Page 1

BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:23

Pagina 1

Voorwoord Trots presenteren wij u het “groene boekje” op het gebied van Life Sciences in onze regio, dat het Technocentrum Zuid-Limburg (TCZL) heeft samengesteld, als een van de resultaten van het project “Kweek de kwekers”. Het boekje bevat een up to date overzicht van de op Life Sciences gerichte opleidingen en bedrijven in de regio Zuid-Limburg. Zowel het bedrijfsleven - binnen de scope van Life Sciences - als het onderwijs is uitgenodigd om zichzelf middels dit netwerkboek te presenteren. U vindt in dit boekje niet alleen de missie, visie en doelstellingen van de verschillende opleidingen, bedrijven en kennisinstellingen, u vindt ook de namen van contactpersonen waar u meer informatie kunt krijgen. Doel van dit boekje is het netwerk van Life Sciences zichtbaar en transparant te maken. Kortom een naslagwerk dat u steeds bij de hand zult houden.

ook goed te informeren welke opleidingsmogelijkheden daartoe behoren. Opleidingen dienen daarbij steeds de slag te maken naar de beroepspraktijk en de gewenste kennis en vaardigheden van de afstudeerders. Huidige en toekomstige bedrijven moeten op hun beurt in staat zijn het best opgeleide personeel aan te trekken om voortdurend te kunnen blijven innoveren. Daarvoor is het noodzakelijk dat zij ook weten wat de verschillende opleidingen bieden en wat zij kunnen verwachten van (toekomstig) personeel. Het stimuleren van de samenwerking is daarbij een belangrijke voorwaarde om te komen tot een betere afstemming van onderwijs en arbeidsmarkt. Hiervoor is het belangrijk dat zij ook hun weg naar én in onderwijsland kunnen vinden. Ambities die de stad, de regio en de provincie hebben om Life Sciences tot één van de grootste economische factoren te maken, kunnen alleen waar worden gemaakt als er voldoende knowhow in de regio voor handen is, maar ook als bedrijven, kennisinstellingen en overheden over en weer elkaar weten te vinden en elkaars taal spreken. Dit netwerkboek dat zich nu beperkt tot de regio ZuidLimburg is daartoe een eerste aanzet. Een verdere uitrol naar een groter (euregionaal) gebied verdient beslist aanbeveling.

Life Sciences is één van de belangrijkste economische speerpunten voor de Provincie Limburg, het stedelijk netwerk en de gemeente Maastricht in het bijzonder. In de regio wordt volop gewerkt aan gezonde voeding, cardio vasculaire topzorg, neurosciences, zonne-energie, innoveren in de agrofood, energy, materials and systems, healthcare noem maar op. Op de Chemelot Campus en de Maastricht Life & Science Campus werken topkenniswerkers die soms wereldwijd worden aangetrokken, maar ook steeds vaker mensen op WO, HBO en MBO-niveau uit de eigen regio. De vraag naar goed opgeleid personeel op het gebied van Life Sciences zal bij de verdere ontwikkelingen van de campussen in Limburg toenemen. Daarom is het belangrijk dat een zo groot mogelijk arbeidspotentieel hier wordt aangeboord. Dat begint bij bewustwording en jongeren uit de eigen regio te interesseren voor carrièremogelijkheden op het gebied van de Life Sciences en hen

Jean Jacobs, wethouder Gemeente Maastricht Jos Hessels, gedeputeerde Provincie Limburg

1


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:23

Pagina 2

Linking Life Sciences Linking Life Sciences (LLSc) is medio september 2009 ontstaan op initiatief van Technocentrum Zuid-Limburg (TCZL) en de Universiteit Maastricht (UM). LLSc bouwt onder andere voort op de oorspronkelijke onderzoeksvraag van wethouder Costongs (Gemeente Maastricht) aan TCZL om vanuit het perspectief van de kenniswerkers meer inzicht en transparantie te krijgen in alle projecten die er momenteel in Zuid-Limburg zijn op het gebied van Life Sciences. De uitwerking van de onderzoeksvraag – de inventarisatie – is medio november 2009 opgenomen in een Pieken in de Delta aanvraag, genaamd Linking Life Sciences. Middels LLSc wordt een groot aantal partijen gebundeld die actief zijn op het gebied van Life Sciences in de regio.

Betrokken partners zijn: • DSM • Maastricht Life & Sciences Campus • Biopartner Center Maastricht • Brainport International Community • Stedelijk Netwerk: gemeenten Heerlen, Sittard-Geleen en Maastricht • Provincie Limburg • LIOF • UM • TCZL / TOA Limburg LLSc is een informeel samenwerkingsverband van partijen die de wens hebben uitgesproken een aantal zaken met elkaar te realiseren. Het optimaliseren van de transparantie en overzichtelijkheid van het bestaande netwerk op het gebied van Life Sciences sluit hier nauw op aan. Vandaar dat gekozen is om dit netwerkboek in een eerste editie onder de noemer Linking Life Sciences uit te brengen. Meer informatie over LLSc is te vinden op www.llsc.nl

Linking Life Sciences richt zich op het versterken van de toptechnologische regio ZuidoostNederland door een aantrekkelijk vestigingsklimaat te bewerkstelligen voor internationale kenniswerkers en ondernemers en de kennisinfrastructuur te versterken op het gebied van Life Sciences.

Ik wens u veel leesplezier en succes met het uitbreiden van het netwerk c.q. het aangaan van nieuwe samenwerkingsverbanden en relaties!

Deelnemers aan het project zijn een vertegenwoordiging van de stakeholders die gebaat zijn bij het versterken van de toptechnologische regio en het aantrekken van internationale kenniswerkers, waaronder de Life & Sciences gerelateerde campussen in Zuidoost Nederland, MKB en grootbedrijf, kennisinstellingen en overheid. Penvoerder van het project is TCZL/ TOA1 Limburg.

1

Met vriendelijke groet,

Piet Keulers Directeur TCZL / TOA Limburg

Taskforce Technologie, Onderwijs en Arbeidsmarkt

2


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:23

Pagina 3

Achtergrond en leeswijzer In deel 2 wordt per onderwijsinstelling het aanwezige onderwijsaanbod in Zuid-Limburg (inclusief TU/e) nader toegelicht. Voor de duidelijkheid is aan het einde van deel 2 een totaaloverzicht van alle relevante opleidingen toegevoegd.

Zowel internationaal (Lissabon verdrag EU, 2007) als nationaal (via de innovatieprogramma’s) als (eu)regionaal (via Pieken in de Delta en de Versnellingsagenda) wordt ingezet op het versterken van toptechnologische regio’s, op het vergroten van research & development capaciteit en op integraal beleid van bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheid. De sector Life Sciences heeft topprioriteit gekregen. Om Zuid-Limburg op het gebied van Life Sciences (internationaal) op de kaart te zetten zijn reeds diverse initiatieven gestart.

Inventarisatie projecten Gezien de hoeveelheid en diversiteit van initiatieven op het gebied van Life Sciences is TCZL medio december 2009 gevraagd deze initiatieven te inventariseren en gestructureerd bij elkaar te zetten. Op de eerste plaats om transparantie en overzicht te verkrijgen ten aanzien van huidige (lopende) projecten. Daarnaast biedt dit overzicht de mogelijkheid om een evenwichtiger besluit te nemen over toekomstige projecten en initiatieven om Life Sciences (internationaal) op de kaart te zetten. Het uiteindelijke doel is een kwalitatief verbeterde aanpak met een hoger rendement en een betere positionering van de regio in de internationale kenniseconomie.

Overzicht opleidingen en bedrijfsleven Eén van deze initiatieven is het project ‘Kweek de Kwekers’. Doel van dit project is ervoor te zorgen dat er in Zuid-Limburg op (middel)lange termijn genoeg personeel beschikbaar is op het gebied van celkweek en tissue engineering. Medio 2009 heeft vanuit dit project een onderzoek plaatsgevonden aan de hand van interviews met zowel bedrijfsleven als onderwijs en studenten. Eén van de belangrijkste resultaten van dit onderzoek is dat alle partijen aangeven, behoefte te hebben aan een beter overzicht van de op Life Sciences gerichte opleidingen en een completer beeld van het totale netwerk in de regio. Dit netwerkboek is hiervan het tastbare resultaat.

De inventarisatie van de projecten is in alfabetische volgorde opgenomen in deel 3 van dit netwerkboek. De doelstelling wordt kort toegelicht. Daarnaast wordt aangegeven op welke wijze(n) een project eraan bijdraagt om deze regio als Life Sciences cluster internationaal op de kaart te zetten. >>

Deel 1 geeft een overzicht van het overgrote deel van het bedrijfsleven op het gebied van Life Sciences in de regio Zuid-Limburg.

3


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:23

Pagina 4

• Versterking van het aanbod van kenniswerkers: door aandacht voor recruitment, binden en boeien van kenniswerkers en het opleiden van geschoold personeel op de (middel)lange termijn in de regio. • Branding: regiopromotie werkt voor zowel het aantrekken van kenniswerkers als het aantrekken van bedrijvigheid, omdat het bijdraagt aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat. Daarom is het in onderstaand schema tussen ‘vraag’ en ‘aanbod kenniswerkers versterken’ geplaatst. In een figuur zien deze aspecten er als volgt uit:

Onderscheiden worden de volgende manieren om bij te dragen: • Visieontwikkeling Life Sciences cluster: onderzoek, gericht op de ontwikkeling van een lange termijn strategie om Life Sciences als cluster optimaal te ontwikkelen.2 • Versterking van de vraag naar kenniswerkers: door (het stimuleren van) onderzoek - al dan niet in samenwerkingsverband - of door het aantrekken en stimuleren van het bedrijfsleven in de regio door bijvoorbeeld ondersteuning bij vestiging of bij bedrijfsvoering.

Visieontwikkeling LS cluster

Vraag naar kenniswerkers versterken

Aanbod van kenniswerkers versterken Recruitment

Onderzoek

Branding Binden en boeien Aantrekken en stimuleren bedrijfsleven

Afstemming bedrijfsleven-onderwijs

Updates en digitale versie De eerste editie van dit netwerkboek komt uit in februari 2010. Gezien de snelle ontwikkelingen in deze sector is het de ambitie om periodiek een nieuwe versie het licht te doen zien. Op www.llsc.nl is de digitale versie van het netwerkboek in zowel Nederlands als Engels terug te vinden.

2 Wanneer een project bijdraagt aan de uitwerking van een reeds ontwikkelde visie, dan wordt dit niet meegenomen als visieontwikkeling en staat er (in deel 3) geen ‘kruisje’ in het projectenoverzicht.

CO N TAC T Linking Life Sciences Penvoerder: TCZL/TOA Limburg Postadres: Postbus 5280, 6130 PG Sittard W: www.llsc.nl Contactpersoon: Anique Soetermeer-Gabriëls, Projectleider Linking Life Sciences T: +31 (0)46 420 0520 E: a.soetermeer@tczl.nl

4


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:23

Pagina 5

Deel 1

Bedrijven en organisaties

5


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:23

Pagina 6

Applied Biomedical Systems Applied Biomedical Systems richt zich op het onderzoek naar en de productie van betrouwbare en kosteneffectieve diagnostische middelen in de medische sector. Het bedrijf is in 2009 opgericht door Richard Houben en Vincent Larik en heeft de ambitie om in de loop van de komende jaren te groeien. Deze groei betreft niet alleen het personeelsbestand, maar ook de samenwerking met andere bedrijven. Naast de activiteiten in de Life Science sfeer levert het bedrijf ook consultancy op aanverwante gebieden, in het bijzonder de Cardiologie, met name waar het gaat om medische apparatuur.

Ook is in de gezondheidszorg de drempel vaak hoog om patiënten bepaalde onderzoeken te laten ondergaan. Een vroege en makkelijke indicatie kan ertoe leiden dat patiënten eerder naar specialisten worden doorverwezen voor vervolg onderzoeken. Hierdoor kan worden vermeden dat patiënten te laat behandeld worden. In samenwerking met artsen en organisaties in de gezondheidszorg worden methodieken ontwikkeld voor de oplossing van bovengenoemde problematieken. Applied Biomedical Systems zal dan ook producten ontwikkelen en aanbieden voor een zeer laagdrempelig gebruik door medisch personeel en patiënten.

Activiteiten in relatie tot Life Sciences Het onderzoek naar nieuwe diagnostische hulpmiddelen wordt gedreven door het gegeven, dat in de medische wereld feedback van de patiënt naar de behandelend arts toe vaak onnodig achterwege blijft. Met de huidige methodieken en apparatuur kunnen patiënten vaak niet continu worden bewaakt wanneer dat nodig is. Daardoor kunnen behandelwijzen niet op tijd worden bijgesteld. Daar waar een kritisch behandelpatroon bij ambulante patiënten nodig is, treden dan ook veelvuldig medische complicaties op.

CO N TAC T

Applied Biomedical Systems BV Bezoekadres: BioPartner Center Maastricht, Oxfordlaan 70, 6229 EV Maastricht T: +31 (0)43 388 5888 E: info@ab-sys.eu W: www.ab-sys.eu Contactpersonen: Richard Houben T: +31 (0)43 388 5885 E: richard.houben@ab-sys.eu

Vincent Larik T: +31 (0)43 388 5886 E: vincent.larik@ab-sys.eu

6


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:23

Pagina 7

BioMedical Materials (BMM) Het Top Instituut BioMedical Materials (BMM) is een Nederlandse publiek-private samenwerking voor onderzoek en ontwikkeling op het gebied van nieuwe biomedische materialen en hun therapeutische toepassing. BMM is eind 2007 gestart vanuit de visie dat biomedische materialen een sleutelrol zullen spelen bij het bereiken van medische doorbraken die het functionele herstel en de regeneratie van weefsel, en in de toekomst mogelijk ook organen, mogelijk zullen maken. Het is de ambitie van BMM om uit te groeien tot een internationaal leidend en toonaangevend onderzoeksinstituut.

door samenwerkingsverbanden van bedrijven, universiteiten en academische ziekenhuizen. Iedere partner brengt daarbij zijn eigen specifieke kennis en expertise in. Samenwerking op deze wijze is een absolute noodzaak om in dit complexe onderzoeksterrein succesvol te kunnen zijn. Elk project voorziet in een duidelijke klinische behoefte en is gericht op specifieke doorbraken op het terrein van biomaterialen. Alle projecten dienen te zijn goedgekeurd door een onafhankelijke Internationale Wetenschappelijke Advies Raad, een internationale groep van gerenommeerde wetenschappers met expertise op de gebieden waarin BMM actief is. De goedgekeurde projecten zijn geselecteerd op basis van wetenschappelijke kwaliteit, impact op de publieke gezondheidszorg en economische en maatschappelijke relevantie.

Activiteiten in relatie tot Life Sciences Voor de periode tot en met 2013 heeft BMM een onderzoeksbudget van 90 miljoen euro beschikbaar. Deze financiering wordt gezamenlijk verzorgd door de Nederlandse overheid, de industrie, de academische onderzoeksinstellingen, de Nierstichting Nederland en de Nederlandse Hartstichting.

De onderzoeksprojecten worden uitgevoerd in de onderzoekslaboratoria van de deelnemende BMM partners, verspreid over Nederland. In die projecten zullen uiteindelijk zo’n 200 onderzoekers werkzaam zijn. Alle projecten omvatten een multidisciplinaire onderzoeksinspanning, met inzet van klinische en technologische onderzoekers.

Projecten BMM kent onderzoeksbudgetten toe aan projecten op het gebied van biomedische materialen voor de behandeling van hart- en vaatziekten, nieraandoeningen en spier- en skeletaandoeningen en daarnaast op het gebied van biomedische coatings en gerichte en gecontroleerde medicijnafgifte. Deze projecten kunnen worden ingediend

Samenwerking Vanuit de regio Zuid Limburg zijn diverse bedrijven en instellingen betrokken bij BMM, waaronder DSM, de Universiteit Maastricht, het Academisch Ziekenhuis Maastricht, Pharmacell, Fortimedix en Magnamedics.

CO N TAC T

BMM Bezoekadres: Chemelot Campus, Urmonderbaan 20A, NL-6167 RD Geleen T: +31 (0)46 476 1590. W: www.bmm-program.nl Contactpersoon: Emiel Staring, Managing Director BioMedical Materials Program T: +31 (0)46 476 3433 E: emiel.staring@bmm-program.nl

7


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:23

Pagina 8

Basic Pharma Group Aan de ene kant heeft het bedrijf zelf ontwikkelde producten om in licentie te geven en aan de andere kant heeft het de mogelijkheid aan contract werk te doen. Naast deze core-business wordt Basic Pharma regelmatig als contract research organisatie ingeschakeld om in opdracht onderzoek te doen of kleine series te produceren. Als groep vormt Basic Pharma een interessante partner voor de ontwikkeling en productie van nieuwe producten die in klinische studies worden getest.

Basic Pharma Group is een van oorsprong Roermonds bedrijf dat is gespecialiseerd in de ontwikkeling en productie van geneesmiddelen en in farmaceutische consultancy. De holding omvat drie business units. Basic Pharma Technologies is verantwoordelijk voor Product Development. Interdos Pharma is de consultancy tak die zorg draagt voor de registratie van geneesmiddelen. Bovendien is Interdos gespecialiseerd in het bewaken van bijwerkingen en het opzetten van klinische studies. Basic Pharma Manufacturing draagt zorg voor de productie. Hierbij gaat het om vloeibare en halfvaste bereidingen. Een belangrijk accent ligt daarbij op de bereiding van testproducten voor klinische studies. Het laboratorium van Basic Pharma Manufacturing houdt zich bezig met kwaliteitscontrole en de ontwikkeling van analytische methodes.

Vanaf het oorspronkelijke idee tot aan het op de markt brengen van het medicijn: het grootste gedeelte van dit proces kan Basic Pharma inhouse uitvoeren. Bij heel specifieke uitdagingen weet het bedrijf zich gesteund door een uitstekend internationaal netwerk. Alle fasen in de levenscyclus van een geneesmiddel, vanaf het bedenken tot en met het blijven volgen van het product via geneesmiddelenbewaking - zelfs als het geneesmiddel al in de handel is - kunnen door Basic Pharma worden gemanaged.

Vanaf zijn begin in 2003 tot nu heeft het bedrijf een enorme groei doorgemaakt. Vandaar de logische keuze om zich vanaf mei 2007 te vestigen in het van Itterson gebouw op de Chemelot Research Campus.

Basic Pharma heeft de mogelijkheid zelf medicijnen te produceren, maar het accent ligt op de ontwikkeling van medicijnen, productiemethoden en voorschriften. Nieuwe state-of-the-art clean rooms zijn gebouwd om naar de toekomst toe farmaceutische producten onder GMP condities te kunnen verwerken. Deze clean rooms zijn ook beschikbaar voor derden.

Het bedrijf heeft 50 medewerkers van wie een groot deel hoog opgeleid is.

Activiteiten in relatie tot Life Sciences Basic Pharma Group heeft een unieke productiefaciliteit compleet met controlelaboratorium, faciliteiten voor productontwikkeling, hoog opgeleide mensen en clean rooms waar in de nabije toekomst ook steriele producten kunnen worden geproduceerd. Daarnaast heeft het bedrijf een deskundige consultancy afdeling, waarop een beroep kan worden gedaan voor de beantwoording van vragen rondom ontwikkeling van medicijnen.

Doordat de expertise van R&D tot aan het op de markt zetten van een product binnen de eigen bedrijfsvoering kan worden ondersteund, is Basic Pharma in staat om de brug te slaan tussen onderzoek en commercie. Basic Pharma Manufacturing is GMP-gecertificeerd en Basic Pharma Laboratory is in het bezit van een GLP/GcLP certificaat voor analytische laboratoria.

De fabriek is klein maar compleet. Zij is net zo complex als een grote fabriek, maar door de beperkte schaalgrootte veel flexibeler.

8


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:23

Pagina 9

CO N TAC T

Basic Pharma Group Van Itterson Building / Chemelot Research Campus Bezoekadres: Burgemeester Lemmensstraat 352, 6163 JR GELEEN W: www.basicpharma.nl E: info@basicpharma.nl Basic Pharma Manufacturing Basic Pharma Laboratory Basic Pharma Technologies Interdos Pharma

T: +31 (0)88 255 4010 T: +31 (0)88 255 4030 T: +31 (0)88 255 4040 T: +31 (0)88 255 4060

Contactpersonen: Bob Kool, CEO E: b.kool@basicpharma.nl Jacques Havermans, CSO E: j.havermans@interdospharma.nl Marco Rooijakkers, COO E: m.rooijakkers@basicpharma.nl Paul Wilms, CFO E: p.wilms@basicpharma.nl

9


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:23

Pagina 10

Brains Unlimited Activiteiten in relatie tot Life Sciences

Brains Unlimited is een initiatief vanuit de Universiteit Maastricht waarin een vertaalslag gemaakt wordt van hersengerelateerde aandoeningen (zoals dyslexie, schizofrenie, depressie, etc.) naar het functioneren van het gezonde brein.

Om de doelen van Brains Unlimited te realiseren zal een faciliteit met een gespecialiseerde incubator ‘NeuroPartner’ en een ultrahigh field fMRI scanner worden gerealiseerd. Hier kunnen kennisinstellingen en bedrijven gebruikmaken van een 7 Tesla en 9.4 Tesla full body MRI scanner. Startende bedrijven kunnen zich tegen aantrekkelijke voorwaarden vestigen binnen een omgeving die een succesvolle groei mogelijk maakt.

Brains Unlimited zal de kennis op het gebied van cognitieve neurowetenschappen verder ontwikkelen, kennistoepassing stimuleren en ondernemerschap op dit gebied aanmoedigen. Business development en spin-off creatie zijn van cruciaal belang om de brug te slaan tussen onderzoek en bedrijfsleven. Brains Unlimited zal de samenwerking tussen onderzoekers en bedrijfsleven bevorderen die nodig is voor de ontwikkeling van nieuwe therapieën en medicijnen om hersengerelateerde aandoeningen te genezen.

Binnen Brains Unlimited zal een intensieve samenwerking met de industrie en (inter)nationale kennisinstellingen (waaronder Forschungszentrum Jülich) nagestreefd worden en dan in het bijzonder op het gebied van ontwikkeling van psychofarmaca en MRI imaging. Tevens zal er aan het initiatief een opleidingsinstituut verbonden worden rondom neurofysica.

CO N TAC T Brains Unlimited Bezoekadres: BioPartner Center Maastricht, Oxfordlaan 70, 6229 EV Maastricht Postadres: Postbus 1036, 6201 BA Maastricht Contactpersoon: Patric Machiels, directeur BioPartner Center Maastricht T: + 31 (0)43 388 5822 E: p.machiels@bpcm.nl

10


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:23

Pagina 11

DNalysis Maastricht B.V. DNalysis Maastricht B.V. (DNMA) verricht vergelijkend DNA onderzoek. Het bedrijf is een onafhankelijk DNA laboratorium dat in opdracht van klanten zoals het Openbaar Ministerie en de advocatuur DNA sporen onderzoekt die in de context van forensisch onderzoek veiliggesteld zijn. Daarnaast richt DNMA zich op de groeiende maatschappelijke vraag naar vergelijkend DNA onderzoek, zoals bij verwantschapstesten, farmacogenetica of voedselkwaliteit. Het onderscheidt zich van andere forensische DNA laboratoria door een flexibele, interactieve en proactieve opstelling. Dit betekent dat DNMA in gesprek treedt met de opdrachtgever, meedenkt en een probleem vanuit een nieuw oogpunt bekijkt. DNMA interacteert, adviseert en analyseert en levert zo een essentiële bijdrage aan de oplossing van complexe vraagstukken. DNMA werd opgericht in januari 2009 en wordt gefinancierd door de Universiteit Maastricht Holding en met subsidie van het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO). De laboratoria en kantoren zijn gevestigd in het Biopartner Center Maastricht. DNMA heeft als startend bedrijf (nog) minder dan 10 medewerkers.

Een proactieve houding met betrekking tot kwaliteitswaarborging en het kwaliteitssysteem is een vereiste voor alle medewerkers. Medewerkers worden daarom betrokken bij de uitvoering van (interne) audits, bij regelmatige evaluatie van de werkwijze en bij het opstellen en onderhouden van kwaliteitsdocumenten. Samenwerking DNMA is gelieerd aan het TMFI en werkt nauw samen met DSM R&D Solutions en met de faculteiten Psychologie en Rechten van de Universiteit Maastricht. Deze samenwerking houdt wederzijdse ondersteuning in op het gebied van (juridische) training, advisering en consultatie. Op het gebied van DNA analyse werkt DNMA nauw samen met het forensische laboratorium van de Universiteit Hasselt. Analisten die werkzaam zijn bij DNMA krijgen daar hun forensische opleiding en leren er om te gaan met potentieel bewijsmateriaal in strafzaken. Na afloop van dit trainingstraject worden de DNMA analisten door de gerechtelijk DNA deskundige van de Universiteit Hasselt bevoegd verklaard tot het zelfstandig uitvoeren van forensische DNA analyse. Stages DNMA biedt per jaar enkele stageplaatsen aan voor studenten die een analytisch / forensische opleiding volgen en enige ervaring hebben met het werken met DNA. De essentie van stageopdrachten kan variëren maar heeft hoofdzakelijk te maken met het onderzoeken van nieuwe en mogelijk verbeterde methodes voor analyse van DNA in biologische sporen. Indien een methode hiervoor geschikt is, zal de student tevens een rol spelen bij het implementeren van de betreffende methode in het bestaande kwaliteitssysteem.

Activiteiten in relatie tot Life Sciences Kwaliteit DNMA voert haar werkzaamheden uit onder een kwaliteitssysteem dat is gebaseerd op ISO17025. Het bedrijf is door de ‘Raad voor Accreditatie’ geaccrediteerd voor ‘isolatie’, ‘kwantificatie’ en ‘profielanalyse’ van DNA. In het kader van waarborging van kwaliteit wordt dan ook veel aandacht besteed aan het testen, optimaliseren en valideren van nieuwe technieken.

CO N TAC T

DNalysis Maastricht B.V. Bezoekadres: Biopartner Center Maastricht, Oxfordlaan 70, 6229 EV Maastricht T: +31 (0)43 388 5822 E: info@dnma.nl W: www.dnma.nl

11


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:23

Pagina 12

Centre of Expertise Life Sciences (CEL) Het Zuydlab, een initiatief van de faculteit Life Sciences van Hogeschool Zuyd, is omarmd door CEL en als beginpunt genomen voor de oprichting van het Zuydlab Chemelot inlooplaboratorium dat sinds september 2009 in samenwerking met DSM R&D Solutions en Chemelot is geopend op de Chemelot Campus te Geleen. Vanuit dit lab zal de kennis en het onderzoek op gebied van materialen verder worden ontwikkeld en worden ingezet in de regio op gebieden als biomaterialen, duurzame materialen en milieu.

De kenniskring Life Sciences (CEL) bestaat sinds eind 2003 als lectoraat van de Hogeschool Zuyd en vervult een rol als kennisdrager en kennisondersteuner voor het bedrijfsleven, Hogeschool Zuyd en de Universiteiten in de regio (UM, RWTH, Hasselt). CEL bouwt bruggen tussen kennisinstellingen en bedrijven en is actief in het overbrengen en genereren van kennis. CEL is hiermee een essentiële schakel in het ten nutte maken van, en de sociale innovatie rondom het thema Life Sciences in de regio.

Vroege Diagnostiek Binnen het thema Vroege Diagnostiek ligt de focus geheel op de hersenfunctie. Een drietal promovendi werkt in dit kader aan het gebruik van EEG als ondersteuning voor het besluitvormingssysteem voor de diagnostiek van aandoeningen aan het centraal zenuwstelsel. Dit thema biedt ruime mogelijkheden voor een intensieve interactie met vele MKB bedrijven in de medische technologie (BrainMarker BV, Maastricht Instruments).

De projecten binnen CEL variëren van ondersteuning op korte termijn aan bedrijven, verkennende analyses, technologie assessments en toegepaste onderzoeksprojecten. Binnen CEL is een multidisciplinair team van 8-12 stafleden parttime werkzaam. Daarnaast werken er studenten via hun afstudeerstages mee aan diverse projecten. Op dit moment lopen via CEL vijf promotietrajecten. Daarbij is er bewust voor gekozen om de promotoren bij verschillende universiteiten te zoeken. Drie promoties worden samen met de Universiteit Maastricht vorm gegeven, twee andere hebben wetenschappelijke steun in London (Imperial College) en Oxford (Oxford Brookes).

CEL en faculteit Life Sciences CEL en de faculteit Life Sciences groeien steeds dichter naar elkaar toe. Er wordt naar gestreefd onderzoek en onderwijs op dit gebied in één organisatie onder te brengen. Dit proces zal eind 2010 compleet zijn. Faculteitsoverschrijdende projecten zullen dan wel nog onder de paraplu van CEL blijven bestaan.

Activiteiten in relatie tot Life Sciences CEL richt zich op twee kerngebieden binnen de Life Sciences, namelijk de Nanotechnologie en de Vroege Diagnostiek. Nanotechnologie Het thema Nanotechnologie groeit steeds verder uit en met name de rol die dit thema speelt in het bouwen van samenwerkingsverbanden is groot en boeiend. Dit vakgebied heeft een katalyserende rol gespeeld in het project ChemMatPark dat samen met Chemelot door het ministerie van EZ en de provincie wordt gesteund.

12


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:23

Pagina 13

CO N TAC T Centre of Expertise Life Sciences Bezoekadres: Nieuw Eyckholt 300, Heerlen Postadres: Postbus 550, 6400 AN Heerlen W: http://cel.hszuyd.nl Contactpersonen: Prof. dr. Paul Borm, lector T: +31 (0)45 400 6750 E: p.borm@hszuyd.nl Dr. G.P.F. van Strijdonck, associate lector T: +31 (0)45 400 6733 M: +31 (0)6 3438 4557 F: +31 (0)45 400 6749 E: g.v.strijdonck@hszuyd.nl Hella Wilmes, secretariaat T: +31 (0)45 400 6750 E: h.wilmes@hszuyd.nl

13


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:23

Pagina 14

Delbia B.V. Samenwerking Op dit moment werkt Delbia samen met: • de stichting Sanquin in Amsterdam, aan het bepalen van de bindingsparameters van hoogaffiene antilichamen; • het Slotervaartziekenhuis in Amsterdam aan een gevoelige bepaling voor Herceptine, een therapeutisch antilichaam dat wordt toegediend aan vrouwen met borstkanker; • de Universiteit Hasselt, Diepenbeek, België, aan een nieuwe methode om eiwitten op gecontroleerde wijze aan oppervlakken te koppelen; • het MESA+ Instituut voor Nanotechnologie van de Technische Universiteit Twente, aan een methode om eiwitten aan oppervlakken te koppelen m.b.v. dextrines; • het Heyrovsky Instituut in Praag, Tjechië, aan de werking van antimicrobiële peptides op membranen; • Ducares B.V., Zeist, aan een methode om lage concentraties van verboden groeihormonen in het rund op te sporen; • Deltacell B.V., Leiden, aan het testen van hoogaffiene antilichamen voor de meting van merker-eiwitten voor hartspierschade; • de afdelingen Longziekten en Biochemie van de Universiteit Maastricht aan, respectievelijk, de bepaling van lage concentraties eiwitten in ademhalingslucht-condensaten en de bepaling van de bindingsparameters van eiwitten aan membranen.

Delbia B.V. werd in 2005 opgericht als samenwerkingsverband tussen een particulier financier, TNO Leiden en de Universiteit Maastricht. Delbia heeft 6 medewerkers die zich allen direct bezig houden met Life Sciences. Het bedrijf richt zich op dienstverlening aan internationale research laboratoria op het gebied van (bio)moleculaire interacties en gevoelige eiwitbepalingen.

Activiteiten in relatie tot Life Sciences Delbia verricht onderzoek naar de bepaling van de bindingsparameters voor eiwit-eiwit en eiwitmembraan interacties, met name op het gebied van hoog-affiene interacties, en naar de bepaling van lage eiwitconcentraties in biologische monsters. Daartoe werd een nieuw type optisch instrument ontwikkeld (een 8-cuvetten ellipsometer) en uitgetest (zie foto's). Deze ellipsometer laat een grotere productiviteit toe dan een traditionele ellipsometer met slechts 1 meetcuvet. Zo kan een bindingsconstante (Kd) voor de binding van een antilichaam en een antigeen in één experiment bepaald worden. Daarnaast werd de gevoeligheid van de ellipsometrische meetmethode een factor 100-1000 verhoogd d.m.v de gepatenteerde PEIA (Precipitate-Enhanced ImmunoAssay) techniek.

14


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:23

Pagina 15

CO N TAC T

Delbia BV Bezoekadres: BioPartner Center Maastricht, Oxfordlaan 70, 6229 EV Maastricht Postadres: Postbus 1036, 6201 BA Maastricht W: www.delbia.com Contactpersonen: Dr. H Speijer, Projectmanager T: +31 (0)43 388 5877 E: h.speijer@delbia.nl Prof. W. Th. Hermens, CSO T: +31 (0)43 388 5877 E: w.hermens@delbia.nl.

15


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:23

Pagina 16

DSM Biomedical DSM Biomedical, een onderdeel van Koninklijke DSM N.V., ontwikkelt op nieuwe materialen gebaseerde oplossingen om te kunnen voldoen aan de huidige en toekomstige behoeften van de medische wereld en de biofarmaceutische industrie. Voortbouwend op de expertise en sterke positie van DSM en de acquisitie van DSM PTG (vroeger The Polymer Technology Group), omvat de productenportefeuille van DSM Biomedical: coatings, drug delivery programma’s en een breed palet aan biomedische materialen voor gebruik in tijdelijke en blijvende medische implantaten. De afdeling biedt werk aan 150 mensen in de Verenigde Staten, Nederland en China.

Deze portfolio is gebaseerd op DSM’s sterke punten in de materiaalkunde, gecombineerd met zijn uitgebreide in-house kennis van synthesemethoden, ontwerp- en verwerkingstechnieken.

Activiteiten in relatie tot Life Sciences

In 2012 streeft DSM naar het behalen van een omzet van meer dan EUR 100 miljoen op de biomedische markt.

Producten Belangrijke productmerken van DSM Biomedical zijn Bionate® PCU en CarboSil® TPU. Dit zijn twee van de meest uitgebreid geteste biomedische polymeren ooit ontwikkeld. Beide polymeren hebben een uitstekende biostabiliteit en een hoge sterkte en slijtvastheid, waardoor ze gezien worden als zeer geschikte materialen voor gewichtdragende orthopedische implantaten. Andere producten zijn ComfortCoat™, hydrofiele en antimicrobiële coatingtechnologie voor katheters, voerdraden en stents; en Dyneema Purity®, een high-performance polyethyleen vezeltechnologie, speciaal ontwikkeld voor gebruik in medische toepassingen zoals orthopedische implantaten. De onderneming verkoopt ook het Trancerta™ programma van bioresorbeerbare materialen voor het gericht ter bestemder plekke in het lichaam afleveren van medicijnen. Bovendien heeft het bedrijf een polymeerprogramma ontwikkeld voor kunstheupen en knieën.

Innovatie Om het innovatieproces te stimuleren benut het bedrijf actief kansen voor risicodragend ondernemen en licentiëring en zet bedrijfsmodellen op die eerder kenmerkend zijn voor op kennis gebaseerde dan voor op productie gebaseerde businesses, inclusief licentiëring van intellectueel eigendom. Samenwerking Via DSM Venturing wordt actief geïnvesteerd in opstartende ondernemingen die zich richten op belangrijke onderdelen van de biomedische markt. Hierbij gaat het onder meer om investeringen in Harland Medische Systemen, ATP en Xylos. Doelstelling is om hiermee nieuw te ontwikkelen markten en technologieën te ontdekken om zodoende een aanvulling te leveren op DSM’s innovatie- en groeistrategie. Behalve financiële ondersteuning biedt DSM Venturing de startende ondernemingen ook kennis, resources en de benodigde netwerken. Daarnaast is DSM Biomedical betrokken bij een aantal publiek-private research partnerships met topuniversiteiten en andere erkende spelers, zoals het Biomedische Consortium van Materialen (BMM) in Nederland.

16


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 17

CO N TAC T

DSM Biomedical Bezoekadres: Koestraat 1, 6167 RA Geleen Postadres: Postbus 18, 6160 MD Geleen W: www.dsmbiomedical.com T: +31 (0)46 476 0278 E: info.biomedical@dsm.com

17


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 18

FABPulous BV Activiteiten in relatie tot Life Sciences

FABPulous heeft als doelstelling om zeer snelle diagnostische point-of-care tests te ontwikkelen die gebruikt kunnen worden in de eerstelijns zorg, voor het diagnosticeren van acute weefselschade. Deze tests leveren een snelle en duidelijke diagnose en helpen niet alleen de patiënt – ze kunnen levensreddend zijn – maar ook, vanuit het oogpunt van mogelijke kostenbesparing, de zorgen verzekeringssector, de overheid en de maatschappij in het algemeen. Het bedrijf is opgericht in 2008 en heeft op dit moment 4 fte aan medewerkers. Daarvan zijn 2 fte volledig bestemd voor onderzoek en ontwikkeling. De mensen binnen FABPulous beschikken over een brede achtergrond in life sciences en meer specifiek in medische diagnostiek. Tevens beschikt FABPulous over brede marketing ervaring en ervaring met het op de Europese markt brengen van medische middelen.

FABPulous ontwikkelt een innovatief en generiek diagnostiek platform. Kerneigenschappen zijn snelheid en gebruikersgemak. De eerste diagnostische test die zal worden ontwikkeld is een zeer snelle hartinfarcttest voor gebruik in de eerstelijns gezondheidszorg. Diverse andere toepassingen worden overwogen. De activiteiten van FABPulous op de langere termijn zijn gericht op het wereldwijd vermarkten van producten. Op de korte termijn richt FABPulous zich voornamelijk op de Europese markt. Samenwerking In het kader van onderzoek en ontwikkeling werkt FABPulous nauw samen met het Cardiovascular Reseach Institute Maastricht (CARIM; http://www.carim.unimaas.nl/) van de Universiteit Maastricht. Daarnaast is Labanywhere BV (www.labanywhere.nl) een belangrijke ontwikkelingspartner van FABPulous.

CO N TAC T

FABPulous BV Bezoekadres: BioPartner Center Maastricht, Oxfordlaan 70, 6229 EV Maastricht W: www.fabpulous.com Contactpersonen: Frans Groenewegen, Directeur T: +31 (0)6 1366 3472 E: f.groenewegen@fabpulous.com Ronny Mohren, Senior Lab Technician T: +31 (0)6 3089 2713 E: r.mohren@fabpulous.com Egbert Smit, Senior Product Manager T: +31 (0)6 3089 2786 E: e.smit@fabpulous.com Willy Steevels, Kwaliteitsfunctionaris T: +31 (0)6 1366 3461 E: w.steevels@fabpulous.com

18


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 19

Maastricht Life & Science campus Maastricht Randwyck heeft zich de afgelopen 25 jaar ontwikkeld tot een toonaangevend cluster in de Euregio, dat verder kan uitgroeien tot een biomedische campus van internationale allure. Het officiële startschot voor de campus werd op 15 mei 2009 gegeven door vijf partijen: het Maastricht Universitair Medisch Centrum+, de Universiteit Maastricht, NV Industriebank LIOF, de gemeente Maastricht en de Provincie Limburg.

taald wordt naar praktische toepassingen dankzij een multidisciplinaire aanpak, kennisvalorisatie en state of the art onderzoeksfaciliteiten. Waar ‘Personalized Lifestyle & Medicine’ een geïntegreerd continuüm vormt en niet alleen de ontwikkeling van geïndividualiseerde therapieën inhoudt, maar vooral ook de toepassing ervan. Kortom, waar de mens de maat vormt in de ontwikkeling en toepassing van allerlei nieuwe, zowel ‘harde’ als ‘zachte’ inzichten in het gezond zijn, gezond blijven en gezond worden.

Activiteiten in relatie tot Life Sciences

Speerpunten binnen de campus zijn hart- en vaatziekten, voeding en metabolisme, neurowetenschappen en oncologie. De verwachting is dat Maastricht Life & Science Campus op den duur 2500 extra arbeidsplaatsen zal opleveren.

Gezond zijn, gezond blijven en gezond worden: het zijn de ankerpunten waarlangs de Maastricht Life & Science Campus is ontwikkeld. Een ideale omgeving waarin fundamenteel onderzoek ver-

CO N TAC T

Maastricht Life & Science campus Bezoekadres: P. Debyelaan 25, 6229 HX Maastricht Postadres: Postbus 5800, 6202 AZ Maastricht Contactpersonen: Henk Hoogervorst T: +31 (0)43 388 1812 E: h.hoogervorst@maastrichtuniversity.nl Tom Orval, Projectleider T: +31 (0)6 4670 5518 E: t.orval@facburfdg.unimaas.nl

19


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 20

MUbio Products BV MUbio Products BV (MUbio) ontwikkelt en produceert zeer specifieke monoclonale antilichamen voor celbiologisch en biomedisch onderzoek. Daarnaast ontwikkelt MUbio producten voor diagnostiek op het gebied van longkanker. MUbio is een spin-off van de Afdeling Celbiologie van de Universiteit Maastricht. Momenteel heeft de onderneming twee dochterbedrijven: MUbio Diagnostics NV en NovoVacs BV. MUbio heeft 14 medewerkers in dienst. Hiervan is meer dan twee derde werkzaam binnen R&D op het gebied van Life Sciences.

Daarnaast ontwikkelt MUbio producten voor diagnostiek op het gebied van longkanker op basis van biomarkers die afkomstig zijn van eigen onderzoeksprojecten. Kwaliteit Bij MUbio wordt constant gewerkt aan het verhogen van de productiviteit en aan het nog verder verbeteren van de kwaliteit van de eindproducten. De dagelijkse werkzaamheden binnen de laboratoria van het bedrijf omvatten daarom het kweken, cloneren en sub-cloneren van hybrodoma celllijnen, antilichaamzuivering en kwaliteitscontrole met technieken zoals immunohistochemie, immunocytochemie, ELISA, SDS-PAGE en Western blotting.

Activiteiten in relatie tot Life Sciences Producten MUbio’s productportfolio omvat meer dan 200 verschillende antilichamen. Deze worden gebruikt door farmaceutische bedrijven en onderzoeksinstellingen over de gehele wereld. Om de kwaliteit en continuïteit van de producten te waarborgen vindt productie, zuivering en kwaliteitscontrole plaats in eigen laboratoria en wordt gewerkt volgens de ISO9001:2008 kwaliteitsnorm.

Samenwerking MUbio breidt continu zijn product portfolio uit met producten voor de research - en diagnostiekmarkt. Met dat doel wordt samengewerkt met bedrijven en universiteiten over de hele wereld. Op gebied van opleidingen wordt samengewerkt met de Katholieke Hogeschool Limburg (KHlim) in Vlaanderen.

CO N TAC T MUbio Products B.V. Bezoekadres: BioPartner Center Maastricht, Oxfordlaan 70, 6229 EV Maastricht T: +31 (0)43 388 5804 W: www.mubio.com Contactpersonen: Antilichaamproductie en QA/QC: dhr. Eddy Brepoels, Manager Productie en QA/QC E: e.brepoels@mubio.com Diagnostiekontwikkeling: dr. Bernadette Wellens, Senior Scientist Diagnostiek E: b.wellens@mubio.com R&D: dr. Ann Vander Borght, Senior Scientist E: a.vanderborght@mubio.com Samenwerking onderwijs en bedrijfsleven: dr. Stefan van den Eijnde, Directeur Business Development E: s.vandeneijnde@mubio.com

20


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 21

United Brains Limburg Wat zijn voor het MKB de voordelen? Wat zijn voor het MKB de voordelen om United Brains Limburg in te schakelen? Zoals gezegd om te beginnen het gegeven dat men slechts met één loket te maken heeft. Maar er is meer. De grote kracht van United Brains Limburg wordt gevormd door de bundeling van een groot aantal kennisinstellingen die samen kunnen werken aan de beantwoording van kennis- of innovatievragen. United Brains heeft de hele kennisketen ‘aan boord’, van MBO tot HBO en universiteit. Ook de grote industriële partijen zijn binnen handbereik. Hierdoor kunnen combinaties worden gemaakt van verschillende competenties, zoals marketing en techniek. Met voor het MKB als resultaat: de juiste oplossing tegen de meest gunstige prijs/kwaliteitsverhouding.

Ondernemers in het MKB willen innoveren om voorop te blijven lopen. Vaak gaat innovatie gepaard met vragen die voor hen niet gemakkelijk te beantwoorden zijn: zij beschikken immers zelf niet over alle benodigde kennis. Om het antwoord op hun vragen te vinden, bestaan er kennisinstellingen die de vraag voor hen kunnen onderzoeken. Maar welke kennisinstelling past het beste bij welke vraag? Er is nu voor het MKB in Limburg een makkelijke oplossing: United Brains Limburg. United Brains Limburg is een nieuw initiatief in Limburg waarin diverse partijen samenwerken om het antwoord te vinden op kennis- en innovatievragen vanuit het MKB. Dit betekent dat bedrijven slechts te maken hebben met één loket waar zij al hun vragen kunnen neerleggen. In United Brains Limburg participeren de volgende partijen: Maastricht University, Hogeschool Zuyd, Arcus College, Leeuwenborgh Opleidingen, DSM R&D Solutions, Chemelot, LIOF en Syntens.

Wat kost het inschakelen van United Brains Limburg? De vraagstelling aan United Brains Limburg is altijd kosteloos. Het antwoord soms ook, afhankelijk van onder meer de complexiteit van de vraag. Zodra er voldoende zicht is op de inhoud en reikwijdte van de gestelde vraag, brengt de betreffende kennisinstelling een offerte uit voor de uitvoering van het onderzoeksproject. De hoogte van de kosten is afhankelijk van onder meer de gewenste snelheid, het niveau van de onderzoeksvraag en de omvang van het project. Als de vraagsteller met de offerte akkoord gaat, start het onderzoek. In sommige gevallen kan gebruik worden gemaakt van financiële ondersteuning middels subsidies, zoals Innovatievouchers van SenterNovem of de regelingen binnen OP-Zuid. United Brains kan informatie bieden over de mogelijkheden.

Activiteiten in relatie tot Life Sciences Hoe werkt het? Een MKB bedrijf met een kennis- of innovatievraag, ook op het gebied van Life Sciences, stelt zijn vraag aan United Brains Limburg. Dit kan telefonisch of per e-mail. United Brains neemt de vraag vervolgens in behandeling. Zo nodig wordt eerst contact opgenomen met de vraagsteller voor een nadere toelichting. Is de vraagstelling helder, dan schakelt United Brains Limburg de juiste kennisinstelling in, waar experts aan de slag gaan met de vraag. Binnen een week zal men contact opnemen met de vraagsteller om het te doorlopen traject met hem/haar af te stemmen. CO N TAC T United Brains Limburg E: info@unitedbrainslimburg.nl T: +31 (0)46 476 0404 W: www.unitedbrainslimburg.nl

Betrokken bij United Brains Limburg: op de foto v.l.n.r. Frank van der Chijs (United Brains Eindhoven), Bas van den Broek (Syntens), Harry Rutten (Chemelot), Jo Dohmen (Arcus College), Claudia van Oppen (Maastricht University) en Harry Philipsen (DSM R&D Solutions). Foto: NV Industriebank LIOF, Frits Widdershoven, Maastricht

21


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 22

LifeTec Network Het project ‘Lifetec Environment Strategic Analysis’ (LESA) Het project LESA beoogt aan te geven hoe het realiseren van de missie aangepakt moet worden middels gezamenlijke acties van bedrijven, instituten en instanties. De betreffende studie nadert haar voltooiing. Het is belangrijk om te beseffen dat iedere regio in feite concurreert met andere regio’s in de wereld, als het gaat om aantrekken en behouden van talent en kapitaal. Een in deze competitie succesvol cluster is veel meer dan de som van de bedrijven en instituten die er deel van uitmaken. De studie, uitgevoerd door professionals uit industrie en wetenschap, doorliep een aantal stadia. Allereerst is als basis een analyse gemaakt van wereldwijde trends in ‘lifetec’. In de macroanalyse is vervolgens gekeken naar wereldwijde markten en naar andere ‘lifetec’-clusters in de wereld, om later een vergelijking te maken met Zuid-Oost Nederland. Uit die vergelijking volgt een voorkeursscenario dat aangeeft op welke gebieden de regio zich voor haar verdere ontwikkeling zou moeten concentreren, welke acties daarvoor nodig zijn en hoe deze gestuurd en georganiseerd kunnen worden. LESA is daarmee van essentieel belang niet alleen voor de stichting, maar vooral voor alle partijen (stakeholders) in het betrokken werkveld.

LifeTec Network is opgericht door AZM/ Universiteit Maastricht, DSM, Medtronic, Philips, Schering-Plough (het vroegere Organon) en TU Eindhoven. Visie en missie zijn als volgt verwoord: Zuid Oost Nederland, inclusief haar verbindingen met omliggende regio’s, kan en moet een leidend gebied worden in de wereld van ‘lifetec’ (medische technologie, biomaterialen, geneesmiddelen, bio-informatica) onderzoek, (product)ontwikkeling en industrie. LifeTec Network stelt zich tot doel het scheppen van een ‘omgeving van excellentie’ in termen van aanwezige kennis, ondernemerschap, mensen, middelen en faciliteiten, die een voorwaarde is voor het realiseren van deze visie. De organisatie van LifeTec Network bestaat uit één medewerker die wordt ondersteund door de oprichters.

Activiteiten in relatie tot Life Sciences Om invulling te geven aan visie en missie wordt onder regie en eindverantwoordelijkheid van LifeTec Network een aantal projecten uitgevoerd. Platform meetings Deze meetings zijn opgezet om, door het samenbrengen van researchers en business-development medewerkers, mogelijkheden te onderkennen voor businessgedreven samenwerking in een model van open innovatie. Tot dusver zijn de platform meetings gericht op de oprichters van de Stichting. In 2010 zal ook het MKB hierbij worden betrokken.

Projectpartners zijn Industriebank LIOF (Limburgse Ontwikkelingsmaatschappij), BOM (Brabantse Ontwikkelingsmaatschappij), LifetecZONe en Brainport. Financiering is verschaft in het kader van ‘Pieken in de Delta’ door het Ministerie van Economische Zaken en door de provincies Brabant en Limburg. Het eindrapport zal in het eerste kwartaal van 2010 officieel worden gepubliceerd.

Technology transfer en oplossen van de ‘Dutch Innovation Gap’ De ‘Dutch Innovation Gap’ is de constatering dat in Nederland onderzoek wordt verricht dat internationaal bijzonder goed staat aangeschreven, maar dat de omvang van commerciële activiteiten die hieruit zouden kunnen ontstaan ver achterblijft bij het buitenland. In overleg met de ‘Technology Transfer Offices’ van de universiteiten in Zuid-Oost Nederland wordt onderzocht wat de ‘best practices’ zijn en welke maatregelen het technology transfer proces kunnen verbeteren.

Database ‘The Atlas’ Samen met LIOF en BOM is in het kader van de LESA studie en ter ondersteuning van matchmaking activiteiten tussen bedrijven en instituten een database ingericht met gegevens over alle ‘lifetec’ georiënteerde bedrijven en instellingen in Zuid-Oost Nederland. Daarbij ligt de nadruk op aanwezige competenties.

22


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 23

CO N TAC T LifeTec Network Bezoekadres: Boschstraat 76, 6211 AX Maastricht W: www.lifetecnetwork.eu Contactpersoon: Ir. P.F. (Feike) Hylarides, Managing director: T: +31 (0)43 328 0288 M: +31 (0)6 5138 5567 E: feike.hylarides@lifetecnetwork.eu of fhylarides@liof.nl

23


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 24

Vereniging LifetecZONe Mogelijkheden Wat biedt LifetecZONe verder aan ondernemers? • HET loket voor al hun vragen over starten en groeien van hun bedrijf; • informatie over én het organiseren van netwerkbijeenkomsten; • informatie over nieuwe ontwikkelingen in de sector via een e-newsletter; • inzicht in het subsidielandschap; • overzicht van bedrijvigheid in Zuid-Oost Nederland in de LifetecZONe profieldatabase The Atlas; • toegang tot regionale en euregionale (NL, BE, DU) netwerken; • stimuleren van innovatie en samenwerking door het Innovatie Prestatie Contract (IPC); • organiseren van grotere cluster projecten binnen het LifetecZONe netwerk; • zichtbaarheid en gezamenlijke stand en/of korting op nationale en internationale beurzen en congressen (Biomedica, HAT congres etc).

Zuidoost Nederland is in Nederland de meest vooraanstaande regio op het gebied van productontwikkeling in de LifeTec sector. In Europa behoort de regio zelfs tot de top drie. Zuidoost Nederland onderscheidt zich onder meer door de aanwezigheid van een netwerk van MKB bedrijven, die onderling nauw samenwerken. Ondernemers spelen een cruciale rol in deze sector en daarom richtten vele netwerkorganisaties zich in het verleden tot hen. Dit leidde vaak tot onduidelijkheid. Life Sciences Limburg (LIOF), Human Health Programma (BOM) en Care Pro (Syntens) besloten daarom medio 2008 hun activiteiten te bundelen. Met LifetecZONe, gevestigd in het Syntens kantoor in Roermond, is nu in de regio één netwerkorganisatie actief voor de ondersteuning van productinnovaties, voor de netwerkfunctie, voor financiering (subsidiëring van innovatie, starterfinanciering, etc.) en voor het aantrekken en faciliteren van nieuwe bedrijven die zich in Zuidoost Nederland willen vestigen. LifetecZONe is er voor en door ondernemers!

In concreto Dit betekent concreet: bedrijven worden uitgenodigd deel te nemen aan de LifetecZONe Business Café netwerkbijeenkomsten én Interregio meetings. Tijdens deze bijeenkomsten worden zij geïnformeerd over een actueel thema en krijgen ze de gelegenheid kennis te maken met collega ondernemers die actief zijn in Life Sciences en Medische Technologie, Pharma en Zorg en met vertegenwoordigers van kennisinstellingen. Het bedrijfsprofiel wordt opgenomen in de database The Atlas en de leden krijgen toegang tot de Lifetech Facility Sharing Portal, de webingang voor het huren en verhuren van expertise en faciliteiten in de regio. Via e-newsletters en de website informeert LifetecZONe haar leden over de laatste ontwikkelingen en trends. Ook krijgen leden de mogelijkheid tot instappen in het subsidietraject Innovatie Prestatie Contract (IPC). Voor alle overige vragen over financiering, innovatieadvies etc. zijn er korte lijnen naar de intermediaire organisaties BOM, LIOF en Syntens

Activiteiten in relatie tot Life Sciences LifetecZONe brengt het bedrijvennetwerk in Zuidoost Nederland en daarmee de deelnemende ondernemingen nationaal en internationaal onder de aandacht.

24


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 25

CO N TAC T LifetecZONe Bezoekadres: Buitenop 8E, 6041 LA Roermond Postadres: Postbus 1311, 6041 LA Roermond W: www.lifeteczone.com Contactpersoon: Josee Schrijnemakers, Programma Coรถrdinator T: +31 (0)88 444 0532 E: jschrijnemakers@lifeteczone.com

25


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 26

NV Industriebank LIOF Kennistransfer in Life Sciences topregio Het Academisch Ziekenhuis Maastricht en Maastricht University vormen samen de belangrijkste Life Sciences kern in Limburg. Om een brug te slaan tussen deze kennisexperts en het MKB is LIOF actief betrokken bij de ontwikkeling van de Life & Science Campus in Maastricht. In iets wijder perspectief vormt ook de Euregio Maas-Rijn een buitengewoon krachtige Life Sciences regio met o.a. de universiteiten van Aken, Luik en Hasselt als vooraanstaande kennisinstituten en met een hooginnovatieve ondernemende omgeving. LIOF werkt dan ook in Euregionaal verband samen met collega ontwikkelingsmaatschappijen, bedrijfsleven en kennisinstellingen. Concreet betekent dit deelname aan grensoverschrijdende projecten met partners in de regio’s Aken, Luik en Hasselt, gericht op nieuwe, marktrijpe producten. Daarnaast is LIOF ook actief betrokken bij de Chemelot Campus in Sittard-Geleen, waar (bio-) materialen en biomedische technologie de zwaartepunten vormen, en bij Greenport, het cluster van agro-food activiteiten in de regio Venlo.

NV Industriebank LIOF is de Limburgse regionale ontwikkelings- en investeringsmaatschappij. LIOF ondersteunt bedrijven bij het innoveren, investeren en vestigen. Daarnaast schept LIOF voorwaarden voor ontwikkeling van perspectiefrijke sectoren en voor verbetering van het vestigingsklimaat, gericht op kansen voor het MKB en ruimte voor nieuwe bedrijvigheid. LIOF steunt ondernemingen pragmatisch, betrokken en proactief door zijn expertise te combineren met financiële daadkracht en een uitgebreid netwerk. Deze combinatie van diensten maakt LIOF slagvaardig en uniek. LIOF heeft 50 medewerkers, een hoofdkantoor in Maastricht en een vestiging in Venlo. LIOF bouwt met bedrijfsleven, kennis- en overheidspartners aan de infrastructuur van perspectiefvolle sectoren. Daarbij worden businesskansen met en voor Limburgse bedrijven opgespoord en verzilverd. Life Sciences en Healthcare is een van de sectoren waar het hier om gaat. Een team van 5 medewerkers houdt zich speciaal bezig met het creëren van voorwaarden voor bedrijven in deze veelbelovende sector.

Netwerken Via de netwerkorganisatie LifetecZONe zet LIOF, samen met de Brabantse Ontwikkelings Maatschappij (BOM) en Syntens, de regio Zuid-Oost Nederland ook internationaal beter op de kaart als krachtige Life Sciences regio. Een voorbeeld hiervan is de jaarlijkse internationale conferentie Biomedica die samen met partners in Luik en Aken en met de steun van onder meer DSM, Medtronic en Philips wordt georganiseerd.

Activiteiten in relatie tot Life Sciences Productontwikkeling en ondernemen In de kennisintensieve Life Sciences komt productontwikkeling vaak voort uit samenwerking van bedrijven en kennisinstellingen. LIOF bevordert daarom de totstandkoming van samenwerkingsverbanden van het midden- en kleinbedrijf met academische centra en met grote bedrijven als DSM en Philips. MKB bedrijven blijken uitstekend in staat om hun investeringen in onderzoek te vertalen naar (nieuwe) producten. Startende en vernieuwende ondernemers in de Life Sciences kunnen vaak wel wat ondersteuning gebruiken. Veelal gaat het daarbij om advies op het gebied van ondernemen en de juiste netwerken, maar ook geld kan een issue zijn. LIOF helpt in beide opzichten en kan individuele bedrijven hiermee van dienst zijn. Immers zonder ondernemers geen productontwikkeling.

Financieel Tenslotte ondersteunt LIOF bedrijven en clusters van bedrijven of combinaties van bedrijven en kennisinstellingen bij het aanvragen van subsidies die regionale, landelijke of Europese overheden beschikbaar stellen. Ook biedt LIOF zelf een aantal financieringsinstrumenten en participatiefondsen, gericht op startende en doorstartende bedrijven. Het gaat daarbij altijd om risicodragend vermogen waarmee ondernemers de financiering van hun onderneming een gezonde basis kunnen geven.

26


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 27

CO N TAC T NV Industriebank LIOF Bezoekadres: Boschstraat 76, 6211 AX Maastricht W: www.liof.nl Contactpersonen: Dr. Paulette J.J. Wauben-Penris, Senior projectleider Life Sciences and Healthcare LIOF, Ontwikkeling & Innovatie T: +31 (0)43 328 0280 F: +31 (0)43 328 0200 M: +31 (0)6 1136 8776 E: pwauben@liof.nl Ir. Theo G. Hommels, Senior projectmanager Innovatie LIOF, Ontwikkeling & Innovatie T: +31 (0)43 328 0280 F: +31 (0)43 328 0200 M: +31 (0)6 5574 0420 E: thommels@liof.nl

27


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 28

Maastricht Instruments b.v. Maastricht Instruments werd meer dan 10 jaar geleden opgericht door de Universiteit Maastricht. Het bedrijf heeft als missie om technologie en apparatuur die voor wetenschappelijk onderzoek is ontwikkeld binnen de Universiteit Maastricht beschikbaar te maken voor de ‘buitenwereld’. Dit kan in de vorm van een doorontwikkeld product of instrument, een licentieovereenkomst of een samenwerking of joint venture met een ander bedrijf. Uniek aan Maastricht Instruments is dat het met beide benen letterlijk en figuurlijk in de Life Science en medische wereld staat. Het is gevestigd in de gebouwen van de Faculty of Health, Medicine & Life Sciences op de Maastricht UMC+ campus.

Gezien het werkterrein heeft Maastricht Instruments uitgebreide kennis op het gebied van medische toepassingen, life science en gezondheid en van onderzoeken op deze terreinen. Maastricht Instruments is NEN-ISO 9001: 2008; NEN-ISO 13485: 2007; MDD93/42/ECC gecertificeerd.

Activiteiten in relatie tot Life Sciences Alle engineers van Maastricht Instruments houden zich direct of indirect bezig met aan Life Science gerelateerde ontwikkelingen. Hiertoe kunnen zij intern beschikken over state-of-the-art ontwikkeltools en goed geoutilleerde mechanische en elektronische prototyping werkplaatsen, inclusief een rapid prototyping machine.

Opdrachtgevers worden gevonden in het MKB bedrijf, de (Life Science en medische) industrie, bij internationale researchbedrijven en – instellingen en in universiteiten en ziekenhuizen over de hele wereld. Ook worden opdrachten uitgevoerd voor onderzoekers op Life Science gebied die werkzaam zijn op de campus in Maastricht. Daarnaast voert Maastricht Instruments engineering opdrachten uit voor externe bedrijven en kennisinstellingen buiten de Maastricht campus: Feasibility studies, Proof of Concepts, Engineering, Prototypes en Industrialisatie.

Producten Zij ontwikkelen technologie, software applicaties, instrumenten en apparaten die gebruikt worden in de Life Science en medische wereld. Dat kan variëren van een apparaat om monsters te prepareren voor een elektronenmicroscoop, ambulante draagbare data-acquisitie systemen of apparatuur

Maastricht Instruments kan beschikken over ca. 35 engineers, verdeeld over verschillende disciplines als elektronica, softwareontwikkeling, mathematica en mechatronica. Maastricht Instruments groeit en wil dat ook blijven doen de komende jaren.

28


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 29

om ademmonsters te kunnen meten tot een methodiek om met MRI-gegevens implantaten te produceren of volumineuze Respiration Chambers voor metabolisme onderzoek. Focusgebieden De focusgebieden van Maastricht Instruments op het gebied van Life Sciences zijn: 1 Data acquisitie, verwerking & communicatie 2 Signaal- en beeldanalyse 3 Functie equipment 4 Technologie voor monsterpreparatie Samenwerking Het bedrijf werkt samen met andere instituten en bedrijven in de Life Science en medische markt en met bedrijven en instellingen die complementaire kennis hebben. Daarbij kan gedacht worden aan DSM Research, Holst Centrum, BioMedBooster, MiPlaza en anderen. Deze samenwerking wil Maastricht Instruments in de toekomst verder uitbouwen om een nog completer aanbod te kunnen doen aan haar klanten. De gedachte is te komen tot een one-stop-shop benadering, waarbij een bepaalde ontwikkeling wordt uitgevoerd met Maastricht Instruments of een van haar partners als hoofdaannemer. Een aantal opdrachten wordt al op deze wijze uitgevoerd. Maastricht Instruments zoekt partners die kunnen helpen vindingen naar de markt te brengen. CO N TAC T Maastricht Instruments b.v. Bezoekadres: Universiteitssingel 50, 6229 ER Maastricht Postadres: Postbus 616, 6200 MD Maastricht W: www.maastrichtinstruments.com T: +31 (0)43 388 1371 F: +31 (0)43 388 4163 Contactpersonen: Nieuwe business: Emile Arnoldussen en Hans Moonen E: emile.arnoldussen@maastrichtinstruments.com / hans.moonen@maastrichtsinstruments.com Algemene zaken: Frans Smeets E: frans.smeets@maastrichtinstruments.com Stages & afstuderen: Jan Geilen E: jan.geilen@id.unimaas.nl

29


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 30

Maastricht University Life Sciences onderzoek Activiteiten in relatie tot Life Sciences

Maastricht University (UM) is de meest internationale universiteit van Nederland en onderscheidt zich door haar innovatieve benadering van studeren en internationale gerichtheid. De UM heeft 13.100 studenten en 3.500 medewerkers en biedt een grote keuze aan academische programma’s die ontworpen zijn om het beste in haar studenten naar boven te brengen. Maastricht University is een internationaal georiënteerde universiteit en omschrijft zichzelf als volgt:

Integratie van onderwijs, onderzoek en patiëntenzorg Het belangrijkste gevolg van de oprichting van Maastricht UMC+ is zonder twijfel de integratie van onderzoek, volksgezondheid en patiëntenzorg. Dit wordt bereikt door de formatie van vier units die de gespecialiseerde patiëntenzorg verbinden met de daarbij betrokken onderzoeksscholen. Deze worden Zorg- en Onderzoeks Ketens (ZKOs) genoemd. Er zijn ZKO's voor hart- en vaatziekten, chronische ziekten, oncologie en geestelijke gezondheid, waarin vier van de vijf onderzoeksscholen zijn ondergebracht. De vijfde School (Public Health and Primary Care) maakt deel uit van elk van de vier ZKO's en heeft zijn kernactiviteiten in de ZKO's chronische ziekten en hart- en vaatziekten. Aan het hoofd van de ZKO's staan een Directeur Patiëntenzorg en een Onderzoeksdirecteur die de integrale verantwoordelijkheden voor de ZKO samen delen. Deze constructie heeft tot doel het creëren van een optimale omgeving voor vertaalbaar onderzoek, waarin enerzijds de behoeften van de patiëntenzorg het onderzoeksprogramma sturen, en anderzijds de route naar klinische toepassing van de onderzoeksresultaten zo kort mogelijk is.

Met Europa als basis maar gericht op de hele wereld biedt Maastricht University een stimulerende omgeving. Waar onderzoek en onderwijs elkaar aanvullen. Waar op innovatie wordt gefocust. Waar talent zich kan ontplooien. Een echte studentgerichte onderzoeksuniversiteit. Maastricht University is opgericht in 1976 en is daarmee de jongste universiteit van Nederland. Geneeskunde was de eerste faculteit en in 1980 werd de faculteit Gezondheidswetenschappen opgericht. Op 1 januari 2007 zijn deze twee faculteiten samengevoegd tot de Faculty of Health, Medicine & Life Sciences (FHML). In januari 2008 zijn de FHML en het Academisch Ziekenhuis Maastricht samengevoegd tot het Maastricht Universitair Medisch Centrum+ (Maastricht UMC+). Maastricht UMC+ is trots op zijn kwalitatief hoogwaardige onderzoeksprogramma. Onderzoekers aan de UM werken in multidisciplinaire teams en hebben nauwe samenwerkingsverbanden met internationale instituten, bedrijven en industrie. Haar hoog gekwalificeerde onderzoekers hebben internationaal de aandacht getrokken door de leiding te nemen bij een aantal grote Europese projecten. Het onderzoeksportfolio van Maastricht University blijft toponderzoekers aantrekken, zowel op nationaal als op internationaal niveau. Maar de UM gelooft ook in jong talent. Daarom integreert de UM onderzoek in elk niveau van haar opleiding.

30


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 31

Focus en massa in onderzoek Sinds de oprichting van de Faculteit Geneeskunde is besloten dat onderzoek gericht zou worden op een beperkt aantal multidisciplinaire onderzoeksthema's die in onderzoeksscholen zijn georganiseerd. Deze scholen zijn in hoge mate autonoom. De Faculteit Gezondheidswetenschappen heeft dezelfde thema's overgenomen, dus toen door de fusie de FHML ontstond, had dit geen gevolgen voor het onderzoeksprogramma. De onderzoeksscholen van de FHML zijn (acroniemen en aantallen onderzoeksmedewerkers staan tussen haakjes):

Internationale onderzoekssamenwerking Het instituut van autonome onderzoeksscholen waarschuwt voor het inherente risico van ‘sektarisme’ dat een averechts effect kan hebben. Daarom streeft Maastricht UMC+ ernaar gezamenlijke onderzoeksprogramma's van de scholen te stimuleren. Een perfect voorbeeld van een dergelijk gezamenlijk programma is Diabetes, waarin de School for Cardiovascular Diseases, de School for Nutrition, Toxicology and Metabolism en de School for Public Health and Primary Care samenwerken. Niet alleen wordt hier expertise gedeeld, maar ook hulpmiddelen, zoals patiëntencohorten.

• School for Cardiovascular Diseases (CARIM; 96 fte); • School for Mental Health and Neurosciences (MHeNS; 38 fte); • School for Nutrition, Toxicology and Metabolism (NUTRIM; 61 fte); • School for Oncology and Developmental Biology (GROW; 46 fte); • School for Public Health and Primary Care (CAPHRI; 94 fte).

Externe onderzoekssamenwerking Gelegen in het hart van Europa heeft Maastricht UMC+ een internationaal perspectief. Haar geïntegreerde benadering ten aanzien van onderzoek van gezondheid en ziekte blijkt aantrekkelijk te zijn. De onderzoekers van Maastricht UMC+ hebben aangetoond interessante partners te zijn, niet alleen voor nationale maar ook internationale samenwerkingsverbanden. In de komende jaren hoopt Maastricht UMC+ zich te profileren als één van de leidende medische centra ter wereld.

Binnen iedere School ligt de focus op een beperkt aantal grote onderzoekslijnen, waarbij voor voldoende massa wordt gezorgd. CO N TAC T

Maastricht UMC+ Postadres: Postbus 616, 6200 MD Maastricht W: Schools Faculty of Health Medicine and Life Sciences, MUMC: School for Cardiovascular Diseases (CARIM): www.carim.unimaas.nl School for Mental Health and Neuroscience (MHeNS): mhens.unimaas.nl School for Nutrition Toxicology and Metabolism (NUTRIM): www.nutrim.unimaas.nl School for Oncology and Developmental Biology (GROW): www.grow-um.nl School for Public Health and Primary Care (CAPHRI): www.caphri.nl Contactpersoon: Prof. Jos F. M. Smits Director Centre for Research Innovation, Support and Policy (CRISP) T: +31 (0)43 388 1123 E: j.smits@facburfdg.unimaas.nl

31


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 32

MagnaMedics Diagnostics BV Activiteiten in relatie tot Life Sciences

MagnaMedics Diagnostics BV is gevestigd op de Chemelot Campus in Geleen (NL) en heeft nanotechnologie als kernactiviteit.

MagnaMedics Diagnostics houdt zich volledig bezig met Life Sciences. Het bedrijf maakt magnetische (nano)deeltjes en creĂŤert daarmee producten met een duidelijke meerwaarde voor in vitro diagnostiek en voor medical imaging.

Het bedrijf telt 12 medewerkers die samen een integraal team vormen dat zich bezighoudt met productontwikkeling, productie en toepassingsontwikkeling.

Samenwerking Samengewerkt wordt met bedrijven en kennisinstituten in de Euregio, maar ook ver daarbuiten. Kennispartners zijn het Maastricht Universitair Medisch Centrum (MUMC), de Universiteit Basel en de RWTH Aachen. Verder wordt samengewerkt met Hogeschool Zuyd, Fontys Hogescholen en Leeuwenborgh Opleidingen. Bij de productontwikkeling en kwaliteitscontrole binnen het bedrijf zijn steeds studenten uit diverse regionale opleidingen betrokken.

De onderneming wil eind 2011 op het gebied van medical imaging (de techniek van het creĂŤren van beelden van het menselijk lichaam voor klinische doelen of ten behoeve van de medische wetenschap) zijn uitgegroeid tot een internationaal zichtbaar bedrijf met een totaal van 20 medewerkers.

32


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 33

CO N TAC T MagnaMedics Diagnostics BV Bezoekadres: Burgemeester Lemmensstraat 366, 6163 JT Geleen W www.magnamedics.com T: +31 (0)46 820 0206 Contactpersonen: Gerbert Schaap, Stagebegeleider MBO E: gsc@magnamedics.com Zameed SahebAli, Stagebegeleider HBO en academisch E: zsa@magnamedics.com Paul Borm, HR manager en tevens wetenschappelijk directeur E: pbo@magnamedics.com

33


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 34

Medtronic Bakken Research Center B.V. Medtronic ziet het als zijn missie om een bijdrage te leveren aan het welzijn van mensen door toepassing van biomedische technologieën bij onderzoek, ontwikkeling, vervaardiging en verkoop van instrumenten of apparaten die helpen pijn te verlichten, de gezondheid te herstellen en levens te verlengen. Medtronic is wereldwijd marktleider op het gebied van medische technologie en helpt miljoenen mensen over de hele wereld hun pijn te verlichten, hun gezondheid te herstellen en hun levensduur te verlengen. De activiteiten van Medtronic groeien structureel en zijn gericht op gebieden waaraan de onderneming een unieke bijdrage kan leveren. Deze gebieden zijn onder andere de ontwikkeling van medische apparatuur voor hart- en vaatziekten, neurologie, diabetes, gastro-enterologie, urologie, orthopedie en biologie.

45% van hen is man, 55% vrouw. 27 medewerkers zijn Ph.D., 66 M.Sc., 1 is MD en 47 B.Sc. Hun gemiddelde leeftijd is 40 jaar en zij zijn gemiddeld 9 jaar in dienst. Research & Technology De Research & Technology (R&T) afdeling in het Medtronic Bakken Research Center is actief in medische technologie. De afdeling bestaat uit 30 medewerkers van wie 9 PhD., 5 MSc. en 5 BSc. Er werken mensen van 6 nationaliteiten en zij hebben gemiddeld 2 jaar ervaring in hun werkveld.

Activiteiten in relatie tot Life Sciences De R&T afdeling in het Medtronic Bakken Research Center draagt bij aan productinnovatie en ontwikkeling bij Medtronic. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met artsen. Gewerkt wordt voor bijna alle business units van de onderneming.

Medtronic Bakken Research Center Het Medtronic Bakken Research Center in Maastricht is het Europese Research Center van Medtronic. Het Research Center wil voor klinische en niet-klinische onderzoeksprojecten in Europa de voorkeurspartner zijn van klanten, universiteiten en Medtronic Business Units. De belangrijkste activiteiten van het Research Center zijn klinische studies voor diverse Medtronic Business Units en de vertaling daarvan in lokale taal.

Kernactiviteiten Kernactiviteiten van de R&T afdeling zijn: • het in kaart brengen van onvervulde medische behoeftes; • het bedenken en uitvoeren van toegepaste technische en klinische haalbaarheidsstudies; • het ontwerpen van implanteerbare en externe medische apparatuur en accessoires; • de fabricage van bepaalde commercieel – en op doktersrecept – verkrijgbare medische apparatuur; • de fabricage van producten voor klinische studies van mensen en dieren.

Het Medtronic Bakken Research Center telt, inclusief 35 specialisten in het veld, ongeveer 260 medewerkers van in totaal 27 nationaliteiten.

34


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 35

Kernvaardigheden Kernvaardigheden zijn: • Mechanisch: - Ontwerp - Rapid prototyping - Fabricage (laag-volume) • Elektrisch: - Analoog ontwerp - Digitaal ontwerp - IC ontwerp - MEMS - Sensoren - Software - Firmware / Software ontwerp - Signaalverwerking - Algoritme ontwerp • Klinisch: - Fysiologie - Klinische studies van mensen en dieren • Etiketten en eindverpakking Samenwerking De R&T afdeling neemt deel aan STW, Europese en Zwitserse projecten. Samengewerkt wordt met artsen in heel Europa. Er worden contacten onderhouden met de Hogeschool Zuyd, de Transnationale Universiteit Limburg, de Technische Universiteit Eindhoven en met vele andere (technische) universiteiten in Nederland en Duitsland. CO N TAC T Medtronic Bakken Research Center B.V. Bezoekadres: Endepolsdomein 5, 6229 GW Maastricht W: www.medtronic.com; www.medtronic.nl Contactpersonen: Maud Vossen, Senior HR manager T: +31 (0)43 356 6643 E: maud.vossen@medtronic.com Mijke Hertzberger, Talent Acquisition Consultant T: +31 (0)43 356 6608 E: mijke.hertzberger@medtronic.com Rogier Receveur, Technology Manager, Research & Technology Department T: +31 (0)43 356 6647 E: rogier.receveur@medtronic.com

35


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 36

NanoHouse Activiteiten in relatie tot Life Sciences

NanoHouse is de euregionale kennismakelaar in de wereld van nanotechnologie. Als kennismakelaar slaat NanoHouse een brug tussen wetenschap, grootbedrijf en het midden- en kleinbedrijf. Het brengt bedrijven en instellingen samen om de nanotechnologiemotor in de euregio Zuidoost Nederland, Vlaanderen en Nordrhein-Westfalen in beweging te zetten, met het creëren van producten procesvernieuwing als doel.

Met nanotechnologie worden nieuwe eigenschappen van materialen ontdekt en toegevoegd aan gewone producten. Nanotechnologie heeft invloed op een breed toepassingsdomein, o.a. life sciences, elektronica, kunststoffen, coatings en automotive. Opdrachtgevers uit het bedrijfsleven komen bij NanoHouse met ruwe ideeën. Ze weten ongeveer welk product ze willen hebben of welke producteigenschappen ze zoeken en vertrouwen erop dat men bij NanoHouse weet, wie in de nanotechnologiewereld voor hen de juiste oplossing heeft. Bedrijven kunnen ook bij NanoHouse terecht om onderzoeksresultaten op bruikbaarheid en betrouwbaarheid te laten beoordelen. En als een bedrijf aan de slag wil, gaat NanoHouse op zoek naar een geschikte leverancier of partner om zaken mee te doen of om een gesubsidieerd onderzoeksproject mee te starten, al dan niet in internationaal verband.

NanoHouse is onafhankelijk en heeft geen commercieel oogmerk. Het kan daardoor ondernemers onpartijdig op weg helpen met nanotechnologie. De Provincie Limburg ondersteunt het initiatief, omdat het perfect past in de plannen van de provinciale Versnellingsagenda. NanoHouse is opgebouwd uit een advisory board, bestuur en projectbureau. De euregionale Advisory Board bestaat uit Prof.dr.ir. David N. Reinhoudt, voorzitter NanoNed; Univ.-Prof. Dr.rer.nat. Martin Möller, RWTH voorzitter Forum Life Sciences; en Prof.dr. Jo T.M. de Boeck, ceo IMEC-NL Holst Centre Eindhoven. Het bestuur bestaat uit vertegenwoordigers van de Hogeschool Zuyd, Vakbond De Unie, Syntens, DSM en Technocentrum Zuid-Limburg.

NanoTeam Om in termen van tijd en geld binnen de kaders van MKB & KMO verbindingen te realiseren, ervaringen en kennis uit te wisselen en om de commerciële toepassingsmogelijkheden te verkennen en te realiseren heeft NanoHouse het NanoTeam opgericht, met Nederlandse en Belgische vertegenwoordigers van o.a. Intron, Veldeman, ECP en Rockwool. Door lid te worden van het NanoTeam krijgen ondernemers toegang tot de nieuwste trends en ontwikkelingen en professionele ondersteuning. Informatie-uitwisseling tussen ondernemers staat bij het NanoTeam centraal, aangevuld met inhoudelijke presentaties door experts. Eind 2009 bestaat het NanoTeam uit veertig Belgische en Nederlandse bedrijven. Doorlopende leerlijn Behalve in het bedrijfsleven wordt geïnvesteerd in een doorlopende leerlijn Nanotechnologie tussen VO, MBO en HBO, met aansluiting richting Universiteiten. Vragen vanuit het bedrijfsleven worden waar mogelijk geïntegreerd in het onderwijsprogramma, door middel van o.a. onderzoeksopdrachten.

36


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 37

Netwerk Zoals gezegd is NanoHouse gelieerd met o.a. de Hogeschool Zuyd, DSM, Technocentrum ZuidLimburg, Syntens en vakbond De Unie. Deze instellingen hebben elk een uitgestrekt netwerk. Daardoor heeft NanoHouse goed inzicht in welke bedrijven nanomaterialen produceren, waar die worden toegepast en welke onderwijs- en onderzoeksinstellingen zich met nanotechnologie bezig houden. NanoHouse weet waar de nanoprofessionals, toeleveranciers en gebruikers zich bevinden

en wat de subsidiemogelijkheden zijn. Dat ‘landschap’ verandert voortdurend. Alleen al het aantal nationale en internationale onderzoeksprogramma’s en de laatste wetenschappelijke inzichten zijn voor ondernemers nauwelijks bij te houden. NanoHouse kan echter, omdat dat zijn core business is, deze ontwikkelingen goed volgen en op die complexe landkaart de laatste stand van zaken bijhouden. In dit overzicht ligt dan ook een belangrijke kracht van de organisatie.

CO N TA C T NanoHouse Bezoekadres: Arendstraat 12, 6135 KT Sittard W: www.nanohouse.eu Contactpersoon: drs. Bart van den Berg, projectleider E: bartvandenberg@nanohouse.eu T: +31 (0)46 411 1678 F: +31 (0)46 420 2601

37


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 38

PathoFinder B.V. Technologie Bij de meeste klassieke diagnostische testen moeten ziekteverwekkers eerst worden vermenigvuldigd door middel van ‘kweken’. Het duurt al gauw 1 tot 3 weken voordat deze methode resultaat oplevert voor virale verwekkers. De technologie van PathoFinder is echter gebaseerd op de identificatie van het erfelijk materiaal (DNA, RNA) van ziekteverwekkers. Elke virus- en bacteriesoort heeft een zeer specifieke DNA/RNA ‘handtekening’. Met de PathoFinder technologie kan deze ‘handtekening’ worden gelezen en kan de infectiebron worden vastgesteld. Dat gaat snel: doorgaans leveren de gemakkelijk uit te voeren testen al binnen zes uur resultaat op. Het voordeel van deze eenvoud en snelheid is duidelijk: de medici kunnen hierdoor veel eerder beginnen met de gerichte bestrijding van de ziekteverwekker.

PathoFinder B.V. is gevestigd in het BioPartner Center Maastricht. Dat is een "Life Sciences Incubator": een hoogwaardig bedrijfsverzamelgebouw voor starters en bedrijven die nieuwe biotechnologische geneesmiddelen, behandelmethoden en diagnostica ontwikkelen, produceren en/of vermarkten. PathoFinder houdt zich zelf bezig met de ontwikkeling, productie en commercialisering van moleculaire diagnostische testen. De producten worden internationaal verkocht via distributienetwerken. PathoFinder werd medio 2004 opgericht met ondersteuning van o.a. het LIOF. Na 2,5 jaar konden de eerste producten op de markt worden gebracht. De onderneming telt inmiddels negen medewerkers; voornamelijk hooggekwalificeerde HBO’ers (Biologie en Medisch laboratoriumonderzoek) en academici (biologie en biochemie). Gestreefd wordt naar een uiteindelijke omvang van 20 tot 25 mensen.

Producten PathoFinder ontwikkelt en produceert inmiddels verschillende diagnostische testen voor luchtweginfecties die een longontsteking kunnen veroorzaken. Dat zijn typisch aandoeningen die door een veelvoud van bacteriën en virussen kunnen worden veroorzaakt. In 2010 wil PathoFinder ook testkits lanceren voor Seksueel Overdraagbare Aandoeningen (SOA's) en voor virale meningitis (hersenvliesontsteking).

Activiteiten in relatie tot Life Sciences PathoFinder houdt zich 100% bezig met Life Sciences. Het bedrijf heeft een unieke technologie ontwikkeld voor de snelle ontdekking en identificatie van pathogenen ofwel veroorzakers van infectieziekten - virussen, bacteriën, schimmels, parasieten etc. Met de PathoFinder testen kunnen in één keer tot wel twintig virale en bacteriële ziekteverwekkers worden geïdentificeerd.

Ontwikkeling Voortdurend wordt gewerkt aan de ontwikkeling van nieuwe testen, ook voor nieuwe vormen van griep. Veel ziekteverwekkers muteren snel. Daarom is het een groot voordeel dat de PathoFinder technologie uiterst flexibel is: bestaande testen kunnen snel worden aangepast. Uiteraard mag een nieuwe test pas worden verkocht als hij volledig is gevalideerd en een ‘CElabel’ heeft. Door de flexibiliteit van de PathoFinder technologie kunnen nieuwe varianten van bestaande testen al binnen drie maanden op de markt worden gebracht. PathoFinder testen worden ook ontworpen voor gebruik op vele gangbare detectiesystemen. Daardoor is een snelle introductie in laboratoria voor moleculaire diagnostiek mogelijk.

38


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 39

Samenwerking PathoFinder werkt, behalve met medici uit het nabij gelegen Academisch Ziekenhuis Maastricht, ook samen met Hogeschool Zuyd, met name met haar opleiding Biologie en Medisch laboratoriumonderzoek. Dat gebeurt uiteraard niet alleen vanuit een maatschappelijk verantwoordelijkheidsgevoel, maar ook vanuit een stukje eigenbelang.

PathoFinder heeft er immers zelf baat bij dat Hogeschool Zuyd analisten aflevert die optimaal zijn voorbereid op de praktijk. PathoFinder begeleidt dan ook stagiaires van HS Zuyd. Daarnaast werkt de onderneming samen met klinische en academische centra in o.a. Leiden, Rotterdam en Nijmegen en met diverse onderzoeksinstituten in BelgiĂŤ en Duitsland.

CO N TA C T PathoFinder B.V. Bezoekadres: Biopartner Center Maastricht, Oxfordlaan 70, 6229 EV Maastricht W: www.pathofinder.com Contactpersoon: Guus Simons, Ph.D., CEO T: +31 (0)43 388 5852 F: +31 (0)84 746 9245 E: guus.simons@pathofinder.com

39


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 40

PharmaCell BV PharmaCell biedt contractdiensten aan op het gebied van: • (het ontwikkelen van processen voor) het produceren van menselijke cellen; • weefselbank & kweek; • de ontwikkeling van menselijke cellen; • de productie van (biotech) geneesmiddelen. PharmaCell is in het bezit van een GMP licentie en is bovendien het enige commerciële bedrijf in Nederland dat een officiële licentie heeft als geregistreerde weefselinstelling. PharmaCell verricht zelf onderzoeks- en ontwikkelingswerk en is daarnaast actief betrokken bij dat van zijn klanten. Ook neemt het bedrijf deel aan onderzoekconsortia, samen met universiteiten, academische ziekenhuizen en andere biotech bedrijven. PharmaCell is gevestigd in het Biopartner Center te Maastricht en kan daardoor profiteren van een uitgebreid netwerk dat bemiddelt in R&D, financiering en de huisvestingseisen van klanten. Nauwe samenwerking met de universiteit van Maastricht en het bijbehorende Academische Ziekenhuis geeft PharmaCell de unieke mogelijkheid om R&D bedrijven ondersteuning en/of partnerschap te bieden bij het van het lab naar de kliniek brengen van nieuwe producten.

Activiteiten in relatie tot Life Sciences Bij PharmaCell worden producten gemaakt voor bedrijven die nog in de klinische fase zitten. De bedoeling is dat deze producten vervolgens commercieel gemaakt gaan worden en in de markt kunnen worden afgezet.

Bij PharmaCell zijn momenteel 25 personen werkzaam, volledig gericht op Life Sciences.

PharmaCell streeft ernaar het aantal klanten voor de loonproductie uit te breiden en tegelijkertijd in de toekomst productonderzoek voor eigen rekening te gaan doen. Samenwerking Op dit moment werkt PharmaCell samen met verschillende internationale bedrijven in de biotech industrie en met een aantal ziekenhuizen. Ook is er samenwerking met bedrijven uit de Euregio. Verder werkt PharmaCell mee aan een aantal subsidieprojecten op gebied van R&D voor celtherapie, waaronder BMM.

40


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 41

CO N TAC T PharmaCell BV Bezoekadres: Biopartner Center Maastricht, Oxfordlaan 70, 6229 EV Maastricht Postadres: Postbus 1331, 6201 BH Maastricht T: + 31 (0)43 350 9910 F: + 31 (0)43 361 9732 W: www.pharmacell.nl E: info@pharmacell.nl Contactpersonen: Alexander Vos – CEO Rene Lardenoije – CTO Hans van Haarlem – Director QA

41


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 42

Synapse B.V. ThrombogramTM Synapse B.V. ontwikkelde een succesvolle diagnostische test (de ThrombogramTM) voor de bepaling van de activiteit van trombine. Deze alternatieve manier van meten is veel informatiever en nauwkeuriger en kan in elke klinische omgeving en elk laboratorium worden uitgevoerd. De ThrombogramTM beschrijft het verloop van de concentratie van trombine in stollend plasma en is een algemene fysiologische functietest van het trombotische hemostatische systeem. De ThrombogramTM kan worden gebruikt voor: • het meten van eventuele genetische of aangeboren trombotische aandoeningen; • ter ondersteuning van de ontwikkeling van antitrombotische geneesmiddelen zoals bloedplaatjesaggregatie remmende medicijnen en remmers van de bloedstolling; • het monitoren van de behandeling van hemofiele aandoeningen zoals de behandeling met factor VIII of factor VIIa; • het monitoren van de behandeling van trombotische aandoeningen, zoals de behandeling met “bloedverdunners” (orale anti-stollingsmiddelen, heparines, trombineremmers en factor Xa remmers) of bloedplaatjesremmers (ReoPro Clopidogrel, Aspirine) of een combinatie van deze geneesmiddelen; • het inschatten van het risico op trombose bij patiënten.

Synapse B.V. heeft zich gevestigd binnen het BioPartner Center Maastricht. Synapse B.V. is een spin-off bedrijf van het Cardiovasculair Research Instituut Maastricht (CARIM), een instituut binnen de Universiteit Maastricht. Het bedrijf verricht onderzoek op het gebied van de (patho-) fysiologie van hemostase en trombose. Synapse is actief in de niche tussen biochemie en moleculaire biologie aan de ene kant en de farmaceutische- en klinische wetenschappen aan de andere kant. Meer in het bijzonder onderzoekt het de algemene functie van het genereren van trombine in bloedplaatjesarm en -rijk plasma als een diagnostisch hulpmiddel ten behoeve van medisch diagnostische, fundamenteel wetenschappelijke en farmaceutische doelstellingen.

Activiteiten in relatie tot Life Sciences Trombose is de veroorzaker van veel voorkomende ziekten zoals beroerte en coronaire infarcten, die bekend staan als de meest voorkomende oorzaken van dood en ziekte in de westerse wereld. Het stelpen van een bloeding en het stollen van bloed is een ingewikkeld proces waarbij allerlei verschillende eiwitten en enzymen een rol spelen. Dit mechanisme (= hemostase) is gebaseerd op de interactie van de (gewonde) vaatwand, de bloedplaatjes en een reeks van eiwitten in het bloedplasma. De sleutel voor een succesvolle 'trombosetest' lijkt hiermee te liggen in het enzym trombine, dat tijdens het stollingsproces wordt aangemaakt.

De methode maakt gebruik van de ThrombinoscopeTM software die beschikbaar wordt gesteld door Thrombinoscope BV en is voorlopig alleen nog bestemd voor onderzoeksdoeleinden.

Technieken tot dusver De bij artsen of wetenschappers meest gebruikte huidige techniek om het stollingsproces te meten, is kijken naar het moment dat stolling begint en wachten tot het bloeden stopt. Of het vindt in vitro plaats, door het verzamelen van bloed in natriumcitraat in een plastic buis. Door er vervolgens calcium en tromboplastine aan toe te voegen en te wachten op de verschijning van een fibrine stolsel wordt de stollingstijd bepaald. Deze techniek dateert van eeuwen geleden en wordt nog steeds gebruikt in vele variëteiten.

Samenwerking Synapse B.V. heeft nauwe samenwerkingsverbanden met de universiteiten van Maastricht en Lyon en met grote farmaceutische en diagnostische bedrijven.

42


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 43

CO N TAC T Synapse B.V. Bezoekadres: Biopartner Center Maastricht, Oxfordlaan 70, 6229 EV Maastricht Postadres: Postbus 616, 6200 MD Maastricht T: +31 (0)43 388 5892 F: +31 (0)43 388 4159 E: info@thrombin.com Contactpersonen: Prof. HC Hemker MD, PhD, Director E: hc.hemker@thrombin.com Raed Al Dieri, PhD, Director Research, Pharmacist E: r.aldieri@thrombin.com R. Wagenvoord, PhD, Senior Scientist E: r.wagenvoord@thrombin.com Prof. S. BĂŠguin, PhD Senior consultant

43


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 44

Technomed Europe Technomed Europe is een internationaal opererend bedrijf met het hoofdkantoor in Maastricht Airport, een productiefaciliteit in Bandung, Indonesië en een service- en distributiecentrum in Minneapolis, USA.

Daarnaast ontwikkelt en produceert de onderneming ook medische accessoires in opdracht van of samen met derden. Focusgebieden Het bedrijf focust op: 1 producten die een elektrisch lichaamssignaal kunnen transporteren (bijvoorbeeld speciale naald- en oppervlakte-elektroden om hersen- of spiersignalen mee op te vangen); 2 producten die een bijzondere toegangsweg bewerkstelligen voor de doorgeleiding van een sensor, sonde of vloeistof (bijvoorbeeld een constructie die het mogelijk maakt om tijdens een kijkoperatie metingen in het lichaam uit te voeren); 3 Intraoperative oplossingen voor Neuromonitoring (om tijdens een operatie te voorkomen dat zenuwen beschadigd raken).

Technomed Europe creëert innovatieve oplossingen op het gebied van medische accessoires. In Maastricht Airport zijn zo’n 40 personen werkzaam, die zich bezighouden met ontwikkeling, productie en verkoop.

Activiteiten in relatie tot Life Sciences De portfolio van Technomed Europe omvat vooral naald- en oppervlakte-elektroden ten behoeve van het meten van spier- en hersenactiviteit in de Klinische Neurofysiologie.

Services De services die Technomed Europe aanbiedt aan haar klanten zijn: • productontwikkeling, uitgevoerd door de Reseach & Development afdeling (‘transfer a problem into an innovative solution’); • ondersteuning op het gebied van wet- en regelgeving die geldt voor medische apparatuur (‘organize your regulatory concerns’); • de mogelijkheid om het product ook te laten produceren in Nederland, Indonesië of elders (‘arrange your cost effective production’). Samenwerking Technomed Europe is altijd op zoek naar mogelijkheden om haar netwerk uit te breiden. Uiteraard is de onderneming geïnteresseerd in contacten in de klinische wereld, met name met de artsen en ziekenhuizen die in aanraking komen met producten als boven beschreven. Daarnaast wordt contact gezocht met ontwikkelaars van apparatuur of applicaties waarbij accessoires zoals beschreven nodig zijn.

44


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 45

CO N TAC T

Technomed Europe Bezoekadres: Amerikalaan 71, 6199 AE Maastricht Airport W: www.technomed.nl T: +31 (0)43 408 6868 Contactpersonen: Roel Paes, directeur / eigenaar E: rpaes@technomed.nl Peter Hubert, HR manager E: phubert@technomed.nl

45


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 46

TiGenix N.V. TiGenix is een biomedisch bedrijf dat zich toespitst op innovatieve lokale behandelingen voor beschadigde en osteoartritische gewrichten.

TiGenix streeft ernaar om een volledige oplossing aan te bieden voor de behandeling van beschadigde of zieke gewrichten, met als ultiem doel de preventie en behandeling van osteoartrose.

Het hoofdkantoor van TiGenix bevindt zich in het researchpark van Haasrode (België). Verder bezit TiGenix ook nog een productiefaciliteit in Leuven (België), in Memphis, Tennessee (VS) en sinds kort ook in Sittard-Geleen (Nederland). In totaal telt TiGenix 100 medewerkers.

Producten TiGenix’ belangrijkste product is ChondroCelect©, een regeneratief celtherapieproduct, afgeleid uit het kraakbeen van de patiënt. ChondroCelect© is het eerste centraal goedgekeurde geneesmiddel voor geavanceerde therapie in Europa. ChondroCelect© wordt gebruikt tijdens een autologe chondrocyten implantatie (ACI), een chirurgische ingreep om kraakbeenletsels te behandelen. ChondroCelect© werd klinisch gevalideerd in een pivotale klinische studie die werd uitgevoerd in verschillende Europese landen.

Activiteiten in relatie tot Life Sciences Het bedrijf ontwikkelt een portefeuille van producten die zich richten op specifieke musculoskeletale problemen. Deze behoren tot de meest voorkomende ziekten in de westerse samenleving en vertegenwoordigen een grote onbeantwoorde medische behoefte. TiGenix richt zich in de eerste plaats op beschadiging van het kraakbeen. Dit kan leiden tot osteoartrose, een aandoening die de mobiliteit en het functioneren van de patiënten ernstig kan aantasten.

Focusgebieden Het bedrijf richt zich op: • de behandeling van kraakbeenletsels; • de ontwikkeling van producten die eenvoudigere chirurgische procedures toelaten voor dergelijke kraakbeenletsels; • het herstel van kraakbeenletsels bij patiënten met osteoartrose in een vroeg stadium; • het herstel van traumatische meniscusletsels.

46


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 47

CO N TAC T TiGenix NV Researchpark Haasrode 1724 Romeinse straat 12 bus 2, 3001 Leuven, BelgiĂŤ W: www.tigenix.com TiGenix BV, Chemelot Site, Sittard-Geleen (faciliteit nog onder constructie) Contactpersonen Nele Swinnen, HR Associate T: +32 (0)16 397 990 E: nele.swinnen@tigenix.com Dieter Hauwaerts, Head Manufacturing EU T: +32 (0)16 396 060 E: dieter.hauwaerts@tigenix.com

47


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 48

Technische Universiteit Eindhoven Life Sciences onderzoek De Technische Universiteit Eindhoven (TU/e) legt zich toe op fundamenteel/strategisch technologisch onderzoek dat relevant is voor toepassingen in zowel de industrie als de gezondheidszorg. Zij levert hiermee een bijdrage aan het versterken van de concurrentiepositie van het bedrijfsleven en aan het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. Binnen TU/e richt de faculteit Biomedische Technologie (BMT) zich het meest op life sciences, (minimaal 90 % van de medewerkers). De faculteit telt naast meer dan 500 studenten, meer dan 180 medewerkers die betrokken zijn bij opleiding en onderzoek.

Het wetenschappelijk onderzoek vindt plaats onder leiding van de volgende hoogleraren: • Soft Tissue BioMechanics & Tissue Engineering Prof.dr.ir. F.P.T. Baaijens • Cardiovascular BioMechanics Prof.dr.ir. F. van de Vosse • Orthopaedic BioMechanics Prof.dr.K. Ito, MD • BioMedical NMR Prof.dr.K. Nicolay • BioMedical Image Analysis Prof.dr.ir. B. ter Haar Romeny • BioModeling and BioInformatics Prof.dr. P.A.J. Hilbers • BioMedical Chemistry Prof.dr. E.W. Meijer • Chemical Biology Prof.dr.ir. L.Brunsveld

Activiteiten in relatie tot Life Sciences De onderzoekers zijn gespecialiseerd in het oplossen van technologische problemen waarbij inzicht nodig is in het functioneren van het menselijk lichaam. Deze ingenieurs combineren kennis over analyse- en synthesemethoden uit de natuur- en scheikunde, rekenmethodes uit de wiskunde en meet- en regelsystemen uit de elektrotechniek met gedegen medische en biologische basiskennis.

Korte en lange termijn doelstellingen Voor de korte en middellange termijn beoogt de faculteit haar rol in de internationale wetenschapsdomeinen Molecular Bioengineering & Molecular Imaging, Regenerative Medicine, en Systems Biology verder uit te breiden en te bestendigen. Op nationaal niveau zullen de onderzoeksgroepen voortbouwen op de publiek-private onderzoekscollaboratie en valorisatie zoals in de programma`s van het Centre for Translational Molecular Medicine en het BioMedical Materials Program. In 2010 wordt gestart met de vorming van het Centre for Life Science & Engineering TU/e. Biomedisch, Health en Life Science onderzoek binnen alle TU/e faculteiten wordt hierin gepresenteerd en gefaciliteerd om samenwerking met interne en externe partners te bevorderen.

Onderzoeksthema’s Het onderzoek op het gebied van Biomedische Technologie ontplooit zich langs 3 thema’s: • Molecular Bioengineering & Molecular Imaging • Regenerative Medicine • Systems Biology

Samenwerking Onderzoek wordt verricht in samenwerking met een aantal Universitair Medische Centra in binnenen buitenland, waaronder Universiteit Maastricht. Voor de diverse verschillende onderzoeken wordt daarnaast nauw samengewerkt met zowel nationale als internationale bedrijven in de biomedische industrie.

48


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 49

CO N TAC T Technische Universiteit Eindhoven Faculteit BMT Secretariaat Faculteit Biomedische Technologie (WH 1.105) Postadres: Postbus 513, 5600 MB Eindhoven T: +31 (0)40 247 5132 F: +31 (0)40 247 2206 E: secretariaat.bmt@.tue.nl W: www.bmt.tue.nl Contactpersonen: De volgende personen zijn via het secretariaat te bereiken: • Prof. Dr. P.A.J. Hilbers (Peter), Decaan • Mr. J.M.R. Debeij (Rob), Directeur Bedrijfsvoering • Dr. ir. M van Genderen (Marcel), Directeur Opleidingen • Stages en Onderwijs Tissue Engineering: via Prof. dr. ir. F.P.T. Baaijens (Frank)

49


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 50

Vitaphone Telemedicine Activiteiten in relatie tot Life Sciences

Vitaphone Telemedicine is onderdeel van de Vitagroup, een in 1999 opgerichte internationaal opererende groep bedrijven met het hoofdkantoor in Mannheim, Duitsland.

Vitaphone is wereldwijd vertegenwoordigd met state-of-the art telemedicine oplossingen: apparatuur al dan niet in combinatie met telemedische diensten vanuit verschillende (24/7) telemedische servicecentra. De Vitaphone producten en diensten zijn ontwikkeld met als doel de patiĂŤnt mobiel te houden, zijn kwaliteit van leven te verbeteren en de behandelend arts te ondersteunen met de behandeling en de begeleiding van de patiĂŤnt.

Vitaphone legt zich toe op het combineren van innovatieve technologieĂŤn voor het transport van vitale biowaarden en telemedische expertise. Doel is daarbij om de beste resultaten te behalen tegen zo laag mogelijke kosten. Verder richt het bedrijf zich op het significant verbeteren van de zorg en behandeling van chronisch zieken door middel van care management, ondersteund door telemonitoring.

Het productenpakket bestaat uit Tele-ECG apparatuur, weegschaal, bloeddrukmeters, bloedsuikermeters en bewegingsmeters. Al deze apparatuur is mobiel in te zetten.

Wereldwijd zijn er 180 medewerkers werkzaam in de servicecentra en in de ontwikkeling van apparatuur en software. In Nederland heeft Vitaphone vestigingen in Tilburg en Maastricht.

50


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 51

Tele-ECG-apparaten De Vitaphone Tele-ECG-apparaten (modellen 100ir, 100BT, 300BT) zijn ECG opnameapparaten, niet groter dan een creditcard, waarmee de patiënt op eenvoudige wijze zelf een ECG kan opnemen. Het apparaat is zó gebruiksvriendelijk dat het nauwelijks gebruiksinstructie behoeft. Hierdoor kan het veelal door de huisarts zelf of door de praktijkondersteuner van de huisarts (POH) aan de patiënt worden meegegeven. De met de Tele-ECG-Card gemaakte ECG’s worden per vaste of mobiele telefoon doorgestuurd naar de Vitaphone Tele-ECG ontvanger.

knop door de patiënt, of gebeurt na ieder opgenomen ECG volledig automatisch, zonder tussenkomst van de patiënt. Het apparaat kan maximaal 15 ECG’s in het geheugen opslaan. Bij automatische verzending van de gemaakte ECG’s beschikt het apparaat over een virtueel ongelimiteerd geheugen. Verdere afhandeling van de ECG’s verloopt zoals beschreven voor de Tele-ECG-Card. De Cardiac Event Loop Recorder is in staat de volgende hartritmestoornissen automatisch te herkennen: cardiale tachycardie en bradycardie afwijkingen, boezemfibrilleren, kamer tachycardie en cardiale pauzen.

Cardiac Event Loop Recorders De Vitaphone Cardiac Event Loop Recorders (modellen 3100BT / 3300BT) zijn revolutionaire hulpmiddelen voor diagnose en monitoring met 1 of 3-kanaals ECG opname. Het apparaat monitort continu het hartritme en maakt alleen een ECG indien de patiënt op de opnameknop drukt of indien het een van tevoren in het menu ingestelde hartritmestoornis automatisch herkent. Dit laatste maakt het apparaat uitermate efficiënt in gebruik omdat hierdoor ook de asymptomatische hartritmestoornissen in kaart worden gebracht.

Pico MASS Pico Medicine Adherence support systeem (MASS) is de nieuwste ontwikkeling van Vitaphone. De Pico herinnert mensen eraan hun medicatie op tijd in te nemen. De box bevat een cartridge met voorverpakte medicijnen. Hij geeft een seintje als het tijd is om de medicatie in te nemen en registreert of ze op het juiste moment uit de cartridge worden gehaald. Als dat niet gebeurt wordt de patiënt en (indien gewenst) andere zorgverleners gewaarschuwd door telefoon, sms, e-mail volgens een escalatieprotocol.

De ECG’s uit de Cardiac Event Loop Recorder worden via Bluetooth en GSM telefoon verstuurd naar de Vitaphone Tele-ECG ontvanger. De verzending van ECG’s geschiedt ofwel met één druk op de

Samenwerking Vitaphone is verder betrokken bij internationale en nationale research trajecten op het gebied van hartritme diagnostiek, diabetes en COPD.

CO N TAC T Vitaphone Nederland BV Ellen Pankhurststraat 15 a, 5032 MD Tilburg Biopartner Center Maastricht, Oxfordlaan 70, 6229 EV Maastricht T: +31 (0)13 462 5630 of +31 (0)13 467 1784 E: info@Vitaphone.nl W: www.vitaphone.nl, www.carebyweb.nl, www.picocare.com, www.vitaphone.de, www.vitanet.de Contactpersoon: Erwin van der Star, directeur M: +31 (0)6 2260 9920 E: erwin.star@vitaphone.nl

51


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 52

Zuydlab Hogeschool Zuyd Zuydlab is een uitdagende, realistische en resultaatgerichte bedrijfsomgeving binnen de faculteit Life Sciences van de Hogeschool Zuyd. Sinds september 2009 heeft Zuydlab naast de laboratoria in Heerlen, in samenwerking met CEL, DSM R&D Solutions en Chemelot een laboratorium geopend op de Chemelot Campus in Geleen.

van een stage (jaar 3), minoropdracht (jaar 3/4) of afstudeeropdracht. Voor de uitvoering van de opdracht wordt gebruikt gemaakt van de kennis, expertise en infrastructuur van de faculteit, de opdrachtgever en het eigen netwerk. Kosten Voor opdrachten binnen Zuydlab worden de werkelijk gemaakte kosten gedeclareerd. Dit betekent dus dat voor bijvoorbeeld de inzet van studenten in het kader van de opleiding (los van een stagevergoeding) geen kosten in rekening gebracht worden. Wel worden de extra begeleidingsuren van de docenten, de huur van laboratoria, gebruik van apparaten en verbruiksmaterialen in rekening gebracht. Zuydlab accepteert als kennisinstituut kennisvouchers.

Hier kunnen, midden in één van de grootste industriële research centra, Zuydlab-opdrachten worden uitgevoerd. Daarnaast zal door samenwerking tussen DSM R&D Solutions en de Hogeschool Zuyd een breder pallet aan kennis, infrastructuur en bemensing aangeboden kunnen worden aan (startende) bedrijven. Het laboratorium op de Chemelot Campus te Geleen is ingericht voor onderzoek op het gebied van chemie, nieuwe materialen en biomedische toepassingen, maar biedt ook mogelijkheden voor ondernemers om (tijdelijk) laboratoriumruimte te huren voor speciale projecten.

Samenwerking Naast het uitvoeren van incidentele opdrachten wordt gestreefd naar langdurige samenwerkingsverbanden met het werkveld. Binnen zo’n alliantie levert Zuydlab bijvoorbeeld: onderzoek (een minoropdracht, garantie afstudeerder), scholing, een netwerk en natuurlijk competente potentiële nieuwe werknemers. Van de partner wordt een bijdrage verwacht (afhankelijk van de wensen, beginnend bij 7.000 euro per jaar) om Zuydlab in stand te houden. Dit bedrag wordt gebruikt voor investeringen in apparatuur, het bekostigen van begeleiding en bijscholing van de docenten.

Activiteiten in relatie tot Life Sciences Binnen Zuydlab werken studenten Chemie, Chemische Technologie en Biologie & Medisch laboratorium onderzoek van de faculteit Life Sciences onder begeleiding van docenten aan opdrachten uit het werkveld. Deze opdrachten worden uitgevoerd als werkstudent, in het kader

Binnen Zuydlab wordt gemiddeld met 20 bedrijven structureel samengewerkt en worden rond de 35 onderzoeken per jaar uitgevoerd in opdracht van het bedrijfsleven. Jaarlijks worden ca. 50 studenten op deze bedrijfs- en resultaatgerichte manier in contact gebracht met het bedrijfsleven en de praktische kant van hun vakgebied. Het Zuydlab op de Chemelot Campus te Geleen is gevestigd in gebouw 122-40 en is het resultaat van de intensieve samenwerking tussen Chemelot, DSM R&D Solutions en Hogeschool Zuyd binnen het Pieken in de Delta-project CHEMaterials Campus.

52


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 53

CO N TAC T Hogeschool Zuyd, Zuydlab Bezoekadres: Nieuw Eyckholt 300, Heerlen Postadres: Postbus 550, 6400 AN Heerlen W: www.hszuyd.nl/zuydlab Contactpersoon Dr. G.P.F. van Strijdonck, coรถrdinator Zuydlab T: +31 (0)45 400 6733 M: +31 (0)6 3438 4557 F: +31 (0)45 400 6749 E: g.v.strijdonck@hszuyd.nl

53


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 54

VitaK BV Activiteiten in relatie tot Life Sciences

VitaK is een kennisintensief spin-off bedrijf van de Universiteit Maastricht en een 100% dochter van de UM Holding BV. VitaK verkoopt geen producten, maar kennis en expertise op het gebied van vitamine K en vitamine K-afhankelijke eiwitten. Op dit gebied is het de grootste onderzoeksgroep ter wereld. De inkomsten komen uit contractresearch voor de industrie, licentiëring van patenten en consultancy. Winsten worden voor een belangrijk deel weer geïnvesteerd in nieuw onderzoek, waaruit nieuwe patenten voortkomen die ook weer verkocht of in licentie worden gegeven.

VitaK verricht grote studies op het gebied van humane voeding, met name voedingssupplementen en Functional Foods. Daarbij wordt de opname van voedingsstoffen vergeleken met veranderingen in biochemische merkstoffen (analyses in bloed en urine) en klinische eindpunten (sterkte van botten, kwaliteit van bloedvaten). De belangrijkste expertise van het bedrijf betreft hart- en vaatziekten. Het onderzoek van VitaK op dit gebied sluit nauw aan bij dat van het grootste UM onderzoeksinstituut CARIM.

VitaK is opgericht in 2001 en had toen 1,1 FTE aan medewerkers in dienst. Met name sinds 2005 kende het bedrijf een stormachtige groei die resulteerde in een personeelsbestand van 12 medewerkers in 2009. De verwachtingen voor de komende jaren zijn (op basis van de orderportefeuille) zeer positief.

Doelstellingen Korte termijn doelstellingen van VitaK zijn: • het (samen met de voedingsindustrie) introduceren van menaquinon-7, een vorm van vitamine K2 met zeer belangrijke beschermende werking voor hart- en bloedvaten; • het (samen met de diagnostische industrie) in de markt zetten van een door VitaK gepatenteerde serie diagnostische tests waarmee in één druppel bloed de kwaliteit van de bloedvaten en de levensverwachting van de patiënt gemeten kan worden. Voor de lange termijn heeft VitaK als doelstelling het ontwikkelen van biochemische tests waarmee in het bloed andere aandoeningen dan de bovenvermelde gediagnosticeerd kunnen worden, bijvoorbeeld artrose en dementie.

VitaK heeft een betrekkelijk kleine wetenschappelijke staf van academisch niveau. Circa 60% van het personeel wordt gevormd door biochemisch/medisch analisten op HBO-niveau. Deze HBO-analisten krijgen na een inwerkperiode van ongeveer 2 jaar de eindverantwoordelijkheid voor (soms zeer grote) projecten. Daarnaast biedt VitaK ook plaats aan enkele MBO-analisten.

Samenwerking VitaK werkt samen met een aantal grote zuivelindustrieën, met grondstoffenleveranciers (bulklevering van vitamines), en met de diagnostische industrie. CO N TAC T VitaK BV Bezoekadres: BioPartner Center Maastricht, Oxfordlaan 70, 6229 EV Maastricht W: www.vitak.com Contactpersoon: Dr. Cees Vermeer, directeur T: +31 (0)43 388 5865 F: +31 (0)43 388 5889 E: c.vermeer@bioch.unimaas.nl

54


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 55

Deel 2

Onderwijsinstellingen en opleidingsoverzicht

55


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 56

ROC Arcus College Het Arcus College is hĂŠt Regionaal Opleidingencentrum in Oostelijk Zuid-Limburg. Het Arcus College heeft als hoofdvestiging Heerlen en heeft daarnaast een aantal locaties in Parkstad Limburg en in Sittard. Met meer dan 9.000 cursisten, 400 opleidingen en 700 medewerkers is het Arcus College de grootste onderwijsaanbieder in Parkstad. Het omvat een breed spectrum van opleidingen voor middelbaar beroepsonderwijs en volwasseneneducatie.

waarin de student inzicht krijgt in het bewaken, controleren en regelen van de productieprocessen in een fabriek. Opleiding Medische Technologie: De opleiding Medische Technologie biedt aan studenten een opleiding waarin ze leren om met technisch inzicht anderen vooruit te helpen. Het is een opleiding met veel afwisseling, uitdaging en veel voldoening in de praktijk. Studenten van de opleiding Medische Technologie kunnen hun weg vinden in de zorg, bijvoorbeeld in een verzorgingshuis of ziekenhuis, maar ook als werknemer van een producent of leverancier van medische apparatuur of hulpmiddelen. Bij de zorg komt veel techniek kijken, maar de mens of patiĂŤnt blijft centraal staan. Techniek voor mensen, daar gaat het om bij Medische Technologie!

De units Horeca en Toerisme; Administratie en Handel; Techniek; en Gezondheidszorg, Dienstverlening en Welzijn (GDW) leveren MBO-opleidingen in zowel beroepsbegeleidende leerwegen (BBL) als beroepsopleidende leerwegen (BOL).

Opleidingen in relatie tot Life Sciences

Medische Technologie is een afstudeerrichting van de (nieuwe) middenkaderopleiding Engineering (niveau 4). Het eerste leerjaar is een breed technisch basisjaar. Hier worden allerlei technieken geleerd door (in groepjes) aan praktijkprojecten te

De unit Arcus Techniek kent twee opleidingen met een link naar Life Sciences. Dat is om te beginnen de opleiding Medische Technologie. Daarnaast biedt Arcus Techniek de opleiding Procestechniek,

56


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 57

Opleiding Procestechniek Met de opleiding Procestechniek wordt geleerd hoe de productieprocessen in een fabriek te regelen, controleren en bewaken. Er is veel vraag naar operators. Want wat er in een fabriek ook gemaakt wordt, er komt altijd procestechniek bij kijken. Procestechniek (VAPRO) kent de volgende studierichtingen en opleidingen: • Operator C (niveau 4) • Operator B (niveau 3) • Operator A (niveau 2) • Basisoperator (niveau 1)

werken, bijvoorbeeld op het gebied van domotica (huiselijke automatisering waardoor mensen langer thuis kunnen wonen), materialenkennis en basiselektronica. Vanaf het tweede leerjaar vindt er een specialisatie plaats richting medische techniek/elektronica. Tevens worden de studenten opgeleid op het gebied van projectmanagement en marketing. Zorgvakken zoals anatomie en fysiologie van de mens, ergonomie, bewegingsleer en psychologie zijn standaard onderdeel van de opleiding. Want om praktische en prettige technische oplossingen te kunnen ‘maken’, is het belangrijk om te weten hoe de mens en het menselijk lichaam in elkaar zitten.

Met deze opleidingen kunnen Arcus studenten terecht in de chemische- (procesoperator) of mechanische industrie (mechanisch operator). Met een opleiding tot procesoperator werken ze straks misschien als Meetkamer operator. Meetkamer operator is de hoogste uitvoerende functie in de procestechniek. Via computers in de regelkamer worden processen goed in de gaten gehouden en wordt heel nauwkeurig de temperatuur, druk en hoeveelheden gecontroleerd en geregeld. In het kader van veiligheid is in deze functie niet alleen het vertrouwen op de meet- en regelapparatuur van zeer groot belang, maar ook het vertrouwen op eigen neus, oren en ogen. Met een opleiding tot mechanisch operator kunnen Arcus studenten gaan werken in een fabriek. De machines die het werk doen hebben voor hen geen geheimen. Via bedieningspanelen en computers wordt het proces bewaakt en indien nodig bijgestuurd. Heel precies en voorzichtig, want dit werk heeft direct gevolgen voor het eindproduct!

Doorstuderen? Ook dat kan. Er zijn aansluitende opleidingen in allerlei richtingen, zoals de MBO+ opleiding Medische Technologie B en HBO-opleidingen in de richtingen Elektronica, Biometrie of Technische bedrijfskunde.

CO N TAC T Arcus College, Unit Techniek Bezoekadres: Schandelermolenweg 21, 6415 GG Heerlen T: +31 (0)88 027 2870 E: info@arcuscollege.nl W: www.arcuscollege.nl Contactpersonen: Paula Boekhorst – Eggen, opleidingscoördinator Procestechniek en Contracting T: +31 (0)45 561 5650 E: pboekhorst@arcuscollege.nl Ben Schiefer, opleidingscoördinator Werktuigbouwkunde, Electro en Installatietechniek T: +31 (0)45 567 9290 E: bschiefer@arcuscollege.nl

57


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 58

Hogeschool Zuyd Hogeschool Zuyd behoort met circa veertig bachelor en tien master opleidingen, 13.200 studenten en 1.550 medewerkers tot de grote hogescholen van Nederland. Studenten kunnen kiezen uit opleidingen op zowel bachelor- als masterniveau op het gebied van: Economie en Talen; Gedrag en Maatschappij; Gezondheidszorg; Kunsten; Onderwijs; en Techniek en Informatica (waaronder Life Sciences).

regio in het hart van Europa, biedt unieke kansen. Grote steden als Aken, Keulen, Brussel en Antwerpen liggen op korte afstand. Het buitenland is altijd dichtbij. Bijvoorbeeld voor stage bij één van de talloze internationale bedrijven. Of voor uitwisselingsprogramma's met partnerhogescholen in de Euregio.

Opleidingen in relatie tot Life Sciences Hogeschool Zuyd is een kennisonderneming. Zij ontwerpt inspirerende, studentgerichte leerprocessen voor initieel en postinitieel hoger beroepsonderwijs. De studiemogelijkheden die zij biedt, zijn veelzijdig qua inhoud en qua vorm. In haar nationaal en internationaal georiënteerde beroepsopleidingen legt de hogeschool de nadruk op kwaliteit en innovatie. Hogeschool Zuyd wil een Euregionale kennispoort zijn. Een ontmoetingsplaats voor studenten, medewerkers, bedrijven en overheidsinstellingen. Een plek waar kenniscirculatie op gang komt. 'Kennis delen' betekent immers 'kennis vermenigvuldigen'.

De faculteit Life Sciences van Hogeschool Zuyd biedt vier opleidingen aan: • Biologie en Medisch Laboratoriumonderzoek • Chemie • Chemische Technologie voltijd • Chemische Technologie duaal Beroepen en uitstroomrichtingen Als gevolg van de zich steeds verder ontwikkelende kenniseconomie verandert de kennisvraag van de arbeidsmarkt. Specialistische kennis blijft van belang om nieuwe theorieën en toepassingen te ontwikkelen. De arbeidsmarkt in de regio Limburg vraagt echter steeds meer mensen die in staat zijn om de diverse specialismen in de praktijk te combineren. De faculteit Life Sciences van de Hogeschool Zuyd neemt dit gegeven als uitgangspunt voor de opzet van haar opleidingen. In de eerste twee jaar maken de studenten kennis met de basisbegrippen uit de verschillende vakgebieden. Is al duidelijk waar hun interesse naar uitgaat, dan kunnen zij zich daarin verdiepen. In het derde en vierde jaar kiezen de studenten voor één van de onderstaande specialisatierichtingen: • BML: Biomedische/biochemische research • BML: Medische Diagnostiek • Chemie: Analyse • Chemie: Synthese • CT: Materialen • CT: Procestechnologie De afgestudeerde is aan het einde van zijn studie een specialist die met een 'open mind' uitstekend kan samenwerken met specialisten van andere vakgebieden.

Functie in de Euregio Hogeschool Zuyd heeft een vitale functie voor de ontwikkeling van kennis en cultuur in haar omgeving, de Euregio. Zij verricht praktijkgericht onderzoek en ontwikkelt en verspreidt expertise. Zij functioneert binnen maatschappelijke netwerken en neemt deel aan cultuuruitingen voor diverse doelgroepen. De hogeschool is een flexibele organisatie met aandacht voor mensen. Zij is inventief in het produceren van ideeën, effectief in het nastreven van toetsbare doelen. Hogeschool Zuyd is een belangrijke partner voor Euregionale bedrijven en instellingen als het gaat om bedrijfsopleidingen, toegepast onderzoek, stages en (afstudeer)projecten. Via de expertisecentra van de hogeschool stroomt kennis van de hogeschool naar de (Eu)regio en vice versa. Strategische ligging De hogeschool heeft vestigingen in Heerlen, Maastricht en Sittard-Geleen. Haar strategische ligging in de Euregio Maas-Rijn, een dynamische

58


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 59

Aansluiting MBO-HBO-WO

Duale opleiding Met een duale opleiding kan een studie worden gecombineerd met een (betaalde) baan als werknemer in een bedrijf. Er bestaat een duale opleiding Chemische Technologie. Toelatingseisen voor deze duale opleiding zijn: een passende MBOvooropleiding, enige jaren relevante werkervaring en werkzaam zijn bij een bedrijf dat actief is op het gebied van de Chemische Technologie. Verkorte studiepaden Bepaalde vooropleidingen kunnen leiden tot kortere studiepaden: • een Chemische of Chemisch/technische beroepsopleiding of een Laboratoriumopleiding met beroepskwalificatie MBO niveau 4; • een andere MBO beroepsopleiding met extra certificaten wiskunde en scheikunde. Informatie kan worden opgevraagd bij het secretariaat van de faculteit Life Sciences.

Afgestudeerden kunnen een 2-jarige master volgen aan universiteiten in Scheikunde, Biochemie of Scheikundige Technologie al of niet met schakelperiode. In Aken verzorgt de Fachhochschule zelfs een Masteropleiding van 1,5 jaar op het gebied van materiaaltechnologie. Ook aansluitende éénjarige HBO-dagcursussen in Techniek of Bedrijfskunde zijn in trek om kennis te verbreden. Voor bijscholing en nascholing biedt de Hogeschool Zuyd een aantal post- HTO modulen aan.

Ook voor studenten met een VWO-diploma is een verkorte route ontwikkeld. Deze duurt 3 - 3,5 jaar. Mogelijkheden praktijkonderzoek/opdrachten Ook bij een verkort traject behoudt een student in De Hogeschool Zuyd biedt leerlingen uit 4/5 HAVO principe het recht op volledige studiefinanciering, en 5/6 VWO begeleiding bij het maken van prote weten 48 maanden beursrecht en 36 maanden fielwerkstukken met een technisch thema. leenrecht (inclusief OV-jaarkaart). CO N TAC T Hogeschool Zuyd Bezoekadres: Nieuw Eyckholt 300, 6419 DJ Heerlen Postadres: Postbus 550 6400 AN Heerlen T: +31 (0)45 400 6060 F: +31 (0)45 400 6069 E: info@hszuyd.nl W: www.hszuyd.nl/techniekopleidingen / www.feelthechemistry.nl Contactpersonen: Studie-informatie: T: +31 (0)88 989 3000 Studentendecaan: Dhr. Paul Boumans, T: +31 (0)45 400 6711 Voor studie-inhoudelijke vragen m.b.t. de studies Life Sciences kan via het secretariaat van faculteit (+31 (0)45 400 6741) een afspraak worden gemaakt met een medewerker van de opleiding. Directeur faculteit Life Sciences: Dhr. Jos Schreurs Opleidingscoördinator Chemie en Chemische Technologie: mevr. Tosca Van Hooy Opleidingscoördinator BML: mevr. Francy Crijns

59


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 60

ROC Leeuwenborgh Opleidingen Opleidingen in relatie tot Life Sciences

Leeuwenborgh Opleidingen is een Regionaal Opleidings Centrum (ROC) in Zuid–Limburg en verzorgt middelbaar beroepsonderwijs en educatie vanuit Maastricht en Sittard. Elke opleiding binnen Leeuwenborgh heeft een herkenbaar eigen gezicht en wordt verzorgd door een vast team van docenten. Leeuwenborgh biedt opleidingen aan in de Beroeps Opleidende Leerweg (BOL, dagopleiding), de Beroepsbegeleidende Leerweg (BBL, combinatie van onderwijs en werken) en deeltijdopleidingen. Alle opleidingen zijn geclusterd in vijf sectoren: CHTUVV (Cios, Handel, Toerisme, Uiterlijke Verzorging en Veiligheid), Economie, Educatie, Techniek en Zorg & Welzijn. De sector Techniek omvat de volgende afdelingen: Bouwtechniek/Bouwkunde, Elektrotechniek, Fijnmechanische techniek, Luchtvaarttechniek, Metaalbewerking, Procestechniek, Werktuigbouwkunde en Laboratoriumtechniek.

Leeuwenborgh Laboratoriumtechniek biedt voor niveau 3 de opleiding tot allround laborant. Voor niveau 4 is er de opleiding tot analist, met een aantal specialisaties. Voor beide niveaus is de BPV (stage) van groot belang. Hier leert de student binnen de juiste beroepskaders de werkzaamheden die hij later als beginnend beroepsbeoefenaar gaat uitvoeren. Hier vinden ook de meeste praktijkonderzoeken / opdrachten plaats. De lessen en practica op school bereiden hierop voor. Allround Laborant In leerjaar 1 (LJ 1) worden alle nieuwe leerlingen ingeschreven als Analist. Na een jaar gaan ze naar de opleiding Allround Laborant (AL2) of ze gaan nog een half jaar door om daarna te specialiseren als Analist. De opleiding Allround Laborant wordt in het derde leerjaar na een half jaar stage afgesloten.

Binnen de afdeling Laboratoriumtechniek worden studenten opgeleid tot Allround laborant, Analist Klinische Chemie, Analist Pathologie, Biotechnologisch Analist of Chemisch Analist / Fysisch analist (materiaaltechnologie). Er zijn op dit moment 22 medewerkers werkzaam voor ruim 200 leerlingen. Dat is voor zowel medewerkers als leerlingen ongeveer 5% van het Leeuwenborgh-brede totaal.

Analist Analisten kiezen na 1,5 jaar voor de Biomedische richting (BM2) of de Chemisch-Fysische richting (CF2) en aan het eind van leerjaar 2 voor een uitstroomrichting. De uitstromen Biotechnologie (B), Klinische chemie (K) en Pathologie (P) hebben een gezamenlijk programma dat in het laatste half jaar van leerjaar 4 gespecialiseerd wordt. De uitstromen Chemie (C) en Fysisch / Materiaaltechnologie (F) zijn vanaf leerjaar 3 gesplitst. Zie schema. Werkinhoud Een korte omschrijving van de werkinhoud van de diverse specialisaties: • De Allround Laborant voert standaard routinebepalingen uit, zowel op biomedisch als chemischfysisch vlak. • De Analist Klinische Chemie doet onderzoek aan bloedcellen en lichaamsvochten zoals bloed en urine. • De Analist Pathologie onderzoekt cellen (bijvoorbeeld uitstrijkjes) of bewerkt weefsels (biopsie) van patiënten. Zowel de Analist Pathologie als de analist Klinische Chemie werken vooral in ziekenhuizen en streeklaboratoria.

60


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 61

• De Biotechnologisch Analist werkt voornamelijk met materiaal op cellulair en subcellulair niveau in een botanische (planten) of microbiologische (micro-organismen) context. Hij is werkzaam in agrarische en aanverwante sectoren en in moleculaire biologische laboratoria bij onder andere keuringsdiensten, onderzoeksinstituten en laboratoria die zich bezighouden met milieu- of waterbeheer. • De Chemisch-Fysisch Analist verricht deels gestandaardiseerde en routinematige metingen. Daarnaast is hij inzetbaar bij onderzoek en productontwikkeling in projectteams. Hij werkt in laboratoria in de chemische, de farmaceutische en de voedingsmiddelenindustrie.

Onder deze uitstroom valt ook de specialisatie Materiaaltechnologie. De Materiaaltechnoloog werkt vooral in de metaal- en elektrotechnische industrie, de glas-, papier-, beton- en textielindustrie, de waterzuivering (controle en zuivering van afval- en oppervlaktewater), milieulaboratoria, de rubber- en kunststofverwerkende en de keramische industrie. Samenwerking Leeuwenborgh Opleidingen onderhoudt nauwe contacten met Hogeschool Zuyd. Hier krijgen Leeuwenborgh studenten vrijstellingen op grond van hun diploma en het gevolgde curriculum. Daarnaast zijn er gezamenlijke projecten, waaronder de afstemming van nano-onderwijs.

CO N TAC T Leeuwenborgh Opleidingen Postadres: Postbus 1825, 6201 BV Maastricht W: www.leeuwenborgh.nl T: +31 (0)46 420 2626 Contactpersonen: Dhr. R. Palmen, Sectordirecteur Techniek E: r.palmen@leeuwnet.nl Dhr. P. Tillmann, Hoofd BWS (Bureau Werk en Stage) sector Techniek E: p.tillman@leeuwnet.nl / bws-techniek@leeuwnet.nl T: +31 (0)6 5209 6258 Dhr. F. van der Velden. Opleidingsmanager Laboratoriumtechniek E: f.vandervelden@leeuwnet.nl T: +31 (0)6 2500 7923

61


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 62

Technische Universiteit Eindhoven Faculteit Biomedische Technologie teropleidingen Biomedical Engineering en Medical Engineering. Biomedical Engineering richt zich met name op wetenschappelijk onderzoek. Hier ligt een grote nadruk op het uitvoeren van een stage in het buitenland. Bij Medical Engineering ligt de nadruk op toegepast wetenschappelijk onderzoek in de klinische praktijk.

Als één van de jongste faculteiten van de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e) richt de faculteit Biomedische Technologie zich het meeste op life sciences (minimaal 90 % van de medewerkers). De wetenschappelijke staf integreert zowel natuurkunde, scheikunde, wiskunde en werktuigbouwkunde, alsook biologie, fysiologie en anatomie/pathologie. De faculteit telt meer dan 500 studenten en meer dan 180 medewerkers zijn betrokken bij opleiding en onderzoek.

Het onderzoek binnen de faculteit Biomedische Technologie kent drie speerpunten: Regenerative Medicine, Systems Biology en Biomedical Imaging.

TU/e biedt, al dan niet in samenwerking met andere onderwijsinstellingen, een grote variatie aan bachelor- en master opleidingen. Daarnaast zijn er aanvullende onderwijsmogelijkheden voor promovendi, post-docs en professionals. TU/e verzorgt ook specifieke opleidingen op het gebied van life sciences. Deze worden verzorgd door de faculteit Biomedische Technologie (BMT).

Samenwerking De opleidingen worden onder andere verzorgd in samenwerking met de faculteit Health, Medicine & Life Sciences van de Universiteit Maastricht en het academisch ziekenhuis Maastricht. Daarnaast kent TU/e vele samenwerkingsverbanden met Universiteiten in Europa, Groot Brittannië, Amerika en China.

Opleidingen in relatie tot Life Sciences

SMPE/e De faculteit BMT verzorgt samen met de faculteit Technische Natuurkunde de School for Medical Physics and Engineering (SMPE/e). SMPE/e is verantwoordelijk voor de post-initiële scholing van fysici en medisch ingenieurs tot Klinisch Fysicus en/of Qualified Medical Physicist/Engineer.

Bachelor Vanuit de medische wereld bestaat grote behoefte aan ingenieurs met inzicht in het complexe menselijke lichaam. Daarom is TU/e als eerste in Nederland begonnen met de Bachelor opleiding Biomedische Technologie. In tien jaar tijd heeft deze opleiding zich ontwikkeld tot een volledig nieuwe ingenieursdiscipline. Binnen de faculteit BMT vindt zowel onderwijs als onderzoek plaats. Hierdoor zijn studenten al vroegtijdig betrokken bij actueel biomedisch onderzoek en worden ze opgeleid met hypermoderne onderzoeksfaciliteiten. Zo leren de studenten de laboratoriumvaardigheden in een gloednieuw biochemielab en maken ze kennis met de nieuwste MRI scanners waarmee men kan meten van molecuul tot mens. De studenten leren technologische methoden ontwikkelen om (bio) medische vragen op te lossen. Masters Na de bacheloropleiding kan er gekozen worden uit een breed scala aan masteropleidingen in binnen en buitenland. Binnen TU/e zijn dit de mas-

62


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 63

CO N TAC T Technische Universiteit Eindhoven Faculteit BMT Secretariaat Faculteit Biomedische Technologie (WH 1.105) Postadres: Postbus 513, 5600 MB Eindhoven T: +31 (0)40 247 5132 F: +31 (0)40 247 2206 E: secretariaat.bmt@tue.nl W: www.bmt.tue.nl Contactpersonen: De volgende personen zijn via het secretariaat te bereiken: • Prof. Dr. P.A.J. Hilbers (Peter), Decaan • Mr. J.M.R. Debeij (Rob), Directeur Bedrijfsvoering • Dr. ir. M van Genderen (Marcel), Directeur Opleidingen • Stages en Onderwijs Tissue Engineering: via Prof. dr. ir. F.P.T. Baaijens (Frank)

63


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 64

Universiteit Maastricht Faculteit Health, Medicine & Life Sciences Opleidingen in relatie tot Life Sciences

De Universiteit Maastricht (UM) is de meest internationale universiteit van Nederland en is met haar 13.100 studenten en ruim 3.500 medewerkers nog steeds groeiende. De UM werkt al sinds haar oprichting met Probleemgestuurd Onderwijs (PGO) en is Europees grondlegger van dit onderwijsmodel.

Biomedische Wetenschappen In 2002 startte de UM met de opleiding Moleculaire Levenswetenschappen, die wordt aangeboden binnen de School for Life Sciences, een onderdeel van de transnationale Universiteit Limburg (tUL). De tUL is een samenwerking tussen de UM en de Universiteit Hasselt (Diepenbeek, BelgiĂŤ). In 2007 zijn de eerste (master)studenten afgestudeerd. Door het succes van de opleiding worden met ingang van het studiejaar 2010-2011 aan de driejarige bacheloropleiding twee afstudeerrichtingen toegevoegd (zie hieronder) en wordt de (overkoepelende) naam gewijzigd in Biomedische Wetenschappen (BMW).

Bij PGO zijn studenten zelf verantwoordelijk voor hun wetenschappelijke vorming. In kleine onderwijsgroepen analyseren zij vraagstukken die ook in het Maastrichtse onderzoek centraal staan. Ze voeren discussies, wisselen hun kennis uit en bepalen gezamenlijk hun leerdoelen. Zo worden ze gemotiveerd om zelf onderzoek te doen. PGO leidt op tot mondige, zelfstandige en deskundige professionals die uitstekend functioneren in (internationale) teams. De UM werkt voortdurend aan de verdere ontwikkeling van PGO en is daarmee Leading in Learning.

Masteropleidingen Op de BMW bachelor sluit een groot aantal tweejarige (Engelstalige) masteropleidingen aan, inclusief enkele research masters die worden aangeboden door de onderzoeksscholen. Deze masteropleidingen zijn opgezet door een multidisciplinair team van life sciences onderzoekers. De masteropleidingen kennen een unieke formule, met veel aandacht voor praktische stages (in binnen- of buitenland, bij academische instellingen of de industrie) en voor algemene vaardigheden (zoals projectopbouw en -planning, presentatie en feedback). Dit alles met het doel de student goed voor te bereiden op de latere beroepspraktijk.

De faculteiten en schools van de UM bieden, al dan niet in samenwerking met andere onderwijsinstellingen, een grote verscheidenheid aan geaccrediteerde bachelor- en masteropleidingen (zie website). Daarnaast zijn er onderwijsprogramma’s voor promovendi, post-docs en andere professionals. Honours programma’s bieden ruimte voor talent. De opleidingen op het gebied van life sciences worden alle verzorgd door de faculteit Health, Medicine & Life Sciences.

64


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 65

Masteropleidingen (Engelstalig) • Clinical Molecular Sciences • Molecular Health Sciences • Bio-electronics and Nanotechnology (Universiteit Hasselt) • Environmental Health Sciences (Universiteit Hasselt) • Oncology and Developmental Biology (research master) • Cardiovascular Biology and Medicine (research master) • Nutrition and Metabolism (research master) • Health Food and Innovation Management (at UM campus Venlo)

Aantallen Het aantal studenten in bachelor- en masteropleidingen groeit sterk. In het studiejaar 2009-2010 studeerden ca. 350 personen aan de UM en ca. 400 aan de Universiteit Hasselt. Bij de masteropleidingen stromen er studenten in vanuit de eigen bacheloropleiding (ca. 40%), vanuit HBO (ca. 35%) en vanuit het buitenland (ca. 25%). Afstudeerrichtingen

Bacheloropleidingen (Nederlandstalig) • Biomedische Wetenschappen, met afstudeerrichtingen Moleculaire Levenswetenschappen (MLW), Bewegingswetenschappen (BW) en Biologische Gezondheidskunde (BGK). • Algemene Gezondheidswetenschappen, afstudeerrichting Biologie & Gezondheid.

CO N TAC T Universiteit Maastricht Postadres: Postbus 616, 6200 MD Maastricht W: Universiteit Maastricht: www.unimaas.nl Life Sciences opleidingen: www.maastrichtuniversity.nl/web/Faculteiten/FHML Research mastersopleidingen: www.maastrichtuniversity.nl/web/Faculteiten/FHML Transnationale Universiteit Limburg (tUL): www.tul.edu Contactpersoon: Prof.dr. Jan F.C. Glatz, opleidingsdirecteur Biomedische Wetenschappen/ Life Sciences T: +31 (0)43 388 1998 E: glatz@gen.unimaas.nl Studie informatie en brochures: E: study-fhml@unimaas.nl

65


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 66

Opleidingenoverzicht

66


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 67

Deel 3

Projectenoverzicht

67


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 68

Projectenoverzicht

68


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 69

69


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 70

Projectenoverzicht (vervolg)

70


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 71

71


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 72

Projectenoverzicht (vervolg)

72


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 73

Contactenlijst

73


BINNENWERK LLSC def

21-01-2010

10:24

Pagina 74

Index Bedrijven • Applied Biomedical Systems . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .6 • BioMedical Materials . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .7 • Basic Pharma Group . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .8 • Brains Unlimited . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .10 • DNalysis Maastricht B.V. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .11 • Centre of Expertise Life Sciences . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .12 • Delbia B.V. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .14 • DSM Biomedical . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .16 • FABPulous B.V. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .18 • Maastricht Life & Science Campus . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .19 • MUbio Products B.V. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .20 • United Brains Limburg . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .21 • LifeTec Network . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .22 • Vereniging LifetecZONe

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .24

• N.V. Industriebank LIOF . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .26 • Maastricht Instruments b.v. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .28 • Maastricht University Life Sciences onderzoek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .30 • MagnaMedics Diagnostics BV . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .32 • Medtronic Bakken Research Center B.V. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .34 • NanoHouse . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .36 • PathoFinder B.V. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .38 • PharmaCell BV . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .40 • Synapse B.V. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .42 • Technomed Europe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .44 • TiGenix N.V. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .46 • Technische Universiteit Eindhoven Lifes Sciences onderzoek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .48 • Vitaphone Telemedicine . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .50 • Zuydlab Hogeschool Zuyd . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .52 • VitaK BV . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .54 Onderwijsinstellingen • ROC Arcus College . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .56 • Hogeschool Zuyd . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .58 • ROC Leeuwenborgh Opleidingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .60 • Technische Universiteit Eindhoven, Faculteit Biomedische Technologie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .62 • Universiteit Maastricht Faculteit Health, Medicine & Life Sciences . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .64

74


LSSc  

Boekie in blue

Advertisement
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you