Page 1

Nr. 11

Geschichten, Gedankenspiele, Mitmachseiten und vieles mehr zum Thema Dinosaurier! Historyjki, refleksje, strony do samodzielnego wykonania i wiele więcej na temat dinozaurów!

Deutsch Polnisch Niemiecki Polski Die zweisprachige Bilderbuchzeitschrift für Kinder ab fünf Jahren Dwujęzyczna książeczka z obrazkami dla dzieci od piątego roku życia


Dinosaurier Dinozaury

Mina im Museum Mina w muzeum

Krokodilvögel Latające krokodyle

Gedankenspiele Fantazjowanie

Mach mit! Baw się z nami!

Oli + Grant Oli + Grant

Wie könnten Dinosaurier aus­ gesehen haben? Jak mogły wyglądać dinozaury?

pperlapapp geh ses Pa Die ört :

Ten Papp o: erlapapp należy d

Text Tekst

Illustrationen Ilustracje

Wissenschaftliche Beratung Konsultacje naukowe Vorlage zum Herunterladen: Wzór do pobrania: www.papperlapapp.co.at


Mina im Museum Mina w muzeum Melanie Laibl Christoph Abbrederis Ursula B. Gรถhlich, NHM Wien


Es gibt kaum einen spannenderen Ort als ein Museum. Dort wird bestehendes Wissen gesammelt und vermittelt. Außerdem wird zu offenen Fragen geforscht. Die meisten Museen widmen sich einem bestimmten Thema, zum Beispiel der Natur, der Technik oder der Kunst. Nie ma miejsca bardziej ekscytującego niż muzeum. Gromadzi się tam i przekazuje dotychczasową wiedzę. Prowadzone są również badania nad kwestiami otwar­ tymi. Większość muzeów poświęcona jest konkretnemu tematowi, np. przyrodzie, technologii lub sztuce.


Spätabends im Naturhistorischen Museum. Es ist gespenstisch still. Nur in einem der Schaukästen regt sich etwas. Ein Dino­ saurier blinzelt in den Saal. Sind diese Menschen endlich nach Hause gegangen? Der Dinosaurier gähnt und streckt seinen Rücken durch. Er schüttelt die Stacheln auf seinen Schultern und lässt die Schwanz­ schuppen knacken. Den ganzen Tag hat er stillgehalten und sich anschauen lassen. Nun will er seinen Spaß haben. Późną nocą w Muzeum Przyrody. Jest strasznie cicho. Tylko w jednej z gablot coś się rusza. Do sali zagląda dinozaur. Czy ci ludzie w końcu poszli do domu? Dinozaur ziewa i przeciąga się. Potrząsa kolcami na ramionach i łuskami na ogo­ nie. Cały dzień stał bez ruchu i pozwa­ lał na siebie patrzeć. Teraz on też chce się dobrze bawić.


In Muthmannsdorf (Niederösterreich) wurden Knochen eines etwa zwei Meter langen Dino­ sauriers gefunden. Der Struthiosaurus austriacus (altgriechisch und lateinisch für „österreichische Straußenechse“) ernährte sich von Pflanzen.

Der Dinosaurier – ein Struthiosaurus austriacus, der sich „Struthi“ nennt – haucht gegen das Glas seines Schau­ kastens. „Schönen Spaziergang, lieber Struthi“, haucht das Glas zurück und lässt ihn hinaus. Es weiß, wie schwer sich Dinosaurier mit Menschen tun. Kein Wunder, zu ihren Zeiten gab es ja noch keine! Auf allen vieren tapst Struthi an den ausgestellten Tieren und Pflanzen vorbei. Durch die Museumsfenster schimmern die Lichter der Stadt. Es ist ein sanfter Schein, wie in den Wäldern seiner Kindheit. Dinozaur – Struthiosaurus austriacus zwany „Struthi” – chucha na szybę swojej gabloty. „Miłego spaceru, drogi Struthi”, szepcze szyba i wypuszcza go. Wie jak trudno mają dinozaury z ludźmi. Nic dziwnego, w tamtych cza­ sach nie było ludzi! Struthi przechadza się obok eks­ ponowanych zwierząt i roślin na czworakach. Przez okna muzeum świecą światła miasta. To miękka poświata, jak w lesie z dzieciństwa.


W Muthmannsdorfie (Dolna Austria) znaleziono kości dino­ zaura o długości około dwóch metrów. Struthiosaurus austriacus (w starożytnej grece i po łacinie oznaczało to „Austriackiego strusia”) żywił się roślinami.


Da, die Tür zum Dinosauriersaal. Struthi nimmt die Klinke zwischen seine stumpfen Zähne. Er freut sich auf den Allosaurus. Seit sie beide im Museum wohnen, sind sie keine Feinde mehr. Viel lieber tauschen sie Geschichten von früher aus. Über Dinosaurier, die nicht größer waren als Tauben, und andere, die so mächtig waren wie Lastwagen. Über Monster­spinnen und Riesenlibellen. Die Tür schwingt auf, Struthi steht wie versteinert da. Der Saal ist voll schlafender Kinder. Mittendrin schnarcht seelenruhig sein Freund.

Ungefähr zehn Zentimeter maßen die Zähne des Allosaurus (altgriechisch für „andersartige Echse“). Dieser gefährliche Fleischfresser wurde bis zu zehn Meter lang und wog bis zu zwei Tonnen. Zęby Allozaura (w starożytnej grece oznaczało to „inną jaszczurkę”) mierzyły około dziesięciu centy­ metrów. Ten niebezpieczny mięsożerca dorastał do dziesięciu metrów długości i ważył do dwóch ton.


Tam, drzwi do sali Dinozaurów. Struthi chwyta klamkę tępymi zębami. Czeka z niecierpliwością na Allozaura. Ponieważ oboje mieszkają w muzeum, nie są już wrogami. O wiele chętniej wolą wymieniać się histo­ riami z przeszłości. O dinozaurach nie większych niż gołębie i innych, tak potężnych jak ciężarówki. O potwornych pająkach i olbrzymich ważkach. Drzwi otwierają się, Struthi stoi jak skamieniały. Sala pełna jest śpią­ cych dzieci. Pośrodku spokojnie pochrapuje jego przyjaciel.


Vorsichtig steigt Struthi über Liegen und Schlafsäcke. „Hallo Allo“, wispert er dem Allosaurus ins Ohr. Keine Reaktion. Struthi wird ungeduldig: „Beweg dich, du Fossil!“ Ups, das war laut, viel zu laut. Struthi hört etwas rascheln, dann sagt eine Stimme: „Lass ihn, der hat sich müde gebrüllt.“ Struthi dreht seinen Kopf nach hinten. Hilfe, ein Tyrannosaurus rex mit einer Taschenlampe zwischen den Klauen!


Unter speziellen Bedingungen ver­ wandelten sich die Zähne, Krallen oder Knochen toter Dinosaurier in Steinmaterial. So kann man bis heute immer neue fossile Überreste finden. W szczególnych warunkach zęby, pazury i kości martwych dinozaurów zamieniały się w materiał kamienny. W ten sposób można jeszcze dziś znaleźć nowe pozostałości skamielin.

Ostrożnie stąpa między śpiworami. „Witaj Allo”, szepcze do ucha Allozaura. Ten nie reaguje. Struthi niecierpliw się: „Rusz się ty skamielino”! Ups, to było głośne, o wiele za głośne. Struthi słyszy szelest, potem głos: „Niech śpi, jest bardzo zmę­ czony”. Struthi odwraca głowę. Pomocy, Tyrannosaurus rex z latarką w pazurach!


Struthi quiekt und droht dem Tyrannosaurus rex mit seinem Stachel­ schwanz. „Du bist süß“, kichert das Ungeheuer. „Das ist bloß ein Pyjama.“ Struthi schaut ungläubig. Sicher? Ein Kind im Schlafanzug? Keine schreckliche Echse? Das Mädchen streckt ihm die Hand hin. „Ich bin Mina, von Beruf Dinosaurierforscherin. Meine Eltern haben mir erlaubt, bei der Abenteuernacht mitzumachen. Da schlafen wir im Dinosaurier­ saal und frühstücken sogar im Museum. Natürlich hat mir mein Papa trotzdem eine Jause eingepackt. Hast du vielleicht Hunger?“ Struthi piszczy i grozi Tyrannosaurusowi kłującym ogonem. „Jesteś słodki”, chichocze potwór. „To tylko piżama”. Struthi patrzy z niedowie­ rzaniem. Na pewno? Dziecko w piżamie? Nie jakaś straszna jaszczurka? Dziewczynka wyciąga do niego rękę. „Jestem Mina, badaczka dino­ zaurów. Rodzice pozwolili mi wziąć udział w nocy przygód. Dlatego śpi­ my w sali dinozaurów, a nawet jemy śniadanie w muzeum. Oczywiście tata i tak spakował mi przekąskę. Jesteś głodny?”


Die Dinosaurier sind nur eine von zahlreichen Reptiliengruppen. Wörtlich aus dem Altgriechischen übersetzt bedeutet „Dino­ saurier“: „Schreckliche Echse“. Dinozaury są tylko jedną z wielu grup gadów. Do­ słownie przetłumaczony z starożytnego greckiego „dinozaur” znaczy: „strasz­ na jaszczurka”.


Hunger? Keine Ahnung. Fressen und gefressen werden war für Struthi bis jetzt kein Thema mehr. Mina kramt in ihrem Rucksack. „Ein Brot mit Wurst oder eines mit Käse?“, fragt sie. Struthi zuckt mit den Stacheln. „Panzerdinosaurier sind Vegetarier“, überlegt Mina, „also Käse.“ Głodny? Nie wiem. Jedzenie nie było już dla Struthi problemem. Mina sięga do plecaka. „Chleb z kiełbasą czy z serem”, pyta. Struthi potrząsa kolcami. „Dinozaury pancerne są wegetarianami” – głośno myśli Mina – „a więc ser”.


Kurz zögert Struthi noch, dann kaut er mit dicken Backen und lässt sich Kakao einschenken. Mina strahlt übers ganze Gesicht. „Ein echter Dinosaurier – wie aufregend“, freut sie sich. „Wir Dinosaurierforscherinnen haben es sonst eher mit leblosen Knochen zu tun.“ Struthi waha się przez chwilę, a następ­ nie żuje grubymi szczękami i popija kakao. Mina jest rozpromieniona. „Prawdziwy dinozaur – jak ekscytująco”, cieszy się. „My, badacze dinozaurów, zwykle mamy do czynienia z pozbawio­ nymi życia kośćmi.”

Wer Dinosaurier und andere ausgestor­ bene Tiere erforschen will, geht nach der Schule auf die Universität und studiert Paläontologie (Urzeitkunde). Jeśli chcesz poznać dinozaury i inne wymarłe zwierzęta, po ukończeniu szkoły przejdź na uniwersytet i studiuj paleontologię (prehistorię).


„Also ich fühle mich sehr lebendig“, grinst Struthi. „Bist du wirklich Forscherin?“ Mina zwinkert. „Ich werde einmal eine.“ Struthi schleckt sich die Brösel ab. „Komm mit“, flüstert er, „aber psst, sonst wachen die anderen auf.“ „Cóż, czuję się bardzo żywy”, uśmiecha się Struthi. „Czy naprawdę jesteś badaczką?” Mina przytakuje. „Kiedyś nią będę”. Struthi zlizuje okruchy. „Chodź”, szepcze, „ale ciiii, bo inni się obudzą.”


Unglaublich, aber wahr: Die Vögel entwickelten sich vor Millionen von Jahren aus einer Dinosauriergruppe, zu der auch der Tyranno­ saurus rex gehörte. Niewiarygodne, ale praw­ dziwe: Ptaki rozwinęły się miliony lat temu z grupy dinozaurów, w której skład wchodził Tyrannosaurus rex.

Leise schleichen Struthi und Mina zur Tür hinaus. „Besuchen wir jemanden?“, will Mina wissen, während sie ein Stockwerk höher steigen. „Ja, meine Enkel“, antwor­ tet Struthi stolz, „genauer gesagt meine Ururururur . . .“ Struthi i Mina po cichu wymyka­ ją się drzwiami. „Idziemy kogoś odwiedzić?”, chce wiedzieć Mina, kiedy wspinają się na górę. „Tak, moje wnuki”, z dumą odpowiada Struthi, „dokładniej, moje prapra­ praprapra . . .”


„. . . urururenkel.“ Schnaufend bleibt Struthi vor einer Vitrine voller Vögel stehen. Als Mina ihre Taschenlampe anknipst, leuchten Federn in allen Farben. „Die sollen mit dir verwandt sein?“, ruft sie. Struthi lächelt und haucht gegen die Scheibe. Ein Vögelchen flattert auf. „Dieser Winzling da ist ein Kolibri“, erklärt Struthi, „der kleinste Nachfahre von uns Dino­ sauriern. Damit kannst du bei deinen Forscherkolleginnen angeben.“ „. . . Praprapraprawnuki.” Zdyszany Struthi staje przed gablotą pełną pta­ ków. Gdy Mina włącza latarkę, pióra błyszczą we wszystkich kolorach. „Oni mają być z tobą spokrewnieni?”, woła. Struthi uśmiecha się i chucha na szybę. Mały ptaszek zatrzepotał skrzydłami. „Ten maluch to koliber”, wyjaśnia Struthi, „najmniejszy potomek nas, dinozaurów. Możesz się tym chwalić swoim kolegom badaczom.”


Naukowcy odkryli, że niektóre dinozaury miały pióra. Co prawda nie mogły dzięki nim latać, ale mogły zachowywać ciepło i imponować innym osobnikom.

Wissenschaftlerinnen und Wissenschaft­ ler haben herausgefunden, dass manche Dinosaurier Federn trugen. Damit konnten sie zwar nicht fliegen, aber sich warmhalten und ihre Artgenossen beeindrucken.


„Willst du ihnen das nicht selber erzählen?“, fragt Mina. Sie findet, dass die anderen Kinder im Dinosauriersaal eine echte Sensation verpassen. Wann hat man schließlich die Gelegenheit, mit einem ausgestorbenen Tier zu plaudern? Struthi wiegt den Kopf. Für einen Menschen ist Mina ziemlich in Ordnung, doch wer weiß, ob der Rest der Bande auch so nett ist?

Als die „schrecklichen Echsen“ von der Erde verschwanden, waren noch lange keine Menschen in Sicht. Wir entwickelten uns erst viel später.

Kiedy „straszne jaszczurki” zniknęły z ziemi, jeszcze długo nie było mowy o człowieku. Rozwinęliśmy się znacznie później.


„Nie chcesz im tego powiedzieć sam?”, pyta Mina. Uważa, że inne dzieci w sali dinozaurów przegapią prawdziwą sensację. Kiedy trafia się szansa porozmawiania z wymarłym zwierzę­ ciem? Struthi kiwa głową. Mina jak na człowieka jest całkiem w porządku, ale kto wie, czy reszta dzieciaków jest też tak miła?


In manchen Museen kann man lebensgroße Nachbildungen von Dinosauriern bestaunen. Mit etwas Glück bewegen sie sich sogar und brüllen furchterregend.

W niektórych muzeach można zo­ baczyć naturalnej wielkości repliki dinozaurów. Przy odrobinie szczę­ ścia będą się nawet ruszać i ryczeć.


„Kein Problem“, piepst der Kolibri, „ich übernehme das. Ich fürchte mich vor nichts und niemandem.“ Der Minidinosaurier setzt sich auf Minas Schulter und flüstert ihr ins Ohr: „Außerdem träume ich seit einer halben Ewigkeit davon, den Allosaurus zu erschrecken. Das wäre einmal eine Abwechslung für den alten Krachmacher. Normalerweise muss nämlich er allen Angst einjagen.“ „Nie ma problemu”, brzęczy koliber. „Ja się tym zajmę. Nie boję się niczego i nikogo”. Mini dinozaur siedzi na ramieniu Miny i szepcze do jej ucha: „Poza tym, od wieków marzyłem o nastraszeniu Allozaura. Byłaby to zmia­ na dla starego hałaśliwca. Bo zwykle to on musi wszystkich nastraszyć.”


Krokodilvรถgel Latajฤ…ce krokodyle Andrea Grill Barbara Dziadosz


Unser DinosaurierAlphabet

Alfabet dinozaurów

Die Dinosaurier lebten, lange bevor es Menschen gab. Sie sind die Vorfahren der Vögel und verwandt mit den Krokodilen. Vor 66 Millionen Jahren verschwanden sie plötzlich von der Erde, vermutlich infolge eines Meteoriteneinschlags. Was wir über sie wissen, beruht auf Fossilfunden. Fossilien sind in Gesteinen enthaltene Spuren von Organismen, zum Beispiel Knochen und Fußabdrücke. Anhand solcher Funde rekon­ struieren wir, wie Dinosaurier ausgesehen haben könnten. Erwiesen ist: Die meisten waren groß, doch es gab auch kleinere, kaum größer als ein Huhn. Welche Farben hatten sie? Wie fühlte sich ihre Haut an? Wir wissen es nicht. In unserem DinosaurierAlphabet sind sie so gezeichnet, wie wir sie uns vorstellen. Zur Zeit der Dinosaurier bildeten alle Kontinente eine zusammenhängende Landmasse, den Superkontinent Pangaea. Als dieser sich zerteilte und die Kontinente auseinanderdrifteten, bewegten sich die im Gestein eingeschlossenen Fossilien mit. Das erklärt, warum auf allen Kontinenten Saurierreste gefunden werden. Womöglich sogar in deiner Nähe!

Dinozaury żyły na długo przed tym, zanim powstali ludzie. Są one przodkami ptaków i są spokrewnione z krokodylami. 66 milio­ nów lat temu nagle zniknęły z powierzchni Ziemi, prawdopodobnie w wyniku uderzenia meteorytu. To, co o nich wiemy, opiera się na skamieniałych znaleziskach. Skamie­ niałości to ślady organizmów zawartych w skałach, na przykład kości i ślady po ko­ ściach. Na podstawie takich znalezisk rekon­ struujemy, jak mogły wyglądać dinozaury. To co potwierdzono: Większość z nich była duża, ale były też mniejsze, niewiele większe od kurczaka. Jakie miały kolory? Jaka była ich skóra w dotyku? Nie wiemy. W naszym alfabecie dinozaurów są one narysowane tak, jak my je sobie wyobrażamy. W czasach dinozaurów wszystkie kon­ tynenty tworzyły spójną masę lądową, nad­ kontynent Pangaea. Kiedy ta pękła i konty­ nenty się rozeszły, skamieniałości zamknięte w skale ruszyły wraz z nią. To tłumaczy, dla­ czego na wszystkich kontynentach znajdują się szczątki dinozaurów. Być może nawet blisko Ciebie!

A

Ankylosaurus Nordamerika 10 m, Pflanzenfresser Ankylozaur Ameryka Północna 10 m, roślinożerca


C B

Bagaceratops Asien 0,9 m, Pflanzenfresser Bagaceratops Azja 0,9 m, roślinożerca

Camptosaurus Nordamerika 7 m, Pflanzenfresser Kamptozaur Ameryka Północna 7 m, roślinożerca

E

Eoraptor Südamerika 1 m, Fleischfresser Eoraptor Ameryka Południowa 1 m, mięsożerca

D

Dromeosaurus Nordamerika 1,5 m, Fleischfresser Dromeozaur Ameryka Północna 1,5 m, mięsożerca

F

Futalognkosaurus Südamerika 26 m, Pflanzenfresser Futalognkozaur Ameryka Południowa 26 m, roślinożerca


H

Hypsilophodon Europa 2 m, Pflanzenfresser Hipsylofodon Europa 2 m, roślinożerca

G

Giganotosaurus Südamerika 14 m, Fleischfresser Giganotozaur Ameryka Południowa 14 m, mięsożerca

J K

I

Iguanodon Asien, Europa, Nordamerika 9,3 m, Pflanzenfresser Iguanodon Azja, Europa, Ameryka Północna 9,3 m, roślinożerca

Kentrosaurus Afrika 5 m, Pflanzenfresser Kentrozaur Afryka 5 m, roślinożerca

Janenschia Afrika 24 m, Pflanzenfresser Janenszja Afryka 24 m, roślinożerca


L

N

Leaellynasaura Australien 0,9 m, Pflanzenfresser Lielynazaura Australia 0,9 m, roślinożerca

M

Mamenchisaurus Asien 25 m, Pflanzenfresser Mamenchizaur Azja 25 m, roślinożerca

Nodosaurus Nordamerika 4–6 m, Pflanzenfresser Nodozaur Ameryka Północna 4–6 m, roślinożerca

P

*Der Pterodactylus ist kein Dino­­saurier, sondern ein Flugsaurier. Er gehört also zu einer anderen ausgestorbenen Reptiliengruppe, die zeitgleich mit den Dinosauriern gelebt hat. *Pterodactylus nie jest dinozaurem, lecz pterozaurem. Należy więc do in­ nej wymarłej grupy gadów żyjących w tym samym czasie co dinozaury.

Pterodactylus* Afrika, Europa 1 m, Fleischfresser Pterodaktyl* Afryka, Europa 1 m, mięsożerca

O

Oviraptor Asien 1,8 m, Allesfresser Owiraptor Azja 1,8 m, wszystkożerca


Q

Quaesitosaurus Asien 23 m, Pflanzenfresser Kwezytozaur Azja 23 m, roślinożerca

R

Riojasaurus Südamerika 9–11 m, Pflanzenfresser Riochazaur Ameryka Południowa 9–11 m, roślinożerca

S

Struthiosaurus Europa 2,2–4 m, Pflanzenfresser Strutiozaur Europa 2,2–4 m, roślinożerca

U

Ultrasaurus Asien 25–30 m, Pflanzenfresser Ultrazaur Azja 25–30 m, roślinożerca

T

Tyrannosaurus Nordamerika 12 m, Fleischfresser Tyranozaur Ameryka Północna 12 m, mięsożerca


V

Vulcanodon Afrika 6,5 m, Pflanzenfresser Wulkanodon Afryka 6,5 m, roślinożerca

W

Wuerhosaurus Asien 5–7 m, Pflanzenfresser Wuerhozaur Azja 5–7 m, roślinożerca

X

Xiaosaurus Asien 1 m, Pflanzenfresser Siaozaur Azja 1 m, roślinożerca

Y

Yehuecauhceratops Nordamerika 3 m, Pflanzenfresser Yehuecauhceratops Ameryka Północna 3 m, roślinożerca

Z

Zuniceratops Nordamerika 3 m, Pflanzenfresser Zuniceratops Ameryka Północna 3 m, roślinożerca


Gedankenspiele Hättest du gern einen Dinosaurier als Haustier? Was wßrdest du mit ihm machen?

Theresa Hattinger


Fantazjowanie Chciałbyś mieć dinozaura w domu? Co byś z nim robił?


Mach mit!

Katja Mock

In freier Wildbahn kann man Dinosauriern leider nicht mehr begegnen, aber mit unserer Anleitung kannst du dir selber einen kleinen Supersaurus basteln. Was brauchst du? Klopapierrolle Schere Stift Nach Belieben: Malfarben, Konfetti, Glitzersteinchen . . . Wie gehst du vor? Drücke die Klopapierrolle flach. Übertrage die Schnittlinien von der Vorlage auf die Rolle. Schneide den Körper des Dinosauriers entlang der schwarzen Schnittlinien aus. Da du die Rolle flach gedrückt hast, musst du durch zwei Lagen Karton schneiden. Nun kannst du die Rolle wieder rund drücken. Knicke den Kopf entlang der roten Linie um. Lass den Schwanz des Dinosauriers in die Höhe ragen oder biege ihn nach unten. Zum Schluss kannst du deinen Super­ saurus noch bemalen und mit Konfetti oder Glitzersteinchen bekleben. Lass deiner Fantasie freien Lauf!

Der Supersaurus gehört mit einer Gesamt­länge von mehr als 30 Metern zu den längsten Landlebewesen der Erdgeschichte.

Superzaur o całkowitej długości ponad 30 metrów jest jednym z najdłuższych stworzeń lądowych w historii Ziemi.


Kopf Głowa

Vorlage Wzór Schwanz Ogon

Baw się z nami! Niestety, nie można już spotkać dinozau­ rów na łonie natury, ale dzięki naszym instrukcjom można stworzyć własnego małego Superzaura. Czego potrzebujesz? rolka po papierze toaletowym nożyczki pisak do wyboru: farby, konfetti, lśniące kamienie . . . Co musisz zrobić? Spłaszcz rolkę po papierze toaletowym. Przenieś linie cięcia z szablonu na rolkę. Wytnij korpus dinozaura wzdłuż czar­ nych linii cięcia. Ponieważ złożyłeś rolkę na płasko, musisz przeciąć dwie warstwy tektury. Teraz możesz ponownie docisnąć rolkę. Złóż głowę wzdłuż czerwonej linii. Niech ogon dinozaura podniesie się do góry lub wygnij go w dół. Na koniec możesz pomalować Superzau­ ra i przykleić na nim konfetti lub błyszczące kamienie. Popuść wodze wyobraźni!


Die Suche nach dem Dinosaurier Poszukiwanie dinozaurów An einem windigen Tag spielt Grant mit Lionel, seinem Dinosaurierstofftier, während Oli eine riesige Sandburg baut. W wietrzny dzień Grant bawi się Lionelem, swoim pluszowym dinozaurem, podczas gdy Oli buduje ogromny zamek z piasku.

Auf einmal wird der Wind stärker und Oli sieht etwas Seltsames in der Ferne. Nagle wiatr staje się silniejszy i Oli widzi coś dziwnego w oddali.

Noch rechtzeitig bringen sich die beiden in Sicher­ heit, denn der Wirbelsturm fegt alles weg. Obaj dostają się na czas w bezpieczne miejsce, ponieważ huragan zmiata wszystko z powierzchni ziemi.

Lauf schnell, da kommt ein Wirbelsturm! Biegnij szybko, nadchodzi huragan!

Auch Olis Sandburg stürzt um und begräbt Grants roten Plüschdinosaurier. Upada również zamek z piasku Oliego, który zakopuje czerwonego pluszowego dinozaura Granta.


Sobald der Sturm vorbei ist, trauen sich Oli und Grant wieder aus ihrem Versteck. Die Sandburg ist zerstört und Lionel, der Dinosaurier, ist nirgends zu sehen. Jak tylko burza się skończy, Oli i Grant ośmielają się opuścić kryjówkę. Zamek z piasku został zniszczony i nigdzie nie widać dinozaura Lionela.

Vorsichtig und geduldig suchen die beiden mit kleinen Schaufeln im Sand nach dem verlorenen Stofftier. Ostrożnie i cierpliwie małymi łopatkami szukają zagubionego pluszowego zwierzątka w piasku.

Nicht weinen, Grant! Wir werden deinen Dinosaurier einfach wieder aus­­graben – wie richtige Dinosaurierforscher! Nie płacz, Grant! Odkopiemy twojego dinozaura – jak prawdzifwi badacze dinozaurów!

Schon bald finden sie Lionel, aber auch viele andere Dinge: Steine, Muscheln und sogar einen Knochen. Ob der von einem echten Dinosaurier stammt? Wkrótce znajdują Lionela, ale także wiele innych rzeczy: Kamienie, muszle, a nawet kość. Czy to kość prawdziwego dinozaura?

Die beiden Forscher sind glücklich über ihre Funde. Welche Schätze und Geheimnisse sie wohl noch in der Erde entdecken werden? Obaj badacze są zadowoleni z wyników swoich badań. Jakie inne skarby i tajemnice odkryją w ziemi? Lenz


Da wir von Dinosauriern so gut wie nur Knochen haben, können wir nicht hundertprozentig sicher sein, wie sie aussahen. Vielleicht so:

Agi Ofner

Ponieważ nie mamy prawie nic poza kośćmi dinozaurów, nie możemy być w 100% pewni, jak one wyglądały. Może tak: mit Federn oder Borsten z piórami lub szczeciną

bunt gemustert z kolorowym wzorem

einfärbig jednokolorowe gestreift w paski

Zeichne! Wie könnten die Dinosaurier noch ausgesehen haben? Narysuj! Jak mogłyby wyglądać dinozaury?


Warum Vorlesen so wichtig ist. Lesekompetenz ist ein elementarer Schlüssel zur Welt. Kinder erwerben diese wichtige Fähigkeit rascher, wenn sie früh mit verschriftlichten Geschichten in Kontakt kommen. Dem Vorlesen kommt also eine besondere Bedeutung zu: Kinder, denen von klein auf regelmäßig vorgelesen wird, verfügen später über einen größeren Wortschatz, sind sozial kompetenter und in der Schule erfolgreicher.* Das gilt für alle Kinder in gleichem Maße. Kinder mit Migrationshintergrund sind zudem vor die Aufgabe gestellt, sich die Sprache ihrer neuen Umgebung anzu­ eignen. Diese erlernen sie wissenschaftlichen Studien zufolge umso leichter, je sicherer ihr Umgang mit der Erstsprache ist. Papperlapapp möchte einen Beitrag leisten zur frühen sprachlichen Förderung in der jeweiligen Erst­ sprache und gleichzeitig in der Bildungssprache Deutsch. Deshalb erscheint Papperlapapp jeweils in Deutsch und einer im deutschsprachigen Raum stark vertretenen Migrationssprache. Die Hefte eignen sich nicht nur als private Lektüre, sondern auch als Praxismaterial für Kindergärten und Volksschulen. Im Idealfall lernen die Kinder die Vorlese-Geschichten in ihrer Erstsprache zu Hause kennen und bringen sich selbstbewusster und aktiver ein, wenn die Geschichten in Kindergarten oder Volksschule nochmals auf Deutsch gelesen oder vorgelesen werden. So erlernen die Kinder auf unterhaltsame Weise die Bildungssprache Deutsch. Papperlapapp ist in folgenden neun Sprachkombinationen erhältlich: Deutsch/Albanisch, Deutsch/Arabisch, Deutsch/ Bosnisch-Kroatisch-Serbisch, Deutsch/Englisch, Deutsch/Farsi, Deutsch/Polnisch, Deutsch/Rumänisch, Deutsch/Tschetschenisch, Deutsch/Türkisch *(vgl. www.stiftunglesen.de)

Dlaczego czytanie na głos jest ważne. Umiejętność czytania to podstawowy klucz do świata. Dzie­ ci szybciej opanują tę ważną sztukę, jeżeli od najmłodszych lat będą mieć kontakt ze słowem pisanym. Czytanie na głos ma więc szczególne znaczenie: Dzieci, którym od wczes­ nego dzieciństwa regularnie czyta się na głos, dysponują większym zasobem słownictwa, posiadają lepsze umiejęt­ ności społeczne i odnoszą więcej sukcesów w szkole.* Dotyczy to w tym samym stopniu wszystkich dzieci. Przed dziećmi mającymi pochodzenie imigranckie dodat­ kowo stoi zadanie przyswojenia sobie języka z nowego otoczenia. Jak wynika z badań naukowych, uczą się go one tym łatwiej, im pewniej posługują się swoim pierwszym językiem. Papperlapapp chce przyczyniać się do wspierania nauki pierwszego języka na wczesnym etapie, a tym samym do poznawania niemieckiego jako języka edukacji. Dlatego Papperlapapp ukazuje się w języku niemieckim oraz jednym z języków imigrantów silnie reprezentowa­ nych w krajach niemieckojęzycznych. Zeszyty te mogą służyć nie tylko do prywatnej lektury, lecz również jako praktyczny materiał dla przedszkoli i szkół podstawowych. Idealnym rozwiązaniem jest zapoznanie się dzieci z czytanymi na głos historyjkami w domu w ich pierwszym języku, a następnie bardziej świadome i aktywne przyswojenie ich sobie w przedszkolu lub szkole podczas ponownego czytania lub słuchania po niemiecku. W ten sposób dzieci przez zabawę opanowują niemiecki jako język edukacji. UWZ_Vermerk_GmbH_4C_Umweltzeichen_Vermerk.qxd 31.05.13 08:02 Seite 1 Papperlapapp jest dostępny w następujących dziewięciu kombinacjach językowych: gedruckt nach der Richtlinie „Druckerzeugnisse“ des Österreichischen Umweltzeichens Druckerei Janetschek GmbH · UW-Nr. 637 niemiecki/albański, niemiecki/arabski, niemiecki/ bośniacko-chorwacko-serbski, niemiecki/angielski, gedruckt nach der Richtlinie „Druckerzeugnisse“ des Umweltzeichens niemiecki/perski, niemiecki/polski,Österreichischen niemiecki/rumuński, Druckerei Janetschek GmbH · UW-Nr. 637 niemiecki/czeczeński, niemiecki/turecki *(por. www.stiftunglesen.de)

gedruckt nach der Richtlinie „Druckerzeugnisse“ des Österreichischen Umweltzeichens · Druckerei Janetschek GmbH · U PEFC zertifiziert

Impressum Papperlapapp. Die zweisprachige Bilder­ buchzeitschrift für Kinder ab fünf Jahren. Heft 11, September 2018 Verlag, Redaktion, Copyright Papperlapapp, Kinderzeitschriften-Verlag, Karin Hirschberger, Schottenfeldgasse 53, 1070 Wien, office@papperlapapp.co.at,

www.papperlapapp.co.at Chefredaktion Karin Hirschberger Beratung Naturhistorisches Museum Wien Redaktionsbeirat Claudia Dzengel, Philipp Schwärzler, Kathrin Wexberg, Katrin Zell Redaktionsassistenz Sophie Walchshofer, Johanna Sprenger Art-Direktion Katrin Smejkal,

www.katrinsmejkal.com Grafikdesign Jason Lievesley Lektorat Eva Maria Widmair, www.widmair-lektorat.at Übersetzung Eurocom Translation Services, www.eurocom.at Druck Janetschek, www.janetschek.at Textur S.25–31 texturefabrik.com

Dieses Produkt stammt aus nachhaltig bewirtschafteten

PEFC/06-39-03

Wäldern, Recycling und gedruckt nach der Richtlinie kontrollierten Quellen. „Druckerzeugnisse“ desPEFC/06-39-03 PEFC/06-39-03 www.pefc.at Österreichischen Umweltzeichens PEFC zertifiziert Druckerei Janetschek GmbH · UW-Nr. 637PEFC zertifiziert

PEFC zertifiziert Dieses Produkt stammt aus nachhaltig bewirtschafteten

Dieses Produkt stammt aus nachhaltig bewirtschafteten Wäldern, Recycling und kontrollierten Quellen. www.pefc.at

Wäldern, Recycling und gedruckt nach kontrollierten Quellen. der Richtlinie „Druckerzeugnisse“ des www.pefc.at PEFC/06-39-03 Österreichischen Umweltzeichens Druckerei Janetschek GmbH · UW-Nr. 637

Dieses Produkt stammt aus nachhaltig bewirtschafteten Wäldern, Recycling und kontrollierten Quellen. www.pefc.at


Lektüre für kleine und große Menschen. Geschichten, Gedankenspiele und Mitmachseiten zum Thema Dinosaurier. Im nächsten Papperlapapp geht es um das Thema Vorhang auf! Alles Theater!

Lektura dla małych i dużych. Historyjki, refleksje i strony do samodzielnego wykonania na temat dinozaurów. W następnym Papperlapapp omówimy temat Kurtyna w górę! Wszystko to teatr!

Empfohlen von der STUBE, Studien- und Beratungsstelle für Kinder- und Jugendliteratur. Rekomendowane przez STUBE, Studien- und Beratungsstelle für Kinder- und Jugendliteratur. www.stube.at

A 5,80 € D 5,60 €

www.papperlapapp.co.at

Profile for Papperlapapp Medienverlag

Papperlapapp – The bilingual picture book magazine for children aged five and up  

Papperlapapp issue #11 on the theme „Dinosaurs“ is available in the following language combinations: German-Albanian, German-Arabic, German-...

Papperlapapp – The bilingual picture book magazine for children aged five and up  

Papperlapapp issue #11 on the theme „Dinosaurs“ is available in the following language combinations: German-Albanian, German-Arabic, German-...

Advertisement

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded