Issuu on Google+

Duurzaam dromen in vier gemeenten .......................................................................................................

Paul Baeten, Rob van’t Wel en Willem van Reijendam

...............................................................................................

Herinnert u zich de ‘atoomvrije’ gemeentes nog? Klimaatneutraal is het nieuwe atoomvrij. Maar de klimaatvrije status vergt meer moeite dan het plaatsen van een bordje aan de gemeentegrens, zo vertellen beleidsmakers in vier steden.

APELDOORN

LOCAAL ENERGIEBEDRIJF MOET DUURZAME STRATEGIE BORGEN Rioolslib levert na vergisting stroom voor het Waterschap. Groente- fruit- en tuinafval kan efectief worden vergast. En in de bossen rond de stad ligt genoeg houtafval om een kleine energiecentrale mee te stoken. ‘Als je met andere ogen rondkijkt, zie je dat je over een veelheid aan eigen energiebronnen beschikt. Wij hebben het wel eens over de Verenigde Emiraten van Apeldoorn’, aldus Michael Boddeke, wethouder voor GroenLinks. De Veluwse gemeente profileert zich graag als groene stad. ‘Het idee van het rentmeesterschap over de aarde leeft hier behoorlijk sterk.’ Het streven is om in 2020 geheel energieneutraal te zijn. Concreet betekent dit dat alle energie die de bebouwde omgeving van de stad dan nodig heeft, volledig duurzaam op eigen grondgebied geproduceerd wordt. ‘Met eigen duurzame productie alleen red je het natuurlijk niet. Circa vijftig procent moet komen van energiebesparing. In de nieuwbouw liggen we aardig op schema. Maar isolatie van bestaande bouwwerken moet het meeste opleveren. Dat is in de praktijk een stuk lastiger’, erkent hij. Apeldoorn wil alle initiatieven op ditgebied bundelen en versterken door de oprichting van een eigen energiebedrijf. Curieus, want gemeenten en provincies doen de grote energiebedrijven net van de hand. Maar duurzame energie moet je op een bepaald schaalniveau

aanpakken. ‘We zijn ervan overtuigd dat lokale opwekking op termijn een goed rendement kan opleveren. Door het meteen in de lokale gemeenschap terug te pompen, vergroot je het draagvlak voor en de betrokkenheid bij energieproductie en energieverbruik.’ Het op te richten energiebedrijf, waarin woningcorporaties, lokale bedrijven en nutsvoorzieningen zouden moeten participeren, dient een ‘robuuste partij’ te zijn, waarmee banken zaken durven doen. ‘Het totale energieprogramma vergt investeringen tot circa € 500 mln. Die verdienen zichzelf terug via een lagere energierekening, maar moeten wel op lange termijn gefinancierd worden.’

GRONINGEN

BIOGAS GESCHIKT MAKEN VOOR ANDERE GEBRUIKERS Groningen wil in 2025 CO2-neutraal zijn. Dat wil zeggen: zoveel energie besparen en zoveel groene energie opwekken dat het gebruik van fossiele brandstoffen helemaal gecompenseerd wordt door wind- zonne- en bioenergie. ‘Daar is geen berekening aan voorafgegaan’, vertelt programmamanager Lotus van Nes, ‘we willen een beweging op touw zetten waar alle stakeholders, zoals bedrijven, instellingen en burgers, aan meedoen.’ Om het doel te bereiken, kan de gemeente niet volstaan met huis-aanhuisfoldertjes over energiebesparing. De hele stad moet anders worden ingericht. Het vereist afspraken met corporaties en projectontwikkelaars, om

pagina 27, 20-05-2009 © Het Financieele Dagblad

nieuwe woningen energiezuinig te maken en bestaande gebouwen beter te isoleren. Het veronderstelt investeringen in innovatie. Zo wil Groningen een speciale gasringleiding aanleggen, waar biogas dat bij de suikerproductie in Hoogkerk vrijkomt, geschikt wordt gemaakt voor andere gebruikers. De gemeente lheeft een stimuleringsbudget van € 3 mln per jaar en daarbovenop nog eens ruim € 6 mln voor zogeheten speerpunten. Een flink hap uit de begroting, maar over tien jaar zou het nog veel meer kosten om deze doelstelling te halen. Met het geld worden bijvoorbeeld corporaties verleid om bestaande sociale woningbouw energiezuinig te maken. Dat gebeurt al in de wijk Lewenborg door woningcorporatie Lefier. Van Nes: ‘We ondersteunen het financieel, maar Lefier betaalt het leeuwendeel. Toch ga je anders in gesprek met een corporatie als je ze iets te bieden hebt.’ De 47 supermarkten in de stad zijn inmiddels ‘uitgenodigd’ zuiniger met energie om te springen. Dat kan vooral door koelinstallaties permanent af te dekken. Komende maanden worden de supers gecontroleerd, en als ze te weinig hebben gedaan, wordt afdekking verplicht. Overtuigingskracht blijft echter de kern, vindt van Nes: ‘We merken dat we het meest bereiken in gesprekken, Je hebt vaak een gezamenlijk belang, want energie is duur. Wat dat betreft is het jammer dat de prijs wat gezakt is.’

NIJMEGEN

VERSPILLING SUPERMARKTEN MOET AFGESTRAFT De elektriciteitscentrale van Elektrabel en de afvalverbrandingsovens van de ARN leveren al restwarmte aan bedrijven en woningen, maar nog steeds gaat driekwart van de vrijkomende energie verloren. Nijmegen aast al jaren op mogelijkheden meer restwarmte te gebruiken, bijvoorbeeld voor de snelgroeiende nieuwbouwwijken aan de overzijde van de rivier. ‘Maar het is ons ook wel duidelijk dat exploitatie van restwarmte voor deze bedrijven zelf niet aan de orde

is. Daarvoor is het rendement te laag en lopen de verplichtingen te lang’, zegt wethouder van milieu Jan van der Meer. ‘Dit is bij uitstek een taak voor een nieuw, maatschappelijk opererend energiebedrijf, zeg maar een Nuon 2.0.’ Nijmegen denkt er hard over om de productie van duurzame energie in eigen hand te nemen, mogelijk met steun van de provincie. ‘We zitten best aardig op schema in onze energiedoelstellingen, maar om echt meters te maken – zowel met besparing als met duurzame productie – zijn andere maatregelen nodig.’ Nijmegen is een van de negentien gemeenten met meer dan 100.000 inwoners die in 2020 klimaatneutraal wil zijn. De Keizerstad wil dat voornamelijk bereiken door een energiebesparing van 3% per jaar. De industrie zal een fors aandeel moeten leveren met een besparing van 20% in 2020. Met dertien grote bedrijven en instellingen zijn hier al concrete afspraken over gemaakt; zij hebben beloofd 1,2 mln ton CO2 minder uit te gaan stoten. De Nijmeegse duurzaamheidambities hebben volgens Van der Meer een breed draagvlak. ‘Maar we kunnen het niet alleen. Er is adequate steun van de overheid nodig.’ Hij ‘schaamt zich rot ’ voor het Nederlandse beleid. ‘We lopen zwaar achter op het buitenland. Kijk naar Duitsland. Wie daar duurzame energie gaat produceren, bijvoorbeeld via windmolens, kan rekenen op een langdurige vaste subsidie per geleverde energie-eenheid. Het subsidiebedrag wordt na iedere vijf jaar verlaagd, maar je weet daar wel voor twintig jaar waar je aan toe bent. Hier werken we met ridicule op-is-op regelingen, die investeerders kopschuw maken voor duurzame projecten’ Extra investeringen in duurzame ................................................

Groen in Apeldoorn ‘Wij hebben het wel eens over de Verenigde Emiraten van Apeldoorn’


Led-lampen voor 18.000 stoplichten in Rotterdam.

energie zijn niet alleen goed voor het milieu, maar ook voor de werkgelegenheid. Aannemers, dakdekkers, leveranciers van bouwmaterialen, recyclingbedrijven en uiteenlopende adviseurs varen er wel bij. ‘Er komen zeker 50.000 woningen in aanmerking voor extra isolatiemaatregelen. Dat alleen al betekent voor 6.000 manjaren werk’, stelt de GroenLinks-wethouder. Hoe veelbelovend de programma’s voor particulieren en corporaties ook zijn, de grootste winst moet toch geboekt worden bij het bedrijfsleven. Hier komen volgens Van der Meer de grenzen van stimuleren en verleiden onderhand in zicht. Hij wil daarom supermarkten verplichten hun koelvitrines af te sluiten. ‘We vinden het toch ook heel gewoon dat op bodem- en watervervuiling straffen staan? Dat zou precies zo moeten gelden voor nodeloos energieverbruik. We zijn er in Nederland goed in geslaagd de lucht, het water en de bodem een stuk schoner te krijgen. Op een of andere manier wil dat met die CO2uitstoot nog maar niet lukken.’

ROTTERDAM

GEEN GLOEILAMPEN MAAR LED-LAMPEN IN STOPLICHTEN De zwarte berg torent boven het kantoor op de tweede verdieping uit. ‘Bodemas is prima bruikbaar bij wegenaanleg op de Tweede Maasvlakte’, zegt Frans van de Noort, lid van de raad van bestuur van de Van Gansewinkel Groep. Het bodemasophetterreinvandeAfvalVerwerking Rijnmond (AVR) is maar één van de bruikbare restproducten van de afvalverbranding. ‘Ik zeg altijd dat wij niet in afval handelen, maar in energie.’ Buiten is te ruiken dat het proces begint met vuilnis, waarvan jaarlijks 1,2 mln ton wordt aangevoerd. Hier begint een industrieel proces, met warmte als belangrijkste opbrengst. Met warmte wordt stroom op gewekt. De afvalverbranders van AVR spelen een prominente rol in de ambitieuze klimaatdoelstellingen van de regio. Gemeente, havenbedrijf, milieudienst DCMR en het havenbedrijfsleven verenigd in Deltalinqs hebben zich via het

Foto: ANP

Rotterdam Climate Initiative (RCI) vastgelegd op het streven in 2025 50% minder CO2 uit te stoten dan in 1990. Volgens directeur Wiert-Jan de Raaf ligt de kracht van het RCI in de brede samenwerking van publiek en privaat. Zelfs als bedrijven hun klimaatinvesteringen nu door de crisis terugschroeven. ‘De gemeente heeft verschillende maatregelen juist naar voren getrokken’, zegt hij. ‘Dat geldt voor renovatie van gebouwen, maar ook voor het vroegtijdig vervangen van gloeilampen in stoplichten door LED-lampen. Wist je dat 3% van de gemeentelijke energierekening van de stoplichten komt? Eind 2010 zijn alle 18.000 stoplichten van LED-lampen voorzien.’ Toch weet De Raaf dat verhoging van de energie-efficiency maar een kwart van de geambieerde CO2-daling kan bewerkstelligen. Een vergelijkbaar deel moet voor rekening komen van duurzame energiebronnen, zoals windmolens. Iets meer dan de helft van de nagestreefde halvering van de CO2-uitstoot moet echter komen van het afvangen, transporteren en opslaan van broeikasgas. Acht grote bedrijven doen daar een studie naar. Voor De Raaf is dit belangrijk om de kip-ei situatie te doorbreken. ‘Je kunt niet investeren in een transporten opslag systeem als je geen zicht hebt op het afvangen van voldoende CO2’, stelt hij. Anderzijds zullen bedrijven hun nek niet uitsteken om CO2 af te vangen alsonduidelijk is of en hoe het afgevoerdzalworden.‘Wemoetendekosten goed in kaart brengen. Bedrijven moeten investeren, maar er is ook hulp van het Rijk en van Brussel nodig.’ De Raaf hoopt dat CO2 vanaf 2012 getransporteerd kan worden naar lege olie- en gasvelden, voornamelijk op zee. 

................................................

Achterstand ‘Je schaamt je toch rot voor het Nederlandse beleid als je bijvoorbeeld naar Duitsland kijkt’

pagina 29, 20-05-2009 © Het Financieele Dagblad


090529_FD_duurzaam_dromen