Issuu on Google+

Er  is  meer  mogelijk  in  je  eigen  regio!  

SCHOLEN  

EXPERIMENT  EN   ONDERZOEK  

ONTWIKKELKRING  

Draagvlakonderzoek  opschaling  “CLC”,  sept  2013  


Samen  bouwen  aan  ‘t  beste  onderwijs  voor  de  eigen  regio?   Schoolbesturen  in  het  primair  onderwijs  werken  aan   kwalita6ef  hoogwaardig,  betaalbaar  en  bereikbaar   onderwijs  voor  álle  leerlingen.  Ze  worden  daarbij   uitgedaagd  door  een  diversiteit  aan  vraagstukken.    

  Voor  bijna  alle  besturen  zijn  dit  de  actuele    vraagstukken:   •  •  •  • 

het  goed  organiseren  van  passend  onderwijs,   het  realiseren  van  hogere  leeropbrengsten,     het  omgaan  met  krimp  of  kleinschaligheid,     het  doelmaWg  inzeXen  van  nieuwe   (technologische)  middelen.  

Vrijwel  iedere  school  binnen  een  schoolbestuur  werkt  aan  oplossingen  bij  de   vraagstukken.  Het  ligt  dan  ook  voor  de  hand  om  de  vragen,  ambi6es  en  doelen   vanuit  de  afzonderlijke  scholen  te  bundelen,  de  beschikbare  oplossingen  te   wegen  en  samen  tot  de  meest  effec6eve  oplossingen  te  komen.  En  zo  onderling   te  profiteren  van  de  opgedane  inzichten.       Daarbij  zou  de  kracht  van  de  regio,  van  relevante  partners  binnen  en  buiten  het   onderwijs,  goed  benut  kunnen  worden.  Met  zo’n  aanpak  kunnen  alle  scholen   binnen  een  bestuur  zich  op  efficiënte  wijze  blijven  ontwikkelen.  In  deze   gedachte  ligt  de  oorsprong  van  het  CLC.  


CLC:  samen  werken  aan  verbindende  vraagstukken  


Duurzaam  samenwerkingsverband  mét  “Exploratorium”   Het  CLC  staat  voor  het  “community  learning  centre”,  het  gaat  om  de  brede     “gemeenschap”  van  par6jen  die  samen  willen  leren  over  de  versterking  van   onderwijs,  opleiding  en  onderzoek.       De  kwaliteit  en  innova6ekracht  van  onderwijs  neemt  toe  als  driehoek  scholen   (en  hun  besturen)  met  de  onderwijsopleiders  en  onderzoekers  zich  verbinden   met  andere  sectoren.  Denk  bij  voorbeeld  aan  de  rol  van  bedrijven  of  van  de   crea6eve  sector.  De  basis  van  het  CLC  wordt  gevormd  door  een  duurzaam   samenwerkingsverband  tussen  verschillende  regionale  belanghebbenden.  

Uit  onderzoek  blijkt  dat   professionals  het  beste   leren  van  elkaar  en    vanuit   goed  begeleide  prak6jk-­‐ situa6es  (liefst  met  hun   leerlingen  erbij!).     Het  “Exploratorium”  is  de   plaats  in  de  eigen  regio   waarin  dat  bij  uitstek  kan   gebeuren.  De  opleiders   (PABO)  en  onderzoekers   werken  ac6ef  samen  met   leraren  en  leerlingen.     Het  Exploratorium  maakt   deel  uit  van  het  CLC.  


Leren  door  het  met  elkaar  te  beleven  

SCHOLEN  

EXPLORATORIUM   EXPERIMENT  EN   ONDERZOEK  

ONTWIKKELKRING  


Van  de  bestuursagenda  naar  de  schoolagenda,  hoe  gaat  dat?   In  de  CLC  aanpak  is  elke  vraag  welkom,  ongeacht  visie  of  voorkeur  van  de  school.  Het  CLC  biedt  besturen   kansen  om  scholen  uit  te  dagen  hun  eigen  ontwikkel-­‐  en  innova6eagenda  aan  te  scherpen.  Dat  kan  vanuit   knelpunten  of  een  algemene  wens  het  onderwijs  in  de  regio  te  versterken,  “het  maximale  eruit  te  halen”.     Vanuit  de  besturen  kunnen  specifieke  vragen  of  thema’s  via  CLC  makkelijker  op  de  agenda  van  de  scholen   komen  en  volgens  een  krach6ge  aanpak  worden  uitgewerkt  en  aangeboden  aan  álle  scholen  in  de  regio.  De   ontwikkelkringen  binnen  het  CLC  zijn  daarbij  een  prach6g  en  krach6g  instrument.    


Vanuit  vragen  naar  duurzame  ontwikkeling  


Onderzoeken  de  leren:  wat  zijn  “ontwikkelkringen”?   De  vragen  van  scholen/leraren  vormen  al6jd  de  basis.  Bij  het  CLC  Arnhem  bestaat   inmiddels  ruime  ervaring  met  de  ontwikkelkringen  als  instrument.   De  eerste  stap  die  we  in  de  ontwikkelkringen  maken  is  dat  we  de  vraag  concre6seren  en   aanscherpen.  In  groepen  worden  de  ingebrachte  ict-­‐  of  onderwijsvraagstukken  van   scholen  uitgewerkt  tot  ontwikkel-­‐  en  onderzoeksvragen.  In  dit  proces  van   vraagverheldering  worden  doel,  doel-­‐groepen,  vakdidac6sche  en  onderwijskundige   uitgangspunten,  alsmede  contextspecifieke  factoren  benoemd.  Zo  ontstaan  concrete   onderzoeksvragen,  die  inhoudelijk  al6jd  te  maken  hebben  met  het  recht  doen  aan   verschillen  tussen  leerlingen  met  behulp  van  ict.       Studenten  hebben  een  heel  ac6eve  en  belangrijke  rol  in  de  ontwikkelkringen.  Zij   ontwikkelen  op  basis  van  de  vragen  van  de  scholen  de  ict-­‐arrangementen.  Via  het  CLC     kunnen  de  scholen  studenten  werven  die  in  hun  LIO-­‐stage  en  afstudeeronderzoek  met   deze  vragen  aan  de  slag  willen  gaan.     Is  een  vraag  voldoende  concreet  en  onderzoek-­‐baar  geformuleerd,  dan  wordt  er  een   projectgroep  gevormd  waarin  de  studenten  aan  de  slag  gaan,  hierbij  ondersteund  door   leraren,  pabodocenten  en  onderzoekers.  Zo  mogelijk  en  nodig  worden  externe   deskundigen  betrokken.    


Ervaren  en  onderzoeken  “wat  echt  werkt”   Onder  leiding  van  een  zogenaamde   ‘ontwikkelkring’  (met  onderzoekers,   PABO-­‐studenten  en  experts)  wordt   onderzocht  en  ervaren  wat  ECHT  werkt   in  een  specifieke  context.  De  opgedane   kennis  en  ervaring    vloeien  terug  naar   de  school,  en  naar  alle  scholen  in  de   regio  met  vergelijkbare  vragen.  


Waarom  moeten  juist  besturen  voorstanders  zijn  van  een  CLC?   Het  CLC  biedt  besturen  voordelen   op  verschillende  –  vaak  onderling   samenhangende  -­‐  vlakken    Het   draait  om  vermindering  van  kosten   en  efficiency  aan  de  ene  kant  en  om   uitdaging,  professionalisering  en   ondernemerschap  aan  de  andere   kant.  De  perspec6even  en  “sterkst   beleefde  voordelen”    kunnen   verschillen  per  regio.  


Voordelen  (in  samenhang)  voor  PO  besturen  


De  PABO  en  het  CLC:  wat  is  het  beeld?   Uit  de  casus  CLC-­‐Arnhem  blijkt  dat  de  rol  van  de  PABO  groot  en  erg  nu]g  is.  Niet   allen  voor  de  PO  scholen  en  besturen  maar  ook  voor  de  PABO’s  zelf.     Een  inventarisa6e  van  PABO-­‐verbonden  ac6viteiten  laat  een  helder  beeld  zien.  Het   programma  van  de  PABO  is  punten  aangepast  nu  er  een  “prak6jk/innova6e/ onderzoeks-­‐centrum”  in  de  directe  omgeving  is.  Studenten  kunnen  hands-­‐on  mee   draaien  bij  trajecten  met  leraren  en  leerlingen  vanuit  de  PO  besturen.  Ook  het  eigen   PABO  aanbod  (hun  eigen  opleidingsprogramma)  is  aangepast.  Met  meer  ruimte  voor   innova6e  en  nieuwe  technologie  bij  vorbeeld.  En  ook  op  het  punt  van  onderzoekend   leren  en  werken  natuurlijk.     Verschillende  jaargroepen  PABO  studenten  maken  gebruik  van  het  Exploratorium.  Via   het  CLC  samenwerkingsverband  worden  bovendien  stages  e.d.  efficient  geregeld.    


De  PABO  als  partner  in  het  CLC  


Onderwijs  en  onderzoek  “op  fiets  afstand”.  Werk  dat?   In  de  casus  CLC  Arnhem  is  de  samenwerking  met   onderzoekers  vanuit  de  eigen  regio  een  belangrijk   fundament  onder  de  feitelijke  waarde  van  het  CLC  voor  de   regio.  De  HAN  is  in  deze  regio  niet  alleen  via  de  PABO   betrokken  maar  ook  via  het  lectoraat  en  het  Kenniscentrum   Kwaliteit  van  Leren.         De  wederzijdse  voordelen  voor  scholen,  besturen,  opleiders   en  onderzoekers  zijn  duidelijk:  korte  lijnen,  lage  drempels,   consequent  werken  aan  een  onderzoekend  houding  en  het   opbouwen  van  kennis  in  de  eigen  regio  (juist  dit   mechanisme  blijkt  een  van  de  succesfactoren  achter  het   Finse  model,  zie  P.Sahlberg  in  “Finse  lessen”,  OMJS  2012)  


De  prakWsche  verbinding  onderzoek    


Waarom  kiezen  gemeenten  voor  een  CLC  in  hun  eigen  regio?      

Gemeenten  kunnen  via  het  CLC  de  inrich6ng  en  uitvoering  van  de  Lokale  Educa6eve  Agenda  aanscherpen.  In   kosten  en  kwaliteit.  En  in  commitment  vanuit  de  scholen  en  besturen  zelf.  De  invulling  en  accenten  worden   vanzelfsprekend  op  gemeentelijk  of  regionaal  niveau  gemaakt.  Het  CLC  versterkt  die  aanpak.        

Overleg  is  er  al.  Gedeelde  thema’s  ook.   “Een  nieuwe  bundeling  van  krachten,  waarbij   ondernemers,  instellingen,  overheden,  onderwijs,   wetenschap,  innovatoren  en  bewoners  de  handen   ineen  slaan  om  zo  samen  te  komen  tot  vernieuwende   oplossingen  die  werken..”.  Dat  is  het  vertrekpunt  van   de  DSA.  Het  CLC  helpt  bij  de  invulling  van  de  DSA  voor   ‘t  thema  onderwijs  en  bij  het  realiseren  van  het  hogere   doel  van  duurzaam  samenwerken  en  innoveren.  

Wat  is  het  belang  van  de  gemeenten  bij  het  CLC?       De  gemeente  kan  de  verbindingen  met  het  onderwijs  aanhalen,  heej   meer  inzicht  in  ontwikkelingen  vanuit  het  onderwijs  en  in  het   samenspel  tussen  onderwijs  en  de  brede  samenleving.  Daardoor  kan   de  gemeente  beter  inspelen  op  wensen  en  trends  en  haar  beleid  daar   zo  nodig  op  aanpassen.  De  gemeenten  kunnen  dat  volgend  doen  maar   ook  ac6ef  par6ciperend  binnen  het  CLC.  Juist  dan  krijgt  het  CLC   concept  vleugels  en  is  de  gemeente  met  het  onderwijs  samen  en   systema6sch  aan  de  slag  voor  het  beste  onderwijs  in  de  eigen  regio!    


De  gemeente  als  partner  in  het  CLC  

SCHOLEN  

EXPLORATORIUM   EXPERIMENT  EN   ONDERZOEK  

ONTWIKKELKRING  


Hoe  zit  ‘t  met  het  draagvlak  voor  CLC’s  in  verschillende  regio’s?   Op  verzoek  van  Kennisnet  en  DSA  worden  in  verschillende  regio’s  draagvlakverkenningen   uitgevoerd  voor  het  CLC  concept.  De  regio’s  zijn  vooraf  beoordeeld  op  het  regionale   krachtenveld.  Alle  gesprekken  zijn  volgens  een  vast  protocol  uitgevoerd  en  vastgelegd.  

Opvallend  is  dat  in  alle  gepeilde  regio’s  de  “logica”  van  een  CLC  in  goed  aarde  valt.  De  ambi:es  en  knelpunten  in  het  onderwijs  in   de  regio’s  zijn  groot.  De  verwachte  voordelen  van  het  CLC  komen  spontaan  op  tafel  (zie  voorbeeld  peiling  Limburg  in  blauwe  vlak)  


Regionale  draagvlak  verkenning  


ExploitaWe  van  CLC:  waar  hebben  we  ‘t  over?   Een  analyse  van  de  casus  CLC  Arnhem  en  eerste  vingeroefeningen  in  andere  regio’s  laten  zien  dat  een   CLC  inclusief  Exploratorium  haalbaar  is  op  basis  van  bestaande  budgeken.  Door  herschikking  van   bestaande  kosten  voor  opleiding  (zowel  ini6eel  als  professionalisering  “on  the  job”)  en  innova6e  en   onderzoek  is  het  CLC  als  structurele  voorziening  betaalbaar.  Schaalvoordelen,  korte  lijnen,  hergebruik/ delen  van  kennis  en  netwerken  biedt  slagkracht  en  kostenvoordelen.  Daardoor  is  er  “meer  met   minder”  mogelijk.  En  koppelingen  met  andere  actoren  en  geldstromen  (bedrijfsleven,  crea6eve  sector,   culturele  instellingen  en  gemeente)  maken  het  beeld  nog  guns6ger.  

 

De  verkenning  laat  zien   dat  er  wel  sprake  is  van   “transiWekosten”  en  een   gewenste  minimale   schaalgrooXe  van  –  naar   schadng  –  50  PO  scholen   als  basis  voor  het  CLC.  


ExploitaWe  “opleiding,  innovaWe,  onderzoek”  

   

   

    Rendement  

EXPLOITATIE   VÓÓR  CLC  

TRANSITIE     HERALLOCATIE  

EXPLOITATIE    MÉT  CLC  


Een  CLC  opstarten,  hoe  doe  je  dat?   Vanuit  de  casus  CLC  Arnhem  en  de  analyse  van  schoolbudgeken  (op  basis  van   DUO  cijfers)  wordt  duidelijk  dat  een  CLC  (inclusief  Exploratorium)  haalbaar  is   indien  de  schoolbesturen  in  een  regio  een  deel  van  hun  inspanningen  voor   opleiding/professionalisering  via  het  CLC  “kanaal”  uitvoeren.  Het  “6pping   point”  ligt  rond  de  35%;  indien  dat  percentage  (of  meer)  wordt  uitgevoerd  via   het  CLC  is  er  sprake  van  een  kostenneutrale  (of  zelfs  “guns6ge”)  exploita6e.   Daarbij  geldt  de  aanname  dat  65%  van  de  kosten  van  een  CLC  gedragen   zouden  worden  door  de  scholen/besturen  zelf.  

De  verkenning  laat  zien  dat  het   borgen  van  de  samenwerking   tussen  onderwijs,  onderzoekers   en  opleiders  (als  binnenste  ring)   en  andere  betrokkenen  vraagt   om  een  goed  gefaseerde  aanpak   (stappenplan).       Daarin  speelt  de  CLC  Scan  een   belangrijke  rol  als  instrument  om   de  cope  en  “hardheid”  van  de   CLC  wensen  in  beeld  te  brengen.    


Stappenplan  CLC:  de  regio  scan  

   

   

   


Wat  wordt  er  geleverd  en  wie  betaalt  de  rekening?   In  het  CLC  worden  verschillende  typen   diensten  geleverd.  Op  basis  van   analyse  van  de  casus  Arnhem  en  een   projec6e  n.a.v.  verkenningen  in  andere   regio’s  ontstaat  het  volgende  beeld:   80%  van  alle  CLC/Exploratorium   ac6viteiten  komen  rechtstreeks  ten   goede  aan  de  PO  scholen.  Teams  van   leraren  werken  veelal  samen  met   leerlingen  aan  projecten,  doen   prak6jkonderzoek  of  zijn  betrokken  bij   een  voor  de  scholen  ingericht   scholingsaanbod.  

Rekenmodellen  moeten  per  regio  worden  gemaakt,  rekening   houdend  met  de  schaal  en  kengetallen    van  context.   Algemene  modellen  laten  het  volgende  beeld  zien:     Wanneer  een  CLC  eenmaal  “op  stoom”  komt  (in  het  4e  jaar   na  oprichWng?)  lijkt  een  exploitaWe  van  500  k  euro  realisWsch   en  een  dekking  vanuit  de  scholen  van  300  K  (=/-­‐  65%  van   totaal)  redelijk.       Uitgaande  van  1000  euro  budget  voor  “professionele  ontwikkeling”   per  je  in  het  PO  (persoongebonden  plus  schoolbudget)  

 


Waar  ziXen  de  kosten-­‐  en  schaalvoordelen?   ü  Meer  koopkracht  (“value  for  money”)  en  betere  balans  (kwaliteit)   ü  Minder  organisa6ekosten  (efficiency)  en  minder  verletkosten  (meer  prak6jk  leren)  

zonder  CLC  

 

 met  CLC  


CLC’s,  waar  komt  dat  concept  en  die  naam  vandaan?   In  verschillende  regio’s  in  ons  land  bestaan  samenwerkingsverbanden  tussen   onderwijsinstellingen  (besturen  en  scholen  en  bij  voorbeeld  gemeentelijke   onderwijsdiensten  of  adviesbureaus  of  kenniscentra.  De  doelen,  thema’s  en  aanpak   verschillen.  Waar  het  draait  om  innova6e  van  leren  en  lesgeven  (en  de  rol  van  ICT  daarbij)   ziet  Kennisnet  verschillende  samenwerkingsverbanden  met  kenmerken  van  het  CLC-­‐concept   zoals  dat  zich  nu  uitkristalliseert.  Mooie  voorbeeld  is  SIZO  (samenwerkingsverband  in   Zoetermeer  met  accent  op  ICT  en  veel  trekkracht  vanuit  de  gemeente)  en  zeker  ook  het  CLC   Arnhem.  Vanuit  beide  ini6a6even  wordt  onderling  samen  gewerkt  en  goed  gekeken  naar  de   CLC’s  die  in  de  jaren  negen6g  in  de  UK  ontstonden  van  uit  het  “Excellence  in  ci6es”   programma  van  de  regering.  

Kenmerkend  voor  beoogde  nieuwe  CLC’s:   ü  ü  ü  ü  ü  ü 

Ambi6e”  het  beste  onderwijs  voor  je  regio”   Focus  op  innova6e  en  ondernemerschap     Combina6e  onderwijs,  opleiders,  onderzoekers   (de  drie  “O’s”)   Trekkracht  vanuit  het  onderwijs  (besturen)   Breed  samenwerkingsverband     Herontwerpen  met  ICT  als  een  van  de   speerpunten  

What’s  in  a  name?   “Community”  is  het  kernbegrip  (samen  werken,   samen  leren,  samen  onderzoeken,  samen  delen).  En   het  gaat  dus  over  “Learning”  (onderwijs,  maar  vooral   “leren”).  “Centre”  wijst  op  focus  en  fysieke  contacten.  


The  making  of  a  CLC  

   

   

   


Verkenning  draagvlak  CLC  2013.    

Meer  informaWe  Kees  van  Rossenberg  email  K.vanRossenberg@kennisnet.nl  


Clc presentatie (concept update 27 sept 2013)