Page 1

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΣΧΟΛΗ ΓΟΝΕΩΝ

Οικογένεια και σχολείο

“Τι χρειάζεται ένα παιδί για να διαπαιδαγωγηθεί σωστά;”


latest thinking

network performance and cloud computing - have you thought it througth end-to-end?

INFORMATION TECHNOLOGY SOLUTIONS THAT WORK FOR YOUR BUSINESS

simplifying IT Service Center

A reliable and proactive service and upgrade center runs to help you out with your technology machines problems

Sales

Discover the difference and visit our online shop. An exciting place for the whole family to shop

Digiwand’s ethos encompases •To provide services and products at value for money for businesses of small to medium size •To ensure customer satisfaction from consultation, to implementation and to follow up •To ensure that all solutions are of the highest quality and are provided with guarantee

Support

•To provide low cost but high end quality systems

Networks & Communications

•Installation, networking and cabling •System maintenance and servicing •Quick response and on site support •Telephone and Remote support.

Get expert support and optimize your IT investments and enable your workforce

We see networking, as a platform perceive of the most your business functions and communications

Software solutions

Either personal or enterprise, getting the software you need has never been as simple

Cloud Backup and Storage

If you are making a move to the cloud, Digiwand is here to assess your backup and recovery requirements

Security

Why work with us? The ICT services and solutions provided to you by Digiwand’s knowhow technology experts, aspire to make our client’s businesses work better. read more @ www.digiwand.eu contact us @ info@digiwand.eu

Security, personal or enterprise, is not something you can afford you get wrong. Digiwand has the solutions

Digiwand Business Solutions Nicosia, Cyprus

we turn IT ambitions into solutions

www.digiwand.eu


Οικογένεια και σχολείο

Διμηνιαίο Παιδαγωγικό Περιοδικό Χρονιά 47η Αύγουστος 2015 Αρ. 228 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Εισαγωγικό Σημείωμα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

2

H πρώτη μέρα στο σχολείο . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 Ζωή Μάγου Η ανάπτυξη της μαθηματικής σκέψης παιδιών προσχολικής ηλικίας- Ο ρόλος των γονέων . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 Μαρία Σιακαλλή Τι χρειάζεται ένα παιδί για να διαπαιδαγωγηθεί σωστά; . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 Δρ Αριστονίκη Θεοδοσίου-Τρυφωνίδου Ο μικρός Πινόκιο: -Γιατί τα παιδιά λένε ψέματα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 Χρυστάλλα Μαζέρη Παιδιά με αυτοπεποίθηση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 Μύρια Μαραγκού Διατροφή του παιδιού . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18 Νατάσα Παπαηρακλέους Αυτοεκτίμηση και Αυτοπεποίθηση: Η Σημασία της Σχέσης μας με τον Εαυτό μας . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21 Λουίζα Θεοφάνους - Ιωακείμ ΕΚΔΟΤΗΣ:

Παγκύπρια Σχολή Γονέων Το Διοικητικό Συμβούλιο της Σχολής αποτελούν εκπρόσωποι από: Συνομοσπονδίες και Ομοσπονδίες Συνδέσμων Γονέων Σχολείων Προδημοτικής, Δημοτικής, Μέσης και Τεχνικής Εκπαίδευσης, Παγκύπρια Οργάνωση Ελλήνων Δασκάλων - ΠΟΕΔ, Οργάνωση Ελλήνων Λειτουργών Μέσης Εκπαίδευσης Κύπρου - ΟΕΛΜΕΚ, Οργάνωση Λειτουργών Τεχνικής Εκπαίδευσης Κύπρου - ΟΛΤΕΚ, Σύνδεσμοι Επιθεωρητών Δημοτικής, Μέσης Εκπαίδευσης, Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού και άτομα. Τα χειρόγραφα δεν επιστρέφονται. Τα άρθρα εκφράζουν αποκλειστικά απόψεις των συγγραφέων τους. Αναδημοσιεύσεις επιτρέπονται, φτάνει να αναφέρεται η πηγή.

ΕΤΗΣΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΗ: Για σχολεία, σωματεία και βιβλιοθήκες ................... œ 5,00 Για άτομα: Μέσω ταχυδρομείου .......................................................... œ 5,00 Μέσω σχολείου .................................................................... œ 5,00 Για συνδρομητές του εξωτερικού .............................. œ10,00 Τιμή τεύχους στην Κύπρο ............................................... œ 1,00

ΓΡΑΦΕΙΑ:

Παγκύπρια Σχολή Γονέων Διεύθυνση Γραφείων: Ιφιγενείας 73, 2003 Στρόβολος Ταχυδρομική διεύθυνση: Τ.Θ. 27298, 1643 Λευκωσία Ηλεκτρονική διεύθυνση: www.scholigoneon.org.cy Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο: scholigoneon@cytanet.com.cy Τηλέφωνα επικοινωνίας: 22754466 & 22754467 Τηλεομοιότυπο: 22345103

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ: Γιάσουμας Λοýζος, Αριστείδου Λευτέρης, Σαμάρας Κυριάκος, Μιχαήλ Βασούλα, Κυπρής Κώστας, Κασιάς Γιώργος, Χατζήκυριακου Ειρήνη

Οικογένεια και σχολείο

Δημιουργικό: Μιχάλης Θεοχαρίδης, Λειτουργός Υπηρεσίας Ανάπτυξης Προγραμμάτων Εκτύπωση: Κυβερνητικό Τυπογραφείο ISSN: 0253-0910

1


Οικογένεια και σχολείο

Συντακτικό Σημείωμα Αγαπητοί αναγνώστες, Το τεύχος που κρατάτε στα χέρια σας καταπιάνεται με θέματα σχετικά με την ανατροφή, τη διαπαιδαγώγηση και την ενδυνάμωση τόσων των παιδιών σας, όσο και των μεταξύ σας σχέσεων. Το άνοιγμα των σχολείων είναι πλέον γεγονός και στο τεύχος αυτό θα βρείτε άρθρα για την πρώτη μέρα στο σχολείο καθώς και για το ρόλο των γονέων στην ανάπτυξη της μαθηματικής σκέψης σε παιδιά προσχολικής ηλικίας. Με το ερώτημα «Τι χρειάζεται ένα παιδί για να διαπαιδαγωγηθεί σωστά;» θα ασχοληθεί ακόμα ένα άρθρο του περιοδικού «Οικογένεια και Σχολείο», όπως απάντηση θα προσπαθήσει να δοθεί και στο ερώτημα «Γιατί τα παιδιά λένε ψέματα;». Οι διατροφικές συνήθειες των παιδιών απασχολούν -ανησυχούν- πολλούς γονείς για το λόγο αυτό το άρθρο «Διατροφή του Παιδιού» θα προτείνει ιδέες για ένα έξυπνο και πλούσιο διαιτολόγιο. Τέλος η έγνοια και η ανησυχία των γονιών πώς τα παιδιά τους θα αναπτύξουν μηχανισμούς αυτοπεποίθησης και αυτοεκτίμησης θα απασχολήσει ακόμα δυο άρθρα του παρόντος τεύχους. Σας ευχόμαστε καλή ανάγνωση, θετικό προβληματισμό και απόκτηση δεξιοτήτων στη σχέση σας με τα παιδιά σας. Από τη Σύνταξη

2


«H πρώτη μέρα στο σχολείο» Ζωή Μάγου, Κοινωνιολόγος / Ψυχοθεραπεύτρια ΜΑ Eπικοινωνία Το καλοκαίρι έφτασε σχεδόν στο τέλος, και όλοι μικροί και μεγάλοι αρχίζουν τις προετοιμασίες για το σχολείο. Κάποιοι μαθητές περιμένουν με αγωνία την πρώτη μέρα στο σχολείο όπου θα μοιραστούν με τους συμμαθητές και φίλους τους τις καλοκαιρινές τους περιπέτειες. Κάποιοι άλλοι μελλοντικοί μαθητές αλλά και γονείς ζουν την περίοδο της νευρικότητας, άγχους για το νέο ξεκίνημα της ζωής τους που θα οδηγήσει τα παιδία τους σε ένα νέο κύκλο ωρίμανσης. Η προσέλευση των παιδίων την πρώτη μέρα στο σχολείο, είναι ένα θέμα που απασχολεί όχι μόνο τους μαθητές αλλά και τους γονείς. Με λίγη όμως θετική διάθεση, υπομονή, και χωρίς να μας πιάνει πανικός όλα θα πάνε μία χαρά. Το πιτσιρίκι σας είναι κακόκεφο και μουτρωμένο τις τελευταίες ημέρες επειδή φοβάται την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, ανησυχεί ότι δε θα έχει φίλους, θα δυσκολευτεί να προσαρμοστεί στο νέο περιβάλλον ή, στην περίπτωση που πηγαίνει πρώτη φορά στο σχολείο, θα σας αποχωριστεί για πρώτη φορά «σοβαρά» και για πολλές ώρες. Σημαντικό είναι οι γονείς και οι μαθητές να καταλάβουν τι τους αγχώνει αλλά και τι τους προβληματίζει, και πως μπορούν να το αντιμετωπίσουν. Είναι γνωστό πως κάθε χρονιά τέτοια εποχή, η σχολική χρονιά για παιδία προσχολικής και πρωτοσχολικής ηλικίας ξεκινά με κλάματα, επώδυνους αποχαιρετισμούς, και ψυχική εξάντληση τόσο για τα παιδιά όσο και για τους γονείς. Βασικό κριτή-

ριο για μια πιο ομαλή ένταξη του παιδιού στο σχολείο είναι η συνεργασία και αλληλοκατανόηση μεταξύ γονιών και εκπαιδευτικών. Το πρώτο βήμα, είναι να καταλάβουν οι γονείς, πως οι αντιδράσεις του παιδιού κατά τη διάρκεια, του αποχωρισμού είναι απόλυτα φυσιολογικές. Οι γονείς σε τέτοιες περιπτώσεις πρέπει να χαλαρώσουν, να αποβάλουν το άγχος τους για να μπορέσει και το παιδί να ηρεμήσει και να μην επηρεαστεί από τη στάση του γονέα. Στρατηγικές που θα βοηθήσουν τα παιδιά σας να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τις πρώτες μέρες της σχολικής χρονιάς. • « Ξεναγήστε» το στο σχολικό χώρο πριν την έναρξη του σχολείου! Το παιδί είναι πολύ πιθανό να τρομάξει από την αβεβαιότητα και το άγνωστο όταν θα βρεθεί σε ένα χώρο που δεν ξέρει, με ανθρώπους που θα γνωρίσει για πρώτη φορά. •Α  ποχαιρετίστε το παιδί με τρυφερότητα αλλά και αποφασιστικότητα. Με αυτό τον τρόπο το παιδί θα καταλάβει πως το εμπιστεύεστε να αντιμετωπίσει την ένταξη του στο σχολείο. Επίσης με την αποφασιστικότητα σας το παιδί θα καταλάβει, πως ότι και να κάνει θα πάει στο σχολείο. •Ό  σο αφορά το μικρό παιδί, μπορείτε να βάλετε στην τσάντα του ένα αγαπημένο του αντικείμενο από το σπίτι π.χ ζωάκι, κούκλα ακόμη κι βιβλίο.

3


Οικογένεια και σχολείο

• Ε πίσης καλό θα ήταν κατά την περίοδο του αποχωρισμού να πηγαίνουν και οι δύο γονείς στο σχολείο εναλλάξ, τις πρώτες μέρες. •Ν  α έχετε καλή επαφή και επικοινωνία με τους δασκάλους του παιδιού αφού οι δάσκαλοι, θα είναι οι σύμμαχοι σας. •Ο ι μητέρες αρκετές φορές όταν το παιδί μπει στην τάξη, και καθώς φεύγει, το κοιτάζει από τα κάγκελα και φωνάζει, θα είμαι εδώ. Αυτό κάνει το παιδί της να νιώθει ανασφάλεια και να θέλει να γυρίσει στο σπίτι.

•Α  φήστε το παιδί να εκφράσει τα συναισθήματα του με οποιοδήποτε αποδεκτό τρόπο. Αλλά σε αυτή την περίπτωση να εμμένετε σταθεροί στη στάση σας ώστε να αντιληφθεί ποια είναι τα όρια. •Π  ροσπαθήστε να αποφύγετε αρνητικά συναισθήματα, για το σχολείο, τους δασκάλους και τους φίλους του, γιατί θα προκαλέσει ανασφάλεια στο παιδί. •Θ  υμηθείτε τα δικά σας! Πείτε στο παιδί σας για τις δικές σας εμπειρίες από το σχολείο, τις ευχάριστες και αστείες. Μην διστάσετε όμως να του μιλήσετε για το άγχος και την αγωνία που είχατε και εσείς την πρώτη μέρα, εξηγήστε του όμως ότι αυτό είναι φυσιολογικό και απολύτως αποδεκτό.

4

•Δ  ώστε παράδειγμα άλλου παιδιού που γνωρίζει και συμπαθεί, και αναφέρετε πως εκείνο ξεπέρασε τους φόβους του. • Ε ξηγήστε του τι είναι το σχολείο και τι θα κάνει εκεί. Τονίστε του τους νέους φίλους, τις εκδρομές, και τα ωραία πράγματα που θα μάθει. • Διαλέξετε μαζί τα σχολικά είδη. •Μ  εταδώστε του ενθουσιασμό, κινήστε του την περιέργεια, δώστε του κίνητρα για να πάει στο σχολείο. Καλή Αρχή στην Νέα Σχολική Χρονιά


«Η ανάπτυξη της μαθηματικής σκέψης παιδιών προσχολικής ηλικίας- Ο ρόλος των γονέων» Μαρία Σιακαλλή, BEd, MPhi, PhD, Νηπιαγωγός Η ρήση «όσο πιο νωρίς, τόσο πιο καλά» (the sooner the better) συνοψίζει με επάρκεια και καθαρότητα τα ερευνητικά αποτελέσματα των τελευταίων 50 χρόνων σχετικά με την ανάπτυξη της μαθηματικής σκέψης των μικρών παιδιών. Γνωρίζουμε σήμερα ότι τα παιδιά: - α  ρχίζουν να αναπτύσσουν τη μαθηματική τους σκέψη από τη στιγμή της γέννησης - π αρουσιάζουν έντονο ενδιαφέρον για περίπλοκες μαθηματικές αρχές από την πρώτη κιόλας παιδική ηλικία - μ έχρι την ηλικία των τεσσάρων ετών έχουν ήδη αρχίσει να εξερευνούν και να δομούν γνώσεις σχετικά με περίπλοκες μαθηματικές έννοιες (όπως η συμμετρία και η περιστροφή) και διαδικασίες (όπως η πρόσθεση, η αφαίρεση, η διαίρεση) - μ  έχρι την ηλικία των 6 αναπτύσσουν τη μαθηματική τους σκέψη ανεξάρτητα από το φύλο, το κοινονικοπολιτιστικό τους υπόβαθρο και την εθνικότητά τους Κατά τη διάρκεια του παιγνιδιού, αλλά και κατά την εμπλοκή τους σε δραστηριότητες με την οικογένεια, τα μικρά παιδιά αποκοτούν εμπειρίες τις οποίες χρησιμοποιούν για να αναπτύξουν δεξιότητες και να δομήσουν έννοιες σχετικά με τον κόσμο των μαθηματικών. Τα μικρά παιδιά αντιμετωπίζουν, αυτό που οι ενήλικες ορίζουν ως «ρουτίνα» ή «καθημερινότητα», ως ευκαιρίες για εξερεύνηση και μάθηση.

Συνεπώς η συμβολή της οικογένειας στην ανάπτυξη της μαθηματικής σκέψης είναι ουσιαστική και καθοριστική έτσι ώστε το παιδί να αποκτήσει το πλήθος των ποικίλων εμπειριών που αργότερα το νηπιαγωγείο θα οργανώσει σε δεξιότητες, έννοιες και γνώσεις. Ακόμη και όταν το παιδί ενταχθεί στην οργανωμένη εκπαίδευση (νηπιαγωγείο) ο ρόλος της οικογένειας παραμένει το ίδιο σημαντικός αφού με τη συνέχιση παροχής πλούσιων ερεθισμάτων μπορεί να ενισχύσει τις προσπάθειες της εκπαίδευσης. Με τον τρόπο αυτό η μαθηματική σκέψη των παιδιών συνεχίζει να αναπτύσσεται τόσο μέσα όσο και έξω από το σχολείο. Μιλώντας για ανάπτυξη της μαθηματικής σκέψης μικρών παιδιών τα τελευταία χρόνια, αναφερόμαστε σε δεξιότητες που ενισχύουν τη μάθηση μέσα από τον πειραματισμό και την εξερεύνηση (παρατήρηση, σύγκριση, ομαδοποίηση, σειροθέτηση, μέτρηση). Κατά τη διάρκεια της ημέρας δίνονται στους γονείς άπειρες ευκαιρίες μετατροπής απλών καθημερινών δραστηριοτήτων σε ευκαιρίες εμπλοκής του μικρού παιδιού τους σε μαθηματικές δραστηριότητες. Περιγράφουμε και αιτιολογούμε συχνά: κατά τη διάρκεια της γλωσσικής αλληλεπίδρασης γονέα και παιδιού η παράθεση χαρακτηριστικών (σχήμα, χρώμα, μέγεθος) αντικειμένων αλλά και η αιτιολόγηση της επιλογής, συντείνουν στην ανάπτυξη της δεξιότητας της παρατήρησης και της

5


Οικογένεια και σχολείο

αντικειμένων σε ομάδες με βάση συγκεκριμένο κριτήριο π.χ οι μπάλες, οι κούκλες, τα αυτοκινητάκια) και της σειροθέτησης (τοποθέτηση αντικειμένων σε λογική σειρά με βάση συγκεκριμένο κριτήριο π.χ από το μικρό στο μεγάλο). Συνοδεύουμε όλες τις δραστηριότητες με μαθηματική γλώσσα εντάσσοντας λέξεις σχετικές με το σχήμα, το χρώμα, το μέγεθος, τη σειρά κλπ.

σύγκρισης. Για παράδειγμα αντί να ρωτήσουμε το παιδί μας «θέλεις να φορέσεις αυτά τα παπούτσια ή αυτά;», μπορούμε να εμπλουτίσουμε τη φράση ρωτώντας «θέλεις τα κόκκινα παπούτσια με το λουράκι ή τα πράσινα με τα δέματα; Ποια νομίζεις θα είναι πιο άνετα για αυτό που έχουμε να κάνουμε σήμερα;». Ομαδοποιούμε και σειροθετούμε με κάθε ευκαιρία: Το άδειασμα του πλυντηρίου πιάτων, το γέμισμα του πλυντηρίου ρούχων, η τακτοποίηση των αντικειμένων από την υπεραγορά, το συγύρισμα των ντουλαπιών, ο διαχωρισμός των καθαρών ρούχων είναι άριστες ευκαιρίες για ανάπτυξη των δεξιοτήτων της ομαδοποίησης (τοποθέτηση

6

Μετράμε τα πάντα : η αξιοποίηση κάθε ευκαιρίας για μέτρηση αντικειμένων θέτει τις βάσεις τόσο για την κατάκτηση της έννοιας του αριθμού όσο και για την κατανόηση της έννοιας της ποσότητας. Εμπλέκουμε δραστηριότητες μέτρησης καθημερινά μετρώντας παιγνίδια, ρούχα, πιάτα, ποτήρια, μανταλάκια, φρούτα κλπ και ενθαρρύνουμε συγκρίσεις μεταξύ των ποσοτήτων εντάσσοντας στο λεξιλόγιο όρους όπως «πιο πολλά/πιο λίγα». Επίσης ενθαρρύνουμε υπολογισμούς τους οποίους και συζητάμε με το παιδί π.χ «πόσα πιάτα θα χρειαστούμε για να στρώσουμε το τραπέζι σήμερα; Γιατί θα χρειαστούμε τόσα;». Γενικά το στρώσιμο του τραπεζιού είναι μια δραστηριότητα η οποία προσφέρει εξαιρετικές ευκαιρίες μέτρησης αντικειμένων και υπολογισμών σε παιδιά από τεσσάρων ετών. Τα μεγαλύτερα παιδιά (4 χρονών και άνω) μπορούν να αρχίσουν να εμπλέκονται και σε δραστηριότητες σχετικές με τα χρήματα: αναγνώριση αξίας νομισμάτων και χαρτονομισμάτων (π.χ με ένα χαρτονόμισμα των €10 αγοράζω πιο πολλά αντικείμενα παρά με ένα χαρτονόμισμα των €5), μέτρηση νομισμάτων και υπολογισμός ολικής αξίας (π.χ με 4 κέρματα αξίας €2 έχω συνολικά €8), υπολογισμός αξίας αγοράς αντικειμένων (π.χ πόσα χρήματα θα χρειαστούμε για να αγοράσουμε παγωτό αξίας €1 για όλη την οικογένεια;), υπολογισμοί αξίας (π.χ «τα €15 που πληρώ-


σαμε σήμερα είναι πιο πολλά από τα €20;»), μέτρησης νομισμάτων σε ταμεία υπεραγορών, μέτρηση των χρημάτων που δίνονται ως ρέστα, κλπ. Κτίζουμε συχνά: το σπίτι είναι γεμάτο στερεά γεωμετρικά σχήματα (παραλληλεπίπεδα= κουτιά δημητριακών και μπισκότων, σφαίρες= μπάλες σε διάφορα μεγέθη, κύβοι= συσκευασίες τροφίμων και καλλυντικών, κύλινδροι= εσωτερικό ρολό χαρτιού κουζίνας, χαρτιού υγείας, χαρτιού περιτυλίγματος, κώνοι= καπελάκια γενεθλίων). Κατά το χειρισμό αλλά και την παιγνιώδη ενασχόλησή του με τέτοια αντικείμενα ακόμη και το τρίχρονο παιδί ανακαλύπτει ιδιότητες των στερεών (π.χ ο κύλινδρος κυλά ενώ το παραλληλεπίπεδο όχι, ο κύλινδρος δεν κυλά με όλες τις πλευρές του, ο κώνος όταν κυλά διαγράφει κυκλική πορεία, τα παραλληλεπίπεδα και οι κύβοι εύκολα στοιβάζονται). Παίζουμε επιτραπέζια παιγνίδια: Τα επιτραπέζια παιγνίδια, ειδικά τα παιγνίδια με ζάρι, αποτελούν εξαιρετικές ευκαιρίες για

ανάπτυξη δεξιοτήτων όπως η απαρίθμηση, η οπτική αναγνώριση αριθμού, η μέτρηση και οι υπολογισμοί. Σταδιακά, και με επανάληψη της διαδικασίας τα μικρά παιδιά μαθαίνουν να ονομάζουν τους αριθμούς με σειρά, να προσθέτουν τις ενδείξεις των ζαριών και να υπολογίζουν το αποτέλεσμα, να συγκρίνουν τη θέση τους στον πίνακα του παιγνιδιού σχετικά με τη θέση των υπόλοιπων παικτών. Τα επιτραπέζια παιγνίδια με κάρτες δίνουν την ευκαιρία σε μικρά παιδιά ηλικίας από 3 ετών να εξασκηθούν στην απαρίθμηση ενώ σε μεγαλύτερα παιδιά (4 ετών και άνω) να ανακαλύψουν στρατηγικές για μοίρασμα ίσου αριθμού καρτών σε κάθε παίκτη (π.χ για να πάρει ο κάθε παίκτης από 7 κάρτες μπορώ να τις δώσω 1-1, ή να μετρήσω 7 στον καθένα, ή να δώσω 2 στον καθένα μέχρι τις 6 κάρτες και μετά 1 κάρτα). Θα λέγαμε, λοιπόν, ότι, για τα μικρά παιδιά, το οικογενειακό περιβάλλον εκτός από πηγή σταθερότητας και αγάπης μπορεί να αποτελέσει και την πρώτη πηγή μάθησης.

7


Οικογένεια και σχολείο

«Τι χρειάζεται ένα παιδί για να διαπαιδαγωγηθεί σωστά;» Δρ Αριστονίκη Θεοδοσίου-Τρυφωνίδου, MA, Msc, PgP, MAAT, PHD Ψυχολόγος Σχολικής-Εξελικτικής κατεύθυνσης Η πολιτισμική μας εξέλιξη είναι γρηγορότερη της βιολογικής μας εξέλιξης αυτό με τη σειρά του δημιουργεί εμπόδια και συγκρούσεις. Στην ουσία συγκρούεται ο προηγμένος πολιτισμός μας με τη βιολογική μας κληρονομιά και αυτό από μόνο του υπονομεύει την αγωγή των παιδιών μας. Στις περισσότερες περιπτώσεις το περιβάλλον, η οικογένεια, διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη διαπαιδαγώγηση του παιδιού. Τα παιδιά μαθαίνουν μέσα από το δικό μας παράδειγμα. Οπότε πώς ζούμε εμείς οι ενήλικες; Ζούμε σαν κυνηγημένοι. Τρέχουμε πίσω από τους δείκτες του ρολογιού για να προλάβουμε να δουλέψουμε, να μαγειρέψουμε, να αγοράσουμε, να καθαρίσουμε. Και ύστερα εξουθενωμένοι μπουχτισμένοι από το τρέξιμο και τια αγωνίες της μέρας έχουμε ανάγκη να βυθιστούμε στον καναπέ μας και να ξεχαστούμε κοιτώντας τηλεόραση. Δεν έχουμε οι περισσότεροι το κουράγιο να συζητήσουμε, να μοιραστούμε, να παίξουμε και να ασχοληθούμε με τα παιδιά μας. Η πιο σημαντική διαπαιδαγώγηση πραγματοποιείται πριν από την εφηβεία. Υπάρχουν τρεις βασικοί άξονες που είναι καλό να περάσουν στα παιδιά. Ο πρώτος άξονας είναι η διατήρηση της προσοχής, ο δεύτερος άξονας αφορά την ανταμοιβή με καθυστέρηση. Ο τρίτος άξονας είναι η ενσυναίσθηση. Η διατήρηση της προσοχής ακόμη και για θέματα που δεν συνάδουν με τα ενδιαφέροντα τους είναι σημαντική για να μπορούν να προσαρμόζονται στο σχολείο. Ερευνητές αναφέρουν ότι η προσοχή δεν ανήκει στη γενετική μας παρακαταθήκη αλλά αναπτύσσεται με αργό ρυθμό και κόπο. Στον πρώτο χρόνο ζωής

8

όπου το νευρικό σύστημα ωριμάζει το παιδί βοηθιέται να εστιάζει την προσοχή του. Οι γονείς μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά τους να βελτιώσουν την ποιότητα της προσοχής τους. Το δωμάτιο του πρέπει να έχει μια αρμονία και λειτουργικότητα. Τα ερεθίσματα που δέχεται το παιδί να είναι έντονα και να δίνεται ο απαραίτητος χρόνος για να αφομοιωθεί το ερέθισμα. Τα ερεθίσματα να διακατέχονται από συναισθηματικό περιεχόμενο. Το απρόοπτο και το καινούργιο αλλά και η επιλεκτικότητα διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της προσοχής. Ο δεύτερος άξονας έχει να κάνει με το ότι τα παιδιά πρέπει να μάθουν να περιμένουν. Να ανταμείβονται με καθυστέρηση για να αντιληφθούν τον κόπο που χρειάζεται για κάτι καλλιεργώντας την προσδοκία για την ανταμοιβή που θα έρθει. Ο τρίτος άξονας έχει να κάνει και με την συνύπαρξη. Για να συνυπάρξουμε πρέπει να καταλαβαίνουμε τους άλλους, να κατανοούμε τις απόψεις τους, να μπορούμε να έρθουμε στη θέση τους. Στις μέρες μας τα παιδιά δυσκολεύονται να συγκεντρωθούν, να αυτοσυγκρατηθούν και να έρθουν στη θέση των άλλων. Οι γονείς δεν έχουν το χρόνο, τη διάθεση -λόγω κούρασης- ή την σωστή πληροφόρηση για να διαπαιδαγωγήσουν τα παιδιά τους και μέσα στο σύγχρονο πολιτισμό που αλλάζει βαθμιαία η κατάσταση δυσχεραίνει. Το έργο των σύγχρονων γονιών είναι πολύ δύσκολο. Οι έρευνες μιλούν πια για την τοξική παιδική ηλικία. Ισχύει δυστυχώς και για την Κύπρο. Το ονομαζόμενο άτυπα <σύνδρομο τοξικής παιδικής ηλικίας> είναι πια το πιο συχνό σύνδρομο καθότι τα παιδιά μεγαλώνουν με


ένα τοξικό τρόπο. Μεγαλώνουν τρώγοντας ανθυγιεινές τροφές με βασιλιά τη ζάχαρη, με περιορισμένη επικοινωνία με τους γονείς τους, με συχνή παρακολούθηση τηλεόρασης, με ελάχιστη σωματική άσκηση και λίγο ύπνο.

Σήμερα τα παιδιά μας μεγαλώνουν με τους παππούδες ή τις νταντάδες τους ως επί τω πλείστω. Παρακολουθούν πολλές ώρες τηλεόραση και παίζουν εικονικά στον Η.Υ και γίνονται μανιακοί καταναλωτές. Έρευνες αναφέρουν ότι η γλώσσα αποκτά νόημα όταν συνδεθεί με τις εμπειρίες των παιδιών. Όταν τα παιδιά διαπαιδαγωγούνται από την τηλεόραση τότε δεν δομείται μια υγιής επικοινωνία. Υπάρχουν και ποιοτικά προγράμματα όμως καλό είναι να παρακολουθούνται από τα παιδιά με μέτρο. Τα αποτελέσματα είναι ότι αναπτύσσεται μια εν δυνάμει τοξική επικοινωνία. Η σύγχρονη ζωή δημιουργεί αποσυντονισμένους ανθρώπους. Οι γονείς με κλονισμένη συναισθηματική ισορροπία δυσκολεύονται να καλύψουν τις ανάγκες

των παιδιών τους. Με αποτέλεσμα να δημιουργούνται από αυτό το φαύλο κύκλο ενοχικοί γονείς που νιώθουν αποτυχημένοι στο ρόλο τους. Οι ιδανικοί γονείς είναι σταθεροί, ενθαρρυντικοί, δείχνουν ενδιαφέρον, έχουν ρεαλιστικές προσδοκίες και δεν ασκούν πίεση στα παιδιά. Φροντίζουν τα παιδιά τους, τη διατροφή τους, την άσκηση και τον ύπνο τους. Συζητούν μαζί τους, τα επαινούν, τα επιβλέπουν και ρωτούν για την πρόοδο τους. Οι ιδανικοί δάσκαλοι είναι προσιτοί, ενημερώνουν, αναθέτουν λογικές και ξεκάθαρες εργασίες, επιβάλλουν την πειθαρχία χωρίς όμως αυτή να αποδημεί τη σχέση τους με τους μαθητές τους, φροντίζουν οι μαθητές τους να μαθαίνουν, να είναι χαρούμενοι και να προοδεύουν. Αν οι ιδανικοί γονείς συνυπάρξουν με τους ιδανικούς δασκάλους θα έχουμε ευτυχισμένα και παραγωγικά παιδιά. Ο καλύτερος τρόπος για να αντιταχθούμε σε αρνητικά ερεθίσματα είναι η θετική αναπαλαίωση. Είναι σημαντικό τα παιδιά να μάθουν να αγαπούν τα βιβλία. Από τη νευροψυχολογία γνωρίζουμε πως παιδιά που έχουν ισχυρές λεκτικές ικανότητες καθώς και καλές δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες αυτοσυγκράτησης. Ερευνητές αναφέρουν πως τα παιδιά που έχουν καλές δεξιότητες γραφής και ανάγνωσης αντιστέκονται καλύτερα στη βία. Αυτό βέβαια δεν συνεπάγε-

9


Οικογένεια και σχολείο

ται με το ότι οι μορφωμένοι άνθρωποι δεν διαπράττουν ποτέ εγκλήματα αλλά με το ότι φαίνεται από τη σύγχρονη έρευνα ότι η καλλιέργεια του γραπτού και προφορικού λόγου να λειτουργεί ως κυματοθραύστης σε βίαια ξεσπάσματα. Τι γίνεται στις μέρες μας; Τα παιδιά μας όπως και εμείς παρακολουθούμε βουβοί τηλεόραση. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μην μαθαίνουν να συζητούν, να εκφράζονται. Παρακολουθούν τους διαλόγους των ταινιών ή των σίριαλ που είναι απλοϊκοί, καθημερινοί άρα δεν μαθαίνουν

10

να αναπτύσσουν τις λεκτικές τους δεξιότητες. Η τηλεόραση δεν έχει συμβολικό λόγο. Η γλώσσα που χρησιμοποιείται από τις ταινίες και τα τηλεοπτικά προγράμματα είναι απλή. Ένα παιδί για να διαπαιδαγωγηθεί σωστά χρειάζεται αγάπη, σημασία, ενδιαφέρον, φροντίδα, επικοινωνία, παρουσία, κανόνες, βοήθεια να αναπτύξει τις ικανότητες του. Αυτή είναι η βάση της ασφάλειας που χρειάζεται να νιώσει για να αναπτυχθεί.


«Ο μικρός Πινόκιο: -Γιατί τα παιδιά λένε ψέματα» Χρυστάλλα Μαζέρη, Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Όλα τα παιδιά και οι έφηβοι συμβαίνει να λένε ψέματα, σε κάποια περίοδο της ζωής τους. Η παντελής απουσία του ψέματος από τη ζωή του παιδιού θα μπορούσε ακόμα και να μας ανησυχήσει! Το ψέμα θα μπορούσε να θεωρηθεί σε πολλές περιπτώσεις ως μέρος μιας φυσιολογικής εξέλιξης. Σε άλλες, μπορεί να ανησυχήσει τους γονείς, οι οποίοι προσπαθούν να βρουν τρόπους να το αντιμετωπίσουν. Το πώς θα το χειριστούν οι γονείς εξαρτάται από την ηλικία του παιδιού, τη συγκεκριμένη περίσταση, και τους κανόνες ηθικής συνείδησης της οικογένειας. Τα παιδιά μεταξύ 3 και 6 χρόνων αρχίζουν να αναπτύσσουν τη φαντασία τους. Δεν είναι ακόμη σε θέση να αντιληφθούν ότι το ψέμα είναι παράπτωμα αφού δυσκολεύονται να διαχωρίσουν το φανταστικό από το πραγματικό. Ένα τρίχρονο παιδί μπορεί να διατυμπανίζει σε όλους ότι κάτω από το κρεβάτι του βρίσκεται ένα μεγάλο λιοντάρι. Το ψέμα σ’ αυτή την ηλικία αποτελεί μέρος της εγωκεντρικής σκέψης των παιδιών. Συχνά μπορεί να καταφύγουν στο ψέμα στην προσπάθεια τους να παρουσιάσουν τα πράγματα όπως εκείνα θα ήθελαν να είναι. Στην ηλικία των 6-8 χρόνων αρχίζουν σταδιακά να κάνουν διάκριση μεταξύ πραγματικότητας και φαντασίας και να ξεφεύγουν από το στάδιο του εγωκεντρισμού. Θεωρούν ότι το ψέμα είναι κακό, απλά επειδή τιμωρείται από τους γονείς. Είναι μετά την ηλικία των 10 χρόνων που το παιδί αρχίζει να αναγνωρίζει την πρόθεση ως το βασικό κριτήριο για την εκτίμηση ενός ψέματος.

Θα εξετάσουμε τώρα τους κυριότερους λόγους που ωθούν ένα παιδί στο να ψεύδεται: • Έ  να παιδί μπορεί να καταφύγει στο ψέμα στην προσπάθεια του να απενοχοποιηθεί από μια πράξη και να μην υποστεί τις συνέπειες, «δεν είμαι εγώ που το έκανα». Εάν τα ψέματα της απενεχοποίησης είναι συχνά μετά τα 7 χρόνια, σημαίνει ότι το παιδί φοβάται την τιμωρία, την αυστηρή κριτική και την αποδοκιμασία των γονιών του. Γι’ αυτά τα παιδιά, το να παραδεχθούν τα λάθη τους, σημαίνει να απογοητεύσουν τις προσδοκίες των γονιών τους και να καταστρέψουν την εικόνα του «τέλειου παιδιού». Αισθάνονται ανασφαλείς και δυσκολεύονται να αναλάβουν την ευθύνη των πράξεων τους. Σημαντικό να αναφερθεί ότι εάν οι γονείς δεν διστάζουν να παραδεχτούν τα λάθη τους μπροστά στα παιδιά τους χωρίς να φοβούνται ότι θα μειωθεί το κύρος τους, τότε τα παιδιά καταλαβαίνουν ότι το να παραδεχθεί κάποιος τα λάθη του δεν είναι αδυναμία αλλά δύναμη. • Κ  άποια παιδιά καταφεύγουν σε άλλη πιο σοβαρή μορφή ψέματος που είναι η συκοφαντία «δεν είμαι εγώ που το έκανα αλλά ο Πέτρος». Το παιδί στην προσπάθεια του να σώσει τον εαυτό του προσπαθεί να «καταστρέψει» τον άλλο. Εάν παρατηρήσουμε προσεχτικά το παρελθόν των παιδιών αυτών, θα παρατηρήσουμε ότι είναι παιδιά που έχουν υποστεί τα ίδια αδικίες από τους συμμαθητές τους αλλά και από τις οικογένειες τους, ότι είναι παιδιά που δεν τα πίστεψαν και τα τιμώρη-

11


Οικογένεια και σχολείο

χαμηλή αυτοεικόνα. Και τα δύο επιζητούσαν την εξύψωση. •Ά  λλα παιδιά μπορεί να επινοήσουν διάφορα ψέματα για να στρέψουν την προσοχή πάνω τους ή για να τα παρηγορήσουν. Είναι ουσιαστικά ένας εναλλακτικός τρόπος επικοινωνίας με τους γονείς με απώτερο στόχο να τους κάνουν να ασχοληθούν μαζί τους. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι η γέννηση ενός νέου παιδιού στην οικογένεια μπορεί να ωθήσει το μεγαλύτερο να καταφεύγει συχνά στο ψέμα.

σαν για τα λάθη άλλων. Τα παιδιά αυτά χρήζουν ιδιαίτερου χειρισμού, με ανοικτό κανάλι επικοινωνίας για να προβληματιστούν για το συμβάν. Η αυστηρή τιμωρία πολύ δύσκολα θα φέρει το επιθυμητό αποτέλεσμα. •Ά  λλα παιδιά θα πούνε ψέματα για να εντυπωσιάσουν τους άλλους, για να φαίνονται «ωραίοι» στα μάτια των άλλων. Συχνά δεν σπρώχνονται από τη διάθεση να πούνε ψέματα αλλά από την ανάγκη να μετατρέψουν σε πραγματικότητα τις κρυφές τους επιθυμίες. Παιδί της Β’ τάξης έπεισε τη δασκάλα του ότι η οικογένεια του έμενε σε μεγάλο σπίτι με οικιακή βοηθό και κηπουρό ενώ στην πραγματικότητα έμεναν σε μικρό διαμέρισμα σε υποβαθμισμένη περιοχή. Κάποιο άλλο παιδί διηγόταν σε μητέρα συμμαθητή του ότι στο σπίτι του οργανώνονταν συχνά ομαδικά παιχνίδια με φίλους του, ενώ ουσιαστικά ήταν αρκετά μοναχικός. Το πρώτο παιδί διακατεχόταν από ένα αίσθημα κοινωνικής κατωτερότητας ενώ το δεύτερο από

12

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς όταν διαπιστώσουν ότι το παιδί τους λέει ψέματα; • Ο  ι γονείς να μην πανικοβάλλονται και ούτε να χρησιμοποιούν επιθετικότητα και προσβλητικές εκφράσεις. Σίγουρα είναι πιο αποτελεσματικό να συζητήσουν με το παιδί για να κατανοήσουν το κίνητρα του για τη χρήση του ψέματος. • Ν  α ελέγχουν τις προσδοκίες και απαιτήσεις που έχουν επενδύσει στα παιδιά τους. Αυτές θα πρέπει να είναι ανάλογες με τις δυνατότητες του παιδιού, διαφορετικά δημιουργούν ένα αίσθημα μη ικανοποίησης και αποτυχίας. • Ν  α μην επιβάλλουν αυστηρές τιμωρίες, οι οποίες ουσιαστικά αποτυγχάνουν στη δημιουργία εσωτερικών μηχανισμών και στη διαμόρφωση ηθικής συνείδησης. Η απειλή της αυστηρής τιμωρίας δεν κάνει τίποτε άλλο παρά να ενισχύει το παιδί στο ψέμα. • Ν  α δείχνουν κατανόηση στις δυσκολίες ενός παιδιού και να μην καταφεύγουν σε


χαρακτηρισμούς όπως «ψεύτης» για να το συνετίσουν από ένα ψέμα που ειπώθηκε. Εάν νοιώσει ότι έχει μια προβληματική προσωπικότητα τότε μειώνεται κάθε κίνητρο να γίνει καλύτερο παιδί. • Ν  α αυξήσουν τα κανάλια επικοινωνίας με το παιδί τους. Η επικοινωνία να μην είναι μόνο λεκτική αλλά και μέσω του παιχνιδιού και των κοινών δραστηριοτήτων. • Ν  α ελέγχουν προσεχτικά τα γεγονότα και τις συμπεριφορές που φαίνεται να συνδέονται με την αιτία του ψέματος. Από τη στιγμή που το παιδί παραδέχεται με ειλικρίνεια τα λάθη του δεν πρέπει να τιμωρηθεί ή τουλάχιστον όχι στο βαθμό που θα το τιμωρούσαν αν τα έκρυβε.

• Ν  α αποτελούν θετικά πρότυπα για τα παιδιά τους. Να προσπαθούν να μη ψεύδονται έστω και αν έχουν να απαντήσουν σε ερωτήματα που είναι δύσκολα ή τους φέρνουν σε αμηχανία. Εάν ο γονιός ψεύδεται τότε το παιδί νοιώθει ότι μπορεί να κάνει το ίδιο. Η ειλικρίνεια όπως και το ψέμα μαθαίνονται από το παράδειγμα των γονιών!! Συνοψίζοντας, ο καλύτερος τρόπος για να βοηθήσουμε τα παιδιά είναι η ειλικρίνεια μέσα στην οικογένεια. Το λεκτικό κήρυγμα περί ηθικής δεν είναι αρκετό εάν οι γονείς δεν εφαρμόσουν έμπρακτα αυτά που συμβουλεύουν τα παιδιά τους. Οι πολύ αυστηρές τιμωρίες δεν φέρουν αποτέλεσμα εάν οι γονείς δεν ενσκήψουν στο πρόβλημα των παιδιών και κατανοήσουν τι τα οδηγεί στη χρήση του ψέματος· μια αθώα συνήθεια ή ένας μηχανισμός αυτοπροστασίας;

13


Οικογένεια και σχολείο

«Παιδιά με αυτοπεποίθηση» Μύρια Μαραγκού, Ψυχοθεραπεύτρια Παιδιών – Οικογένειας – Γονέων – Ζευγαριού BA, MAPCO,MFT/ΕΛΛΑΔΑ-Η.Π.Α ΕΓΓΡ. ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΣ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Τα παιδιά αναγνωρίζουν τις ικανότητες ή τις αδυναμίες τους κι αυτό φαίνεται από τη συμπεριφορά τους. Τα παιδιά που αισθάνονται όμορφα για τον εαυτό τους μπορούν ευκολότερα ν’ αντιμετωπίσουν κάποια διαμάχη και ν’ αντισταθούν σε κάποια αρνητική πίεση. Συνήθως, τα παιδιά που έχουν αυτοπεποίθηση χαμογελούν πιο συχνά και απολαμβάνουν τη ζωή με ένα δικό τους τρόπο. Αυτά τα παιδιά είναι ρεαλιστές και αξιολογούν τις προκλήσεις της ζωής με ήρεμη και χαλαρή διάθεση, σε αντίθεση με τα παιδιά που χαρακτηρίζονται από χαμηλή αυτοπεποίθηση. Παιδιά που χαρακτηρίζονται με υγιή αυτοπεποίθηση είναι αυτά που επιδεικνύουν εμπιστοσύνη και σεβασμό στις δυνατότητες τους και κατ’ επέκταση στον εαυτό τους. Δεν επιζητούν συνεχώς την παρουσία ή τη συμβολή ενός ενήλικα για να ολοκληρώσουν μια πράξη. Παίρνουν πρωτοβουλίες και χρησιμοποιούν την κρίση τους χωρίς ν’ αγχώνονται για το αποτέλεσμα των πράξεών τους.

αξιολογούν τα παιδιά τον εαυτό τους εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Τεράστιο ρόλο παίζει η κληρονομικότητα, το μοντέλο των γονιών - ατόμων που φροντίζουν τα παιδιά, των δάσκαλων και γενικότερα η ενθάρρυνση προς τα παιδιά, που οδηγεί στην ανάπτυξη της αυτοπεποίθησης.

Τα παιδιά που υποτιμούν ή δεν εκτιμούν τον εαυτό τους, δυσκολεύονται να επιλύσουν τα προβλήματά τους, επιζητούν τη βοήθεια ενός ενήλικα και επιθυμούν συνεχώς να τα ενθαρρύνουν για να ολοκληρώσουν μια πράξη. Συνήθως αισθάνονται μειονεκτικά έναντι άλλων παιδιών, φοβούνται τα επικριτικά σχόλια και αναγκάζονται να απομονώνονται για να προστατεύσουν τον εαυτό τους.

• Π  ροσέχουμε πώς μιλούμε στα παιδιά μας. Τα παιδιά παίζουν με τις λέξεις. Εάν το παιδί μας είχε κάποια αποτυχία, του λέμε π.χ. «Η εμπειρία έχει σημασία. Δεν τα κατάφερες, άλλα είμαι πολύ περήφανος για τον αγώνα που έδωσες». Επιβάλλεται να επισημαίνουμε ότι η προσπάθεια του παιδιού ήταν πολύ ισχυρή και αυτό έχει σημασία για μας. Αποφεύγουμε να λέμε π.χ. «θ’ αγωνιστείς περισσότερο την επόμενη φορά και θα τα καταφέρεις». Όταν τα παιδιά βάζουν αρκετή ενέργεια για

Η αυτοπεποίθηση και ο τρόπος με τον οποίο

14

Με την πάροδο του χρόνου η αυτοπεποίθηση αναπτύσσεται, από τη νηπιακή μέχρι την ενήλικη ηλικία. Για να έχει ένα παιδί αυτοπεποίθηση επιβάλλεται να επιδέχεται αγάπη και αποδοχή. Εάν ένα παιδί αισθάνεται ευτυχισμένο για κάποιο κατόρθωμά του, αλλά δεν επιδέχεται αγάπη, μπορεί κάλλιστα να παρουσιάσει χαμηλή αυτοπεποίθηση. Γενικότερα μια υγιής αυτοπεποίθηση αναπτύσσεται μόνο όταν υπάρχει ισορροπία στη ζωή του παιδιού. Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά μας να αναπτύξουν υγιή αυτοπεποίθηση: self estim (1)


να καταφέρουν κάτι, εμείς πάντα πρέπει να τα ενισχύουμε με ραβασάκια στην τσαντούλα τους, στο ψυγείο, στο e-mail τους, γράφοντας κάτι όμορφο, όπως «πιστεύω είσαι καταπληκτικός»! • Α  νακαλύπτουμε τι μοναδικό έχουν τα παιδιά μας και τους μεταφέρουμε το μήνυμα ότι το κάθε άτομο έχει κάτι ξεχωριστό-μοναδικό, προσπαθώντας να ενισχύσουμε αυτό το χαρακτηριστικό τους. Όταν τα παιδιά πεισθούν ότι έχουν κάτι ιδιαίτερο, τότε αξιολογούν διαφορετικά τον εαυτό τους και τους βοηθά να αναπτύξουν την αυτοπεποίθησή τους. • Ο  ι δικές μας ανασφάλειες δεν χρειάζονται να εκδηλώνονται μπροστά στα παιδιά. Τα παιδιά έχουν ανάγκη να βλέπουν ένα θετικό μοντέλο γονιού, ώστε να παραδειγματίζονται ορθά. • Δ  οκιμάζουμε τα παιδιά μας σε διάφορες δραστηριότητες, μέχρι ν’ ανακαλύψουμε το ταλέντο τους και να τους προωθούμε να το εξασκούν για να γίνονται συνεχώς καλύτεροι. • Υ  πάρχουν δραστηριότητες όπου τα παιδιά έχουν τη δυνατότητα να προβάλλουν τον εαυτό τους πιο άνετα και κατ’ επέκταση να ανεβάζουν την αυτοπεποίθησή τους (π.χ. χορός, θέατρο, τέχνη κ.ά.). Δοκιμάστε τα. • Δ  ιαβάστε βιβλία, παραμύθια ή παρακολουθήστε μια ταινία με θέμα την αυτοπεποίθηση και στην πορεία αναλύστε μαζί το περιεχόμενο, σε σημείο που να επιθυμούν να συμπεριφερθούν αναλόγως σε μια παρόμοια κατάσταση.

• Μ  αθαίνουμε στα παιδιά να γράφουν τους στόχους τους και να προσπαθούν να ολοκληρώνουν μικρούς και εφικτούς στόχους, ώστε να μην απογοητεύονται. Οι υψηλές προσδοκίες είναι ο χειρότερος εχθρός της αυτοπεποίθησης, γιατί δύσκολα επιτυγχάνεται ένας τέτοιος στόχος. • Σε κάθε στόχο που επιτυγχάνουν τα παιδιά επιβάλλεται η επιβράβευση και η συζήτηση εις βάθος για την όλη εμπειρία, ούτως ώστε να αντιληφθούν το κατόρθωμά τους, να το θαυμάσουν και να πιστέψουν στον εαυτό τους. Στη συνέχεια για καλύτερη συνειδητοποίηση των επιτευγ-

15


Οικογένεια και σχολείο

μάτων τους, τα ενθαρρύνουμε να γράψουμε μαζί σ’ ένα τετράδιο την όλη διαδικασία και τα συναισθήματα που βίωσαν μέχρι να κατορθώσουν τον στόχο τους. Εάν μερικές φορές τα παιδιά αμφισβητούν τις ικανότητές τους, τότε διαβάζουμε μαζί τους τις σημειώσεις των προσωπικών τους εμπειριών και τα ενισχύουμε να συμπεριφερθούν ανάλογα. • Φ  ράσεις που λατρεύουν τα παιδιά και ενισχύουν την αυτοπεποίθηση τους:

• Σ΄ ακούω…

• Θέλω να μάθω από σένα…

• Είμαι περήφανος για σένα…

• Είσαι μοναδικός…

• Ε γώ πάντα πιστεύω στις ικανότητές σου…

• Σ’ αγαπώ…

• Σε λατρεύω…

• Δ  ιδάσκουμε την αρχή ότι μέσα από τα λάθη μας μαθαίνουμε και γινόμαστε καλύτεροι. • Ε πιβάλλεται να εκπαιδεύσουμε τα παιδιά να αποδεσμεύονται από το τέλειο. • Ε άν εμείς αποδεχθούμε τον εαυτό μας όπως είναι, τότε πιο εύκολα μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά μας να αποδεχθούν τον εαυτό τους. • Π  ροστατεύουμε τα παιδιά μας από άτομα ή καταστάσεις που τους δημιουργούν αμφιβολίες για τις ικανότητές τους.

16

• Ε πιδεικνύουμε σεβασμό προς την προσωπικότητα των παιδιών μας και ποτέ δεν τα συγκρίνουμε με άλλα παιδιά. • Δ  εν τα κοροϊδεύουμε ή τα επικρίνουμε για τις πράξεις τους. • Δεν χρειάζεται να είμαστε η σκιά τους. • Ο  ι προσδοκίες μας πρέπει να έχουν σαν κριτήριο τις ικανότητες και την ηλικία των παιδιών μας. Οι περισσότεροι γονείς έχουν πολύ υψηλές προσδοκίες για τα παιδιά τους και συχνά απογοητεύονται από τη συμπεριφορά τους. Ως εκ τούτου τα παιδιά με τη σειρά τους πληγώνονται, γιατί δεν εκτιμείται η προσπάθειά τους από τους ίδιους τους γονείς τους. • Α  κούμε πάντοτε με προσοχή τα παιδιά μας και προσπαθούμε να έχουμε ισχυρή οπτική επαφή. • Π  ροσοχή! Το «μπράβο» και οι έπαινοι πρέπει να γίνονται μόνο όταν είναι ανάγκη. Η καθημερινή χρήση τους μπορεί να προκαλέσει εξάρτηση και λανθασμένη σύνδεση. • Ε πιβάλλεται να υιοθετήσουμε στο πρόγραμμά μας οικογενειακές συζητήσεις, όπου το κάθε άτομο να παρουσιάζει τη δική του «φωνή». Βοηθητικές δραστηριότητες: self estim (3) Ένα λαμπερό αστέρι: Θα χρειαστείτε: • Ένα μπλε χαρτόνι


• Κίτρινο ή χρυσαφί χαρτί χειροτεχνίας • Φ  ωτογραφίες μικρές του παιδιού και των μελών της οικογένειας Με τη συμμετοχή και τη βοήθεια του παιδιού ζωγραφίστε στο χαρτί της χειροτεχνίας αστέρια, αρκετά μεγαλύτερα από το μέγεθος των φωτογραφιών. Κόψτε κάθε αστέρι και στο κέντρο του κολλήστε μια φωτογραφία. Κολλήστε κάθε αστεράκι πάνω στο μπλε χαρτόνι. Κατά τη διάρκεια της χειροτεχνίας ή μετά από αυτή, πείτε την παρακάτω ιστορία:

χωρίς φως και χωρίς χρώμα. Αποφάσισε, λοιπόν, να πάει στη χώρα των αστεριών για να δει τι κάνανε τα άλλα αστέρια και είχανε φως. Περπάτησε μέρες πολλές και νύκτες ατελείωτες, ώσπου τελικά τα κατάφερε και έφθασε κατάκοπο στη χώρα των αστεριών. Παντού υπήρχε φως από τ’ αστέρια. Άλλα έφεγγαν περισσότερο και άλλα λιγότερο, όλα όμως ήταν λαμπερά και χαρούμενα. Άρχισε να ψάχνει για το μυστικό που είχαν και λάμπανε, ρωτώντας το κάθε ένα πώς τα κατάφερνε. · Ε γώ, του είπε το ένα, λάμπω επειδή ζωγραφίζω όμορφες θάλασσες. · Ε γώ, του είπε ένα άλλο, λάμπω επειδή τραγουδάω όμορφα. · Ε μένα η λάμψη μου έρχεται από τις καλές πράξεις που κάνω. Κάθε αστεράκι είχε και κάτι καλό να του πει. Τότε το μακρινό αστέρι αναρωτήθηκε τι μπορούσε να κάνει το ίδιο για να λάμψει. Όμως και αν το έβρισκε… ποιος θα του μάθαινε να το κάνει;

Κάποτε σε μια χώρα μακρινή ζούσανε πολλά αστεράκια μαζί. Σ’ εκείνη τη χώρα τα πάντα λάμπανε από το φως των μικρών αστεριών. Γι’ αυτή τη χώρα άκουσε και ένα μακρινό αστέρι που ήταν, όμως, μουντό,

Στο σημείο αυτό ζητήστε από το παιδί να σας πει «ως αστέρι που λάμπει» τι μπορεί να διδάξει στο μακρινό αστέρι. Αν το παιδί δυσκολεύεται να βρει κάτι καλό, βοηθήστε το λέγοντάς του τα προτερήματά του (π.χ. εσύ ξέρεις να ζωγραφίζεις, μπορείς να του μάθεις ζωγραφική, ξέρεις τόσα όμορφα τραγούδια, μπορείς να του μάθεις να τραγουδάει...), ώστε να βοηθήσει το αστεράκι. Παροτρύνετέ το, λοιπόν, να πει το ίδιο τι ξέρει να κάνει καλά. Μπορεί να είναι απλά πράγματα, όπως ποδήλατο, ζωγραφική, κουλουράκια, σχέδια με πλαστελίνη, σκιτσάρισμα ζώων, ευγένεια κ.ά.

17


Οικογένεια και σχολείο

«Διατροφή του παιδιού» Νατάσα Παπαηρακλέους, Κλινική διαιτολόγος-διατροφολόγος, MSc,RD, Phd Cand Η διατροφή ενός παιδιού είναι ιδιαίτερα σημαντική τόσο για την ανάπτυξη του και όσο και για την υγεία του. Η ποικιλία, το μέτρο και η ισορροπία δεν θα πρέπει να απουσιάζουν από το διαιτολόγιο κανενός παιδιού. Για αυτό διαβάστε παρακάτω πρωτότυπες ιδέες για να είστε σίγουροι πως δίνετε στα παιδιά σας τα τρόφιμα που πραγματικά χρειάζονται! Πρωινό Το πρωινό είναι ένα σημαντικό γεύμα για την ανάπτυξη των παιδιών σας. Μελέτες έχουν δείξει ότι τα παιδιά που τρώνε πρωινό τείνουν να έχουν υψηλότερη απόδοση στο σχολείο, λιγότερη κούραση και λιγότερη πείνα που οδηγεί σε στομαχόπονους το πρωί. Παίρνουν υψηλότερους βαθμούς στα διαγωνίσματα, συγκεντρώνονται καλύτερα, μπορούν να λύσουν τα προβλήματα πιο εύκολα και έχουν καλύτερο συντονισμό των μυών. Έτσι, είτε τα παιδιά σας τρώνε στο σπίτι είτε στο σχολείο, να βεβαιωθείτε ότι τα παιδιά σας τρώνε ένα θρεπτικό πρωινό κάθε μέρα.

Ιδέες προγεύματος: • Γάλα ή γιαούρτι με δημητριακά και φρούτο • Γάλα ή γιαούρτι με βρώμη ή μούσλι και φρούτο •  Γάλα και μπισκότα ολικής αλέσεως και φρούτο •  Γάλα και κριτσίνια ολικής αλέσεως και φρούτο • Χυμός μαζί με φρυγανιές σικάλεως και τυρί χαμηλό σε λιπαρά • Χυμός φρούτου και ψωμί με τυρί • Γάλα και φέτες με μαρμελάδα ή μέλι και φρούτο • Ψωμί με φυστικοβούτυρο και χυμό • Ψωμί με τυρί φιλαδέλφεια Light και χυμό • Γιαούρτι με λίγο μέλι και φρυγανιές και φρούτο • Γιαούρτι με ξηρούς καρπούς, σταφίδες και μέλι • Τοστ με τυρί, γαλοπούλα, ντομάτα και μαρούλι και χυμό • Τοστ με χαλλούμι και λούντζα, ντομάτα και μαρούλι και φρούτο • Γάλα και αυγό βραστό με ψωμί ολικής αλέσεως • 1 κομ. τυρόπιτα σπιτική • Μπάρα δημητριακών και γάλα και φρούτο • Γάλα και 1 μικρό κομμάτι κέικ Το πρωινό συχνά αποκαλείται το πιο σημαντικό γεύμα της ημέρας, αλλά το μεσημεριανό γεύμα παίζει επίσης σημαντικό ρόλο στη συνολική υγεία των παιδιών καθώς και στην σχολική επίδοση. Όταν τα παιδιά παραλείψουν το μεσημεριανό γεύμα, είναι πιθανό να έχουν πρόβλημα συγκέντρωσης στην τάξη, έλλειψη ενέργειας και να καταναλώσουν μεγάλες ποσότητες αλλά και να κάνουν λανθασμένες επιλογές τροφίμων.

18


Μεσημεριανό γεύμα Προτού καταλήξετε στις επιλογές των μεσημεριανών γευμάτων, χρειάζεται χρόνος για να επανεξετάσετε το μενού μαζί τους και να συζητήσετε πώς θα δημιουργήσετε ένα υγιεινό και θρεπτικό μεσημεριανό γεύμα που θα απολαμβάνετε τόσο εσείς όσο και τα παιδιά σας. Βεβαιωθείτε ότι οι επιλογές περιλαμβάνουν τα δημητριακά ολικής αλέσεως, τα λαχανικά, τα φρούτα και τα χαμηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά ή χωρίς λιπαρά γαλακτοκομικά προϊόντα σε κάθε γεύμα. Αν ετοιμάζετε εσείς τα γεύματα των παιδιών σας για το σχολείο, πάρτε τα παιδιά σας μαζί στο σουπερμάρκετ και να τους επιτρέψετε να διαλέξουν τις υγιεινές τροφές που απολαμβάνουν. Τα παιδιά σας είναι πολύ πιο πιθανό να τρώνε ό, τι περιλαμβάνει το πακέτο τους εάν το έχουν διαλέξει οι ίδιοι.

Εάν τα παιδιά σας συμμετέχουν σε εξωσχολικές δραστηριότητες, προσθέστε στο πακέτο για το σχολείο ένα υγιεινό σνακ το οποίο μπορούν να φάνε πριν. Υγιεινά σνακ : • Φρούτα και λαχανικά σε φέτες • 100 τοις εκατό χυμό φρούτων • κράκερ ολικής αλέσεως με τυρί με χαμηλά λιπαρά • γιαούρτι χαμηλό σε λιπαρά • γάλα χαμηλό σε λιπαρά • ρυζογκοφρέτες • κριτσίνια ολικής άλεσης • ξηροί καρποί ( αμύγδαλα, καρύδια) • μπισκότα ολικής άλεσης • μπάρες δημητριακών χαμηλές σε λιπαρά και ζάχαρη ‘Όλα τα πιο πάνω αποτελούν υγιεινές επιλογές που θα δώσουν στα παιδιά την ενέργεια που χρειάζονται μέχρι το βραδινό. Βραδινό γεύμα Το βραδινό γεύμα θα είναι βεβαίως πιο ελαφρύ και δεν πρέπει να παραλείπεται.

Ιδέες μεσημεριανών γευμάτων : 1. 1 μερίδα φασολάκι μαζί με πατάτα και καρότο, ψωμί και 2-3 σπιρτόκουτα τυρί 2. 1 μερίδα κοτόπουλο ψητό στο φούρνο με πατάτες και σαλάτα εποχής 3. 1 μερίδα ψάρι, ρύζι , 1-2 φέτες ψωμί και σαλάτα εποχής 4. 1 μερίδα μακαρόνια με κιμά και τυρί, και σαλάτα εποχής 5. 1 μερίδα φακές, 1 φέτα ψωμί και 1 ποτήρι φρέσκο χυμό πορτοκάλι μετά το φαγητό 6. 1 μερίδα μπιφτέκι από μοσχαρίσιο κιμά ψητά, σαλάτα εποχής και 1 φλ. ριζότο με λαχανικά

Επιλογές βραδινού γεύματος: • ένα τοστ με μαύρο ψωμί, τυρί, γαλοπούλα και λαχανικά • σπιτική πίτσα • ομελέτα • σαλάτες • σούπες • μικρότερες ποσότητες του μεσημεριανού φαγητού Παράδειγμα προτεινόμενου διαιτολογίου Όλες οι συστάσεις που αναφέρθηκαν παραπάνω θα μπορούσαν συμπερασματικά να μεταφραστούν σε ένα ισορροπημένο διαιτολόγιο για το παιδί που θα περιλαμβάνει:

19


Οικογένεια και σχολείο

• 6  μερίδες δημητριακών, ψωμιού, ζυμαρικών ημερησίως ( 1μερίδα = 1 μικρή φέτα ψωμί, 1/3 φλιτζάνι μακαρόνια ή ρύζι, ½ φλιτζάνι δημητριακά πρωινού κ.α.) • 2 - 3 φρούτα ημερησίως • 3-4 μερίδες λαχανικών, δηλαδή 2 ½ φλιτζάνια συνολικά σαλάτα στα κυρίως γεύματα ημερησίως •  3 μερίδες γαλακτοκομικών ( 1 μερίδα γαλακτοκομικών = 1 ποτήρι γάλα, 200γρ γιαούρτι, 30γρ τυρί) • 2-3 μερίδες κρέατος ημερησίως ( 1 μερίδα = 150 γρ κρέας ή ψάρι) • 4 μερίδες λαδιού ( 4 κουταλάκια του γλυκού ελαιόλαδο) Ενυδάτωση Εκτός από την διατροφή των παιδιών δεν πρέπει να ξεχνάμε πόσο σημαντική είναι η ενυδάτωση. Η αξία της σωστής ενυδάτωσης είναι ιδιαίτερα σημαντική σε όλες τις ηλικίες. Τα παιδιά χρειάζονται το νερό όχι μόνο για να αποκαταστήσουν αυτό που φυσιολογικά αποβάλλεται καθημερινά μέσω της αναπνοής, του ιδρώτα και των ούρων, αλλά και για την ανάπτυξή τους. Δεν πρέπει επίσης να ξεχνάτε ότι τα μικρά παιδιά αποτελούν μία ομάδα ιδιαίτερα επιρρεπή στην αφυδάτωση, καθώς αδυνατούν να φροντίσουν από μόνα τους τον εαυτό τους και δεν αντιλαμβάνονται τις ανάγκες του σώματός τους με την ίδια ευκολία που το κάνουν οι ενήλικες. Οι ανάγκες για πρόσληψη υγρών δεν διαφέρουν ιδιαίτερα ανάμεσα σε παιδιά και ενήλικες. Τα παιδιά, με μέτρια επίπεδα φυσικής δραστηριότητας, ηλικίας 2 έως 3 ετών χρειάζονται περίπου 1,3 L υγρών την ημέρα, ενώ από 4 έως 8 ετών οι ανάγκες τους αυξάνονται ελαφρώς και φτάνουν τα 1,6 L ανά ημέρα.

20

Επιλογές ροφημάτων για παιδιά : • νερό • γάλα χαμηλό σε λιπαρά • χυμοί , 100% φυσικοί χυμοί χωρίς επιπρόσθετη ζάχαρη • τσάι Άσκηση για τα παιδιά Τέλος, δεν ξεχνάμε την άσκηση. Η σωστή διατροφή και η άσκηση προσφέρουν υγεία. Η τακτική σωματική δραστηριότητα είναι επίσης ζωτικής σημασίας για την ανάπτυξη ενός παιδιού. Μπορεί να μην αρέσουν σε όλα τα παιδιά τα σπορ, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν πολλοί τρόποι για να εντάξουν την άσκηση σε καθημερινή βάση στο σχολείο και στο σπίτι. Στην πραγματικότητα, η συμμετοχή ολόκληρης της οικογένειας είναι ένας πολύ καλός τρόπος για να περνούν χρόνο μαζί και να ασκούνται παράλληλα.

Οδηγίες άσκησης για παιδιά και έφηβους (6-17 χρονών): • Συστήνεται τουλάχιστον 1 ώρα άσκησης καθημερινά. • Η άσκηση θα πρέπει να είναι μέτριας ή έντονης έντασης. • Η συχνότητα της έντονης άσκησης συστήνεται να είναι τουλάχιστον 3 φορές την εβδομάδα. Στο εβδομαδιαίο πρόγραμμα άσκησης θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνονται ασκήσεις για ενδυνάμωση μυών και οστών τουλάχιστον 3 φορές την εβδομάδα.


Αυτοεκτίμηση και Αυτοπεποίθηση: Η Σημασία της Σχέσης μας με τον Εαυτό μας Λουίζα Θεοφάνους - Ιωακείμ, B.Sc. (Hons), M.Sc., MBACP Συμβουλευτική Ψυχολόγος - Ψυχοθεραπεύτρια Συχνές είναι οι απορίες και ανησυχίες του κόσμου για τις ανθρώπινες σχέσεις σήμερα, στις οποίες συναντούμε αρκετά προβλήματα. Αρκετά από αυτά οφείλονται βέβαια σε αποξένωση και κακή επικοινωνία που χαρακτηρίζει πολλές από αυτές τις σχέσεις. Μήπως όμως πίσω από αυτά τα προβλήματα κρύβεται μια βαθύτερη αιτία; Μήπως συχνά παραβλέπουμε μια άλλη εξίσου – αν όχι περισσότερο – σημαντική σχέση στη ζωή μας; Στην επιστήμη και στην εφαρμογή της ψυχολογίας έχει πολλές φορές αποδειχθεί ότι η καλή σχέση με τον εαυτό μας είναι βασική προϋπόθεση για τις υγιείς, ουσιαστικές σχέσεις με τους άλλους, αλλά και η βάση για την πραγματική ευτυχία. Ένας άνθρωπος που βασανίζεται – συνειδητά ή υποσυνείδητα δεν έχει ιδιαίτερη σημασία – από συναισθήματα προσωπικής ανεπάρκειας, ενοχής και κατωτερότητας, δύσκολα θα βρει ικανοποίηση στη ζωή του και στις σχέσεις του. Αναφερόμαστε συχνά στις έννοιες αυτοεκτίμηση και αυτοπεποίθηση εναλλάξ για να περιγράψουμε τη σχέση που έχει κάποιος με τον εαυτό του, η οποία επηρεάζει τα συναισθήματα και τη συμπεριφορά του. Στη θεωρία και στην πράξη όμως, υπάρχουν κάποιες διαφορές μεταξύ αυτών των εννοιών, τις οποίες είναι χρήσιμο να γνωρίζουμε για να μπορούμε να αξιολογήσουμε καλύτερα τη σχέση μας με τον εαυτό μας. Σημαντική είναι επίσης η έννοια της αυτοεικόνας: είναι η συνολική εικόνα, η ιδέα που έχουμε για τον εαυτό μας. Μπορεί να είναι θετική, αρνητική, ή θετική σε ορισμένους τομείς

και αρνητική σε άλλους. Στην αυτοεικόνα μας περιλαμβάνονται τα συγκεκριμμένα πιστεύω με τα οποία καθορίζουμε το ποιοι και τι είμαστε – προτάσεις που αρχίζουν με το «είμαι». Η εικόνα που έχουμε εμείς για τον εαυτό μας μπορεί να διαφέρει από λίγο έως πολύ από την εικόνα που έχουν οι άλλοι για μας. Αυτοεκτίμηση είναι η αγάπη και εκτίμηση προς τον εαυτό, η συνολική αυτοαξιολόγηση ή αίσθηση αυτοαξίας. Η αυτοεκτίμηση αναφέρεται στα συναισθήματα που έχουμε για τον εαυτό μας, ανεξάρτητα από αντικειμενικά προσόντα και ικανότητες. Περιλαμβάνει ηθική αξιολόγηση, π.χ. καλός/κακός άνθρωπος, ή άλλη, π.χ. όμορφος/-η, έξυπνος/-η κλπ. Η αυτοεκτίμηση μπορεί να είναι ψηλή ή χαμηλή και «χρωματίζει» ανάλογα την αντίληψη μας για τον εαυτό μας και τους άλλους, καθορίζει δηλαδή τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τον εαυτό μας, τις σχέσεις μας και τον κόσμο μας. Ψηλή αυτοεκτίμηση είναι η αγάπη προς τον εαυτό και ο αυτοσεβασμός. Ο άνθρωπος με ψηλή αυτοεκτίμηση φροντίζει για την ασφάλεια και την υγεία του, έχει συνολικά καλή γνώμη για το άτομο του, εστιάζοντας περισσότερο στα καλά παρά στα κακά του στοιχεία, και είναι γενικά ευχαριστημένος με το χαρακτήρα, τις γνώσεις και τη συμπεριφορά του. Αποδέχεται τα μειονεκτήματα και τις αδυναμίες του, καθώς και τα αρνητικά του συναισθήματα ως φυσιολογικά στοιχεία της ανθρώπινης φύσης. Η σχέση

21


Οικογένεια και σχολείο

μας με τον εαυτό μας συνήθως προεκτείνεται και στους άλλους. Έτσι λοιπόν, ο άνθρωπος με ψηλή αυτοεκτίμηση περιμένει και εισπράττει ευκολότερα την αποδοχή των άλλων, δείχνοντας μειωμένη ανοχή σε συμπεριφορές που τον υποβιβάζουν ως άτομο. Επιπλέον, ως προέκταση της σχέσης του με τον εαυτό του, αισθάνεται ευκολότερα γνήσιο ενδιαφέρον, σεβασμό και αγάπη προς τους άλλους. Κατά συνέπεια, η δημιουργία και η διατήρηση υγιών σχέσεων, η δημιουργικότητα, η ευχαρίστηση και η αισιοδοξία είναι γι’ αυτόν τρόπος ζωής. Ακόμα και οι διάφορες δυσκολίες της ζωής τον καταβάλλουν σε μικρότερο βαθμό και για λιγότερο χρονικό διάστημα απ’ ότι συμβαίνει στους ανθρώπους που έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση. Χαμηλή αυτοεκτίμηση είναι η έλλειψη αγάπης και εκτίμησης προς τον εαυτό. Ως αποτέλεσμα, έχουμε ένα αίσθημα κατωτερότητας, ανασφάλεια, κατάθλιψη, αυτοκαταστροφικότητα (π.χ. κατάχρηση εξαρτησιογόνων ουσιών, αυτοτραυματισμό κλπ.), συχνότερο και εντονότερο άγχος, φοβίες και προβληματικές σχέσεις, όπου παρατηρούνται συνήθως στοιχεία από προβληματική επικοινωνία μέχρι βία. Ο άνθρωπος που υποφέρει με χαμηλή αυτοεκτίμηση περιμένει και εισπράττει δυστυχώς συχνά και από τους άλλους την ίδια υποτίμηση που δείχνει και ο ίδιος προς τον εαυτό του, ενώ ανέχεται συχνά συμπεριφορές που δε θα έπρεπε από τους άλλους, όπως σωματική, σεξουαλική ή ψυχολογική κακομεταχείριση, υποτίμηση, εξευτελισμό, άδικη κριτική, ενοχοποίηση, εκμετάλλευση και περιφρόνηση. Όσο και αν τον πληγώνουν, δυσκολεύεται να αντιδράσει, να αλλάξει ή να εγκαταλείψει τις σχέσεις αυτές, επειδή ενδόμυχα δεν πιστεύει ότι αξίζει και μπορεί να βρει κάτι κα-

22

λύτερο. Αυτή είναι και η τραγικότητα στην ανοχή και επανάληψη της κακοποίησης. Ο ναρκισσισμός συγχέεται συχνά με την ψηλή αυτοεκτίμηση. Ο ναρκισσισμός όμως δε χαρακτηρίζει τα άτομα με αυτογνωσία και υγιή/ψηλή αυτοεκτίμηση. Ναρκισσισμός είναι η παθολογική αγάπη προς τον εαυτό, η οποία συνοδεύεται από εγωκεντρισμό και μια μη ρεαλιστική αυτοεικόνα, σύμφωνα με την οποία το ναρκισιστικό άτομο είναι τέλειο. Είναι απλώς μια άμυνα στην κατά βάθος χαμηλή αυτοεκτίμηση που χαρακτηρίζει τους ναρκισσιστές, οι οποίοι είναι συνήθως άτομα συναισθηματικά στερημένα, με μη ουσιαστικές ανθρώπινες σχέσεις. Για το λόγο αυτό, οι σχέσεις τους χαρακτηρίζονται από μια ρηχότητα και ανικανότητα για πραγματική κατανόηση και ενδιαφέρον προς τους άλλους. Η Αυτοπεποίθηση είναι η πίστη, η εμπιστοσύνη στον εαυτό μας και στις ικανότητες ή προσόντα και αποτελεσματικότητα μας, ο βαθμός στον οποίο νιώθουμε ικανοί και αποτελεσματικοί. Αποτελεί μέρος της αυτοεικόνας μας, αλλά είναι πιο περιορισμένη ως έννοια από την αυτοεκτίμηση. Κατά συνέπεια, είναι πιο εύκολη να αποκτηθεί ή να επιδιορθωθούν τα τραύματα της, αφού αναφέρεται σε συγκεκριμένες ικανότητες, παρά σε σφαιρική αξιολόγηση του εαυτού μας. Όπως και στην αυτοεκτίμηση, η αυτοπεποίθηση μπορεί να είναι ψηλή ή χαμηλή. Τα άτομα με ψηλή αυτοπεποίθηση παρατηρούνται να πετυχαίνουν επαγγελματικά ή σε άλλους τομείς (θετικούς και αρνητικούς), όπου απαιτούνται συγκεκριμμένες ικανότητες και αποτελεσματικότητα. Πιστεύουν στις ικανότητες τους και έτσι πετυχαίνουν συνήθως τους στόχους που βάζουν.


Αντίθετα, τα άτομα με χαμηλή αυτοπεποίθηση παρατηρούνται συχνά να αποτυχαίνουν σε δραστηριότητες ή να μην αξιοποιούν ικανοποιητικά τις αντικειμενικές τους γνώσεις και ικανότητες. Βλέπουμε έτσι μαθητές που δεν προσπαθούν αρκετά στο σχολείο γιατί φοβούνται κατά βάθος ότι θα αποτύχουν, επαγγελματίες που δεν πετυχαίνουν όσα θα μπορούσαν λόγω αυτο-αμφισβήτησης και άλλα. Σε πολλές περιπτώσεις, ένα άτομο μπορεί να υποφέρει και από χαμηλή αυτοεκτίμηση, αλλά και από χαμηλή αυτοπεποίθηση. Ως αποτέλεσμα, υποφέρει συνήθως από πολλαπλά προβλήματα στη ζωή του, από επαγγελματικά, μέχρι σχέσεων, κατάθλιψη, φοβίες, ψυχοσωματικά συμπτώματα και άλλα. Οι έννοιες της αυτοεκτίμησης και αυτοπεποίθησης συνήθως συνυπάρχουν. Σε άλλες περιπτώσεις όμως, ένας άνθρωπος μπορεί

να ταλαιπωρείται μόνο από τον ένα τύπο προβλήματος αυτοεικόνας, όπως συμβαίνει στα παραδείγματα που ακολουθούν. 1) Π  ετυχημένος και διακεκριμμένος επαγγελματίας ο οποίος αναγνωρίζει τα ταλέντα και ικανότητές του και πιστεύει σ’αυτά (άρα έχει αυτοπεποίθηση), αλλά παράλληλα έχει αυτοκαταστροφική συμπεριφορά (άρα χαμηλή αυτοεκτίμηση). Κλασσικά παραδείγματα αποτελούν σπουδαίοι καλλιτέχνες (π.χ. ηθοποιοί, τραγουδιστές κλπ.) που κάνουν κατάχρηση αλκοόλ, ναρκωτικών και ψυχοφαρμάκων και/ή απόπειρες αυτοκτονίας, όπως οι Elvis Prisley, Marilyn Monroe, Lindsay Lohan, Kate Moss και πολλοί άλλοι. Οι άνθρωποι αυτοί έχουν προφανώς ψηλή αυτοπεποίθηση, η οποία τους χαρίζει επαγγελματική επιτυχία, αλλά χαμηλή αυτοεκτίμηση, γι’ αυτό και αυτοκαταστρέφονται.

23


Οικογένεια και σχολείο

2) Κ  οπέλα η οποία αναγνωρίζει ότι διαθέτει σωματικά προσόντα που την κάνουν ελκυστική στους άντρες και χρησιμοποιεί προκλητικό ντύσιμο και συμπεριφορά για να τους προσελκύσει (ψηλή αυτοπεποίθηση στο θέμα της ομορφιάς και ελκυστικότητας), νιώθοντας κατά βάθος ότι δεν έχει κάποιο άλλο προτέρημα (χαμηλή αυτοεκτίμηση). Παρόμοια, ο «γυναικάς» ή playboy, ο οποίος επιζητά στις επαφές του την επιβεβαίωση για τον ίδιο λόγο, δεν πιστεύει δηλαδή ότι μπορεί και αξίζει να αγαπηθεί για άλλους λόγους (χαμηλή αυτοεκτίμηση). 3) Ά  τομο με σωματική αναπηρία ή περιορισμένες διανοητικές ικανότητες, το οποίο αναγνωρίζει τα προβλήματα και τους περιορισμούς που έχει εξαιτίας τους, αλλά ταυτόχρονα αγαπά και αποδέχεται τον εαυτό του όπως είναι (χαμηλή αυτοπεποίθηση και ψηλή αυτοεκτίμηση). Σε τέτοιες περιπτώσεις βέβαια, βλέπουμε συχνά άτομα με ψηλή αυτοπεποίθηση να υπερβαίνουν την αναπηρία τους και να διαπρέπουν σε τομείς που κανείς δεν περίμενε. Τι καθορίζει το βαθμό αυτοεκτίμησης που έχουμε; - Η ποιότητα των πρώιμων δεσμών με τους γονείς μας - Η αυτοεκτίμηση των γονιών μας και η ταύτιση μαζί τους - Αξιολόγηση των άλλων για το άτομο μας - Συγκρίσεις που κάνουμε με τους άλλους -  Επηρεασμός από την κουλτούρα στην οποία ζούμε -  Βαθμός στον οποίο αποκτούμε συγκεκριμμένες ικανότητες

24

Τόσο η αυτοεκτίμηση, όσο και η αυτοπεποίθηση, καθορίζονται στο μεγαλύτερο βαθμό στην παιδική ηλικία. Δηλαδή, ο βαθμός στον οποίο οι γονείς σέβονται τα συναισθήματα, τις ανάγκες και την προσωπικότητα του παιδιού τους και πιστεύουν σ’ αυτό καθορίζει το βαθμό στον οποίο το ίδιο το παιδί θα αγαπά τον εαυτό του και θα πιστεύει στις ικανότητές του. Ειδικότερα στην αυτοπεποίθηση, αυτή αποκτάται με το να αφήνεται το παιδί να κάνει πράγματα μόνο του και να παίρνει πρωτοβουλίες (ανάλογα βέβαια πάντα με την ηλικία του) και να λαμβάνει ενθάρρυνση και επιβράβευση. Αντίθετα, η υπερπροστασία και η κριτική οδηγούν τόσο σε δημιουργία χαμηλής αυτοπεποίθησης, όσο και χαμηλής αυτοεκτίμησης. Αντιμετώπιση της χαμηλής αυτοεκτίμησης και αυτοπεποίθησης: Ανάλογα με το πόσο μειωμένη είναι η αυτοεκτίμηση και η αυτοπεποίθηση κάποιου, θεωρείται και αναγκαία η ψυχοθεραπευτική βοήθεια. Η ψυχοθεραπεία βοηθά στην ανάπτυξη υγιών σχέσεων και συμπεριφορών, οι οποίες προωθούν αντί να υποσκάπτουν την αίσθηση αυτοαξίας του ατόμου. Επίσης, αναζητούνται οι αιτίες που δημιούργησαν εξ’αρχής τη χαμηλή αυτοεκτίμηση και αυτοπεποίθηση και γίνεται ανάλυση των δυσλειτουργικών αντιλήψεων του ατόμου για τον εαυτό του και αλλαγή τους.


latest thinking

network performance and cloud computing - have you thought it througth end-to-end?

INFORMATION TECHNOLOGY SOLUTIONS THAT WORK FOR YOUR BUSINESS

simplifying IT Service Center

A reliable and proactive service and upgrade center runs to help you out with your technology machines problems

Sales

Discover the difference and visit our online shop. An exciting place for the whole family to shop

Digiwand’s ethos encompases •To provide services and products at value for money for businesses of small to medium size •To ensure customer satisfaction from consultation, to implementation and to follow up •To ensure that all solutions are of the highest quality and are provided with guarantee

Support

•To provide low cost but high end quality systems

Networks & Communications

•Installation, networking and cabling •System maintenance and servicing •Quick response and on site support •Telephone and Remote support.

Get expert support and optimize your IT investments and enable your workforce

We see networking, as a platform perceive of the most your business functions and communications

Software solutions

Either personal or enterprise, getting the software you need has never been as simple

Cloud Backup and Storage

If you are making a move to the cloud, Digiwand is here to assess your backup and recovery requirements

Security

Why work with us? The ICT services and solutions provided to you by Digiwand’s knowhow technology experts, aspire to make our client’s businesses work better. read more @ www.digiwand.eu contact us @ info@digiwand.eu

Security, personal or enterprise, is not something you can afford you get wrong. Digiwand has the solutions

Digiwand Business Solutions Nicosia, Cyprus

we turn IT ambitions into solutions

www.digiwand.eu


ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΣΧΟΛΗ ΓΟΝΕΩΝ

Οικογένεια και σχολείο

“Τι χρειάζεται ένα παιδί για να διαπαιδαγωγηθεί σωστά;”

Οικογένεια και Σχολείο (Τεύχος 228)  

Διμηνιαίο παιδαγωγικό περιοδικό της Παγκύπριας Σχολής Γονέων με επίκαιρες σημαντικές θεματικές και άρθρα, κείμενα και επιστημονικά συγγράμμα...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you