Page 1

Voortgangsrapportage Human Capital Roadmap Topsectoren 2016-2020 September 2017


Voortgangsrapportage Human Capital Roadmap Topsectoren 2016-2020 September 2017


De topsectoren pakken samen urgente crosssectorale thema’s op 2


Voorwoord Mensen vormen de basis van onze kenniseconomie

en kunde, het Human Capital, hierbij essentieel is. Investeren in mensen brengt ons verder.

Technologie is niet meer weg te denken uit onze samenleving en is van invloed op alle (top)

Er zijn mooie resultaten door de topsectoren op het

sectoren. Door technologische vernieuwingen

terrein van Human Capital geboekt. In haar recente

is onze manier van leven ingrijpend veranderd.

evaluatie van het Topsectorenbeleid benoemt

Het tempo waarmee nieuwe ontwikkelingen zich

onderzoeksbureau Dialogic2 het afstemmen van

aandienen, zorgt dat we ook de komende jaren

de Human Capital activiteiten als doeltreffend

nog volop met veranderingen te maken krijgen.

in de topsectorenaanpak. Een mijlpaal is het

In alle banen vereist dit nieuwe manieren van

onlangs door de topsectoren gelanceerde concept

werken, nieuwe kennis en andere vaardigheden.

Learning Communities. Een omslag in het denken over ontwikkeling, innovatie en leerprocessen.

Voor een sterk en veerkrachtig Nederland en een

Uiteindelijk is deze agenda rondom een leven lang

goede economie is het cruciaal dat iedereen zich

ontwikkelen veel breder dan de gezamenlijke

door scholing continu kan ontwikkelen. Of het

topsectoren. Zowel landelijke als regionale partners

nu gaat om onze jongste kinderen die net naar

– onderzoek, onderwijs, overheden en bedrijfsleven

school gaan, of om volwassenen die op zoek zijn

– hebben een rol om tot een doorbraak te komen.

naar (ander) werk. Iedereen moet mee kunnen doen op de veranderende arbeidsmarkt en een

Er zijn belangrijke stappen gezet en mooie resultaten

betekenisvolle bijdrage aan de maatschappij kunnen

geboekt, maar menselijk kapitaal vraagt en verdient

leveren. Daarom hebben de topsectoren eind

voortdurend onze aandacht. Vanuit de topsectoren

2015 de krachten gebundeld in de gezamenlijke

blijven wij ons de komende periode samen met

Roadmap Human Capital Topsectoren 2016-2020.

partners inzetten om menselijk kapitaal, nu en in de toekomst, centraal te stellen. Doet u mee? Uw

De voorliggende tweede voortgangsrapportage

1

ideeën en initiatieven of door u gesignaleerde kansen

over de uitvoering van deze Roadmap illustreert

om activiteiten te versterken, horen wij graag!

de energie, brede betrokkenheid en de noodzaak

Stuur ze online in via topsectoren.nl/contact.

dat de topsectoren een gezamenlijk geluid laten horen. Welke thema’s zijn opgepakt? Wat zijn de

Ik wens u veel leesplezier en inspiratie toe!

opbrengsten tot nu toe? Waar gaan we naartoe? Graag doen de topsectoren u daarvan verslag.

Vriendelijke groet,

In de topsectoren werken bedrijfsleven, overheid

Aad Veenman

en onderwijs- en onderzoeksinstellingen samen om

Boegbeeld Topsector Logistiek

economische groei te realiseren en maatschappelijke

Roadmap Human Capital Topsectoren 2016 – 2020

uitdagingen op te pakken. Dit doen zij de laatste jaren steeds meer vanuit een cross-sectoraal perspectief. Ik kan niet genoeg benadrukken dat menselijke kennis

1 Dit is de tweede voortgangsrapportage sinds de start van de Human Capital Roadmap Topsectoren in 2016. De eerste voortgangsrapportage verscheen in november 2016. 2 https://www.topsectoren.nl/actueel/nieuws/2017/juli/27-07-17/nederlands-bedrijfsleven-verstevigt-haarconcurrentiepositie-dankzij-samenwerking

3


4


Inhoudsopgave 1

Human Capital Roadmap

8

2

Actielijn Onderwijs en innovatie

11

3

Actielijn Een leven lang ontwikkelen

15

4

Actielijn Gezamenlijk arbeidsmarktonderzoek

23

5

Tot slot

27

5


6


1 Human Capital Roadmap

7


1 Human Capital Roadmap Human Capital is een kritieke succesfactor voor het realiseren van economische groei. In mei 2015 hebben daarom de boegbeelden van de negen topsectoren, samen met VNO-NCW, besloten dat samenwerking tussen de topsectoren onderling en met partners op het terrein van Human Capital belangrijk is. De gezamenlijke acties waarmee een impuls wordt gegeven aan de toekomstbehendigheid van de beroepsbevolking zijn inzichtelijk gemaakt in de Roadmap Human Capital Topsectoren 2016 – 20203. De Roadmap bundelt de krachten van de topsectoren en vergroot daarmee de impact. Tevens fungeert de Roadmap als een hefboom om partners (privaat en publiek) op het terrein van Human Capital in dezelfde richting te bewegen. Deze Roadmap bestaat naast de afzonderlijke Human Capital Agenda’s van iedere topsector.

Vier actielijnen Om de gestelde doelen in de Roadmap te bereiken, werken de topsectoren in 2017 samen aan vier actielijnen: 1. Onderwijs en innovatie Actief 2. Leven lang ontwikkelen Actief 3. Internationalisering Monitoring4 4. Gezamenlijk arbeidsmarktonderzoek Actief In 2017 zetten de topsectoren onverminderd in op de actielijnen “Onderwijs en innovatie”, “Leven lang blijven ontwikkelen” en “Gezamenlijk arbeidsmarktonderzoek”. Hiervoor zijn diverse onderzoeken en pilots opgezet, worden best practices uitgewisseld en vindt agendering bij andere stakeholders plaats. Op pagina’s 11 tot en met 25 leest u meer over de opbrengsten en toekomstplannen van deze drie actielijnen.

‘Uiteindelijk gaat het om een toekomstbehendige beroepsbevolking als voorwaarde voor een florerende economie.’ Bij de actielijn “Internationalisering” is in 2017 gekozen voor het formuleren en agenderen van gezamenlijke standpunten en uitwisseling van best practices. In deze voortgangsrapportage is deze actielijn daarom buiten beschouwing gelaten. Zie de voortgangsrapportage uit november 2016 voor de opbrengsten van deze actielijn. Tot slot zijn de topsectoren in 2017 gestart met de verkenning van een nieuwe,

8

3 De Roadmap Human Capital Topsectoren 2016-2020 is in december 2015 aan de minister van Economische Zaken (EZ) aangeboden. 4 Zie de voortgangsrapportage uit november 2016 voor de opbrengsten van deze actielijn.


gezamenlijke actielijn: digitalisering. Dit doen zij in nauwe samenwerking met onder andere TNO en de werkgroep Smart Industry5.

Ondersteunende organisaties Het ministerie van Economische Zaken heeft de opzet en uitwerking van de Roadmap in 2016 (financieel) ondersteund, onder andere door de inzet van PBT6 te financieren. PBT heeft zich naast de advisering en ondersteuning van de topsectoren gericht op de bevordering van synergie tussen de Roadmap en andere relevante programma’s en actoren. In 2017 bekostigen de topsectoren de gezamenlijke Human Capital Roadmap zowel in-cash als in-kind volledig uit eigen middelen. Hierbij is ook in 2017 PBT ingeschakeld vanuit een adviserende, agenderende en verbindende rol. Tevens draagt PBT bij aan specifieke projectcoördinatie en communicatiedoelen.

5 Onder meer met vertegenwoordiging TNO en FME. 6 Voorheen: Platform Bèta Techniek.

9


2

Onderwijs en Innovatie doeltreffend koppelen alleen mogelijk door: • nog verdere verknoping van Centra met TKI’s • met een sleutelpositie voor samenwerkende

hoogleraren, lectoren én lector/practoren en

• als elke student (op elk niveau) aan de

slag kan gaan in broedplaatsen/learning

communities van innovatie.

10


2 Actielijn Onderwijs en innovatie Aanjagende topsectoren: Tuinbouw en Uitgangsmaterialen, Agri en Food, Creatieve Industrie en Water Het doel Mensen die zijn toegerust op een steeds veranderend werkveld zijn de smeerolie van innovatie. Om zich behendig op de arbeidsmarkt te kunnen bewegen, nu en in de toekomst, moeten zowel studenten al tijdens hun opleiding in aanraking komen met de broedplaatsen van innovatie, als professionals in de werkpraktijk. Dit vraagt om synergie tussen onderwijs en de werkvloer waar innovatie van de grond komt. Een breed scala aan publiek-private samenwerkingsvormen fungeert als verbindende schakel tussen onderwijs en het bedrijfsleven. De topsectoren hebben de verknoping van beroepsonderwijs, praktijkonderzoek en het bedrijfsleven gestimuleerd en aangejaagd. Het gaat hierbij om de vorming van Centra voor innovatief vakmanschap (mbo), publiek-private samenwerkingen gefinancierd door het Regionaal investeringsfonds mbo en de Centres of expertise (hbo). Een volgende stap is deze Centra steviger te koppelen aan de Topconsortia voor Kennis en Innovatie (TKI’s). Waar de Centra een focus hebben op vernieuwende samenwerkingen tussen mbo, hbo en bedrijfsleven, focussen de TKI’s zich op de samenwerking tussen onderzoeksinstellingen en bedrijfsleven. Hoogleraren (universiteiten), lectoren (hbo) en lectoren/practoren (mbo) hebben een sleutelpositie om deze verbindingen tussen Centra en TKI’s tot stand te brengen en te bestendigen.

‘Publiek-private samenwerking; essentieel voor koppeling onderwijs en innovatie.’ De diverse topsectoren hebben de uitwisseling tussen kennisontwikkeling en innovatie verschillend ingericht. Er valt nog veel te leren van elkaar. Samenwerking tussen de Centra, TKI’s, practoraten en lectoraten (de innovatieketen rondom het beroepsonderwijs) – en de samenwerking tussen de topsectoren onderling – kan bovendien versterkt worden. Daar zetten de topsectoren zich met deze actielijn gezamenlijk voor in.

11


Binnen de actielijn “Onderwijs & Innovatie is gekozen voor een viertal thema’s: 1. Practoren en lectoren in het mbo 2. Kennisvalorisatie (bedrijfsleven en beroepsonderwijs) 3. Netwerkvorming en samenwerking Centra met TKI’s 4. Cross-overs tussen sectoren, onderwijsniveaus, opleidingen, onderwijs en bedrijfsleven.

De opbrengsten In samenwerking met het veld is onderzocht en vastgesteld wat de stand van zaken is in de verschillende topsectoren. De opbrengsten zijn gebundeld in een drietal publicaties (pbt-netwerk.nl/publicaties) die actief via de kanalen van de topsectoren zijn gecommuniceerd. De opbrengsten bieden handvatten voor concrete vervolgstappen vanuit deze actielijn en voor het in de gewenste richting laten bewegen van andere betrokken partijen.

Het vervolg De actielijnen “Onderwijs en innovatie” en “Een leven lang ontwikkelen” pakken de topsectoren in de tweede helft van 2017 en verder gezamenlijk op. De vervolgstappen vanuit beide actielijnen sluiten perfect op elkaar aan.

Praktisch aan de slag in de netwerken: De visie op samenwerking tussen Centra en TKI’s binnen de afzonderlijke topsectoren krijgt handen en voeten. Elke topsector initieert een project rondom een nieuwe, fysieke ‘learning community’. Hierin werken TKI’s en Centra samen aan werken, leren en innoveren. Zodat mensen de juiste vaardigheden ontwikkelen en tegelijkertijd bijdrage aan innovaties. Onderzoek en kennisverspreiding: Een onderzoekslijn rondom Learning Communities waarop het beroepsonderwijs is aangesloten (op een fysieke locatie): wat maakt dat deze samenwerkingsverbanden succesvol zijn? Wat zijn de succesfactoren? Wat zijn de valkuilen en geleerde lessen?

12


Voorbeelden Practoraten De topsectoren hebben de nog recente introductie van practoraten onderzocht om te kijken hoe en in hoeverre dit recente fenomeen kan bijdragen aan een goede aansluiting van mbo-opleidingen op de arbeidsmarkt en kenniseconomie. En wat de topsectoren kunnen betekenen om dit verder aan te jagen. Er zijn inmiddels veertien practoraten opgestart in het mbo. Een aantal van deze is actief binnen de doelstellingen van afzonderlijke topsectoren. Een voorbeeld hiervan is het practoraat Creatief Vakmanschap, geïnitieerd door het ROC Amsterdam. Het practoraat Creatief Vakmanschap richt zich op de vragen als: Wat zijn de ontwikkelingen in de Creatieve Industrie en wat betekenen deze voor het curriculum van de opleidingen. Het practoraat wordt deels bekostigd door het ROC Amsterdam. Daarnaast is het deels verantwoordelijk voor het eigen budget en zoekt betere aansluiting met de innovatieketen van de topsector Creatieve Industrie. Samenwerking TKI en onderwijsinstellingen Het TKI Watertechnologie heeft een speciale actielijn ingericht voor hogescholen. Op deze wijze financiert het TKI het onderzoek ‘Reductie emissies gewasbeschermingsmiddelen naar oppervlaktewater.’ Hierbij werken Centre of expertise Water Technologie (hbo) en Centrum voor innovatief vakmanschap Water (mbo) op de WaterCampus Leeuwarden samen met het bedrijfsleven. Expertisecentrum Wetsus heeft een ontwerp gepatenteerd om met ultrasone trillingen te desinfecteren. De Centra ontwikkelen dit verder tot een werkend prototype waarmee tuinders aan de zuiveringsplicht voor restwaterstromen zullen kunnen voldoen. Het hbo en mbo zijn zodoende gezamenlijk betrokken bij innovatief onderzoek en lectoren, docenten en leerlingen staan hierbij vooraan in de innovatieketen in de sector en ervaren hoe spannend, moeilijk en leuk het is om gezamenlijk aan innovatie te werken.

Verdeling publiek-private samenwerkingen naar topsectoren

mbo hbo

30 25 20 15 10 5

Anders

Tuinbouw Uitgangsmaterialen

ICT

Water

Creatieve Industrie

Logistiek

Chemie

Agrifood

Energie / Bouw

Life Sciences Health

HTSM

0

13


3

Een leven lang ontwikkelen door: • het doorontwikkelen van (bestaande) publiek

private samenwerkingen tot Learning Communities

• waarin kennis- en onderwijsinstellingen,

bedrijfsleven, overheid en andere publiek-private partners

samen werken om te leren, werken en innoveren

• én aangesloten wordt op hoe mensen leren en

14

ontwikkelen om plezier en succes te stimuleren.


3 Actielijn Een leven lang ontwikkelen Aanjagende Topsectoren: Energie, Creatieve Industrie, Life Sciences & Health en Logistiek Het doel Technologische versnelling en disruptie veranderen de arbeidsmarkt radicaal. Mensen dreigen buiten de boot te vallen. Dit is onwenselijk omdat de inzet is om zoveel mogelijk mensen een waardevolle bijdrage te laten leveren aan de maatschappij en omdat het negatieve gevolgen heeft voor de kenniseconomie. Daarnaast vragen maatschappelijke uitdagingen en economische groei om innovatie. De nood is hoog om een volgende stap te zetten in een ‘Leven lang ontwikkelen’ en daarmee het innovatievermogen van Nederland te versterken. Samen met hun partners hebben de topsectoren zich daarom gebogen over de vraag: Hoe kan een leven lang ontwikkelen in de topsectoren vormgegeven worden? Doel van het project in deze actielijn is een doorbraak op het gebied van een leven lang ontwikkelen teweegbrengen.

Een leven lang ontwikkelen in Learning Communities De topsectoren zien (bestaande) publiek-private samenwerkingen als basis voor Learning Communities, waarin innoveren en persoonlijke ontwikkeling samenkomen. In deze gemeenschappen werken kennis- en onderwijsinstellingen, bedrijfsleven, overheid en andere publiek-private partners samen om te leren, werken en innoveren. De figuur op de volgende pagina is het ontwikkelde model voor Learning Communities te zien. In deze Communities is sprake van een samenspel van de drie functies van leren: voorwaardelijk, reactief en proactief. Het kan dus gaan om leren om te kunnen starten met werken (voorwaardelijk), leren om een goede positie op de arbeidsmarkt te behouden (reactief) óf leren om innovaties in gang te zetten (proactief). De Learning Communities zijn hybride leeromgevingen waar onderzoek, werken, innovatie én leren met elkaar verbonden zijn. Ze bieden zowel formele als informele scholing, flexibiliteit, goed benutte ICT-mogelijkheden, en faciliteren een betere samenwerking tussen bedrijven, kennisinstellingen, maatschappelijke organisaties en overheden. Maatwerk en regionale samenwerking staan centraal.

15


Leren om te innoveren INNOVEREN (EN ONDERZOEKEN)

Deze public atie ui Road tgebra map 2016 cht va Het m -2020 nuit de aakt (actie Hum onde lijn: ee Dit on an Ca rdeel n leve der de pital uit va n lang noem n een – men ontw er ‘Lea vierlu selijk ikkele ik van rning kapita n). comm public al, de unities aties. motor 1. vo 20 or inno 18-202 ‘Inve ster 2 vatie s’: Samen ingsagen da - Le 2. zetten arning ‘Ond we de erzo comm volgen unitie toekom eksagend de st s: a - Ee ap!’ 3. stige n uitw onde ‘Ond erking rzoeks erzoek 4. van vragen srappo ‘Regio ’ rt - W nale at vo m orbeel 20 ve aakt rnieuw den dat he Leren ende t wer initiat kt?’ door te do ieven en: uitgel icht’

w

LEARNING COMMUNITIES

0612

17_P

BT_L

LEREN

WERKEN

Voorwaardelijk leren

Reactief leren

LO_In

veste

rings

agen

da_C

over_1

70x2

40_C

MYK.

indd

1-3

De opbrengsten De opgedane ervaringen met een leven lang ontwikkelen in het algemeen én van 20 pilots specifiek zijn onderzocht door een advies- en onderzoekscommissie van de Topsectoren samen met meer dan 100 partijen. Hieronder bevinden zich SEO Economisch Onderzoek, de ministeries van EZ, SZW en OCW, de onderzoeksorganen SIA, NRO en SURFnet, de SER, VNO-NCW en de onderwijskoepels. De 20 pilots betreffen vernieuwende regionale initiatieven op het terrein van ontwikkelen en leren. Alle opleidingsniveaus (mbo, hbo en wo), de werkvloer van bedrijven én diverse sectoren komen in de pilots aan bod. De onderzoekers hebben uit de ervaringen binnen deze pilots een aantal geleerde lessen voor succesvolle Learning Communities geïdentificeerd. Deze kennisbasis willen de topsectoren met verder onderzoek uitbouwen.

a blic e pu 2 Dez dmap Roa kt maa Het de on Dit ens –m 1. 2.

061

De opbrengsten van dit traject zijn gebundeld in een vierluik ‘Learning Communities 2018 – 2021’. Anka Mulder, lid college van bestuur van de TU Delft, overhandigde dit tijdens de landelijke Techniekpactconferentie in juni 2017 namens alle Topsectoren aan Maarten Camps, secretaris-generaal van het ministerie van Economische Zaken. Hiermee is tevens de aftrap gegeven voor een nieuwe fase; het concept in de praktijk brengen.

16


Learni ng

Invest e

ringsa

gend

a

com

Onderzoek sag

Learning comm

muniti mense

unities 2018

es 20 18-202 2– pitaal

-2022 – mens

lijk ka otor

elijk kapitaal,

, de m innova

de motor voor

voor ties

– mense lijk kap itaal, de motor voo r innova

13-06-17

ties

ning com mun ities -2 2018 022 –m ense lijk kapi taal mot or vo or in ties

Cover_1

uik ierl tiev 22 lica 0 pub 2018-2 vaties het van unities, voor inno eel or mot , de rnin kapitaal Lea k

voor inn

ovaties

rbeelden

tboekje_

Onderd ee Learnin l van het publ icatievie g comm unities , 2018-20 rluik kapitaal, 22 de motor

Menselijk

ale voo

nova LO_Pilo

16:56

Region

k maa ? t a W kt wer het

, de

_CMYK. erd mm 1-3 Ond inddg co

70x240

selij

6-17

13-0

Ond erzo ek sr

6

16:5

13-06-17

16:56

appo rt

1-3

or

8-2022

Lear

eksr

erzo

_Ond

_LLO

_PBT

1217

dd

YK.in

0_CM

0x24

r_17

Cove

taal, de mot

Leren d oor te d oen: 20 vern ieuwen de initiatie ven uitg elicht

1-3

blicatie uitgebrac Roadmap ht vanuit 2016-20 de Huma 20 (ac tie Het ma n Capital lijn: een akt onder leven lan deel uit Dit onder g ontwikk van een de noem elen). vierluik er ‘Learn van publi – mense ing com caties. lijk kapita munities al, de mo 2018-20 tor voor 22 innovatie 1. s’: 13-0 ‘Invester 6-17 ingsagend a - Learni Samen ng com zet ten we munities 2. de volgen ‘Onderzoe : de stap!’ ksagenda - Een uit toekom werking stige on 3. der van zoe ‘Onderzoe ksvragen’ ksrapport 4. - Wat ma ‘Regiona akt dat le voorb het werkt eelden 20 vernie - Leren ?’ uwende door te initiatie doen: ven uit gelicht’

Men

rt_ appo

MYK.indd

170x240_C

nda_Cover_ De ksage erzoe ze pu

t t da

_PBT_L

Menselijk kapi

ort

T_LLO_Ond

061217_PB

061217

nities 201

app

elden

g commu

da

ek sr

le voorbe

licatievierluik van het pub 8-2022 Onderdeel munities, 201 es Learning com voor innovati

sagenda

agen

erzo

Learnin

erings

Ond

Regiona

Onderzoek

Invest

an Capital vanuit de Hum e uitgebracht ontwikkelen). Deze publicati : een leven lang es. O nde -2020 (actielijn van publicati Roadmap 2016 rdeel een vierluik van uit l rdee Learn v 2018-2022 maakt onde communities g ing co an het Het rnin ‘Lea noemer Mense mmu pDitubonde licar de innovaties’: voor or ti lijk ka n mot ev ities, selijk kapiietaal, pitaal rlude 2018 , de m – men -2022 ik ities: otor ning commun voor agenda - Lear inno ster ‘Inve vaings 1. ties we de volgende stap!’ en van Samen zett uitwerking genda - Een ‘Onderzoeksa n’ rage 2. onderzoeksv werk t?’ toekomstige maakt dat het apport - Wat : ‘Onderzoeksr n door te doen 3. beelden - Lere ’ ‘Regionale voor n uitgelicht 4. ende initiatieve ieuw vern 20

ing Een uitwerk stige van toekom vragen onderzoeks

innovaties

Learn in Same g commun n zett ities: en w volge e de nde s tap!

al n). apit kele an C twik s. Hum ng on it de atie vanu leven la public 2 cht n van -202 ebra lijn: ee ik tg 18 lu ui 20 vier ctie atie ities ’: 0 (a een -202 uit van commun es vati 2016 eel ing inno derd earn voor t on ies: er ‘L otor unit noem de m mm er de pitaal, ng co !’ ni ka k ap Lear selij da de st ng van en en erki volg gsag kt?’ erin uitw e de st n w wer ’ het ‘Inve tten a - Ee agen dat : en ze sagend ksvr aakt te doen Sam ek rzoe at m erzo e onde -W door ‘Ond ig or t ren ht’ - Le omst ksrapp elic n tg ek ui de to oe el en derz orbe itiatiev ‘On le vo de in iona 3. ‘Reg uwen rnie 4. 20 ve

enda

Het vierluik bestaat uit de volgende publicaties: 1. Investeringsagenda - Learning Communities: Samen zetten we de volgende stap! 2. Onderzoeksagenda - Een uitwerking van toekomstige onderzoeksvragen 3. Onderzoeksrapport - Wat maakt dat het werkt? 4. Regionale voorbeelden - Leren door te doen: 20 vernieuwende initiatieven uitgelicht

17

17:18


Het geschetste toekomstbeeld:


Het vervolg Met een Investeringsagenda en Onderzoeksagenda voor het concept Learning Communities geven de topsectoren de aftrap voor een omslag in leven lang ontwikkelen. Zij roepen iedereen, regionale en landelijke partners, politiek en beleidsmakers, op om samen de volgende stappen te zetten. Door op slimme manieren bestaande samenwerkingsverbanden verder te ontwikkelen, kennisuitwisseling en benodigd onderzoek te organiseren. En, door bestaande financieringsregelingen op een creatieve manier geschikt te maken voor een leven lang ontwikkelen.

In de tweede helft van 2017 werken de topsectoren vanuit deze actielijn aan de volgende acties: 1. Learning Communities verbinden met andere partijen en agenda’s (onder andere die van de TKI’s, KIA’s, afzonderlijke HCA’s, NWA-proposities, SER, Techniekpact, Zorgpact, Katapult, Fieldlabs Smart Industry en Smart City Strategy). 2. Aan de hand van een te ontwikkelen praktisch instrument en stappenplan, zoveel mogelijk partijen sectoraal en regionaal alvast aanjagen in de praktijk nieuwe Learning Communities op te starten en/ of bestaande samenwerkingen door te ontwikkelen. Ook de nauwere verbinding tussen Centra en TKI’s valt hieronder (naar voorbeeld van Topsectoren Energie en Logistiek). Hierbij werken de topsectoren nauw samen met de Centra/Katapult, Zorgpact en Techniekpact. 3. Goede voorbeelden van bestaande Learning Communities duidelijk zichtbaar maken. 4. Samen met Regieorgaan SIA en NRO een kennisprogramma verkennen en opstellen (voortbouwend op de opgeleverde Onderzoeksagenda).

20


Voorbeelden Pilot Energie Transitie Huis (topsector Energie, HTSM en ICT) Verduurzaming en technologische vernieuwingen in de gebouwde omgeving hebben veel invloed op de gevraagde kennis en vaardigheden van professionals, vakmensen en ondernemers. Het Da Vinci College heeft binnen de Duurzaamheidsfabriek het Energie Transitie Huis gebouwd (allebei pilot binnen deze actielijn). In dat huis kunnen teams – studenten, docenten, professionals en ondernemers – samenwerken aan het verduurzamen van woningen met hightech apparatuur en software. Zo ontstaat een ‘skillsomgeving’ met een samenspel tussen verschillende vakdisciplines. Dit levert continu innovaties en vernieuwing op in sectoren als de bouw, elektro, installatie, engineering, ICT en economie. Pilot Talent Innovatie Pool (Topsector Logistiek) In deze pilot komen werken, leren en innoveren samen doordat studenten, high potentials van bedrijven en onderzoekers aan de hand van logistieke kennisvragen gezamenlijk concrete oplossingen ontwikkelen. High potentials worden uitgedaagd om over de grenzen van hun bedrijf en kennis heen te kijken en komen met nieuwe kennis in aanraking. Het bedrijf ontmoet toekomstig talent en krijgt een concrete logistieke oplossing. Studenten krijgen inzicht in het reilen en zeilen van een bedrijf en dragen vanuit actuele kennis bij aan innovatieve oplossingen.

21


4

Gezamenlijk arbeidsmarktonderzoek zorgt voor: • een goed beeld van hoe werkgevers en werknemers aankijken

tegen de toenemende digitalisering van de arbeidsmarkt

• waardoor de topsectoren op basis van de analyse en

conclusies toekomstscenario’s kunnen opstellen

• voor een effectiever imago- en instroombeleid.

22


4 Actielijn Gezamenlijk arbeidsmarktonderzoek Aanjagende Topsectoren: ICT en Chemie Het doel Grote trends als digitalisering, technologisering, singularity, globalisering en vergrijzing maken dat de wereld waarin we leven continu en steeds sneller verandert. De rode draad in deze ontwikkelingen is ICT. Nederland, als kennisland bij uitstek, loopt internationaal voorop in technologische innovatie met ICT. De beschikbaarheid van voldoende, goed gekwalificeerde vakmensen is hierbij een voorwaarde. Voor de opzet en uitvoer van effectief imago- en instroombeleid is het noodzakelijk een grondige analyse van de bewegingen op de arbeidsmarkt voor ICT’ers in kaart te brengen. Vanuit een gedeelde informatiebehoefte hebben de topsectoren in het kader van de Human Capital Roadmap de handen ineen geslagen en met succes verkend of zij een gezamenlijk arbeidsmarktonderzoek kunnen starten. Het onderzoek vindt plaats in de context van de digitaliserende samenleving waarvan alle sectoren en beroepen de gevolgen ondervinden. Centraal staat de concurrentiepositie van Nederland.

‘Door samen te werken op onderzoeksgebied besparen de Topsectoren tijd en middelen.’ Bij aanvang wordt deelgenomen door achtereenvolgens de sectoren Creatieve Industrie, Life Sciences & Health, Chemie, Energie en ICT. Mogelijk nemen nog meer topsectoren deel, deze kunnen tot uiterlijk medio november 2017 toetreden.

23


De opbrengsten Het gezamenlijke arbeidsmarktonderzoek7 kent een aantal fasen.

Fase 1 – kwalitatief In september 2017 wordt een vragenlijst uitgezet onder bedrijven uit de deelnemende topsectoren. Zowel managers als specialisten uit deze bedrijven worden gevraagd hoe zij aankijken tegen de veranderingen die de toenemende digitalisering met zich brengt, zowel voor de vraag- en aanbodkant van de arbeidsmarkt als voor het onderwijs. Uit deze antwoorden worden stellingen afgeleid. Deze worden vervolgens ter discussie gesteld tijdens een highlevel panel van visionairs uit de deelnemende sectoren. Daaruit zal een beeld ontstaan over de door hen voorspelde verwachtingen ten aanzien van arbeidsmarkt en beroepen. Hierin wordt vooral gezocht naar de niches voor verandering. Wat is de verwachting voor 2022-2025, wat betekent dit voor de ontwikkeling van bv. het onderwijs? De eerste inzichten uit deze fase worden voor eind 20107 gepresenteerd aan de opdrachtgever en de stuurgroep. Fase 2 – kwantitatief Op basis van een groot aantal databronnen wordt een uitgebreide analyse uitgevoerd van de ontwikkelingen en stromen op de arbeidsmarkt voor ICT’ers. De uitkomsten uit deze data-analyses worden vergeleken met de uitkomsten uit het kwalitatieve gedeelte. Fase 3 – (Interactieve) rapportage Uit fases 1 en 2 volgt een totaalrapportage over de arbeidsmarkt voor ICT’ers.

Het vervolg • De totaalrapportage zal samen met de data-analyse per deelnemende topsector worden gecombineerd. Op basis van de analyses en conclusies kunnen vervolgens mogelijke toekomstscenario’s worden opgesteld voor de betreffende topsector. • Tevens wordt er een interactief (online) dashboard ontwikkeld.

24

7 Het arbeidsmarktonderzoek wordt uitgevoerd door CentERdata, onder coördinatie/projectmanagement van Berenschot. Het onderzoek zal lopen van juli 2017 tot eind 2018.


Voorbeelden Arbeidsmarktonderzoek “Digitaal vakmanschap” De concurrentie tussen werkgevers op de arbeidsmarkt voor ICT’ers neemt toe. Dat komt door de toenemende vraag van buiten de ICT-sector. Voor steeds meer beroepen buiten de sector zelf zijn primaire ICT-vaardigheden vereist. De ICT-arbeidsmarkt zoals we die kennen, wordt steeds meer een arbeidsmarkt voor ICT’ers. Het tekort aan bijvoorbeeld developers blijft toenemen. Dit blijkt uit het arbeidsmarktonderzoek ‘Digitaal vakmanschap’ dat in opdracht van CA-ICT, CIO Platform Nederland en Nederland ICT is uitgevoerd. Het rapport dient als ijkpunt voor persoonlijke carrièreontwikkeling van ICT-professionals en onderstreept het belang van gecoördineerde landelijke actie. In september volgt overleg tussen Nederland ICT, HCA ICT en CIO Platform Nederland over vervolgstappen. Online Dashboard Onderwijs-Arbeidsmarkt Met de gegevens uit het onderzoek ‘Aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt in de Topsector Chemie’ uitgevoerd in opdracht van de Topsector Chemie, hebben de Topsector Chemie en Dialogic een online dashboard Onderwijs-Arbeidsmarkt opgezet. Onderwijsinstellingen met chemie-opleidingen en bedrijven die chemici in dienst hebben, kunnen bij het online dashboard terecht voor al hun cijfermatige vragen over de in- en uitstroom van chemieopleidingen in Nederland en doorstroom van chemici naar de arbeidsmarkt. Daarnaast zijn ook verschillende human capital gegevens van de chemiesectoren (SBI 19-22) terug te vinden. Het online dashboard is vanaf 12 juni 2017 beschikbaar via www.onderwijsarbeidsmarktchemie.nl.

25


5 Tot slot

26


5 Tot slot Veel dank voor uw interesse in deze voortgangsrapportage. Wij hopen dat deze rapportage u zowel geĂŻnformeerd als geĂŻnspireerd heeft. Vindt u Human Capital net zo belangrijk als wij? En, wilt u op de hoogte blijven van de ontwikkelingen, een bijdrage leveren aan het realiseren van de actielijnen, of heeft u vragen?

Wij komen graag in contact. Laat een berichtje achter via www.topsectoren.nl/contact of volg ons op Twitter via @NLTopsectoren.

27


Colofon De voortgangsrapportage Roadmap Human Capital Topsectoren 2016 - 2020 is een gezamenlijke uitgave van de negen Topsectoren en Team ICT. Tekst Simone Endert en Thomas Boekhoud (PBT) Met dank aan • Irmgard Noordhoek – HCA coördinator Topsector Creatief • Yolande de Heus – HCA coördinator Topsector Logistiek • Marsha Wagner – HCA coördinator Topsector Energie • Coen de Graaf – HCA coördinator Topsector HTSM • Onno de Vreede – HCA coördinator Topsector Chemie • Louis Spaninks – HCA coördinator Topsector ICT • Hanneke Heeres – HCA coördinator Topsector LSH • Else Boutkan – HCA coördinator Topsector Water • Klaas Boer – Vertegenwoordiger namens Topsectoren Agri en Food én Tuinbouw en Uitgangsmaterialen • Sjors Rozemeijer – senior beleidsmedewerker, Ministerie van Economische Zaken Eindredactie Erica Wortel (PBT) Vormgeving Bas van der Horst (BUREAUBAS) Afbeeldingen / foto’s Hollandse Hoogte, iStock by GettyImages, Maarten Noordijk, Jongens van de tekeningen september 2017 www.topsectoren.nl © verveelvoudigen is toegestaan mits ‘Voortgangsrapportage september 2017 - Roadmap Human Capital Topsectoren 2016-2020’ als bronvermelding wordt vermeld.


Deze tweede voortgangsrapportage over de uitvoering van de Roadmap Human Capital Topsectoren 2016 - 2020 is een gezamenlijke uitgave van de negen topsectoren en Team ICT. Welke thema’s zijn opgepakt? Wat zijn de opbrengsten tot nu toe? Waar gaan we naartoe? De rapportage illustreert de energie, brede betrokkenheid en de noodzaak dat de topsectoren een gezamenlijk geluid op het thema Human Capital laten horen. www.topsectoren.nl

Voortgangsrapportage september 2017 - Human Capital Roadmap Topsectoren 2016-2020  

Mensen vormen de basis van onze kenniseconomie. Voor een sterk en veerkrachtig Nederland en een goede economie is het cruciaal dat iederee...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you