Page 1

RAPORT ZAWIERAJĄCY WNIOSKI MIESZKANEK ORAZ MIESZKAŃCÓW KATOWIC DOTYCZĄCE BUDŻETU OBYWATELSKIEGO Zespół redakcyjny: Agnieszka Szczepanik-Szewczyk, Agnieszka Majorek, Łukasz Kacperski, Ewa Biskupska, Dagmara Kubik, Iwona Nowak, Dawid Kamiński, Monika Woźniak, Marcin Kręgiel, Małgorzata Norek, Piotr Gacek, Karolina Studencka, Paweł Jaworski

Fundacja Napraw Sobie Miasto Katowice, listopad 2015 r.


WPROWADZENIE

Niniejszy raport zawiera uwagi i pomysły na usprawnienie Budżetu Obywatelskiego w Katowicach, zebrane w trakcie spotkania wnioskodawców dwóch edycji tego mechanizmu (2015 i 2016 r.), radnych Rad Jednostek Pomocniczych oraz Rady Miasta Katowice, a także pracowników Urzędu Miasta Katowice i wybranych jednostek organizacyjnych. Uwzględnione zostały w nim ponadto wnioski przesłane na jeden z adresów: kontakt@naprawsobiemiasto.eu oraz budzetobywatelski@katowice.eu, a także zebrane podczas otwartej prezentacji. Wspomniane wydarzenia odbyły się 17 października i 15 listopada 2015 r. w Centrum Kultury Katowice im. Krystyny Bochenek. Na pierwszym z nich zaproszone osoby pracowały w trzech grupach: „Procedura”, „Realizacja” oraz „Promocja”, bazując na przygotowanych wcześniej pytaniach i zagadnieniach. Zgłoszone spostrzeżenia były na bieżąco spisywane i porządkowane w taki sposób, żeby w pełni odzwierciedlić poglądy uczestniczek i uczestników. Na drugie spotkanie składały się prezentacje i moderowana dyskusja. Inicjatywa zorganizowania forum mieszkanek i mieszkańców Katowic wyszła kilka miesięcy temu od Fundacji Napraw Sobie Miasto oraz Stowarzyszenia Aktywności Obywatelskiej Bona Fides, które zaprosiły Urząd Miasta Katowice do współpracy. Spotkanie było natomiast zaplanowane, przygotowane i moderowane przez członków grupy Miejska Szychta – Budżet Obywatelski – mieszkanki i mieszkańców Katowic oraz osoby związane z miastem poprzez swoją pracę, inne działania lub zainteresowania. Wspomniany powyżej zespół, powołany przez Fundację Napraw Sobie Miasto, przygotowywał od sierpnia 2015 r. rozwiązania służące do usprawnienia wybranej polityki publicznej. Niniejszy raport został podzielony na trzy części, zgodnie z porządkiem pierwszego spotkania, o którym mowa powyżej. Poszczególne propozycje zostały podzielone tematycznie jako odpowiedzi na konkretne pytania i w ten sposób zapisane. Zgromadzone pomysły nie były w żaden sposób oceniane i weryfikowane przez uczestniczki i uczestników projektu Miejska Szychta.

Spotkania zespołu odbywały się w ramach projektu współfinansowanego ze środków otrzymanych w ramach Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich.


Pierwsze spotkanie w dniu 17 paĹşdziernika 2015 r.

Drugie spotkanie w dniu 15 listopada 2015 r.


PROCEDURA

Uwagi ogólne 1.

Jaka jest ogólna ocena Budżetu Obywatelskiego (BO)?

Mieszkańcy wskazują, że BO jest bardzo potrzebną formą, pozwalającą na częściowe realizowanie potrzeb mieszkańców miasta Katowice, które nie zostały dostrzeżone lub zostały pominięte przez władze samorządowe. 2.

Jakie korzyści dla miasta i mieszkańców wynikają z BO?

BO powinien działać jako „trampolina” aktywności obywatelskiej w dzielnicach, dlatego nie należy ograniczać tematu zgłaszanych wniosków. BO powinien być corocznym „święte, demokracji”. 3.

Jakie zmiany powinny zachodzić w mieście za pomocą BO?

Część mieszkańców uważa, że projekty z BO powinny być ukierunkowane („miękkie”). Wskazuje jednocześnie, że w obecnej formie trudne do zrealizowania w ramach tego mechanizmu są pomysły, których beneficjentami są „najsłabsi” mieszkańcy dzielnic: zajęcia dla dzieci z biedniejszych rodzin, projekty skierowane do seniorów itd. Z tego powodu oczekują poprawy procedury i ustanowienia procentowego udziału środków na projekty niebędące inwestycjami w infrastrukturę. W trakcie pierwszego spotkania pojawiły się również opinie, że nie powinno ograniczać się fantazji mieszkańców. Radni i urzędnicy nie powinni opiniować i torpedować projektów, ani w żaden inny sposób wpływać na ich decyzje. Część rozmówców wskazała, że BO nie powinien być sposobem finansowania podstawowych potrzeb, takich jak remonty i odtworzenia (naprawy nawierzchni jezdni czy chodników), za wyjątkiem kompleksowej rewitalizacji. Urząd Miasta powinien natomiast wykonywać wykluczone projekty na bieżąco z innych środków. Podobnie nie powinno to być źródło, z którego będą pokrywane wydatki na rozwiązania strategiczne, zarówno w skali miasta jak i poszczególnych dzielnic. Pojawiło się również sporo głosów, że z BO nie powinny być finansowane jednostki budżetowe miasta (szkoły, przedszkola, żłobki). Duże zastrzeżenia budzi ponadto fakt głosowania na projekty w filiach miejskich bibliotek publicznych, które zgłaszają swoje propozycje i tym samym automatycznie je faworyzują.


4.

Kto powinien mieć prawo do głosowania na projekty BO?

W tym zakresie głosy były podzielone. Część mieszkańców uważa, że prawo do głosowania na projekty z BO powinny mieć tylko osoby zameldowane w Katowicach na stałe i tymczasowo, za wyjątkiem właścicieli nieruchomości, którzy powinni móc wpływać na to, co powstaje w ich otoczeniu. Przedsiębiorcy nie powinni dysponować dodatkowym głosem w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej, gdyż w ten sposób mieliby dwa – jeden w dzielnicy zameldowania, a drugi w obszarze prowadzenia działalności gospodarczej. Osoby posiadające dwa meldunki (stały i czasowy) w obrębie miasta powinny móc podzielić swoje punkty pomiędzy obie lokalizacje. Z drugiej strony pojawiły się argumenty za tym, żeby prawo do głosowania rozszerzyć na wszystkie osoby mieszkające w Katowicach, dowodzące tego faktu umową najmu, rachunkiem, przydziałem w akademiku itd. Równocześnie podniesiono, że studenci uczący się tutaj powinni mieć możliwość głosowania przede wszystkim na projekty ogólnomiejskie. W ocenie uczestników pierwszego spotkania należy obniżyć granicę wiekową przyznającą prawo do głosowania od poziomu 15 lat (uczniowie gimnazjum). 5.

Czy podział projektów na lokalne i ogólnomiejskie jest dobry, czy należy go zmienić?

Mieszkańcy określili ten podział jako co do zasady dobry. Część uczestników pierwszego spotkania zasugerowała jednocześnie, aby rozważyć podzielenie miasta na podstawie historycznego rozgraniczenia, a nie obecnego, które łączy stare dzielnice familoków z dużymi osiedlami. Pojawiły się ponadto głosy, że należy poszukać możliwości „rejonizacji” części ogólnomiejskiej BO np. w zespołach dzielnic. Jeden z mieszkańców zasugerował, żeby podzielić BO na 4 kategorie: infrastruktura, sport i rekreacja, bezpieczeństwo, kultura, edukacja oraz inne z udziałem w ogóle środków kolejno: 40%, 30%, 20% oraz 10 %. Propozycja zakłada równocześnie zwiększenie kwoty na projekty ogólnomiejskie do 5 milionów złotych. 6.

Czy dzielnicowy podział środków według liczby osób zameldowanych w danej dzielnicy jest dobry, czy należy go zmienić?

Większość mieszkańców pozytywnie oceniła wskazany podział środków. Zaproponowali jednak kilka innych rozwiązań, tzn. uwzględnienie kryteriów: - wielkości obszaru, liczonej dla części zurbanizowanej, - wysokości frekwencji podczas głosowania na BO w danej dzielnicy w poprzednim roku (proporcja wprost). 7.

Jak uniknąć sytuacji, że projekty powtarzają się np. na każdym podwórku lub na jednej ulicy?

Mieszkańcy wskazali, że potrzebne są plany rozwoju dla każdej z dzielnic, które powinny zostać przygotowane wspólnie przez urzędników, Rady Jednostek Pomocniczych (RJP)


i mieszkańców tych obszarów, a nie odgórnie. Pojedyncze pomysły zgłaszane we wnioskach do BO powinny się później wpisywać w te strategiczne wizje. Zaproponowano nawet, żeby „zawiesić” na rok funkcjonowanie BO i sporządzić takie dokumenty. Uczestnicy pierwszego spotkania zaznaczali, że należy uniemożliwić zgłaszanie pomysłów duplikujących funkcje. Urzędnicy powinni proponować przeniesienie projektu do innej dzielnicy lub znalezienie innego programu dla koncepcji, którą zainteresowany jest wnioskodawca. 8.

Czy należy wprowadzić podział projektów na wieloletnie oraz jednoroczne?

Większość mieszkańców opowiedziała się za projektami jednorocznymi. Dopuszcza jednak opcję, że ich realizacja w uzasadnionych przypadkach może być rozpisana na dłuższy okres. Część uczestników pierwszego spotkania zaproponowała wprowadzenie możliwości realizacji większych projektów etapami, szczególnie w małych dzielnicach, jeżeli podczas głosowania mieszkańcy zgodzą się na zabezpieczenia dla nich części środków z następnej edycji BO. Podobne podejście jest w ich ocenie właściwe dla projektów strategicznych. 9.

Ile środków należy przeznaczyć na realizację projektów w ramach BO?

Głosy były mocno podzielone. Część mieszkańców obecnych na pierwszym spotkaniu uważała, że 20 milionów złotych to kwota wystarczająca. Inna grupa podnosiła natomiast, że to wciąż mniej niż 1% budżetu miasta, więc trzeba ją zwiększyć. Pojawiły się również stwierdzenia, że odpowiednia była już suma 10 mln zł, proponowana w ramach pierwszej edycji. 10.

Czy jeszcze coś innego należy zmienić w procedurze BO?

- Procedura BO powinna być przeniesiona w czasie tak, aby można było ją zakończyć przed wakacjami. Wówczas można byłoby ogłaszać przetargi już w styczniu, a projekty realizować w dogodnym dla robót budowlanych terminie. Wówczas radni RJP będą mogli wnioskować o wprowadzenie do budżetu tych propozycji, które nie przeszły w głosowaniu. - Projekt wybrany ze środków z BO powinien mieć zabezpieczone finansowanie bez względu na przeciągające się terminy realizacji. - Tereny zaznaczone przez Urząd Miasta jako możliwe do zagospodarowania poprzez projekty z BO okazują się w kolejnych etapach weryfikacji niedostępne. Jest to błąd, który powinien zostać naprawiony poprzez wskazanie innej możliwej lokalizacji, a nie utrwalany przez odrzucenie wniosku. - Uczestnicy pierwszego spotkania wskazywali bardzo różne pomysły na podział niewykorzystanych środków z puli BO. Według nich powinny przechodzić na: kolejne projekty, następną edycją BO albo być przekazane do rozdysponowania przez RJP.


- Należy przygotować procedurę „sprzeciwu” wobec postanowienia urzędników. W 2015 r. jeden z wniosków został odrzucony na etapie weryfikacji merytorycznej, choć regulamin nie dopuszczał takiej możliwości. Jeśli mimo to tak się dzieje, to również mieszkańcy wszystkich dzielnic powinni móc skutecznie skorzystać z takiego prawa. - W docelowym kształcie BO powinien być wprowadzany uchwałą Rady Miasta, a nie Zarządzeniem Prezydenta Miasta. - Radni RJP chcą być włączeni w proces oceny wniosków, szczególnie pod kątem priorytetu działania, unikania konfliktów społecznych oraz sprzeczności z pomysłami przygotowywanymi bądź nawet zgłaszanymi do Urzędu Miasta. W trakcie pierwszego spotkania dyskutowano, czy powinni być odpowiedzialni również za weryfikację wniosków, co spotkało się z radykalnie odmiennymi reakcjami. - Należy zdefiniować górną wartość projektu na poziomie np. 50% puli dzielnicowej, aby nie powstawały pomysły, które zagarną całą kwotę, a zrealizowane będą w jednym punkcie. Ponadto rozmówcy zastanawiali się, czy nie powinna być równocześnie wyznaczona minimalna wartość (próg dolny), żeby uniemożliwić rozdrobnienie pomysłów, kłopotliwe także na etapie realizacji. - Finansowanie BO nie powinno się odbywać kosztem ograniczenia środków dostępnych do rozdysponowania przez RJP. - Należy dopuścić zgłaszanie wniosków przez osoby, które nie są zameldowane w dzielnicy, jednak są z nią związane zawodowo (np. dyrektor szkoły podstawowej). - Należy rozwiązać problem potencjalnego konfliktu pomiędzy wykonywaniem zadań statutowym poszczególnych jednostek Urzędu Miasta oraz realizowaniem projektów z BO. Wnioski zgłoszone przez mieszkańców mogą sparaliżować działania podejmowane co roku przez te instytucje, co zauważył jeden z uczestników drugiego spotkania. - Należy rozpocząć rozmowę o zasadach BO w dzielnicach takich jak Zarzecze, gdzie jest mało gruntów miejskich, więc możliwości zgłaszania projektów są ograniczone, a także na obszarach łączących dwa tereny o bardzo różnej liczbie mieszkańców jak Brynów i Załęska Hałda, Burowiec i Szopienice oraz Janów – Nikiszowiec i Korea. - W przypadku wyceny projektów należy w sposób jednoznaczny zwracać uwagę na koszty ich utrzymania w okresie gwarancyjnym oraz po jego zakończeniu. - Trzeba uregulować tryb i sposób przekazywania zakończonych projektów innym podmiotom, jeżeli powstały na gruntach nienależących do gminy. Uczestniczka drugiego spotkania wskazała na rozwiązanie przyjęte w Tychach jako dobry przykład do naśladowania przy konstruowaniu zapisów dla Katowic. - Radni RJP powinni być przeszkoleni i wyposażeni w odpowiednie narzędzia, jeżeli mają zaangażować się w promocję BO – wskazały osoby biorące udział w drugim spotkaniu.


POMYSŁ I PRZYGOTOWANIE WNIOSKU 11.

Czy regulamin BO Katowice jest jasny i zrozumiały?

Odczucia mieszkańców dotyczące regulaminu są bardzo różne. Większość uważa, że jest on jasny i zrozumiały, pojawiły się jednak wnioski dotyczące zmian ogólnych. Poproszono o: - wprowadzenie kar za zrywanie plakatów; - określenie możliwości składania projektów, których okres realizacji może przekroczyć 1 rok; - unormowanie sposobu postępowania w przypadku wybrania dwóch wykluczających się projektów; - wprowadzenie zapisu, że w razie wątpliwości interpretacyjnych lub zastrzeżeń w ocenie rozstrzyga się zawsze na korzyść wnioskodawcy; - rozdzielenie etapu składania wniosków i zbierania podpisów w taki sposób, żeby formularze wpływały wcześniej, na początku roku, a po uzyskaniu wstępnej weryfikacji, czy ustaleniu alternatywnych rozwiązań, które nie rodziłyby żadnych konfliktów, zostały przekazane zwrotnie w celu uzupełnienia list poparcia. 12.

Jakiej pomocy powinni udzielać pracownicy Urzędu Miasta i jednostek odpowiedzialnych za weryfikację, a później realizację wniosków, w trakcie wypełnianiu formularza?

Mieszkańcy powinni mieć szerszy dostęp do wykwalifikowanych urzędników mogących służyć pomocą przy formułowaniu wniosku. Pomoc taka mogłaby dotyczyć między innymi ustalenia, na ile realnym jest zlokalizowanie wnioskowanego obiektu na wybranej działce, czy ten pomysł jest zgodny z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego itd. Takie doradztwo mogłoby się odbywać np. w punkcie konsultacyjnym. W tym kontekście uczestnicy pierwszego spotkania zwrócili uwagę na konieczność zwiększenia liczby osób obsługujących BO z ramienia Urzędu Miasta. 13.

Jak powinny wyglądać spotkania dzielnicowe?

Większość mieszkańców chwaliła pomysł spotkań dzielnicowych wskazując przy tym, że są słabo promowane, dlatego przychodzi na nie zdecydowanie zbyt mało osób. Zgromadzeni na pierwszym spotkaniu zaproponowali również, żeby zmienić ich formułę i wprowadzić: - blok poświęcony dyskusji nad niejasnościami zawartymi w regulaminie; - warsztaty pisania wniosków, posiadające dodatkowy walor integracyjny. 14.

Jak powinien wyglądać formularz do składania wniosków? Jakie informacje powinny być w nim zawarte?

Wśród uczestników spotkania przeważała opinia, że formularz jest dobrze przygotowany, ponieważ pozwala odpowiednio przemyśleć wniosek, choć nie był to pogląd jedyny. Różni mieszkańcy zasugerowali kilka poprawek:


- likwidację wymogu podawania numeru PESEL, gdyż zniechęca to dużą liczbę mieszkańców do podpisu; - usunięcie pola do określenia beneficjentów projektu, które jest niepotrzebne; - skrócenie wniosku, a także podzielenie na część zasadniczą i uzupełniającą, której modyfikacja byłaby dopuszczalna pod warunkiem niesprzeczności z krótkim opisem; - zmodyfikowanie wzoru listy poparcia w taki sposób, żeby zawierała podpisy innych osób niż wnioskodawca, ponieważ zazwyczaj projekty tworzone są zespołowo – powinno to być uhonorowane.

WERYFIKACJA FORMALNA I MERYTORYCZNA WNIOSKU 15.

Co należy zrobić gdy zgłaszane są projekty dotyczące jednego terenu/jednej działki i wykluczają się one nawzajem? Np. wnioskodawca nr 1 chce zrobić na tym terenie plac zabaw, wnioskodawca nr 2 – miejsca parkingowe, a wnioskodawca nr 3 – skwer z ławkami i zielenią?

Urząd Miasta oraz podległe mu jednostki powinny zorganizować obligatoryjne spotkania dla wnioskodawców w celu połączenia projektów obejmujących tę samą działkę lub proponujących podobne funkcje tuż obok siebie. Dopiero w razie niemożliwości znalezienia konsensusu na tym poziomie, pokrywające się pomysły mogłyby być poddawane pod głosowanie. 16.

Czy wnioskodawcy powinni mieć możliwość poprawy lub zmiany wniosku na etapie weryfikacji merytorycznej i realizacji?

Większość mieszkańców uważa, że procedura powinna dopuszczać możliwość nieznacznego modyfikowania charakteru i zakresu wniosku. Pojawiły się równocześnie głosy uszczegóławiające, że pierwsza weryfikacja wniosku powinna się odbywać na poziomie RJP, np. w trakcie dodatkowych spotkań w lutym. Rady powinny zostać w większym stopniu zaznajomione z planami miasta, związanymi z inwestycjami w danej dzielnicy i dzięki temu mieć podstawę do udzielania odpowiedzi na pytania mieszkańców dotyczące rozwiązań funkcjonalnych. Taki głos nie był jednak – jak już wskazywaliśmy wcześniej – akceptowany przez wszystkich uczestników spotkania. Mieszkańcy podnosili dalej, że po odrzuceniu wniosku w danym roku powinni mieć możliwość konsultacji zawartych w nim uchybień z organem, który go zakwestionował, żeby zaproponować lepszą wersję w roku następnym. Ponadto w przypadku niedoszacowania projektu o przynajmniej 50% jego wartości, jednostka opiniująca powinna mieć obowiązek skontaktowania się z wnioskodawcą przed zmianą kwoty. Część osób wskazywała nawet, że z autorem powinna być konsultowana każda ingerencja w budżet, niezależnie od jej wielkości. Podniesienie kalkulacji powinno być przy tym szczegółowo uzasadnione, a wnioskodawca powinien mieć możliwość zakwestionowania propozycji urzędników. Jeden z mieszkańców zwrócił uwagę, że obecnie zwyciężają te projekty, które otrzymują największą liczbę głosów pod warunkiem, że mieszczą się w budżecie. Ze względu


jednak na fakt, że szacowanie kosztów robione jest w sposób orientacyjny, podczas kwalifikacji wniosków powinna być możliwość "przekroczenia" budżetu o ustaloną, minimalną kwotę (np. 5%). 17.

Czy kryteria oceny merytorycznej są jasne?

Mieszkańcy zwrócili uwagę, że kryteria weryfikacji wniosków powinny zostać ujednolicone i precyzyjnie opisane, żeby nie występowały żadne różnice w ich ocenie pomiędzy poszczególnymi dzielnicami. Ponadto zaproponowali, żeby: - weryfikacja wniosków odbywała się w obecności przedstawicieli mieszkańców lub Powiatowej Rady Pożytku Publicznego; - udostępnić czytelną i prostą interpretację miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, które są podstawą weryfikacji; - zdefiniować kryterium społecznej użyteczności projektów, które będzie narzucało faktyczną dostępność przedmiotu wniosku dla społeczności lokalnej i wykluczało takie pomysły jak rozbiórka budynku na terenie szkolnym. 18.

Jakie inne modyfikacje należy wprowadzić do procedury weryfikacyjnej wniosków?

- Mieszkańcy powinni mieć możliwość „punktowej” zmiany planów i projektów miasta, żeby możliwe było ich dostosowanie do pomysłów zgłaszanych w procedurze BO. - Działki o nieuregulowanym stanie prawnym powinny być trwale wyłączone z procedury BO. - Należy dopuścić realizację projektów na terenach należących do TBS, ponieważ przedmioty działania tej instytucji oraz wspólnot i spółdzielni są zbieżne.

PROMOCJA WNIOSKU 20.

Jak wnioskodawcy chcą promować swoje wnioski? Czy powinni uzyskać pomoc ze strony Urzędu Miasta? Jeśli tak, to jaką?

Mieszkańcy uważają, że sam mechanizm BO potrzebuje szerzej zakrojonej promocji, która pomogłaby zaangażować większą liczbę osób. Dodatkowo powinna odbywać się ogólnodostępna prezentacja wszystkich wniosków.

GŁOSOWANIE 21.

Gdzie powinno odbywać się głosowanie? Czy liczba punktów do głosowania była dotychczas wystarczająca i łatwo dostępna?

W kwestii punktów do głosowania mieszkańcy przedstawili następujące wnioski: - należy zwiększyć ich liczbę, zadbać o równomierne rozłożenie w dzielnicach, a także odpowiednie oznaczenie (np. flagami miasta);


- punkty do głosowania w procedurze BO powinny być takie same jak w przypadku wyborów parlamentarnych i samorządowych lub pojawić się również w miejscach często odwiedzanych przez ludzi (np. komunikacja publiczna); - należy bezwzględnie zabronić zgłaszania projektów przez jednostki, na których terenie odbywa się później głosowanie; - należy zwrócić uwagę na dostępność punktów do głosowania dla osób mających problemy z poruszaniem lub wręcz dopuścić zbieranie głosów przez radnych i osoby nadzorujące procedurę BO; - należy szeroko promować harmonogram przemieszczenia się mobilnego punktu do głosowania oraz lepiej go oznaczyć zgodnie z systemem identyfikacji wizualnej BO. 22.

Czy zasady głosowania są jasne?

Większość mieszkańców uważa, że formularz do głosowania był źle skonstruowany, a oznaczenia projektów mało przejrzyste ze względu na zbyt skomplikowane ciągi liczb i znaków. Zasugerowali więc, żeby karta do głosowania zawierała wyłącznie listę projektów i miejsce do wstawienia znaku „X”. Zaproponowali również, żeby zrezygnować z rubryki na numer PESEL i jednoznacznie określić, czy konieczne jest podawanie adresu zamieszkania. Dodatkową propozycją było wprowadzenie głosu na „nie” jako sygnału, że pomysł jest w ocenie głosującego niewłaściwy. Obecni na pierwszym spotkaniu zwrócili również uwagę, żeby wnioskodawca miał możliwość wycofania swojego projektów również w trakcie głosowania. Na marginesie wspomniano, żeby w punktach do głosowania należy umieścić większą liczbę katalogów projektów. 23.

Jaka forma głosowanie byłaby najlepsza?

Zdecydowana większość mieszkańców domaga się połączenia systemu głosowania w punktach z głosowaniem internetowym, żeby poszerzyć grono osób wybierających projekty. Obecni na pierwszym spotkaniu zasugerowali ponadto, żeby drugą z tych form powiązać z systemami ePUAP, SEKAP lub ŚKUP. Poza tym zaproponowali głosowanie korespondencyjne i przez pełnomocnika, za każdym razem tajne. Niektórzy wskazywali jednak, że wprowadzenie głosowania internetowego może wykluczyć osoby starsze lub ludzi bez dostępu do sieci. Proces może być ponadto zdominowany przez ludzi gromadzących duża liczbę znajomych w portalach społecznościowych. Mieszkańcy powinni mieć możliwość głosowania w dowolnym miejscu w mieście na projekty z własnej dzielnicy. 24.

Jaki system głosowania byłby najlepszy?

W tym przypadku propozycje mieszkańców były rozbieżne. Część uważa, że głosowanie preferencyjne jest odpowiednie, pozostali, że każdy mieszkaniec powinien posiadać tylko 1 głos na projekty lokalne i 1 na ogólnomiejskie.


Część rozmówców wskazała ponadto, że progi dla projektów w poszczególnych dzielnicach powinny być różne i zależne od wielkości i liczby mieszkańców. 25.

Jak długo powinno trwać głosowanie?

Poglądy w tej kwestii były podzielone. Część osób uznaje termin 4-dniowy za wystarczający, jednak wskazuje, że powinien to być okres od piątku do poniedziałku. Pozostałe proponują go wydłużyć do 7 lub 8 dni. Obecni zasugerowali ponadto, że godziny otwarcia lokali do głosowania powinny być wydłużone.


PROMOCJA

26.

Czy mieszkańcy znają projekty zgłoszone i zrealizowane z BO?

Zazwyczaj znanych jest tylko kilka projektów, przy czym najbardziej te, które zgłosiły biblioteki miejskie z powodu głosowania w ich lokalach. 27.

W jaki sposób mieszkańcy dowiadują się o BO?

Głównym źródłem zdobycia wiedzy na temat BO są własne poszukiwania i zainteresowania. Kilka osób posiadało informacje o sytuacji w innych miastach przed uruchomieniem mechanizmu w Katowicach. Mieszkańcy znajdują informacje o BO dzięki: - Biuru Prasowemu Urzędu Miasta Katowice; - profilom w mediach społecznościowych; - organizacjom pozarządowym, w trakcie prowadzonych przez nie warsztatów. 28.

Jaki kanał informacyjny jest najlepszy, żeby dotrzeć do mieszkańców?

Najlepszym kanałem jest dystrybucja ulotek i plakatów przez wnioskodawców, dlatego należy udostępniać im odpowiednie wzory. Spełniają oni rolę liderów projektów, na każdym etapie procedury. Ważnym elementem jest ponadto strona w serwisie Facebook, na której na bieżąco pojawiają się informacje o statusie projektu, a po jego wykonaniu – zdjęcia efektów prac. 29.

W jaki sposób powinna wyglądać promocja nadchodzącej edycji BO?

Promocja powinna odbywać się równomiernie przez cały rok i dotyczyć idei BO w ogóle, a nie tylko samej procedury zgłaszania projektów lub głosowania. Co do zasady komunikaty dotyczące BO powinny być formułowane prostszym językiem, odwołującym się do korzyści, a także dostosowane do miejsca ekspozycji treści (np. ulotki w osiedlach z domami wielorodzinnymi, plakaty – w osiedlach domów jednorodzinnych). Należy w szczególności: - wydłużyć czas informowania o możliwości składania projektów oraz o głosowaniu; - zwrócić uwagę na promowanie zakończonych i zrealizowanych projektów. W trakcie pierwszego spotkania zaproponowano następujące kanały informacyjne dla najbliższej edycji:


- przebudowana strona internetowa, wzbogacona o mapę projektów (wzorem jest rozwiązanie z Krakowa), a także informacje o urzędnikach zaangażowanych w realizację projektów; - audycje radiowe w postaci wspólnej akcji miast aglomeracji i lokalnych rozgłośni; - wkładki tematyczne w gazetach lokalnych; - kolportaż krótkich i przejrzystych ulotek, zawierających podstawowe informacje o BO, przesłanych do wszystkich mieszkańców miasta, a w okresie przed głosowaniem – gazetka prezentująca poszczególne projekty; - dostępny ciągle, stały punkt konsultacyjny, wyposażony w mapę miasta i obsługiwany przez osobę udzielającą bieżących informacji, a także infolinia; - materiały udostępnione w sklepach osiedlowych, na klatkach schodowych bloków, w bibliotekach i domach kultury (po rozwiązaniu problemu faworyzowania własnych pomysłów przez instytucje miejskie, a także ustaleniu ze spółdzielniami oraz wspólnotami miejsca ekspozycji plakatów promocyjnych); - newsletter’y i smsy w systemie KISS; - infografiki i spoty udostępnione w serwisie Facebook, które mogłyby być wtórnie przeklejane na własne tablice przez mieszkańców; - warsztaty z pisania wniosków; - działania podejmowane wspólnie z organizacjami pozarządowymi i różnymi związkami religijnymi; - akcje promocyjno-animacyjne w szkołach jako zajęcia promujące postawy obywatelskie; - zajęcia w klubach seniora; - pakiet grafik udostępnionych do samodzielnego wykorzystania w Internecie. RJP wnioskują również o przekazanie narzędzi do promocji BO, jeżeli mają podjąć się realizacji tego działania. Uczestnicy pierwszego spotkania zasugerowali, żeby „nagradzać” te dzielnice, w których frekwencja okazała się największa w skali miasta np. poprzez uruchomienie dodatkowej kwoty 200 000 zł w kolejnej edycji. Pojawił się również pomysł, żeby wśród głosujących rozlosować nagrody, np. karnety na wydarzenia kulturalne. W trakcie prezentacji roboczej wersji raportu jeden z mieszkańców zaproponował ponadto, żeby wyróżniać osoby najbardziej zaangażowane w procedurę BO. Szczególne kontrowersje wśród uczestników pierwszego spotkania budził fakt lobbowania przez radnych Rady Miasta Katowice i RJP na rzecz poszczególnych projektów, w szczególności tych, których nie są autorami. Zdaniem zgłaszających zastrzeżenia zadaniem tych osób powinno być tylko i wyłącznie promowanie mechanizmu BO jako całości. 30.

Jak należy ocenić aktualną identyfikację wizualną BO? Jakie wnioski z tego płyną?

Aktualna identyfikacja budzi wiele zastrzeżeń. Mimo, że jest spójna (kolorystyka informująca o etapie inicjatywy) to w dalszym ciągu nie jest zrozumiała. Przy jej tworzeniu nie uwzględniono zróżnicowania odbiorców ze względu na wiek oraz uwarunkowania percepcji treści, wynikających z miejsca ekspozycji (Internet, outdoor).


Najważniejsza w ocenie uczestników spotkania jest zmiana projektu plakatu i ulotki poprzez powiększenie ich rozmiarów oraz liter użytych do sformułowania komunikatów. Zaproponowano, żeby w tym zakresie nawiązać współpracę ze studentami Akademii Sztuk Pięknych. 31.

Jak powinny wyglądać spotkania informacyjne dotyczące BO?

Mieszkańcy brali udział w takich wydarzeniach. Były prowadzone w sposób jasny, ale źle przygotowane i promowane, co przekładało się na frekwencję. Zazwyczaj gromadziły od 6 do 10 osób pragnących uzyskać informację, wnioskodawców oraz lokalnych aktywistów. Rozmówcy zaproponowali zorganizowanie wyprzedzająco jednego dużego spotkania dla wszystkich dzielnic, co równocześnie służyłoby wymianie informacji pomiędzy przedstawicielami poszczególnych obszarów oraz ustaleniu zasad współpracy, a nie podsycaniu konkurencji w obrębie jednego terenu. Spotkania w dzielnicach powinny być natomiast zamienione w warsztaty pisania wniosków, co pozwoliłoby podnieść ich jakość. 32.

Gdzie powinno odbywać się głosowanie?

Mieszkańcy wnioskują o zwiększenie i zagęszczenie lokalizacji lokali do głosowania. Proponują, żeby zostały oznaczone w jednakowy sposób, w miarę możliwości przez cały rok, o czym wspominaliśmy już wcześniej. 33.

Czy inwestycje powstałe w ramach BO powinny być w jakikolwiek sposób specjalnie oznaczone lub promowane?

Promocja wybranych projektów powinna być dwustopniowa. Po głosowaniu należy umieścić odpowiednią informację na stronie internetowej. Później, w miejscu realizacji, należy wbić tabliczkę „Tu powstaje projekt z BO” z logotypami partnerów, a po zakończeniu prac – „Projekt zrealizowany z BO”. Taka „propaganda sukcesu” z pewnością podkreślałaby znaczenie tego mechanizmu oraz zachęciła mieszkańców do udziału w następnych edycjach. Kolejnymi pomysłami są: - uroczyste otwieranie zakończonych inwestycji tak, jak to dzieje się w przypadku konkursu „Plac na glanc”; - umieszczanie na profilach społecznościowych albumów ze zdjęciami zrealizowanych projektów (promocja wirusowa); - promowanie jednego, najciekawszego projektu jako inwestycji flagowej BO. 34.

Czy mieszkańcy korzystają z inwestycji wykonanych w ramach BO?

Większość mieszkańców nie korzystała dotychczas z projektów, ponieważ nie powstało ich zbyt wiele. Ludzie interesują się również losami pomysłów wybranych w bieżącej edycji.


REALIZACJA

35.

Jak powinna wyglądać komunikacja pomiędzy wnioskodawcami i urzędnikami?

Urzędnicy odpowiedzialni za realizację danego projektu powinny sami inicjować kontakt z wnioskodawcami. Na stronie BO powinna znajdować się zakładka, która zawierałaby listę wszystkich realizowanych i zrealizowanych projektów. Następnie, po wybraniu projektu, powinno pojawiać się okno z następującymi informacjami: - aktualny opis etapu, na jakim znajduje się projekt, zawierający m.in. datę przetargu na opracowanie dokumentacji lub budowę, dane wykonawcy, okres wykonywania robót budowlanych itd.; - wcześniejsza historia prac nad projektem oraz harmonogram przyszłych etapów, przewidywana data ukończenia realizacji; - kto i kiedy przekazał środki na realizację; - przyczyna przesunięcia prac, jeżeli wynikną opóźnienia; - kontakt do osób zajmujących się realizacją danego projektu lub etapu (wszystkie wydziały oraz komórki, przez które przechodzi zadanie); - po zakończeniu realizacji – zdjęcia obiektu oraz rozliczenie, polegające na podaniu kwot i przedmiotu wydatków faktycznych (jeżeli zaoszczędzono jakąś sumę, to też powinna być ona podana). Rozmówcy podkreślali często, jak ważne jest dla nich śledzenie postępów prac nad realizacją projektów. Informowali, że wielokrotnie spotkali się z sytuacją, kiedy wnioskodawca musiał tłumaczyć się przed osobami głosującymi na jego koncepcję z powodu niejasnych przyczyn braku jej realizacji. Aktualizowana na bieżąco zakładka zaspokoiłaby ciekawość oraz zachęcała do zgłaszania kolejnych pomysłów. Alternatywnie mogłaby to być mapa z naniesionymi realizacjami, system newsletter’owy, platforma sms’owa lub miejskie centrum kontaktu. Uczestnicy pierwszego spotkania prosili również o wcześniejsze informowanie o odbiorze lub wyznaczonym spotkaniu, a także przesunięciu ich godzin na popołudnie. Mieszkańcy zasugerowali, żeby przedstawiciele jednostek lub wydziałów towarzyszyli im nieprzerwanie od czasu składania wniosków: pomagali szacować koszty oraz unaoczniać różne problemy, które mogą się pojawić podczas realizacji. 36.

Jaka powinna być procedura zmiany treści wniosku po głosowaniu nad danym projektem? Czy taka zmiana powinna być w ogóle dopuszczalna?

Realizowany projekt często odbiegał od wizji wnioskodawcy ze względu na: zbyt dosłowne traktowanie opisu, brak elastyczności i możliwości korygowania koncepcji o kwestie, które niespodziewanie pojawiają się na późniejszych etapach. Uczestnicy


pierwszego spotkania prosili przy tym o to, żeby urzędnicy dokładnie trzymali się przedstawionych przez nich pomysłów. Nie chcieli być zaskakiwani efektem końcowym. Mieszkańcy zwrócili uwagę, że za każdym razem urzędnik powinien zaprosić wnioskodawcę na rozmowę po etapie projektowania (lub w trakcie), a przed etapem realizacji, aby przekonać się, że dany projekt spełnia pierwotne założenia. Oczywiście zaproponowane konsultacje nie powinny być pretekstem do zmiany idei pierwotnego pomysłu, który został przegłosowany przez mieszkańców. Niewielkie korekty powinny być jednak możliwe. Jeśli zadanie z jakiś przyczyn nie jest możliwe do realizacji na wskazanej działce, powinna być zaproponowana inna. Jeśli wnioskodawca określił, iż istnieje już projekt wykonawczy pod daną inwestycję, opracowany we wcześniejszym czasie bez konsultacji społecznych, co do rodzaju urządzeń, zabawek itd., powinien móc nanieść na niego swoje uwagi w taki sposób, żeby zaspokoić wymagania lokalnej społeczności i użytkowników. Mieszkańcy poprosili ponadto o to, żeby jednostki Urzędu Miasta nie mogły odmawiać wykonania przekazanych im zadań. 37.

Jaki powinien być czas przeznaczony na realizację projektu?

Część mieszkańców uważa, że realizacja projektów powinna się zakończyć w roku kalendarzowym dotyczącym danego BO, ponieważ brak widocznych efektów demotywuje kolejnych wnioskodawców do angażowania się. Budowanie harmonogramu prac wykonawczych – w ich ocenie – powinno uwzględniać również czas funkcjonowania danych placówek (np. inwestycje dotyczące szkoły powinny być realizowane podczas wakacji) oraz porę roku (nie wszystkie inwestycje można i trzeba wykonywać w sezonie zimowym). Pojawiły się jednak głosy, że wskazany czas mógłby zostać przedłużony do 2 lat, przy czym głosowanie odbywałoby się jak dotąd co roku. Takie rozwiązanie nie przekreślałoby projektów bardziej skomplikowanych, wykluczonych przez obecny system. Porządkując, czas realizacji zadania powinien być dostosowany do jego wielkości, stopnia trudności i skomplikowania: - zadania „miękkie”, drobne (zakup książek, sprzętów multimedialnych, zajęcia kulturalno-sportowe itd.) powinny być realizowane w trybie pilnym na początku roku budżetowego; - zadania „średnie” (place zabaw, mini-siłownie, street-spoty, ścieżki edukacyjne itd.) – do 6 miesięcy lub maksimum 1 roku i oddawane najpóźniej wczesną jesienią; - zadania „twarde”, długoterminowe i strategiczne (parking podziemne, infrastruktura drogowa wraz z towarzyszącą jej kanalizacją itd.) – w okresie do 1 roku lub maksimum 2 lat. Część mieszkańców sygnalizowała, że należy przyspieszyć proces przygotowania i realizacji projektów.


38.

W jaki sposób można usprawnić czas realizacji projektu?

Rozmówcy zauważyli trudność w znalezieniu chętnych do realizacji projektów niskobudżetowych i zaproponowali: - „łączenie wniosków” w celu ułatwienia procedury przetargowej; - wykonywanie niewielkich zadań przez odpowiednie jednostki Urzędu Miasta; - ustalenie ceny minimalnej na projekty składane do BO, ponieważ na bardziej kosztowne inwestycje łatwiej znaleźć wykonawców. Część uczestników spotkania zaproponowała, żeby dla projektów niskobudżetowych ustanowić specjalną rezerwę, którą dysponowałyby RJP. W ten sposób drobne, bieżące potrzeby mieszkańców mogłyby być spełniane bez zaangażowania Urzędu Miasta i procedury przetargowej. Ponadto należy: - uprzednio pozyskać i udostępnić pełną informację o infrastrukturze podziemnej i planach gestorów sieci dotyczących prac remontowych, rozbiórek itd.; - opracować miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego, aby móc przewidzieć różne inwestycje ze znaczącym wyprzedzeniem; - uregulować sprawy inwestowania na gruntach rolnych. 39.

Na co należy zwrócić uwagę przy opracowywaniu projektów do realizacji?

Podczas prac wykonawczych na każdą z dzielnic trzeba spojrzeć pod innym kątem, gdyż oczekiwania wobec powstających obiektów są różne. Np. inne tam, gdzie jest to kolejny plac zabaw, a inne tam, gdzie go nie ma w ogóle, różne na dużych osiedlach i w zabytkowych dzielnicach. Ponadto w pierwszej kolejności przy realizacji powinny być brane pod uwagę tereny uboższe, gdzie do tej pory nie było żadnych inwestycji. 40.

Jakie kryteria powinien spełniać realizowany projekt?

Projekty zrealizowane na terenie placówek edukacyjnych powinny być otwarte i dostępne dla wszystkich mieszkańców. 41.

Jak powinna wyglądać współpraca Urzędu mieszkaniowymi oraz spółdzielniami w ramach BO?

Miasta

ze

wspólnotami

Podmioty te po wyrażeniu zgody na powstanie na swoim terenie jakiegoś obiektu nie powinny ingerować w jego realizację i próbować dominować nad zdaniem wnioskodawcy oraz projektanta. 42.

Pozostałe uwagi

- Mieszkańcy chcą mieć wpływ na możliwość zmiany dysponenta środków na wykonanie projektu. - Podmiotom, które będą opiekować się zrealizowanymi inwestycjami, należy dokładnie przedstawić informację o kosztach utrzymania po zakończeniu okresu


gwarancji. W ocenie mieszkańców należy w ogóle zastanowić się, jak tego typu informacje wprowadzać do zgłaszanych projektów. - Przed przystąpieniem do realizacji projektu należy przeprowadzić konsultacje społeczne z osobami, na które wykonanie zaproponowanego pomysłu może oddziaływać. - W przypadku realizacji przez gestorów sieci własnej infrastruktury podziemnej na terenie, na którym ma powstać projekt wybrany w procedurze BO, należy porozumieć się z tą instytucją i narzucić jej warunki zagospodarowania obszaru zgodne z wizją zapisaną we wniosku mieszkańców. - Zmiana zakresu realizowanego projektu powinna mieć wpływ na jego nazwę.


Miejska Szychta - Budżet Obywatelski  

Raport zawiera uwagi i pomysły na usprawnienie Budżetu Obywatelskiego w Katowicach, zebrane w trakcie spotkania wnioskodawców dwóch edycji t...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you