Issuu on Google+

www.ecovarna.info

Áðîé 37, ãîäèíà X, Ôåâðóàðè, 2011 ã., Öåíà 0.70 ëâ.

Èíôîðìàöèîíåí áþëåòèí íà ÎÖÎÑÓÐ, ôîíäàöèÿ “ÌÅÉÄÅÉ”, ÌÊ “Ïðèÿòåëè íà ìîðåòî”

Ùå èçíèêíàò ëè íåáîñòúðãà÷è â èñòîðè÷åñêèÿ öåíòúð íà Âàðíà? Îñúäèõà îáùèíàòà çàðàäè îòêàç äà ïðåäîñòàâè îôèöèàëíè ñòàíîâèùà çà ÎÓÏ Àäìèíèñòðàòèâíèÿò ñúä âúâ Âàðíà îòìåíè ìúë÷àëèâèÿ îòêàç íà îáùèíàòà äà ïðåäîñòàâè êîïèÿ îò „ñòàíîâèùà íà ìèíèñòåðñòâà è äðóãè èíñòèòóöèè, êàñàåùè ïðåäâàðèòåëíèÿ ïðîåêò íà îáù óñòðîéñòâåí ïëàí (ÎÓÏ) íà ãð. Âàðíà”. Ðåøåíèåòî èçëåçå â êðàÿ íà ôåâðóàðè, à äîñòúïúò áåøå ïîèñêàí îò

÷ëåíúò íà Îáùåñòâåí öåíòúð çà îêîëíà ñðåäà è óñòîé÷èâî ðàçâèòèå (ÎÖÎÑÓÐ) àðõ. Êàëèíà Ïàâëîâà. Òÿ å ïîèñêàëà êëþ÷îâèòå äîêóìåíòè ïî åëåêòðîíåí ïúò, íà àäðåñ zdoi@varna.bg, âúç îñíîâà íà Çàêîíà çà äîñòúï äî îáùåñòâåíà èíôîðìàöèÿ. Ïðîäúëæàâà íà ñòðàíèöà 2

Íîâà êàìïàíèÿ

Íå èçõâúðëÿéòå êàïà÷êèòå îò êèñåëî ìëÿêî!

Èçêëþ÷è ñâåòëèíàòà çà ÷àñ!

Âèæòå íà ñòðàíèöà 16

×àñúò íà Çåìÿòà

26 ìàðò 2011 (ñúáîòà), 20,30 ÷.

Êîëêî êèñåëî ìëÿêî èçÿæäàòå ñåäìè÷íî? Ïîëîâèí? Òîâà îçíà÷àâà, ÷å âñåêè ìåñåö ãåíåðèðàòå ïî 15 àëóìèíèåâè êàïà÷êè îòïàäúê. Íåçàâèñèìî ÷å ñà èçðàáîòåíè îò åäèí è ñúù ìàòåðèëà ñ êóòèéêèòå îò áèðà è áåçàëêîõîëíè, çà ðàçëèêà îò òÿõ, íèêîé íå ãè ñúáèðà â æúëòèÿ êîíòåéíåð. Çàùîòî ñà ëåêè è ìàëêè. È ñå èçãóáâàò â îñòàíàëèÿ îòïàäúê.Òàêà íàïðèìåð âàøèòå 15 àëóìèíèåâè êàïà÷êè îò êèñåëî ìëÿêî òåæàò, äîëó-ãîðå êîëêîòî äâå àëóìèíèåâè êóòèéêè îò áèðà. Âúïðåêè òîâà ïîâòîðíàòà èì ïðåðàáîòêà ñïåñòÿâà åëåêòðè÷åñòâîòî íà 60-âàòîâà êðóøêà çà 8 ÷àñà ðàáîòà. Ïðè ïðîèçâîäñòâîòî íà ñòîêè îò ðåöèêëèðàí àëóìèíèé ìîæå äà ñå ñïåñòè äî 95 % îò íåîáõîäèìàòà åíåðãèÿ çà ïðîèçâîäñòâîòî èì îò ïúðâè÷åí àëóìèíèé. Çàðàçëèêà îò îñòàíàëèòå îòïàäúöè, àëóìèíèÿò íå ìîæå äà ñå îáåçâðåäè. Òîé íå ñå ðàçïàäà ñ âåêîâå. Äåïîíèðàíåòî íà ñìåòèùå íå å äîáðà àëòåðíàòèâà, çàùîòî å òîëêîâà öåíåí, êàòî îòïàäú÷åí ìàòåðèàë, ÷å çàðàâÿíåòî ìó ïðîñòî íÿìà ñìèñúë. Àëóìèíèÿò íå ìîæå äîðè äà ñå èçãîðè, êàòî íàïðèìåð õàðòèÿòà è ïëàñòìàñàòà, ñ öåë ïðîèçâîäñòâî íà åíåðãèÿ. Çàòîâà ïúê ìîæå äà ñå ðåöèêëèðà ìíîãîêðàòíî, áåç òîâà äà âëîøè êà÷åñòâîòî ìó. Ìîæå äà ñå èçïîëçâà

çà ïðîèçâîäñòâîòî êàêòî íà íîâè îïàêîâêè, òàêà è â äðóãè ñôåðè - â ñòðîèòåëñòâîòî è àâòîìîáèëíàòà ïðîìèøëåíîñò. Îáùåñòâåíèÿò öåíòúð çà îêîëíà ñðåäà è óñòîé÷èâî ðàçâèòèå (ÎÖÎÑÓÐ) çàïî÷âà íîâà êàìïàíèÿ çà îïîëçîòâîðÿâàíå íà îòïàäúöèòå. Òîçè ïúò íà ïðèöåë ñà àëóìèíèåâèòå êàïà÷êè îò êîôî÷êè çà êèñåëî ìëÿêî. Èíèöèàòèâàòà òðúãâà îò ïðåäñåäàòåëÿ íà ÎÖÎÑÓÐ Èëèÿí Èëèåâ, êîéòî çàïî÷âà äà îòäåëÿ êàïà÷êèòå îò îñòàíàëèÿ îòïàäúê îò íà÷àëîòî íà ìèíàëàòà ãîäèíà. Ïîñòåïåííî êúì èäåÿòà ñå ïðèñúåäèíÿâàò è òðèòå âàðíåíñêè ñåìåéñòâà - Ñòåôàíîâè, Áà÷åâè è Ïåòðîâè, ïî òÿõíà ñîáñòâåíà èíèöèàòèâà. Òå îò ãîäèíè ñà ÷àñò îò êàìïàíèÿòà çà ðàçäåëíî ñúáèðàíå íà õàðòèÿ “Ëèñò ïî ëèñò”. Ïðåäàâàéêè ìåñå÷íàòà ñè îòïàäú÷íà õàðòèÿ çà êàìïàíèÿòà, òå ñå ïîèíòåðåñóâàëè, êàêâî äà ïðàâÿò ñ êàïà÷êèòå îò êèñåëî ìëÿêî. Òàêà êúì èäåÿòà ñå ïðèñúåäèíèëè è îùå, è îùå. Çàùîòî òîâà å íàéñèãóðíèÿ íà÷èí òåçè îòèäúöè äà íå ñòèãàò äî ñìåòèùåòî. Çà ïî-ìàëêî îò ãîäèíà ñàìî òðè âàðíåíñêè ñåìåéñòâà íå ïîçâîëèõà äà ñå ïîõàáè 5 êã àëóìèíèé. È òî ïîä ôîðìàòà íà ìàëêèòå, ëåêè êàïà÷êè îò êèñåëî ìëÿêî! Ïðîäúëæàâà íà ñòðàíèöà 14


Îïàñíè îòïàäúöè

áðîé 37

2

Òúðñèì êúäå õâúðëÿò îáùèíèòå èçëåçëè îò óïîòðåáà òåëåâèçîðè è êîìïþòðè Áàëêàíñêà çàñòúïíè÷åñêà ìðåæà ùå íè îòó÷âà îò íàâèöèòå äà çàõâúðëÿìå íåïîòðåáíàòà áÿëà è ÷åðíà òåõíèêà êúäåòî ñâàðèì Îáè÷àéíà ãëåäêà äîñêîðî ïî ñåëñêè è ãðàäñêè ñìåòèùà ó íàñ, êàêòî è èç ïîòàéíè äîë÷èíêè â ðàçëè÷íè ìåñòíîñòè áå äà ñå òúðêàëÿò èçëåçëè îò ñòðîÿ ñòàðè ïå÷êè, ïåðàëíè, òåëåâèçîðè è êàê-

âî ëè îùå íå. Çà ïîäîáíè íåðàçáîðèè îáà÷å âå÷å ùå òúðïèì ñàíêöèè îò Åâðîïåéñêèÿ ñúþç. Çàòîâà íåïðàâèòåëñòâåíè îðãàíèçàöèè îò ñòðàíàòà ñà ñå çàåëè äà ïðîâåäàò ìàùàáíî ïðîó÷âàíå çà óïðàâëåíèåòî íà åëåêòðîííèòå îòïàäúöè. Áëàãîäàðåíèå íà íåïðàâèòåëñòâåíàòà îðãàíèçàöèÿ ÁëóËèíê èíôîðìàöèîííà ìðåæà è ñúñ ñúäåéñòâèåòî íà Îáùåñòâåíèÿ öåíòúð çà îêîëíà ñðåäà è óñòîé÷èâî ðàçâèòèå, ñòðàíàòà íè å â ìàùàáåí ïðîåêò, â

êîéòî ó÷àñòâàò îùå Ìàêåäîíèÿ, Ñúðáèÿ, Õúðâàòèÿ è äðóãè ñòðàíè îò ðåãèîíà. Íà ñðåùà, ïîñâåòåíà íà óïðàâëåíèåòî íà åëåêòðîííèòå îòïàäúöè âúâ Âàðíà ñå î÷åðòàõà îñíîâíèòå ïðîáëåìè ïî òàçè òåìà. ×àñò îò òÿõ ñà ñâúðçàíè ñ íåäîñòàòú÷íèòå çíàíèÿ íà õîðàòà çà òîâà êúäå è êàê òðÿáâà äà èçõâúðëÿò îâåõòåëèòå óðåäè. Êàïàöèòåòúò íà íåïðàâèòåëñòâåíèòå îðãàíèçàöèè ïî îòíîøåíèå íà òîçè ñïåöèôè÷åí ïðîäóêò ñúùî ñå îêàçâà ñëàá, ïîä÷åðòà ìîäåðàòîðúò îò ÁëóËèíê Âåðà Ñòàåâñêà. Ïî÷òè íèêúäå â ñòðàíàòà íÿìà àêòóàëíè äàííè çà òîâà êîëêî è êàêâà òåõíèêà çà ãîäèíà èçëèçà îò óïîòðåáà è êàêâî ñòàâà âïîñëåäñòâèå ñ íåÿ.  ïî÷òè âñè÷êè ìàãàçèíè, êúäåòî ñå ïðîäàâà áÿëà òåõíèêà èìà è ñïåöèàëíè êîøîâå, â êîèòî ñå ñúáèðàò èçòîùåíèòå áàòåðèè îò áèòà. Íî êúäå îòèâàò îñòàðåëèòå êîìïþòðè, ïåðàëíè ìàøèíè, òîñòåðè, ñåøîàðè è äðóãà òåõíèêà å îñíîâíèÿò âúïðîñ, íà êîéòî òðÿáâà äà ñå äàäå îòãîâîð. ×àñò îò òåõíèêàòà ñúäúðæà áëàãîäîðíè è öâåòíè ìåòàëè, êîåòî

èçèñêâà ñïåöèôè÷åí ïîäõîä. Çà äà ñå óñòàíîâè óïðàâëåíèåòî íà åëåêòðîííèòå îòïàäúöè ó íàñ 10 íåïðàâèòåëñòâåíè îðãàíèçàöèè ñà ñå íàãúðáèëè ñ àíãàæèìåíòà äî ñðåäàòà íà äåêåìâðè äà ïðîâåäàò èíòåðâþòà ïî òåìàòà. Òå ùå áúäàò îñúùåñòâåíè ñ ïðåäñòàâèòåëè íà ìåñòíàòà è äúðæàâíàòà âëàñò – îáùèíñêè è îáëàñòíè åêñïåðòè, êîèòî ñà àíãàæèðàíè ñ îïàçâàíåòî íà îêîëíàòà ñðåäà. Êîìïþòúðíè ñïåöèàëèñòè, ïðåäñòàâèòåëè íà áèçíåñà, ôèðìè, ëèöåíçèðàíè çà äåéíîñòè ïî óïðàâëåíèå à åëåêòðîííè îòïàäúöè, êàêòî è ãîëåìè ïîòðåáèòåëè – ó÷èëèùà è áîëíèöè ùå ïîïàäíàò â äîïèòâàíåòî. Êðàéíàòà öåë å äà ñòàíå ÿñíî â êîÿ îáùèíà êàêâà ïðàêòèêà çà óïðàâëåíèå íà åëåêòðîííèòå îòïàäúöè å âúâåäåíà è êúäå íå ñå ïðàâè ïî÷òè íèùî ïî âúïðîñà. Êúäå ñå ïðîïóêâà âåðèãàòà ïî ñúáèðàíåòî íà îïàñíèòå îòïàäúöè, êàêòî è çíàå ëè âñåêè îò íàñ êàêâè ñà ñõåìèòå çà ñúáèðàíå ùå ñòàíå ÿñíî â êðàÿ íà ïðîó÷âàíåòî. Òî ùå ïîìîãíå äà áúäàò î÷åðòàíè è ïðåïîðúêèòå çà çàñòúïíè÷åñêà äåéíîñò çà èäíàòà 2011 ã. Çà îáùèíà Âàðíà å ÿñíî, ÷å å â íà÷àëîòî íà ïúòÿ è äî ìîìåíòà ñà èçáðàëè ôèðìà, ñ êîÿòî äà ñêëþ÷àò äîãîâîð. Ïîäãîòâÿò ñå èíôîðìàöèîííè áðîøóðè çà âàðíåíöè, êîèòî

äà ãè èíôîðìèðàò íà êîÿ äàòà è êúäå àâòîìîáèëè íà ôèðìàòà, ùå ïðèáèðàò ñòàðà òåõíèêà. Ñúáðàíàòà èíôîðìàöèÿ ïî òåìàòà ùå ïîñëóæè çà íàòðóïâàíå íà êîëè÷åñòâåíà è êà÷åñòâåíà ñòàòèñòèêà, êîÿòî ùå ïîñëóæè çà èçðàáîòâàíåòî íà íàöèîíàëíà êàðòà, íà êîÿòî ùå ñå îòáåëåæàò äîáðèòå å íå òîëêîâà äîáðèòå ïðàêòèêè. Äàííèòå ùå ñòàíàò ÷àñò îò ìàùàáíîòî ìåæäóíàðîäíî èçñëåäâàíå, ïîñâåòåíî íà óïðàâëåíèåòî íà åëåêòðîííèòå îòïàäúöè. Èíòåðåñóâàùèòå ñå îò ïðîáëåìà ãðàæäàíè, åêñïåðòè è îðãàíèçàöèè ùå áúäàò ïðèâëå÷åíè çà èçãðàæäàíåòî íà Áàëêàíñêà çàñòúïíè÷åñêà ìðåæà, ÷èÿòî êàóçà ùå áúäå äîáðîòî óïðàâëåíèå íà åëåêòðîííèòå îòïàäúöè. Ìàòåðèàëúò ñå ïóáëèêóâà ñúñ ñúäåéñòâèåòî íà Áàëêàíñêà çàñòúïíè÷åñêà ìðåæà

×àñòíè êîìïàíèè òðÿáâà äà ñúáèðàò “îò âðàòà äî âðàòà” ñòàðèòå íè åëåêòðîóðåäè Áúëãàðèÿ, êàòî ñòðàíà ÷ëåí íà Åâðîïåéñêèÿ ñúþç, å õàðìîíèçèðàëà çàêîíîäàòåëñòâîòî ñè â îáëàñòòà íà òðåòèðàíåòî íà èçëÿçëîòî îò óïîòðåáà åëåêòðè÷åñêî è åëåêòðîííî îáîðóäâàíå, ñ òîâà íà ñúþçà. Äî ïðèåìàíåòî íà çàêîíîâàòà ðàìêà, îáè÷àéíà ïðàêòèêà å áèëî èçõâúðëÿíåòî íà åëåêòðè÷åñêîòî è åëåêòðîííî îáîðóäâàíå îò áèòà, çàåäíî ñ áèòîâèòå îòïàäúöè. Ñåãà, ìàêàð è íå íàïúëíî, Áúëãàðèÿ å çàïî÷íàëà äà ïðèëàãà íîâîòî çàêîíîäàòåëñòâî. ×àñòíè êîìïàíèè ñúñ ñòàòóò íà îðãàíèçàöèè ïî îïîëçîòâîðÿâàíå íà èçëÿçëî îò óïîòðåáà åëåêòðè÷åñêî è åëåêòðîííî îáîðóäâàíå (ÈÓÅÅÎ)* ñà ïîëó÷èëè ëèöåíç çà èçâúðøâàíå íà äåéíîñòòà. Ïðåäïðèÿòèÿòà ñå ôèíàíñèðàò îò ñúáðàíèòå ïðîäóêòîâè òàêñè. Íà òÿõ ñå ïàäà öÿëîñòíàòà îðãàíèçàöèè, ïî ñúáèðàíå, ñúõðàíåíèå, òðàíñïîðòèðàíå è ðàçêîìïëåêòîâàíå íà åëåêòðîííèòå îòïàäúöè. Îðãàíèçàöèèòå ñà ÷àñòíè êîìïàíèè ñúñ ñòàòóò, êîéòî íå èì ïîçâîëÿâà äà ðàçïðåäåëÿò äèâèäåíò îò ãåíåðèðàíàòà ïå÷àëáà. Ïðèõîäèòå èì ñà îò ñúáèðàíèòå ïðîäóêòîâè òàêñè. Îáùèíñêèòå àäìèíèñòðàöèè îòãîâàðÿò çà îïðåäåëÿíåòî è îðãàíèçèðàíåòî íà ïóíêòîâå íà òåðèòîðèÿòà ñè. Êîíòðîëúò å â çàäúëæåíèÿòà íà ÌÎÑ è íåãîâèòå ïîäðàçäåëåíèÿ ÐÈÎÑÂ. Ïðîöåñúò ó íàñ å ñòàðòèðàë ïðåäè îêîëî ïðåäè øåñò ìåñåöà. Îáùèíèòå ñà â ñàìîòî íà÷àëî, êàòî äî ìîìåíòà ñå ïðîâåëè êîíêóðñè çà èçáîð íà ïðåäïðèÿòèÿ çà òðåòèðàíå íà åëåêòðè÷åñêî è åëåêòðîííî îáîðóäâàíå íà òÿõíàòà òåðèòîðèÿ. Ïîâå÷åòî îáùèíè ñå äîãîâàðÿò ñ ôèðìèòå çà èçïîëçâàíå íà ìåòîäà „îò âðàòà äî âðàòà“. Êîìïàíèèòå îáÿâÿâàò îï-

ðåäåëåíè äàòè åæåìåñå÷íî çà ãîëåìèòå îáùèíè äî åæåãîäíî çà ìàëêèòå, â êîèòî ìîáèëíè åêèïè ñúáèðàò îò îôèñè è äîìîâå èçëÿçëîòî îò óïîòðåáà åëåêòðè÷åñêî è åëåêòðîííî îáîðóäâàíå. Óñëóãàòà ñå ïðåäîñòàâÿíà áåçïëàòíî íà òåðèòîðèÿòà íà îáùèíàòà íà áàçà ïîñòúïèëè çàÿâêè îò äîìàêèíñòâàòà è ôèðìèòå. Ïàðàëåëíî ñ òîâà ñèñòåìàòà äîïóñêà ÷àñòíè ôèðìè äà ìîãàò äà ïîëó÷àâàò ëèöåíç çà îðãàíèçèðàíå íà ïëîùàäêè çà ñúáèðàíå íà èçëÿçëî îò îáîðóäâàíå åëåêòðè÷åñêî è åëåêòðîííî îáîðóäâàíå â ïðîìèøëåíèòå çîíè íà íàñåëåíèòå ìåñòà. Ïîïóëÿðíà ïðàêòèêà, íàáèðàùà âñå ïîâå÷å ñêîðîñò, å ãîëåìèòå òúðãîâñêè âåðèãè íà åëåêòðè÷åñêî è åëåêòðîííî îáîðóäâàíå äà ïðåäëàãàò óñëóãà „íîâî ñðåùó ñòàðî“. Ïðèåìàò ñòàðàòà òåõíèêà ïðè çàêóïóâàíåòî íà íîâà. Ñúáèðàíåòî íà áàòåðèèòå ñòàâà â ñïåöèàëèçèðàíè êîíòåéíåðè, êîèòî ìîãàò äà áúäàò îòêðèòè â ìàãàçèíèòå íà íàñåëåíèòå ìåñòà è ðåäèöà àäìèíèñòðàòèâíè ñãðàäè. Ïî-ãîëÿìàòà ÷àñò îò ïðîó÷âàíèÿòà íà îáùåñòâåíîòî ìíåíèå ñðåä îáùèíè, ÷àñòíè ôèðìè è íåïðàâèòåëñòâåíè îðãàíèçàöèè ïîêàçà, ÷å íå èì å èçâåñòíî çà íàëè÷èåòî íà îðãàíèçèðàíà ñèñòåìà ïî ñúáèðàíå íà ÈÓÅÅÎ. Òîâà ñå îáÿñíÿâà ñ íèñêîòî íèâî íà èíôîðìèðàíå íà ãðàæäàíèòå, êîåòî åêñïåðòèòå îïðåäåëÿò êàòî íåâðàëãè÷íà òî÷êà â ñèñòåìàòà. Òî ïîðàæäà ïðîáëåìè, ñâúðçàíè ñ íèñêàòà ìîòèâàöèÿ íà áúëãàðèòå äà ñúáèðàò è ïðåäàâàò çà ðåöèêëèðàíå íåíóæíàòà òåõíèêà. Çà òîâà âñå îùå ñå íàáëþäàâàò íåãàòèâíè ïðàêòèêè íà èçõâúðëÿíå íà åëåêòðîííè è åëåêòðè÷åñêè óðåäè â êîíòåéíåðèòå çà ñìåò.

Äåñåòêè âàðíåíöè äîíåñîõà ñòàðè CD â ãàëåðèÿ "Îñåì" çà õóäîæíèêà Íåíî Áåë÷åâ â îðãàíèçèðàíàòà îò íåãî àêöèÿ "Ñëèâè çà ñìåò".

Ïîäðîáíîñòè íà ñòðàíèöà 6


BEAM 21

3

áðîé 37

Ñòàðòèðà ïèëîòíî îíëàéí îáó÷åíèå ïî åêîëîãèÿ Ùå ñå âêëþ÷àò îáùèíñêè ñúâåòíèöè è ñëóæèòåëè íà ïåò áúëãàðñêè îáùèíè

Çà ïúðâè ïúò â Áúëãàðèÿ ïðåç òàçè ãîäèíà ùå ñòàðòèðà îíëàéí îáó÷åíèå ïî åêîëîãèÿ â ïåò ïèëîòíè îáùèíè â Ñåâåðîèçòî÷íà Áúëãàðèÿ. Òî ùå áúäå íàñî÷åíî êúì îáùèíñêèòå ñëóæèòåëè è îáùèíñêèòå ñúâåòíèöè, îò êîèòî çàâèñè ïðèëàãàíåòî íà óñòîé÷èâè ïîëèòèêè çà îïàçâàíå íà îêîëíàòà ñðåäà íà ìåñòíî íèâî. Îáó÷åíèåòî ñå ñúñòîè îò ïåò åëåêòðîííè ìîäóëà îò ïî òðè äíè âñåêè, êîèòî ñà íàïðàâåíè òàêà, ÷å äà ñà óäîáíè çà àíãàæèðàíîñòòà íà ðàáîòåùèòå. Ïðåäè è ñëåä ñòàðòèðàíåòî íà âñåêè ìîäóë ùå áúäàò ïðîâåäåíè ñðåùè ïî ìåñòà ñúñ ñïåöèàëèñòè. Ñëåä êðàÿ íà âñÿêî îáó÷åíèå ïúê å ïðåäâèäåí òåñò, êîéòî ó÷àñòíèöèòå â íåãî òðÿáâà äà ðåøàò óñïåøíî, çà äà ïîëó÷àò ñåðòèôèêàò çà ïðèäîáèâàíå íà êîìïåíòåíöèè â îáëàñòòà íà îïàçâàíåòî íà îêîëíàòà ñðåäà.  îáðàçîâàòåëíàòà ïðîãðàìà ñà âêëþ÷åíè ñëåäíèòå òåìè: ïðîìÿíà íà êëèìàòà è åôåêòè íà ìåñòíî íèâî; óñòîé÷èâîñò íà äîñòàâêèòå íà åíåðãèÿ íà ìåñòíî íèâî; çåëåíè îáùåñòâåíè ïîðú÷êè; èíòåëèãåíòÏðîäúëæàâà îò ñòðàíèöà 1 Ñúäúò ïðèïîìíÿ, ÷å ïî âðåìå íà ïîäàâàíå íà èñêàíåòî â ïðèêà÷åí ôàéë êúì âúòðåøíèòå ïðàâèëà íà îáùèíàòà å ïîñî÷åíî, ÷å çàÿâëåíèåòî ìîæå äà áúäå èçïðàòåíî ïî åëåêòðîíåí ïúò. Áúäåùèÿò îáù óñòðîéñòâåí ïëàí íà Âàðíà ùå áúäå îñíîâà çà öÿëîñòíîòî óñòðîéñòâî íà ãðàäà. Ñ íåãî ñëåäâà äà ñå îïðåäåëÿò îáùàòà ñòðóêòóðà è ïðåîáëàäàâàùîòî ïðåäíàçíà÷åíèå íà òåðèòîðèèòå, âèäúò è ïðåäíàçíà÷åíèåòî íà òåõíè÷åñêàòà èíôðàñòðóêòóðà è îïàçâàíåòî íà îêîëíàòà ñðåäà è îáåêòèòå íà êóëòóðíî-èñòîðè÷åñêîòî íàñëåäñòâî. Çàòîâà ñúäúò ïðèåìà, ÷å å íàëèöå ïðåîáëàäàâàù îáùåñòâåí èíòåðåñ êúì ïðîöåñà íà èçðàáîòâàíå è ïðèåìàíå íà ÎÓÏ è èñêàíàòà èíôîð-

íî ðàçïðåäåëåíèå íà çîíèòå è ïëàíîâåòå çà ðàçâèòèå; ìåñòíè åíåðãèéíè ïëàíîâå çà äåéñòâèå. Ïðèîðèòåòíî ùå áúäàò ðàçãëåæäàíè è ñïåöèôè÷íè âúïðîñè, ïîñòàâåíè îò ó÷àñòíèöèòå. Ìåòîäèêàòà å ãåðìàíñêà, íî å àäàïòèðàíà êúì áúëãàðñêèòå ñïåöèôèêè, çàåäíî ñ íàøè åêñïåðòè. Êàòî çà íà÷àëî, çàÿâêà çà îáó÷åíèå ñà äàëè áëèçî 300 ó÷àñòíèêà îò îêîëî 50 îáùèíè â 8 åâðîïåéñêè ñòðàíè – Àâñòðèÿ, ×åõèÿ, Ëàòâèÿ, Ðóìúíèÿ, Ãåðìàíèÿ, Ôðàíöèÿ, Ïîëøà è Áúëãàðèÿ. Ñëåä êðàÿ íà ëåêöèèòå, ñå î÷àêâà ïîíå 15 îáùèíè äà âçåìàò êîíêðåòíè ìåðêè çà ïîðàçóìíî ðàçïðåäåëåíèå íà ìåñòíè åíåðãèéíè ðåñóðñè. Òå ìîæå äà áúäàò íàñî÷åíè â îáëàñòòà íà åêîëîãè÷íèÿ òðàíñïîðò, îòîïëåíèåòî, åíåðãèéíàòà ñèñòåìà è ïð. Ïúðâèòå ïåò îáùèíè ó íàñ, ÷èèòî ñëóæèòåëè ùå áúäàò îáó÷åíè íàïúëíî áåçïëàòíî ñà Äîáðè÷, Ãåíåðàë Òîøåâî, Ñèëèñòðà, Íîâè ïàçàð è Öàð Êàëîÿí. Çà ñëåäâàùèòå ó÷àñòíèöè îáó÷åíèåòî ùå ñå çàïëàùà. Åëåêòðîííàòà îáðàçîâàòåëíà

ïëàòôîðìà å ðàçðàáîòåíà è ðåàëèçèðàíà îò îðãàíèçàöèÿòà „BEAM_21 – Èçãðàæäàíå íà êàïàöèòåò çà èçãîòâÿíå íà ìåðêè è ïëàíîâå çà óñòîé÷èâà åíåðãèéíà ïîëèòèêà â Åâðîïåéñêèòå îáùèíè “. Ôèíàíñèðàíà å îò Åâðîïåéñêèÿ ñúþç, êàòî ÷àñò îò ïðîãðàìà „Èíòåëèãåíòíà Åíåðãèÿ - Åâðîïà (ÈÅÅ)“ è ñå êîîðäèíèðà îò Ôîíäàöèÿ Heinrich-Boell â Áðàíäåíáóðã, Ãåðìàíèÿ. ×àñò îò ïàðòíüîðèòå ïî ïðîåêòà ñà åíåðãèéíè àãåíöèè, åêîëîãè÷íè è åíåðãèéíè êîíñóëòàíòè, åêîëîãè÷íè îðãàíèçàöèè è îáðàçîâàòåëíè èíñòèòóöèè îò 8 åâðîïåéñêè ñòðàíè. Êîîðäèíàòîð çà Áúëãàðèÿ å Îáùåñòâåíèÿò öåíòúð çà îêîëíà ñðåäà è óñòîé÷èâî ðàçâèòèå (ÎÖÎÑÓÐ). Ïî âðåìå íà äâå ñðåùè ïî ïðîåêòà - â Ïðàãà (16-17 þíè 2010 ã.) è Âàðøàâà (1-2 äåêåìâðè 2010 ã.), ñúâìåñòíî è ñ áúëãàðñêèòå ïàðòíüîðè, å èçðàáîòåíà ìåòîäèêàòà è ïàêåòà îò îáðàçîâàòåëíè ìàòåðèàëè, êàòî òå ñà ïðèãîäåíè çà áúëãàðñêàòà ïðàêòèêà. Îáó÷åíèåòî ìîæå äà ñå èçïîëçâà îò âñè÷êè, êîèòî èñêàò äà ñå èíôîðìèðàò ïî òåìèòå çà îêîëíàòà ñðåäà, óñòîé÷èâîòî ðàçâèòèå, ãëîáàëíîòî çàòîïëÿíå, çàÿâè Èëèÿí Èëèåâ îò ÎÖÎÑÓÐ.  áúëãàðñêèòå îáùèíè íàéìíîãî ïî åäèí – äâàìà ñïåöèàëèñòè çíàÿò íåùî ïî òåìèòå, çàëåãíàëè â îáó÷èòåëíàòà ïëàòôîðìà, ñìÿòà Èëèåâ. Òîâà å íàïúëíî íåäîñòàòú÷íî, òúé êàòî ïðè ïîäãîòîâêàòà íà ñòàíîâèùà â òàçè îáëàñòòè èëè ïðè ãëàñóâàíåòî èì íà ñåñèÿ íà Îáùèíñêèÿ ñúâåò, ñå âêëþ÷âàò ìíîãîêðàòíî ïîâå÷å ñïåöèàëèñòè è ñúâåòíèöè. Òå òðÿáâà äà èìàò ïîçíàíèÿ çà òîâà, êàçâà ïðåäñåäàòåëÿò íà ÎÖÎÑÓÐ. Ïî äóìèòå ìó, ïðè íàëè÷èåòî íà íèñêà êîìïåòåíòíîñò, ðåøåíèÿòà, êîèòî ñå âçåìàò

Ùå èçíèêíàò ëè íåáîñòúðãà÷è... ìàöèÿ – èçðàçåíè ñòàíîâèùà îò ìèíèñòåðñòâà èëè äúðæàâíè èíñòèòóöèè ïî òîçè ïîâîä, ñëåäâà äà áúäå ïðåäîñòàâåíà íà çàÿâèòåëÿ, ñå êàçâà îùå â ðåøåíèåòî íà ñúäà. ÎÓÏ íà Âàðíà ñå ïðîåêòèðà îò ãëåäíà òî÷êà íà îïðåäåëåíè ôèíàíñîâè èíòåðåñè, à íå îò ãëåäíà òî÷êà íà ïðîôåñèîíàëíè ãðàäîóñòðîéñòâåíè ðåøåíèÿ, êîìåíòèðà Êÿëèíà Ïàâëîâà, öèòèðàíà îò çà ÁëóËèíê Êàëèíà. Ïðåäâèäåíèòå ãðàäîóñòðîéñòâåíè çîíè ñà íàäðåáíåíè è ðàçïîêúñàíè, êîåòî å ïðîòèâíî íà çàêîíîâèòå è ïðîôåñèîíàëíè èçèñêâàíèÿ çà åäèí Îáù óñòðîéñòâåí ïëàí.

Íàé-âåðîÿòíî òîâà ðàçïîêúñàíî çîíèðàíå ñå å ïîëó÷èëî â ðåçóëòàò îò ïðîåêòèðàíåòî íà äîïúëíèòåëíè äèðåêòèâíè ïëàí-ñõåìè êúì ïëàíà, ñðåùó çàïëàùàíå îò ñòðàíà íà îòäåëíè ãðàæäàíè è ôèðìè.  ïîñëåäñòâèå òåçè ñõåìè íå áÿõà ïðåäñòàâåíè çà îáñúæäàíå ñ äîêóìåíòàöèÿòà íà ïëàíà è ïî òîçè íà÷èí âñúùíîñò îñòàâàò ñêðèòè çà îáùåñòâåíîñòòà ìîòèâèòå íà ïðîåêòàíòèòå è ôèíàíñîâàòà èì îáâúðçàíîñò, êàçà Ïàâëîâà. Ñïîðåä ðåäèöà ñïåöèàëèñòè, ïëàíúò å âúçïðèåë ïîãðåøíàòà òåçà, ÷å èñòîðè÷åñêèÿò öåíòúð íà Âàðíà èìà âúçìîæíîñòè äà ïîåìå íîâî ñòðîèòåëñòâî ñ âèñîêè ïà-

íå ñà óñòîé÷èâè.  Àâñòðèÿ íàïðèìåð îáùèíèòå èçãðàæäàò âåòðîïàðêîâå èëè íà îñíîâàòà íà ïóáëè÷íî÷àñòíî ïàðòíüîðñòâî, èëè ñàìîñòîÿòåëíî. Ïîëó÷åíèòå ïðåõîäè îòèâàò â áþäæåòà íà îáùèíàòà. Ó íàñ ìåñòíèòå âëàñòè åäèíñòâåíî ïðîäàâàò çåìè çà èçãðàæäàíå íà âåòðîïàðêîâå, à îò ñàìàòà èì åêñïëîàòàöèÿ ïå÷åëè åäèíñòâåíî ÷àñòíèÿ èíâåñòèòîð, ïîñî÷âà Èëèÿí Èëèåâ. È îùå åäèí âúïðîñ çà ðàçìèñúë: Äà ñòå ÷óëè îò êìåò èëè îáùèíñêè ñúâåòíèê ïðåäëîæåíèå çà èçãðàæäàíå íà îòîïëèòåëíà öåíòðàëà íà áèîìàñà, ïðèìåðíî â äåòñêàòà ãðàäèíà èëè áîëíèöàòà?  Áúëãàðèÿ íå ñå îáìèñëÿò óñòîé÷èâè ïðîåêòè, çà êîèòî äà ñå òúðñè ôèíàíñèðàíå, à ñòàâà îáðàòíîòî – ïîÿâÿâàò ñå ïàðè ïî ïðîãðàìà è ñå òúðñè ïðîåêò çà òÿõ, êîíñòàòèðàò õîðàòà îò íåïðàâèòåëñòâåíèÿ ñåêòîð ó íàñ. Îïòèìèñòè÷íîòî âñå ïàê å, ÷å áúëãàðñêè îáùèíñêè ñëóæèòåëè ñà ïðîÿâèëè èíòåðåñ êúì îíëàéí îáó÷åíèåòî ïî åêîëîãè÷íèòå òåìè, êàçâàò îò ÎÖÎÑÓÐ. Îò òàì ïðèçîçàâàò äà ãî íàïðàâÿò è äðóãè, êàòî íÿìà îãðàíè÷åíèå çà âúçðàñò, çàíÿòèå èëè ìåñòîðàáîòà. Âñåêè, êîéòî æåëàå äà ñå âêëþ÷è, ìîæå äà ãî íàïðàâè íà òåë. 052/306 423 èëè íà e-mail: pecsd@net-bg.net. Ìàòåðèàëúò ñå ïóáëèêóâà ñúñ ñúäåéñòâèåòî íà:

ðàìåòðè íà çàñòðîÿâàíå è çàòîâà ñå ïðåäëàãà òàêîâà. Îò äðóãà ñòðàíà Åêñïåðòíèÿò ñúâåò êúì Îáùèíà Âàðíà, êîéòî å çàñòúïíèê íà òîâà ñòðîèòåëñòâî, çàñåäàâà çàêðèòî è íå ïóáëèêóâà ïðîòîêîëèòå ñè íà ñàéòà íà Îáùèíà Âàðíà. „Òîâà äîïúëíèòåëíî ïîñòàâÿ ïîä ñúìíåíèå áåçêîðèñòíîñòòà íà ïðåäëîæåíèåòî çà åäèí òàêúâ íåïðîçðà÷åí ðàçðåøèòåëåí ðåæèì íà áúäåùî ìàùàáíî ñòðîèòåëñòâî â èñòîðè÷åñêèÿ öåíòúð íà Âàðíà”, ñìÿòà Êàëèíà Ïàâëîâà. Ïëàíúò çàñòðàøàâà åêîëîãèÿòà è çàùèòåíèòå ìåñòíîñòè êðàé Âàðíà, íàïðèìåð Êàçàøêî. Ñúùî òàêà ñå íàòîâàðâà åçåðîòî ñ íîâè ïðèñòàíèùíè äåéíîñòè, êîèòî ñà ñúñ ñïîðíà èêîíîìè÷åñêà èçãîäà, äîïúëâà îáùåñòâåíè÷êàòà.


áðîé 37

Èíòåðâþ

4

Ïåòêî Êîâà÷åâ, äèðåêòîð íà Èíñòèòóòà çà çåëåíà ïîëèòèêà:

Îáùåñòâîòî ñå çàíèìàâà ñàìî ñ åæåäíåâíèòå ïîäñêîöè íà Áîéêî

- Ã-í Êîâà÷åâ, êàêâà îöåíêà áèõòå äàëè çà åêîëîãè÷íàòà ïîëèòèêà, êîÿòî âîäè ïðàâèòåëñòâîòî? - Çà âðåìåòî, ïðåç êîåòî óïðàâëÿâà, ïðàâèòåëñòâîòî íå ïîêàçà äà èìà ÿñíà åêîëîãè÷íà ïîëèòèêà. Êàêòî âúâ âñè÷êè äðóãè îáëàñòè, è â òàçè ðåàãèðà íà ïîæàð. Êîãàòî íåùàòà òðúãíàò íà ëîøî, ñå îïèòâà äà ïîêàæå, ÷å ïðàâè íåùî äîáðî. Íå ìîæå äà ñå äàäå íÿêàêâà îöåíêà çà åêîëîãè÷íàòà ïîëèòèêà íà ïðàâèòåëñòâîòî, çàùîòî âñúùíîñò íÿìà êàêâî äà ñå îöåíè. Òîâà å ìíîãî ñòðàííî, çàùîòî ìèíèñòúðúò íà îêîëíàòà ñðåäà Íîíà Êàðàäæîâà è Åâäîêèÿ Ìàíåâà, êàòî íåèí çàìåñòíèê, áÿõà åäèíñòâåíèòå, êîèòî èìàõà íÿêàêúâ îïèò â óïðàâëåíèåòî íà äúðæàâàòà. Òî÷íî òå îáà÷å íå ñâúðøèõà íèêàêâà ðàáîòà. - Êîè áÿõà ãîðåùèòå êàðòîôè â åêîëîãèÿòà, êîèòî ïðàâèòåëñòâîòî ñè ïîäõâúðëÿøå? - Ñ îïèòà çà ïðîìåíÿ Çàêîíà çà ÃÌÎ, ïðàâèòåëñòâîòî ñè íàòðåñå åäèí òàêúâ ãîðåù êàðòîô. Ñëåä òîâà òðÿáâàøå äà îòñòúïè ïðåä íàòèñêà íà ãðàæäàíñêèòå äåéñòâèÿ. Äðóãèÿò å ðàáîòàòà ïî îïåðàòèâíèòå ïðîãðàìè (ÎÏ). Êàòî çàïî÷íàõà ïðîâåðêèòå ïî ÎÏ „Îêîëíà ñðåäà”, è íàé-âå÷å çà ïðå÷èñòâàòåëíèòå ñòàíöèè è ðåãèîíàëíèòå äåïà çà îòïàäúöè, î÷àêâàõ äà ñå íàïðàâè ÿñíà îöåíêà è äà ñå ïðîìåíè íåùî. Íî ñëåä ïúðâîíà÷àëíèÿ åíòóñèàçúì äà ñå ïîêàæå, ÷å ïàðèòå ñà îòèøëè â îáùèíèòå, óïðàâëÿâàíè îò ÄÏÑ, íèùî íå ñå ñëó÷âà.  ìîìåíòà Áúëãàðèÿ å çàïëàøåíà ïîíå îò äâå

íàêàçàòåëíè ïðîöåäóðè – çà íåñïàçâàíå íà ñðîêîâåòå çà èçãðàæäàíå íà ðåãèîíàëíèòå äåïà çà îòïàäúöè, è íà ïðå÷èñòâàòåëíèòå ñòàíöèè. Òå÷å è åäíà äðóãà íàêàçàòåëíà ïðîöåäóðà – çà ñîôèéñêèòå îòïàäúöè. Îòäåëíî èìà íàêàçàòåëíè ïðîöåäóðè, êîèòî òåêàò çà ñòðîèòåëñòâî â çîíè ïî „Íàòóðà 2000”. Ïðîäúëæàâà ïðàêòèêàòà ÅÑ äà íàêàçâà Áúëãàðèÿ çà åêîëîãè÷íè ïðîáëåìè. - Íî â îáùåñòâîòî ñå ãîâîðè ïî-ñîêîðî çà ïîäñëóøâàíåòî, çà õîíîðàðèòå íà Äîãàí, íî íå è çà òîâà. Çàùî? - Çàùîòî îáùåñòâîòî ñå çàíèìàâà ñ åæåäíåâíèòå ïîäñêîöè íà Áîéêî Áîðèñîâ. Ðåàëíèòå ïðîáëåìè íà îêîëíàòà ñðåäà èçîáùî íå ñà òåìà íà ïðàâèòåëñòâîòî, îñâåí êîãàòî ñå âçåìàò íÿêàêâè ðåøåíèÿ ïîä íàòèñê. - Ìîæå ëè ãðàæäàíñêîòî îáùåñòâî äà ñå ïîõâàëè ñ èçâîþâàíè ïîáåäè ïðåç èçìèíàëàòà ãîäèíà â îáëàñòòà íà îêîëíàòà ñðåäà? - Åäíàòà ïîáåäà å ÃÌÎ - êàìïàíèÿòà. Ïî îòíîøåíèå íà ïàðê „Ñòðàíäæà” – ñúùî. Ñåäåì÷ëåíåí ñúñòàâ íà ñúäà ïîòâúðäè, ÷å ïëàíúò íà Öàðåâî íå å çàêîíåí. Âñÿêà îòâîðåíà ïðîöåäóðà â Áðþêñåë ñðåùó äåéñòâèÿòà íà ïðàâèòåëñòâîòî å ïîáåäà. Òàêàâà èìà çà Èðàêëè, íàïðèìåð. Íîíà Êàðàäæîâà å àáñîëþòíî íåâèäèì ìèíèñòúð. Ìàíåâà ñå îïèòâà äà äúðïà êîíöèòå, âúïðåêè ÷å íå å ìèíèñòúð. Òÿ áåøå àêòèâíèÿò ÷îâåê çà ïðîêàðâàíå èíòåðåñèòå íà ÃÌÎ-ôèðìèòå ñ íîâèÿ çàêîí. Òÿ å àêòèâíèÿò è çà öèàíèäèòå â çëàòîäîáèâà, ò.å. òÿ å åäèí ëîáèñò, íî íå çà åêîëîãè÷íèòå ïîëèòèêè. - Íî è çåìåäåëñêèÿò ìèíèñòúð Ìèðîñëàâ Íàéäåíîâ „äîñòîéíî” ÿ ñëåäâà ïî îòíîøåíèå ïîëèòèêàòà ñðåùó ÃÌÎ? - Ïîäîçèðàì, ÷å çåìåäåëñêèÿò ìèíèñòúð ùå áúäå åäèí îò ñëåäâàùèòå ñåðèîçíî àòàêóâàíè, êîãàòî ñòàíå ÿñíî, ÷å åâðîïåéñêèòå ïàðè çà çåìåäåëèå íå îòèâàò çà ïîäêðåïà íà áúëãàðñêîòî çåìåäåëèå, çà ìàëêèòå ôåðìè è ïðîèçâîäñòâîòî íà ÷èñòà ïðîäóêöèÿ, à â ãîëåìè ïðèÿòåëñêè ôèðìè. Ìèíèñòúðúò íà çåìåäåëèåòî òðÿáâà äà ïðèêëþ÷è ñ ðåêëàìíèòå ñè ïîñåùåíèÿ è ðèòóàëíè ÿäåíåòà íà ëóêàíêè è ñóäæóöè, à äà ñè âúðøè ðàáîòàòà. - Êîè ñà òåçè ãîëåìè ïðèÿòåë-

ñêè ôèðìè? - Ïðèìåðíî èñòîðèÿòà ñ ÷èñòèòå ìåñà „Ñòàðà ïëàíèíà” è ñîÿòà. Îòäàâíà å èçâåñòíî, ÷å áúëãàðñêèòå ïðîèçâîäèòåëè íà ìåñíè ïðîäóêòè, ñ ðåäêè èçêëþ÷åíèÿ, ïðîèçâåæäàò áîêëóöè. Ïðîäúëæàâàò îïèòèòå è íà ãîëåìèòå ôèðìè çà ìëÿêî è ìëå÷íè ïðîäóêòè äà ïðèáåðàò ïàðèòå çà äðåáíèòå çåìåäåëöè, çàùîòî òå èìàëè êàïàöèòåò, òå èçïúëíÿâàëè óñëîâèÿòà… Íÿêîè ìåðêè çà ôèíàíñèðàíå íà ìëàäè ôåðìåðè èëè íà ïîëóïàçàðíè ñòîïàíñòâà îòíîâî ñà èãíîðèðàíè ñ èíñòðóêöèè. Îïèòâàò ñå äà ïðåíàñî÷àò åâðîïåéñêèòå ïàðè, íî íå ÷ðåç çàêîí è ïóáëè÷íà äèñêóñèÿ. Âñè÷êè íåóðåäèöè â Ðàçïëàùàòåëíàòà àãåíöèÿ, ïîêàçâàò, ÷å è òàì õàîñúò å äîñòà ñåðèîçåí. Íàðî÷åíèòå ïîëèòè÷åñêè ëèöà îò ïðåäèøíèÿ êàáèíåò ãè ìàõíàõà, íî íåùàòà íå ñà ñå îïðàâèëè. - Êîè ùå ñà îñíîâíèòå ïðîáëåìíè îáëàñòè, â êîèòî ãðàæäàíñêèÿò ñåêòîð ùå íàñî÷è óñèëèÿòà ñè ïðåç íàñòîÿùàòà ãîäèíà? - Ùå ïðîäúëæàò áèòêèòå çà ïëàíèíèòå è çà ×åðíîìîðñêîòî êðàéáðåæèå. Âñè÷êè çàñòðîÿâàíèÿ, êîèòî ñà ñå ñëó÷èëè è êîèòî èìà ìåðàöè äà ñå ñëó÷àò, ùå àíãàæèðàò ïîñòîÿííî âíèìàíèåòî íà íåïðàâèòåëñòâåíèòå îðãàíèçàöèè. Çàïî÷íà è ïëàíèðàíåòî íà åâðîôîíäîâåòå çà ñëåä 2014 ã., êúäåòî ñúùî ùå èìà ñåðèîçíî ó÷àñòèå íà ÍÏÎ-ñåêòîðà. Çàùîòî îáùàòà òåíäåíöèÿ â Åâðîïà å ôîíäîâåòå äà èìàò ïîëçà è çà ïðèðîäàòà. Ïðèìåðíî â Áðþêñåë ñå îáñúæäà, äîêîëêî êîõåçèîííàòà ïîëèòèêà íà Åâðîñúþçà âëèÿå âúðõó êëèìàòè÷íèòå ïðîìåíè.  Áúëãàðèÿ òàêúâ äèàëîã âñå îùå íå å çàïî÷íàë. Íî ùå äîéäå ìîìåíò è çà òîâà. Âúïðîñúò ñ âúçîáíîâÿåìèòå åíåðãîèçòî÷íèöè òðÿáâà äà ñå ðåøè íà ïðèíöèïíî íèâî. Íå ìîæå äà ñè ïîçâîëÿâàìå ÷èñòèÿò åíåðãèåí ñåêòîð íà âúçîáíîâÿåìè èçòî÷íèöè äà îñòàâà â ðúöåòå íà ìîôèîòè è íà õîðà, êîèòî íå èñêàò äà ãî ðàçâèâàò. Ôàêò å, ÷å Ìèíèñòåðñòâîòî íà èêîíîìèêàòà, åíåðãåòèêàòà è òóðèçìà íå èñêà äà ðàçâèâà ÷èñòèòå åíåðãèè. Ïîòåíöèàëúò çà âúçîáíîâÿåìèòå åíåðãîèçòî÷íèöè â Áúëãàðèÿ å òîëêîâà ãîëÿì, ÷å ìîæå äà ñå îò÷èòà íàïðåäúê â ïúòè, à ñå ãîâîðè çà íÿêàêâè ïðîöåíòè. Íåîáõîäèìè ñà ðàäèêàëíè ïðîìåíè â òàçè îáëàñò. Ãîëåìèòå åíåðãèéíè ïðîåêòè íÿìà êàê äà îñòàíàò â ñòðàíè îò ïîãëåäà íà ÍÏÎ. Ïî îòíîøåíèå íà âîäíèòå åëåêòðîöåíòðàëè, „Ãîðíà Àðäà” å æèâ ïðèìåð çà êîðïîðàòèâíèÿ ëîáèçúì. Äîãîâîðúò, êîéòî ñå ñêëþ÷è áåç êîíêóðñ çà ïðîåêòà, å ñ ôèðìàòà, â êîÿòî ïðåäè ðàáîòåøå, êàòî ïðîêóðèñò, èêîíîìè÷åñêèÿò ìèíèñòúð Òðàé÷î Òðàéêîâ. „Öàí-

êîâ êàìúê” å æèâ ïðèìåð êàê â Áúëãàðèÿ ñå êðàäå îò òàêèâà ïðîåêòè. - Èìà ëè åêîëîãè÷åí ïðîáëåì, êîéòî âúâ âðåìå íà ñîöèàëíîèêîíîìè÷åñêà êðèçà äà èçêàðà ãðàæäàíñêèÿò ñåêòîð íà óëèöàòà? - È ïðåç 2005 – 2006 ã., êîãàòî õîðàòà èçëÿçîõà ìàñîâî íà óëèöàòà çàðàäè Èðàêëè è Ñòðàíäæà, ïðîòåñòèòå òðúãíà îò îòäåëíè ïî-ìàëêè ñëó÷àè, äîêàòî íàêðàÿ ïðîáëåìúò ñúñ çîíèòå ïî „Íàòóðà 2000” ñå îêàçà äîñòà ãîëÿì. Âñåêè ïðîáëåì â ìîìåíòà ìîæå äà äîâåäå äî åñêàëèðàíå íà íàïðåæåíèåòî. Íèêîãà íå çíàåø êúäå ùå ïëàìíå èñêðàòà. Òîâà å ìíîãî óìîðèòåëíî. Ãðàæäàíñêèÿò ñåêòîð íå òðÿáâà ïîñòîÿííî äà áúäå â íÿêàêâà áîéíà ãîòîâíîñò, à äà ñâúðøè è êðåàòèâíà ðàáîòà. Íî â ñèòóàöèÿ, â êîÿòî ïîñòîÿííî ñå ñìåíÿò ðåøåíèÿòà è âñÿêî å ïðåäïîñëåäíî, íÿìà äðóã íà÷èí. - Ìîæå ëè åâðîôîíäîâåòå äà ñòàíàò ñïàñèòåëåí ïîÿñ çà áèçíåñà â êðèçàòà è êàêâî òðÿáâà äà ñå ñëó÷è, çà äà ñòàíå òîâà? - Åâðîôîíäîâåòå íå ñà ìíîãî, êàòî ÷àñò îò áðóòíèÿ ïðîäóêò íà äúðæàâàòà. Òå ñà îêîëî 4%. È òå ìîãàò íå òîëêîâà äà ñïàñÿò áèçíåñà, êîëêîòî äà ãî âêàðàò â íÿêàêâè ïðàâèëà. Ïðîáëåìúò å, ÷å ïðàâèëàòà ñà ñëîæíè, à è íèå, êàòî äúðæàâà, äîïúëíèòåëíî ñè ãè óñëîæíÿâàìå. Íå ìîæå çà ïðîåêò îò 50 000 ëâ. íàïðèìåð äà íîñèø 1500 ñòðàíèöè îò÷åò. Âìåñòî äà ïîëó÷è ðåàëíè ñðåäñòâà, áèçíåñúò ñè çàãðîáâà ëè÷íè ïàðè, çàùîòî íÿêîè íÿêúäå ðåøèë, ÷å òðÿáâà äà èìà îò÷åòíîñò, âìåñòî ñâúðøåíà ðàáîòà è ðåçóëòàò. Òîâà å îñîáåíî ëîøî çà ìàëêèÿ áèçíåñ è îáùèíèòå. Çà ãîëåìèòå èíôðàñòðóêòóðíè ïðîåêòè å îòãîâîðíî ïðàâèòåëñòâîòî, à òî íå ñè âúðøè ðàáîòàòà. Öÿëàòà òðàíñïîðòíà ïîëèòèêà íàïðèìåð å ñáúðêàíà. Äà ïóñíåø òúðãîâåòå çà ìàãèñòðàëà Òðàêèÿ, äà êàæåø, ÷å ùå âçåìåø åâðîïåéñêè ïàðè è äà çàïî÷íåø äà ïëàùàø, áåç èçîáùî ÅÊ äà å îäîáðèëà ïðîåêòà… Ïîíåæå íå âúðâÿò òðàíñïîðòíèòå ïðîåêòè, äà âçåìåø ïàðèòå è äà ãè äàäåø íà Ñîôèéñêîòî ìåòðî… Òîâà íå ãîâîðè äîáðå çà Áúëãàðèÿ è âåðîÿòíî ùå áúäåì íàêàçàíè ñ áþäæåòà ïî åâðîïðîãðàìèòå çà ñëåä 2014 ã. Ùå ñòàíåì åäíà îò ñòðàíèòå, êîèòî ùå ïîëó÷àò ïîìàëêî ïàðè, îòêîëêîòî ïðåç ñåãàøíèÿ ïåðèîä. Ëîøèÿò ñèãíàë å, ÷å îòíîâî îòíîâî åäèí ÷îâåê, êîéòî îáúðêà öÿëîòî ïðîãðàìèðàíå çà ñåãàøíèÿ ïåðèîä, ãî íàçíà÷èõà çà çàì.ìèíèñòúð íà ôèíàíñèòå – Áîðÿíà Ïåí÷åâà. Òîâà ïîêàçâà, ÷å âëàñòòà èçîáùî íå çíàå, êàêâî è êàê ïðàâè, à è ÷å íÿìà æåëàíèå äà ãî íàïðàâè, êàêòî òðÿáâà.


5

Åâðîïðîãðàìè

áðîé 37

Èçëåçå êàðòà íà ëîøèòå åâðîïðîåêòè Êàðòà íà ëîøèòå åâðîïðîåêòè îòïå÷àòà Ãðàæäàíñêàòà êîàëèöèÿ çà óñòîé÷èâî ïîëçâàíå íà ôîíäîâåòå íà Åâðîïåéñêèÿ ñúþç (ÊÓÏÔÅÑ). Íà íåÿ ôèãóðèðàò äâà âàðíåíñêè ïðîåêòà – çà ïîäìÿíà íà ÂèÊ â êâàðòàëèòå Àñïàðóõîâî è Êàéñèåâà ãðàäèíà ïî ïðîãðàìà ÈÑÏÀ è çà ñàíèðàíåòî íà äåòñêèòå çàíåäåíèÿ íà òåðèòîðèÿòà íà îáùèíàòà. Ïðè ïúðâèÿ ñòîòèöè ñåìåéñòâà îñòàíàõà íåñâúðçàíè ñ íîâèòå âîäîïðîâîäè, âúïðåêè ÷å òå ìèíàâàõà ïîêðàé äîìîâåòå èì. Ïðè÷èíàòà çà òîâà å ëèïñàòà íà äîñòàòú÷åí áðîé âîäîïðîâîäíè îòêëîíåíèÿ, çàëîæåíè â ïðîåêòà. Âòîðèÿò ïúê ïðåäèçâèêà íåäîâîëñòâîòî íà ðîäèòåëè è ó÷åòåëè, êîèòî ñå ÷óäåõà êúäå äà îñòàâÿò äåöàòà, äîêàòî ñå ñàíèðàò ãðàäèíèòå, à ñëåä òîâà ïúê òúðñåõà ïàðè äà äîâúðøàò ðàáîòàòà íà ôèðìàòà-èçïúëíèòåë.  áúðçèíàòà äà ñå èçõàð÷àò ïàðèòå òîòàëíî ñå çàãúðáâà êà÷åñòâîòî, ñî÷àò íàáëþäåíèÿòà íà ãðàæäàíñêèòå îðãàíèçàöèè. Ðåçóëòàòúò îò ñàíèðàíåòî íà äåòñêèòå ãðàäèíè ïî îïåðàòèâíà ïðîãðàìà “Ðåãèîíàëíî ðàçâèòèå” ìîæå äà ñå îïðèëè÷è íà “Êëàí, êëàí - íåäîêëàí, äðàí, äðàí - íåäîäðàí”, çàÿâè Èëèÿí Èëèåâ, âèçèðàéêè ñàíèðàíåòî íàïîëîâèíà íà ïîâå÷åòî ñãðàäè. Ïî-óñòîé÷èâî ùåøå äà áúäå, àêî ñå íàïðàâè öÿëîñòíà åíåðãèéíà èçîëàöèÿ, ìàêàð è íà ïî-ìàëêî íà áðîé äåòñêè çàâåäåíèÿ, ñìÿòà ïðåäñòàâèòåëÿò íà êîàëèöèÿòà. Äúðæàâíèÿò è îáùèíñêèòå áþäæåòè ùå ñå íàëîæè äà âðúùàò íà Áðþêñåë âå÷å èçõàð÷åíè ñðåäñòâà ïî åâðîïðîåêòè çàðàäè îòêðèòè íåðåäíîñòè. Òîâà ïðîãíîçèðàõà íà ñðåùà âúâ Âàðíà åêñïåðòè îò ÊÓÏÔÅÑ, ñëåä ïîñåùåíèåòî ñè â Åâðîêîìèñèÿòà.  ìîìåíòà ñå èçâúðøâàò îòèäèòè íà ïúðâèòå ïðîåêòè îò 2007 ã. íàñàì, ôèíàíñèðà-

íè ïî îïåðàòèâíèòå ïðîãðàìè (ÎÏ). Òúé êàòî ó íàñ íÿìà ïðîöåäóðè çà òîâà êîé òðÿáâà äà âðúùà âå÷å èçõàð÷åíèòå åâðîñðåäñòâà, ïëàùàíèÿòà ùå îñòàíàò â òåæåñò íà áþäæåòà, çàÿâè Ïåòêî Êîâà÷åâ îò Èíñòèòóòà çà çåëåíà ïîëèòèêà. Ïî äóìèòå ìó, ïðàâèòåëñòâîòî âåðîÿòíî ùå ïðåõâúðëè ÷àñò îò îòãîâîðíîñòòà íà íÿêîè îáùèíè, êîåòî ùå äîâåäå äî ôàëèòè ïî-ìàëêèòå. Ïî íÿêîè îò îïåðàòèâíèòå ïðîãðàìè ìîæå äà ñå íàëîæè äà âðúùàìå äî

ëÿíè ïî âåðèãà, ÷èÿòî äúëæèíà òðÿáâà äà óñòàíîâÿò ðàçñëåäâàùèòå”, çàÿâè Ïåòêî Êîâà÷åâ. Òîé ñïîìåíà çà ïîëèòè÷åñêè è àäìèíèñòðàòèâíè ëèöà îò áèâøîòî ìèíèñòåðñòâî íà äúðæàâíàòà àäìèíèñòðàöèÿ, îãëàâÿâàíî òîãàâà îò âàðíåíåöà Íèêîëàé Âàñèëåâ. Èìåòî íà Âàñèëåâ îáà÷å íå å çàìåñåíî îò ñâèäåòåëÿ ïî ñëó÷àÿ â êîðóïöèîííàòà ñõåìà, ïîñî÷è Êîâà÷åâ. Îñâåí âðúùàíå íà åâðîñðåäñòâà ïî ëîøè ïðîåêòè, Åâðîïåéñêàòà êî-

Êîíêóðñ çà êðèëàòè åâðîôðàçè

50 íà ñòî îò ïðåäîñòàâåíèòå ñðåäñòâà çàðàäè íàðóøåíèÿ, ñìÿòà Èëèÿí Èëèåâ îò Îáùåñòâåíèÿ öåíòúð çà îêîëíà ñðåäà è óñòîé÷èâî ðàçâèòèå (ÎÖÎÑÓÐ). Òîé äàäå ïðèìåð ñ ÎÏ “Àäìèíèñòðàòèâåí êàïàöèòåò”, çà êîÿòî â Áðþêñåë ñà ñèãíàëèçèðàíè çà íàé-ìíîãî íåðåäíîñòè ïðåç ïåðèîäà 2007 - 2009 ã. Ãðàæäàíñêàòà êîàëèöèÿ å ïîäãîòâèëà ìàòåðèàëè ïî ñëó÷àÿ, êîèòî ñúâñåì ñêîðî ùå ïðåäàäå â Ïðîêóðàòóðàòà. “Ìåæäó 15 è 30% îò ñóìàòà ïî îäîáðåíèòå ïðîåêòè ñå ðàçïðåäå-

ìèñèÿ ìîæå äà îòâîðè âñåêè ìîìåíò íàêàçàòåëíà ïðîöåäóðà ñðåùó ñòðàíàòà íè çàðàäè íåèçïúëíåíèå íà äîãîâîðà çà ïðèñúåäèíÿâàíå, ñìÿòà Ïåòêî Êîâà÷åâ. Ñðîêúò çà èçãðàæäàíå íà ðåãèîíàëíèòå äåïà âå÷å èçòå÷å, à â êðàÿ íà ãîäèíàòà ñâúðøè è ïåðèîäúò çà ñòðîåæ íà ïðå÷èñòâàòåëíèòå ñòàíöèè çà îòïàäíè âîäè â ñåëèùà ñ íàä 10 000 æèòåëè. Ëèïñàòà íà àäìèíèñòðàòèâåí êàïàöèòåò è ëîøîòî ïðîãðàìèðàíå ñà ñðåä îñíîâíèòå ïðè÷èíè çà ñëàáîòî óñâîÿâàíå íà åâðîñðåäñòâàòà, ñî÷àò èçâîäèòå â äîêëàäà íà ãðàæäàíñêèòå îðãàíèçàöèè. Êîâà÷åâ ïîñî÷è áèâøàòà øåôêà íà äèðåêöèÿ “Óïðàâëåíèå íà ñðåäñòâàòà îò ÅÑ” - Áîðÿíà Ïåí÷åâà, íàçíà÷åíà ñåãà çà çàìåñòíèê ôèíàíñîâ ìèíèñòúð ñðåä îñíîâíèòå âèíîâíèöè çà ëîøîòî ïðîãðàìèðàíå â ïåðèîäà 2007 - 2013 ã. Äîêëàäúò çà ãðàæäàíñêîòî íàáëþäåíèå íà ñòðóêòóðíèòå ôîíäîâå â Áúëãàðèÿ å èçðàáîòåí ñ ïîäêðåïàòà íà Ôèíàíñîâèÿ ìåõàíèçúì íà Åâðîïåéñêîòî èêîíîìè÷åñêî ïðîñòðàíñòâî è Íîðâåæêèÿ ôîíä.

Âêëþ÷åòå ñå â ñúçäàâàíåòî íà àðõèâíà áàçà äàííè çà íÿêîè îò êðèëàòèòå ôðàçè, ðúñåíè áåç óìîðà è ñâÿí îò ðàçëè÷íè õîðà ïî âúïðîñèòå íà åâðîïåéñêèòå ïðîãðàìè ó íàñ. Äîêàòî íèå ãðàæäàíèòå íå ñå ïðèñìååì ñúâñåì ïî ìàõëåíñêè íà “ôóíêöèîíåðèòå”, îâëàñòåíè ïî îïåðàòèâíèòå ïðîãðàìè ó íàñ, òå íÿìà è äà ñå óñåòÿò êîëêî ñà íåëåïè. Çà èçïðàòèëèòå íàé-îðèãèíàëíèòå “Êðèëàòè åâðî-ôðàçè” øå èìà íàãðàäè. Åòî è ïúðâèÿò ïðèíîñ íà Äðàãîìèð Êîíñòàíòèíîâ Íîìèíàöèÿ çà çëàòåí ìåäàë: ìèíèñòúð Ìèðîñëàâ Íàéäåíîâ, ÌÇÕ, ïî ïîâîä èíòðèãàòà, áðåìåííîñòòà, óâîëíåíèåòî, ñïðåíèòå ïëàùàíèÿ è ïîäàäåíèòå ñèãíàëè îò áèâøèÿ äèðåêòîð íà ôîíä „Çåìåäåëèå”, Êàëèíà Èëèåâà. “Íå ñúì î÷àêâàë àòàêà îò ÷îâåê, êîéòî ñå å êà÷âàë ñ ìåí íà êîìáàéí!” Íîìèíàöèÿ çà ÅÊ óêîðèçíåíà âèòèåâàòîñò: Êàñòåí Ðàñìóñåí, ÃÄ “Ðåãèîíàëíà ïîëèòèêà”, ïî ïîâîä ñúêðàùåíèÿòà â ÍÊÆÈ ïðåç çèìàòà íà 2010 ã. “Íå êàçâàìå, ÷å òîâà å ãðåøíî ðåøåíèå, íî å ìíîãî ñìåëî, ïðè ïîëîæåíèå, ÷å ñòå òîëêîâà çàêúñíåëè ñ óñâîÿâàíåòî íà åâðîïàðèòå!” Î÷àêâàìå è âàøèòå êðèëàòè åâðî-ôðàçè íà àäðåñ listpres@abv.bg.

Ìàòåðèàëúò ñå ïóáëèêóâà ñúñ ñúäåéñòâèåòî íà:


áðîé 37

Ñïàñèòåëè íà ïëàæà

Äîáðîâîëöè, áóäàëè èëè ïðîñòî ïðèÿòåëè íà ìîðåòî Áåøå êðàÿ íà ëÿòîòî íèå ñå ÷åðïåõìå è çàáàâëÿâàõìå íà ïëàæà. Èãðàåõìå íà ðàçëè÷íè èãðè. Òîâà áåøå êðàÿ íà ïîðåäíàòà, êàìïàíèÿ „Ñïàñèòåëè íà ïëàæà”. Êîè ñìå íèå? Çà íÿêîè ñìå äîáðîâîëöè, çà äðóãè áóäàëè... Âñúùíîñò ñìå 25 ìîì÷åòà è ìîìè÷åòà - ïðèÿòåëè íà ìîðåòî. Òàêà çàïî÷âà ðàçêàçà ñè Òîäîð Ãåðîâ è ïðîäúëæàâà. - Öåëòà íè, êàòî ñïàñèòåëèòå íà ïëàæà, å íå äà ñïàñÿâàìå õîðàòà îò ìîðåòî, à îáðàòíîòî ìîðåòî îò õîðàòà, îò áîêëóöèòå, êîèòî îñòàâÿò òå ñëåä ñåáå ñè. Êàìïàíèÿòà ñòàðòèðà ñ äåìîíñòðàöèîííî ïî÷èñòâàíå íà òðåòà áóíà íà Âàðíåíñêèÿò ïëàæ. Âîäîëàçè îò Ìîðñêè êëóá ”Ïðèÿòåëè íà ìîðåòî” ñå ãìóðêàõà è âìåñòî äà îòêðèÿò íÿêîå èçãóáåíî ñúêðîâèùå, òå èçâàäèõà îò äúíîòî, ÿêå, îáóâêè (çà íåùàñòèå ðàçëè÷íè), ìíîãî ïëàñòìàñîâè áóòèëêè, âúæåòà è äðóãè ñëåäè îò ÷îâåøêà äåéíîñò. Ïðåç îñòàíàëèòå ïî÷èâíè äíè íà ëÿòîòî ñå ñúáèðàõìå íà âõîäà íà ìîðñêàòà ãðàäèíà, ðàçïðåäåëÿõìå ñè ôëàåðèòå è òðúãâàõìå â ðàçëè÷íè ïîñîêè äà ãè ðàçäàâàìå, ðàçêàçâà Òîøêî. - Ðàçäàâàõìå è õàðòèåíè òîðáè÷êè çà îòïàäúöè, ïîñòàâÿõìå ïèðàìèäêè ïî êðàéáðåæíèòå çàâåäåíèÿ ñ ïîñëàíèÿòà”Ìîðåòî íå å çà åäíà âàêàíöèÿ ” è „Íà êàêâîòî ñè ïîñòåëåø, íà òîâà ùå ëåãíåø”. Åäíè íè ãëåäàõà ñ íàñìåøêà, äðóãè ñå îïðàâäàâàõà, à íÿêîé èñêðåíî ñå ðàäâàõà, äî÷àêàëè îòíîâî „ñïàñèòåëèòå”. Íàé-âàæíîòî çà íàñ áå, ÷å è ïðåç òîâà ëÿòî, äåìîíñòðèðàéêè ñâîÿòà ïîçèöèÿ íèå ñå çàáàâëÿâàõìå, êàçâà Òîäîð Ãåðîâ Äîáðîâîëöèòå âçåõà ó÷àñòèå è â

òðàäèöèîííîòî ïî÷èñòâàíå íà ïëàæîâåòå ïî ñëó÷àé Ìåæäóíàðîäíèÿ äåí íà ×åðíî ìîðå.  ïî÷èñòâàíåòî íà ïëàæà â ìåñòíîñòòà Âåòåðàí ó÷àñòâàõà 80 äóøè íà âúçðàñò îò 4 äî 87 ãîäèíè. Íàé-ìíîãîáðîéíè áÿõà ïðåäñòàâèòåëèòå íà ÒÄ „Ðîäíè áàëêàíè”. Àêöèÿòà ñòàíà âúæìîæíà, áëàãîäàðåíèå íà îáåäèíåíèòå óñèëèÿ íà „Ðîäíè áàëêàíè”, Ìîðñêè êëóá „Ïðèÿòåëè íà ìîðåòî”, ÎÖÎÑÓÐ, ó÷åíèöè îò 5 âàðíåíñêè ó÷èëèùà, ñëóæèòåëè íà Îáùèíà Âàðíà. Ñúáðàíè è èçíåñåíè áÿõà 100 ÷óâàëà áîêëóê. Àêöèÿòà áåøå åñòåñòâåí çàâúðøåê íà êàìïàíèÿ „Ñïàñèòåëè íà ïëàæà”, êîÿòî ñå îñúùåñòâÿâà âå÷å 11 ïîðåäíè ãîäèíè ïî âàðíåíñêèòå ïëàæîâå. Åæåãîäíî â êàìïàíèÿòà ñå âêëþ÷âàò 20 äîáðîâîëåöà, íàé-àêòèâíèíå îò êîèòî âñÿêà ãîäèíà ñà Òîäîð Ãåðîâ è Êàìåëèÿ Ìèð÷åâà. Àêöèÿòà ñå îñúùåñòâÿâà îò ÎÖÎÑÓÐ, Ìîðñêè êëóá „Ïðèÿòåëè íà ìîðåòî” è Ôîíäàöèÿ „Ìåé-

äåé”. ×åðíî ìîðå å óíèêàëíî ïî ñâîÿ õàðàêòåð è ãåîãðàôñêî ïîëîæåíèå. Åäèíñòâåíàòà ìó âðúçêà ñúñ Ñâåòîâíèÿ îêåàí å Áîñôîðúò, äúëúã 34 êì. è äúëáîê 50 ìåòðà. Îáìåíúò íà âîäèòå â íàøåòî ìîðå å èçêëþ÷èòåëíî áàâåí, ïðè òîâà â íåãî ñå âëèâàò ìíîãî ãîëåìè ðåêè, êîåòî îáóñëàâÿ íèñêàòà ìó ñîëåíîñò – 1718 %î. Æèâîòúò â ×åðíî ìîðå å îãðàíè÷åí â ãîðíèÿ êèñëîðîäåí ïëàñò (äî äúëáî÷èíà 200 ì.). Äîëíèÿò ñåðîâîäîðîäåí ïëàñò å îáèòàâàí ñàìî îò àíàåðîáíè áàêòåðèè.  ×åðíî ìîðå áèîëîãè÷íèòå âèäîâå ñà ïðåäñòàâåíè îò: ãúáè, âîäîðàñëè, âèñøè ðàñòåíèÿ - 1619 âèäà, áåçãðúáíà÷íè – 1983 âèäà, ðèáè – 168 âèäà, ìîðñêè áîçàéíèöè – 4 âèäà. Íàä 10 âèäà ðèáè ñà çàñòðàøåíè îò èç÷åçâàíå â ×åðíî ìîðå. Ñðåä òÿõ ñà ÷åðíîìîðñêàòà ñêóìðèÿ, íåìñêàòà åñåòðà, åçåðíàòà òðèöîíà, øèïúò (âèä åñåòðà), ðå÷íàòà

6

çìèîðêà (ìèíàâà ïðåç ×åðíî ìîðå íà ïúò çà ìÿñòîòî ñè çà ðàçìíîæàâàíå), êåäðèíêàòà, ìàëêàòà áîäëèâêà, êàêòî è äâà âèäà ïîï÷åòà. Èç÷èñëåíî å, ÷å 70% îò îáùîòî êîëè÷åñòâî îòïàäúöè, ïîïàäàùè â ×åðíî ìîðå, èäâàò îò øåñòòå ÷åðíîìîðñêè ñòðàíè. ×àñò îò òÿõ è îñòàíàëèòå 30% (îò äðóãèòå 11 ñòðàíè, êîèòî íÿìàò èçëàç íà ×åðíî ìîðå) ñå âëèâàò â ×åðíî ìîðå ÷ðåç Äóíàâ. Êàòî ñå ïðèáàâè ëèïñàòà íà ãîëåìè òå÷åíèÿ, íåäîñòàòú÷íàòà öèðêóëàöèÿ íà âîäàòà è ãîëåìèòå êîëè÷åñòâà, âëèâàùè ñå õðàíèòåëíè âåùåñòâà, åêîëîãè÷íîòî ñúñòîÿíèå íà ×åðíî ìîðå è ïëàæîâåòå âñå ïîâå÷å ñå âëîøàâà. Îò÷èòàéêè òîçè ñåðèîçåí ïðîáëåì, øåñòòå ÷åðíîìîðñêè äúðæàâè — Áúëãàðèÿ, Ãðóçèÿ, Ðóìúíèÿ, Ðóñèÿ, Òóðöèÿ è Óêðàéíà — ïîäïèñâàò ïðåç àïðèë 1992 ã. â Áóêóðåù Êîíâåíöèÿòà çà îïàçâàíå íà ×åðíî ìîðå îò çàìúðñÿâàíå (Áóêóðåùêàòà êîíâåíöèÿ), êîÿòî ïðåäñòàâëÿâà ïðàâíà è äèïëîìàòè÷åñêà ïëàòôîðìà çà ñúâìåñòíè äåéñòâèÿ.  ìíîãî ïðîáè, âçåòè îò áèòîâè îòïàäúöè, ñå îòêðèâàò ÿéöà íà õåëìèíòè, êîåòî ïîêàçâà íàëè÷èå íà ôåêàëíî çàìúðñÿâàíå è ñâèäåòåëñòâà çà åïèäåìèîëîãè÷íà îïàñíîñò. Îñâåí òîâà â ìåñòàòà íà íàòðóïâàíå ñå ðàçâèâàò ïðîöåñè íà ãíèåíå ñ îòäåëÿíå íà âðåäíè ãàçîâå. Íå òðÿáâà äà çàáðàâÿìå, ÷å êàòî æèòåëè íà ÷åðíîìîðñêà ñòðàíà, êàòî òóðèñòè, èëè êàòî æèòåëè íà ñòðàíà, ÷èéòî ðåêè ïðèíàäëåæàò íà ÷åðíîìîðñêèÿ áàñåéí, ñìå ëè÷íî îòãîâîðíè çà è çàâèñèìè îò áèîëîãè÷íîòî ðàçíîîáðàçèå íà ×åðíî ìîðå. Íàøèÿò ìîðñêè áðÿã å ìíîãî óÿçâèì. Íåêà äà ñå ãðèæèì çà íåãî, çàùîòî íÿìàìå äðóã!

Àðòïàìåòíèê îò õèëÿäè ñòàðè CD øåïòè: “Ïàçåòå ïðèðîäàòà!” 2500 ñòàðè, íåíóæíè èëè ïîâðåäåíè CD èëè DVD-òà, íÿêîëêî ñòîòèí ñòàðè, íî ðàáîòåùè ñëóøàëêè, CD è MP3 ïëåéúðè ñà íåîáõîäèìè çà îñúùåñòâÿâàíåòî íà åêîðîãè÷íîêóëòóðíèÿ ïðîåêò, íàðå÷åí „Ñàóíä èãëó” íà âàðíåíñêèÿ õóäîæíèêà Íåíî Áåë÷åâ.  àêöèÿòà çà ñúáèðàíå íà åëåêòðîííèòå îòïàäúöè ñå âêëþ÷èõà ñòîòèöè âàðåðöè, êîèòî äîíåñîõà ÷àñòè çà îñúùåñòâÿâÿíå íà ïðîåêòà â ãàëåðèÿ „Îñåì”. “Êàêòî è äà ãî ïîãëåäíåòå, òîâà å ïðîåêò çà çâóêîâà èíñòàëàöèÿ “Ñàóíä èãëó”. Òîâà å çâóêîâî ïðîñòðàíñòâî, èçãðàäåíî îò îòäåëíè ìîäóëè, êúäåòî ðàçëè÷íèòå èçðàçíè ñðåäñòâà ñè îðãàíèçèðàò âå÷åðèíêà. Âúòðåøíàòà ñòðàíà íà ìîäóëèòå å ïîêðèòà ñ èçïîëçâàíè DVD è CD äèñêîâå, â ñðåäàòà íà êîèòî å ïîñòàâåíà ñëóøàëêà îò MP3 ïëåéúð. Ñëóøàë÷èöèòå ñà ìíîãî, íî òåõíèÿò çâóê å ñëàá è ñå ÷óâà ïî-ñêîðî êàòî øåïîò”, îïèñâà

èäåÿòà ñè Íåíî Áåë÷åâ. ñà íåîáõîäèìè îùå ñòàðè ñëóøàë- íèòå ãàéêè è ïðî÷èå, ñ êîèòî âàð„Ñàóíä èãëó” ùå âêëþ÷âà è âè- ÷èöè è òîíêîëîíêè, ëåòâè÷êè, âèí- íåíöè íå æåëàÿò äà çàìúðñÿâàò çàäåî è àóäèî èíñòàëàöèÿ. “Ìíîãî ò÷åòà, øàéáè÷êè, áîëò÷åòà è òåõ- îáèêàëÿùàòà ãè ñðåäà. Âñè÷êè òåçè õîðà èçõâúðëÿò íà ïðåäìåòè èìàò ãîëÿì ïåíåïîäõîäÿùè ìåñðèîä íà ðàçïàä â åñòåòà íåíóæíàòà èì ñòâåíà ñðåäà, òàêà ÷å òåõíèêà èëè èçâêëþ÷èëèòå ñå â àêöèÿòà ïîëçâàíèòå CD è äîïðèíàñÿò âåäíúæ çà DVD-òà, êîèòî ïî-÷èñòà ïðèðîäà, è âòîìîãàò äà ñå ðåðè ïúò - êàòî ïîäïîìîãöèêëèðàò”, äîáàâÿ íàò ñúçäàâàíåòî íà ïðîõóäîæíèêúò. Ñòîèçâåäåíèå íà èçêóñòâîòî. òèöè îò òÿõ íå Îêîëî ãîäèíà ùå áúäå îòèäîõà íà ñìåòèíåîáõîäèìî íà ìëàäèÿ è ùåòî, áëàãîäàðåàìáèöèîçåí âàðíåíåö äà íèå íà òâîðåöà è ñãëîáè åëåêòðîííèòå îòõîðàòà, êîèòî ãî ïàäúöè è äà èì ïðèäàäå ïîäêðåïèõà. Òå ñå íîâ æèâîò. Ñëåä êîåòî âêëþ÷èõà â àðòòâîðáàòà ùå áúäå ïðåäåêî àêöèÿòà „Ñëèñòàâåíà íà øèðîêàòà îáâè çà ñìåò” â ïîäùåñòâåíîñò. êðåïà íà ïðîåêòà. Îñâåí ñòàðè CD ÎÖÎÑÓÐ ïîäêðåïÿ èëè DVD, çà îñúèíèöèàòèâàòà íà Íåíî Ãðàôè÷åí ïðîåêò íà èíñòàëàöèÿòà “Ñàóíä èãëó”. ùåñòâÿâàíåòî ìó Áåë÷åâ.


7

ÃÌÎ

áðîé 37

Âàôëè, êîëáàñè è êîíñåðâè òúïêàíè ñ ÃÌÎ Âàôëè, êîëáàñè è ìåñíè êîíñåðâè ñ íàäíîðìåíî ñúäúðæàíèå íà ãåííîìîäèôèöèðàíè îðãàíèçìè ñà îòêðèëè ïðåç ìèíàëàòà ãîäèíà ñïåöèàëèñòèòå îò åäèíñòâåíàòà ó íàñ ëàáîðàòîðèÿ çà êîíòðîë íà ãåíåòè÷íî ìîäèôèöèðàíè õðàíè, êîÿòî ñå íàìèðà â ñòîëèöàòà. Ïðåç 2010 ã. îò íàïðàâåíèòå 654 ïðîáè, â 20 å èìàëî îòêëîíåíèÿ, êîèòî ïðåâèøàâàò íîðìàòà îò 0,9 % çà ñúäúðæàíèå íà ðàçðåøåíà ãåíåòè÷íà ìîäèôèêàöèÿ. Òîâà ñúîáùè ðúêîâîäèòåëÿò íà ëàáîðàòîðèÿòà Ëþáèíà Äîíêîâà, öèòèðàíà îò „Ìîíèòîð”. Íàé-÷åñòî èìà ãåíåòè÷íî ïðîìåíåíè ñúñòàâêè â ñîåâèÿ ëåöèòèí, îòêúäåòî ïîïàäàò âúâ âàôëèòå è ðàçëè÷íè ñëàäêàðñêè èçäåëèÿ. Ñîåâ ãðàíóëàò ïúê âëèçà â ìåñíèòå ïðîèçâåäåíèÿ, â ðåçóëòàò íà êîåòî ñ ÃÌÎ ñå îêàçâàò è êîëáàñèòå. Ïðåç ìèíàëàòà ãîäèíà å îòêðèòà ñúùàòà ñóáñòàíöèÿ è â ìåñíè êîíñåðâè. Òîçè àíàëèç å íàïðàâåí ïî çàÿâêà íà êëèåíò. Âñè÷êè èçñëåäâàíè ïðîáè ñå îêàçàëè íàäíîðìåíè, à òîé ñå îòêàçàë îò âíîñà íà êîíñåðâèòå.  ñðàâíåíèå ñ ïðåäèøíè ãîäèíè íàïðàâåíèòå ïðîâåðêè ñà ìíîãî ïîâå÷å, òå ñå èçâúðøâàò ïî ëèíèÿ íà äúðæàâíèÿ çäðàâåí êîíòðîë èëè ïúê ïî çàÿâêà íà êëèåíòè, ïîâå÷åòî îò êîèòî ñà áèëè ìèòíèöè. Ðàçøèðåí å è îáõâàòúò íà èçñëåäâàíèÿòà, çàïèòâàíèÿ å èìàëî îò öÿëàòà ñòðàíà, óòî÷íè Äîíêîâà. Íà àíàëèç ñà ïîäëàãàíè ñîåâî è öàðåâè÷íî áðàøíî, öàðåâè÷íî è ñîåâî çúðíî, ïîïóëÿðíîòî ñðåä õîðàòà íà äèåòè ñîåâî ìëÿêî, ìàéîíåçà è òîôó ñèðåíå, êàêòî è ãîòîâè çà êîíñóìàöèÿ öàðåâè÷åí êîðíôëåéêñ, ïóêàíêè, îðèç è îðèçîâè ïðîäóêòè.  ñâåòîâåí ïëàí òîâà ñà

íàé-÷åñòî ìîäèôèöèðàíèòå ïðîäóêòè. Òå îáà÷å ñå ïðîìåíÿò ãåíåòè÷íî, çà äà ñå èçõðàíÿò ãëàäíèòå íàðîäè, à ó íàñ íÿìà íèêàêâè îñíîâàíèÿ çà íàâëèçàíåòî èì.  Áúëãàðèÿ äà îòãëåæäàø ÃÌÎ êóëòóðè, ïðè ïîëîæåíèå ÷å íÿìàø ïîòðåáíîñò, âîäè äî ñúìíåíèÿ, ÷å íÿêîé å ïîëó÷èë ïàðè çà äà ñå åêñïå-

ïîÿâÿò ñëåä 15–20 ãîäèíè, êàòåãîðè÷åí å ïðîôåñîðúò. À òîãàâà ùå áúäå ìíîãî êúñíî ïî îòíîøåíèå íà ðåäèöà çàáîëÿâàíèÿ, çàòîâà òîé ïðåïîðú÷âà äà ñå õðàíèì ñàìî ñ åñòåñòâåíè ïðîäóêòè. Äîñòàòú÷íî å äà çàìåíèì ñóòðèí õàï÷åòî âèòàìèíè ñ åäèí ìîðêîâ, à äðóãè öåííè åëåìåíòè ìîæå äà ñè íàáàâèì

ðèìåíòèðà íà íàø ãðúá, ñìÿòà ïðîô. Õðèñòî Ìåðìåðñêè, âîäåù åêñïåðò ïî çäðàâîñëîâíî õðàíåíå ó íàñ. Êîíòðîëèðà ñå îñîáåíî âíèìàòåëíî è ñîåâèÿò ëåöèòèí, êîéòî å îñíîâíà ñóðîâèíà ïðè íàïðàâàòà íà âàôëè è ñëàäêàðñêè èçäåëèÿ. Òàçè ñóðîâèíà ñúùî å îò âíîñ, íî ùîì âëåçå âúâ âàôëèòå è ñëàäêèøèòå, âîäè äî íàäíîðìåíè ñòîéíîñòè, à ãîòîâàòà ïðîäóêöèÿ ïîëó÷àâà áúëãàðñêè åòèêåò. Íåïðåäâèäèìèòå åôåêòè îò óïîòðåáàòà íà òåçè õðàíè ùå ñå

îò ÷åðâåíàòà è ÷åðíàòà áîðîâèíêà, âìåñòî äà ÿäåì ñèíòåòè÷íè äîáàâêè. Ñóðîâèíèòå ñ íàäíîðìåíè ïîêàçàòåëè ñå âíàñÿò ãëàâíî îò ÑÀÙ, Àðæåíòèíà è Áðàçèëèÿ.  òåçè ñòðàíè íÿìà òîëêîâà ñòðîãè èçèñêâàíèÿ, êàêâèòî ñà íàëîæåíè â Åâðîïåéñêèÿ ñúþç. Âåäíàãà ñëåä êàòî ñå óñòàíîâè íàëè÷èå íà íàäíîðìåíî ñúäúðæàíèå íà ÃÌÎ äîáàâêè ñå óâåäîìÿâà Ìèíèñòåðñòâîòî íà çäðàâåîïàçâàíåòî è êëèåíòà, àêî òîâà å ïðàâåíî ïî íåãîâà ïîðú÷êà. Ìàêàð ïðîäóêòèòå äà ïðèñòèãàò

ó íàñ ñúñ ñåðòèôèêàò îò ïðîèçâîäèòåëÿ, äîáðå å âíîñèòåëÿò äà ïîðú÷à ñàì èçñëåäâàíèÿ, çà äà å ñèãóðåí êàêâî ïðåäëàãà íà ïàçàðà. Äîðè ïðè íàäíîðìåíè ñòîéíîñòè íà åòèêåòà òðÿáâà äà ñå ïîñî÷è, ÷å ñúäúðæà ÃÌ ñúñòàâêà, à êðàéíèòå ïîòðåáèòåëè ñàìè äà èçáåðàò äàëè äà ÿäàò îò òàçè õðàíà. Ïðåç ìèíàëàòà ãîäèíà ãîëÿì ïðîèçâîäèòåë íà äåòñêè áèñêâèòè å ðàçáðàë ñëåä ïîðú÷àíî îò íåãî èçñëåäâàíå, ÷å â ñîåâèÿò ëåöèòèí, êîéòî ùå ïîëçâà, èìà íàäíîðìåíî ñúäúðæàíèå íà ìîäèôèöèðàíè äîáàâêè. Òîé èçòåãëèë îïàñíàòà ñóðîâèíà, îñèãóðèë äðóã ëåöèòèí, êîéòî áèë â íîðìèòå, è ïðîèçâåë ëàêîìñòâàòà çà ìàë÷óãàíè. Èìà è äîáðîñúâåñòíè ïðîèçâîäèòåëè, êîíñòàòèðà Äîíêîâà. Ïî ïðèíöèï ãëîáèòå ñà äîñòà âèñîêè ñëåä ïîñëåäíèòå çàêîíîâè ïðîìåíè. Ñïîðåä Çàêîíà çà õðàíèòå ñàíêöèÿòà å 15 000 ëåâà çà ôèçè÷åñêè è 30 000 ëåâà çà þðèäè÷åñêè, ïîñëå ñòàâàò 30 000 ëåâà è 70 000 ëåâà, ñúîòâåòíî çà ïîâòîðíî íàðóøåíèå. Âñè÷êè ïðîäóêòè ñ êîíñòàòèðàíè íàðóøåíèÿ ñå èçòåãëÿò îò ïàçàðà ïðè ïîâòîðíî íàðóøåíèå, àêî ãåíåòè÷íàòà ìîäèôèêàöèÿ å ðàçðåøåíà.  òîçè ñëó÷àé òÿ å ïðåìèíàëà îöåíêà íà ðèñêà îò Åâðîïåéñêàòà àãåíöèÿ ïî áåçîïàñíîñò íà õðàíèòå è ñå ñ÷èòà çà áåçâðåäíà. Íà åòèêåòà îáà÷å òðÿáâà äà å óïîìåíàòî, ÷å äàäåíà õðàíà ñúäúðæà ãåííî-ìîäèôèöèðàíè ïðîäóêòè. Àêî ñòàâà äóìà çà çàáðàíåíà ñúñòàâêà, òÿ òðÿáâà íåçàáàâíî äà áúäå èçòåãëåíà è äà áúäå âúðíàòà â äúðæàâàòà, îò êîÿòî å ïðèñòèãíàëà ó íàñ.

ÑÀÙ èñêàëè íàêàçàíèå çà ñòðàíèòå, çàáðàíèëè ÃÌÎ Àìåðèêàíñêîòî ïîñîëñòâî â Ïàðèæ å ñúâåòâàëî Âàøèíãòîí äà çàïî÷íå òúðãîâñêà âîéíà â ïî÷òè àðìåéñêè ñòèë ñðåùó âñÿêà äúðæàâà îò Åâðîïåéñêèÿ ñúþç, êîÿòî ñå ïðîòèâîïîñòàâÿ íà ãåíåòè÷íî ìîäèôèöèðàíèòå îðãàíèçìè (ÃÌÎ). Òîâà ñúîáùàâà ëîíäîíñêèÿò â. “Ãàðäèúí”, êàòî ñå ïîçîâàâà íà íîâè äîêóìåíòè îò áàçàòà äàííè íà ñàéòà WikiLeaks, ñ êîéòî èçäàíèåòî èìà ñïåöèàëåí äîãîâîð çà äîñòúï.  îòãîâîð íà äåéñòâèÿòà íà Ôðàíöèÿ çà çàáðàíà íà ÃÌÎ öàðåâèöà íà êîðïîðàöèÿòà “Ìîíñàíòî” â êðàÿ íà 2007 ã. ïîñëàíèê Êðåéã Ñòåïúëòúí, ïðèÿòåë è áèçíåñ ïàðòíüîð íà òîãàâàøíèÿ ïðåçèäåíò Äæîðäæ Áóø, ïîèñêàë àäìèíèñòðàöèÿòà äà íàêàæå ÅÑ è ñïåöèàëíî äúðæàâèòå, êîèòî ñà ïðîòèâ ðàçðåøàâàíåòî íà ÃÌÎ ðàñòåíèÿ íà ñâîÿ òåðèòîðèÿ. “Åêèïúò â Ïàðèæ ïðåïîðú÷âà äà êàëèáðèðàìå åäèí ñïèñúê ñ öåëè çà îòâåòåí óäàð, êîéòî äà ïðåäèçâèêà èçâåñòíà áîëêà â ÅÑ, òúé êàòî òîâà å êîëåêòèâíà îòãîâîðíîñò, íî ñúùî òàêà è äà ñå ôîêóñèðàìå âúðõó íàé-ãîëåìèòå ïðîòèâíèöè”, ñå êàçâà â äîêëàäà. “Ñïèñúêúò òðÿáâà äà áúäå ïðåìåðåí, à íå áåçïîùàäåí è òðÿáâà äà å óñòîé÷èâ â äúëãîñðî÷åí ïëàí, òúé êàòî íå áèâà äà ñå íàäÿâàìå íà ñêîðîøíà ïîáåäà. Îòâåòíè äåéñòâèÿ áèõà äàëè äà ñå ðàçáåðå, ÷å ñåãàøíèÿò êóðñ ùå ñòðóâà ñêúïî íà èíòåðåñèòå íà ÅÑ è ìîæå äà ïîìîãíå äà ñå çàñèëÿò åâðîïåéñêèòå ãëàñîâå â ïîëçà íà áèîòåõíîëîãèèòå”, äîáàâÿ Ñòåïúëòúí, êîéòî çàåäíî ñ Áóø å ïðèòåæàâàë ïðåç 90-òå ãîäèíè áåéçáîëíèÿ îòáîð “Òåêñàñ ðåéíäúæðñ”.  äðóãè îò ðàçñåêðåòåíèòå äèïëîìàòè÷åñêè äîêóìåíòè ñå âèæäà êàê ïðåä-

ñòàâèòåëèòå íà ÑÀÙ ïî ñâåòà ëîáèðàò çà ÃÌÎ êàòî çà ñòðàòåãè÷åñêè ïðàâèòåëñòâåí è òúðãîâñêè èìïåðàòèâ, ðàçêàçâà îùå “Ãàðäèúí”, öèòèðàí îò www.dnevnik.bg. Ñïåöèàëåí íàòèñê å îêàçâàí íà ñúâåòíèöèòå íà ïàïàòà, ïîíåæå â êàòîëè÷åñêèòå äúðæàâè ñúïðîòèâàòà å îñîáåíî ñèëíà. Äîêëàä íà ïîñîëñòâîòî âúâ Âàòèêàíà îò 2008 ã. òâúðäè, ÷å Ñâåòèÿò ïðåñòîë, îáùî âçåòî, áèë ñêëîíåí äà ïîäêðåïè çàñÿâàíåòî íà ÃÌÎ ïðîäóêòè, íî çà ñúæàëåíèå âñå îùå ïàïàòà íå å èçêàçàë ëè÷íàòà ñè ïîçèöèÿ. Òðåòè äîêóìåíò ñúäúðæà çàêëþ÷åíèåòî: “Ñúùåñòâóâàò âúçìîæíîñòè äà ñå íàòèñíå ïî òàçè òåìà âúâ Âàòèêàíà è â ðåçóëòàò äà ñå ïîâëèÿå íà çíà÷èòåëíà ÷àñò îò íàñåëåíèåòî â Åâðîïà è ðàçâèâàùèÿ ñå ñâÿò.” Ìàëêî ïî-êúñíî îáà÷å íàé-áëèçêèÿò ñúþçíèê â òàçè êàìïàíèÿ íà ÑÀÙ – êàðäèíàë Ðåíàòî Ìàðòèíî, ïðàâè çàâîé íà 180 ãðàäóñà. Îò êîðåñïîíäåíöèÿòà ñå ðàçáèðà îùå, ÷å äèïëîìàòèòå íà ÑÀÙ ðàáîòÿò äèðåêòíî çà êîìïàíèè ñ èíòåðåñ â ÃÌÎ ñåêòîðà êàòî “Ìîíñàíòî”, ïèøå “Ãàðäèúí”. Âàøèíãòîí è Èñïàíèÿ ñà ðàáîòåëè çàåäíî çà óáåæäàâàíåòî íà ÅÑ äà íå ïðàâè ïî-ñòðîãè çàêîíèòå ñè çà ñåêòîðà íà áèîòåõíîëîãèèòå. “Àêî Èñïàíèÿ ñå ïðîâàëè, îñòàíàëàòà ÷àñò îò Åâðîïà ùå ÿ ïîñëåäâà”, ñå êàçâà â åäèí îò äîêëàäèòå. Èñïàíñêîòî ïðàâèòåëñòâî íå ñàìî èñêàëî îò ÑÀÙ äà ïðèòèñêàò Áðþêñåë, íî è àìåðèêàíöèòå ñà çíàåëè â àâàíñ êàê ùå ãëàñóâàò èñïàíñêèòå ïðåäñòàâèòåëè, äîðè ïðåäè äà å ïóáëèêóâàí äîêëàäúò íà êîìèñèÿòà ïî áèîòåõíîëîãèèòå â Ìàäðèä.


áðîé 37

ÃÌÎ

8

Ñëåäè îò ÃÌÎ â õëÿáà îòêðèòè âàðíåíñêà ëàáîðàòîðèÿ Âàðíåíñêàòà ëàáîðàáîòèðèÿ SGS îòêðè îñòàíêè îò ÃÌÎ â õëÿá. “ßäåì õëÿá ñ ãåííî ìîäèôèöèðàíè îðãàíèçìè”, ãðúìíà â çàãëàâèå îò êðàÿ íà ìèíàëàòà ñåäìèöà åäèí îò âàðíåíñêèòå åæåäíåâíèöè “Ïîçâúíåòå ÂåñòíèêÚò”. Èçäàíèåòî ñå ïîçîâàâà íà ïðåöèçíî èçñëåäâàíå, ïðîâåäåíî â íà÷àëîòî íà ãîäèíàòà. Òîãàâà ñà ïðîâåðåíè òåñòåíè èçäåëèÿ íà ðàçëè÷íè ôèðìè. “Îòêðèõìå ñëåäè îò ãåííî ìîäèôèöèðàíè ïðîäóêòè â õëÿáà. Ìåòîäúò çà èçñëåäâàíå å ìíîãî ÷óâñòâèòåëåí è ïîêàçâà äîðè íàé-ìàëêèòå îòêëîíåíèÿ”, êàçà ðúêîâîäèòåëÿò íà ëàáîðàòîðèÿòà âúâ Âàðíà Âåñåëêà Ïàøîâà. Îòêðèòèòå êîëè÷åñòâà áèëè ïîä äîïóñòèìèòå â Åâðîñúþçà 0,9 íà ñòî. “Òîâà ñà ñòðàíè÷íè çàìúðñÿâàíèÿ. Ìîæå äà ñà ïðè÷èíåíè îò ñîåâ ïðàõ èëè öàðåâè÷íè ïðîäóêòè, êîèòî ñà ñëó÷àéíî ïîïàäíàëè â õëÿáà. Íàé-âåðîÿòíî ñòàâà äóìà çà ïðåâîç íà çúðíî â êàìèîíè, êîèòî ïðåäè òîâà ñà áèëè íàòîâàðåíè ñ ãåííî ìîäèôèöèðàíè îðãàíèçìè. Âúçìîæíî å çàìúðñÿâàíåòî äà å ñòàíàëî è â ìåëíèöà”, ïðåäïîëàãà Ïàøîâà. “Ïðàâèëè ñìå ïðîó÷âàíèÿ íà

Çåìåäåëñêèÿò ìèíèñòúð äàäå îòáîé çà ìîäèôèöèðàíèòå ôóðàæè Çåìåäåëñêèÿò ìèíèñòúð Ìèðîñëàâ Íàéäåíîâ íå óäúðæà íà äóìàòà ñè Áúëãàðèÿ äà íå ïîäêðåïè çàìúðñÿâàíåòî íà ôóðàæà ñ ÃÌÎ. Òîâà ñòàíà íà 9 ôåâðóàðè â Áðþêñåë, êúäåòî ñå ïðîâåäå çàñåäàíèå íà Ðåãóëàòîðíàòà êîìèñèÿ ïî õðàíèòåëíè âåðèãè è çäðàâåòî íà æèâîòíèòå – ñåêöèÿ ÃÌ õðàíè è ôóðàæè. Íà çàñåäàíèåòî ñå ðàçãëåäà ïðåäëîæåíèåòî íà Åâðîïåéñêàòà êîìèñèÿ çà ðàçðåøàâàíå íà ïðàã íà çàìúðñÿâàíå îò 0.1% íà íåîäîáðåíèòå çà âíîñ íà ÃÌ ôóðàæè â Åâðîïà. Ñåäìèöà ïðåäè çàñåäàíèåòî, ìèíèñòúð Íàéäåíîâ ïóáëè÷íî çàÿâè, ÷å Áúëãàðèÿ íÿìà äà ïîäêðåïè òîâà ïðåäëîæåíèå. Íà 2 ôåâðóàðè, ñåäìèöà ïðåäè çàñåäàíèåòî, ìèíèñòúðúò çà çåìåäåëèåòî Ìèðîñëàâ Íàéäåíîâ êàçà: „... àç èìàõ âðú÷åí äåìàðø îò ñòðàíà íà Àðæåíòèíà, Áðàçèëèÿ, Êàíàäà è ÑÀÙ, êîèòî íàñòîÿâàõà äà ãè ïîäêðåïèì â èñêàíåòî èì äà áúäàò äîïóñêàíè íà òåðèòîðèÿòà íà ÅÑ ôóðàæè è õðàíè ñ ìèíèìàëíè òåõíè÷åñêè îñòàòúöè îò ÃÌÎ. Àç êàçàõ íà ïðåäñòàâèòåëèòå íà ÷åòèðèòå ñòðàíè, ÷å êàòåãîðè÷íî ùå ãëàñóâàì “ïðîòèâ” â Áðþêñåë íà Ñúâåòà íà ìèíèñòðèòå è íÿìà äà ïîäêðåïèì òàçè èíèöèàòèâà. Òîâà å ïîëèòèêàòà íà íàøåòî ïðàâèòåëñòâî è òÿ ùå áúäå ïîñòîÿííà â òîâà

íàïðàâëåíèå”. Ïî âðåìå íà ãëàñóâàíåòî íà 9 ôåâðóàðè â Áðþêñåë ïðåäëîæåíèåòî íà Åâðîïåéñêàòà êîìèñèÿ çà äîïóñêàíå íà çàìúðñÿâàíå íà ôóðàæ ñ ÃÌ íå áå ïðèåòî ïîðàäè áëîêèðàùèòå ãëàñîâå íà 9 ñòðàíè ÷ëåíêè: Ôðàíöèÿ, Ïîëøà, Óíãàðèÿ, Êèïúð, Ãúðöèÿ, Ëàòâèÿ, Ëèòâà è Ëþêñåìáóðã. Áúëãàðèÿ íå å ñðåä òåçè ñòðàíè, êàêòî áå îáåùàë ìèíèñòúð Ìèðîñëàâ Íàéäåíîâ. Ïîòðåáëåíèåòî íà ôóðàæ çà æèâîòíèòå â 27-òå ñòðàíè ÷ëåíêè å îêîëî 465 ìëí. òîíà çà ãîäèíà, îò êîèòî 30% ñå ïðîèçâåæäà îò ãîëåìè ôèðìè çà ôóðàæ. Îáîðîòúò íà òåçè èíäóñòðèàëíè ôèðìè å îêîëî 45 ìèëèîíà. Åâðîïåéñêàòà êîìèñèÿ îòëîæè ãëàñóâàíåòî.

Îñíîâíèòå ïðîìåíè, íàïðàâåíè ñëåä ãëàñóâàíåòî íà 9 ôåâðóàðè ñà òî÷êà 9 â ïðåàìáþëà è ÷ë.2.1 (à), êîèòî ïðåäâèæäàò ÃÌÎ äà áúäàò îòîðèçèðàíè îò òðåòà ñòðàíà, à íå êàêòî áåøå â ïúðâîíà÷àëíîòî ïðåäëîæåíèå îò ñòðàíà èçíîñèòåëêà. Ñëåä íàòèñêà íà Ôðàíöèÿ, ÃÄ Sanco äîáàâè íåîáõîäèìîñòòà EFSA äà íå å óñòàíîâèëà â ðàìêèòå íà òðè ìåñåöà îòðèöàòåëåí åôåêò íà ÃÌ ôóðàæà âúðõó çäðàâåòî è îêîëíàòà ñðåäà. „Ãëàñóâàíåòî íà Áúëãàðèÿ íà 9 ôåâðóàðè å â ðàçðåç ñ øèðîêî îáÿâàíàòà ïóáëè÷íà äåêëàðàöèÿ íà ìèíèñòúð Ìèðîñëàâ Íàéäåíîâ ïðåäè çàñåäàíèåòî â Áðþêñåë”, çàÿâè ïðåäñåäàòåëêàòà íà “Àãðîëèíê” ä-ð Ñâåòëà Íèêîëîâà.

âàôëè è ñàëàì îò ìàãàçèííàòà ìðåæà, êîèòî ïîêàçâàò íàëè÷èå íà ãåííî ìîäèôèöèðàíè ïðîäóêòè, êîèòî ñà íàä äîïóñòèìèòå íîðìè. Âÿðíî, òîâà áåøå ïðåäè ãîäèíè, íî ñàìèÿò ôàêò å äîñòà ñòðÿñêàù”, öèòèðà âåñòíèêúò ðúêîâîäèòåëÿ íà Îáùåñòâåíèÿ öåíòúð çà îêîëíà ñðåäà è óñòîé÷èâî ðàçâèòèå âúâ Âàðíà, Èëèÿí Èëèåâ. Ïðèïîìíÿ ñå è äàäåíà çà àíàëèç ïðîáà íà ôóðàæíà öàðåâèöà îò Øóâåíñêî ïðåç 2009 ã., êîÿòî ñå îêàçà ïîëîæèòåëíà. Áÿõà îòêðèòè ìîäèôèöèðàíè 22 çúðíà íà 10 000. Ïðåç 2008 ã. ÃÌÎ áåøå êîíñòàòèðàíî îùå â öàðåâè÷íî áðàøíî, îáåçìàñëåíî ñîåâî áðàøíî, âíîñ îò Ñúðáèÿ, è ìàëîòðàéíè êîëáàñè. Äîáðå å äà ñå çíàå, ÷å âñå îùå íå ñúùåñòâóâà ÃÌ-ïøåíèöà, òúé êàòî ãåíîìúò é å ïåò ïúòè ïî-ãîëÿì îò ÷îâåøêèÿ è äî ñêîðî íå å áèë ðàç÷åòåí, ñúîáùèõà íàøè ñïåöèàëèñòè. Ïðåç 2009 ã. îáà÷å „Ìîíñàíòî” ñà îáÿâèëè, ÷å å äîøëî âðåìå äà çàïî÷íàò ðàçðàáîòêàòà íà ÃÌ ïøåíèöà. Ñïåöèàëèñòèòå îò „ Ìîíñàíòî” ïðîãíîçèðàò, ÷å ôåðìåðèòå ùå ìîãàò äà îòãëåæäàò ãåííî ìîäèôèöèðàíà ïøåíèöà ñëåä 1015 ãîäèíè.

Òàéíà ñáèðêà íà ÃÌÎ ïðîèçâîäèòåëè ó íàñ Çà òàéíà ñáèðêà íà 60 ïðîèçâîäèòåëè íà ÃÌÎ â Áúëãàðèÿ, ñúîáùè Ìèëåí Ñòîÿíîâ, ïðîèçâîäèòåë íà áèîçåëåí÷óöè íà ïðåñêîíôåðåíöèÿ íà áèîïðîèçâîäèòåëèòå â ñòîëèöàòà, öèòèðàí îò “Ôåðìåð”. Ñúáèðàíåòî å ñòàíàëî â Òðîÿí, è âåðîÿòíî ñòàâà äóìà çà çúðíîïðîèçâîäèòåëè, äîïóñíà Ñòîÿíîâ. “Âñè÷êè íèå îò àñîöèàöèÿòà ñìå èçóìåíè, çàùîòî â Áúëãàðèÿ å çàáðàíåíî ïðîèçâîäñòâîòî íà ÃÌÎ. Âúïðåêè òîâà èìà èíäèêàöè è çà òîâà, ÷å èìà ñèëè, êîèòî ñå îïèòâàò äà âúçêðåñÿò èäåÿòà çà òîçè âèä ïðîèçâîäñòâî”, êîìåíòèðà Ñòîÿíîâ. Òîé äîïúëíè, ÷å íà 14 ôåâðóàðè 2011 ã. íà ñàéòà íà Ìèíèñòåðñòâî íà îêîëíàòà ñðåäà å ïóáëèêóâàíà îáÿâà, ÷å 10 õèë. ëâ å òàêñàòà çà ïúðâîíà÷àëíî îñâîáîæäàâàíå íà ÃÌÎ â îêîëíàòà ñðåäà. “Îáÿâàòà áåøå ìàõíàòà, ñëåä êàòî ìíîãîêðàòíî íàñòîÿâàõìå è ÷èíîâíèöèòå ñå îïðàäâàõà, ÷å å ñòàíàëà òåõíè÷åñêà ãðåøêà”, ðàçêàçàõà áèîïðîèçâîäèòåëèòå.


ÃÌÎ

9

áðîé 37

Äóïêàòà íà ãåâðåêà èëè êàê äà ïîçíàåì èñòèíñêèÿ õëÿá

 ïðåäàâàíåòî „Îêîëíà ñðåäà” íà Êàíàë 1 íà Ðóñèÿ æóðíàëèñòè ñðàâíèõà òðàäèöèîíåí ñúñ ñúâðåìåí õëÿá, êàòî õðàíèõà úëúáè ñ òÿõ.  çèìíèÿ äåí, ïðè ìèíóñ 20 ãðàäóñà, ïòèöèòå ÿäÿõà ñàìî òðàäèöèîííèÿ õëÿá. Ïðîäóöåíòèòå íà ïðåäàâàíåòî çàñíåëè êàê ñå ïðèãîòâÿò äâàòà âèäà. Òðàäèöèîííèÿ ãî ïðàâåõà áàâíî íà ïàðíà áàíÿ. Ñúâðåìåííèÿò áóõâàøå çà 50 ìèí. çàðàäè äîáàâåíèòå ïîäîáðèòåëè - âèä íàòðèåâ ñóëôàò è äð. Áëàãîäàðåíèå íà òÿõ, õëÿáúò å ñòàíàë äîñòà ïîëåê. Äîðè ïðè ïî-ìàëúê îáåì, òðàäèöèîííèÿò òåæåøå ïî-âå÷å. Êîëêî å èñòèíñêè õëÿáúò íà ìàñàòà, ìîæå äà ðàçáåðåòå, êàòî ãî ñìà÷êàòå. Àêî å äîáúð, íå ìîæå äà ñå ñâèå ïî-âå÷å îò äâà ïúòè. Ïî çàêîí ïðîèçâîäèòåëÿò å äëúæåí äà çàïèøå íà îïàêîâêàòà êàê å ïðîèçâåäåí íàñúùíèÿ – ñúñòàâ, ïðîèçõîä è ïð. Àêî õëÿáúò å áåç åòèêåò, ìîæå äà ïîèñêàòå îò ïðîäàâà÷à èíôîðìàöèîíåí ëèñò, íà êîéòî òðÿáâà äà ïèøå è ñðîê íà ãîäíîñò, ïðîèçâîäèòåë è ñúäúðæàíèå.

Ìóõúë Ïðåäè 20 ãîäèíè ïî õëÿáà íå ñå îáðàçóâàøå ïëåñåí, òîé èçñúõâàøå ñ âðåìåòî. Ñåãà êóïåøêèÿ ìóõëÿñà ñëåä âòîðèÿ äåí, óñòàíîâèõà â ïðåäàâàíåòî. Çàùî å òàêà? Âåðîÿòíî çàùîòî ïðåäïðèÿòèåòî íå ñúáëþäàâà òåõíîëîãèÿòà íà ïðèãîòîâëåíèåòî.  ñîöèàëèñòè÷åñêî âðåìå èìàøå ïúëíà õèãèåíà â òîçè òèï ïðåäïðèÿòèÿ, à ñåãà èìà ìóõè è

õëÿáà ñå ïèïà ñ ðúöå, ñúîáùàâàò ðóñêèòå æóðíàëèñòè. Îò ïðåäàâàíåòî âêàðàõà ñêðèò ñúòðóäíèê â òàêúâ çàâîä. Òå âèäÿõà êàê ñòàð õëÿá áåøå ñìåëåí è ñìåñåí ñ áðàøíî, è

îò íåãî áåøå íàïðàâåí ïðåñåí õëÿá. Äîáàâÿíåòî íà ñòàð õëÿá ñå îêàçâà ðàçðåøåíî ïî òåõíîëîãè÷íè ïðè÷èíè, íî ñàìî àêî ïî íåãî íÿìà ìóõúë. Ñêðèòàòà êàìåðà ïîêàçà, ÷å íà ïðàêòèêà èìà äîáàâÿíå íà õëÿá ñ ïëåñåí, êîéòî ìîæå äà çàðàçè öÿëàòà ïàðòèäà. Êàê äà ðàçáåðåì äîáàâåí ëè å ñòàð ìóõëÿñúë õëÿá? Ïîìèðèøåòå ãî – àêî èìà ìèðèñ íà ìóõúë, ìàêàð è ëåêî äîëîâèì, íå êóïóâàéòå îò òîçè ïðîèçâîäèòåë. Ìóõúëúò íå å åäèíñòâåíèÿ ïðîáëåì. Ïîòúðïåâøà ðàçêàçâà çà íàìåðåíî ïàð÷å îò òðóï íà ìèøêà. Òÿ ãî çàíåñëà â ïðîêóðàòóðàòà. Õëÿáúò áè êóïåí îò ïåêàðíàòà â õèïåðìàðêåò, â êîÿòî íå ñå ñúáëþäàâàëè åëåìåíòàðíè õèãèåííè ñòàíäàðòè. Ïðîèçâîäèòåëÿò áèë ãëîáåí òîëêîâà, êîëêîòî èçêàðâà çà 1 ÷àñ, äîñòà ïî-åâòèíî îò âúâåæäàíåòî íà õèãèåííèòå ñòàíäàðòè. Åäâà ñëåä âòîðîòî äåëî è ïðîâåð-

Òîðòè

êà òîé áèë çàäúëæåí äà íàïðàâè ìîäåðíèçàöèÿ. Êàê ñå ïðîâåðÿâàëî êà÷åñòâîòî íà õëÿáà â äðåâíà Ðóñèÿ? Êàòî ñÿäàëè âúðõó íåãî. Àêî ñå âäèãíå, êàòî ñòàíåø, çíà÷è å äîáúð.

Ñèíòåòè÷íàòà ñìåòàíà çà ðàçëèêà îò åñòåñòâåíàòà íå çàëåïâà ïî êîæàòà,

Êàê äà ïðîâåðèòå õëÿáà â ñóïåðìàðêåòà? Íàòèñíåòå ãî ëåêî - àêî ñè âúçâúðíå ëåñíî ôîðìàòà, çíà÷è å äîáðå èçïå÷åí. Èçãëåæäàùèÿò ìíîãî áÿë è ñ âúçäóøíè êàìåðè, å ñ ïîäîáðèòåëè è íàáóõâàòåëè. Êàêâî èìà â õëÿáà ñ ôèáðè? Àêî ïðè ðàç÷óïâàíå ñå îòäåëÿ íà êúñîâå, çíà÷è å îò ïî-âèñîê êëàñ áðàøíî. Àêî ñå òðîøè ïî ëèíèÿòà íà ðàç÷óïâàíå - å ñ ïî-íåêà÷åñòâåíî.

à ñå ñòè÷à. Òîâà áèëî óñòàíîâåíî â øàìïèîíàòèòå ïî áîðáà ñ òîðòè.  òâ ïðîäóêöèÿòà íàïðàâèõà òåñòîâå ñ íÿêîëêî òîðòè, êîèòî õâúðëÿõà ïî ñòàòèñòè. Åêñïåðò ãè îöåíÿâàøå. Íàêîè îò òîðòèòå áÿõà ñ êðåì, êîéòî áåøå òâúðäå ãúñò è íå çàëåïâàøå. Ñàìî ïî äâàìà îò ó÷àñòíèöèòå êðåìúò ñå çàäúðæàøå ïî ëèöåòî. Äåãóñòàöèÿòà ñúùî ïîòâúðäè, ÷å òîâà ñà íàé-âêóñíèòå òîðòè. Îêàçà ñå, ÷å è íà åòèêåòà íà òåçè òîðòè èìà ñàìî íàòóðàëíè ñúñòàâêè. Ïðî÷åòåòå ñúñòàâà – ìåëàíæ, ñãúñòèòåëè è îöâåòèòåëè íå ñà æåëàòåëíè.  ïðåäàâàíåòî ïîêàçàõà êàê æåíà çàãóáèëà ñúçíàíèå è ïðåêàðàëà 6 ÷ íà ñèñòåìè â áîëíèöà, ñëåä êàòî ÿëà òîðòà. Ñëåä àíàëèç, áèëè îòêðèòè îïàñíè ìèêðîáè â ïðîäóêòà. Ñêðèòà êàìåðà íà æóðíàëèñòèòå ïîêàçà êàê ñòàðèòå òîðòè ñå ïðåîïàêîâàò è èì ñå ïðèäàâà ñâåæ âèä. Òåçè, êîèòî ñà ïî-ñâåæè, ñà ïîíàâúòðå âúâ âèòðèíèòå, à òåçè ñ èçòè÷àù ñðîê - íàé-îòïðåä. Çà äà íå êóïèòå îïàñíî ëàêîìñòâî ïîìíåòå, ñðîêúò íà ãîäíîñò å 3 äíè. Êóïóâàéòå òîðòè, ïðè êîèòî ñðîêúò íà ãîäíîñò å òî÷íî äî çíàêà íà ïðîèçâîäèòåëÿ. Àêî èìà äðóã ñòèêåð èëè ùàìïà âíèìàâàéòå!

ìëå÷íèòå ïðîäóêòè ñúäúðæàò ðàñòèòåëíè ìàñëà. Ïàëìîâîòî ìàñëî òðóäíî ñå óñâîÿâà îò îðãàíèçìà - íå ñå èçãàðÿ ïðè òåëåñíà òåìïåðàòóðà è ñå íàòðóïâàò â òÿëîòî. Òàêà åäíà æåíà ñå îïèòâàëà äà îòñëàáíå ñ äèåòà íà “îáåçìàñëåíà” èçâàðà, íî âìåñòî òîâà ïúëíååëà. Îêàçà ñå, ÷å 85% ñúäúðæàíèåòî íà ïðîäóêòà áèëî ïàëìîâî ìàñëî. Ïðîèçâîäèòåëèòå èçïîëçâàò è äðóã òðèê – äîáàâÿò âîäîñâúðçâàùè âåùåñòâà, çà äà ñâúðæàò äîáàâåíà âîäà â ïðîäóêòà è òàêà äà óâåëè÷àò

òåãëîòî ìó. Àêî êàïíåòå éîä âúðõó õðàíèòåëíèÿ ïðîäóêò è òîé ïîñèíåå, çíà÷è â íåãî èìà ñâúðçàíà âîäà. Êîòêèòå íå îáè÷àò èçêóñòâåíèòå ìëå÷íè ïðîäóêòè - ðàçïîçíàâàò ãè è îòêàçàâàò äà ãè ÿäàò, äîðè äà ñà ãëàäíè, ïîêàçà òâ ïðåäàâàíåòî.  íåãî áåøå ïðåäñòàâåíî è êàê ïðè ïðîèçâîäñòâîòî íà òîïåíè ñèðåíà îáèêíîâåíî ñå èçïîëçâà îñòàòúöè îò ñòàðè êàøêàâàëè, êîèòî ñå ïðåòîïÿâàò. Íî ïîòðåáèòåëèòå áåøå ïðåïîðú÷àíî äà êóïóâàò ñàìî ìàðêè, íà êîèòî ñå ðàç÷èòà çà êà÷åñòâîòî.

Îòêðîâåíî çà êàøêàâàëà

Êàøêàâàëúò íîðìàëíî çðåå çà 3 ìåñåöà, çà äà ñòàíå òâúðä, à ìåêèÿò ñàìî íÿêîëêî ñåäìèöè. Çà ïðîèçâîäñòâîòî íà 1 êã êàøêàâàë ñå èçïîëçâàò 12 êã ìëÿêî. Àêî öåíàòà å ïîä òàçè íà 12 ë ìëÿêî, å ìíîãî âåðîÿòíî òîâà äà íå å èñòèíñêè êàøêàâàë.  ïðåäàâàíåòî íàïðàâèõà åêñïåðèìåíò ñ äîìàøíî ïðàâåí îò èòàëèàíñêè ìàéñòîð êàøêàâàë, çðÿë 3 ìåñåöà è ãî ñðàâíèõà ñ êóïåøêà ãàóäà. Äîìàøíèÿò êàøêàâàë çàïî÷íà äà ìóõëÿñâà ñëåä íÿêîëêî äíè, äîêàòî ãàóäàòà ñ äóïêèòå ñè ñòîåøå êàòî ïëàñòìàñîâà áåç âèäèìè èçìåíåíèÿ. Áåøå íàïðàâåí è åêñïåðèìåíò ñ 12 ìèøêè, íà êîèòî ñå ïðåäëàãàò åäíîâðåìåííî 12 âèäà êàøêàâàë. Ãðèçà÷èòå ÿäÿõà íàé-êà÷åñòâåíèÿ, êàòî âñè÷êè ñå ñòðóïâàõà îêîëî íåãî. Åäèí âèä îñòàíà íåèçÿäåí è ñëåä ëàáîðàòîðíè èçñëåäâàíèÿ ñòàíÿ ÿñíî, ÷å å ñ 30% ñúäúðæàíèå íà ïàëìîâî ìàñëî. Áîòóëèçìúò å áàêòåðèàëíî çàáîëÿâàíå, êîåòî ìîæå äà ñå ïðåäèçâèêà îò ñòàð êàøêàâàë. Íà ïîñòðàäàëà æåíà é îòíåëî íÿêîëêî ìåñåöà, äîêàòî çàïî÷íå äà ñå õðàíè ñàìà è ñå âúçñòàíîâè. Ðàçñëåäâàíåòî óñòàíîâè-

ëî, ÷å â ìàãàçèíà èìàëî çàñòîÿëî ñèðåíå (îòðÿçàíî è îïàêîâàíî). Ñúñ ñêðèòà êàìåðà â ãîëÿì ñóïåðìàðêåò ñå âíåäðè ÷îâåê îò òåëåâèçèÿòà è ïîêàçàõà êàê ãî îáó÷àâàò äà ïðåîïàêîâà êàøêàâàëà è äà èì ñëàãà íîâè åòèêåòè, è òàêà äî 40 äåíà, äîêàòî ñå ïðîäàäå. Ñòàðèÿò êàøêàâàë (âàæè çà òâúðäèòå, íî íå çà ìåêèòå - òèï ìèðèçëèâè ñèðåíà) ñè ëè÷è, êàòî ñå ñòèñíå è ìàçíèíàòà èçëåçå îò íåãî íà ïîâúðõíîñòòà. Àêî êàøêàâàëà, îñòàâåí íà îòêðèòî èçâúí õëàäèëíèê çà èçâåñòíî âðåìå, çàïî÷íå äà îáðàçóâà êàï÷èöè è âëàãà ïî ïîâúðõíîñòòà ñè - çíà÷è ñúäúðæà ðàñòèòåëíè ìàçíèíè. ×åñòî

Êàäðèòå îò ïðåäàâàíåòî íà ðóñêàòà åôèðíà òåðåâèçèÿ Êàíàëü 1âèé ðàçêàçà Òîäîð Ñëàâîâ, ÷ëåí íà ÎÖÎÑÓÐ. Ïðåäàâàíåòî å áèëî èçëú÷åíî íà 2 ôåâðóàðè 2011 ã.


áðîé 37

Ó÷èëèùà â äåéñòâèå

10

Êàê åäíà ó÷åíè÷åñêà èäåÿ ñòàíà ðåàëíîñò

Äîáðîâîëöè ñúçäàäîõà ó÷èëèùåí îòáîð ïî âîëåéáîë

òî”. Òÿ ïðåäâèæäà èçîëèðàíè è äð. ïåðèîäè÷íè íåôîðÍà ñðåùè ñ ó÷èòåëèòå è äèðåêìàëíè ñðåùè ìåæäó òîðèòå íà ó÷èëèùàòà ñà èäåíòèôèó÷åíèöèòå ìåæäó 9 è öèðàíè äåöàòà, êîèòî ñà îáåêò íà 14 ãîäèíè è ïî-ãîëå- ãðóïîâàòà ðàáîòà. Ïðîâåäåíèñà ìèòå ó÷åíèöè-äîáðî- êîíñóëòàöèè ñ êëàñíèòå èì ðúêîâîëöè. Ñôîðìèðàíè âîäèòåëè, à íà ðîäèòåëèòå ñà ñà è åêèïè çà ðàáîòà âðú÷åíè ïîêàíè çà âêëþ÷âàíå íà ïî êëàñîâåòå /5-8 äåöàòà èì â ãðóïàòà. Äåöàòà è îò äâåòå ó÷èëèùà ñå êëàñ/. Ïðåäâàðèòåëíî ñà áèëè ïðîó÷åíè òå- âêëþ÷èõà â çàíèìàíèÿ ïî ïðèëîæìèòå, ïðåäñòàâëÿâà- íî èçêóñòâî - „ Äà ñè íàïðàâèì ùè èíòåðåñ çà ïî- öâåòíè ãðèâíè”. Áÿõà èçðàáîòåíè ìàëêèòå /” Èñêàòå ëè ãðèâíè÷êè îò ìàêàðîíè è îöâåòåäà ñè ïîãîâîðèì âè ñ òåìïåðíè áîè. Çà ôèíàë áåøå çà.....”/. Äåöàòà ãîâî- íàïðàâåíî îáùî ïàíî ”Ìîèòå ðèõà ïîìåæäó ñè çà: öâåòíè åìîöèè” - îòïå÷àòàíè ÕÈÂ/ÑÏÈÍ, „Òîé è ðú÷è÷êè â öâåòíè áîè, ñïîðåä íàòÿ”, „Óìååì ëè äà îá- ñòðîåíèåòî â ìîìåíòà. Áÿõà îðãàùóâàìå?”, “Ïðàâà íà íèçèðàí èçëåòè - ïèêíèê äî ðóèäåòåòî”, „Ìåæäóïî- íèòå íà ìàíàñòèðà íà êíÿç Áîðèñ ëîâî îáùóâàíå”, “ â ìåñòíîñòòà „Ãîëÿìà Ôðàíãà” çàáàâíèÿ è îïàñåí êðàé Âàðíà. Îñâåí ÷å èçñëóøàõà ñâÿò íà èíòåðíåò”, áåñåäà çà ìàíàñòèðà è ñè íàïðà“Ïðèÿòåëñòâî è áëè- âèõà ïèêíèê, äåöàòà ñå âêëþ÷èõà çîñò”, “Ëþáîâ”, “Àã- è â åêîëîãè÷íà àêöèÿ- ïî÷èñòâàðåñèÿ è íàñèëèå”, íå íà ðàéîíà îò îòïàäúöè, è îùå “Òðàôèê íà õîðà”,“- – â çàáàâíè ùàôåòíè èãðè, êîíÎñâåí ÷å ñå îáó÷àâàõà, ó÷àñòíèöèòå â äîáðîâîë÷åñêèòå öåíòðîâå ñúùî ñå çàáàâëÿâàõà. Èñêàìå äà ñå îïîçíà- êóðñ çà íàé- êðàñèâ áóêåò îò ïîëåì”, “Çà è ïðîòèâ óíèôîðìèòå”, ñêè öâåòÿ. Íà Ìåæäóíàðîäíèÿ äåí Ó÷àñòíèöèòå â ó÷åíè÷åñêèÿ íè ãðàäèíêè. çà çàùèòà íà æèâîòíèòå äåöàòà “Ó÷èòåëèòå è íèå”. öåíòúð çà äîáðîâîëöè êúì ² ÑÎÓ Ïðîåêòúò íà òèéíåäæúðèòå â ó÷àñòâàõà â èçëîæáàòà íà äîìàøÏî 20 äîáðîâîëåöà îáùî áÿõà „Äèì÷î Äåáåëÿíîâ” ñå ïðåáîðèõà ÑÎÓ «Äèì÷î Äåáåëÿíîâ» áåøå ðåíè ëþáèìöè, èíèöèèðàíà îò “Åêîîáó÷åíè ïî ïðîãðàìèòå â ó÷åíè÷åñçà ðåàëèçàöèÿòà íà åäíà òÿõíà àëèçèðàí ïî ïðîãðàìà “Àç èìàì öåíòúð”-Âàðíà. Ìàë÷óãàíèòå ñå êèòå öåíòðîâå â ÑÎÓ „Ãåî Ìèëåâ” ìå÷òà. Èäåÿòà íà äåöàòà çà èçãðàæ- èäåÿ”, ÷èÿòî öåë å ïîäîáðÿâàíå íà âñëþ÷èõà è â “Äåòñêîòî Êîëåäíî è ² ÑÎÓ „Äèì÷î Äåáåëÿíîâ”. Áÿõà äàíå íà ïðåäñòàâèòåëåí ó÷èëèùåí ó÷èëèùíàòà ñðåäà è ïñèõî-ñîöèàëàòåëèå” è “Êîëåäíî ïàðòè”. ïðîâåäåíè ïðàêòè÷åñêè òðåíèíãè îòáîð ïî âîëåéáîë áåøå îäîáðåíà íèÿ êëèìàò â ó÷èëèùå ÷ðåç äîáðîÇàíèìàíèÿòà è ïðîåêòèòå íà çà ïîäãîòîâêà íà äîáðîâîëöèòå çà è ôèíàíñèðàíà ïî ïðîåêòà «Ó÷å- âîë÷åñêè äåéíîñòè íà ó÷åíèöè ó÷åíèöèòå â äîáðîâîë÷åñêèòå öåíçàíÿòèÿòà ïî ïðîãðàìà „Àç ãîâîðÿ íè÷åñêèòå öåíòðîâå çà äîáðîâîë- ìåæäó 13 è19 ãîäèíè. Ïðåäâàðèòðîâå ñå ðåàëèçèðàõà ñ ïîäêðåïàòà îòêðèòî” è “Äîáðîâîëöè â ïîìîù öè – âúçìîæíîñò çà íåôîðìàëíî òåëíî ñôîðìèðàíè è îáó÷åíè åêèíà Òðúñòà çà ãðàæäàíñêî îáùåñòâî íà äåöà ñ òðóäíîñòè â îáùóâàíåòî”. îáðàçîâàíèå è âúçðàæäàíå íà äîá- ïè â òðè âàðíåíñêè øêîëà ðàçðàè Íàöèîíàëíèÿ àëèàíñ çà ðàáîòà ñ  ïîñëåäíàòà ïðîãðàìà áÿõà îáõâàðîâîë÷åñêèòå òðàäèöèè â ó÷èëè- áîòèõà ïî òðè ïðîåêòà, êàñàåùè äîáðîâîëöè. Ïðîåêòúò ñå îñúùåíàòè íàé-ìàëêèòå æåðòâè íà íàùå». Ïðåäëîæåíèåòî íà äåöàòà ó÷èëèùíèÿ æèâîò è îôîðìÿíå íà ñòâÿâà âúâ Âàðíà ñ ïàðòíüîðñòâîñèëèå èëè ïîòåíöèàëíè òàêèâà, áåøå êëàñèðàíî íà ïúðâî ìÿñòî â ó÷èëèùíîòî ïðîñòðàíñòâî. Áåøå êîíêóðåíöèÿ íà îùå 8 ïðîåêòî- ïðîâåäåíà âúòðåøíà êëàñàöèÿ çà ñúñ ñïåöèôè÷íè îáó÷èòåëíè è ïî- òî íà Îáùåñòâåíèÿ öåíòúð çà îêîëèäåè íà äîáðîâîëöè îò òðè âàð- èçëú÷âàíå íà íàé-äîáðèÿ ïðîåêò. âåäåí÷åñêè ïðîáëåìè, ñîöèàëíî- íà ñðåäà è óñòîé÷èâî ðàçâèòèå. íåíñêè ó÷èëèùà. Ó÷åíèöèòå îò Åêèïèòå òðÿáìàøå äà ïðèâëåêàò è ÑÎÓ «Äèì÷î Äåáåëÿíîâ» ïðîâå- ñïîäâèæíèöè çà îñúùåñòâÿâàíå íà ëè ïèñìåíè àíêåòè ñðåä âðúñòíè- èäåèòå ñè. Ðàáîòàòà èì áåøå ïîäöèòå ñè îò øêîëîòî çà òîâà, êîé å êðåïåíà îò êîíñóëòàíòè è ïðåïîâîäåùèÿ ñïîðò â øêîëîòî. äàâàòåëè. Ïðîâåäåíè áÿõà è äîïúÄåöàòà ïðîó÷èëè è ôèðìèòå çà ëíèòåëíè îáó÷åíèÿ íà òåìà „Ðàáîñïîðòíè ñòîêè, ñ öåë èçáîð è òà ïî ïðîåêòè”. ïîðú÷êà íà ñïîðòíè åêèïè è îáîÏî ñúùàòà ïðîãðàìà â ÑÎÓ «Ãåî ðóäâàíå. Çà äà ñôîðìèðàò ïðåäñòà- Ìèëåâ» ïúê îñúùåñòâèõà èäåÿòà âèòåëåí ó÷èëèùåí îòáîð ïî âî- ñè, íàðå÷åíà «Âèíàãè èíôîðìèðàí ëåéáîë, äîáðîâîëöèòå îò öåíòúðà / îáîðóäâàíå è ïîääúðæàíå íà äèíàé-íàïðåä îðãàíèçèðàëè âúòðåø- ãèòàëåí èíôîðìàöèîíåí åêðàí/». íîó÷èëèùíî ïúðâåíñòâî, êîåòî ñå Öåëòà ìó áå äà ïðèîáùÿò ó÷åíèöèïðîâåëî â êðàÿ íà ÿíóàðè. Ñëåä òå è ðîäèòåëñêàòà îáùíîñò êúì êàòî áèëè èçëú÷åíè íàé-äîáðèòå ïðîáëåìèòå íà ó÷èëèùåòî è äà ñå âîëåéáîëèñòè, áèë ñúñòàâåí ãðà- îðèåíòèðàò áúðçî è ëåñíî â ðàçíîôèê çà òðåíèðîâêèòå èì. Òàêà â îáðàçíàòà ó÷èëèùíà èíôîðìàöèÿ. ó÷èëèùåòî âå÷å òå÷å ïîäãîòîâêà çà Äåöàòà ñå ïðåâúðíàõà â èñòèíñêè ó÷àñòèå â ãðàäñêè è îáùèíñêè ïèàð ñïåöèàëèñòè, êîèòî ðåêëàìèñúñòåçàíèÿ. Çà äà íàïðàâÿò ñúïðè- ðàõà ïðåä ðîäèòåëèòå è ãîñòèòå íà ÷àñòíè êúì óñïåõèòå íà îòáîðà è øêîëîòî ïîñòèæåíèÿòà íà ÑÎÓ ñïðîòà è îñòàíàëèòå ó÷åíèöè, ”Ãåî Ìèëåâ” ïðåç 30-ãîäèøíèÿ ìó äîáðîâîëöèòå îò öåíòúðà èçãðàäè- èñòîðèÿ. ëè êúò ñ ïåéêè â ó÷èëèùíèÿ äâîð, Ïî-ìàëêèòå ó÷åíèöè â äâåòå Ó÷åíèöèòå ïðåìèíàõà ïðåç ñïåöèàëåí êóðñ çà ðàçðàáîòâàíå íà ïðîåêòè. îòêúäåòî âñåêè ìîæå äà íàáëþäà- ó÷èëèùà ñúùî íå îñòàíàõà íàçàä â âà è ïîäêðåïÿ ñâîèòå ëþáèìöè- ðàáîòàòà íà äîáðîâîë÷åñêèòå öåíÌàòåðèàëúò ñå ïóáëèêóâà ñïîðòèñòèòå. Îêîëî ìèíèòðèáó- òðîâå. Òå áÿõà âêëþ÷åíè ïî-àêòèâñúñ ñúäåéñòâèåòî íà: íèòå áèëè íàïðàâåíè è ñâîåîáðàç- íî â ïðîãðàìàòà “Àç ãîâîðÿ îòêðè-


11

Ñ ëèöå êúì ïðèðîäàòà

áðîé 37

Êàê äà îòãëåäàìå áèîäîìàòè ñ íàé-ìàëêî òðóä è ðåñóðñè? Îòãîâîðúò äàâà Ïåðìàøèï Ëîêàëåí åíåðãèåí öèêúë  ñúâðåìåííàòà ñèñòåìà çà ïðîèçâîäñòâî èçîáèëèåòî îò ïðîäóêòè ñå îñèãóðÿâà îò äîáðå ðàçâèòà òðàíñïîðòíà ìåðåæà, ñèñòåìè çà ñêëàäèðàíå è òúðãîâèÿ. Òàçè ñèñòåìà íå å åôåêòèâíà îò åíåðãèéíà ãëåäíà òî÷êà, ñïðÿìî ëîêàëíîòî ïðîèçâîäñòâî íà ðàçíîîáðàçíè ïðîäóêòè. Ãðóïà õîðà, æèâååùè â åäíà ìåñòíîñò è ïîëçâàùè ïðèíöèïèòå íà ïåðìàêóëòóðàòà, ñòàâàò íàçàâèñèìè îò âúíøíàòà ìðåæà çà ðàçïðåäåëåíèå è â ñúùîòî âðåìå îñèãóðÿâàò íà ñîáñòâåíèòå ñè ÷ëåíîâå âñè÷êî íåîáõîäèìî, êàòî ïðè òîâà íå ñå ïðàâè êîìïðîìèñ ñ êà÷åñòâîòî è íå ñå íàðóøàâà åñòåñòâåíèÿ áàëàíñ íà òåðèòîðèÿòà.

Ìàëîìåðíè èíòåíçèâíè ñèñòåìè Ïðåç 1970 ã. àâñòðàëèéöèòå Áèë Ìîëèñúí è Äåéâèä Õîëìãðåí çàïî÷âàò ðàçðàáîòâàíåòî íà ìåòîä çà ïðîåêòèðàíå è èçãðàæäàíå íà óñòîé÷èâè çåìåäåëñêè ñèñòåìè. Íóæäàòà îò ïîäîáíè ðàçðàáîòêè ñà â ðåçóëòàò îò âñå ïî-áúðçî íàâëèçàùèòå óíèùîæèòåëíè èíäóñòðèàëíî–ñåëñêîñòîïàíñêè ìåòîäè. Ìåòîäúò íà äâàìàòà àâñòðàëèéöè å íàðå÷åí Permaculture (Ïåðìàêóëòóðà), êàòî êîìáèíàöèÿ îò äóìèòå permanent (ïîñòîÿíåí) è agriculture (ñåëñêî ñòîïàíñòâî).  îñíîâàòà íà ïåðìàêóëòóðàòà ñòîÿò íàáëþäåíèåòî íà åñòåñòâåíèòå åêîñèñòåìè, òðàäèöèîííîòî ñåëñêî ñòîïàíñòâî, êàêòî è ñúâðåìåííèòå íàó÷íî-òåõíè÷åñêè ïîñòèæåíèÿ. Öåëòà å äà ñúçäàäàò ñòàáèëíè, âèñîêî-ïðîäóêòèâíè ñèñòåìè, êîèòî äà çàäîâîëÿâàò ÷îâåøêèòå íóæäè â õàðìîíèÿ ñ ïðèðîäàòà.  ïåðìàêóëòóðíàòà ñèñòåìà, ðàáîòàòà å ñâåäåíà äî ìèíèìóì, „îòïàäúöèòå” ñòàâàò ðåñóðñè, ïðîäóêòèâíîñòòà è ðåíòàáèëíîñòòà ñå óâåëè÷àâàò, à îêîëíàòà ñðåäà ñå âúçñòàíîâÿâà. Ïåðìàêóëòóðíèÿò äèçàéí å áàçèðàí íà íÿêîëêî ïðèíöèïà îñíîâíèòå îò êîèòî ñà:

Îòíîñèòåëíî ðàçïîëîæåíèå Ïîñòðîéêèòå, âîäîåìèòå, ïúòèùàòà, ãðàäèíèòå è ò.í. ñå ðàçïîëàãàò ñïðÿìî äðóãèòå åëåìåíòè ïî òàêúâ íà÷èí, ÷å äà ñè âçàèìîäåéñòâàò ìàêñèìàëíî åäèí ñ äðóã. Íàé-îáùî ñòðàòåãèÿòà çà ïîñòèãàíåòî íà òîçè åôåêò ñå îñíîâàâà âúðõó òîâà, ïîòðåáíîñòèòå íà åäèí åëåìåíò äà ñå îñèãóðÿâàò îò äðóãèòå åëåìåíòè è îáðàòíî, êàêòî è ïðîèçâåäåíîòî îò åäèí åëåìåíò äà ñå èçïîëçâà îò äðóãèòå åëåìåíòè â ñèñòåìàòà.

Âñåêè åëåìåíò îñúùåñòâÿâà ìíîæåñòâî ôóíêöèè Âñåêè åëåìåíò â ñèñòåìàòà òðÿáâà äà ñå ïîäáèðà è ðàçïîëàãà òàêà, ÷å äà ìîæå äà èçïúëíÿâà, êîëêîòî ñå ìîæå ïîâå÷å ôóíêöèè. Íàïðèìåð èçêóñòâåíèÿò âîäîåì ìîæå äà ñå èçïîëçâà çà íàïîÿâàíå, çà îñèãóðÿâàíå íà âîäà çà äîáèòúêà, çà îòãëåæäàíåòî íà âîäíè êóëòóðè, çà öåëèòå íà ïîæàðíàòà áå-

çîïàñòíîñò, êàòî ñâåòëèíåí îòðàæàòåë è êàòî ñðåäà çà ìåñòîîáèòàíèå íà ïîëåçíè âèäîâå ïòèöè, ðèáè è çåìíîâîäíè.

Âñÿêà âàæíà ôóíêöèÿ ñå îñúùåñòâÿâà çà ñìåòêà íà ìíîãî åëåìåíòè Ïîòðåáíîñòèòå îò òàêèâà âàæíè åëåìåíòè, êàòî âîäà, õðàíà, åíåðãèÿ è ïîæàðíà áåçîïàñòíîñò òðÿáà äà ñå îñèãóðÿâàò îò íÿêîëêî èçòî÷íèêà. Íàïðèìåð âîäàòà ñå îñèãóðÿâà, ÷ðåç ñúáèðàíåòî íà äúæäîâíè âîäè, ÷ðåç èçêîïàâàíåòî íà êëàäåíåö èëè ñïåöèàëíè òðàíøåè çà ïîâèøàâàíå è ñúáèðàíå íà ïîäïî÷âåíèòå âîäè .

Åôåêòèâíî åíåðãèéíî ïëàíèðàíå Åôåêòèâíîòî åíåðãèéíî ïëàíèðàíå ñå ÿâÿâà ðàçïîëàãàíåòî íà âñè÷êè åëåìåíòè (ðàñòåíèÿ, æèâîòíè, ïàñáèùà è ñãðàäè) ïî çîíè è ñåêòîðè. Çîíîâîòî ðàçïëîæåíèå íà åëåìåíòèòå ñå èçâúðøâà âúç îñíîâà íà ÷åñòîòàòà íà èçïîëçâàíå è íà êîëè÷åñòâîòî ãðèæè îò êîèòî ñå íóæäàå äàäåí åëåìåíò. Ñåêòîðíîòî ïëàíèðàíå ñå îòíàñÿ äî åñòåñòâåíèòå âèäîâå åíåðãèè – ñëúíöå, ñâåòëèíà, âÿòúð, îãúí, âîäà (âêëþ÷èòåëíî äúæäîâå è íàâîäíåíèÿ). Ñëåä êàòî ñå íàïðàâè àíàëèç íà âñè÷êè åíåðãèè, êîèòî èäâàò èçâúí íàøàòà ñèñòåìà è ïðåìèíàâàò ïðåç íåÿ, ìîæåì äà ðàçïîëîæèì ñúîòâåòíèòå ñãðàäè è ðàñòåíèÿ â äàäåíèÿ ñåêòîð ïî òàêúâ íà÷èí, ÷å èëè äà ñå áëîêèðà ïîñòúïâàùàòà åíåðãèÿ èëè äà ñå íàñî÷è â æåëàíàòà îò íàñ ïîñîêà.

Ïðåèìóùåñòâåíî èçïîëçâàíå íà áèîëîãè÷íè ðåñóðñè

Ïîä íàèìåíîâàíèåòî „ìàëîìåðíè èíòåíçèâíè ñèñòåìè” ðàçáèðàìå, ÷å ãîëÿìà ÷àñò îò çåìÿòà ñå èçïîëçâà åôåêòèâíî è ðàöèîíàëíî, êàêòî è òîâà, ÷å öåëèÿò ó÷àñòúê ñå íàìèðà ïîä êîíòðîë.  ïðîòèâîâåñ íà òåæêàòà ìåõàíèçàöèÿ çà îáðàáîòêà íà çåìÿòà, çà ñúáèðàíå è òðàíñïîðòèðàíå íà ðåêîëòàòà, â ñèñòåìàòà íà ïåðìàêóëòóðàòà ñå îòäåëÿ ìíîãî ïî-ãîëÿìî âíèìàíèå íà èçïîëçâàíåòî íà ðú÷íè èíñòðóìåíòè (çà ìàëêè ïàðöåëè çåìÿ) è óìåðåíîòî èçïîëçâàíå íà òåõíèêà (çà ïî ãîëåìè ïëîùè). Ïåðìàêóëòóðàòà ìîæå äà ñå ñòîðè íà íÿêîãî äîñòà òðóäîåìêà, íî âñúùíîñò òÿ íå îçíà÷àâà âðúùàíå êúì ñòàðèííèòå ïðàêòèêè íà ñåëñêèÿ òðóä – åäíîãîäèøíè ðàñòåíèÿ, áåçêðàåí èçìîðèòåëåí òðóä è ïúëíà çàâèñèìîñò îò íàëè÷èåòî íà ÷îâåøêà ðàáîòíà ñèëà. Âìåñòî òîâà ïåðìàêóëòóðàòà å îðèåíòèðàíà êúì äèçàéí íà ôåðìè, ãðàäèíè èëè îáùåñòâà, â êîèòî ñå ïîëó÷àâàò íàé–âèñîêè ðåçóëòàòè, ïðè èíâåñòèðàíåòî íà âúçìîæíî íàé-ìàëêî êîëè÷åñòâî òðóä è ðåñóðñè.

Èçïîëçâàíå è àêòèâèçàöèÿ íà ìåõàíèçìèòå çà åñòåñòâåíà ñìÿíà íà âèäîâåòå ñ öåë ïîäîáðÿâàíå íà ïî÷âåíèòå è äðóãè óñëîâèÿ.  ñúâðåìåííîòî ñåëñêî ñòîïàíñòâî âèñî÷èíàòà íà ðàñòèòåëíèòå íàñàæäåíèÿ ñå çàäúðæà íà íèâîòî íà òðåâè è ïëåâåëè (çåëåí÷óöè, çúðíåíè, áîáîâè, ïàñáèùà è ò.í.) çà äà ñå ïðàâè ðàçîðàâàíå, ïîäðÿçâàíå, ïëåâåíå, íàòîðÿâàíå è òàêà íàòàòúê, âîäåùî äî èçãàðÿíå íà ïî÷âàòà. Ñ äðóãè äóìè, ñèñòåìàòà íàñèëñòâåíî ñå óäúðæà îò åâîëþöèîííèÿ ïðîöåñ ïî ïúòÿ íà ïîäòèñêàíåòî íà ìåõàíèçìà çà åñòåñòâåíàòà ñìÿíà íà âèäîâåòå, êîåòî âîäè äî çíà÷èòåëíè çàãóáè, êàêòî íà òðóä, òàêà è íà åíåðãèÿ. Âìåñòî äà ñå âúðâè ñðåùó ïðèðîäàòà, ìíîãî ïî–öåëåñúîáðàçíî å äà ñå àêòèâèçèðà òîçè åñòåñòâåí ïðîöåñ â ïîñîêà äîñòèãàíå íà âèñîêîåôåêòèâíà ñðåäà.

âìåñòî èçêîïàåìî ãîðèâî. Ïåðìàêóëòóðíàòà ñèñòåìà èçïîëçâà áèîëîãè÷íèòå ðåñóðñè (æèâîòíè è ðàñòåíèÿ) çà äà èêîíîìèñà ìàêñèìóì åíåðãèÿ, êúäåòî òîâà å âúçìîæíî. Æèâîòíèòå è ðàñòåíèÿòà ñå èçïîëçâàò çà îñèãóðÿâàíå íà ãîðèâî è òîðîâå, çà ðàçîðà- Èçïîëçâàíå íà ðàçíîîáðàçèå âàíå, çà áîðáà ñ âðåäèòåëèòå è ïëåâåîò âèäîâå ëèòå, çà àåðèðàíå íà ïî÷âàòà, çà îñèçà äà ìîæå ñèòåìàòà äà áúäå ïîãóðÿâàíå íà ïîæàðíà áåçîïàñòíîñò è ïðîäóêòèâíà è â íåÿ äà ïðèñúñòâà âçàòàêà íàòàòúê.

èìîäåéñòâèå íà êîìïîíåíòèòå. Ðàçíîîáðàçèåòî íà ïðîäóêòèâíèòå ñèñòåìè å òÿñíî ñâúðçàíî ñúñ ñòàáèëíîñòòà. Äà âçåìåì çà ïðèìåð äâà ïàðöåëà ñ åäíàêâè ðàçìåðè. Ïúðâèÿ ïàðöåë å çàñàäåí ñúñ çåëåí÷óöè. Òîé ùå äàâà êàòî äîáèâ ñàìî çåëåí÷óöè ïðåç öÿëàòà ãîäèíà. Íà âòîðèÿ ïàðöåë çåëåí÷óöèòå ñà ñàìî ìàëêà ÷àñò îò ïðîèçâåæäàíîòî îò ñàìàòà ñèñòåìà, êúäåòî âëèçàò ñúùî òàêà îðåõè, ïëîäîâå, ìàñëî, äúðâåñèíà, äîìàøíè ïòèöè, ðèáà, ñåìåíà, ãîðèâî è äð. Ñëåäâàéêè òîçè ïðèíöèï çà ñòîïàíñòâî, òàêàâà ñèñòåìà ìîæå äà îñèãóðè ñîáñòâåíèòå ñè ïîòðåáíîñòè îò õðàíà è ìàòåðèàëè. Îò èêîíîìè÷åñêà ãëåäíà òî÷êà ïðîèçâîäñòâîòî íà ðàçíîîáðàçíè ïðîäóêòè, çà êîèòî òúðñåíåòî å ïðåç ðàçëè÷íî âðåìå íà ãîäèíàòà, å äîáðà çàùèòà îò ïàçàðíèòå ñïàäîâå è çàãóáèòå, êîèòî òúðïè ñòîïàíñòâîòî ïîðàäè âðåäèòåëè è ëîøî âðåìå.

Èçïîëçâàíå íà ãðàíèöèòå è ïðèðîäíèòå ôîðìè çà îñèãóðÿâàíå íà ìàêñèìàëåí åôåêò. Ãðàíèöà ñå íàðè÷à ïðîñòðàíñòâîòî ìåæäó ðàçëè÷íè ñðåäè. Êúäåòî è äà ñå ïðåñè÷àò ðàçëè÷íèòå âèäîâå, êëèìàòè÷íèòå è ïî÷âåíèòå óñëîâèÿ, ñêëîíîâåòå èëè íàé îáùî åñòåñòâåíèòå è èçêóñòâåíèòå óñëîâèÿ, òàì èìàìå ðàáîòà ñ ãðàíèöà. Ãðàíèöàòà å èíòåðåñíà ñ òîâà, ÷å íà òàêîâà ìÿñòî ìîæå äà ñå íàáëþäàâà ñú÷åòàíèåòî íà íàé-ðàçëè÷íè óñëîâèÿ, êîåòî âîäè äî óâåëè÷àâàíå ïðîäóêòèâíîñòòà, áëàãîäàðåíèå íà àêòèâèçàöèÿòà íà ðåñóðñèòå íà äâåòå åêîñèñòåìè. Îò ôîðìóëèðàíåòî íà ïåðìàêóëòóðàòà, êàòî àãðîåêîëîãè÷åí ìåòîä, íåéíèòå ïîñëåäîâàòåëè çàïî÷âàò ñúçäàâàíåòî íà ãîëÿìà ìåæäóíàðîäíà îáùíîñò. Òàçè ïåðìàêóëòóðíà îáùíîñò ïðîäúëæàâà äà ñå ðàçâèâà âúðõó îðèãèíàëíèòå èäåè, äîáàâÿéêè êúì òÿõ ðàçëè÷íè èäåè çà àëòåðíàòèâíà êóëòóðà. Èçäàâà ñå ëèòåðàòóðà, ïðîâåæäàò ñå êóðñîâå è ñå ñúçäàâàò ïåðìàêóëòóðíè ãðàäèíè. Ïî òîçè íà÷èí ïåðìàêóëòóðàòà ñå ïðåâðúùà íå ñàìî âúâ ôîðìà íà àðõèòåêòóðà íà ïðèðîäàòà è åêîëîãèÿòà, íî è â íåôîðìàëíà èíñòèòóöèÿ íà àëòåðíàòèâíè ñîöèàëíè èäåè. Îò íÿêîëêî ãîäèíè ïåðìàêóëòóðíèÿ äèçàéí íàìåðè ïîñëåäîâàòåëè è â Áúëãàðèÿ. Åäíî îò ìåñòàòà êúäåòî ñå ïðèëàãà ïåðìàêóëòóðíèÿ ïîäõîä å ãðàä Øèïêà. Íà òåðèòîðèÿòà íà äâå ñåìåéíè ñòîïàíñòâà, ãðóïà õîðà ïðîâåæäàò åêñïåðèìåíòè è îðãàíèçèðàò êóðñîâå ïî ïåðìàêóëòóðåí äèçàéí. Âñè÷êî çàïî÷âà íà þæíèòå ñêëîíîâå íà Ñòàðà Ïëàíèíà, êúäåòî ñëó÷àéíà ñðåùà ñúáèðà çàåäíî ãðóïà õîðà ñúñ ñõîäíè èíòåðåñè, êîèòî ñïîäåëÿò åäíà îáùà âèçèÿ. Îðãàíèçàöèÿòà ñå êàçâà Permaship. Èìåòî èäâà îò ñúåäèíÿâàíå íà äóìèòå „ïåðìàêóëòóðà„ è ãð. Øèïêà, êúäåòî ñå íàìèðà ñòîïàíñòâîòî. Âñåêè å äîáðå äîøúë â Ïåðìàøèï: â äåíÿ çà ïîñåòèòåëè (âñÿêà âòîðà ñúáîòà îò ìåñåöà), êàòî äîáðîâîëåö (ïðåäëàãàéêè ñâîÿòà ïîìîù ñðåùó õðàíà, ïîäñëîí è çíàíèÿ) èëè ïî âðåìå íà íÿêîè îò êóðñîâåòå è ðàçëè÷íèòå ìåðîïðèÿòèÿ, êîèòî ñå ïðîâåæäàò ïðåç ãîäèíàòà.


áðîé 37

×èñòà åíåðãèÿ

12

Âàðíåíåö ïîêàçà åëåêòðîìîáèëà ñè íà äåöà îò åêîêëóáîâå òîé÷èâà åíåðãèéíà óïîòðåáà ÷ðåç ïîäîáðî îñâåäîìÿâàíå íà îáðàçîâàòåëíî, îáùåñòâåíî è ïîëèòè÷åñêî íèâî”. Ïðîåêòúò ñå ðåàëèçèðà îò Åêîëîãè÷íî ñäðóæåíèå “Çà çåìÿòà”, êàòî ïàðòíüîðñòâî çà Èçòî÷íà Áúëãàðèÿ å ÎÖÎÑÓÐ. Ôèíàíñèðàíåòî å îñèãóðåíî îò ïðàâèòåëñòâîòî íà Íîðâåãèÿ ÷ðåç Íîðâåæêàòà ïðîãðàìà çà ñ ú ò ðóä í è ÷ å ñ ò â î , èêîíîìè÷åñêè ðàñòåæ è óñòîé÷èâî ðàçâèòèå â Áúëãàðèÿ. Îñíîâíàòà öåë íà èíèöèàòèâàòà å ó÷èëèùàòà, ñåìåéñòâàòà

è âëàñòèòå â Áúëãàðèÿ äà ïðåäïðèåìàò äåéñòâèÿ çà óñòîé÷èâà åíåðãèéíà óïîòðåáà, ñ êîåòî äà äîïðèíåñàò çà íàìàëÿâàíå åìèñèèòå íà ïàðíèêîâè ãàçîâå. Çà ðåàëèçèðàíåòî é, â ïðîäúëæåíèå íà òðè ãîäèíè ùå áúäàò îáõâàíàòè íàä 200 ïèëîòíè ó÷èëèùà îò öÿëàòà ñòðàíà, êîèòî ùå ïîñëóæàò êàòî ìîäåë çà òîâà êàê äà ñå ïðèëàãà äîáðî îáðàçîâàíèå ïî îêîëíà ñðåäà è óñòîé÷èâà åíåðãèÿ.

Íàé-ãîëÿì èíòåðåñ ïî âðåìå íà ñðåùàòà âúâ Âàðíà ïðåäèçâèêà óñòðîéñòâîòî íà åëåêòðîìîáèëà.

Îêîëî 40 äåöà è ó÷èòåëèòå îò ó÷èëèùíè åêîêëóáîâå â öÿëàòà ñòðàíà íàó÷èõà çà àëòåðíàòèâíèòå èçòî÷íèöè íà åíåðãèÿ ïî âðåìå íà ñðåùà âúâ Âàðíà â êðàÿ íà ìèíàëàòà ãîäèíà. Òå ïîñåòèõà Òåõíè÷åñêè óíèâåðñèòåò âúâ Âàðíà, êúäåòî ñå çàïîçíàõà ñ àëòåðíàòèâíè ñèñòåìè çà ïðîèçâîäñòâî íà åëåêòðîåíåðãèÿ. Ñëåä òîâà ïðåäñòàâèõà äåéíîñòòà ñè è äèñêóòèðàõà ïî òåìàòà. Íàé-ëþáîïèòåí çà äåöàòà îáà÷å áåøå åëåêòðè÷åñêèÿ àâòîìîáèë, ðàçðàáîòåí îò âàðíåíåö, êîéòî òå ðàçãëåäàõà, à íÿêîè äîðè è ñå ïîâîçèõà. Òîâà îáà÷å íå áåøå ïîñëåäíîòî ïðåäèçâèêàòåëñòâî çà ìàë÷óãàíèòå, ïîèñêàëè äà îïîçíàÿò îêîëíàòà ñðåäà. Òå ïîñåòèõà è ìè-

íèôîòîâîëòàè÷íàòà öåíòðàëà íà Îáùåñòâåí öåíòúð çà îêîëíà ñðåäà è óñòîé÷èâî ðàçâèòèå (ÎÖÎÑÓÐ) â ãð. Êàñïè÷àí. Òàì âèäÿõà êàê åäíà ìàëêà åäíîôàìèëíà êúùà ìîæå äà ïðîèçâåæäà åëåêòðîåíåðãèÿ îò ïîêðèâåí ôîòîâîëòàèê è äà ãî ïðîäàâà íà Åíåðãîòî. Äîìàêèí íà íàöèîíàëíàòà ñðåùà íà åêîêëóáîâåòå îò öÿëàòà ñòðàíà áåøå Îáùåñòâåíèÿò öåíòúð çà îêîëíà ñðåäà è óñòîé÷èâî ðàçâèòèå (ÎÖÎÑÓÐ). Ñðåùàòà âúâ Âàðíà ñå ïðîâåäå â ðàìêèòå íà ïðîåêò “SPARE Áúëãàðèÿ: Óñ-

Ìàë÷óãàíèòå ðàçãëåäàõà è èçëîæáàòà íà ÎÖÎÑÓÐ çà àëòåðíàòèâíèòå åíåðãîèçòî÷íèöè.

Ïîñòðîèõìå ñëúí÷åâà áàíÿ è êîìïîñòíà WC

Àêòèâíî ó÷àñòèå â ñòðîèòåëñòâî âçå äîáðîâîëêàòà îò Ôðàíöèÿ Åëåí.

Ëåòåí ñåìèíàð çà åêîëîãè÷íî ñòðîèòåëñòâî îðãàíèçèðà Îáùåñòâåíèÿò öåíòúð çà îêîëíà ñðåäà è óñòîé÷èâî ðàçâèòèå (ÎÖÎÑÓÐ) ïðåç ìèíàëàòà ãîäèíà â ñ. Åçåðåö. Ñåëîòî ñå íàìèðà íà 6 êì îò Øàáëà, â ïîñîêà Äóðàíêóëàê. Òàì çàïî÷íà èçãðàæäàíåòî íà åêîöåíòúð, ÷àñò îò ìðåæàòà „Æèâè ìåñòà”. Êàêòî Ðîáèíçîí Êðóçî, òàêà è íèå çàïî÷âàìå îò ñàìîòî íà÷àëî. Ïúðâàòà íè ñòúïêà áåøå èçãðàæäàíåòî íà êîìïîñòíà òîàëåòíà è ñëúí÷åâà áàíÿ.  íà÷àëîòî ïðåçåíòèðàõìå ðàçëè÷íèòå òåõíîëîãèè íà ñòðîåæ, à íàêðàÿ òåñòâàõìå ïðîäóêòà íà îáùèÿ íè

òðóä. È ïðåç òîâà ëÿòî ðàáîòàòà ùå ïðîäúëæè.  ìðåæàòà çà óñòîé÷èâ îáìåí „Æèâè ìåñòà” ñà âêëþ÷åíè îùå Ñäðóæåíèå Áàéêàðèÿ íà ìåñòíîñòòà Áåãëèêà, Àðòåêîëîíèÿ â ñ. Æåëåí, Ñäðóæåíèå “Ó÷èëèùå çà Ïðèðîäà” â ñ. Âëàõè, Íàðîäíî ÷èòàëèùå “Áúäåùå ñåãà” â ñ. Ãóäåâèöà, Ñäðóæåíèå “Çà Åõî” íà õ. Åõî, Ñäðóæåíèå “Ñåëèùå Çåëåíî Ó÷èëèùå” â ñ. Êîñòèëêîâî, Åêîëîãè÷íî ñäðóæåíèå “Çà Çåìÿòà” â ñ. Êîâà÷åâöè, Ïåðìàøèï â ñ. Øèïêà. Ìàòåðèàëúò ñå ïóáëèêóâà ñúñ ñúäåéñòâèåòî íà:


13

Ñëúí÷åâ ïîêðèâ

áðîé 37

Ñâúðçâàíåòî íà ôîòîâîëòàèê îò ôàìèëíà êúùà êúì åíåðãîòî å “ìèñèÿ íåâúçìîæíà“ Ïðåç 2007 ã. Îáùåñòâåíèÿò öåíòúð çà îêîëíà ñðåäà è óñòîé÷èâî ðàçâèòèå (ÎÖÎÑÓÐ) çàïî÷íà åêñïåðèìåíò, êîéòî çàðàäè áþðîêðàöèÿòà ó íàñ, ïðîäúëæè öåëè òðè ãîäèíè. Ðåàëèçàöèÿòà ìó áåøå ôèíàíñèðàíà îò ôîíäàöèÿ „Åêîîáùíîñò“ ïî ïðîåêò „Ñëúí÷åâ ïîêðèâ è íà ìîÿ äîì“. Öåëòà íà ïðîåêòà áåøå äà ñå ïðîó÷àò âúçìîæíîñòèòå è ïðîöåäóðàòà ñîáñòâåíèê íà åäíîôàìèëíà êúùà â Áúëãàðèÿ äà èíâåñòèðà â èíñòàëèðàíå íà ôîòîâîëòàè÷íà ñèñòåìà è ïðèñúåäèíÿâàíåòî é êúì åëåêòðîïðåíîñíàòà ìðåæà çà ïðîäàæáà íà ïðîèçâåäåíàòà åë. åíåðãèÿ. Êàêâî ñå ñëó÷è íà ïðàêòèêà Ïúðâî ïðîó÷èõìå ïàçàðà íà ôîòîâîëòàèöè. Ñïîðåä âúçìîæíîñòèòå íà ïîêðèâà, êîéòî ïëàíèðàõìå äà îáîðóäâàìå è öåíèòå íà ôîòîâîëòàè÷íèòå ñèñòåìè, èçáðàõìå êàòî íàé-ïîäõîäÿùî ñèñòåìàòà äà áúäå èçãðàäåíà îò øåñò ôîòîâîëòàè÷íè ïàíåëà CYOCERA KC 130 GHT - 2 ñ îáùà íîìèíàëíà ìîùíîñò 1,04 kWp. è èíâåðòîð ìîäåë Sunny Boy 1100 LV. Îáùàòà ñòîéíîñò íà ñèñòåìàòà ïëþñ ìîíòàæà áåøå 7170 åâðî. Ñïîðåä äàííè íà äèñòðèáóòîðà æèâîòúò íà èçáðàíèòå ôèòîâîëòàèöè å 25 ãîäèíè, à ïðèáëèçèòåëíèÿ ñðîê íà èçïëàùàíå - 15 ãîäèíè. Ïðåäè äà ñå ïðèñòúïè êúì ìîíòàæ íà ñèñòåìàòà å íåîáõîäèìî äà ñå ïîëó÷è Ðàçðåøåíèå çà ñòðîåæ íà îñíîâàíèå ÷ë. 148 îò ÇÓÒ. (Çàêîí çà óñòðîéñòâî íà òåðèòîðèÿòà). Òî ñå íàðè÷à „âèçà çà ïðîåêòèðàíå“ è ñå ïîëó÷àâà îò îáùèíàòà, â êîÿòî ñå íàìèðà êúùàòà. Çà öåëòà âúçëîæèòåëÿò èëè óïúëíîìîùåíî îò íåãî ëèöå òðÿáâà äà ïîäàäå ìîëáà â ìåñòíàòà àäìèíèñòðàöèÿ. Âèçàòà ñå èçäàâà îò ãëàâíèÿ àðõèòåêò íà îáùèíàòà â ñðîê äî 14 äíè îò ïîñòúïâàíå íà çàÿâëåíèåòî (÷ë. 140, àë. 1 îò ÇÓÒ). Ñëåä èçäàâàíåòî íà âèçàòà, ñå èçãîòâÿ èäååí ïðîåêò, êîéòî â ñëó÷àÿ ïðåäñòàâëÿâà êîíñòðóêòèâíî ñòàíîâèùå, èçãîòâåíî îò ëèöåíçèðàí êîíñòðóêòîð. Ñëåä êàòî ïðåäñòàâèõìå èçèñêâàíèòå äîêóìåíòè îáùèíàòà íè èçäàäå ðàçðåøåíèå çà ñòðîåæ øåñòà êàòåãîðèÿ. Ìîíòèðàíåòî íà ñèñòåìàòà è âêëþ÷âàíåòî é êúì ìðåæàòà íà äîìàêèíñòâîòî îòíå äâà äíè.

Ñëåäâàùàòà ñòúïêà å ïîäàâàíå íà Çàÿâëåíèå çà ïðèñúåäèíàâàíå êúì „Å.ÎÍ Áúëãàðèÿ Ìðåæè“ ÀÄ. Òî ñå èçâúðøâà, ñúãëàñíî Íàðåäáà ¹ 6 îò 9.06.2004 ã. çà ïðèñúåäèíÿâàíå íà ïðîèçâîäèòåëè è ïîòðåáèòåëè íà åëåêòðè÷åñêà åíåðãèÿ êúì ïðåíîñíàòà è ðàçïðåäåëèòåëíèòå åëåêòðè÷åñêè ìðåæè, è ïî-ñïåöèàëíî ÷àñò 3 îò íåÿ: „Ïðèñúåäèíÿâàíå íà åëåêòðè÷åñêè öåíòðàëè íà ïðîèçâîäèòåëè íà åë. åíåðãèÿ êúì åë. ìðåæà“. Òî÷êà 50. (1) ãëàñè: „Ïèñìåíîòî èñêàíå çà ïðîó÷âàíå çà ïðèñúåäèíÿâàíå íà åëåêòðè÷åñêà öåíòðàëà êúì åëåêòðè÷åñêàòà ìðåæà ñå ïîäàâà â: (ò.2) ðàçïðåäåëèòåëíîòî ïðåäïðèÿòèå ïî ìåñòîíàõîæäåíèåòî íà åëåêòðè÷åñêàòà öåíòðàëà, êîãàòî îáùàòà èíñòàëèðàíà ìîùíîñò å ðàâíà èëè ïîìàëêà îò 5 MW“.  îòãîâîð íà çàÿâëåíèåòî íè „Å.ÎÍ Áúëãàðèÿ Ìðåæè“ ÀÄ ñêëþ÷è ñ íàñ Ïðåäâàðèòåëåí äîãîâîð çà ïðèñúåäèíÿâàíå íà îáåêò íà íåçàâèñèì ïðîèçâîäèòåë íà åë. åíåðãèÿ. ×ðåç òîçè äîãîâîð äâåòå ñòðàíè ñè äàâàò âðåìå, â êîåòî: - èíâåñòèòîðúò – ÎÖÎÑÓÐ, äà ïîäãîòâè âñè÷êè íåîáõîäèìè äîêóìåíòè, çàëîæåíè â çàêîíîäàòåëñòâîòî. Íà òîçè åòàï òðÿáâàøå äà ïîäãîòâèì Ïðîòîêîëè çà ñúîòâåòñòâèå ñ íîðìèòå íà çàçåìÿâàíå è äà èçãîòâèì èíâåñòèöèîíåí ïðîåêò. - îò ñâîÿ ñòðàíà „Å.ÎÍ Áúëãàðèÿ Ìðåæè“ ÀÄ òðÿáâà äà ïðîâåðè âúçìîæíîñòèòå çà ïðèñúåäèíÿâàíå. Òåõíè÷åñêè èçïúëíåíèåòî íà òàçè ÷àñò îò ïðîöåäóðàòà îòíå íà èíâåñòèòîðà îêîëî ãîäèíà âðåìå. Òóê ïðå÷êèòå íå áÿõà çàêîíîâè, à áÿõà ïðåäèçâèêàíè îò òðóäíîòî îòêðèâàíå íà êîíñóëòàíòè, êîèòî äà èçãîòâÿò äîêóìåíòèòå. Ëèöåíçèðàíèòå êîíñóëòàíòèòå ñà ìàëêî è ïðåäïî÷èòàò äà ñå çàíèìàâàò ñ öåíòðàëè ñ ìîùíîñò íàä 5 MW. Îñâåí òîâà ëèïñâà òàðèôà çà îöåíÿâàíåòî íà òðóäà èì çà öåíòðàëè ïîä 5 MW è íà ïðàêòèêà òå èçïúëíÿâàò ïîðú÷êèòå íà ñúùèòå öåíè, êàòî è çà öåíòðàëè íàä 5 MW. Ñëåä ïðåäîñòàâÿíå íà ïúëíèÿ êîìïëåêò îò èçèñêóåìè äîêóìåíòè, ìåæäó èíâåñòèòîðà è „Å.ÎÍ Áúëãàðèÿ Ìðåæè“ ÀÄ áåøå ñêëþ÷åí Äîãîâîð çà ïðèñúåäèíÿâàíå. Òåõíè÷åñêè ïðèúåäèíÿâàíåòî ñòàíà â ðàìêèòå íà åäèí ðàáîòåí äåí. Ñëåäâàùèÿò åòàï å ïîäàâàíå íà

äîêóìåíòè êúì „Å.ÎÍ Áúëãàðèÿ Ïðîäàæáè“ ÀÄ çà ñêëþ÷âàíå íà Äîãîâîð çà èçêóïóâàíå íà åë. åíåðãèÿ. Íà òîçè åòàï ñå îêàçà, ÷å â äîêóìåíòèòå íè èìà ñúùåñòâåí ïðî-

ïóñê. Èçäàäåíîòî Ðàçðåøåíèå çà ñòðîåæ îò îáùèíàòà íå å âàëèäíî, çàùîòî å èçäàäåíî çà îáåêò øåñòà êàòåãîðèÿ. À ñïîðåä çàêîíà ôîòîâîëòàè÷íàòà öåíòðàëà òðÿáâàëî äà áúäå çàâåäåíà êàòî òðåòà êàòåãîðèÿ (÷ë.137, àë.1, ò.3 îò ÇÓÒ ÷ë.6, àë.5 îò Íàðåäáà ¹1/2003, íà ÌÐÐÁ). Òîâà âúðíà ïðîöåñà â ïî÷òè ïúðâîíà÷àëíà òî÷êà, òúé êàòî ñå íàëîæè äà ñå ïîèñêà èçäàâàíå íà íîâî ðàçðåøåíèå çà ñòðîåæ, âå÷å òðåòà êàòåãîðèÿ. Ñïîðåä èçèñêâàíèÿòà íà ÇÓÒ òðÿáâàøå äà áúäå ðàçêðèò ñòðîèòåëåí îáåêò, äà áúäå íàåòà ëèöåíçèðàíà ôèðìà ïî ñòðîèòåëåí íàäçîð, äà áúäå íàïðàâåíà ãåîäåçè÷åñêà ñíèìêà, äà áúäå ñúçäàäåíà êîìèñèÿ îò ÷åòèðèìà äóøè êúì ÐÄÍÑÊ (Ðåãèîíàëíà äèðåêöèÿ çà íàöèîíàëåí ñòðîèòåëåí êîíòðîë). Òóê ñå íàòúêíàõìå íà îùå åäíî ðàçìèíàâàíå â çàêîíîäàòåëñòâîòî. Òî êàñàå ôîðìèðàíåòî íà äúðæàâíàòà òàêñà çà ïðèåìàíå íà ñòðîèòåëíèÿ êîíòðîë.  ÇÓÒ öåíòðàëèòå ñà äåëÿò íà äî 30 MW è íàä 30 MW, êîåòî å â ïðîòèâîâåñ ñ äåëåíèåòî îò Çàêîíà çà åíåðãåòèêàòà, êúäåòî öåíòðàëèòå îò ÂÅÈ ñå äåëÿò íà òàêèâà äî 5 MW è íàä 5 MW. Òàçè ÷àñò îò ïðîöåñà îòíå îùå åäíà ãîäèíà.  êðàéíà ñìåòêà äâå ãîäèíè ñëåä íà÷àëîòî íà ïðîåêòà èíâåñòèòîðúò ñêëþ÷è Äîãîâîð çà ïðîäîæáà íà åë. åíåðãèÿ. Å.ÎÍ Áúëãàðèÿ Ïðîäàæáè“ ÀÄ ïëàòè íà èíâåñòèòîðà âñè÷êèÿ ïîèçâåäåí òîê îò äàòàòà íà ñâúðçâàíå êúì „Å.ÎÍ Áúëãàðèÿ Ìðåæè“ ÀÄ.

2008 ã.); Îáùî ïëàòåíè òàêñè çà ðàçðåøèòåëíè íà Îáùèíà Êàñïè÷àí – 15 åâðî; Îáùî òàêñè ïëàòåíè íà „Å.ÎÍ Áúëãàðèÿ Ìðåæè” ÀÄ – 34 åâðî; Îáùî òàêñè çà ðàçðåøèòåëíè - íà ÐÄÍÑÊ – 500 åâðî; Îáùî òàêñè ïëàòåíè íà êîíñóëòàíòè (àðõèòåêòóðåí ïðîåêò, êîíñòðóêòèâíî ñòàíîâèùå, ñòðîèòåëåí íàçîð) – 2000 åâðî; Îáùà ñòîéíîñò íà èíâåñòèöèÿòà – 9719 åâðî. Îáùî ïðèõîäè íà ãîäèíà – 300 åâðî. Âúðõó òàçè ñóìà ñå ïëàùà äàíúê ïå÷àëáà îò 10%. Ïðåäïîëàãàåìî âúçâðúùàíå íà èíâåñòèöèÿòà – 32 ãîäèíè. Ïðè íóëåâà êîíñóìàöèÿ íà åë. åíåðãèÿ îáùèÿò ïðèõîä áè áèë îêîëî 500 åâðî, êîåòî áè äîâåëî äî èçïëàùàíåòî íà èíâåñòèöèÿòà çà îêîëî 20 ãîäèíè. Èç÷èñëåíèòå ñóìè ñà íàïðàâåíè íà áàçà îôèöèàëíèòå öåíè çà èçêóïóâàíå íà åë. åíåðèÿ îò ÂÅÈ çà 2010 ã (0,79289 ëâ./kWh)  îáùàòà ñòîéíîñò íà èíâåñòèöèÿòà íå ñà âêëþ÷åíè âúçìîæíè áúäåùè ñðåäñòâà, ñâúðçàíè ñ ðåìîíòè èëè ïðîìÿíà íà ïàðàìåòðè, èëè ñîáñòâåíîñò íà ñèñòåìàòà. Âúðõó ñðîêà íà èçïëàùàíå íà èíâåñòèöèÿòà åæåãîäíî ùå âëèÿÿò è öåíèòå íà èçêóïóâàíåòî íà åë. åíåðãèÿ îò ÂÅÈ, êîèòî ñå îïðåäåëàò îò ÄÊÅÂÐ. Íà èíâåñòèòîðà ìó ïðåäñòîè åæåãîäíî äà ïîäàâà Èñêàíèÿ çà ëèöåíçèðàíå íà ïîèçâåäåíàòà îò íåãî åíåðãèÿ îò ÄÊÅÂÐ (Äúðæàâíàòà êîìèñèÿ çà åíåðãèéíî è âîäíî ðåãóëèðàíå), êîåòî âåðîÿòíî ùå îñêúïè ïðîöåñà ïî èçïëàùàíå íà öåíòðàëàòà.

Èçâîäè

Ïðè òàêà íàïðàâåíèòå ðàç÷åòè è ëèïñàòà íà äúðæàâíà ïîëèòèêà çà ïîäêðåïà (ñòèìóëèðàíå), èíâåñòèöèÿòà â èíñòàëèðàíåòî íà ìàëêè ôîòîâîëòàè÷íè ìîùíîñòè, êîãàòî ñå ðàç÷èòà íà âúçâðúùàåìîñò íà ñðåäñòâàòà ñàìî è åäèíñòâåíî îò ïðîäàæáèòå íà òîê, òðóäíî áè ñå ïðèåëà çà ðåíòàáèëíà îò ñðåäíèÿ áúëãàðèí, ñîáñòâåíèê íà åäíîôàìèëíà êúùà. Äîïúëíèòåëíîòî îñêúïÿâàíå íà òîçè òèï èíâåñòèöèè èäâà îò ëèïñàòà íà ñèíõðîíèçàöèÿ ìåæäó îòäåëíèòå çàêîíè, ðåãóëèðàùè ïðîöåñà. À òîâà âîäè äî ïëàùàíå íà èçëèøíî ñêúïè òàêñè. Îò íàïðàâåíèÿ åêñïåðèìåíò ñòàâà ÿñíî, ÷å â Áúëãàðèÿ íÿìà Ñëåä ïðèêëþ÷âàíåòî íà ïðîåêòà ïðàâíà îñíîâà çà èçãðàæäàíå íà íåãîâàòà ñòîéíîñò å êàêòî ñëåäâà: ìàëêè ôîòîâîëòàè÷íè öåíòðàëè, Îáùà ñòîéíîñò íà ñèñòåìàòà – „íà çåëåíî“ îò ìàëêè è ñðåäíè èí7170 åâðî (öåíè îò íà÷àëîòî íà âåñòèòîðè èëè îò äîìàêèíñòâàòà.

Ðàâíîñìåòêàòà


áðîé 37

Äîáðîâîëöè

14

Ëèíäà îò Ëàòâèÿ èçáÿãà îò ñòóäà è äîéäå â Áúëãàðèÿ Âñÿêà ñåäìèöà îò ñðåäàòà íà ìèíàëèÿ ñåïòåìâðè åäíî ìîìè÷å ïðåíàñÿ ñúáðàíàòà ðàçäåëíî õàðòèÿ îò ó÷àñòíèöèòå â êàìïàíèÿ „Ëèñò ïî ëèñò”. Òîâà å Ëèíäà. Òÿ å îò ãðàä Óàãðå â Ëàòâèÿ. Íà 26 ãîäèíè å. Çàâúðøèëà å áèáëèîòåêàðñòâî è èíôîðìàöèîííè òåõíîëîãèè â Ëàòâèéñêèÿ óíèâåðñèòåò. Èçáèðà äà äîéäå â Áúëãàðèÿ, êàòî äîáðîâîëåö çà ãîäèíà, çàùîòî… „ Ëàòâèÿ å ñòóäåíî, èñêàì äà îòèäà â ïî-òîïëà ñòðàíà…”. Ïúðâîíà÷àëíàòà é èäåÿ å äà çàìèíå çà Èñïàíèÿ. Òàì îáà÷å íå óñïÿëà äà íàìåðè îðãàíèçàöèÿ è êàìïàíèÿ, êîÿòî äà é äîïàäíå. Çàòîâà èäâà òóê. „Èçáðàõ ïðîåêòà, à íå ñòðàíàòà”, êàçâà ñëåä áëèçî ïîëîâèíãîäèøåí ïðåñòîé ó íàñ ìîìè÷åòî.  Ëàòâèÿ å ðàáîòèëà â îïòèêà è èñêàëà â Áúëãàðèÿ äà ñå çàõâàíå ñ íåùî ñúâñåì ðàçëè÷íî. Ïðèçíàâà, ÷å òóê å ìíîãî ïî-ðàçëè÷íî, îòêîëêîòî â íåéíàòà ñòðàíà – „è óëèöèòå, è ëåòèùåòî, è êúùèòå, âñè÷êî…”. Êàçâà, ÷å å äîñòà ïî-ìðúñíî è íÿìà ìíîãî çåëåíèíà. „Òðåâàòà å ïîæúëòÿëà, êàòî èçãîðåíà è íå ñå êîñè. Íå ìîãà äà ðàçáåðà, çàùî íèêîé íå ÷èñòè óëèöèòå è íå ïîääúðæà òðåâíèòå ïëîùè”, ÷óäè ñå ÷óæäàòà äîáðîâîëêa. Âúïðåêè ðàçî÷àðîâàíèåòî îò ðîäíàòà äåéñòâèòåëíîñò, Ëèíäà êàçâà, ÷å òóê å ñðåùíàëà ãîòèíè è ìíîãî ïîçèòèâíè õîðà, ñ êîèòî ñå îáùóâà ëåñíî. Äà ñå ïðåíàñÿ õàðòèÿ âñÿêà ñåäìèöà

Íå èçõâúðëÿéòå êàïà÷êèòå îò êèñåëî ìëÿêî! Ïðîäúëæàâà îò ñòðàíèöà 1 Ïðèõîäèòå îò êàìïàíèÿòà ùå ïîñòúïâàò âúâ ôîíä “Ëèñò”. ×àñò îò òÿõ ñå èçïîëçâàò çà ãîäèøíî çàëåñÿâàíå è ãîäèøíî ïî÷èñòâàíå íà ïëàæà. Êàêâî ïðåäñòàâëÿâà àëóìèíèÿò? Êàêòî ïîâå÷åòî ìåòàëè, àëóìèíèÿò å ðóäà. Ðóäàòà å ìèíåðàë, êîéòî äîáèâàìå çàðàäè öåííèòå ìàòåðèàëè â íåãî. Áîêñèòúò å ÷åðâåíèêàâà, ïîäîáíà íà ãëèíà ðóäà, êîÿòî å áîãàòà íà àëóìèíèåâè ñúåäèíåíèÿ. Òðóäíîòî ïðè àëóìèíèÿ - çà ðàçëèêà îò ìåäòà, æåëÿçîòî è äðóãèòå ÷åñòî ñðåùàíè ìåòàëè - å, ÷å òîé ñúùåñòâóâà ñàìî â êîìáèíàöèÿ ñ äðóãè åëåìåíòè, îáèêíîâåíî êèñëîðîä.  ñúåäèíåíèå ñ êèñëîðîäà, àëóìèíèÿò ôîðìèðà èçêëþ÷èòåëíî òâúðä ìàòåðèàë, ïîçíàò êàòî êîðóíä. Ïðîöåñúò íà îòäåëÿíå íà àëóìèíèÿ îò êèñëîðîäà ñå èçâúðøâà â ìåòàëóðãè÷åí êîìáèíàò. Òîâà ñòàâà ÷ðåç åëåêòðîëèçà íà ðàçòâîð îò àëóìèíèåâ îêñèä â ñòîïåí êðè-

îëèò. Ïðîöåñúò ñå èçâúðøâà ïðè òåìïåðàòóðà îò 1000 ãðàäóñà â ñïåöèàëíè åëåêòðè÷åñêè ïåùè ñ ãðàôèòíè åëåêòðîäè, êàòî íà àíîäà ñå îòäåëÿ êèñëîðîä, à íà êàòîäà - òå÷åí àëóìèíèé. Ïîñëåäíèÿò ñå ñúáèðà íà äúíîòî íà ïåùòà, îò êúäåòî ïåðèîäè÷íî ñå èçãðåáâà. Òîçè ðåäóêöèîíåí ïðîöåñ èçèñêâà îãðîìíî êîëè÷åñòâî åëåêòðîåíåðãèÿ. Åòî çàùî, ðåöèêëèðàíåòî íà àëóìèíèÿ èìà ñìèñúë. Òî ñïåñòÿâà åíåðãèÿ - ìíîãî åíåðãèÿ. À åíåðãèÿòà å ñêúïà! Ñàìî ïîãëåäíåòå ñìåòêàòà çà òîê âêúùè èëè öåíàòà íà ëèòúð áåíçèí íà áåíçèíîñòàíöèÿòà. Äîáèâàíåòî íà 500 ãðàìà àëóìèíèé îò áîêñèò (òîâà å ãîðå-äîëó òåæåñòòà íà 34 àëóìèíèåâè êóòèéêè) èçðàçõîäâà 7,5 êèëîâàò÷àñà åëåêòðè÷åñòâî. Äîáèâàíåòî íà àëóìèíèé îò àëóìèíèåâ ñêðàï, îò äðóãà ñòðàíà, èçðàçõîäâà ñàìî 4% îò åíåðãèÿòà - 1/3 êèëîâàò÷àñ. Ðåöèêëèðàíåòî íà 4 àëóìèíèåâè êóòèéêè ñïåñòÿâà åíåðãèÿ ðàâíà íà åíåðãèÿòà â ÷àøà áåíçèí.

íå å ëåñíî. „Ïðåäïîëàãàì, ÷å ìîì÷åòàòà ñå ñïðàâÿò ïî-äîáðå”, êàçâà ëàòâèéêàòà. Âúïðåêè òîâà ðàáîòàòà, êàòî äîáðîâîëåö, é å èíòåðåñíà. „Îïèòâàì ñå äà ïîìàãàì, êîëêîòî ñå ìîæå ïîâå÷å. Èíòåðåñíî ìè å âñè÷êî, êîåòî íàó÷àâàì çà åêîëîãèÿòà òóê”, êàçâà ìîìè÷åòî. Êîãàòî íå å çàåòà â Îáùåñòâåíèÿ öåíòúð çà îêîëíà ñðåäà è óñòîé÷èâî ðàçâèòèå (ÎÖÎÑÓÐ), Ëèíäà îáè÷à äà ãëåäà ôèëìè, äà õîäè íà êèíî è íà çàâåäåíèÿ ñ ïðèÿòåëè, äà ÷åòå êíèãè. Âå÷å ñå å ïðåâúðíàëî â òðàäèöèÿ, âñåêè âòîðíèê äà õîäè íà ïðîæåêöèÿ íà áúëãàðñêè ôèëì âúâ Ôåñòèâàëíèÿ è êîíãðåñåí öåíòúð. Îáè÷à äà ïúòóâàì, íî çàðàäè çèìàòà âñå îùå íå îáèêîëèëà ìíîãî ìåñòà â Áúëãàðèÿ. Íî êàòî ñå ñòîïëè, ñìÿòà äà íàâàêñà. Ëèíäà å âúâ Âàðíà ïî ïðîãðàìà íà Åâðîïåéñêàòà äîáðîâîë÷åñêà ñëóæáà äî ñåïòåìâðè. Êîãàòî ÿ ïèòàø çà ïëàíîâåòå é ñëåä òîâà, ïðîñòî âäèãà ðàìåíå: „Âñå îùå íå çíàì êàêâî ùå ïðàâÿ.  Ëàòâèÿ â ìîìåíòà èìà ãîëÿìà áåçðàáîòèöà, òðóäíî ùå ñè íàìåðÿ ðàáîòà.”. Íàäÿâà ñå, ÷å ùå ìîæå äà ñå âúðíå íà ñòðàòà ñè ðàáîòà - â îïòèêàòà, íî é ñå ùå äà ñå çàíèìàâà ñ íåùî ïî-ðàçëè÷íî – åêîëîãèÿ, áèçíåñ... „Íÿìà äà èìàì ìíîãî âàðèàíòè, çíàì, ÷å ùå å òðóäíî”, êàçâà 26-ãîäèøíîòî ìîìè÷å. È íå ñïèðà äà ñå óñìèõâà.

Âàðíåíöè è “Ëèñò ïî ëèñò” Öåëòà íà 10-ãîäèøíàòà êàìïàíèÿ “Ëèñò ïî ëèñò” íà Îáùåñòâåíèÿ öåíòúð çà îêîëíà ñðåäà è óñòîé÷èâî ðàçâèòèå /ÎÖÎÑÓÐ/ âèíàãè å áèëà äà ïðèîáùè, êîëêîòî ìîæå ïîâå÷å õîðà êúì èäåÿòà çà ðåöèêëèðàíåòî íà îòïàäúöèòå, è â ÷àñòíîñò íà õàðòèÿòà. Îò ñàìîòî ñè îôèöèàëíî ñòàðòèðàíå ïðåç 2000 ã. äî äíåñ ïðåç êàìïàíèÿòà ñà ïðåìèíàëè íàä 500 ó÷àñòíèêà. Ñúáðàíè è ïðåäàäåíè çà ðåöèêëèðàíå ñà 514 746 êèëîãðàìà õàðòèÿ. Ñïàñåíè îò èçñè÷àíå ñà 10 225 äúðâåòà. Íÿêîëêîêðàòíî ïðåç ãîäèíàòà åêèïúò íà êàìïàíèÿòà àêòóàëèçèðà òåêóùèòå äàííè è ïðåäñòàâÿ íà ó÷àñòíèöèòå èíôîðìàöèÿ çà ðåçóëòàòèòå îò ðàáîòàòà íà âñè÷êè â êàìïàíèÿòà, ÷ðåç ïóáëèêóâàíåòî èì â èíòåðíåò ñòðàíèöàòà èëè ñïåöèàëíèòå èçäàíèÿ íà áþëåòèí “Ëèñò”.

Ñ öåë îáíîâÿâàíå áàçàòà äàííè ñ ó÷àñòíèöè â êàìïàíèÿòà „Ëèñò ïî ëèñò”, ìîëÿ, àêî æåëàåòå äà ïðîäúëæèòå ó÷àñòèåòî ñè â êàìïàíèÿòà, äà íè èçïðàòèòå àêòóàëåí e-mail çà êîíòàêòè è èìå íà ôèðìàòà, ó÷ðåæäåíèåòî è/èëè ëèöåòî, êîåòî ïðåäàâà õàðòèÿ çà ðåöèêëèðàíå íà e-mail: pecsd@net-bg.net èëè íà àäðåñ: 9010 Âàðíà, ÏÊ 79, Ïîëó÷àòåë: ÎÖÎÑÓÐ, çà êàìïàíèÿòà „Ëèñò ïî ëèñò”. Èìå íà ôèðìà:_________________________________ e-mail:_________________________________________ Ìàòåðèàëúò ñå ïóáëèêóâà ñúñ ñúäåéñòâèåòî íà:


Ëèñò ïî ëèñò

15

áðîé 37

Íàä 10 õèëÿäè ñïàñåíè äúðâåòà Îáùî çà êàìïàíèÿòà

Îðãàíèçàöèÿ

Êèëîãðàìè Ñïàñåíè îò ïðåäàäåíà èçñè÷àíå õàðòèÿ äúðâåòà

À -Òðåíä ..................................................... 713 ........... 12 ÀÁ×Î .......................................................... 165 ............ 3 Àâàíãàðä Ïåðñîíàë Êîíñóëòèíã .............. 125 ............ 2 Àâèïàê - ÅÎÎÄ ......................................... 6178 ......... 105 Àâñòðèéñêè àâèîëèíèè ............................. 289 ............ 5 Àãåíöèÿ "Êóðòåâ" ..................................... 843 ........... 14 Àãåíöèÿ ÀÑÀ ............................................ 1608 .......... 27 Àãåòíöèÿ çà èêîíîì. ðàçâèòèå ................... 77 ............. 1 ÀÃÏÏÌÏÄÌ - ÅÎÎÄ .............................. 70 ............. 1 Àäâ. Äðóæåñòâî Ñêîð÷åâ è ñ-öè ............. 437 ............ 7 Àäâ. Êàíò. Äîáðåâà Áîíåâà ....................... 42 ............. 1 Àäâ. Ñäð. "Êèðîâè, Ïåòðîâ & ïàðò ........ 133 ............ 2 Àäâîêàòñêè ñúâåò ..................................... 1797 .......... 31 Àäìèíèñòðàòèâåí ñúä ............................... 2957 .......... 50 Àäðåñ ÀÄ .................................................. 1838 .......... 31 Àé - êàðò ..................................................... 938 ........... 16 Àëáåíà Ìèòåâà ........................................... 36 ............. 1 Àëèàíñ Ôðàíñåç ........................................ 2720 .......... 46 Àëèêî è AIG Life ...................................... 1556 .......... 26 Àëèñòðàâåë .................................................. 28 ............. 0 Àëòåÿ 7 ........................................................ 149 ............ 3 Àëôà áàíê ................................................... 551 ............ 9 Àëôà Ðàäèî ................................................ 612 ........... 10 Àíà Ìàðèóñ – Áà ÅÎÎÄ .......................... 281 ............ 5 Àíè Ùåðåâà ................................................. 7 .............. 0 ÀÏÅÅ ......................................................... 1651 .......... 27 Àðêîñ .......................................................... 112 ............ 2 ÀÑÅÒ Ìåíàäæìåíò ..................................... 4 .............. 0 ÀÑÌ - ÎÎÄ ................................................ 374 ............ 6 ÀÒÁ 1 è Àíòåÿ ............................................. 76 ............. 1 Àõèëåîñ Ìàðèíå Åíòåðïðàéñ .................. 2205 .......... 37 Áàíêà – ING ................................................ 159 ............ 3 Áàðîèí Þíèìàñòåðñ .................................... 0 .............. 0 ÁÀÑÅÉÍÎÂÀ ÄÈÐÅÊÖÈß ..................... 120 ............ 2 Áà – ïðîïåðòèñ .......................................... 217 ............ 4 ÁÄÇÏ ........................................................... 281 ............ 5 Áåðëèö ......................................................... 731 ........... 12 Áåñò îô Áúëãåðèà ...................................... 1206 .......... 21 Áè Åñ Òðàâåë ............................................... 20 ............. 0 Áèçíåñ àãåíöèÿ - Âàðíà ............................. 678 ........... 12 Áèëäåêñ ÎÎÄ .............................................. 205 ............ 3 ÁÈÑÑ – ðåêëàìíà àãåíöèÿ ........................ 215 ............ 4 ÁÐÈ - Âàðíà ............................................... 102 ............ 2 ÁÑÏ – Ðåãèîíàëåí ñúâåò Âàðíà ............... 601 ........... 10 Áóëàâòî ....................................................... 232 ............ 4 Áóëèìîò ....................................................... 601 ........... 10 Áóëêî êîìåðñ ............................................... 13 ............. 0 Áóëÿðä ........................................................ 190 ............ 3 Áóïðîìàð ..................................................... 6 .............. 0 Á×Ê .............................................................. 915 ........... 16 ÁØÏÎÁ ....................................................... 15 ............. 0 Áúëãàðñêà Ìåäèéíà Êîìïàíèÿ ................ 1010 .......... 17 Áúëãåðèàí Õîëèäåéñ .................................. 264 ............ 4 Áþðî ïî òðóäà ............................................. 3 .............. 0  è Ê ........................................................... 4308 .......... 73 Âàêîì Åíåðäæè ÎÎÎÄ ............................... 65 ............. 1 Âàëÿ Ãîñïîäèíîâà ........................................ 1 .............. 0 Âàíñ -Òðåéä ................................................ 318 ............ 5 Âàíÿ .............................................................. 64 ............. 1 Âàðíà ãàç .................................................... 652 ........... 11 Âàðíåíñêà Òóðèñòè÷åñêà Êàìàðà ............. 20 ............. 0 Âàð÷åâ ôèíàíñ ............................................ 60 ............. 1 Âåëèí Ìàéñòîðîâ ...................................... 200 ............ 3 Âåíåëèí Áîæèäàðîâ ................................... 23 ............. 0 Âåñåëèíà Êúðøîâñêà ................................. 136 ............ 2 Âåñòíèê ×åðíî Ìîðå ................................ 240 ............ 4 Âåñòíèêàðñêà ãðóïà Áúëãàðèÿ ................ 1660 .......... 28 Âèäåëèíà ...................................................... 73 ............. 1 Âèëõåëìäåí øèïñ ñúðâèñ .......................... 379 ............ 6 ÂÈÍÑ .......................................................... 208 ............ 4 Âîåíåí ñúä .................................................. 180 ............ 3 ÂÑÓ"×åðíîðèçåö Õðàáúð" .................... 17557 ........ 298 Âúçõîä - Èíòåð ÎÎÄ ................................. 109 ............ 2 Âÿðà Ñòåôàíîâà ......................................... 347 ............ 6 Ãàëàíò .......................................................... 403 ............ 7 Ãàëèíà Ïåòðîâà .......................................... 611 ........... 10 Ãàëÿ (æ) ...................................................... 156 ............ 3 Ãåîðãè Àáðàøåâ ......................................... 15 ............. 0 Ãåîñåðâèç ..................................................... 36 ............. 1 Ãëîáóë ........................................................ 1026 .......... 17 Ãðàíä õîòåë Âàðíà ..................................... 395 ............ 7 Ä-ð Áðîêåðñ ................................................. 5 .............. 0 Äàéòàìàðèíåòàéì ....................................... 132 ............ 2 Äàðèê Ðàäèî ............................................... 667 ........... 11 Äàðèíà Èâàíîâà .......................................... 20 ............. 0 Äàðèíà Ìàðêîâà ........................................ 105 ............ 2 Äåàíà Âàñèëåâà ........................................... 162 ............ 3 Äåâíÿ òðåéä ................................................. 29 ............. 0 Äåêàðò .......................................................... 50 ............. 1 Äåò íîðñê ..................................................... 20 ............. 0 Äæåíåðàë áðîêåðñ ...................................... 39 ............. 1 ÄÇÇÄ "ÀÊÀÍÒ" ......................................... 400 ............ 7 ÄÇÇÄ "Ìàðêåò" ........................................... 40 ............. 1 ÄÇÇÄ ÐÀÄÅÊÑ ............................................ 382 ............ 6 Äèàíà Ðàäåâà ............................................... 89 ............. 2 Äèëêîì ........................................................ 328 ............ 6 Äèìèòúð Ãåîðãèåâ ...................................... 83 ............. 1 Äèñêîðäèÿ .................................................. 107 ............ 2 Äèÿíà Äîé÷èíîâà ........................................ 30 ............. 1 ÄÊ "Ìåëèòà" ............................................... 11 ............. 0 Äîëè Àíäðååâà ............................................ 15 ............. 0 Äîì ñúâåò - óë."Ð.Ìàâðèäîâ"7 ................ 167 ............ 3 Äîìñúâåò áë. 21 - êâ. Âúçðàæäàíå ........... 759 ........... 13 Å.ÎÍ Áúëãàðèÿ ........................................ 13579 ........ 231 Åâðîãðóï ..................................................... 64 ............. 1 Åâðîèíñ ....................................................... 326 ............ 6 Åâðîñèëåêñ ................................................ 1126 .......... 19 ÅÈÌÑ .......................................................... 17 ............. 0 Åêîãàç ñúðâèñ .............................................. 10 ............. 0 Åêñïåðò ïëþñ ÎÎÄ .................................... 228 ............ 4 Åêñïî 2000 ................................................... 10 ............. 0 Åêñïîìåíèäæìúíò ....................................... 74 ............. 1 Åêñïðåñ êîíñóëò ......................................... 136 ............ 2 Åêñòî ìåíèäæìåíò ..................................... 100 ............ 2

ÐÅÄÀÊÖÈÎÍÅÍ ÅÊÈÏ: Ðåäàêòîð Ñâèëåíà Ãàíåâà, Ïðåäïå÷àò Âàëåðè Õðèñòîâ Ïå÷àò Ïå÷àòíà áàçà “Ïîçâúíåòå”

Îáùî çà êàìïàíèÿòà

Îðãàíèçàöèÿ

Êèëîãðàìè Ñïàñåíè îò ïðåäàäåíà èçñè÷àíå õàðòèÿ äúðâåòà

Åëåêòðàïîìï ............................................... 906 ........... 15 Åëêîìåðñ "Âÿðà" ....................................... 240 ............ 4 Åì Åñ Ñè ....................................................... 88 ............. 1 Åíåðãîñíàáäÿâÿíå ..................................... 226 ............ 4 Åíïàê ......................................................... 38117 ........ 648 ÅÐÀ - Áúëãàðèÿ ÎÎÄ ................................. 609 ........... 10 ÅÒ " ÅÂÅ" ................................................... 509 ............ 9 ÅÒ "Åâðîåêñïðåñ" ................................... 428.5 .......... 7 ÅÒ "Êëàñ" ................................................... 132 ............ 2 ÅÒ "Êëàñà" ................................................... 44 ............. 1 ÅÒ “Ãðîçäàíà Áàëåâà" ñ. Òîïîëè .............. 20 ............. 0 ÅÒ Áàãåäè ................................................. 875.5 ......... 15 ÅÒ Íèáî ...................................................... 180 ............ 3 ÅÒ Þíèêîìñ .............................................. 1530 .......... 26 ÅÒ"Àñïåí"98 .............................................. 861 ........... 14 ÅÒ"Âåãà" ..................................................... 474 ............ 8 ÅÒ"Ëåòðà" ................................................... 31 ............. 1 ÅÒ"ÌÈÃ" - Èâåëèí Èâàíîâ ..................... 505 ............ 9 ÅÒ"Íàâè" 46 ................................................ 30 ............. 1 ÅÒ"Îðõèäåÿ Ñòîÿíîâà" ............................. 18 ............. 0 ÅÒ"Ðîñè" .................................................... 196 ............ 4 Åôðîñèíà ..................................................... 60 ............. 1 Çàâîä "ßâîð"-Òåîäîðà Ãàøåâà ............... 1910 .......... 32 ÇÀÄ "Âèêòîðèÿ" ........................................ 750 ........... 13 ÇÄ " Àðìååö" ............................................... 94 ............. 2 ÇÄ " Óíèêà" ................................................. 558 ............ 9 ÇÄ Àëèàíç Áúëãÿðèÿ êëîí Âëàäèñëàâ .......................................... 111 ............ 2 ÇÄ ÊÄ Æèâîò ÀÄ ........................................ 35 ............. 1 ÇÅÒ ÊÎÌÏ ................................................ 489 ............ 8 ÇÊ ÄÑÊ Ãàðàíöèÿ ........................................ 0 .............. 0 Çëàòêà Ïååâà ................................................. 2 .............. 0 Èâà Ãðåêîâà ................................................. 40 ............. 1 Èíâåñò òàéì ................................................. 15 ............. 0 Èíäóñòðèàëíà Àñîöèàöèÿ - Âàðíà ......... 1544 .......... 26 Èíêîì ÎÎÄ ................................................ 231 ............ 4 Èíëàá .......................................................... 275 ............ 5 Èíñòèòóò ïî ìåòàëîçíàíèå ....................... 1175 .......... 20 Èíòåêñ Áúëãàðèÿ ....................................... 173 ............ 3 Èíòåðàãðî ................................................... 70 ............. 1 Èíòåðáèëä ................................................... 25 ............. 0 Èíòåðíåøúíúë ............................................ 80 ............. 1 Éîâà Ôèëåâà ............................................... 307 ............ 5 Éîãà Àãîðèÿ - ñòóäèî ............................... 181 ............ 3 Éîíàñ - ÎÎÄ ............................................... 131 ............ 2 Ê & Ê êîíñóëò ........................................... 761 ........... 13 Ê èíæåíåðèíã ÎÎÄ ................................... 222 ............ 4 Êàâà êîíñóëò ............................................... 140 ............ 2 Êàëèí ............................................................ 81 ............. 1 Êàíòåê ......................................................... 255 ............ 4 Êàðèí äîì .................................................. 1414 .......... 24 Êàðîë ........................................................... 53 ............. 1 Êàñòåë ÀÄ .................................................... 29 ............. 0 Êàòðèí Òèãúë ............................................... 5 .............. 0 Êåéáúëòåë ................................................... 778 ........... 13 Êëèìåíòèíà Äèìèòðîâà ............................ 138 ............ 2 Êëóá "Îòâîðåíî Îáùåñòâî" ................... 2356 .......... 41 Êìåòñòâî "Ãàëàòà" .................................... 1072 .......... 18 Êìåòñòâî Kaýàøêî ..................................... 265 ............ 5 Êìåòñòâî Êàìåíàð ..................................... 190 ............ 3 Êìåòñòâî Òîïîëè ....................................... 758 ........... 13 Êíèæàðíèöà "Êàìåðîí" ............................. 73 ............. 1 Êîëåæ ïî òóðèçúì ....................................... 0 .............. 0 Êîìïëåêñ çà ñîöèàëíè óñëóãè .................. 281 ............ 5 Êîìïþòðè Ìèëåíèóì .............................. 3168 .......... 54 Êîìòðàä ÎÎÄ ............................................. 484 ............ 8 Êîíñóëò òèì ................................................ 282 ............ 5 Êîíòî 2000 ................................................... 34 ............. 1 Êîïè ïðèíò ................................................ 1239 .......... 21 Êîïèêîì Èâêîìåðñ ................................... 1040 .......... 18 Êðàñèìèðà Êèðîâà ..................................... 12 ............. 0 ÊÒ" Ïîäêðåïà" ........................................... 75 ............. 2 Êóêëåí òåàòúð - Âàðíà .............................. 563 ........... 10 Êóðèåðñêè óñëóãè TNT .......................... 1654 .......... 28 ÊÔÁ (Keppel Fels Baltech Ltd.) ............... 6135 ......... 105 Ëåêñ áàòúð óîðòñ ........................................ 16 ............. 0 Ëåòèùå Âàðíà ............................................. 494 ............ 8 Ëèâåÿ ........................................................... 585 ........... 10 Ìàãàçèí Òîïëî ........................................... 100 ............ 2 Ìàãåëàí ....................................................... 15 ............. 0 Ìàåðñê ........................................................ 328 ............ 6 Ìàðèÿ Õåðìîâà ........................................ 118 ............ 2 Ìàðèÿíà Ïåòðîâà ...................................... 19 ............. 0 Ìàðê - ÅÎÎÄ ............................................. 877 ........... 15 Ìàðòèíåëè ................................................. 550 ............ 9 Ìàð÷åëà Êîâà÷åâà ...................................... 69 ............. 1 Ìàòåìàòè÷åñêà ãèìíàçèÿ ......................... 4971 .......... 85 Ìàòåðèêà .................................................... 106 ............ 2 ÌÃÑ ............................................................. 50 ............. 1 Ìåðêóðèóñ ................................................ 121 ............ 2 Ìåñòíè äàíúöè ........................................... 725 ........... 12 ÌÇ 60 .......................................................... 233 ............ 4 Ìèêðîíè Âåñò ............................................ 100 ............ 2 Ìèëåíèóì ÊÄ ........................................... 1114 .......... 19 Ìèòíèöà Âàðíà ......................................... 1801 .......... 31 ÌÊÑ ............................................................ 369 ............ 6 Ìëàäåæêè äîì-Îðáèòà ............................ 1393 .......... 24 ÌÑÖ Áüëãàðèÿ ........................................... 20 ............. 0 Íà òúìíî (ÅÒ"ÍÈÊ" - Íèêîëàé Òîäîðîâ) 1726 .......... 29 Íàâèáóë õîëäèíã ....................................... 268 ............ 5 Íàðâàñ .......................................................... 45 ............. 1 Íàòóðåëà ................................................... 1222 .......... 21 ÍÁÑ "Èíæåíåðèíã" ÎÎÄ .......................... 54 ............. 1 ÍÁÑ (HBS) èíæåíåðèíã ............................. 91 ............. 2 Íåêñêîì - Áúëãàðèÿ" ÀÄ .......................... 283 ............ 5 Íåîôðîíò ................................................... 266 ............ 5 ÍÅÒ ÎÍËÀÉÍ ÈÍÑ ................................ 182 ............ 3 ÍåòÊîìï ...................................................... 175 ............ 3 Íèêîëàé Íîâêèðèøêè .............................. 109 ............ 2 ÍÓÀ (New Way Advertising (NWA)) ....... 377 ............ 6 ÎÁÁ êë."Âëàäèñëàâ Âàðíåí÷èê" .............. 200 ............ 3 Îáìåííè áþðà "Ñòðèíã" ......................... 1163 .......... 20 Îáù-èíôîðìàöèîíåí öåíòúð .................... 84 ............. 1 Îáùèíà “Áÿëà” .......................................... 120 ............ 2

Îáùî çà êàìïàíèÿòà

Îðãàíèçàöèÿ

Êèëîãðàìè Ñïàñåíè îò ïðåäàäåíà èçñè÷àíå õàðòèÿ äúðâåòà

Îáùèíà Âàðíà .......................................... 23553 ........ 400 Îáùèíñêè Äåòñêè Êîìïëåêñ .................... 2663 .......... 45 Îáùèíñêè åêîöåíòúð ................................. 169 ............ 3 Îáùèíñêè ïåäàãîãè÷åñêè èíôîðìàöèîíåí öåíòúð ............................. 440 ............ 7 ÎÄÇ ¹ 11 "Äåòñêè ñâÿò" .......................... 3401 .......... 58 ÎÄÇ ¹ 12 "Ïúðâè þíè" .......................... 2472 .......... 42 ÎÄÇ ¹ 2 "Ä-ð Ï.Áåðîí" .......................... 1697 .......... 29 ÎÄÇ ¹ 5 "Ñëàâåé÷å" ................................. 334 ............ 6 ÎÄÇ ¹13 "Äåòñêà ðàäîñò" ...................... 16046 ........ 273 ÎÄÇ ¹14 "Äðóæáà" ................................. 5045 .......... 86 ÎÄÇ ¹16 "Áúëãàð÷å" ............................... 1964 .......... 33 ÎÄÇ ¹8 "Ëÿñòîâè÷êà" ............................. 1894 .......... 32 Îçäðàâèòåëíî ó÷èëèùå ............................ 735 ........... 12 Îêðúæåí ñúä Âàðíà ................................. 16558 ........ 281 Îëñèçúíñ ...................................................... 50 ............. 1 Îëñèñ ïðîïåðòèñ ........................................ 10 ............. 0 ÎÌ - "Àâòîåêñïðåñ" ............................. 1385 .......... 24 ÎÌ - "Ðåïóáëèêà" .................................. 924 ........... 16 ÎÌ - "Ñìèðíåíñêè" ............................... 810 ........... 14 ÎÌ - "×àéêà" .......................................... 210 ............ 4 Îðãàíèç íà áúëã. ñêàóòè ............................ 184 ............ 3 Îðêà ñòóäèîè .............................................. 35 ............. 1 ÎÓ "Äîáðè ×èíòóëîâ" .............................. 580 ........... 10 ÎÓ "Ï. Ñëàâåéêîâ" ................................... 1121 .......... 19 ÎÓ"Â. Àïðèëîâ" ...................................... 4047 .......... 69 ÎÓ"Ã.Ñ.Ðàêîâñêè" .................................... 1029 .......... 17 ÎÓ"Çàõàðè Ñòîÿíîâ" ................................ 1038 .......... 18 ÎÓ"Èâàí Âàçîâ" ......................................... 60 ............. 1 ÎÓ"Êàï.Ïåòêî Âîéâîäà" ......................... 2202 .......... 37 ÎÓ"Ïàíàüîò Âîëîâ" ................................. 2388 .......... 41 ÎÓ"Ïàòðèàðõ Åâòèìèé" ............................ 30 ............. 1 ÎÓ"×åðíîðèçåö Õðàáúð" ........................ 530 ............ 9 Îôèñ 1 Èâåë ÎÎÄ .................................... 1741 .......... 30 Îôèñ Åëåìåíò .............................................. 30 ............. 1 ÎÖÎÑÓÐ ................................................... 1689 .......... 29 Ïàïàçîâè ...................................................... 80 ............. 1 Ïàñåâè- Òåîäîðà Ãàøåâà .......................... 160 ............ 3 Ïåäàãîãè÷åñêè èíôîðìàöèîíåí öåâíúð ... 10 ............. 0 Ïåíêà Çèäàðîâà .......................................... 222 ............ 4 Ïåòà åçèêîâà Ãèìíàçèÿ "Éîàí Åêçàðõ" .. 6510 ......... 111 Ïåòðîìàð .................................................... 125 ............ 2 Ïèåð Ôàáúð (áèâøî àðèñêîçìåòèêñ) ....... 190 ............ 3 Ïëàìåí Èâàíîâ .......................................... 180 ............ 3 Ïëàìèíæåíåðèíã ÎÎÄ ............................... 40 ............. 1 Ïëàíåêñ Õîëäèíã ÎÎÄ ............................. 4080 .......... 69 Ïîçâúíåòå - íîâèíè ................................... 155 ............ 3 Ïîëñêî Äúðæàâíî Ó÷èëèùå .................... 1926 .......... 33 Ïîìîùíî ó÷èëèùå ................................... 2159 .......... 37 Ïðèðîäåí ïàðê "Çëàòíè ïÿñúöè" ............ 2037 .......... 35 Ïðîãðàìàòà ................................................ 240 ............ 4 Ïðîèíæåíåðèíã ......................................... 204 ............ 3 ÏðîÊàðò ..................................................... 868 ........... 15 Ïðîñîôò ...................................................... 225 ............ 4 Ïðîôåñèîíàëíà Ãèìíàçèÿ ïî Åëåêòðîòåõíèêà ..................................... 180 ............ 3 Ïðîõàñêà ..................................................... 510 ............ 9 ÏÒ Áèëò ........................................................ 0 .............. 0 Ïúðâà åçèêîâà ãèìíàçèÿ ........................... 525 ............ 9 Ðàäèî "Àòëàíòèê-Õèò-Ìèêñ" .................. 1424 .......... 24 Ðàäèî Âàðíà .............................................. 4602 .......... 78 Ðàéîí "Àñïàðóõîâî" ................................ 5232 .......... 89 Ðàéîí "Ìëàäîñò" ...................................... 8348 ......... 142 Ðàéîí "Îäåñîñ" ......................................... 1066 .......... 18 Ðàéîí "Ïðèìîðñêè" .................................. 803 ............ 6 Ðàéîíåí ñúä ............................................... 6446 ......... 110 Ðàéôàéçåí Áàíê .......................................... 571 ........... 10 Ðåàëôèíàíñ ................................................. 425 ............ 7 Ðåâèê ÎÎÄ ................................................. 468 ............ 8 Ðåãèîêîì ..................................................... 163 ............ 3 Ðåêë. àãåíö."Ëåîíàðäî äà Âèí÷è" .............. 2 .............. 0 Ðåñòîðàíò Àêàíò ðóæ ................................. 25 ............. 0 Ðåñòîðàíò Ëîçà ........................................... 130 ............ 2 ÐÈÎ .............................................................. 25 ............. 0 ÐÈÎÑ ....................................................... 657 ........... 11 ÐË êúì ÈÎÀÑ ........................................... 98 ............. 2 ÐÒÖ - Âàðíà ............................................ 519 ............ 9 Ñàíäâèê ........................................................ 10 ............. 0 Ñàðà 55 ....................................................... 1090 .......... 19 Ñàøà ............................................................ 618 ........... 11 Ñâèëåíà Âåë÷åâà ......................................... 53 ............. 1 ÑÄ"Èíåñ" .................................................... 110 ............ 2 Ñäðóæåíèå "Ãàâðîø" ............................... 405 ............ 7 Ñåéô Ôþ÷úðñ Ìåíèäæìåíò ..................... 210 ............ 4 ñåì. Áàéêóøåâè .......................................... 140 ............ 2 Ñåì. Áà÷åâè ................................................. 10 ............. 0 ñåì. Âúë÷åâè ................................................ 60 ............. 1 ñåì. Äèìèòðîâè .......................................... 111 ............ 2 ñåì. Äèìîâè ................................................ 204 ............ 3 Ñåì. Æåëåâè ................................................ 40 ............. 1 ñåì. Æåëåçîâè ............................................... 5 .............. 0 ñåì. Êàéëúêîâè ............................................ 73 ............. 1 ñåì. Êîñåâè .................................................. 20 ............. 0 ñåì. Êðúñòåâè .............................................. 10 ............. 0 ñåì. Ëàâèàë .................................................. 20 ............. 0 ñåì. Ìàòååâè ............................................... 38 ............. 1 ñåì. Ìèëåâè ............................................... 118 ............ 2 ñåì. Ìèõàéëîâè ........................................... 55 ............. 1 ñåì. Ìèõîâè ................................................ 35 ............. 1 ñåì. Íåñòîðîâè ........................................... 237 ............ 4 ñåì. Íèêîëîâè ............................................. 16 ............. 0 ñåì. Ïàøàëîâè ............................................. 20 ............. 0 ñåì. Ïåòðîâè .............................................. 370 ............ 6 ñåì. Ðàäåâè .................................................. 25 ............. 0 ñåì. Ðàäîñëàâîâè ........................................ 42 ............. 1 ñåì. Ðà÷åâè ................................................... 5 .............. 0 ñåì. Òðèôîíîâè .......................................... 20 ............. 0 ñåì. Õðèñòîâè ............................................ 401 ............ 7 ñåì.Âèòàíîâè .............................................. 152 ............ 3 ñåì.Ïåòêîâè ................................................ 170 ............ 3 Ñåì.ßìáóëîâè .............................................. 0 .............. 1 ñåì.ßíàêèåâè .............................................. 211 ............ 4 Ñåìåêîíòðîëíà èíñïåêöèÿ ........................ 327 ............ 6 Ñè Áàíê ...................................................... 1830 .......... 31

Îáùî çà êàìïàíèÿòà

Îðãàíèçàöèÿ

Êèëîãðàìè Ñïàñåíè îò ïðåäàäåíà èçñè÷àíå õàðòèÿ äúðâåòà

Ñè ÅÑ Ñè / OBS .......................................... 527 ............ 9 ÑÈÃÌÀ ....................................................... 12 ............. 0 Ñèìåíñ è Áîø (Simens & Bosch) ............. 1027 .......... 17 Ñèñ òåõíîëúäæè ......................................... 2698 .......... 46 Ñèòðîåí Ê-àóòîìîòîð ............................... 485 ............ 8 Ñëóæáà Ìåñòíè Äàíúöè .......................... 4311 .......... 73 ÑÎ"Ìèõàèë Êîëîíè" .................................. 15 ............. 0 Ñîëèñ ÎÎÄ .................................................. 75 ............. 1 ÑÎÓ Íàéäåí Ãåðîâ ................................... 1686 .......... 29 ÑÎÓ.Àë Ïóøêèí ...................................... 2152 .......... 37 Ñï. "Ôàâîðèò" ............................................ 233 ............ 4 Ñïåêòúð íåò ÀÄ ......................................... 138 ............ 2 Ñòåëÿí Àòàíàñîâ ......................................... 50 ............. 1 Ñòåîðà ......................................................... 507 ............ 9 Ñòèë ìåò ....................................................... 71 ............. 1 Ñòîÿí Íèêîëîâ ........................................... 405 ............ 7 Ñòðîíãèë ..................................................... 55 ............. 1 Ñúíñèòè ........................................................ 15 ............. 0 Ñúíòóðñ ...................................................... 891 ........... 15 Ò è Ñ çàñòðàõîâêè ...................................... 258 ............ 4 Òoíè Këèèí ................................................. 10 ............. 0 Òàìåêñ ÎÎÄ ................................................ 20 ............. 0 Òàíÿ Ãåîðãèåâà ............................................ 0 .............. 0 Òàíÿ Éîðäàíîâà ......................................... 15 ............. 0 ÒÁ Àëèàíö .................................................. 245 ............ 4 Ò - „Ñêàò“ ................................................ 174 ............ 3 Ò - „×åðíî ìîðå“ ...................................... 20 ............. 0 Ò – „M-ÑÀÒ“ ........................................... 753 ........... 13 Ò – 7 ............................................................ 0 .............. 0 Ò "Âàðíà" ................................................. 185 ............ 3 ÒÄ "ÀÄÂÔÊ" ............................................... 0 .............. 0 ÒÄ "Ðîäíè áàëêàíè" .................................. 112 ............ 2 Òåðìîâåíò .................................................. 571 ........... 10 Òåõíèêóì ïî èêîíîìèêà ............................. 20 ............. 0 Òåõíèêóì ïî õèìèÿ .................................... 212 ............ 4 Òåõíîïðîåêò ............................................... 206 ............ 4 Òèïñà è Êîíòðîëñ ÎÎÄ ............................... 1 .............. 0 Òîéîòà ........................................................ 3193 .......... 54 Òîìàñ Êóê .................................................. 199 ............ 3 Òîïëîôèêàöèÿ ............................................ 887 ........... 15 Òðàíñáèëä-ïðåâîäè Áîðÿíà ...................... 80 ............. 1 Òðàíñêîì .................................................... 103 ............ 2 Òðàíñêîì ..................................................... 27 ............. 0 ÒÐÄ (TRD) .................................................. 40 ............. 1 Òðè Êà (3Ê) - ÀÄ ....................................... 418 ............ 7 Òðóäîâà áîðñà "ßíà" ................................ 13 ............. 0 Òðóäîâà áîðñà "Ñèâàñ" ............................ 566 ........... 10 Òóè ............................................................. 1933 .......... 33 Òóðåêñïî - Âàðíà ..................................... 2107 .......... 36 Òóðèñòè÷åñêè èíôîðìàöèîíåí öåíòúð ... 110 ............ 2 Óíèâåðñèòåòñêà áîëíèöà ............................ 20 ............. 0 Ó÷èëèùà "Ôàðîñ" ...................................... 487 ............ 8 Ôàð .............................................................. 107 ............ 2 Ôèêîèíâåñò ................................................. 511 ............ 9 Ôèëèàë "Ñïåöàëíè ó÷èëèùà" (ñðåäíîøêîëñêî îáùåæèòèå) ................... 1014 .......... 17 ôîíäàöèÿ "Ñúïðè÷àñòèå" .......................... 478 ............ 8 Ôîíäàöèÿ Ðåñóðñåí öåíòúð ....................... 26 ............. 0 Ôîòîñèíòåçèñ .............................................. 275 ............ 5 Ôðåêúëç ....................................................... 12 ............. 0 Ôðåø àï êîçìåòèêñ .................................... 413 ............ 7 Ôðåø úï êîçìåòèêñ ..................................... 94 ............. 2 Õåïèòðàâåë 2000 ......................................... 0 .............. 0 Õîëäèíã Âàðíà ........................................... 340 ............ 6 Õîëèäåé Ìåíèäæìúíò ................................ 15 ............. 0 Õîòåë "Àñòðà" ............................................. 86 ............. 1 Õîòåë "Ñèòè" ............................................... 35 ............. 1 Õîòåë „Ñúí ðàéç“ ...................................... 167 ............ 3 Õîòåë Ìîäóñ ............................................. 1013 .......... 17 Õîòåë Ìîäóñ ............................................. 2095 .......... 36 Õîòåë ðåñòîðàíò "Ñèðèóñ" ...................... 1197 .......... 20 ÖÄà ¹ 12 "Ïèíîêèî" .............................. 1884 .......... 32 ÖÄà ¹ 15 "Ãúëúá÷å" .............................. 33165 ........ 564 ÖÄà ¹ 17 "Â. Òåðåøêîâà" ...................... 847 ........... 14 ÖÄà ¹ 28 "Êàðàìôèë÷å" ......................... 601 ........... 10 ÖÄà ¹ 35 "Íåçàáðàâêà" .......................... 775 ........... 13 ÖÄà ¹ 36 - Òîïîëè ÎÄÇ ......................... 603 ........... 10 ÖÄà ¹ 38 "ßí Áèáèÿí" ........................... 1637 .......... 28 ÖÄà ¹ 7 "Èçâîð÷å" .................................. 878 ........... 15 ÖÄà ¹10 "Ïðèêàçêà" .............................. 1460 .......... 25 ÖÄà ¹13 "Çâåçäè÷êà" ............................. 1950 .......... 33 ÖÄà ¹14 "Óñïåõ" ..................................... 1841 .......... 31 ÖÄà ¹16 "À.Ñ.Ïóøêèí" ......................... 998 ........... 17 ÖÄà ¹24 "Èãëèêà" .................................. 1560 .......... 27 ÖÄà ¹25 "Ëþëÿ÷å"" ................................ 678 ........... 12 ÖÄà ¹3 "Äåòñêî ãðàä÷å" ........................ 3078 .......... 52 ÖÄà ¹32 "Ìîðÿ÷å" ................................ 1407 .......... 24 ÖÄà ¹39 "Çâúí÷å" ................................... 1566 .......... 27 ÖÄà ¹43 "Ñèí÷åö" .................................. 5935 ......... 101 ÖÄà ¹44 "Êðèëàòêî" .............................. 3090 .......... 53 ÖÄà ¹9 "Àëåí ìàê"-îçäðàâèíåëíà ........ 1497 .......... 25 ÖÄù40 Ùàñòëèâî äåòñòâî .................... 1024 .......... 17 Öåíòúð çà îáó÷åíèå è êâàëèôèêàöèÿ "Âåêòîð" ........................... 441 ............ 7 Öåíòúð çà ñîö. Èíòåãðàöèÿ è ðåõàáèëèòàöèÿ ......................................... 122 ............ 2 ×àñòíà òúðãîâñêà ãèìíàçèÿ ....................... 10 ............. 0 ×åòâúðòà Åçèêîâà ãèìíàçèÿ ...................... 440 ............ 7 ×èïèòà- Áúëãàðèÿ ...................................... 360 ............ 6 ×èòàëèùå "Âàñèë Ëåâñêè" ........................ 349 ............ 6 ×èòàëèùå Ãàëàòà ........................................ 475 ............ 8 ×èòàëèùå-Âèíèöà ...................................... 200 ............ 3 ×ÏÃÈÁÀ "Ä-ð À. Áóðîâ" ........................ 372 ............ 6 Øåðáàí ....................................................... 251 ............ 4 Þâåêîìåðñ .................................................. 14 ............. 0 Þçèòêîëîðñ ................................................ 268 ............ 5 Þíèîí áàíê ................................................. 20 ............. 0 Þíèòóðñ ..................................................... 785 ........... 13 ÞÏ - Èìîòè ............................................... 189 ............ 3 ßêîá Àëôðåä .............................................. 107 ............ 2 Äðóãè ó÷àñòíèöè ..................................... 68418 ....... 2641 Îáùî ïî ãîäèíè .................................... 514746 .... 10225

Äàííèòå ñà êúì äåêåìâðè 2010 ã.

Èçäàâà Îáùåñòâåí öåíòúð çà îêîëíà ñðåäà è óñòîé÷èâî ðàçâèòèå, àäðåñ: Âàðíà 9010, ÏÊ 79, òåë. 306 423 web: www.ecovarna.info e-mail: pecsd@net-bg.net


áðîé 37

Çåëåíî

16


LEAF Bulletin - vol. 37