Page 1

THA KATSEIS FRONIMA SEL.:Layout 1

Page 1 F-

h a n g e Vi e

y .c

.d o

m

w

o

o

c u -tr a c k

w

w

.d o

C

lic

k

to

bu

y bu to k lic C

w

w

w

N

O W

!

XC

N

PD

!

2:42 PM

er

O W

5/14/10

w

m

h a n g e Vi e

w

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c


THA KATSEIS FRONIMA SEL.:Layout 1

Page 2 F-

h a n g e Vi e

y .c

.d o

m

w

o

o

c u -tr a c k

w

w

.d o

C

lic

k

to

bu

y bu to k lic C

w

w

w

N

O W

!

XC

N

PD

!

2:42 PM

er

O W

5/14/10

w

m

h a n g e Vi e

w

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c


THA KATSEIS FRONIMA SEL.:Layout 1

Page 3 F-

h a n g e Vi e

y o

c u -tr a c k

.c

Θα κάτσεις φρόνιµα;

.d o

m

o

w

w

w

.d o

C

lic

k

to

bu

y bu to k lic C

w

w

w

N

O W

!

XC

N

PD

!

2:42 PM

er

O W

5/14/10

w

m

h a n g e Vi e

w

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c


THA KATSEIS FRONIMA SEL.:Layout 1

Page 4 F-

h a n g e Vi e

y o

c u -tr a c k

.c

4

Παναγιώτης Ασηµακόπουλος Αγία Βαρβάρα Μονοφατσίου Τηλ. 28940 22575 Ηλ. διεύθυνση: asimnafpaktos@gmail.com Ιστολόγιο: http://theologosnaf.blogspot.com/

Θα κάτσεις φρόνιµα;

.d o

m

o

w

w

w

.d o

C

lic

k

to

bu

y bu to k lic C

w

w

w

N

O W

!

XC

N

PD

!

2:42 PM

er

O W

5/14/10

w

m

h a n g e Vi e

w

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c


THA KATSEIS FRONIMA SEL.:Layout 1

Page 5 F-

h a n g e Vi e

y o

c u -tr a c k

.c

Παναγιώτης Ασηµακόπουλος Θεολόγος καθηγητής

Θα κάτσεις φρόνιµα; Εκπαιδευτικές και θεολογικές αταξίες

Ηράκλειο Κρήτης 2010

.d o

m

o

w

w

w

.d o

C

lic

k

to

bu

y bu to k lic C

w

w

w

N

O W

!

XC

N

PD

!

2:42 PM

er

O W

5/14/10

w

m

h a n g e Vi e

w

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c


THA KATSEIS FRONIMA SEL.:Layout 1

Page 6 F-

h a n g e Vi e

y .c

.d o

m

w

o

o

c u -tr a c k

w

w

.d o

C

lic

k

to

bu

y bu to k lic C

w

w

w

N

O W

!

XC

N

PD

!

2:42 PM

er

O W

5/14/10

w

m

h a n g e Vi e

w

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c


THA KATSEIS FRONIMA SEL.:Layout 1

Page 7 F-

h a n g e Vi e

y o

c u -tr a c k

.c

Εκπαίδευση – Παιδεία – Σχολείο

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος (…ή οι καλοί λογαριασµοί κάνουν τους καλούς φίλους)) .........9 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΤΑΞΙΕΣ Εισαγωγικές σκέψεις: Εκπαίδευση – Παιδεία – Σχολείο .............................21 Η σχέση µας µε την κοινωνία ...........................................................................27 α) Από τις 6 Δεκέµβρη 2008 και µετά...............................................................27 β) Ο Εθνικός διάλογος για την Παιδεία ..........................................................34 β. 1) Η γυναίκα του Καίσαρα........................................................................34 β. 2) Η Μαρία κι ο Χαρίδηµος .......................................................................36 β. 3) «Η ΟΛΜΕ εκθέτει τους εκπαιδευτικούς» .........................................38 γ) Το δικαίωµα στην απεργία ...........................................................................41 δ) Η κατάργηση της βάσης του 10 ...................................................................48 ε) Πόσο «κοστίζει» η Παιδεία;........................................................................... 52 Σχόλια σε σχολικές ασχολίες ...........................................................................57 α) Η αξιολόγηση στην παιδεία .........................................................................57 β) Η πρόοδος και ο κουλτουριάρικος ψευτοπροοδευτισµός .......................63 β. 1) Ηµέρα «πένθους» η 25η Μαρτίου .......................................................68 β. 2) Η Ιστορία, όπως δεν την έχετε ξαναδιαβάσει..................................70 β. 3) Γιατί καις τη σηµαία; ............................................................................72 γ) Η «απώλεια ωρών» του εκκλησιασµού και άλλες τέτοιες ιστορίες .....75 δ) Ο σταυρός του Χριστού, οι εικόνες και η ελευθερία µας ........................78 ΘΕΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΤΑΞΙΕΣ Το µάθηµα των Θρησκευτικών και ο θεολόγος καθηγητής ......................87 α) Ο …καλός καθηγητής των Θρησκευτικών................................................87 β) Ο χαρακτήρας του µαθήµατος των Θρησκευτικών................................ 96 γ) Το «είδος» των θεολόγων καθηγητών .....................................................106 Θέµατα θεολογικού προβληµατισµού Α΄: Οι µαθητές και η σχέση τους µε την Εκκλησία ................................................................ 113 α) Ο σχολικός εκκλησιασµός και η πρωινή προσευχή των µαθητών ...117 β) Εκκλησία και µαθητές: Επιχείρηση ανατοµίας της σχέσης ................124 γ) Τα αργύρια σταύρωσαν το Χριστό και συνεχίζουν να το κάνουν ......127 δ) Οι υπεύθυνοι της ανευθυνότητας..............................................................133 δ. 1) Ο Χριστός µας αγαπάει δωρεάν .......................................................137

7

.d o

m

o

w

w

w

.d o

C

lic

k

to

bu

y bu to k lic C

w

w

w

N

O W

!

XC

N

PD

!

2:42 PM

er

O W

5/14/10

w

m

h a n g e Vi e

w

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c


THA KATSEIS FRONIMA SEL.:Layout 1

Page 8 F-

h a n g e Vi e

y o

c u -tr a c k

.c

8

Θα κάτσεις φρόνιµα;

δ. 2) Τα Χριστούγεννα ήρθαν…. Ο Χριστός πού είναι; ........................139 ε) «Η Εκκλησία δεν µας καταλαβαίνει…»....................................................142 στ) Αγάπη – Έρωτας – Γάµος: Οι τρεις βασικοί προβληµατισµοί της µαθητικής κοινότητας και η αναζήτηση ορθού εκκλησιαστικού λόγου ................................................................................................................... 150 Θέµατα θεολογικού προβληµατισµού Β΄: Ηθικά και βιοηθικά διλήµµατα ...........................................................................................................163 α) Θανατική ποινή ............................................................................................ 166 β) Αυτοκτονία..................................................................................................... 168 γ) Ευθανασία ......................................................................................................170 δ) Εκτρώσεις ....................................................................................................... 171 ε) Μεταµοσχεύσεις ............................................................................................184 στ) Τεχνητή γονιµοποίηση ............................................................................. 186 ζ) Ευγονική – κλωνοποίηση ............................................................................188 Κι εδώ τελειώσαµε ............................................................................................ 191 Παράρτηµα: Τα ερωτηµατολόγια...................................................................193

.d o

m

o

w

w

w

.d o

C

lic

k

to

bu

y bu to k lic C

w

w

w

N

O W

!

XC

N

PD

!

2:42 PM

er

O W

5/14/10

w

m

h a n g e Vi e

w

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c


THA KATSEIS FRONIMA SEL.:Layout 1

Page 9 F-

h a n g e Vi e

y o

c u -tr a c k

.c

Πρόλογος

(…ή οι καλοί λογαριασµοί κάνουν τους καλούς φίλους)

- Δεν πειράζει που η πέτρα που πέταξες στη λίµνη θα πάει στον πάτο και το νερό της πάλι θα ηρεµήσει. Αρκεί που έστω για λίγο τάραξες τα βατράχια. (Ανωνύµου)

- «Θα κάτσεις φρόνιµα; Θα συµµορφωθείς ποτέ;» Είναι κουβέντες που ακούµε από τότε που θυµόµαστε τον εαυτό µας. Τώρα τις λέµε κι εµείς οι ίδιοι στα παιδιά µας στο σπίτι και στους µαθητές µας στο σχολείο. Θέλουµε να προλάβουµε τις αταξίες ή να τους επιπλήξουµε για αυτές που προκάλεσαν. Και µπορεί βέβαια να θέλουµε να προφυλάξουµε το ακριβό βάζο στο σαλόνι ή να εκνευριζόµαστε στην ιδέα και µόνο ότι τα καµάρια µας θα µας κάνουν ρεζίλι σε ένα δηµόσιο χώρο ή σε µια επίσκεψη, αλλά η «φρονιµάδα ειδικού τύπου οσφυοκαµψίας» δεν επιτρέπεται ούτε στον εκπαιδευτικό ούτε στον εκκλησιαστικό χώρο για να συγκαλύψει τις εκεί αταξίες. Και θα εξηγηθώ ευθύς αµέσως, αφού πρώτα πω το εξής: Ως υποψήφιος των Πανελληνίων Εξετάσεων το 1993, ήθελα κι εγώ να διευρύνω τους ορίζοντές µου για να έχω υλικό για την περίφηµη Έκθεση Ιδεών, ένα από τα τέσσερα µαθήµατα της Τρίτης Δέσµης. Κατά ευτυχή συγκυρία, έπεσαν στα χέρια µου οι 6 τόµοι του έργου του σπουδαίου φιλολόγου, ιστορικού και συγγραφέα Σαράντου Καργάκου, µε τίτλο «Προβληµατισµοί, Ένας διάλογος µε τους νέους» (εκδ. Gutenberg). Ακόµη θυµάµαι τη φράση του πως δεν θέλουµε παιδιά φρόνιµα, αλλά παιδιά µε γενναίο φρόνηµα. Από αυτή τη φράση εµπνεύστηκα το γενικό τίτλο αυτών των κειµένων. Και πάµε τώρα στις εξηγήσεις για να είµαστε καλοί φίλοι σε όλη τη διάρκεια της περιήγησης στις σελίδες.

.d o

m

o

w

w

w

.d o

C

lic

k

to

bu

y bu to k lic C

w

w

w

N

O W

!

XC

N

PD

!

2:42 PM

er

O W

5/14/10

w

m

h a n g e Vi e

w

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c


THA KATSEIS FRONIMA SEL.:Layout 1

Page 10 F-

h a n g e Vi e

y o

c u -tr a c k

.c

10

Θα κάτσεις φρόνιµα;

Εξήγηση πρώτη: Το συγκεκριµένο βιβλίο δεν ακολουθεί το ύφος ενός κανονικού βιβλίου. Αυτό φαίνεται κυρίως στη γλώσσα του. Για να είµαι απόλυτα ειλικρινής, δεν µε ενδιέφερε ποτέ να γράψω ένα βιβλίο για να πάρω τον τίτλο του συγγραφέα ή να το αξιοποιήσω αργότερα για την περιπόθητη ανέλιξη στην ακαδηµαϊκή µου καριέρα. Εξάλλου, οι θέσεις που εκφράζονται εδώ µόνο στην καταβαράθρωσή της µπορεί να συµβάλουν, µε τις ισχύουσες σήµερα «αξιοκρατικές» συνθήκες και το δίκτυο γνωριµιών που απαιτείται. Για την ακρίβεια, το βιβλίο αυτό είναι µία κουβέντα µε τον ανώνυµο, ιδεατό φίλο και συνοµιλητή µου που κρύβεται µέσα στον Η/Υ τη στιγµή που τα δάχτυλα πιέζουν το πληκτρολόγιο. Τι κρίµα που δεν µιλάει κι αυτός!! Ας πούµε ότι είναι µία µορφή ατοµικής ψυχοθεραπείας. Το βιβλίο δεν διεκδικεί ούτε λογοτεχνικές δάφνες ούτε και αποκαλύπτει συγγραφικό τάλαντο. Αντίθετα, επιδιώκει την αµεσότητα, ειλικρίνεια και τον προβληµατισµό πάνω σε ό,τι συναντάµε καθηµερινά στην Εκπαίδευση και στην Εκκλησία, οι οποίες – σηµειωτέον – δεν είναι µαγαζάκι κανενός. Φαντάσου ότι πίνεις το καφεδάκι σου σε µια βεράντα ή σε µία παραλία και συζητάς κάτι άλλο εκτός από τα κλασικά νεοελληνικά ενδιαφέροντα (ψώνια, αθλητικά, πολιτικά, οικονοµικά, κ.α.). Εάν λοιπόν δεν σε ενδιαφέρει κάτι τέτοιο, µην κάνεις τον κόπο να συνεχίσεις. Βάλ’ το πάλι στη θέση του ή ανακύκλωσέ το (…να, και το κοινωνικό µήνυµα). Εξήγηση δεύτερη: Δεν θα βρεις πλατιά διαδεδοµένες απόψεις ή και ζητήµατα ακίνδυνα, που δεν ενοχλούν κανένα. Αντίθετα, αναφέροµαι σε επικίνδυνα θέµατα, που θίγουν νοοτροπίες, συµφέροντα και καταστάσεις και ενοχλούν τους «αρµόδιους». Ό,τι πρέπει για την ανέλιξη σε ανώτερα αξιώµατα και την εξασφάλιση βολέµατος και στους δύο χώρους …. Δεν προσπαθώ να το παίξω επαναστάτης µε ή χωρίς αιτία ούτε εξυπνάκιας. Απλά, πιστεύω ότι πρέπει να φτάσουµε σε ένα σηµείο να συζητάµε αυτά που βγάζουν µάτι, µε θάρρος και ειλικρίνεια και να µην κρυβόµαστε πίσω από το δαχτυλάκι µας. Εξήγηση τρίτη: Ήδη αρχίζω και βλέπω στην έκφραση του προσώπου σου και διαβάζω στο µυαλό σου το σχόλιο ότι γίνοµαι κριτής των πάντων, εγώ ο τέλειος και αψεγάδιαστος. Κι όµως, δεν είναι έτσι. Αισθάνοµαι µέρος του προβλήµατος, γι’ αυτό θεωρώ ότι είµαι και µέρος της λύσης. Όχι µόνο εγώ, αλλά κι εσύ και ο διπλανός µας και όποιος πραγµατικά αγαπάει τον εκπαιδευτικό και εκκλησιαστικό χώρο οφείλει να µιλάει, κατά τη συνεί-

.d o

m

o

w

w

w

.d o

C

lic

k

to

bu

y bu to k lic C

w

w

w

N

O W

!

XC

N

PD

!

2:42 PM

er

O W

5/14/10

w

m

h a n g e Vi e

w

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c


THA KATSEIS FRONIMA SEL.:Layout 1

Page 11 F-

h a n g e Vi e

y o

c u -tr a c k

.c

Πρόλογος

11

δησή του. Αυτή είναι µία βασική µου αρχή. Έτσι εξηγείται το πρώτο και δεύτερο ενικό πρόσωπο στο µεγαλύτερο µέρος της συγγραφής. Μπορεί αµέσως (και κατά τη γνώµη µου άκριτα) να πηγαίνει το µυαλό σου στην ανάγκη µου για αυτοπροβολή και στην εγωιστική διάθεση, αλλά θα σου πρότεινα να σκεφτείς ότι για τα θέµατα που θίγονται, το «εµείς» της µεγαλοπρεπείας είναι ξύλινο, διακοσµητικό και αρκετά επίσηµο και το τρίτο ενικό πρόσωπο παραπέµπει στην απόσταση, στην αδιαφορία και στην ψυχρότητα. Νοµίζεις ότι τέτοια αντιµετώπιση χρειάζονται; Εγώ πάντως, όχι. Αντίθετα, από αυτά τα χαρακτηριστικά πιστεύω ότι πάσχει και ο εκπαιδευτικός και ο εκκλησιαστικός χώρος. Τα στραβά της παιδείας δεν θα τα λύσει κανένα υπουργείο και κανένας υπουργός. Σε αυτά τα λίγα χρόνια στο σχολείο, έχω συµπεράνει ότι δεν ενδιαφέρονται πραγµατικά. Έχουν βέβαια τις ευθύνες τους και είναι τεράστιες. Αλλά µη νοµίζεις ότι θα κάνουν και πολλά πράγµατα γι’ αυτές. Στα επόµενα λεξικά, µάλλον η λέξη υπουργείο Παιδείας θα πρέπει να ερµηνεύεται ως η υποβάθµιση του έργου (υπό + έργο) του δηµόσιου σχολείου. Ο εκπαιδευτικός, ο µαθητής, ο γονιός έχουν τις ουσιαστικές λύσεις στα χέρια τους, αυτές που καθορίζουν τις λεπτοµέρειες, οι οποίες τελικά κάνουν τη διαφορά και κρίνουν το αποτέλεσµα. Θα µείνουµε απαθείς, θα µυξοκλαίµε και θα γκρινιάζουµε; Γύρω από έναν ασθενή, πολλοί µπορούν να κάνουν διάγνωση. Το ζήτηµα είναι ποιος θα σκύψει από πάνω του, έτοιµος για πράξεις. Όταν µιλάµε δε για την Εκκλησία, οφείλουµε να διαχωρίσουµε το θείο από το ανθρώπινο στοιχείο. Σε επίπεδο κεφαλής του σώµατος της Εκκλησίας, αυτή είναι αλάθητη, καθώς ο Χριστός είναι ο ιδρυτής και σωτήρας της. Το σώµα όµως, που αποτελείται από όλους εµάς, κληρικούς και λαϊκούς, βαπτισµένους Ορθοδόξους Χριστιανούς, είναι σε πάµπολλα σηµεία αναντίστοιχο της θείας κεφαλής και των εντολών Της. Οπωσδήποτε βέβαια, αυτός ο διαχωρισµός δεν είναι η κολυµβήθρα του Σιλωάµ για τα λάθη των κληρικών και λαϊκών µελών της Εκκλησίας. Ούτε και η επίκλησή του µάς αµνηστεύει από τις τεράστιες ευθύνες µας. Το αντίθετο θα έπρεπε να συµβαίνει. Και δυστυχώς, δεν πάµε καθόλου καλά. Είναι οριακό το σηµείο για να αναλάβουµε όλοι τις ευθύνες µας (… και όχι µόνο στα λόγια), καθώς η εκκλησιαστική µαρτυρία προς την κοινωνία σε αρκετές περιπτώσεις µόνο εκκλησιαστική δεν είναι. Εξήγηση τέταρτη: Με αυτά που λέω τώρα και κυρίως µε όσα θα διαβά-

.d o

m

o

w

w

w

.d o

C

lic

k

to

bu

y bu to k lic C

w

w

w

N

O W

!

XC

N

PD

!

2:42 PM

er

O W

5/14/10

w

m

h a n g e Vi e

w

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c


THA KATSEIS FRONIMA SEL.:Layout 1

Page 12 F-

h a n g e Vi e

y o

c u -tr a c k

.c

12

Θα κάτσεις φρόνιµα;

σεις στη συνέχεια, δεν υποστηρίζω ότι όλα είναι µαύρα κι άραχλα. Θα ήµουν ο τελευταίος που θα ήθελε να µηδενίσει τα καλά στοιχεία. Το αντίθετο, υποστηρίζω ότι και η Παιδεία και η Εκκλησία είναι οι δύο πιο ελπιδοφόροι τοµείς της κοινωνίας. Και στους δύο χώρους υπάρχουν υπέροχα στοιχεία και αξιότατοι λειτουργοί και εκφραστές τους. Το θέµα όµως είναι ότι συχνά το καλό σκιάζεται από το κακό. Ίσως το ᾽χει από φυσικού του, ίσως κι εµείς όλοι διψάµε για το σκάνδαλο, τη δολοπλοκία, τις κατηγόριες και συχνά βλέπεις ένας τόνος καλό να σκεπάζεται από ένα κιλό κακό. Από την άλλη πλευρά, ισχύει οπωσδήποτε και η ρήση του αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου πως «τό καλόν οὐ καλόν, ὅταν µή καλῶς γίνηται»1. Τελικά, όταν αναµοχλεύσεις και ξεµπροστιάσεις το κακό, αυτόµατα αναδεικνύεται και φωτίζεται – έστω και αχνά – το καλό. Όχι, ότι κάτι τέτοιο µπορεί να γίνει µόνο µε τη συγγραφή ενός βιβλίου. Όταν όµως στρέφεται προς τα εκεί, είναι ένα βήµα. Το µόνο που φοβάµαι είναι η επιβεβαίωση της φράσης του µεγάλου Ιεράρχη. Αν τώρα η γραπτή παράθεση των απόψεων συνδυαστεί µε τη διενέργεια µιας συζήτησης ή µε την ανάληψη κάποιας άλλης πρωτοβουλίας, το αποτέλεσµα θα είναι καλύτερο. Σε τελική ανάλυση, το πλέον σηµαντικό κριτήριο για έναν άνθρωπο είναι η επιβεβαίωση ή η αποδοκιµασία από τη φωνή της συνείδησής του. Το θείο αυτό δώρο που µας δόθηκε στο πακέτο µαζί µε την ελευθερία των επιλογών, της σκέψης και της δράσης. Εκεί, εξάλλου, γίνεται ο προσωπικά αποδεκτός διαχωρισµός µεταξύ καλού και κακού. Και όπως έχεις κι εσύ σίγουρα διαπιστώσει (παραδείγµατα στη βιωτή µας, ων ουκ έστιν αριθµός…), τα οµορφότερα αλλά και τα πιο άσχηµα παιγνίδια γίνονται µέσα στο µυαλό µας. Μπορεί η επιφάνεια να δείχνει ήρεµη, σοβαρή, ανέκφραστη και µέσα σου να τσακίζεσαι στα βράχια της τύψης, της δυστυχίας, του πόνου ή να πετάς στα σύννεφα της αγάπης, της αυτοεπιβεβαίωσης και της ευτυχίας. Έχω άδικο; Εξήγηση πέµπτη: Τα κείµενα που ακολουθούν διακρίνονται σε δύο µέρη: α) εκπαιδευτικές αταξίες, όπου εκφράζονται προσωπικές απόψεις γενικά για το χώρο του δηµόσιου σχολείου της δευτεροβάθµιας εκπαίδευσης, χωρίς καµία διάθεση αναζήτησης κοµµατικής ή/και πολιτικής - ιδεολογικής κάλυψης, β) θεολογικές αταξίες, µε γνώµονα το πολύπαθο µάθηµα των Θρησκευτικών και καταστάσεις νοοτροπίες που οδηγούν σε απαράδεκτες 1

Γρηγορίου Θεολόγου, Θεολογικός πρώτος, PG 36, 16C.

.d o

m

o

w

w

w

.d o

C

lic

k

to

bu

y bu to k lic C

w

w

w

N

O W

!

XC

N

PD

!

2:42 PM

er

O W

5/14/10

w

m

h a n g e Vi e

w

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c


THA KATSEIS FRONIMA SEL.:Layout 1

Page 13 F-

h a n g e Vi e

y o

c u -tr a c k

.c

Πρόλογος

13

θεολογικές στρεβλώσεις και εκκλησιαστικές αντινοµίες. Στην ενότητα αυτή διατυπώνονται προσωπικές θέσεις για το µάθηµα και δηµοσιεύονται για πρώτη φορά αποτελέσµατα προσωπικής έρευνας και ερωτηµατολογίων επί συγκεκριµένων θεµάτων, τα οποία αποτελούν και ενδεικτικό υλικό για το µάθηµα. Βέβαια, τα θέµατα συχνά άπτονται και των δύο πεδίων, γι’ αυτό και δεν υπάρχουν απόλυτα στεγανά στις ενότητες. Το καταλαβαίνεις, φαντάζοµαι, ότι δεν µπορούµε να µιλάµε µε κουτάκια και µε ακαδηµαϊκό ύφος, καθώς το τρένο φεύγει κι εµείς είµαστε ακόµη απ’ έξω. Ο νοών, νοείτω… Τώρα, εάν αποτελούν αταξίες οι θέσεις που εκφράζονται ή τα θέµατα που περιγράφονται και στηλιτεύονται, αυτό είναι καθαρά ένα δικό σου συµπέρασµα. Κατά περίπτωση, κρίνεις και αποφασίζεις. Και µόνο ο προσωπικός, θεωρητικός προβληµατισµός του καθενός από εµάς για όσα αναπτύσσονται παρακάτω είναι αρκετός για να πεις χαλάλι ο κόπος και ο χρόνος για να γραφτεί και να διαβαστεί αυτό το βιβλίο. Αν βέβαια η θεωρία συνδυαστεί και µε την πράξη, ποιος µας πιάνει τότε… Εξήγηση έκτη: Αν σε όσα διαβάσεις, έχεις κάποιες παρατηρήσεις, ενστάσεις, διαφωνίες, συµπληρώσεις, υπογραµµίσεις, θα χαρώ πολύ να τις µοιραστούµε. Π. Χ. Α. Αγία Βαρβάρα Μονοφατσίου Ηράκλειο - Κρήτη

.d o

m

o

w

w

w

.d o

C

lic

k

to

bu

y bu to k lic C

w

w

w

N

O W

!

XC

N

PD

!

2:42 PM

er

O W

5/14/10

w

m

h a n g e Vi e

w

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c


THA KATSEIS FRONIMA SEL.:Layout 1

Page 14 F-

h a n g e Vi e

y .c

.d o

m

w

o

o

c u -tr a c k

w

w

.d o

C

lic

k

to

bu

y bu to k lic C

w

w

w

N

O W

!

XC

N

PD

!

2:42 PM

er

O W

5/14/10

w

m

h a n g e Vi e

w

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c


THA KATSEIS FRONIMA SEL.:Layout 1

Page 15 F-

h a n g e Vi e

y o

c u -tr a c k

.c

15

.d o

m

o

w

w

w

.d o

C

lic

k

to

bu

y bu to k lic C

w

w

w

N

O W

!

XC

N

PD

!

2:42 PM

er

O W

5/14/10

w

m

h a n g e Vi e

w

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c


THA KATSEIS FRONIMA SEL.:Layout 1

Page 16 F-

h a n g e Vi e

y o

c u -tr a c k

.c

16

Θα κάτσεις φρόνιµα;

Είπα στα δύο µεγαλύτερα παιδιά µου να κάνουν δύο ζωγραφιές µε τα παραπάνω θέµατα, χωρίς να τους δώσω καµία κατεύθυνση. Μετά τα ρώτησα να µού τις περιγράψουν. Δηµήτρης (6 ετών) – Α΄ Δηµοτικού: «Ζωγράφισα το σχολείο µου µεγάλο και φωτεινό, µε ωραία χρώµατα. Στην έδρα κάθεται η κυρία µου και στα θρανία τα παιδάκια της τάξης µου. Έξω στην αυλή παίζουν κάποια παιδάκια. Είµαστε όλοι πολύ χαρούµενοι και η κυρία µου είναι πολύ καλή. Έκανα πολλά παράθυρα γιατί µου αρέσει πολύ να έχει φως. Μου αρέσει πολύ το σχολείο µου και θέλω έτσι να είναι πάντα».

.d o

m

o

w

w

w

.d o

C

lic

k

to

bu

y bu to k lic C

w

w

w

N

O W

!

XC

N

PD

!

2:42 PM

er

O W

5/14/10

w

m

h a n g e Vi e

w

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c


THA KATSEIS FRONIMA SEL.:Layout 1

Page 17 F-

h a n g e Vi e

y o

c u -tr a c k

.c

17

.d o

m

o

w

w

w

.d o

C

lic

k

to

bu

y bu to k lic C

w

w

w

N

O W

!

XC

N

PD

!

2:42 PM

er

O W

5/14/10

w

m

h a n g e Vi e

w

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c


THA KATSEIS FRONIMA SEL.:Layout 1

Page 18 F-

h a n g e Vi e

y o

c u -tr a c k

.c

18

Θα κάτσεις φρόνιµα;

Λυδία (8 ετών) – Γ΄ Δηµοτικού: «Στη ζωγραφιά µου είναι οι άνθρωποι πιασµένοι χέρι χέρι, ένα αγοράκι µε ένα κοριτσάκι και χορεύουν. Δίπλα τους είναι η Εκκλησία µε το σταυρό, τις εικόνες και τα κεριά. Πάνω από τους ανθρώπους είναι ο Χριστός και από πάνω δύο άγγελοι. Όλοι, ο Χριστός, οι άγγελοι και οι άνθρωποι είναι χαρούµενοι και γελαστοί, επειδή ο Χριστός αναστήθηκε. Το Χριστό τον ζωγράφισα πιο µεγάλο από τους ανθρώπους γιατί είναι ο Θεός, αλλά Τον έκανα και κοντά στους ανθρώπους γιατί ήρθε στη γη. Μοιάζει µε τους ανθρώπους, αλλά είναι και διαφορετικός από αυτούς. Γι’ αυτό, δεν Τού έφτιαξα πόδια και χέρια. Μόνο ένα χέρι Του έφτιαξα που το έχει πάνω στην καρδιά Του, γιατί αγαπάει τους ανθρώπους και τους ευχαριστεί. Τους κοιτάζει που χορεύουν και χαίρεται. Έφτιαξα µεγάλο ήλιο και έχει πολύ φως και ο ουρανός είναι γαλανός».

.d o

m

o

w

w

w

.d o

C

lic

k

to

bu

y bu to k lic C

w

w

w

N

O W

!

XC

N

PD

!

2:42 PM

er

O W

5/14/10

w

m

h a n g e Vi e

w

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c


THA KATSEIS FRONIMA SEL.:Layout 1

Page 19 F-

h a n g e Vi e

y o

c u -tr a c k

.c

Εκπαιδευτικές αταξίες

.d o

m

o

w

w

w

.d o

C

lic

k

to

bu

y bu to k lic C

w

w

w

N

O W

!

XC

N

PD

!

2:42 PM

er

O W

5/14/10

w

m

h a n g e Vi e

w

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c


THA KATSEIS FRONIMA SEL.:Layout 1

Page 20 F-

h a n g e Vi e

y .c

.d o

m

w

o

o

c u -tr a c k

w

w

.d o

C

lic

k

to

bu

y bu to k lic C

w

w

w

N

O W

!

XC

N

PD

!

2:42 PM

er

O W

5/14/10

w

m

h a n g e Vi e

w

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c


THA KATSEIS FRONIMA SEL.:Layout 1

Page 21 F-

h a n g e Vi e

y o

c u -tr a c k

.c

21

Εκπαίδευση – Παιδεία – Σχολείο

Εισαγωγικές σκέψεις:

Εκπαίδευση – Παιδεία – Σχολείο

- Εκπαίδευση είναι να µαθαίνεις εκείνα, που ουδέποτε υποψιαζόσουν πως αγνοούσες. (Ντάνιελ Μπούρστιν, Αµερικανός συγγραφέας)

- Παιδεία είναι η διαδικασία αντικατάστασης ενός άδειου µυαλού µε ένα ανοιχτό. (Μάλκοµ Φόρµπς, Αµερικανός εκδότης)

- Η εκπαίδευση είναι θαυµάσιο πράγµα. Αλλά είναι καλό να θυµόµαστε πού και πού ότι τίποτε από όσα αξίζει να γνωρίζουµε δεν µπορεί να διδαχθεί.

(Όσκαρ Γουάιλντ, Ιρλανδός συγγραφέας)

- Είναι αδύνατο για ένα άνθρωπο να µάθει ό,τι νοµίζει πως ήδη ξέρει.

(Επίκτητος, Έλληνας στωικός φιλόσοφος)

Φίλε µου, όπως κατάλαβες, θα αρχίσουµε από τα πολύ δύσκολα. Και µην περιµένεις κανένα φλύαρο και επιστηµονικά τεκµηριωµένο δοκίµιο περί εκπαίδευσης ή τι λέει το Υπουργείο Παιδείας και η Ευρωπαϊκή Ένωση για το σύγχρονο σχολείο. Πριν σου πω την άποψή µου για την κατάσταση της δηµόσιας δωρεάν παιδείας, πρέπει να σου εξοµολογηθώ κάτι προσωπικό, προκειµένου να κατανοήσεις ακόµη καλύτερα όσα θα διαβάσεις παρακάτω. Από τα µέσα της Α΄ Λυκείου, ήθελα να γίνω εκπαιδευτικός, γι’ αυτό και ακτινογραφούσα τους καθηγητές µου, πώς κάνουν το µάθηµα, τι σόι άνθρωποι είναι, τι προβλήµατα έχουν. Στην Γ΄ Λυκείου αποφάσισα να γίνω θεολόγος καθηγητής, καθώς εκτός από τη ζεστή σχέση που είχα µε την Εκκλησία (να ᾽ναι καλά το Μοναστήρι), διαφωνούσα έντονα (και το έδειχνα)

.d o

m

o

w

w

w

.d o

C

lic

k

to

bu

y bu to k lic C

w

w

w

N

O W

!

XC

N

PD

!

2:42 PM

er

O W

5/14/10

w

m

h a n g e Vi e

w

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c


THA KATSEIS FRONIMA SEL.:Layout 1

Page 22 F-

h a n g e Vi e

y o

c u -tr a c k

.c

22

Θα κάτσεις φρόνιµα;

µε το στυλ και το µάθηµα του θεολόγου µας. Ως κλασσικός έφηβος, ήθελα κι εγώ να κάνω τη διαφορά. Πάµε τώρα στο θέµα µας. Τι φταίει για την κακή λειτουργία του δηµόσιου σχολείου; Μα, το Υπουργείο Παιδείας φυσικά – να η εύκολη απάντηση. Συµφωνώ εν µέρει, δίνοντας όµως στους άσχετους µε το αντικείµενο και µοσχοπληρωµένους υπουργούς και υφυπουργούς και στους καρεκλοκένταυρους συµβούλους τους ένα µερίδιο ευθύνης και όχι όλη την ευθύνη. Από τότε που θυµάµαι τον εαυτό µου ως µαθητή, φοιτητή και καθηγητή, θυµάµαι και τους υπουργούς Παιδείας και τους παρατρεχάµενους στη συντριπτική τους πλειοψηφία, ως αυθαίρετα ενεργούντες, ως µεγαλόστοµους κήρυκες της άνοιξης στην παιδεία και ως επίδοξους µεταρρυθµιστές που τελικά µας κληροδοτούσαν βαρύτερο χειµώνα. Φαινόταν ότι οι περισσότεροι δεν είχαν γνώση των πραγµατικών αναγκών του σχολείου, δεν είχαν όρεξη για σωστή δουλειά και δεν ξέρω εάν θα έπρεπε να τους αναγνωρίσουµε το ακαταλόγιστο ή αντίθετα να τους καταλογίσουµε ευθύνες για την ανευθυνότητά τους να αναλάβουν ένα τέτοιο έργο2. Βέβαια (πρέπει να το πω κι αυτό) οι λογής συνδικαλιστές άλλοτε τους εκθείαζαν κι άλλοτε τους ξεµπρόστιαζαν. Και θα σου προσθέσω και κάτι άλλο για τα πολιτικά πρόσωπα του υπουργείου Παιδείας, που µπορεί να µην πηγαίνει εύκολα το µυαλό σου. Τα κάνουν πλακάκια ή φοβούνται να συγκρουστούν µε τους πανίσχυρους οικονοµικά (… άρα και πολιτικά) ιδιοκτήτες ιδιωτικών σχολείων και φροντιστηρίων και γι’ αυτό δεν παίρνουν σειρά µέτρων (όπως, για παράδειγµα, η µείωση του αριθµού των µαθητών ανά τάξη από 30 σε 25, ή και 20, γιατί όχι;), ώστε να κάνουν ανταγωνιστικό το δηµόσιο σχολείο3. Κι αυτό σου το Από τον κανόνα δεν ξέφυγε και το πολύπαθο σχολικό έτος 2009-2010, όπου για άλλη µια φορά αναδείχθηκε η αυθαιρεσία των πολιτικών και το δούλεµα των πολιτών. Τον Ιανουάριο του 2010, κατατέθηκαν από την Υπουργό κάποιες προτάσεις σε δηµόσια διαβούλευση για το περίφηµο «Νέο Σχολείο». Καταδικάστηκαν λοιπόν από κάποιες χιλιάδες εκπαιδευτικών και δεκάδες συλλογικών φορέων και συνδικαλιστικών οµάδων αρκετά θέµατα που αφορούν κυρίως τον εκπαιδευτικό. Ε, τον Απρίλιο ήρθε το πολυνοµοσχέδιο, που περιείχε τα ίδια και χειρότερα, αφού πρώτα ανέφερε ότι ελήφθησαν υπόψη τα συµπεράσµατα από τη διαβούλευση. Μπόινγκ… 3 Το γνωρίζεις, φαντάζοµαι, ότι τα περισσότερα πρόσωπα της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Παιδείας προτιµούν την ιδιωτική εκπαίδευση για τα παιδιά τους. Σεβαστή η επιλογή βέβαια, αλλά τώρα, πώς να σε πιστέψουµε ότι αγωνίζεσαι για τη δηµόσια εκπαίδευση, ότι πιστεύεις σε αυτή, ότι γνωρίζεις τα προβλήµατα και ότι θα κάνεις τα πάντα για να την αναβαθµίσεις, είναι µια άλλη ιστορία… 2

.d o

m

o

w

w

w

.d o

C

lic

k

to

bu

y bu to k lic C

w

w

w

N

O W

!

XC

N

PD

!

2:42 PM

er

O W

5/14/10

w

m

h a n g e Vi e

w

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c


THA KATSEIS FRONIMA SEL.:Layout 1

Page 23 F-

h a n g e Vi e

y o

c u -tr a c k

.c

Εκπαίδευση – Παιδεία – Σχολείο

23

λέω εξ ιδίας πείρας και επιβεβαιώνει το ότι τελικά η παιδεία είναι πολύ σοβαρό πράγµα για να την εµπιστευτούµε στους πολιτικούς. Όµως, η ευθύνη του Υπουργείου και των ανθρώπων του λίγο ακουµπάει την ουσία της παιδείας. Ή, αν θέλεις, είναι τεράστια στα περιφερειακά της εκπαίδευσης και λίγο εισέρχεται στην καρδιά της παιδείας. Η ουσία και η καρδιά της παιδείας δεν είναι τα κτίρια, αλλά οι άνθρωποι που µπαίνουν σ᾽ αυτά. Δεν είναι οι µισθολογικές µας απολαβές, αλλά αν λαµβάνει κανείς τίποτε από την παρουσία µας εκεί. Με άλλα λόγια, το Υπουργείο συχνά µάς υποτιµά, µάς αγνοεί και µάς εµπαίζει, αλλά δεν πρόκειται ποτέ να διαλύσει την ψυχή µας και να υποστείλει την ιδεολογίας µας, εάν δεν το κάνουµε από µόνοι µας. Θα σου πω λοιπόν µε θάρρος και απροκάλυπτα ότι, κατά την άποψή µου, µεγάλη ζηµιά στην ουσία και καρδιά της παιδείας κάνει η δηµοσιοϋπαλληλική µας νοοτροπία, ο κακός συνδικαλισµός - όπου υπάρχουν αυτά τα δύο - και η έλλειψη αξιολόγησης, είτε ως πυθαγόρεια, εσωτερική τακτική είτε ως εντός σχολικής µονάδας αυτοαξιολόγηση είτε και ως σοβαρή εργασία από ένα θεσµοθετηµένο πολιτειακό όργανο. Οι όροι «εκπαίδευση» και «παιδεία» χρησιµοποιούνται αυθαίρετα και κατά το δοκούν. Και δεν ξεκαθαρίζει και κανείς τι εννοεί µε τους όρους. Πέρα από κάποιους ορισµούς από τα πανεπιστηµιακά µας βιβλία παιδαγωγικής – συχνά νεφελώδεις και ακατανόητους – κανείς άλλος δεν µπήκε στον κόπο να µας εξηγήσει τη διαφορά. Ακόµη δεν έχω καταλάβει, εάν στο σχολείο προσφέρω εκπαίδευση ή παιδεία. Ή µήπως ένα συνδυασµό των δύο; Πότε το ένα και πότε το άλλο; Τελικά, είµαστε εκπαιδευτικοί που δίνουµε παιδεία ή παιδαγωγοί που προσφέρουµε εκπαίδευση; Έλα, ντε… Κάποιοι µε ύφος εκατό καρδιναλίων ρίχνουν το ανάθεµα στον όρο «εκπαίδευση» και θεωρούν ότι υπηρετούν την «παιδεία». Αυτό κάνει και το Υπουργείο, για το οποίο πιστεύω ότι εντελώς καταχρηστικά σέρνει την «παιδεία» στον τίτλο του. Ότι παίζουν µε την παιδεία οι Υπουργοί και παιδεύουν (= ταλαιπωρώ ανεύθυνα και αδιέξοδα) είναι αλήθεια. Ότι οσµίζονται την παιδεία ως µορφωτικό αγαθό, θα µου επιτρέψεις να αµφιβάλω τα µέγιστα. Το «εθνικής» από την άλλη µας άφησε χρόνους – πρέπει βλέπεις να δείχνουµε ευρωπαϊκή και πολυπολιτισµική προοπτική. Εκεί όµως που είναι πραγµατικά να γελάς, είναι όταν διαβάζεις στις ανακοινώσεις της ΟΛΜΕ και όλων ανεξαιρέτως των συνδικαλιστικών παρατάξεων για την ανιδιοτελή(;) και ειλικρινή(;) τους επιδίωξη να προασπιστούν και να εξυψώσουν την παιδεία στο ελληνικό δηµόσιο σχολείο. Και

.d o

m

o

w

w

w

.d o

C

lic

k

to

bu

y bu to k lic C

w

w

w

N

O W

!

XC

N

PD

!

2:42 PM

er

O W

5/14/10

w

m

h a n g e Vi e

w

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c


THA KATSEIS FRONIMA SEL.:Layout 1

Page 24 F-

h a n g e Vi e

y o

c u -tr a c k

.c

24

Θα κάτσεις φρόνιµα;

διατείνονται ότι τους ενδιαφέρει µόνο αυτό!! Αν καµιά φορά σου ξεφύγει ο υπογράφων ή δεν µπορείς να καταλάβεις ποιοι είναι πίσω από τους βαρύγδουπους εκπαιδευτικούς τίτλους, µετά από δύο - τρεις προτάσεις φαίνεται το µπλε, πράσινο, κόκκινο ή άλλο χρώµα. Τώρα, γιατί εγώ έχω µία αδιόρατη αίσθηση ότι η παιδεία είναι αλλεργική στα χρώµατα, αυτό είναι µια άλλη ιστορία… Βέβαια, για τον εκπαιδευτικό συνδικαλισµό, θα έχουµε αρκετές ευκαιρίες να τα πούµε παρακάτω. Και δεν θέλω ούτε να ισοπεδώσω ούτε να γενικεύσω, γιατί υπάρχουν πράγµατι οραµατιστές και ανεπηρέαστοι από µικροπολιτική και ιδιοτελή συµφέροντα συνδικαλιστές. Από την άλλη µεριά όµως, δε συµφωνώ και µε τη νοοτροπία να θεωρείται η ΟΛΜΕ και οι συνδικαλιστικές παρατάξεις ως οι «ιερές αγελάδες» της εκπαίδευσης. Θεωρώ ότι είναι καλό παρακάτω να κινηθούµε στους ακόλουθους δύο άξονες: α) τη σχέση µας µε την κοινωνία, β) τη στάση µας στο σχολείο. Και οι δύο βέβαια αυτοί άξονες έχουν ως βασικό παρονοµαστή την προσωπικότητα, το ύφος και την προσφορά του καθενός µας. Για ευνόητους λόγους, θα αποφύγω να αναφερθώ ονοµαστικά σε πρόσωπα, παρά µόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις. Δεν µε ενδιαφέρει ούτε η προβολή ούτε η έκθεση κανενός. Εξάλλου, είναι καιρός να µάθουµε να βλέπουµε το φεγγάρι και όχι το δάκτυλο που µας το δείχνει, να µην βλέπουµε το δέντρο και να χάνουµε το δάσος. Θα φύγουµε από αυτές τις εισαγωγικές σκέψεις µε την παράθεση µέρους επιστολής ενός διασωθέντος (σωµατικά τουλάχιστον…) κρατουµένου σε στρατόπεδο συγκέντρωσης στη ναζιστική Γερµανία. Νοµίζω ότι το κοµµάτι αυτό θα έπρεπε να µας το στέλνει το Υπουργείο Παιδείας µε την ανακοίνωση του διορισµού µας.

«Αγαπητοί εκπαιδευτικοί,

Βγήκα ζωντανός από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Τα µάτια µου είδαν πράγµατα, που δεν θα έπρεπε να τα δει ανθρώπου µάτι. Είδα θαλάµους αερίων που κατασκευάστηκαν από καλά εκπαιδευµένους µηχανικούς. Είδα παιδιά να φαρµακώνονται από άριστα εκπαιδευµένους γιατρούς. Είδα βρέφη να θανατώνονται από καλά καταρτισµένες νοσοκόµες. Είδα γυναίκες και µωρά να δολοφονούνται και να ρίχνονται στην πυρά από απόφοιτους πανεπιστηµίων. Αυτά είδα και γι’ αυτό είµαι δύσπιστος απέναντι στην εκπαίδευση. Τώρα

.d o

m

o

w

w

w

.d o

C

lic

k

to

bu

y bu to k lic C

w

w

w

N

O W

!

XC

N

PD

!

2:42 PM

er

O W

5/14/10

w

m

h a n g e Vi e

w

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c


THA KATSEIS FRONIMA SEL.:Layout 1

Page 25 F-

h a n g e Vi e

y o

c u -tr a c k

.c

Εκπαίδευση – Παιδεία – Σχολείο

25

πια, ένα ζητώ από τους εκπαιδευτικούς: Να βοηθούν τους µαθητές τους να γίνουν άνθρωποι. Οι προσπάθειες των εκπαιδευτικών δεν επιτρέπεται να έχουν ποτέ ως αποτέλεσµα εκπαιδευµένα τέρατα, ψυχοπαθείς µε διπλώµατα, σπουδαγµένους Άιχµαν. Αξία έχουν η ανάγνωση, η γραφή και η αριθµητική, µόνο όταν συµβάλλουν στο να γίνουν τα παιδιά µας άνθρωποι...»

.d o

m

o

w

w

w

.d o

C

lic

k

to

bu

y bu to k lic C

w

w

w

N

O W

!

XC

N

PD

!

2:42 PM

er

O W

5/14/10

w

m

h a n g e Vi e

w

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c


THA KATSEIS FRONIMA SEL.:Layout 1

Page 26 F-

h a n g e Vi e

y .c

.d o

m

w

o

o

c u -tr a c k

w

w

.d o

C

lic

k

to

bu

y bu to k lic C

w

w

w

N

O W

!

XC

N

PD

!

2:42 PM

er

O W

5/14/10

w

m

h a n g e Vi e

w

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c

Θα κάτσεις φρόνιμα;  

Εκπαιδευτικές και θεολογικές αταξίες

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you