Page 1

Gezonde werknemer Het is meer dan verbanning van de kroket uit de kantine .................................................................................................................................................

Paul Baeten

..................................................................................................................................................

Hoe houden we het groeiend aantal oudere werknemers gezond en gemotiveerd aan het werk tot de pensioengerechtigde leeftijd? Dat is de vraag die personeelsfunctionarissen en vakbonden intensief bezighoudt. De verbanning van de vette kroket uit de kantine is nog maar het eerste stapje.

D

e vergrijzing van de beroepsbevolking is al lang g geen abstract toekomstscenario meer. Werkgevers die een blik werpen op de demografische samenstelling van hun personeelsbestand zien heel concreet een grijze golf aankomen. Hoe houden we het groeiende aantal oudere werknemers gezond en gemotiveerd aan het werk tot de pensioengerechtigde leeftijd? Deze vraag houdt afdelingen personeelszaken en vakbonden intensief bezig. Deverbanning vande vette kroket uit de kantine is nog maar een begin. Bij de een heet het inzetbaarheidsbeleid, de ander spreekt k over employability, vitaliteitsbeleid of levensfasebewust personeelsbeleid.In dekernkomt het op hetzelfde neer: maatregelen die bevorderen dat werknemers ook na hun 45ste of 55ste fysiek geschikt en mentaal gemotiveerd blijven voor hun werk. Inhuneigen

pagina 14, 13-04-2010 © Het Financieel Dagblad Bijlage

belang g én in het belang van de onderneming. Ondanks de crisis — of misschien deels juist dankzij — is het onderwerp actueler dan ooit. ‘In het verleden was het nog wel eens lastig om de discussie over arbeidsomstandigheden en vitaliteitsbeleid op de agenda te krijgen in het cao-overleg’, zegtt Jacqie van Stigt, adviseur arbeidsvoorwaarden enduurzame inzetbaarheid van FNV Bondgenoten. ‘Maar door de discussie over de verhoging van de AOW-leeftijd O zie je nu allerlei nieuwe initiatieven ontstaan.’ ‘Extra aandacht voor oudere werknemers is gewoon een keiharde noodzaak’, vindt Wim Kooijman, als executive vicepresident human resources bij KLM verantwo t ordelijk i k voor het personeelsbeleid voor ruim 30.000 werknemers.‘De vitaliteit van je organisatie wordt steeds afha f nkelijker van de mate waarin je je werknemers goed en gezond aan het werk houdt tot aan hun pensioen.’ En of 65 nu 65 blijft of niet, de gemiddelde leeftijd van het personeelsbestand zal bij vrijwel ieder bedrijf hoger worden. ‘Vaak V komt de vergrijzing in cohorten’, zegt Kooijman. ‘Bedrijven groeien cyclisch, wij zien nu de explosieve groei van KLM in de jaren vijftig en zestig vertaald in een forse golf van relatief oudere werknemers.’ De klassieke zorg voor senioren binnen een bedrijf bestond vooral uit ‘ontziemaatregelen’: korter werken, meer vrije dagen, minder belastende werkzaamheden. Maar waar volgens de Kenniskring Leeftijds i bewust w t Beleid in de nabije i toekomst het normaal wordt dat meer dan de helft van het personeelsbestand zalbestaanuit 45-plussers,biedt


dit op den duur geen soelaas. Sterker nog: bij ongewijzigd beleid leidt dit tot ‘een beperkt aanbod van geschikte arbeidskrachten en tot inzetbaarheids- en continuïteitsrisico’s voorr bedrijv i en’. Bovendien blijven steeds meerr werknemers, onder andere door de afschaffing g van de fiscale voordelen voor VUT en prepensioen, langer in functie. Bij KLM bijvoorbeeld is de pensioengerechtigde leeftijd inde cao voor het grondpersoneel in een paar jaar tijd verhoogd van 63 naar 65 jaar. Wie eerder wil vertrekken, is vrij om te gaan, maar krijgt minder pensioen. ‘Zo’n financiële prikkel heeft meteen veel effect’, aldus Wim Kooijman, ‘maar confronteertt je nog eens extra met de vraag: hoe hou ik al die mensen goed aan de gang tot aan hun 65ste of zelfs 67ste?Je kunt niet iederegrondwerktuigkundige tot coach bevorderen om hem op hogere leeftijd wat te ontzien. En je kunt ook niet iedere vrachtafhandelaar op een lorrie laten rijden om de lichamelijk i e belasting van dat werk k te verminderen. Hett bedrijf moet wel op een efficiënte manier kunnen blijven werken.’

V

Houd werknemers fit en gezond, ook geestelijk, en wacht niet tot iemand op z’n 45ste uitgeblust in z’n job zit.

pagina 15, 13-04-2010 © Het Financieel Dagblad Bijlage

Foto: Getty

aak vertaalt de aandacht voorr de oudere werknemer zich in eerste instantie in maatregelen die de fysieke conditie verbeteren (gezonder eten in de bedrijfskantine, gratis abonnementen voor de sportschool) off die de werknemer meer vrijheid bieden in de arbeidsvoorwaarden. In de cao van KPN zijn afspraken vastgelegd over thuiswerken. Medewerkers van ABN Amro krijgen een maandelijks ‘Benefit f Budget’ waarmee ze in de ‘Benefit f Shop’ arbeidsvoorwaarden kunnen ‘kopen’. BijIkea kan het personeelinoverleg een vaste avond aanwijzen waarop men in ieder geval niet wil werken. In de banden- en wielenbranche wordt gewerkt met een ‘dagspiegel’ van 7.00 tot 20.00 uurr waarbinnen de werknemers hun arbeid kunnen k verrichten, afhankelijk van het werkaanbod. Inbijna de helft vanalle cao’s zijn keuzesystemen voor individuele arbeidsvoorwaard r en opgenomen. Een kwart van decao’s kent al expliciete afspraken over levensfasebewust personeelsbeleid. Kooijman, tevens voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Personeelsmanagement en Organisatieontwikkeling, noemt vooral flexibiliteit f en mobiliteit als voorwaarden voor een vitale carrière. ‘Natuurlijk moet je de arbeidsomstandigheden blijven verbeteren, de gezondheid van werknemers ondersteunen, opleidingen aanbieden enzovoort. Maar vitaliteit is ook dat je werknemers blootstelt aan andere invloeden, dat je voorkomt dat mensen in de sleur van hun functie terechtkomen en zichzelff eenzijdig belasten. Of dat nu de man in de bagagekelder is die voortdurend een en dezelfde spiergroep belast, of de medewerker op kantoor die al meer dan tienjaar lang hetzelfde werk doet. In deze crisis hebben we uitgesproken dat onze primaire zorg ligt bij het vaste personeel, we willen de KLM -familie bij elkaar houden. Maar datt vraagt dan wel een maxi-


male mobiliteit en flexibiliteit. Nu doen 780 medewerkers andere klussen binnen het bedrijf;piloten helpen mee bij de balies, administratieve krachten draaien diensten in de bagageafhandeling. Dat gaat op basis van vrijwilligheid, en je merkt dat demensenhet leuk vindenom eens ergens anders rond te kijken. Die mobiliteit willen we ook na de crisis volhouden.’

......................................................................

Goedkoop Vitaliteitsbeleid hoeft geen geld te kosten. Aandacht voor mensen doet vaak al wonderen

Werkdruk verlagen Jacqie van Stigt van FNV Bondgenoten legt het accent in vitaliteitsbeleid iets anders. ‘Vitaliteit vraagtt om heel wat meer dan de kroket verbannen uit de kantine. De kern is dat werkgevers een betere balans tussen t werk en privé mogelijk moeten maken. De psychosociale belasting van werk is oorzaak van veel ziekten. Het ziekteverzuim in Nederland is hoog, maar dewerkdruk ishier ook het hoogste van Europa. Het is nu al moeilijk om mensentot na hun 60ste gemotiveerd, vitaaleninzetbaar tehouden, laat staanals de pensioengerechtigde leeftijd nog verder omhooggaat. Fitness op het werk en gezonder eteninde kantineisbelangrijk, maarr werkgevers moeten vooral beter op de werkdruk voor hett personeel gaan letten. Een oudere werknemer die in een ploegendienst draait, heeft gewoon meer hersteltijd nodig. En dat betekent dus een ruimere personele bezetting’, geeft f ze als voorbeeld. Kooijman geeft haar maar ten dele gelijk: ‘Soms moett je inderdaad de directe werkdruk k aanpakken. Het beladen van het vrachtruim van een vliegtuig is gewoon zwaar z werk. Daar hebben we nu speciale mechanische hulpmiddelen voor aangeschaft. Maar er is ook een verschil tussen feitelijke en ervaren werkdruk.Vaakzitdewerkdruknietindeaard van het werk zelf, maar in heel andere

ting dat vitaliteitsmaatregelen maatwerk zijn per bedrijf en per werknemer. En dat het voor ‘witteboordenfuncties’ doorgaans makkelijker is nieuwe impulsen en werkvormen te bedenken dan voorr een plaatwerker of onderhoudsmonteur. Tevens signaleren beiden dat err spanning kan ontstaan tussen de zorg van werkgevers voor de gezondheid en inzetbaarheid van hun personeel en de indivi i duele vrijheid van werknemers. ‘Dat is het grote debat van dit moment’, aldus Kooijman. ‘Als werknemers verlangen dat ze gezond naar hun pensioen moeten kunnen werken, mag ik dan ook iets vinden van hun leefstijl? Als dan uit een gezondheidsscan blijktt dat de werknemer zeven kilo te zwaar is of eigenlijk moet stoppen met roken, is dat nog vrijblijvend?’

Beleid

Ook bij ABN Amro nog even wat bedrijfsfitness tussen de middag. Foto: Rob Huibers/HH

dingen. Ik ben best bereid om hard te werken, als ik maar zeker weet dat ik dan en dan een vrije dag kan opnemen, dat ik niet ’s ochtends om vier uur mijn bed uit moet, dat ik niet de hele week door verschillende tijdzones moet vliegen. Dat los je niet op door er simpel maar wat meer personeel bij te zetten. Dat vraagt om gedegen onderzoek en een goed, individueel gesprek.’ Kooijman en Van Stigt delen de opvat-

pagina 17, 13-04-2010 © Het Financieel Dagblad Bijlage

Vitaliteitsbeleid kost geld, maar de baten zijn groter dan de kosten. ‘WerkW gevers zijn jaarlijks ¤10,8 mrd kwijt aan ziekteverzuim’, weet V Van Stigt, ‘en de effectiviteit van vele maatregelen is uitgebreid aangetoond.’ ‘Bovendien hoeft het niet altijd veel geld te kosten om mensen gemotiveerd te houden’, voegt Wim Kooijman toe. ‘Laat eenmedewerker eens eentijd meedraaienopeen andere afdeling of bij een ander bedrijf, f ga een goed gesprek k aan overr wat hij of zij goed kan en graag wil doen. Dat kostt geen geld, alleen wat moeite. En wachtt er vooral niet mee tot iemand op z’n 45ste al uitgeblust in z’n job zit. Sleur ontstaatt vaak al na acht tot tien jaar in dezelfde functie, f ook al is iemand nog maar 30.’  .......................................................................... Paul Baeten is correspondent van Het Financieele Dagblad.

gezonde werknemers  

gezond, financieel, werknemer, is, het, genoeg

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you