijdsaanduiding, cursus honorum …

Deel 3

Een uitgebreide alfabetische woordenlijst met enkele duizenden woorden als opzoekinstrument.

Naast het Pegasus Vocabularium vinden de leerlingen in het Pegasus 4 Werkboek woordenlijsten per tekst. * Alle woorden werden zorgvuldig geselecteerd op basis van recent wetenschappelijk onderzoek door LASLA (Laboratoire d’Analyse Statistique des Langues Anciennes). Er werd hierbij rekening gehouden met de auteurs die vandaag in het 4de, 5de en 6de jaar worden gelezen.

A a(b) I (voorz. + abl.) • 1 (plaats) van; van ... af; (van) uit; 2 (tijd) vanaf; sinds; 3 (bij pass.) door; 4 (in uitdrukkingen) a dextrā: aan de rechterkant; a tergo: aan de achterkant II (voorvoegsel) • af-; wegabdère, ~o abdìdi, abdìtum • 1 verbergen; 2 zich terugtrekken abdūcère, ~o abdūxi, abductum • wegvoeren abesse, ~sum afui, – • 1 afwezig zijn; 2 verwijderd zijn abhorrēre, ~eo abhorrui, – • (ab + abl.) terugschrikken voor abĭcĕre, ~io abiēci, abiectum • 1 wegwerpen; 2 neerwerpen abīre, ~eo abii, abĭtum • 1 weggaan; 2 verdwijnen abluĕre, ~o ablui, ablūtum • afwassen abnuĕre, ~o abnui, – • 1 afgelasten; 2 afwijzen abolēre, ~eo abolēvi, abolētum • 1 vernietigen; 2 afschaffen abrĭpĕre, ~io abrĭpui, abreptum • 1 wegrukken; 2 roven abrumpĕre, ~o abrūpi, abruptum • 1 losrukken; 2 scheiden abscedĕre, ~o abscessi, abscessum • 1 weggaan: 2 toegeven abscĭndĕre, ~o abscidi, abscissum • 1 losscheuren; 2 scheiden abscondĕre, ~o abscondi, absconditum • 1 verbergen; 2 onzichtbaar maken absēns ~, ~; absentis • afwezig absentia absentiae, v. • 1 afwezigheid; 2 gebrek absistĕre, ~o abstiti, – • 1 weggaan; 2 (+ abl.) opgeven absolvĕre, ~o absolvi, absolūtum • 1 losmaken, (+ abl.); bevrijden (van); 2 (+ gen.) vrijspreken (van) absolūtus ~a, ~um • voltooid; volmaakt abstinēre, ~eo abstĭnui, abstentum • 1 (+ abl.) afhouden (van); 2 se ~ (+ abl.): zich onthouden van abstrahĕre, ~o abstraxi, abstractum • 1 wegtrekken; 2 scheiden absumĕre, ~o absūmpsi, absūmptum • 1 verbruiken; 2 verspillen absurdus ~a, ~um • 1 vals; 2 dwaas abundĕ (bijwoord) • in overvloed abundāre, ~o 1 overstromen; 2 in overvloed hebben ac (voegwoord) • 1 (nevensch.) en; 2 (na adj., vnw. en bijw. van (on)gelijkheid) als; idem ac: dezelfde als accēdĕre, ~o accessi, accessum • 1 naderen; 2 (onpers.) accedit quod (+ ind.): daarbij komt nog dat accelerāre, ~o 1 versnellen; 2 zich haasten accendĕre, ~o accendi, accensum • 1 in brand steken; 2 aanvuren accĭdĕre, ~o accĭdi, – • 1 neervallen; 2 (onpers.) het gebeurt accingĕre, ~o accinxi, accinctum • 1 omgorden; 2 (+ abl.) uitrusten met accĭpĕre, ~io accēpi, acceptum • 1 aannemen; aanvaarden; 2 vernemen; 3 ontvangen; krijgen; 4 ondervinden accīre, ~io accīvi, accītum • laten komen; ontbieden accola accolae, m. • omwonende; buurman

accommodātus ~a, ~um • aangepast; (+ dat.) geschikt voor accurrĕre, ~o accurri, accursum • toerennen; auxilio ~: te hulp snellen accusāre, ~o (+ gen./ de + abl.) 1 aanklagen (wegens); 2 beschuldigen (van) accusātio accusatiōnis, v. • aanklacht; beschuldiging; verwijt accusātor accusatōris, m. • aanklager acer acris, acre; acris • 1 scherp; fel; 2 vurig; 3 wreed acerbus ~a, ~um • 1 zuur; 2 bitter; 3 wreed acervus acervi, m. • 1 hoop; 2 massa Achāia Achāiae,v. • 1 Achaea (landstreek in de Peloponnesus); 2 Griekenland Achaei Achaeorum, m. • 1 Achaeërs (inwoners van Achaea); 2 Grieken Acherōn Acherontis, m. • Acheron (rivier in de onderwereld) Achillēs Achillis, m. • Achilles (zoon van Peleus en Thetis, held in de Trojaanse oorlog) ăcies aciēi, v. • 1 scherpte; 2 blik; 3 slagorde acquiēscĕre, ~o acquiēvi, acquiētum • 1 tot rust komen; 2 slapen acquīrĕre, ~o acquīsīvi, acquīsītum • 1 erbij krijgen; 2 verwerven acta actōrum, o. • 1 handelingen; werken; 2 verslagen actio actiōnis, v. • 1 verrichting; handeling; 2 voordracht; 3 proces actor actōris, m. • 1 drijver; 2 aanklager; verdediger; 3 acteur acuĕre, ~o ăcui, acūtum • 1 scherp maken; 2 trainen acūtus ~a, ~um • 1 scherp; 2 scherpzinnig ad I (voorz. + acc.) • (+ acc.) 1 naar; tot aan; tot bij; tot; ad unum omnes: iedereen zonder uitzonderingen; 2 (met vijandelijke bedoelingen) tegen; 3 aan; bij; 4 omstreeks; ad meridiem: omstreeks de middag ; 5 (+ verbaalsubst./ verbaaladj.) om II (voorvoegsel) • 1 naar; 2 (tot) bij adaequāre, ~o (+ dat.) gelijkmaken aan addĕre, ~o addĭdi, addĭtum • 1 toevoegen; 2 geven; leggen addūcĕre, ~o addūxi, addūctum • 1 brengen (naar, tot); 2 spannen; samentrekken ădeo (bijwoord) • 1 tot daartoe; 2 zo lang; 3 zozeer adesse, ~sum adfui, – • 1 aanwezig zijn; 2 (+ dat.) helpen adhaerēre, ~eo adhaesi, adhaesum • (+ dat.) 1 vastzitten aan; 2 grenzen aan adhibēre, ~eo 1 aanwenden; tonen; 2 erbij halen adhortāri, ~or aansporen adhuc (bijwoord) • tot nu toe; nog altijd adiacēre, ~eo –, – • (+ dat.) liggen bij; liggen naast adĭcĕre, ~io adiēci, adiectum • 1 werpen naar; 2 wenden naar; 3 toevoegen adigĕre, ~o adēgi, adactum • 1 naderbij brengen; 2 brengen tot adimĕre, ~o adēmi, ademptum • 1 ontnemen; 2 wegrukken

a(b)–adimĕre

Pegasus Vocabularium 7082-509082 model.indd 1

9

15/01/14 09:10

Woorden leren Woord- en determineerkaartjes Op de woordkaartjes staan de frequente woor­ den die de leerlingen moeten blijven kennen tot en met het zesde jaar. Met de determineerkaartjes kunnen de leerlin­ gen moeilijk te determineren vormen van naam­ woorden, voornaamwoorden en werkwoorden inoefenen.

Woorden leren anno 2014 Extra’s! Ook voor Pegasus 4! Een digitaal woordenboek met 5000 woorden als opzoekinstrument Een digitale module om de 750 vette woorden te leren via o.a. flitskaarten en ‘mijn moeilijke woordenlijst’ kan worden gedownload op de mp3-speler, de tablet of de smartphone van de leerlingen.

!

NIEUW IN PEGASUS 4 

Het digitale bordboek Een digitaal bordboek is een onmisbaar werkinstrument in een dynamische leeromgeving. Deze digitale versie van het bronnenboek en leer(werk)boek bevat alle nodige media om nog efficiënter les te kunnen geven. Voor de leerlin­ gen biedt het een maximale herkenbaarheid. Een computer en een beamer volstaan om het digitale bordboek te gebruiken. Uiteraard kan het bordboek ook in combinatie met een ­digitaal schoolbord gebruikt worden. • Opmaak en structuur zijn identiek aan het bronnenboek en het leer(werk)boek. • Bladeren, uitvergroten, (model)oplossingen projecteren bij een klassikale verbetering … • Uitgebreide multimediale ondersteuning: afspelen van filmfragmenten, projecteren van de structuur van de zin, vergroten van afbeeldingen … • De mogelijkheid om eigen digitaal materiaal toe te voegen (foto’s, Worddocumenten, PowerPoints, links, filmpjes …). • Een afdrukfunctie om bladzijden uit het boek met of zonder oplossingen af te drukken. • Een ideaal hulpmiddel om lessen voor te bereiden. Voor het bordboek volstaat een eenmalige aankoop. We hanteren dus geen licentiesysteem of jaarlijks abonnement. Je hebt de keuze tussen een individueel bordboek en een netwerkver­ sie. De netwerkversie kan op het schoolnet­ werk geplaatst worden en kan gebruikt worden

HET PEGASUS-TEAM Johan Ackerman Wim Cool Luc De Paep

door een onbeperkt aantal gebruikers, maar

Wannes Gyselinck

door maximum vijf tegelijkertijd.

Marjan Hillewaere Bart Mertens Paul Semeese Wim Vander meiren Jan Van Eetvelde Anne-Marie van Kerchove An Verlinden

Uitgavenoverzicht Pegasus

4

Pegasus 3

Pegasus 3

3

NIEUW

werkboek

werkboek

Pegasus

werkboek

werkboek

bronnenboek

Pegasus

Pegasus 3

Pegasus 3

3

bronnenboek

4

Pegasus

bronnenboek

bronnenboek

online

met teriaal oefenma

online

met teriaal oefenma

Pegasus 1

Pegasus 2

Pegasus 3

Pegasus 4

Leerwerkboek

Leerwerkboek

Bronnenboek

Bronnenboek

• incl. woordenlijst en cultuurkatern • 328 blz. • € 19,90

• incl. woordenlijst en cultuurkatern • 372 blz. • € 19,90

• 176 blz. • € 17,50

• ca. 248 blz. • ca. € 25,00 • verschijnt maart 2014

Handleiding

Handleiding

Werkboek

Werkboek

• incl. didactische posters, woord- en determineerkaartjes • 452 blz. • € 50,00

• incl. didactische posters, woord- en determineerkaartjes • 492 blz. • € 50,00

• Inclusief woordenlijst en grammaticaal compendium. • 384 blz. • € 19,50

• ca. 208 blz. • ca. € 14,50 • verschijnt april 2014

Posters

Posters

Handleiding

Handleiding

• Incl. spelbord • € 25,00

• € 25,00

• Inclusief woord- en determineerkaartjes • 448 blz. • € 50,00

• ca. 200 blz. • ca. € 50,00 • verschijnt juli 2014

Woord- en determineerkaartjes

Woord- en determineerkaartjes

Woord- en determineerkaartjes

• € 17,50 (vanaf 5 ex. € 10,00 per ex.)

• € 17,50 (vanaf 5 ex. € 10,00 per ex.)

• € 17,50 (vanaf 5 ex € 10,00 per ex.)

Digitaal bordboek

Digitaal bordboek

Digitaal bordboek

• € 95,00

• € 95,00

• € 95,00

Digitaal bordboek Netwerversie

Digitaal bordboek Netwerversie

Digitaal bordboek Netwerversie

• € 275,00

• € 275,00

• € 275,00

Woordentrainer App Android of iOs

Woordentrainer App Android of iOs

Woordentrainer App Android of iOs

• € 7,99

• € 7,99

• € 7,99

NIEUW

Pegasus GRAMMATICA

Pegasus methodesite www.pelckmans.be/pegasus

Pegasus Grammatica

• inclusief beknopt grammaticaal overzicht • ca. 232 blz. • ca. € 21,00 • verschijnt maart 2014

Digitaal bordboek • € 95,00 • verschijnt september 2014

Digitaal bordboek Netwerversie • € 275,00 • verschijnt september 2014

Woordentrainer App Android of iOs • € 7,99 • verschijnt september 2014

NIEUW

Pegasus VOCABULARIUM

Pegasus Basisvocabularium • ca. 164 blz. • ca. € 9,50 • verschijnt mei 2014

Kom naar onze infosessies! Ben je benieuwd naar de opvolger van Pegasus 3? Wens je je uitgebreid te informeren over de methode Pegasus? Kom dan zeker langs op onze infosessies. De auteurs en de uitgever lichten er het concept, de didactiek en de leerinhouden toe en je krijgt de mogelijkheid om vragen te stellen. Plaats

Datum

Uur

Antwerpen, Antwerp Learning & Meeting Center

woensdag 12 maart 2014

18.45 uur

Hasselt, PXL Congress

woensdag 19 maart 2014

18.45 uur

Leuven, Park Inn Hotel

donderdag 20 maart 2014

18.30 uur

Brugge, NH Hoteles

dinsdag 25 maart 2014

18.30 uur

Gent, Gent Meeting Center

woensdag 26 maart 2014

18.45 uur

De voorstellingen starten stipt. Wij verwelkomen je graag vanaf een half uur voor de start van de sessie. Inschrijven kan via onze website www.pelckmans.be/infosessies. Je ontvangt nog een bevestiging met routebeschrijving. Iedere aanwezige ontvangt Pegasus 4 Bronnenboek, Pegasus 4 Werkboek, Pegasus Grammatica en Pegasus Vocabularium én 25% korting op de handleiding. werkboek

bronnenboek

Pegasus 3

Pegasus 3

4

bronnenboek

werkboek

4

Pegasus

Pegasus

Pegasus Pegasus GRAMMATICA

VOCABULARIUM

online

met oefenmateriaal

Brasschaatsteenweg 308 - 2920 Kalmthout t 03 660 27 00 - f 03 660 27 01 - t klantendienst 03 660 27 20 uitgeverij@pelckmans.be - www.pelckmans.be Met voorbehoud van t­ ussentijdse prijswijzigingen, inclusief btw, exclusief verzendkosten


Pegasus 2014