Page 1

จดหมายข่าวฉบับพิเศษ :

สภาพั ฒ นาการเมื อ ง Pol i t i cal Devel op me n t Co u n cil ปุจฉา ทำ�ไมต้องทำ�ประชาธิปไตยชุมชน

วิสัชนา

ฉบับที่ 13 มกราคม - กุมภาพันธ์ 2554 http://www.pdc.go.th ISSN 1906 - 4705

1 2 3

เนื่ อ งจากความล้ ม เหลว ของประชาธิ ป ไตยแ บ บ ตัวแทนที่ขาดการมีส่วนร่วม ของประชาชน

กระบวนการประชาธิ ป ไตยชุ ม ชนเป็ น ช่ อ งทางที่ ใ ห้ ชาวบ้านได้ใช้อำ�นาจทางตรงในการร่วมกำ�หนดปัญหา และความต้องการของตนเอง เพื่อนำ�เสนอต่อองค์กร ปกครองส่วนท้องถิ่นและหน่วยราชการที่เกี่ยวข้อง ประชาชนได้เข้าไปมีส่วนร่วมในการติดตามและ ตรวจสอบการบริหารจัดการโครงการ รวมถึงการ ดำ�เนินการด้านนโยบายของหน่วยงานต่างๆ ใน พื้นที่ของตนเอง

4

ร่วมรับผลประโยชน์ ร่วมรับผิดชอบดูแลรักษา

เป็นการเพิ่มพลังอำ�นาจของประชาชนในการใช้สิทธิ และการมีหน้าที่ รวมถึงความรับผิดชอบในฐานะที่ เป็นพลเมือง


วิสัชนา

5

เป็ น บทเรี ย นประชาธิ ป ไตยภาคปฏิ บั ติ ข องประชาชนที่ สามารถแก้ไขปัญหาปากท้องของชุมชนได้

ร่วมรับผิดชอบดูแลรักษา

ร่วมรับผลประโยชน์

สภาพปัญหา

ที่ชุมชนจัดการ ด้วยตนเอง

ที่ตั้งสภาพัฒนาการเมือง สำ�นักงานสภาพัฒนาการเมือง สถาบันพระปกเกล้า ศูนย์ราชการเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรณา อาคารบี ชั้น 4 เลขที่ 120 หมู่ที่ 3 ถนนแจ้งวัฒนะ แขวงทุ่งสองห้อง เขตหลักสี่ กรุงเทพฯ 10210 โทรศัพท์ 0-2141-9700 โทรสาร 0-2143-8203 พิมพ์ที่ บริษัทศูนย์การพิมพ์แก่นจันทร์ จำ�กัด โทรศัพท์ 0-2276-6545, โทรสาร 0-2277-8137


ปุจฉา

ประชาธิปไตยชุมชนคืออะไร

วิสัชนา

ประชาธิ ป ไตยชุ ม ชน หมายถึง กระบวนการ ที่ ใ ห้ ป ระชาชนคนจน คนรวย ทุกกลุ่มอาชีพ ทุกวัย ทุกเพศ มาใช้สิทธิ ร่ ว มกั น ในการบอกปั ญ หา ความต้องการของตนเอง เพื่อ นำ � ไปสู่ ก ารกำ � หนดนโยบาย และวางแผนการพัฒนาชุมชนใน ทุกด้านทีต่ อบสนองกับความต้องการ และแก้ ปั ญ หาของชุ ม ชน ที่ มี ค วาม เป็ น ธรรม รวมทั้ ง คนร่ ว มกั น ปฏิ บั ติ การตามแผนและติดตามตรวจ สอบการทำ�งานร่วมกันระหว่าง ท้องถิ่น ท้องที่ และชุมชน

ร่วมรับผลประโยชน์ ร่วมรับผิดชอบดูแลรักษา

วิสัชนา

ปุจฉา

เป้าหมายของประชาธิปไตยชุมชน คืออะไร

เป้าหมายสำ�คัญ คือ การปลุกความตื่นตัว ปลุกความตระหนักถึงสิทธิความ เป็นประชาชนของคนในชุมชนท้องถิ่น ตามสิทธิชุมชนในรัฐธรรมนูญ ให้คน ในชุมชนลุกขึ้นมาปกป้อง ลุกขึ้นมาจัดการปัญหาและแก้ไขปัญหาด้วยตนเอง มีความเสมอภาค มีส่วนในการตัดสินใจในเรื่องของส่วนรวม และเรียนรู้ร่วมกัน ในเรื่องของประชาธิปไตย โดยตรง ทำ�ให้เป็นประชาธิปไตยที่กินได้ ร่วมคิด ร่วมทำ� คือประชาธิปไตยที่สามารถแก้ปัญหา ร่วมตัด สินใจ ร่วมรับ ผลประ ปากท้องของชาวบ้านได้จริงๆ โยชน์ ร่วม

รับผิดช

อบดูแ

ลรักษา


ปุจฉา

หัวใจสำ�คัญของกระบวนการ

วิสัชนา ยึดหมู่บา้ นเป็นศูนย์กลาง

เน้นการมีส่วนร่วม ร่วมรับผลประโยชน์

ร่วมรับผิดชอบดูแลรักษา

และไม่เหมาทำ�แทน

ประชาสังคม

ต้องมีกลไกขับเคลื่อน ท้องที่

ท้องถิ่น


ปุจฉา

ขั้นตอนดำ�เนินงาน ประชาธิปไตยชุมชนเป็นอย่างไร

วิสัชนา

ขั้นตอนที่ 1 การรวบรวมปัญหาความต้องการ (การศึกษาชุมชน) 1.1. จัดเวทีประชุมรายหมู่บา้ นอย่างน้อยหมู่บา้ นละ 1 ครั้ง ให้ครบทุกหมู่บา้ น เพื่อ ก. รวบรวมปัญหาและความต้องการ ของชาวบ้าน ข. จัดลำ�ดับความสำ�คัญและความเร่งด่วนของปัญหา ความต้องการของชาวบ้าน ชาวบ้านต้องมามีส่วนร่วมประชุมอย่างน้้อยร้อยละ 60 ของแต่ละหมู่บ้าน เพื่อไม่ให้ “เหมาให้คนอื่นคิดและทำ�แทน”

1.2 ชาวบ้านหรือผู้แทนรวบรวมข้อมูล ปั ญ หาความต้ อ งการของทุ ก หมู่ บ้ า น เพื่อเตรียมนำ�เสนอต่อ อบต./เทศบาล ชาวบ้านต้องมามีสว่ นร่วมประชุมอย่างน้อ้ ย ร้อยละ 60 ของแต่ละหมู่บ้านเพื่อ ไม่ให้ “เหมาให้คนอื่นคิดและทำ�แทน”


วิสัชนา ขั้นตอนที่ 2 กระบวนการนำ�ปัญหา ความต้องการของ ชาวบ้านเป็นนโยบายและแผนพัฒนาของ องค์กรปกครอง ส่วนท้องถิ่น(อปท.) และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง 2.1 จัดเวทีน�ำ เสนอปัญหาและความต้องการของชุมชนต่อ อบต. /เทศบาล และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อบรรจุในแผนพัฒนาขององค์กรปกครองส่วน ท้องถิ่น (อปท.) n ให้ตัวแทนแต่ละหมู่บ้าน/ชุมชน นำ�เสนอปัญหาและความต้องการ เป็นรายหมู่บ้าน/ชุมชนต่อองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น n ให้ทอ้ งถิน่ และหน่วยงานทีเ่ กีย่ วข้อง ระบุวา่ ปัญหาและความต้องการของ ประชาชนในเรื่องอะไรบ้างที่จะบรรจุ ในแผนพัฒนาอบต. /เทศบาล

ร่วมรับผลประโยชน์ ร่วมรับผิดชอบดูแลรักษา

จัดทำ�บันทึกข้อตกลงความร่วมมือ (MOU) ระหว่ า งท้ อ งถิ่ น หน่ ว ยงานที่ เ กี่ ย วข้ อ ง และ ตัวแทนสภาองค์กรชุมชนตำ�บล n

ชาวบ้านต้องมามีส่วนร่วมประชุมอย่างน้้อย ร้อยละ 60 ของแต่ละหมู่บ้าน เพื่อไม่ให้ “เหมาให้คนอื่นคิดและทำ�แทน”

ทำ�ข้อตกลง (เอ็ม.โอ.ยู)


วิสัชนา ขั้นตอนที่ 3 การพัฒนาชุมชนโดยชุมชน

ท้องถิ่นและชุมชนดำ�เนินการแผนงานหรือโครงการที่ชาวบ้านมีความพร้อมและมีความ

n

สามารถในการดำ�เนินการได้เอง

การจดั การทรัพยากรเพื่อพัฒนาชุมชน ม ว  ร น ว  สี การม

ขั้นตอนที่ 4 การติดตามผลการพัฒนาชุมชน • ชุ ม ชนติ ด ตามผลการพั ฒ นา โดยอาจมีการตัง้ คณะกรรมการขึน้ มาเพือ่ ติ ด ตามตรวจสอบและประเมิ น ผล การดำ�เนินการโครงการที่ทำ�โดยชาวบ้าน และทำ�โดยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หรื อ หน่ ว ยงาน องค์ ก รอื่ น ๆ ในพื้ น ที่ ของตนเอง


วิสัชนา

ขั้นตอนที่ 5 การประเมินผล

สื่อนิทรรศการ

ตามไปดูโครงการ

ติดตามสื่อ

การแสดง ให้เห็นเป็นรูปธรรม

การประชาสัมพันธ์เคลื่อนที่

แผนภาพกระบวนการประชาธิปไตยชุมชน* การจัดเวทีในหมู่บ้าน / ชุมชน / ตำ�บล แลกเปลี่ยนความเห็น เพือ่ นำ�เสนอทางเลือก

ตัดสินใจเลือกทางเลือก ที่เหมาะสมที่สุด อยู่ในความสามารถ ของชุมชน

นำ�เสนอต่อไปยัง หน่วยงานที่มีอำ�นาจ เช่น อบต. /เทศบาล/อบจ.

ไม่ใช่

ใช่

นอกเหนืออำ�นาจ

ดำ�เนินการเอง เช่น จัดทำ� โครงการ / จัดตั้งกลุ่มสวัสดิการ จัดให้มีกติกาชุมชน

ร่วมรับผลประโยชน์ ร่วมรับผิดชอบดูแลรักษา

ส่งต่อไปยังหน่วยงานที่ เหนือขึ้นไป เช่น อบจ. หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง * จากเอกสาร “ประชาธิปไตยชุมชน” โดย นายสน รูปสูง

สภาพัฒนาการเมือง

Political Development Council

จดหมายข่าวฉบับพิเศษ

ฉบับที่ 13 มกราคม –กุมภาพันธ์ 2554

คณะที่ปรึกษา

ศ.ดร.สุจิต บุญบงการ นายสน รูปสูง ดร.ลัดดาวัลย์ ตันติวิทยาพิทักษ์

คณะกรรมการเผยแพร่ ประชาธิปไตยและประชาสัมพันธ์ นายเสถียร เม่นบางผึ้ง รศ.ดร.ดารณี อุทัยรัตนกิจ นายกฤษณะเดช โสสุทธิ พท.พญ.กมลพรรณ์ ชีวพันธ์ศรี นายเฉลิมรัตน์ เกษรสกุล ดร.เจษฎ์ โทณะวณิก นางประพีร์พรรณ ภาณวะวัฒน์ นายประยูร เผ่าเต็ม นายประยูรณ์ ศิริน้อย

นายดำ�รง พุฒตาล นายนิมาโซ นิยอ ดร.นรินทร์ กรินชัย นางสาวนนัญญ์อร นราเศรษฐวัฒน์ นายวิทยา ปิยะพงษ์ นายทิสาปาโมกข์ ปรึกษากิ่ง นายสันทนา ธรรมสโรจน์ นายสุรินทร์ นิลเลิศ นายสุรศักดิ์ อินทรประสิทธิ ์ นายศรายุทธ อันทะไชย์ นายลำ�ยอง บุญลพ

สำ�นักงานสภาพัฒนาการเมือง ศ.ดร.บวรศักดิ์ อุวรรณโณ นางพงษ์ทอง ตั้งชูพงศ์ นายปรีด ี โชติช่วง นายปุญญ วีระสืบพงศ์ นายพิสิษฐ์ ศิริสุวรรณ นายอมรศักดิ์ กิจพาณิชย์

บรรณาธิการ

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ทศพล สมพงษ์

กองบรรณาธิการ

นางรัชดา วรกุล นางสาวรัฐศิรินทร์ วังกานนท์ นางทศพล กลิ่นหอม นางสาวศรีสุวรรณ เปรมรัศมี นายเกรียงไกร ซองทอง นางสาวพจมาลย์ พุดมี นางสาวกุลนารี กนะกาศัย นางสาวเอมอร โนนมี นางสาวจิตรตะวัน สงคงคา

"ปุจฉา" ทำไมต้องทำประชาธิปไตยชุมชน  

จดหมายข่าวฉบับพิเศษ สภาพัฒนาการเมือง "ปุจฉา ทำไมต้องทำประชาธิปไตยชุมชน"

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you