Page 1

/ Redakcja i korekta tekstu za ponioc^ znakow korekturskich i w trybie sledzenia zmian

Z przepisami j ^ z y k o w y m i jest po trosze tak. j a k z normami prawa: nie sposob objcjc nimi wszelkich mozliwych sytuacji. Zycie jest zbyt bogate, zbyt roziiorodiie, zeby do kazdej sytuacji dalo si? stworzyc specjainy paiagraf. Podobnie z j ^ z y k i e i n : w lekscie spotykamy tak wieic form i problemow, ze nie jest uregulowanie ich wszystkicii w osobnycli przepisach. -

mozliwe

v

Prawnicy z przyporz^dkowaniem paragrafow i sytuacji radzq sobie m.in. przez wykiadni? prawa: w specjalnych wydawnictwach wybitni specjalisci vvskazuj^, j a k nalezy rozumiec w o l ^ prawodawcy i odnosic j ^ do konkretnych zdarzeh. Gdy nie znajdujemy zasady, ktorq naiezy poskizyc si? przy rozvviqzaniu problemu j^zykowego, najlepiej jest zastanowic si?, j a k rozwi^zywane sq problemy podobne - zaiecane jest post?powanie per analogiam. Gdy zas j u z zdecydujemy

si? na okreslone

rozwiqzanie, /i,

konsekwentnym, zawsze stosowac je w dalszym tekscie.

nalezy

pami?tac,

aby bye

v

Konsekwencja jest tez zelaznq zasadq edytorstwa w tych przypadkach, gdy norma pozostawia pisz^cemu swobod?. Przy niektorych formach j?zykovvych nie wydaje si? zasadne narzucanie okreslonego rozwi^zania: zakazywanie, nakazywanie itd. W tej sytuacji jednak wohiosc autora czy redaktora takze nie jest absolutna: jest on zobligowany swym wiasnym wyborem.

>

.-

,

.

...N^-,-

• _

Praca z tekstem Przeczylaj uwaznie zamieszczony nizej lekst, a nast?pnie na podanej liscic zaznacz tc - zwiqzane z brakiem konsekwencji - niedoskonalosci redakcyjne, ktore mozna mu przypisac:

. „

_

Roiwoi felietonistyki na swiecle

Historia

felietonistyki ^ijczy

prawie

trzy

wieki.

Pierwsze

teksty,

nosz^ce

slady

„stylu

felietonowego", jednak j e s z c z ^ i e r i a z w a n j[fe//'efo/7am4 znalazly s i ^ w periodyku ..Spectator" w latach

I rr


1711-1714 - ich autorami byli d" Addison [^^{^teeleV TerminVe/zefOA^acz^t bye uzywany w 1803 roku.i^t kiedyJ<W4ep---Lew3[2Geoffroy

we francuskim

czasopismie

Journal des debats"

przeprowadzit

eksperyment, ktory polegat na przedtuzenii>^o dodatkow^ kartk^(^lumny^gazejj^, na ktorej zamiescil dodatek literacko-rozrywkowy^. TerminVe/zefoTTl^pochodzi od francusktego"^(v/7/^f^co oznacza lisc,. TOu///eto^fViatomiast to „kartka ziozona na czworo". Nazwa ma zwi^zek z faktem, iz 6w dodatek byt "V'_V oddzielony od gornej cz^sci tekstu typograficzn^ kresk^ i funkcjonowal jako odr^bna graficznie i redakcyjnie calosc . Nazwa^•'felieton^ dotyczyla zatem pewnego fragmentu czasopisma, w ktorym ^nalezc

3 si^ (mog?y,. okreslone

tresci. Wkrotce

pojawily

1.

si^ Csutonomiczne' tekst^

ktore

dale]

funkcjonowafy w tej odci^tej kresk^ przestrzeni gazety, ald?-'juzjsame]nazywan^rDyly felietonami. Byly to przede wszystkim relacje z podrozy, opowiadania, recenzje, repertuar teatrow, przeglad mody. ogioszenia". Stasihski^ wspomina, ze na pocz^tku XIX wieku felietony byfy statym dzlalem w gazecie codziennej, w ktorym zamieszczanodla rozrywki czytelnikow'-yviadomosci kult^jraj^i^^ pbdawane w lekki sposob. Zapotrzebowg^nie na tao-iXKizaj^tek^tuj^ nadrfi?

>

poTiiewaz w j ^ » g ^ s t g ^

-

acji. |Ponadto felieton| z racji swojego % K 1 ^ ^ ^ ^ pr7^]fnme§otc£haTgkTeriJ' przyci^gal J -

nowych c z y t e l n i k o w / z a c z ^ a ^ i ^ t e z ^ k r o t c j ^ m i e n i a c tematyka poruszana w felietonach - zacz^l

dominowac model mozaikowosci| jfedfTczynl^ felieton nieprzewidywalnym i pozwala^[^cz^sto dawac I - H wrazenie nowoscL)zapQbiegaj<y zniidzankf^ (Dawate--te--takze~wf:azeQle-wolnosci(~t)oniewaz dobor tematu byl dowolny i zaiezny od autor^l^elteton byl tez - jak pisze Stasiriski - intryguj^cy przez to, ze lamat linea'rnosc lektury - wymagal rozkladania ci^gow tekstowych zgodnie z graficznymi sugestiami i ponownego ich skladania na nowych. kontekstualnych zasadach. w celu zrozumienia cafosci. Felieton pozwalal takze zfamac instytucjonalnosc i sformalizowanie tekstow zamieszczanych w prasie. Odciecie felietony kresk^ sugerowato] i tak bylo w rzeczywistosci(7ego nieoficjalny charakter.

' Mozdzonek A., Mistrzowiefelielonu, Warszavva 1999, s. 5. ^ Ibidem.

Por. Chudzinski F,., Felieton. Geneza i ewolucja galunku. fw:] Diieni^^rstwo i swi^medinw, red. Bauer Z., Chudzihski E., Krakow 2000, s. 197. Per. Wojiak M., Gatiinkiprasowe, Lublin 2004, s. 203. Wojtak pisze tu, ze forma 1 tematyka owczesnych felietonow odbiegaly znacznie od dzisiaj znanych. Dzis zapewne lego typu teksty opatrzono by naglowkiem ,.Rozmaitosci".

^ Stasiriski P., op.cit., s. 6.

7 -

o


lozwoj felietonistyki w Polsce

W Polsce, podobnie jak we Francji, stosowano termin^e/Zefon^na okreslenie zarowno roznych.

v'y'

drobiazgow" zamieszczonych pod kresk^ w czasopismach, jak tez konkretnych tekstow, daj^cych s i ^ vyodr^bnic sposrod innych na podstawie specyficznych cech zewn^trznych i wewn^trznych®. ^bigniewj Mitzner'' podaje, ze pierwsze teksty, maj^ce charakter felietonow, ale nie wyst^puj^ce eszcze pod t^ nazw^, to utwory Krasickiego i Bohomolca, drukowane na lamach „Monitoraf (1765-

I

1784). Te zartobliwe utwory l^czyly w sobie tematyk^ rozrywkow^, anegdoty i przegl^dy mod Daryskich. Podobne formy felietonowe znalazly s i ^ w „Kuznicyt, pismie z okresu Sejmu Wielkiego. W

1"

„Wiadomosciach BrukowychT (Wilno, 1816-1822) zamieszczano teksty felietonowe, ktore dotyczyiy juz nie tematow rozrywkowych, ale politycznych, obyczajowych, filozoficznych i oswiatowych^. W potowie XIX wiekuMelieto^byt juz znanym terminem. Zostal takze stalym elementem prasy satyrycznej. Obecny byl w takich (ytetaeMj jak „Pszonka"\Ta emigracji, „Wolne Zarty", „ M u c h a ^ i E j ^I <^ ^ ^ ^ ..Sowizdrzaf w Krolestwie^^Diaber w Krakowie^. Felietony o tematyce niesatyrycznej z a m i e s z c z ^ ' „Dziennik Literacki" (^tadystavCtozihski). „Dziennik Poznahski" (powiesci Kraszewskiego w odcinkach, felietony fA/tadyslaw^ Rabskiego i ^tanislaw^ Kozmiana), ^ r a w d a " ] „Gonie^_Polski"^'^. Ten ostatni zasluguje na szczegoin^ uwag^, jako ze(w njm^w 1851 roku|Cypiidi| Norwid opublikowa^tekst ptVo felietonie

felietgrJ/vTktorym^^^Srbbowal ^ a r a k t e r y z o w a c gatunek. Do waznych pozycji nalezy takze:

„Kurier Warszawski", „Niwa", „Kurier Codzienny" oraz „Tygodnik llustrowany", w ktorych p r z e ^ | j | l f t l^ublikowal swoje kroniki ^oloGlav^^ru^\i Prusajj^jy^SZu^ggQ-oktbtainfler^^ ktore mogly interesowac czytelnikow, a pisane byly lekkim, dowcipnym j^zykiem. Gatunek uprawiany przez tego pisarza byl form^ bardzo zblizony do (tego^_cg;^S^95t=--^lgiSl£jszy^ felietonj Nawet sam wypracowawszy juz swoj warsztat zawarl jego glowne zatozenia wV,Uwagach nad pisaniem

felieton

" Por. Chudziiiski F.. op.cir, s. 198. ^ Mitzncr / . . Felieton, [w:j Teoria ipraktyka dziennikarstwa, red. Golka B., Kafel M., Mitzner Z., Warszawa 1964, s. 130. , .

Mbideni,s. 131.

-v •-

i b i d e m , s. 132. "' Chudzihski E.. op.c/7., s. 198. " Ibidem, s. 204. Ibidem.

. . , 7.

'

.-v .

,

;

,- • ' -

^^^j!^'!*^ ^ 1


V XX

wiek

to

dalszy

rozwo]

polskiej felietonistyki. ^a,4Q^^^^'PQCz'atku

felietony^3^•^i^^^^*

zamieszczano przede wszystkim w ..Lrberum Veto" w Krakowie. W dwudziestoleciu mi^dzywojennym felietony pisano w „Szczutku", „Cyruliku" i w kohcu w „Szpilkach", ktore rowniez przodowaly w satyrze w Polsce Ludowej. Felietony^^iT^P^^^^gl^owejjodnalezc mozna takze w ..Trybunie Ludu", „ Z y c i J ^ " ^ P o U | o . ' Warszawy", „Przekroju" i wielu innych.

• ^

I.-

mLingua - Tekst o felietonistyce ze znakami korektorskimi  

Znaki korektorskie

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you