Pardis magazine digital edition june 2015

Page 18

‫‪18‬‬

‫‪June 2015‬‬ ‫خرداد ‪1394‬‬

‫فرش قرمز ايران‬ ‫براي سرمايه‌گذاري خارجي‬

‫مقام‌هاي دولتي ايران هر چه که بر توليد داخلي‬ ‫سخت گرفته‌اند‪ ،‬براي جذب سرمايه خارجي گشاده‌دستي‬ ‫پيشه کرده‌اند‪ ،‬اما اين تنها يک سوي ماجراست‪ .‬چرا که‬ ‫شرکت‌هاي بين‌المللي و سرمايه‌گذاران خارجي همچنان با‬ ‫ترديد و نگراني به ايران نگاه مي‌کنند‪.‬‬ ‫حدود يک ماه پيش رسانه‌هاي ايران از ورود يک هيات‬ ‫بزرگ تجار آمريکايي به ايران خبر دادند‪ .‬بر اساس اخبار‬ ‫منتشر شده‪ ،‬اين هيات قرار بود فرصت‌هاي سرمايه‌گذاري‬ ‫در ايران را بررسي کند‪ .‬در آستانه برگزاري نمايشگاه نفت‬ ‫و پتروشيمي تهران‪ ،‬مقام‌هاي وزارت نفت ايران يک‌بار‬ ‫ديگر از ورود هيات آمريکايي به ايران خبر دادند‪ .‬بر خالف‬ ‫خبر قبلي که به تائيد هر دو طرف رسيد‪ ،‬اين‌بار وزارت امور‬ ‫خارجه آمريکا اعالم کرد که نمي‌تواند اين خبر را تائيد کند‪.‬‬ ‫مقام‌هاي امريکايي اعالم کردند که «هنوز شرايط را براي‬ ‫تجارت با ايران مناسب نمي‌دانند و هر گونه فعاليت قابل‬ ‫تحريم رخ دهد آن را پيگيري خواهند کرد‪».‬‬ ‫پس از تکذيب مقام‌هاي امريکايي‪ ،‬عباس شعري مقدم‬ ‫مديرعامل شرکت ملي پتروشيمي ايران مدعي شد که هيات‬ ‫تجاري که به ايران آمده است يک شريک آمريکايي دارد و‬ ‫آن‌ها هم مي‌خواهند زنبيل خود را در صف سرمايه‌گذاري در‬ ‫ايران قرار دهند‪.‬‬ ‫برخالف اعالم مسئوالن ايراني‪ ،‬شرکت‌هاي بين‌المللي‬ ‫معروف به غول‌هاي نفتي‪ ،‬در نمايشگاه تهران حضور نيافتند‬ ‫تا مديرکل روابط‌عمومي وزارت نفت دليل غيبت آن‌ها را به‬ ‫مسئله لغو تحريم‌ها گره بزند و بگويد‪« :‬شرکت‌هاي بزرگ‬ ‫همواره رصد مي‌شوند و به خاطر تحريم‌ها شرکت نکرده‌اند‪.‬‬ ‫اميدواريم که پس از لغو تحريم‌ها‪ ،‬مراودات و تعامل ما با‬ ‫شرکت‌هاي بين‌المللي افزايش يابد‪».‬‬ ‫اگرچه شرکت‌هاي بزرگ نفتي امسال هم ترجيح دادند‬ ‫که براي در امان ماندن از جريمه‌هاي احتمالي مشارکت با‬

‫ايران‪ ،‬دور از تهران نظاره‌گر مذاکرات هسته‌اي باشند‪ ،‬اما در‬ ‫چند ماه گذشته رسانه‌هاي خبري و مقام‌هاي دولتي ايران از‬ ‫سفر هيات‌هاي تجاري متعدد به ايران خبر داده‌اند‪.‬‬

‫امتيازهاي ويژه براي جذب سرمايه‬

‫دولت ايران اميدوار است که بتواند با جذب‬ ‫سرمايه‌گذاري خارجي‪ ،‬اقتصاد نحيف و ضعيف شده ايران‬ ‫را بارديگر به تحرک وادارد‪ .‬در همين راستا نيز وزير صنعت‪،‬‬ ‫تجارت و معدن ايران از شرايط و تسهيالت ويژه براي‬ ‫سرمايه‌گذاران خارجي و شرکت‌هاي بين‌المللي خبر داده‬ ‫است‪ .‬معاون سرمايه‌گذاري وزارت نفت نيز از بازنگري در‬ ‫قراردادهاي نفتي خبر داده و گفته است که ايران در نظر‬ ‫دارد جذابيت‌هاي بيشتري براي ورود سرمايه‌گذاري در حوزه‬ ‫انرژي فراهم کند‪.‬‬ ‫رئيس سازمان بورس و اوراق بهادار تهران هم گفته‬ ‫است که اين سازمان براي ورود سرمايه‌گذاران خارجي‬ ‫طرح‌ها و تسهيالت ويژه‌اي در نظر گرفته است‪ .‬در همين‬ ‫راستا‪ ،‬اتاق بازرگاني و هيات‌هاي تجاري وابسته به اين‬ ‫اتاق در ماه‌هاي گذشته مالقات‌هاي متعددي را با هيات‌هاي‬ ‫خارجي برگزار کرده‌اند‪.‬‬ ‫غالمحسين شافعي‪ ،‬رئيس اتاق بازرگاني ايران گفته‬ ‫است که ايران به دنبال اين است که به محل توليد کاال براي‬ ‫صادرات به کشورهاي همسايه تبديل شود‪ .‬وزارت صنعت‪،‬‬ ‫معدن و تجارت ايران سال گذشته اعالم کرد‪« :‬برندهاي‬ ‫معتبر بين‌المللي که بتوانند ‪ 30‬درصد کاالي توليدي خود در‬ ‫ايران را صادر کنند‪ ،‬از ‪ 50‬درصد معافيت مالياتي برخوردار‬ ‫خواهند شد‪».‬‬ ‫رئيس شوراي عالي سازمان مناطق آزاد ايران هم از‬ ‫تسهيالت ويژه براي سرمايه‌گذاري مشترک شرکت‌هاي‬

‫بين‌المللي در اين مناطق خبر داد‪ .‬اين سازمان همچنين‬ ‫اعالم کرده است که سرمايه‌گذاران در اين مناطق از معافيت‬ ‫مالياتي بهره خواهند برد‪.‬‬ ‫در همين رابطه خبرگزاري «مهر» از تمايل هيات تجاري‬ ‫آلمان براي سرمايه‌گذاري در منطقه آزاد قشم خبر داده‬ ‫است‪ .‬اين خبرگزاري به نقل از سفير آلمان در ايران اعالم‬ ‫کرده که اتحاديه‌هاي صنايع آلمان آماده سرمايه‌گذاري در‬ ‫صنايع سيمان‪ ،‬فوالد‪ ،‬نفت‪ ،‬گاز‪ ،‬خودروهاي ديزلي و سنگين‬ ‫و بخش صنعت گردشگري جزيره قشم هستند‪« .‬مهر»‬ ‫همچنين از اعالم آمادگي گروهي از سرمايه‌گذاران کانادايي‬ ‫براي تاسيس بانک بين‌المللي‪ ،‬انتقال بخشي از شرکت‌هاي‬ ‫توليدي چيني و آمادگي هيات‌هاي تجاري ژاپن و هند براي‬ ‫سرمايه‌گذاري در جزيره قشم خبر داده است‪ .‬پيش از اين‬ ‫اکبر ترکان‪ ،‬رئيس شوراي عالي مناطق آزاد ايران هم از ورود‬ ‫يک شرکت خودروسازي به چابهار خبر داده بود‪.‬‬ ‫عالوه بر اين و بر اساس اعالم مقام‌هاي ايراني‪ ،‬شرکت‬ ‫خودرويي که بر اساس شواهد و اخبار منتشر شده کره‌اي‬ ‫است و شرکت‌هاي خودروسازي فرانسه‪ ،‬امريکا و ايتاليا هم‬ ‫مشتاق حضور در ايران هستند‪ .‬معاون وزير صنعت ايران‬ ‫اعالم کرده که دولت هيچ‌گونه محدوديت و ممنوعيتي براي‬ ‫ورود شرکت‌هاي آمريکايي به ايران اعمال نمي‌کند‪.‬‬ ‫مويد حسيني‌صدر‪ ،‬نماينده خوي در مجلس هم از نهايي‬ ‫شدن قرارداد ايران خودرو با شرکت پژو فرانسه خبر داده و‬ ‫گفته است که بر اساس اين قرارداد سه نوع خودرو جديد‬ ‫در ايران توليد خواهد شد‪ .‬او گفته که در مرحله نخست‪،‬‬ ‫اين خودروها در خارج توليد و وارد ايران مي‌شوند‪ .‬در مرحله‬ ‫بعدي ‪ 60‬درصد در خارج و ‪ 40‬درصد در داخل کشور توليد‬ ‫خواهد شد و در مرحله نهايي بايد همه توليد در داخل کشور‬ ‫صورت بگيرد‪.‬‬ ‫رئيس سازمان ميراث فرهنگي‪ ،‬صنايع دستي و‬ ‫گردشگري ايران از سرمايه‌گذاري فرانسه‪ ،‬ترکيه و يک‬ ‫کشور عربي در صنعت گردشگري ايران خبر داده است‪.‬‬ ‫سعيد شيرکوند‪ ،‬معاون اقتصادي اين سازمان هم از اعطاي‬ ‫تسهيالت ويژه به سرمايه‌گذاران خارجي براي احداث هتل‬ ‫و مراکز اقامتي خبر داده است‪ .‬به گفته او‪ ،‬ايران تضمين‌هاي‬ ‫الزم را براي بازگشت سرمايه فراهم کرده و زمين رايگان در‬ ‫اختيار سرمايه‌گذاران قرار مي‌دهد‪.‬‬

‫يخ‌هايي که آب نمي‌شوند‬

‫هرچند که ايران به دليل برخورداري از منابع طبيعي‪،‬‬ ‫قرار گرفتن در مسير ترانزيتي و دست‌يابي به آب‌هاي‬ ‫آزاد و همچنين نيروي کار ارزان جذابيت‌هاي الزم براي‬ ‫سرمايه‌گذاران خارجي را دارد‪ ،‬اما ناپايداري سياسي و وجود‬ ‫نهادهاي متعدد قدرت‪ ،‬فضاي امن براي سرمايه‌گذاري را‬ ‫مخدوش مي‌کند‪.‬‬ ‫تجربه سرمايه‌گذاري خارجي در دولت خاتمي و‬ ‫مخالفت نهادهاي نظامي به‌ويژه در پروژه ايرانسل و فرودگاه‬ ‫بين‌المللي تهران به خوبي نشان مي‌دهد که نهادهاي نظامي‬ ‫و به صورت ويژه سپاه پاسداران هرگاه که منافع‌شان به خطر‬ ‫بيافتد و اراده کنند‪ ،‬مي‌توانند شرايط را براي سرمايه‌گذاران‬ ‫ناامن کنند‪.‬‬ ‫از سوي ديگر شرايط ناامن منطقه‌اي و رقابت‌هاي‬ ‫منطقه‌اي‪ ،‬همچنان ايران را براي سرمايه‌اي که بالذات‬ ‫محافظه‌کار است‪ ،‬در شرايط غيرقابل اطميناني قرار مي‌دهد‪.‬‬ ‫در همين زمينه‪ ،‬يک مشاور سرمايه‌گذاري در ايران که‬ ‫نمي‌خواهد نامش فاش شود مي‌گويد‪« ،‬من در نشست‌هاي‬ ‫هيات‌هاي فرانسوي با مقام‌هاي ايراني حضور داشتم‪ .‬به‬ ‫مقام‌هاي ايراني و فرانسوي مشاوره‌هايي را که الزم دارند‬ ‫مي‌دهم‪ .‬متاسفانه نگراني‌هاي زيادي در اين سو وجود دارد‪.‬‬

‫‪18‬‬

‫شرکت‌هاي فرانسوي متعددي با مقام‌هاي تجاري و دولتي‬ ‫ايران ديدار کرده‌اند‪ .‬آن‌ها حتي يک کنفرانس مشترک هم‬ ‫برگزار کردند‪ .‬ايران اشتياق فراواني براي جذب سرمايه‬ ‫نشان مي‌دهد اما نکته مهمي که در اين بحث‌ها وجود دارد‬ ‫ضمانت‌هاي حقوقي است که معموال سرمايه‌گذاران خارجي‬ ‫از مقام‌هاي ايراني مي‌خواهند‪».‬‬

‫نگاه مصرف‌گرايانه به بازار ايران‬

‫تحريم‌هاي اقتصادي‪ ،‬بازار ايران را بيش از هر زمان‬ ‫ديگري تشنه سرمايه‌گذاري کرده است‪ .‬ناتواني دولت در‬ ‫تامين منابع مالي پروژه‌هاي عمراني به انباشت بيش از ‪70‬‬ ‫هزار پروژه ناتمام و عقب‌ماندگي ايران در توسعه اقتصادي‬ ‫انجاميده است‪.‬‬ ‫دولت اميدوار است که بتواند در گشايش پرونده‬ ‫هسته‌اي بخشي از منابع مالي اين پروژه‌ها را از‬ ‫سرمايه‌گذاري مستقيم و غيرمستقيم خارجي تامين کند‪.‬‬ ‫حضور حسن روحاني در نشست داووس و اعالم آمادگي‬ ‫صندوق بين‌المللي پول براي اجراي پروژه بهبود وضعيت‬ ‫اقتصادي در ايران مي‌تواند جهت‌گيري اقتصادي دولت‬ ‫روحاني را نمايان کند‪.‬‬ ‫اين رويکرد اقتصادي در دو سال گذشته به تداوم ورود‬ ‫کاالهاي مصرفي به ايران‪ ،‬عدم تامين سهم بخش توليدي‬ ‫از درآمدهاي حاصل از آزادسازي قيمت انرژي و رکود در‬ ‫توليد داخلي انجاميده است‪ .‬در چنين شرايطي ايران به يک‬ ‫بازار مصرف مناسب و پرجمعيت براي شرکت‌هاي بين‌المللي‬ ‫تبديل شده است‪.‬‬ ‫گزارش ساالنه گمرک ايران هم نشان مي‌دهد که در‬ ‫سال گذشته کاالهاي مصرفي همچنان در صدر فهرست‬ ‫کاالهاي وارداتي ايران قرار داشته‌اند‪ .‬براساس گزارش‌هاي‬ ‫منتشر شده در رسانه‌هاي ترکيه‪ ،‬صادرات اين کشور به‬ ‫ايران در سال گذشته بيش از سي درصد افزايش يافته و از‬ ‫حجم واردات از چين و امارات هم کاسته نشده است‪.‬‬ ‫واقعيت اين است که ايران براي سرمايه‌گذاران خارجي‬ ‫بازار جذابي است‪ .‬به‌گونه‌اي که رئيس هيات تجاري بريتانيا‬ ‫پس از سفر به ايران گفته بود‪« :‬هيچ بازاري به جذابيت ايران‬ ‫در شرايط کنوني وجود ندارد‪».‬‬ ‫اما سوال اين است که ايران از اين فرصت چگونه بهره‬ ‫مي‌گيرد؟ آيا رويه حکومت اقليم کردستان و يا کشورهاي‬ ‫جنوب شرق آسيا براي تبديل شدن به بهشت سرمايه‌گذاران‬ ‫بين‌المللي را در پيش مي‌گيرد يا الگوي ديگري که به تقويت‬ ‫بنيه اقتصاد داخلي و توليد داخلي بيانجامد؟ سوالي که پاسخ‬ ‫به آن را‪ ،‬پس از نهايي شدن توافق هسته‌اي و کارکرد‬ ‫سرمايه‌گذاران بين‌المللي در ايران پساتحريم مي‌توان ديد‪.‬‬