Pardis magazine digital edition june 2015

Page 31

‫‪31‬‬

‫‪June 2015‬‬ ‫خرداد ‪1394‬‬

‫‪31‬‬

‫زبان يوناني‪ ،‬الفباي خود را از روي آن ساختند‪ .‬الفباي سيريليک روسي سرراست برآمده از‬ ‫الفباي يوناني است‪ .‬الفباي رواگين (معمول) در زبان انگليسي از يوناني برگرفته شده ولي از راه‬ ‫اتروسکي و التين‪ .‬پيچازي (جدول) آن را در فرتور شماره ‪ ،4‬مي بينيد‪.‬‬

‫پاول‪ ،‬پيرامون ‪ 2‬هزار پي‪ .‬ز‪ ،.‬فقط ‪ 750‬واژه نبشتني‪ ،‬يا ‪ ،logogram‬کاربرد روزانه‬ ‫داشته‌اند‪)11( .‬‬ ‫چنان که در فرتور (‪ )1‬مي بينيم‪ ،‬فراگشت و بهينه سازي دبيره ميخي بسي نيکو‬ ‫آشکارست‪ .‬اکنون فرتورنگاري‌هاي آغازين را به ياري لبه سه گوش کِلک (يا‪ :‬گوه)‬ ‫جگني روي گل نرم کپي کرده‌اند‪ .‬اين بار‪ ،‬فرتورها را روشمندانه مي‌آمادند آنگونه که‬ ‫ديگر شناخت پذيري پيشين را از دست داده بوده‌اند‪ .‬گمان بر اين است که از ميانه‬ ‫هزاره سوم (يعني پيرامون ‪ 2500‬پي‪.‬ز‪ ).‬و بي‌گمان از سال‌هاي ‪1900‬پي‪ .‬ز‪ ،.‬ناگهان‬ ‫نويساران آغازيده‌اند به نبشتن بيشينه فرتورها آنچنان که گويي ‪ 90‬زينه (درجه) به‬ ‫سوي چپ گشته و افتاده‌اند‪ .‬بسي چشمگير است که گردش سوي نبشته‌ها که تا اين‬ ‫زمانه عمودي (همانند ستون نبشته‌هاي روزنامه‌هاي امروزي) و از راست به چپ بوده‪،‬‬ ‫اکنون افقي و از چپ به راست گرديده و نبشته شده‌اند‪( .‬فرتور ‪)1‬‬

‫ادامه از شماره پيشين‬ ‫ديگر دانشمند نامدار ايراني زمانه ما‪ ،‬ذبيح بهروز‪ ،‬مرد‬ ‫بزرگ دانشور و شيفته ايران و فرهنگ ايراني است‪ .‬آنگونه‬ ‫که از درونمايه کتاب ‪ 80‬صفحه‌اي دستنويس او «دبيره» بر‬ ‫مي‌آيد‪ ،‬آگاهي نويسنده در زمينه پيدايش و آفرينش دبيره‬ ‫اندک و نارسا(ناقص) بوده است‪ .‬با اينهمه برخي نکته‌هاي‬ ‫ارزنده در اين کتاب ارايه شده‌اند‪ .‬پاره‌اي از آن‌ها‪:‬‬ ‫«با وجودي که در مدت سيزده قرن تعصبات ديني و‬ ‫نژادي و پنجه هاي قوي خارجي‪ ،‬از غارتگري و محو آثار‬ ‫و قتل عام و ويراني شهرها و سوزاندن کتابخانه‌ها و حذف‬ ‫و تغيير و جعل نصوص و مدارک تاريخي چيزي فروگذار‬ ‫نکرده است باز مالحظه مي‌شود که تاريخ الفبا در ايران‬ ‫بسيار روشن است و هرکس چه در قديم و چه در قرن اخير‬ ‫چيزي راجع به الفبا نوشته يا تحقيقي کرده تصديق نموده‬ ‫که کامل‌ترين الفباي جهان الفباي اوستاست و در ميانه‬ ‫خطوط ميخي تنها خط ميخي فارسي (منظورشان‪ :‬پارسي)‬ ‫به صورت الفباي نسبتًا کاملي درآمده است‪)7( ».‬‬ ‫«شيخ ابوالعباس بوني‪ ....‬در کتاب «لطائف في اسرار‬ ‫الحروف المعلومات» گويد از اباذر غفاري روايت شده که‬ ‫گفت‪ :‬از رسول‌اهلل عليه و سلم پرسيدم يا رسول‌اهلل هر‬ ‫پيمبري به چه فرستاده مي‌شود؟ فرمودند با کتاب منزلي‪.‬‬ ‫گفتم يا رسول‌اهلل چه کتابي بر آدم نازل شد؟ فرمودند ا ب ت‬ ‫ث ج …الي آخر‪ .‬گفتم يا رسول‌اهلل چند حرف است؟ فرمودند‬ ‫بيست و نه‪ .‬گفتم يا رسول‌اهلل شما بيست و هشت شمردي‪.‬‬ ‫پس رسول‌اهلل صلي‌اهلل عليه و سلم خشمگين شدند‬ ‫چندانکه دو چشمشان سرخ شد و پس فرمودند اي اباذر‬ ‫قسم به کسي که مرا از روي حق به پيمبري فرستاد‬ ‫خداوند نازل نکرد بر آدم مگر بيست و نه حرف{…} ‪».‬‬ ‫(‪ )8‬‬ ‫در اينجا مي‌خوانيم که حضرت محمد و در نتيجه‪،‬‬ ‫مسلمانان به خاستگاه خداوندي الفبا باور داشته و دارند‪.‬‬ ‫آنچه از رويه ‪ 70‬به بعد در اين کتاب در زمينه «الفبا در‬ ‫اروپا» آمده سخت ناقص و نادرست است‪ .‬‬ ‫از آن ميان‪« :‬تازه‌ترين نظريه راجع به الفبا اين است که‬ ‫از روي خط برهمي که موطن آن مشرق ايران قديم مي‌باشد‬ ‫گرفته شده است{…}‪ )9( ».‬‬ ‫«عقيده عده‌اي از محققين اين است که الفبا از فنيقي‌ها‬ ‫گرفته شده است‪ .‬در اين عقيده نيز شک و ترديد ديگري‬ ‫راه دارد و آن اين است که در زبان يوناني آيا فنيقي يک‬ ‫قوم معيني مي‌باشد يا اينکه هر اجنبي را يونانيان فنيقي‬ ‫مي‌گفتند؟ در هر صورت اگر اين داستان حقيقت تاريخي‬ ‫داشته باشد‪ ،‬چون فنيقي‌ها از خليج فارس به جاهاي ديگر‬ ‫مهاجرت کرده‌اند ممکن است حروف اين الفبا را از ناحيه‬ ‫جنوب ايران همراه خود برده باشند‪)10( ».‬‬ ‫گذشته از اينکه چنين سخناني آشکارکننده نبود يا‬ ‫کمبود آگاهي‌هاي وابسته است‪ ،‬اين پژوهش فشرده‪ ،‬جاي‬ ‫پرداختن به آن‌ها‪ ،‬يا بررسي و نشان دادن لغزش‌هاي شگرف‬ ‫نويسنده‌اش نيست‪.‬‬ ‫اکنون باز مي‌گرديم به چگونگي فراگشت نخشنگاري به‬ ‫ميخنگاري و با پيگيري بيشتر درخواهيم يافت که دبيره التين‬ ‫چگونه پديد آمده است‪.‬‬ ‫شايد پيشتر گفته باشم که پيرامون ‪ 2500‬پي ز‪ ،.‬نزديک‬ ‫به همگي سامانه نبشتني سومري به يکان‌هاي سدايي‬ ‫(واحدهاي صوتي) فراگشت يافته‌اند‪ .‬بنا به پژوهش‌هاي‬

‫فرتور ‪ : 4‬پيچازي فراگشت الفباي فنيقي به التين‪.‬‬ ‫* * * * *‬ ‫‪ -7‬ذبيح بهروز‪« :‬دبيره»‪ ،‬ايران کوده شماره ‪ ،2‬چاپ رشديه‪ ،‬چاپ دوم‪ ،‬مهرماه ‪ ،1363‬رويه ‪.20‬‬ ‫‪ -8‬همان‪ ،‬رويه ‪.48‬‬ ‫‪ -9‬همان‪ ،‬رويه ‪.73‬‬ ‫‪ -10‬همان‪ ،‬رويه ‪.73‬‬

‫‪11-Marvin A. Paul,”Three Problems in the History of Cuneiform Writing: Origin,‬‬ ‫‪Direction of Script. Literacy” ,Visible Language, XV/4, 1981. pages 419440-.‬‬

‫فرتور ‪ :1‬فراگشت نبشتن نخشي سومري به ميخنگاري و آوانگاري‬ ‫همين فرايند را در فرتور (‪ )2‬مي‌بينيم‪ .‬زمان‌هاي يادشده (به پي‪ .‬زي‪ ).‬همگي‬ ‫تقريبي‌اند‬

‫فرتور ‪ :2‬فرايند نخشنگاري به ميخنگاري‬ ‫ريخت کِلک‪( ،‬يا‪ :‬گوه) جگني سومري داراي لبه سه گوش که به جاي خراشاندن يا‬ ‫تراشيدن‪ ،‬با فشارش آن روي گل نرم‪ ،‬مي‌نبشته‌اند‪( .‬فرتور ‪)3‬‬

‫فرتور ‪ :3‬گوه سومري با لبه‬ ‫سه گوش‪.‬‬ ‫چنانکه در بخش‌هاي ديگر اشاره نمودم‪ ،‬کادموس فنيقي(بنا به هرودت) «الفباي‬ ‫سيالبي کهن فنيقي را افزون بر ديگر معلومات گرانبار به يونان آورد و به آنان‬ ‫آموزانيد‪ ».‬يونانيان با اندک دگرگوني‌هاي بايا در الفباي فنيقي براي تطبيق آن با‬

‫جايزه سال ‪ 2015‬انجمن قلم آمريکا‬ ‫به ستار بهشتي اهدا شد‬ ‫«انجمن پن آمريکا»‪،‬‬ ‫جايزه سال ‪ 2015‬خود‬ ‫را به ستار بهشتي‪،‬‬ ‫کارگر و وبالگ‌نويس‬ ‫فقيد ايراني اهدا کرده‬ ‫است‪.‬‬ ‫«پِن‬ ‫موسسه‬ ‫نيوانگلند» که از‬ ‫ز ير مجمو عه ‌ها ي‬ ‫انجمن بين‌المللي پن‬ ‫(قلم) است‪ ،‬با اعالم‬ ‫اين خبر در سايت‬ ‫خود نوشته که با‬ ‫اهداي جايزه «واسيل استوس» به ستار بهشتي‪ ،‬به او و ديگر نويسندگان و مخالفان ايراني که‬ ‫شجاعتي به ياد ماندني در برابر سانسور‪ ،‬سرکوب و مرگ نشان دادند‪ ،‬اداي احترام مي‌کند‪.‬‬ ‫مراسم اهداي اين جايزه در دانشگاه «ام‪.‬آي‪.‬تي‪ ».‬شهر بوستون در ايالت ماساچوست‬ ‫برگزار شد‪.‬‬ ‫اين جايزه هر سال به نويسندگاني اهدا مي‌شود که به دليل بيان مسالمت‌آميز آرا و نظرات‬ ‫خود‪ ،‬مورد تعقيب و آزار قرار گرفته و در برابر سانسور و فشار مقاومت کرده‌اند‪.‬‬ ‫اين جايزه به احترام واسيل استوس‪ ،‬شاعر اوکرايني و يکي از آخرين شاعران اوکراين‬ ‫که در اردوگاه کار اجباري گوالک متعلق به اتحاد جماهير شوروي سابق درگذشت‪ ،‬به نام او‬ ‫نامگذاري شده است‪.‬‬ ‫گوهرعشقي‪ ،‬مادر ستار بهشتي‪ ،‬با پيام ويدئويي از انجمن قلم آمريکا براي اهداي اين‬ ‫جايزه به فرزندش سپاسگزاري و آرزو کرد که ديگر زنداني سياسي در اوين نباشد‪.‬‬ ‫اين نخستين بار است که اين جايزه به يک وبالگ‌نويس و نويسنده که در قيد حيات‬ ‫نيست اهدا مي‌شود‪.‬‬ ‫ستار بهشتي‪ ،‬وبالگ‌نويس منتقد و گمنامي بود که نامش پس از مرگ در زندان بر سر‬ ‫زبان‌ها افتاد‪.‬‬ ‫آقاي بهشتي در سال ‪ 1391‬به دليل انتشار مطالب انتقادي از جمهوري اسالمي در وبالگ‬ ‫خود توسط پليس امنيت سايبري بازداشت شد و بر اثر آسيب‌هاي ناشي از شکنجه در طول‬ ‫بازداشت‪ ،‬جان خود را از دست داد‪.‬‬ ‫دادگاه در نهايت و پس از مدت‌ها کش و قوس‪ ،‬مرگ ستار بهشتي را «قتل شبه عمد»‬ ‫تشخيص داد و قاتل او را که از ماموران نيروي انتظامي بود‪ ،‬به سه سال زندان محکوم کرد‪.‬‬