Page 42

‫‪42‬‬

‫‪December 2015‬‬ ‫آذر ‪1394‬‬

‫انتخابات‪ :‬فرصت تغيير در باال‬ ‫يا راهکار تثبيت ساختارها؟‬ ‫حميد رضايي‬ ‫فرصت زيادي تا انتخابات مجلس شوراي اسالمي‬ ‫باقي نمانده است‪ .‬جدال ميان موافقان و مخالفان پروسه‬ ‫شرکت در انتخاباتي که نظام جمهوري اسالمي مجري آن‬ ‫است‪ ،‬شايد هيچ زمان ديگري نتواند حساسيت مقطع زماني‬ ‫حاضر را به خود بگيرد‪ .‬مردمي خسته از تحريم‌هاي چند‬ ‫ساله‪ ،‬فعاالن سياسي در تنگنا قرار گرفته‪ ،‬اصولگراياني که‬ ‫به سيم آخر زده‌اند و طرفداراني از دولت که هيچ انتقادي را‬ ‫بر نمي‌تابند‪ ،‬زندانيان سياسي‌اي که بعد از آزادي گوشه انزوا‬ ‫را انتخاب مي‌کنند‪ ،‬تداوم وضعيت بد اقتصادي‪ ،‬کنايه‌هاي‬ ‫علي خامنه‌اي و حسن روحاني به يکديگر و بسياري عوامل‬ ‫و اتفاقات ديگر سبب شده است تا در نظرات سياسي هر‬ ‫دو طرف موافق و مخالف شرکت در انتخابات‪ ،‬ترديدهايي‬ ‫به وجود بيايد‪.‬‬ ‫آيا شرکت در انتخابات مي‌تواند تاثيري بر روي ساختار‬ ‫کلي نظام جمهوري اسالمي بگذارد؟‬

‫آيا بهتر است که با عدم شرکت در انتخابات‪ ،‬مشروعيت‬ ‫مردمي نظام جمهوري اسالمي زير سوال برود؟‬ ‫آيا بهتر نيست با شرکت در انتخابات مجلس از ورود‬ ‫اصولگرايان تندرو به مجلس جلوگيري شود؟‬

‫آيا شرکت در انتخابات و تقويت تيم طرفدار دولت حسن‬ ‫روحاني در مجلس‪ ،‬به نوعي دفاع از توافق هسته‌اي و‬ ‫دور کردن خطر جنگ و تحريم از جامعه ايران است؟‬

‫ترديد‌ها‪ ،‬خستگي‌ها‪ ،‬بي‌برنامگي‌ها‬

‫يک فعال سياسي ساکن يکي از شهرهاي مرکز که‬ ‫سابقه تحمل زندان در دوران اصالحات را دارد در صحبت‌هاي‬ ‫خود از پرسش‌‌هاي ترديد‌آميز در بحث‌ها مي‌گويد‪« ،‬شايد‬ ‫اين حرف‌ها را نشود در محافل خودمان مطرح کنيم… راجع‬ ‫به هر يک از ما قضاوت‌هايي هست که مجبور هستيم مثل‬ ‫آنها باشيم… مثال اخيرا در يک جمع نشسته بوديم و حرف‬ ‫مي‌زديم و بحث درباره اين بود که حسن روحاني از نتايج‬ ‫دولت احمدي‌نژاد است يا بايد روحاني را ثمره دولت خاتمي‬ ‫دانست‪ .‬بحث سياسي است ديگر‪ ،‬ممکن است به هر جايي‬ ‫برود‪ .‬همان موقع من با خودم داشتم درباره اختالفات و‬ ‫شباهت‌هاي حسن روحاني و محمد خاتمي فکر مي‌کردم‪.‬‬ ‫من خودم اميدي به اين آدم نداشتم؛ صرفا بحث بر سر‬ ‫اين بود که از باند مصباح و پايداري‪ ،‬آدم باال نيايد‪ .‬ضمن‬ ‫اينکه خنده‌ها‪ ،‬ميميک صورت و غيره هم بود‪ .‬خاتمي با اينکه‬ ‫شخصيت شکننده‌اي داشت حاالت چهره‌اش از روحاني‬ ‫جدي‌تر بود‪ .‬همان تفاوتي که شما در فوتبال بين دادکان‬ ‫و کفاشيان مي‌گذاريد‪ .‬خنده‌هاي روحاني مثل خنده‌هاي‬ ‫کفاشيان يک‌جورهايي مثل اين بود که طرف اينقدر از مرحله‬ ‫پرت است که سياهي اين شرايطي را که همه ما داخلش‬ ‫هستيم درک نمي‌کند… ولي اين آدم‪ ،‬آن آدم قبلي نيست‪.‬‬ ‫شايد من فراموشي گرفته‌ام ولي يادم نمي‌آيد خاتمي جواب‬

‫‪42‬‬

‫خامنه‌اي را داده باشد‪ .‬راستش همين مرا وسوسه مي‌کند که‬ ‫چرا اين آدم را تقويت نکنيم؟ سي و شش سال اين وضعيت‬ ‫ادامه دارد‪ ،‬ارزش يکبار امتحان کردن را دارد‪ .‬شايد اگر‬ ‫مجلس پشت سرش باشد‪ ،‬اتفاقات جالبي داخل ساختارهاي‬ ‫حاکميت بيافتد‪ .‬متلک‌پراکني روحاني به خامنه‌اي اتفاقي‬ ‫نيست‪ .‬مشخص است که مي‌داند دارد چکار مي‌کند‪».‬‬ ‫صحبت‌هاي يک فعال سياسي ميان‌سال درباره‬ ‫نتيجه‌بخش نبودن فعاليت‌ها در ايران‪ ،‬حول و حوش‬ ‫مسئله فقدان ساز و کار حزبي در ايران مي‌گردد‪ …« ،‬اين‬ ‫حرفي بود که من هم به بقيه مي‌زدم‪ .‬اينکه واقع‌گرا باشيم‪.‬‬ ‫شعارها را بگذاريم کنار و در حد تواني که داريم اثر گذار‬ ‫باشيم‪ .‬با صندوق راي قهر نکنيم چون اين چيزي است که‬ ‫اقتدارگرايان مي‌خواهند… من هنوز به اين حرف‌ها اعتقاد‬ ‫دارم ولي باالخره بايد شرايطي مهيا باشد‪ .‬بعد از کودتاي‬ ‫سال ‪ 1388‬احزاب را غير قانوني اعالم کردند‪ ،‬روزنامه‌ها‬ ‫تعطيل شد و خيلي اتفاقات ديگر که همه مي‌دانند‪ .‬من‬ ‫مي‌خواهم بگويم حداقل در اين شرايط نياز داريم يک سري‬ ‫چهره‌ها وجود داشته باشند‪ .‬اين را نداريم‪ .‬هشت سال دولت‬ ‫اصالحات را داشتيم‪ .‬چهار سال مجلس ششم را داشتيم‪.‬‬ ‫يک دوره شوراي شهر را داشتيم‪ .‬اين همه تجربه حضور‬ ‫و فرصت داشته‌ايم که از دل صندوق راي بيرون آمده است‬ ‫ولي عمال نتيجه‌اي نداشته‌ايم‪ .‬انتخابات مجلس خبرگان‬ ‫با انتخابات مجلس يکي است‪ .‬کل چهره‌هايي که مي‌شود‬ ‫اميدي به آنها داشت مجيد انصاري و حسن خميني است‪.‬‬ ‫يک مرحله بعدش شاهرودي و هاشمي‪ .‬براي انتخابات‬ ‫رياست جمهوري‪ ،‬آخرين نفري که باقي مانده بود‪ ،‬مير‬ ‫حسين بود که آن هم سوخت… اين مسائلي است که آنها‬ ‫را نپذيرفته‌ايم و داريم چوبش را مي‌خوريم‪ .‬هنوز عده‌اي دور‬ ‫خاتمي جمع مي‌شوند با اينکه خاتمي امکانش را ندارد که‬ ‫بيايد وسط؛ اين حلقه زدن دور خاتمي باعث شده که بدون‬ ‫اينکه کاري بکند‪ ،‬هزينه بدهد‪ .‬مهره‌هايي که مي‌مانند چه‬ ‫کساني هستند؟ کواکبيان‪ ،‬خرازي‪ ،‬مهرعلي‌زاده و…! چند تا‬ ‫اسم سوخته و تکراري؛ آدم جديدي نمي‌آيد‪».‬‬ ‫اين فعال سياسي وضعيت حاضر را به هوشمندي‬ ‫نيروي مقابل ربط مي‌دهد و معتقد است‪« ،‬با برنامه عمل‬ ‫مي‌کنند‪ .‬يک سري نيروها را تحت فشار مي‌گذارند و بعد با‬ ‫آدم‌هاي سطح پائين مذاکره مي‌کنند که جاي آنها را بگيرند‪.‬‬ ‫چهره‌هاي اصلي حذف مي‌شوند‪ .‬کساني که پتانسيل دارند‬ ‫در سطح کشوري رشد کنند‪ ،‬حذف مي‌شوند‪ .‬من از آنهايي‬ ‫بودم که مي‌گفتم شرکت در انتخابات شايد منجر شود به‬ ‫باخت در نتيجه ولي اگر ما بتوانيم دو نفر را در سطح صدا و‬ ‫سيما و رياست جمهوري بزرگ کنيم‪ ،‬اينکه مردم بشناسند‪،‬‬ ‫از نتيجه انتخابات مهم‌تر است‪ .‬اما در ايران امکانش نيست‪.‬‬ ‫اجازه نمي‌دهند‪ .‬به همان دليلي که هر رئيس جمهوري را که‬ ‫دوره‌اش تمام مي‌شود تخريب مي‌کنند تا چهره تاثير‌گذار‬ ‫نشود‪ .‬در مورد انتخابات مجلس يک سري افراد چند سال‬ ‫است خودشان را خراب مي‌کنند تا زندان نروند يا مثال‬ ‫شوراي نگهبان آنها را رد صالحيت نکند‪ .‬کسي که خودش‬ ‫را آگاهانه تخريب مي‌کند‪ ،‬اقبال مردمي پيدا نمي‌کند‪ .‬اينکه‬

‫دنباله در صفحة ‪44‬‬

‫آيا مي توان داعش را شکست داد؟‬ ‫شهير شهيدثالث ـ بي‪‌.‬بي‪‌.‬سي‬ ‫ظرف دو هفته منتهي به ‪ 13‬نوامبر‪ ،‬گروه موسوم به‬ ‫دولت اسالمي (داعش) سه حمله بزرگ را سازمان داد‪ .‬ابتدا‬ ‫ساقط کردن هواپيماي روسي که از مصر عازم روسيه بود و‬ ‫به کشته شدن همه ‪ 224‬سرنشين هواپيما انجاميد‪ .‬سپس‬ ‫اقدام به دو حمله انتحاري در منطقه شيعه‌نشين بيروت که‬ ‫‪ 43‬کشته و ده‌ها مجروح به جا گذاشت؛ و باالخره دست‬ ‫زدن به شش حمله مسلحانه و انتحاري در پاريس که حدود‬ ‫‪ 130‬نفر را کشت‪.‬‬ ‫به نظر متخصصان مسائل تروريسم‪ ،‬وسعت سرزميني‬ ‫حمالت اخير (از آسيا تا اروپا) و شدت آنها‪ ،‬از ماه جون سال‬ ‫‪ 2014‬که داعش به عنوان «دولت اسالمي» اعالم موجوديت‬ ‫کرد‪ ،‬بي‌سابقه بوده است‪.‬‬

‫اما چرا داعش به عمليات برون مرزي‬ ‫خود شدت بخشيده است؟‬

‫با ورود جدي و سنگين روسيه و ايران به جنگ در‬ ‫سوريه‪ ،‬صحنه جنگ به ضرر داعش در حال تغيير است‪ .‬به‬ ‫طور مثال محاصره دو ساله فرودگاه راهبردي کويروس در‬ ‫شرق حلب شکسته شده و به اين ترتيب مقدمات سيطره‬ ‫ب ـ رقه (پايتخت اعالم شده داعش) فراهم آمده‬ ‫بر جاده حل ‌‬ ‫است‪.‬‬ ‫طبق گزارش‌هاي رسيده‪ ،‬پس از شکسته شدن‬ ‫محاصره فرودگاه‪ ،‬ارتش سوريه و متحدانش در حال‬ ‫پيشروي در شرق حلب هستند‪.‬‬ ‫در عراق هم پيشمرگه‌هاي کرد توانسته‌اند شهر‬ ‫سنجار را آزاد کنند‪ .‬در همين حال گزارش مي‌شودکه کردها‬ ‫توانسته‌اند بزرگراه استراتژيک ‪ ،47‬راه مواصالتي بين رقه‬ ‫در سوريه‪ ،‬که داعش آن را به عنوان پايتخت خود اعالم‬ ‫کرده‪ ،‬و موصل در عراق را قطع کنند‪ .‬موصل‪ ،‬دومين شهر‬ ‫بزرگ عراق‪ ،‬بيش از يک سال است که تحت کنترل داعش‬ ‫قرار دارد‪ .‬بنا به گفته مسعود بارزاني‪ ،‬رهبر اقليم کردستان‬ ‫عراق‪ ،‬باز پس گرفتن سنجار تاثير عمده‌اي بر عمليات‬ ‫آزادسازي موصل خواهد داشت‪.‬‬ ‫اين تحوالت و تغيير صحنه‌هاي جنگ در سوريه و عراق‬ ‫عليه داعش و مآال عقب‌نشيني‌هاي بيشتر‪ ،‬نه تنها از نظر‬ ‫نظامي‪ ،‬بلکه از نظر رواني شکستي جدي­ را متوجه گروه‬ ‫مزبور مي‌کند‪ .‬با توجه به اينکه شمار کشته شدگان داعش‬ ‫در کارزار سنگيني که در چندين جبهه درگير آن است روز به‬ ‫روز افزايش مي‌يابد‪ ،‬سازمان مزبور بايد بتواند نيروهاي از‬ ‫دست رفته را جايگزين کند‪ .‬ادامه اين شکست‌ها‪ ،‬مي‌تواند‬ ‫به کاهش قدرت‪ ،‬نفوذ‪ ،‬و جاذبه آن گروه براي جذب نيروهاي‬ ‫جديد منجر گردد‪.‬‬ ‫از اين رو‪ ،‬يکي از اهداف عمليات اخير داعش که با‬ ‫وسعت و شدت کم سابقه‌اي صورت مي‌گيرد‪ ،‬مطرح کردن‬ ‫پر سر و صداي گروه در سطح جهان (که رسانه‌ها هم به طور‬ ‫ناخواسته کمک قابل توجهي به اين هدف مي‌کنند)‪ ،‬پوشاندن‬ ‫شکست‌هاي اخير و نهايتا باالبردن ظرفيت جذب نيروهاي‬ ‫جهادي جديد توسط اين گروه است‪.‬‬ ‫هدف ديگر اين عمليات وادار کردن دولت‌هاي غربي به‬

‫نشان دادن واکنش‌هاي امنيتي شديد نسبت به مسلماناني‬ ‫است که در غرب زندگي مي‌کنند‪ .‬در حالي که زمينه‌هاي‬ ‫تبعيض و محروميت در برخي از کشورهاي غربي‪ ،‬از جمله‬ ‫فرانسه‪ ،‬نسبت به مسلمانان وجود دارد‪ ،‬سختگيري‌هاي‬ ‫دولت‌ها‪ ،‬نگاه مشکوک و برخورد نامعقول با جامعه مسلمانان‬ ‫و نهايتا راديکاليزه کردن جواناني که آمادگي ذهني دارند‬ ‫دقيقا آن چيزي است که داعش خواهان آن است‪.‬‬ ‫از سوي ديگر‪ ،‬اين عمليات به دنبال برانگيختن بدبيني‬ ‫و خصومت ملل غربي نسبت به مسلمانان و تشديد تضاد بين‬ ‫غير مسلمانان با مسلمانان است‪ .‬داعش از اين قضيه براي‬ ‫عضوگيري و ادامه جنگي که آن را جنگ صليبيون عليه اسالم‬ ‫قلمداد مي‌کند بهره مي‌برد‪.‬‬

‫موانع از ميان بردن داعش‬

‫واقعيت اين است که در سوريه‪ ،‬قدرت‌هاي منطقه‌اي‬ ‫و جهاني درگير رقابت و برخي از آنان درگير جنگ نيابتي‬ ‫عليه يکديگر شده‌اند‪ .‬از اين­رو نيروهايشان به جاي هماهنگي‬ ‫با همديگر براي از ميان بردن داعش‪ ،‬براي خنثي کردن‬ ‫نفوذ يکديگر تلف مي‌شود‪ .‬به کالم ديگر‪ ،‬ضمن اينکه همه‬ ‫از مبارزه با داعش سخن مي‌گويند اما مبارزه با داعش در‬ ‫اولويت دستور کار همه آنان قرار ندارد‪.‬‬ ‫تازه‌ترين نمود اين وضعيت در اقدام ترکيه در سرنگون‬ ‫کردن هواپيماي روسيه در منطقه مرزي ترکيه ـ سوريه ديده‬ ‫شده است‪.‬‬ ‫آمريکا به مخالفين سوري بشار اسد کمک مي‌کند و‬ ‫روسيه در تالش براي حفظ اوست‪ .‬معناي اين رقابت اين‬ ‫است که اگر آمريکا صرفا بر مبارزه عليه داعش متمرکز شود‪،‬‬ ‫به نحوي به تقويت موقعيت اسد کمک کرده است که با هدف‬ ‫استراتژيک ديگر آمريکا که محدود کردن نفوذ روسيه در‬ ‫منطقه است در تضاد قرار مي‌گيرد‪.‬‬ ‫از سوي ديگر‪ ،‬نگراني آمريکا اين است که ايران از‬ ‫بحران به وجود آمده در عراق و سوريه بهره برداري کند و‬ ‫حضور سياسي خود را که پيش از اين در هر دو کشور مشهود‬ ‫بود به يک حضور نظامي تثبيت شده مبدل سازد‪ .‬ايران با‬ ‫الگوبرداري از سازماندهي حزب‌اهلل در لبنان که طرح موفقي‬ ‫بوده است‪ ،‬اينک هم در عراق و هم در سوريه نيروهاي‬ ‫نظامي نيابتي خود را سازمان داده است‪.‬‬ ‫هيالري کلينتون‪ ،‬که طبق اکثر نظرسنجي‌ها از ديگر‬ ‫نامزدهاي انتخابات رياست جمهوري سال آينده آمريکا‬ ‫پيش است‪ ،‬در در جلسه انديشکده شوراي روابط خارجي‬ ‫آمريکا به روشني به اين موضوع اشاره کرد‪ .‬وي گفته است‪،‬‬ ‫«من در ماه سپتامبر طرح جامعي را براي مقابله با نفوذ ايران‬ ‫در سراسر منطقه تهيه کردم‪ .‬ما نمي‌توانيم ايران و (گروه‬ ‫موسوم به) «دولت اسالمي» را چالش‌هاي جدا از هم بدانيم‪».‬‬ ‫اين نگرش باعث شده که آمريکا يک سياست مهار‬ ‫دوگانه را نسبت به ايران و داعش پيگيري کند به نحوي که‬ ‫هيچ يک از دو نيرو به برتري کامل نرسند‪ .‬به طور مثال‪ ،‬در‬ ‫جريان تصرف شهر رمادي در عراق‪ ،‬در حاليکه بنا به گزارش‬ ‫«بلومبرگ»‪ ،‬آمريکا از پيش از جريان حمله مطلع شده بود‪،‬‬ ‫هيچ اقدامي براي بمباران کاروان داعش که به سمت رمادي‬ ‫در حرکت بود‪ ،‬به عمل نياورد‪.‬‬

‫دنباله در صفحة بعد‬

Profile for Pardis Monthly Magazine

Pardis Dec 2015 Digital Edition  

Pardis Dec 2015 Digital Edition  

Profile for pardismag
Advertisement