Issuu on Google+

 

IN DE BAN VAN BALI  ‐ De magische belevenissen van Robert op Bali ‐      

   

            ©2004‐2008 by Robert, alle rechten voorbehouden.


CONTENTS 

MAGIE IN DENPASAR    VOOR HET BLOK NA EEN VREEMDE OPTOCHT IN DENPASAR ............................................................ 3  GERED DOOR EEN OUDE PRIESTER‐BALIAN ...................................................................................... 7  VURIGE MEDITATIE OP EEN ZOLDERKAMERTJE .............................................................................. 11  OGOH‐OGOH, NYEPI EN NASI CAMPUR .......................................................................................... 15  EEN ONGEWONE DROOM .............................................................................................................. 19  YANG HITAM EN DE POLARITEIT VAN EEN POLENG ........................................................................ 24  DE GELUIDEN VAN CHAKRA'S ........................................................................................................ 29   

  2   


MAGIE IN DENPASAR   

VOOR HET BLOK NA EEN VREEMDE OPTOCHT IN DENPASAR   

   

Ik  voel  een  windvlaag  over  mijn  gezicht  strijken  en  een  tel  later  begint  het  te  regenen. Niet zachtjes en geleidelijk aan, zoals in Nederland, maar in ene keer, gelijk  met  bakken  uit  de  hemel!  Ik  pak  m’n  tas  op  en  voel  me  als  een  figurant  in  Marty  Feldman’s  "Instituut  voor  Moeilijke  Lopers"  als  ik,  al  plassen  en  vuilhopen  ontwijkend,  over  de  slecht  bestraatte  Jalan  Pulau  Misol  een  sprintje  trek  naar  de  hoek met een hoofdweg die een meter of honderd verderop ligt te lonken.   Volkomen  doorweekt  sla  ik  even  later  het  hoekje  om.  Witte  letters  op  een  groen  straatnaambordje vertellen me dat ik me op de Jalan Teuku Umar bevind. Het is een  brede,  vrij  drukke  straat  waarlangs  veel  bedrijfjes,  winkeltjes  en  restaurantjes  zijn  gevestigd en met vele grote, moderne reclameborden. Ik speur de nabije omgeving  af, op zoek naar een geschikte gelegenheid om voor dit noodweer te schuilen. Mijn  oog  valt  op  een  eethuisje  met  de  naam  "Rasa  Sayang",  daar  een  meter  of  vijftig  verderop in de straat. Met een laatste krachtsinspanning trek ik er nog een sprintje  uit.   Druipend van het water open ik de deur van het eethuisje en stap er naar binnen. Ik  sta even stil in de ingang om op adem te komen en met halfgespreide armen sla ik  het water enigszins van me af. Ondanks de regen zweet ik als een otter en ik ben dan  ook blij als ik merk dat deze eetgelegenheid van airconditioning is voorzien. Terwijl ik  met de vingers van een hand de natte slierten van mijn haardos naar achteren strijk,  kijk ik even rond waar het lot me naartoe heeft gebracht. Het is hier behoorlijk druk, 

  3   


zie ik. De meeste`tafeltjes zijn bezet, maar bij het raam daar is gelukkig nog een tafel  vrij.   Met m’n voeten soppend in m’n schoenen stap ik op het tafeltje af om het voor ‘t  komende uur te confisceren. Het personeel is attent, glimlachend brengt iemand me  vrijwel  direct  nadat  ik  op  de  stoel  ben  neergestreken  een  menukaart.  Rasa  Sayang  blijkt  een  Chinees‐Indonesisch  eethuisje  te  zijn.  Ik  zie  dat  het  onder  andere  ook  vegetarisch gerechten op het menu heeft staan. Bovendien is het spotgoedkoop.   Terwijl de Balinese ober geduldig naast me staat te wachten, zoek ik wat lekkers uit.  Ik  bestel  tenslotte  een  thee  en  een  chap  chay  met  witte  rijst.  De  ober  knikt  glimlachend en loopt dan naar achteren weg om mijn bestelling aan de keuken door  te geven. Terwijl ik wacht op de versterking van de inwendige mens, kijk ik vanachter  de crèmekleurige gordijnen door het raam naar de door de regendruppels op de ruit  grillig vervormde bedrijvigheid op de Jalan Teuku Umar. Ik ben vanmiddag om twee  uur pas op Bali gearriveerd en heb me in de namiddag, vanuit mijn hotel in Legian,  per taxi in Denpasar laten afzetten om te voet de stad wat te gaan verkennen. Maar  ik  had  niet  verwacht  dat  ik  door  zo'n  noodweer  overvallen  zou  worden.  Ah,  daar  komt de ober al aan met mijn bestelling.  Een  kwartiertje  later  schuif  ik  met  een  tevreden  gevoel  m’n  bord  van  me  af.  Het  heeft  heerlijk  gesmaakt,  alhoewel  de  sambal  wel  erg  heet  was.  Ik  bestel  nog  een  thee  en  kijk  weer  door  het  raam    naar  buiten.  Het  is  inmiddels  opgehouden  met  regenen en het valt me op dat het behoorlijk druk geworden is op straat en lands de  stoeprand staat een lange rij mensen die blijkbaar ergens op staan te wachten. Dan  wordt  mijn  aandacht  getrokken  door  een  vreemde,  kermisachtige  optocht  die  met  vlammende  fakkels en met veel  lawaai van  knallende rotjes en schelle fluitjes over  de Jalan Teuku Umar voorbij trekt.   

Een  stuk  of  vijf,  zes  grote  bamboe  platforms  waarop  afzichtelijke  reuzen  zitten,  worden  elk  door  enige  tientallen  Balinezen  op  de  schouders  getorst  en  rondgedragen. De meesten dragen rode hoofdbanden en zwarte T‐shirts waarop op  de achterkant met witte letters de tekst “Tahun Çaka 1925" staat gedrukt. De ober  zet  een  vers  glas  thee  voor  me  neer  op  tafel  en  ik  blader  in  Herman’s  boekje,  "Indonesisch  voor  op  Reis".  en  zoek  het  woord  'tahun'  op.  Ik  lees  dat  dit  ‘jaar’  betekent,  maar  het  woordje  Çaka  kan  ik  helaas  nergens  vinden.  Ik  neem  een  slok  thee en peins me suf wat de reden voor die optocht zou kunnen zijn. Wie of wat is  Çaka,  en  wat  gebeurde  er  80  jaar  geleden,  in  het  jaar  1925?  Ik  kom  er  niet  uit  en  concentreer me weer op die merkwaardige optocht.      4   


De platformdragers zwalken van links naar rechts over de volle breedte van de Jalan  Teuku Umar. Zo nu en  dan probeert zo’n platform een wilde pirouet te draaien en  helt  daarbij  dan  gevaarlijk  over.  De  buitenste  dragers  slierten  door  die  wilde  bewegingen  met  vrij  grote  snelheid  in  het  rond  en  de  toeschouwers  langs  de  kant  van de weg springen zo nu en dan gehaast naar achteren als de platformdragers hen  dreigen te torpederen.    Als  de  merkwaardige  optocht  voorbijgetrokken  is,  begint  het  weer  te  regenen.  Ik  merk  dat  ik  nu  de  enig  overgebleven  klant  in  het  zaakje  ben,  alle  andere  klanten  hebben  allen  inmiddels  al  afgerekend  en  zijn  met  onbekende  bestemming  vertrokken. Een grote witte klok die aan de muur tegenover me hangt wijst tien voor  elf  aan.  Ik  bedenk  me  dat  ik  het  beste  nog  maar  even  blijf  zitten  totdat  het  weer  ophoudr  met  regenen…  het  lijkt  hier  jandorie  Nederland  wel!  Maar  ik  ben  op  vakantie,  praat  ik  mezelf  moed  in,  en  de  regen  duurt  hier  nooit  lang,  dat  heb  ik  tenminste ooit eens gelezen in een artikeltje dat ik op het Internet vond.    Ik  moest  van  de  nood  maar  een  deugd  maken  en  deze  onverwachte  gelegenheid  benutten  om  Denpasar  bij  Nacht  eens  wat  te  verkennen.  Zo  onverwachts  een  avondje stappen in Denpasar is toch een heel stuk opwindender dan in je hotelbed  liggen, bedenk ik me. Zelfs als het regent.    Het bedienend personeel staat bij een kleine toonbank achter in de zaak zacht met  elkaar te praten. Zo nu en dan werpen ze een blik naar me. Ik begin erop te letten en  ik krijg het gevoel dat ik weggekeken wordt. Ik denk dat het al over sluitingstijd is en  dat  het  personeel  naar  huis  wil.  Ik  steek  m’n  hand  op  en  maakt  het  internationale  ‘betalen’ gebaar. Een van de leden van het bedienend personeel begeeft zich achter  de toonbank en noteert daar iets in een klein bloknoot. Hij staat even met de pen in  z’n  mond  naar  het  zojuist geschrevene  te  kijken,  verbetert  dan  wat  en  scheurt  het  velletje  tenslotte  van  het  bloknoot.  Met  het  velletje  in  zijn  hand  loopt  hij  naar  me  toe  en  legt  het  voor  me  neer  op  tafel.  Ik  pak  het  op  en  terwijl  ik  lees  wat  er  geschreven  staat,  staat  de  boodschapper  naast  me  op  een  verlegen  manier  ongeduldig van het ene been op het andere heen en weer te wiebelen. Ik lees dat ik  dertienduizend rupiah moet betalen.    Ik  open  m’n  knip  en  vis  er  een  briefje  van  20.000  rupiah  uit.  Terwijl  ik  zit  af  te  rekenen  vraag  ik  of  ik  hier  misschien  een  taxi  kan  bestellen  om  Denpasar  wat  te    5   


verkennen.  Glimlachend  wordt  me  verteld  dat  dat  helaas  niet  gaat.  Iedereen  zit  al  thuis  dus  ook  de  taxichauffeurs,  is  de  verbijsterende  reden.  Maar  m’n  portefeuille  valt uit mijn hand als er aantoe wordt gevoegd dat over een klein uur niemand meer  de straat op mag, erger nog, tot zonsopgang overmorgenochtend mag niemand zich  op straat vertonen…    “Njeppie!”, besluit de ober terwijl hij  zich omdraait en naar de toonbank loopt  om  het wisselgeld te halen.    Ik geloof dat ik een probleem heb. 

  6   


GERED DOOR EEN OUDE PRIESTER‐BALIAN    Het  is  tien  voor  half  twaalf  als  ik  het  Chinees‐Indonesisch  eethuisje  Rasa  Sayang  verlaat. Mijn gedachten werken op volle toeren om een oplossing te bedenken. Hoe  vind ik op stel en sprong, op dit tijdstip, in een buitenwijk van de mij onbekende stad  Denpasar, ergens onderdak voor de komende dertig uur? Terwijl ik zo in gedachten  verzonken  de  deur  open  en  de  straat  op  stap,  loop  ik  bijna  een  oude  man  ondersteboven die net op dat moment voorbijloopt. Hij draagt een witte sarong en  een wit jasje met lange mouwen en goudkleurige knopen. Zijn hoofd is getooid met  een gesloten witte doek die zijn kruin verbergt. Zijn verweerd donkerbruine gezicht  toont een landschap van groeven en rimpels. Hij heeft een een klein sikje van peper‐ en‐zout  kleurig  borstelig  haar  en  een  dun  sprietig  snorretje  dat  in  dezelfde  grijze  kleur  is  uitgevoerd.  Midden  op  zijn  gerimpelde  donkerbruine  voorhoofd  en  op  z’n  slapen kleven witte korrels rijst.     Terwijl ik hem in een reflex bij de arm grijp om te voorkomen dat hij valt, merk ik op  dat  in  een  vouw  aan  de  achterkant  van  z’n  witte  hoofddoek  een  kleine  smalle  tulpachtige beige‐gele bloem zit gestoken. Ik put me uit in verontschuldigingen. Met  handen  en  voeten  maak  ik  duidelijk  dat  het  mijn  schuld  was,  ik  had  beter  moeten  uitkijken.  Ik  leg  uit  dat  mijn  gedachten  er  niet  bij  waren  omdat  ik  er  net  achtergekomen  ben  dat  (kijk  om  mijn  horloge)  over  vijfendertig  minuten  niemand  meer de straat op mag. En dat ik geen vervoer heb naar mijn hotel in Legian.     De  man  hoort  me  zwijgend  aan,  glimlacht  dan  en  buigt  zich  licht,  terwijl  hij  zijn  handen  met  gesloten  en  gestrekte  vingers  tegen  elkaar  houdt  voor  zijn  borst,  de  vingertoppen  op  kinhoogte.  Om  enkele  van  zijn  vingers  zitten  prachtig  bewerkte  zilveren  en  gouden  ringen  met  schitterende  stenen.  Zijn  donkere  ogen  kijken  me  even  doordringend  aan.  Na  een  ogenblik  van  stilte  zegt  hij  tenslotte:  “Marie!”,  en  met  zijn  gerimpelde  rechterhand  maakt  hij  een  uitnodigend  gebaar  om  hem  te  volgen. De oude man intrigeert me dus ik besluit om op zijn uitnodiging in te gaan.     We begeven ons te voet op weg in noordoostelijke richting van de Jalan Teuku Umar.  De oude man in het wit en ik zijn nagenoeg de enige voetgangers op dit tijdstip, het  is  al  bijna  uitgestorven.  Gelukkig  is  het  nog  steeds  droog.  Uit  het  donker  van  een  steeg  klinkt  het  gegrauw  van  een  paar  honden  dat  plotseling  eindigt  in  een  hoog  gejank. De de vreemd aandoende stilte op straat is opvallend en wordt slechts een    7   


enkele  keer  onderbroken  door  een  snel  voorbijrijdende  auto  of  een  motor.  Ik  krijg  ineens  associaties  met  een  Oudejaarsavond  in  Leiden,  eind  jaren  zeventig,  toen  ik  me  ook  rond  dit  tijdstip  op  straat  bevond.  Eenzelfde  soort  stilte.  Een  opwindende  maar  ook  onheilspellende  stilte  waarbij  iets  in  de  lucht  hangt,  met  af  en  toe  zo’n  eenzame aankondigende knal van een rotje en het geluid van een auto die bijna te  laat is.     Zwijgend  lopen  we  voort  en  ik  luister  naar  het  zachte  ritimische  geklepper  van  de  zolen van zijn versleten zwartleren sandalen op het stenen plaveisel van de stoep. Na  een  paar  minuten  slaan  we  rechts  af  de  smallere  Jalan  Pulau  Tarakan  in  en  we  passeren op de hoek een hele berg kleine offertjes die overwegend dor lichtbruin en  vaalgroen  van  kleur  zijn.  Ze  liggen  wanordelijk  voor  een  kleine  bamboe  stellage  waarvan de top net wat hoger is dan ooghoogte.     We volgen de Jalan Pulau Tarakan gedurende een minuut of tien, en slaan dan weer  rechtsaf  de  nog  smallere  Jalan  Fajar  II  in.  Het  plaveisel  van  deze  straat  zit  vol  met  gaten  en  er  liggen  talloze  plassen  waardoor  we  ons  zigzaggend  moeten  voortbewegen.  Halverwege  de  straat  stopt  de  man  voor  de  versleten  houten  deur  van een oud pand en haalt een grote zwarte sleutel uit de zak van zijn witte jasje. Hij  steekt de sleutel in het sleutelgat, draait de deur van het slot en duwt hem open.    Dan  draait  hij  zich  naar  mij,  maakt  weer  dat  gebaar  met  die  gesloten handen  voor  zijn  borst  en  zegt  dan  met  een  lichte  buiging,  “silahkan  masuk  (kom  binnen)”.  Een  lichte  geur  van  wierook  drijft  uit  het  inwendige  van  het  huis  en  ik  denk  dat  dat  gebaar  met  die  handen  een  beleefde  groet  is.  Ik  maak  hetzelfde  gebaar  en  zeg,  “Nescio, from Holland”.     De  oude  man  lacht  alsof  ik  zojuist  een  goede  mop  heb  verteld  en  gebaart  me  dan  hem naar binnen te volgen.     De oude man reikt naar een lichtknopje dat zich links naast de deur tegen de muur  bevindt en een klein peertje van zo’n 15 Watt floept aan. In het spaarzame licht dat  het peertje verspreidt, zie ik dat ik me in een open halletje bevind dat ongeveer twee  bij  twee  meter  meet.  Aan  de  andere  kant  van  het  halletje  is  een  kort  en  smal  gangetje  waaraan  zich  aan  de  rechterkant  twee  deuren  bevinden,  voorzien  van    8   


gesloten groene gordijnen die tot aan de grond reiken. Het gangetje leidt naar een  donkere  ruimte,  achter  in  het  huis,  waar  ik  een  rode  flakkerende  gloed  waarneem  die  grillig  bewegende  donkere  schaduwen  op  de  achtermuur  werpt.  Vlak  voor  die  donkere ruimte met de rode gloed zie ik een smalle trap die naar een hogere etage  leidt.  Op  de  grond  van  het  halletje  ligt  een  rechthoekige  donkerrode  mat  met  een  zwart motief en de oude man nodigt mij uit hierop plaats te nemen. Dan loopt hij de  donkere ruimte achter in het huis in.     Ik zet m’n tas naast me neer en neem plaats in kleermakerszit, met m’n rug steunend  tegen  de  muur.  Links  van  me,  onder  de  trap,  bakent  een  eenvoudige  houten  kast  waarin wat glazen en kleine snuisterijen staan het halletje af. Aan de pokdalige muur  tegenover  me  hangt  achter  het  gebarsten  glas  van  een  eenvoudig  fotolijstje  een  verkleurde  foto  waarop  ik  de  oude  man  (maar  dan  in  een  jongere  versie)  herken,  samen met een vrouw van ongeveer dezelfde leeftijd en een jongeman wiens gezicht  een sterke gelijkenis met dat van de vrouw vertoont.     Even later keert de oude man weer terug en neemt tegenover me plaats terwijl hij  zegt,  “kopi  dulu”.  Het  is  te  donker  om  Herman’s  boekje  te  raadplegen  maar  ik  vermoed  dat  “koppie”  koffie  betekent,  dus  ik  knik  maar  bevestigend  als  antwoord.  Mijn vermoeden blijkt juist als een oude vrouw uit de donkere ruimte tevoorschijnt  komt  met  een  dienblad  waarop  twee  glazen  zwarte  koffie  staan  en  een  schotel  waarop  verschillende  lekkernijen  liggen,  roze  en  gele  matvormig  gewoven  droge  koeken,  wat  bananen  en  een  stuk  of  vier  kleine  vierkante  pakjes  die  eruitzien  als  dichtgebonden groene bladeren.     Ze  zet  het  blad  tussen  ons  neer  op  de  mat  en  zegt  met  een  vriendelijke  glimlach,  “minum!”.  Ik  knik  vriendelijk  glimlachend  terug.  De  oude  man  kijkt  me  aan  en  gebaart  dan  naar  de  koffie.  Ik  knik  weer  en  neem  dan  een  van  de  twee  glazen.  Voorzichtig neem ik een klein slokje. De koffie is heet en mierzoet. Ik steek m’n duim  op en zeg, “good!” (ik hou wel van zoet). De oude vrouw knikt goedkeurend en loopt  dan terug de donkere ruimte in.     Het  is  warm  en  vrij  benauwd  in  het  halletje.  Door  het  drinken  van  de  zoete  hete  koffie begin ik al snel te zweten. Ik zet mijn glas neer op de mat voor me en pel een  banaantje.  De  oude  man  merkt  dat  ik  het  warm  heb  en  zegt  dan  ineens  in  het  Nederlands, “het is warm he?”. Verbaasd dat ik hem Nederlands hoor spreken kijk ik    9   


op. “U spreekt Nederlands?”, vraag ik naar de bekende weg. De oude man lacht en  zegt,  “jawel,  maar  dat  is  niets  bijzonders  hoor.  Ik  heb  de  laatste  periode  van  de  Nederlandse bezetting nog meegemaakt, net zoals zovele van mijn leeftijdgenoten,  en  het  Nederlands  was  in  die  tijd  de  voertaal  bij  officieele  aangelegenheden.  Mijn  naam is Jero Gede Mertha. Je kunt me Pak Jero noemen als je wilt”.     Hij  kijkt  naar  een  klok  die  boven  me  aan  de  muur  hangt  en  merkt  op  dat  het  nu  precies middernacht is. Hij legt uit dat nu een dag van stilte en meditatie begint die  door de Hindus op Bali ‘Nyepi’ wordt genoemd. Het is de eerste dag van het nieuwe  jaar  volgens  de  Çaka  maankalender,  een  dag  die  telkens  plaatvindt  na  Tilem  Kesangka, de negende nieuwe maan van het jaar.     Dan  staat  hij  op.  Hij  loopt  naar  een  van  de  kamertjes  en  verdwijnt  voor  een  kort  ogenblik achter het groene gordijn. Als hij terugkomt, heeft hij een soort sjaal in zijn  hand  die  hij  aan  mij  overhandigt  terwijl  hij  duidelijk  maakt  dat  ik  deze  om  mijn  middel moet binden. Ik bind de witte sjaal, die zijdezacht aanvoelt, om mijn middel  en vraag me af wat er nu gaat gebeuren.     De oude man loopt naar de trap en wenkt dat ik hem moet volgen. 

  10   


VURIGE MEDITATIE OP EEN ZOLDERKAMERTJE    Met mijn handen steun zoekend tegen de muur klim ik voorzichtig achter Pak Jero  aan de smalle trap op. De trap komt uit bij een geopend vierkant luik in het plafond  en ik moet me bukken om mijn hoofd niet tegen de rand ervan te stoten. Als ik mijn  lange  lichaam  door  het  luik  heen  heb  gewurmd  en  me  op  de  vloer  gehesen  heb,  knipt Pak Jero een lampje aan (alweer zo’n 15‐Watter).     Ik kijk om me heen en zie dat ik me in een kleine ruimte van ongeveer vier bij vier  meter  bevind  welke  op  een  houten  tafel  na,  die  tegen  een  muur  staat  opgesteld,  leeg  is.  In  een  van  de  muren  bevindt  zich  een  klein  raam  dat  met  een  houten  luik  gesloten is. Op de tafel bevinden zich verschillende voorwerpen. Midden op de tafel  staat  een  op  een  koker  gelijkend  vijftien  centimeter  hoog  tonnetje  van  aan  elkaar  geregen  repen  bruin‐beige  bladeren,  waarin  zich  onder  andere  een  kleine  kale  kokosnoot en een bruin ei bevindt. Daarnaast staat een zilverkleurige schaal met een  opstaande  rand  waarop  verschillende  soorten  fruit  en  bloemen  liggen.  Links  op  de  tafel  zie  ik  een  rijkbewerkte  zilveren  bel  met  een  lange  steel  die  in  een  hoofd  met  twee vleugels eindigt, en rechts  een ongeveer zestig centimeter hoog zwarthouten  beeld,  van  ik  denk  een  man,  getooid  in  een  zwartwit  geblokte  sarong.  Het  zwarte  hoofd  van  het  beeld  heeft  halfgesloten  ogen  en  van  die  typisch  strakke  lippen,  enigszins rood van kleur, die me doen denken aan de Mona Lisa.     Aan  de  muur,  op  hoofdhoogte  boven  de  tafel,  hangt  een  rechthoekige  bak  van  geelgeverfd  hout  welke  door  twee  parasolletjes,  een  witte  en  een  gele,  wordt  geflankeerd.  Op  de  rand  van  de  bak  zitten  groene  en  rode  decoraties  van  stof  die  voorzien  zijn  van  ingenaaide goudkleurige  sterren.  In  het  midden  en op  de  hoeken  van de lange zijde hangt een gele lap stof waarop ronde spiegeltjes en goudkleurige  figuurtjes zijn bevestigd. In de bak staan en liggen verschillende voorwerpen, ik zie  onder  andere  een  plastic  fles  die  halfgevuld  is  met  een  witte  vloeistof,  een  paar  kleine bruine flesjes, een halfroestig blik en wat kleine potjes. Aan de linkerhoek van  de  bak  hangt  een  ongeveer  vijfendertige  centimeter  lange  kris  met  een  bewerkte  halfronde houten greep.     Pak Jero gebaart me te gaan zitten op de mat die langs de muur op grond tegenover  de  tafel  ligt.  Als  ik  er  naartoe  loop,  buigen  de  houten  planken  van  de  vloer  onder  mijn  voeten  gevaarlijk  krakend  door.  In  kleermakerszit  sla  ik  Pak  Jero  gade.  Hij    11   


rommelt wat ik de gele bak en haalt er een langwerpig pakje met wierookstaafjes uit.  Vervolgens vist hij een doosje lucifers uit de zak van z’n jasje, strijkt een lucifer aan  en houdt het vlammetje onder de bundel wierookstaafjes in zijn hand. Ik zie hoe het  vlammetje aan het uiteinde van staafjes likt en hoe ze langzaam gezamelijk beginnen  te  ontbranden,  totdat  ze  uiteindelijk  een  vlammende  en  rokende  fakkel  van  vuur  vormen.  Met  gestrekte  arm  zwiept  Pak  Jero  de  staafjes  heen  en  weer  zodat  de  vlammende  tong  van  vuur  dooft  en  nog  slechts  een  vermiljoene  gloed  op  de  uiteinden van de staafjes zichtbaar is. Een walm van wierook drijft mijn kant op en  prikkelt mijn neus.    Pak  Jero  neemt  ongeveer  zeven  van  de  staafjes  en  plaatst  deze  in  een  klein  bruin  flesje dat in het midden van de lange zijde aan de gele bak bevestigd is. Dan bukt hij  zich  en  pakt  een  zwart  plastic  tasje  dat  onder  de  tafel  ligt  en  haalt  er  twee  kleine  ronde  offertjes  uit,  welke  uit  een  bakje  van  gewoven  stroken  bruine  bladeren  bestaan die enkele bloemetjes in de kleuren geel, blauw, rood en wit, en wat groene  sprietige  blaadjes  bevatten.  Met  die  twee  offertjes  en  de  overgebleven  staafjes  wierook loopt hij naar me toe en het valt me op dat ik de planken van de vloer niet  onder zijn voeten hoor kraken.     Pak Jero gaat rechts naast me zitten en plaatst een offertje voor me op de grond. Het  andere plaatst hij voor zichzelf op de grond. Hij legt een staafje wierook horizontaal  dwars over elk offertje en zegt dan, “We gaan nu mediteren. Je moet je ogen open  houden en wat er ook gebeurt, je mag niet bang zijn. Durf je?”     Mijn hart bonkt in m’n keel als ik antwoord dat ik niet bang ben, en ik voeg eraan toe  dat ik nog nooit gemediteerd heb en dat ik dus niet weet wat ik moet doen en wat er  van me verwacht wordt. Pak Jero zegt dat ik me geen zorgen hoef te maken, ik moet  gewoon  ontspannen  zijn  en  diep  en  rustig  ademhalen.  Terwijl  hij  me  indringend  aankijkt, herhaalt hij weer dat ik hoe dan ook mijn ogen open moet houden en dat ik  niet bang mag zijn, wat er ook gebeurt. Ik knik en produceer een moeilijke glimlach  in  een  poging aan te tonen dat ik  hem begrepen heb en dat ik niet  bang ben. Dan  geeft Pak Jero me een brandend staafje wierook, staat op en doet het licht uit.     Terwijl mijn hart ik m’n keel klopt kijk ik met wijdopengesperde ogen in een doodse  stilte en in het pikkedonker naar het enige dat nog zichtbaar is, de gloeiende puntjes  van de wierookstaafjes.    12   


Ik span mijn ogen en oren tot het uiterste in. Pak Jero bevindt zich voor de tafel, ik  zie  het  gloeiende  puntje  van  zijn  wierookstaafje  daar  omhoogrijzen  richting  het  plafond. Met monotone stem prevelt hij iets in onverstaanbare woorden. Dan is het  weer stil en het vermiljoene lichtpuntje daalt weer. Even later hoor ik een schurend  metalen geluid. Ik vermoed dat hij zojuist de kris uit de schacht getrokken heeft. Ik  houd  mijn  adem  in  en  met  kloppend  hart  spits  ik  mijn  oren.  Gedurende  een  paar  lange  tellen  is  het  doodstil  en  ik  hoor  slechts  het  bloed  in  mijn  oren  suizen.  Het  gloeiende puntje van het wierookstaafje rijst weer en ik zie hoe de flauwe rode gloed  van de brandende wierook zwak weerkaatst tegen het metalen blad van de kris die  door  Pak  Jero  nu  samen  met  het  wierookstaafje  boven  zijn  hoofd  omhoog  wordt  gehouden.  Ik  hoor  zijn  zachte  stem  kort  iets  mompelen  en  zie  hoe  het  rode  vuurpuntje  weer  daalt.  Een  korte  stilte.  Dan,  plotseling,  hoor  ik  drie  korte  doffe  tikken voor me uit de vloer oprijzen, alsof er met metaal op hout wordt geklopt. Pak  Jero  prevelt  weer  iets  en  opeens  wordt  de  stilte  doorbroken  door  het  hoge  harde  geluid van een bel, “Ting‐ting, ting‐ting, ting‐ting, ting‐ting, ting‐ting…”     Het  harde  bellende  geluid  weerkaatst  door  de  kleine  ruimte  en  doet  op  den  duur  zeer aan mijn oren. Terwijl de bel luidt, hoor ik Pak Jero met hardere stem spreken  en  zo  af  en  toe  vang  ik  een  herkenbaar  woord  op,  zoals  “Oom”,  “Brahma”  en  “Vishnu”, en ook hoor ik hoe hij enkele keren mijn naam noemt, “Nescio”. Plotseling  houdt het bellende geluid op en is het weer doodstil. Ik hoor hoe Pak Jero mijn kant  op komt en weer rechts naast me gaat zitten. Uit mijn ooghoeken kijk ik opzij en ik  zie  hem  als  een  vage  witte  schim  naast  me  zitten  terwijl  hij  zijn  brandende  wierookstaafje in stilte boven zijn hoofd houdt.     Plotseling haalt hij luid en diep adem. Ik hoor hoe hij de lucht gedurende een paar  langgerekte  tellen  sissend  tussen  zijn  lippen  inhaleert.  Even  plotseling  als  het  begonnen  was,  breekt  het  geluid  weer  af.  Ik  houd  mijn  adem  ook  in  maar  wacht  tevergeefs af ik tot ik hem weer hoor uitademen. Minutenlang blijft het doodstil en  ik begin me ongerust te maken, er zal hem toch niets overkomen zijn? Dan verstijf ik  als ik hem ineens weer hoor uitademen. Wat ik hoor is een enigszins angstaanjagend  langgerekt  en  ver  geluid  dat  van  achter  uit  zijn  keel  schijnt  te  komen,  “Hàhhhhhhhhhhhhh”.  Het  geluid  klinkt  onheilspellend,  als  een  monotone  wind  op  een  donkere  onherbergzame  vlakte.  Secondenlang  houdt  het  geluid  aan  en  sterft  dan langzaam weg, een doodse stilte achterlatend.       13   


De  adrenaline  stroomt  door  mijn  lijf  en  ik  voel  mijn  hart  kloppen  in  mijn  keel.  Het  blijft  even  doodstil.  Opeens  voel  ik  hoe  een  zachte  warmte  de  haartjes  op  mijn  armen doet rijzen. Mijn hart slaat een slag over als plotseling boven de bak aan de  muur  tegenover  me  een  witte  vuurgloed  verschijnt.  Ik  zie  geel‐oranje  vlammen  uit  de bak oplaaien. Witte vuurvonken zoals dat van sterretjes springen alle kanten op  en vallen lekkend omlaag op de tafel en de houten vloer. Even heb ik angst dat het  vuur de kamer in lichterlaaien zal zetten, maar dan herinner ik me de woorden van  Pak Jero dat ik wat er ook gebeurde niet bang mocht zijn en dat ik mijn ogen open  moest houden.     Met  ingehouden  adem  kijk  ik  naar  de  vuurgloed  die  de  kamer  in  een  spookachtig  licht zet. Terwijl ik zo met ingehouden adem naar die vuurgloed kijk, voel ik hoe de  druk op mijn borstkast en op mijn hoofd langzaam toeneemt. Ik adem uit om de druk  wat te verlichten en kijk dan opzij naar Pak Jero die bewegingloos en met gesloten  ogen in lotuszit naast me zit. Ik concentreer me weer op het vuur, dat af en toe in  sterkte afneemt en dan weer sterk opgloeit.     Na  enige  minuten  (of  was  het  langer?)  dooft  het  vuur  langzaam.  De  sterretjes  zijn  verdwenen  en  de  gloed  wordt  steeds  zwakker,  en  laat  tenslotte  een  diepe  stille  duisternis achter. Dan hoor ik hoe Pak Jero zich naast me beweegt. Hij staat op, knipt  het licht aan en loopt naar de tafel waar hij het halfroestige blik uit de bak aan de  muur haalt. Hij loopt met het blik in zijn handen terug en gaat weer naast me zitten.  Met  zijn  donkere  ogen  kijkt  hij  me  vorsend  aan  en  vraagt  hoe  ik  me  voel.  “Was  je  bang in het donker, en toen het vuur kwam?” vraagt hij. “Valt wel mee”, antwoord  ik,  “maar  ik  heb  zoiets  nog  nooit  meegemaakt.  Waar  kwam  het  vuur  vandaan?”  “Brahma  is  vannacht  gekomen”,  antwoordt  Pak  Jero.  “Het  vuur  is  van  Brahma,  en  door zich vannacht hier te manifesteren, heeft hij je geaccepteerd”.     Hij kijkt me verheugd glimlachend aan en schudt dan zijn hoofd, alsof hij het zelf niet  kan geloven. “Het is een heel goed teken, en daarom wil ik je iets geven”. Pak Jero  rommelt wat in het blik en haalt er dan een ring uit. Hij houdt de ring even omhoog  tegen het licht en ik zie hoe de ring vettig glinstert, alsof er een laagje olie overheen  ligt.  Dan  overhandigt  hij  de  ring  aan  mij.  Als  ik  de  ring  van  hem  aanpak,  voelt  hij  inderdaad  olieachtig  vet  aan.  Het  is  een  zilveren  ring  met  een  grote  ovale  bruine  steen die een wit‐bruine vlek vertoont. Pak Jero wijst naar de vlek en maakt me erop  attent dat daarin het abstracte silhouet van een tijger zichtbaar is. “Deze ring is een  talisman en hij zal je beschermen”, zegt hij. “Draag hem daarom vanaf nu altijd”.    14   


OGOH‐OGOH, NYEPI EN NASI CAMPUR    Ik  schuif  de  ring  om  mijn  rechter  ringvinger  en  houdt  mijn  hand  omhoog,  de  ring  bewonderend.  Ik  kijk  Pak  Jero  weer  aan  en  weet  niet  goed  wat  ik  moet  zeggen.  Ik  ben nog beduusd van de merkwaardige ervaringen van zoeven, en dan deze ring……  “Bedankt  Pak  Jero,  ik  ben  werkelijk  heel  blij  met  dit  geschenk”,  zeg  ik  uiteindelijk,  verlegen glimlachend.     Ik  kijk  weer  naar  de  ring  en  het  motief  van  de  tijger  en  hoor  dan  hoe  zachte  voetstappen de trap opkomen.    Door  het  open  luik  verschijnen  twee  handen  die  een  blad  dragen  met  daarop  een  kom  water,  twee  glazen  water  en  twee  borden  witte  rijst,  waarvan  er  op  slechts  eentje een gefrituurd visje (compleet met kop en staart), een forse lik rode sambal  met  buine  pitjes,  wat  sperzieboontjes  en  spinazieachtige  sliertige  groene  bladeren  liggen.  Daarna  duikt  het  hoofd  van  de  oude  vrouw  op.  “Makan  dulu,  ya”,  zegt  ze  vriendelijk  glimlachend  terwijl  ze  het  blad  over  de  grond  naar  ons  toe  schuift.  Het  hoofd  van  de  vrouw  verdwijnt  weer  en  Pak  Jero  gebaart  naar  het  blad  met  eten,  “Tast toe”. Ik weet even niet wat ik moet doen, welk bord wordt ik geacht te nemen?  En waar is het bestek? Pak Jero bemerkt mijn onzekerheid en lacht. Hij wijst naar het  bord waarop de vis en de groenten ligt en herhaalt, “ga je gang, tast toe”.     “Waarom eet U geen vis en groente Pak Jero?”, vraag ik uit nieuwsgierigheid, maar  ook om tijd te rekken om zodoende Pak Jero zelf te laten ontdekken dat de vrouw  het  bestek  vergeten  is.  Zijn  gastvrijheid,  de  merkwaardige  gebeurtenissen  van  zoeven  en  de  geschonken  ring  hebben  me  (moet  ik  bekennen)  wat  verlegen  gemaakt.     “Nyepi  is  een  dag  voor  meditatie  en  bezinning”,  antwoord  Pak  Jero.  “Normaalgesproken wordt er dan niet gegeten en gedronken, met uitzondering van  een  bord  ‘nasi  putih’,  dat  is  gewone  witte  rijst,  en  een  glas  water  dan.  Maar  tegenwoordig zijn het nog slechts de priesters en balians, de shamans van Bali, die  zich  aan  deze  regel  houden.  En  zij  die  zich  serieus  met  meditatie  bezighouden”,  voegt hij eraan toe terwijl hij de vingers van zijn rechterhand een paar keer door het  water  van  de  kom  haalt.  Daarna  beweegt  hij  z’n  hand  een  keer  of  twee,  drie  snel    15   


heen  en  weer,  terwijl  hij  zijn  vingers  afwisselend  buigt  (met  de  nagels  tegen  de  binnenkant van zijn duim) en weer strekt, en slaat zo het water weer enigszins van  zijn vingers af. “Maar jij hoeft je daar niet aan te houden hoor”, glimlacht hij, “dus  geneer je maar niet en doe je tegoed aan deze ‘nasi tsjampoer’”.     Dan begint hij te eten, zonder bestek. Hij neemt wat witte rijst van zijn bord en tot  mijn  verbazing  zie  ik  dat  hij  het  met  een  achteloos  gebaar  op  de  grond  onder  het  raam  gooit.  Daarna  neemt  hij  met  de  vingertoppen  van  zijn  rechterhand  weer  wat  witte rijst van het bord, kneedt het tot een balletje en brengt de hand dan naar zijn  mond.  Met  behulp  van  zijn  duim  schuift  hij  het  balletje  nasi  vervolgens  over  de  toppen  van  z’n  schepvormig  gestrekte  vingers  zijn  mond  binnen.  Zijn  gegroefde  donkerbuine kaken bewegen behoedzaam kauwend op en neer en doen zijn sprietig  grijze baardje ritmisch op en neer wippen.     Ik imiteer Pak Jero en haal ook mijn hand door de kom met water, en sla het water  er met identieke bewegingen weer vanaf. Dan pak ik wat rijst met boontjes en breng  m’n  hand  naar  m’n  mond.  Als  ik  het  eten  m’n  mond  in  probeer  te  schuiven,  valt  natuurlijk  de  helft  op  de  grond.  Ik  probeer  het  opnieuw,  nu  met  een  wat  kleinere  hoeveelheid. Na een paar keer proberen krijg ik de smaak aardig te pakken. Pak Jero  laat niets merken en laat me rustig m’n gang gaan.     Als we zijn uitgegeten, vraagt Pak Jero of ik nog meer lust. Ik antwoord dat het lekker  heeft gesmaakt en dat het precies genoeg was. Ik ben geen grote eter (bovendien,  maar  dat  zeg  ik  niet,  zat  ik  nog  vol  van  de  chap  cay  die  ik  in  Rasa  Sayang  heb  gegeten). Pak Jero neemt zijn glas water en drinkt het in een teug leeg.     Nu ik weer aan Rasa Sayang denk, wellicht dat Pak Jero weet wat die optocht met die  reuzen te betekenen had. Ik begrijp inmiddels dat het met het nieuwe Çaka jaar te  maken  heeft,  maar  ik  ben  nieuwsgierig  om  er  meer  over  te  weten  te  komen.  En  waarom niemand zich op straat mag vertonen natuurlijk.     Voordat  ik  de  kans  krijg  om  mijn  vraag  te  stellen,  roept  Pak  Jero  richting  het  luik:  “Tut!  satu  kopi  lagi!”.  Hij  haalt  zijn  hand  weer  door  de  kom  om  hem  schoon  te  wassen, en ik volg zijn voorbeeld. Dan vraag ik hem naar de optocht van zoeven.       16   


“Dat zijn zogenaamde ogoh‐ogoh”, vertelt Pak Jero. “Die reuzen zijn personificaties  van de boze geesten die altijd en overal op Bali aanwezig zijn. Wij noemen die boze  geesten bhutas kala, en ze wonen voornamelijk in en rond de huizen van mensen, op  kruispunten  van  wegen en op kerkhoven. Het  zijn  negatieve  krachten, die geesten,  en  ze  proberen  eeuwig  en  altijd  om  het  evenwicht  in  de  mens  te  verstoren.  Ze  proberen  steeds  de  mens  te  verleiden  tot  negatieve  gedachten,  tot  negatieve  emoties en gedrag".    "Dagelijks,  met  name  bij  zonsopgang  en  zonsondergang,  maakt  elk  huishouden  daarom  kleine  offertjes,  om  ze  tevreden  te  stellen.  Daarmee  probeert  men  te  voorkomen  dat  de  bhutas  kala  het  huishouden  zullen  verstoren.  Ook  is  het  gebruikelijk  om  voor  je  iets  eet  of  drinkt,  er  wat  van  op  de  grond  te  gooien;  de  bhutas  kala  zijn  namelijk  erg  gulzig  en  ze  worden  kwaad  als  ze  niets  krijgen.  Er  kunnen  dan  verstorende  dingen  gebeuren.  Zo  kunnen  er  bijvoorbeeld  (meestal  waardevolle) dingen verdwijden, zoals een sierraad, of een belangrijk document".    "Op  de  ochtend  van  de  laatste  dag  voor  Nyepi  worden  op  kruispunten  van  wegen  speciale ceremonies gehouden, excorcisme rituelen, om de negatieve krachten, het  kwaad, uit te bannen. ‘s Avonds worden de personificaties van de bhutakala in een  parade  met  veel  lawaai  rondgedragen,  om  ze  bang  te  maken  en  af  te  schrikken.  Normaalgesproken worden ze daarna op het strand verbrand. Daarna gaat iedereen  huiswaarts  en  blijft  een  dag  en  een  nacht  lang  binnenshuis,  en  alles  wordt  verduisterd.  Vanaf  dat  moment  is  er  geen  verkeer  meer  toegestaan,  zelfs  het  vliegveld is dan gesloten”.     De  vrouw  verschijnt  weer  door  het  luik  en  schuift  een  blad  met  een  koffie  en  versnaperingen naar ons toe. Als ze weer verdwenen is vervolgt Pak Jero zijn verhaal.     “Nyepi  betekent  ‘stil’,  ‘leeg’.  De  enigen  die  zich  op  straat  mogen  vertonen  zijn  de  ‘pecalang’, dat is een soort burgerwacht die voor de veiligheid zorgt. Helaas zijn er  met  Nyepi  namelijk  ook  veel  inbrekers  op  pad,  vandaar.  En  doordat  in  principe  niemand  zich  op  straat  vertoont,  zullen  de  boze  geesten  denken  dat  het  eiland  verlaten  is,  en  ze  zullen  dan  eveneens  het  eiland  verlaten.  Dit  alles  is  een  symbolische  reiniging  en  heeft  tot doel  verstoorde  balansen  te  herstellen,  zoals  de  innerlijke balans van de mens, de balans tussen mensen onderling en die tussen de  mens en God”.     17   


Ik onderdruk een geeuw, niet omdat ik Pak Jero's verhaal niet interessant vind, maar  omdat ik merk dat ik eigenlijk best wel moe ben. Ik pak het glas en nip voorzichtig  van de hete koffie.     “Toch  begrijp  ik  het  niet”,  zeg  ik,  “want  als  die  pecalang  en  die  inbrekers  tijdens  Nyepi gewoon buiten rondlopen, dan worden ze toch zeker wel opgemerkt door die  boze geesten?”, “….en die zullen Bali dan dus niet, zoals gehoopt wordt, verlaten”,  voeg  ik  eraan  toe.  “Het  is  slechts  een  symboliek”,  reageert  Pak  Jero  op  mijn  woorden,  “je  mag  het  dus  niet  te  letterlijk  nemen.  Die  boze  geesten  zijn  slechts  personificaties van de negatieve krachten die in onszelf en om ons heen bestaan. Die  negatieve krachten worden in hun verschijningsvorm als ‘boze geesten’ voor een dag  ‘zichtbaar’  gemaakt  als  afzichtelijke  monsters,  die  wij  hier  op  Bali  ‘ogoh‐ogoh’  noemen.  Daarna  behoren  ze  te  worden  verbrand.  Dit  alles  is  slechts  bedoeld  als  tastbare symboliek om de mens eraan te herinneren dat hij geacht wordt zich tegen  de invloed van die negatieve krachten, die ‘boze geesten’, te beschermen. Door ze te  verbranden  behoor  je  je  in  te  leven  dat  je  je  eigen  negatieve  eigenschappen,  je  negatieve  gedachtes  en  gevoelens  ‘verbrandt’.  Ceremonies  zoals  deze  zijn  bedoeld  om je te helpen de balans in jezelf en de balans tussen jezelf en andere individuen  weer terug te vinden en te bewaken”.     “Door  daaraan  te  denken,  door  je  dat  te  realizeren,  schoon  je  je  gedachten  van  negativiteit. En door je gedachten te schonen, schoon je automatisch ook je hart van  negatieve emoties, zodat het weer maagdelijk wordt zonder verwachtingen, zonder  vooroordelen”. 

  18   


EEN ONGEWONE DROOM    In gedachten verzonken tracht ik alles wat Pak Jero me zojuist heeft verteld op een  rijtje te zetten. Zonder te kijken zet ik het glas koffie aan mijn lippen en neem een  ferme slok. Ik proef ik hoe de rulle drab van de koffie in mijn mond loopt. Voorzichtig  laat  ik  de  drab  weer  teruglopen  in  het  glas.  Ik  zet  het  lege  glas  met  het  drabbodempje voor me neer en kijk op mijn horloge. Het is inmiddels al weer kwart  over  twee.  Ik  heb  het  gevoel  al  dagen  op  Bali  te  zitten,  alhoewel  het  nog  maar  nauwelijks twaalf uur geleden is dat ik ben gearriveerd. Ik voel me eerlijk gezegd best  wel behoorlijk uitgeput. Een onweerstaanbaar verlangen om te gaan liggen en mijn  ogen te sluiten maakt zich van me meester. Pak Jero bemerkt hoe ik me voel en zegt  dat als ik wil ik kan gaan slapen.     “Ikzelf blijf vannacht hier, in de heilige kamer”, zegt Pak Jero, “tot zonsopgang blijf ik  hier  mediteren,  maar  jij  kunt  nu  gaan  slapen  als  je  wilt.  Je  kunt  je  kamer  beneden  vinden, aan je linkerhand. Het is de eerste deur waar een groen gordijn voor hangt.  Toilet en wasgelegenheid bevinden zich ook beneden, in het achterste gedeelte van  mijn huis. Slaap wel m’n beste Nescio, tot morgen”.     Ik  sta  op  en  loop  naar  het  luik.  Voorzichtig  plaats  in  mijn  voeten  op  de  bovenste  treden  van de  trap  en zak  dan  naar  beneden, oppassend  mijn  hoofd  niet  tegen  de  rand van het open luik te stoten. Beneden gekomen loop ik door naar de kamer die  Pak Jero aanduidde. Ik schuif het gordijn naar links opzij en open de deur. Ik knip het  licht aan en bekijk het kamertje, een simpele ruimte van drie bij drie meter zonder  ramen, waarin tegen de muur tegenover de deur een eenpersoonsbed staat.     Op het houten frame van het bed ligt een dun matras. Op het voeteneinde bevindt  zich  een  netjes  opgevouwd  lichtblauw  laken  met  een  rood  bloemmotief.  Daarbovenop  ligt  een  kleine  ruwe  bruine  handdoek.  Op  het  bed,  parallel  tegen  de  kale  muur  van  het  vertrek,  ligt  een  langwerpig  rolvormig  kussen.  Direct  naast  de  deur  staat  een  houten  stoel  met  een  rechte  rugleuning.  Verder  staan  er  geen  meubels in het vertrek.    

  19   


De vloer is voorzien van tegels, uitgevoerd in wit keramiek. Ik zie dat sommige tegels  beschadigd zijn. Ze vertonen kleine scheurtjes, en sommige hebben kapotte hoeken.  Hier en daar is het voegsel tussen de tegels verdwenen.     Ik loop naar het voeteneinde van het bed, pak de handoek en verlaat de kamer weer,  op zoek naar de wasgelegenheid die zich achter in het huis moet bevinden. Ik loop  de donkere ruimte met het rode flakkerende gloed in, en zie dan dat die flakkering  wordt  veroorzaakt  door  een  houtgestookt  vuur  dat  zich  in  een  kleine  met  roet  bedekte alkoof in een van de muren bevindt. Wat keukengerei in de vorm van een  paar grote pannen, een wok, en een paar grote lepels en messen hangt erboven en  ernaast aan spijkers welke in de muur zijn geslagen.     Direct links naast de alkoof bevindt zich een smalle verveloze houten deur waarvan  de  houten planken  aan  de  boven‐  en  onderkant  op  een  aangevreten manier  kapot  zijn.  Ik  stap  op  die  deur  af,  in  de  veronderstelling  dat  zich  daarachter  wel  de  wasruimte  zal  bevinden.  Inderdaad,  in  het  kleine  hok  van  twee  bij  twee  meter  dat  zich achter deze deur bevindt, zie ik een vierkante blauwstenen bak met water, met  op  de  rand  errvan  een  roze  plastic  steelemmerje.  Naast  de  blauwstenen  waterbak  bevindt zich een hurktoilet van lichtgroen emaille.     Ik kleed me uit en hang mijn kleding op aan de drie spijkers die in de deur geslagen  zijn. Dan inspecteer ik het hurktoilet en ik zie dat de geribbelde voetstappen van het  toilet er grijsachtig uit zien. Uiteraard is er geen wc‐papier te bekennen. Ik besluit om  mijn  schoenen  voor  het  moment  nog  maar  even  aan  te  houden,  en  neem  dan  in  hurkzit plaats boven het gat.     Als  ik  klaar  ben,  verzin  ik  hoe  ik  me  schoon  moet  maken.  Ik  kijk  om  me  heen  en  besluit  dat  het  plastic  roze  steelemmertje  de  beste  oplossing  biedt.  Terwijl  ik  wat  water uit de blauwstenen bak schep, zie ik hoe een grote zwarte kakkerlak met lange  voelsprieten wegvlucht door een brede scheur onder in de muur. Enigszins moeilijk  kijkend probeer ik met het water uit het steelemmertje de boel van achteren schoon  te  krijgen,  hetgeen  me  uiteraard  niet  lukt  zonder  de  bulls‐eye  met  mijn  vingers  te  beroeren. Mijn eerste ervaring met een hurktoilet mondt uit in een plens water over  m’n  bruin  suede  Rockports.  Daarna  (ik  heb  er  een  schep  of  zes,  zeven  voor  nodig)  spoel ik het product van de bulls‐eye weg.       20   


In een van de muren, onder een roestige beschadigde spiegel, bevindt zich een klein  nisje waarin (gelukkig) een nog onaangebroken verpakt stukje zeep ligt. Ik verwijder  de verpakking en schep met het steelemmertje water over mijn lichaam en zeep me  vervolgens in. Daarna plens ik scheppen met water over me heen. Het voelt heerlijk  koel aan en het verfrist me enigszins, maar de vermoeidheid blijft toch voelbaar. Dan  droog ik me af met de ruwe handdoek en kleed me weer half aan.     Met onbloot bovenlijf loop ik vervolgens met mijn shirt, jasje, sokken en schoenen in  een  hand  terug  naar  mijn  kamertje.  Ik  hang  er  mijn  kleren  over  de  stoel  naast  de  deur en zet mijn schoenen met de sokken er netjes ingestopt onder de stoel op de  grond. Dan loop ik naar het bed, spreid  het laken eroverheen, knip het licht  uit en  kruip onder het laken. Nu het licht uit is, is het pikdonker in de kamer. Ogen open of  dicht  maakt  geen  verschil.  Met  die  uitzondering  dat  ik  achter  mijn  gesloten  ogen  opkomende en verdwijnende, verschuivende oranjerode flitsen en sterren zie.     Ondanks de warmte in het kamertje voel ik me al snel wegzakken in een aanvankelijk  droomloze slaap.     De  intensiteit  van  de  oranjerode  flitsen  en  sterren  wordt  langzaam  minder  en  vervaagt  tenslotte  tot  een  ondefinieerbare  oranjeachtige  mist.  Ik  ervaar  de  aangename  sensatie  dat  ik  omsloten  wordt  door  een  zacht  aanvoelende  vloeibare  warmte. Dan merk ik dat ik aan het zweven ben. Terwijl ik dat besef, wordt de mist  gedetailleerder.     De  mist  bestaat  uit  nevels  van  een  diffuus  getint  oranjeachtig‐rood  licht  die  zich  openen  en  me  opnemen,  totdat  ik  er  volledig  mee  omsloten  ben.  Ik  voel  me  ontspannen,  zonder  directe  gedachten.  Een  gelukzalig  gevoel  van  een  ongekende  vrijheid voert de boventoon. Ik ervaar een gevoel van tijdloosheid, een gevoel alsof  ik hier al eeuwig ben en er voor altijd zal zijn.     Zo  nu  en  dan  duiken  uit  de  nevelige  mist  beelden  (of  gedachten)  op  die  me  aangenaam vertrouwd voorkomen. De meeste van die beelden blijven echter steken  in  mijn  onderbewustzijn,  als  een  vage  prettige  herinnering.  Slecht  enkele  ervan  dringen  door  tot  mijn  besef.  Een  beeldschone  vrouw  met  donker  haar  en  mysterieuze  diep‐donkere  ogen  duikt  meerdere  malen  op  uit  de  mist.  Ze  glimlacht    21   


naar  me  en  is  ze  gekleed  in  een  lange  strakke  jurk  van  een  ondefinieerbare  lichtgroene kleur. Telkens als zij opduikt meen ik een geur van wierook te bespeuren.  Ik probeer me tevergeefs te herinneren wie zij is.     Plotseling  duikt  het  gezicht  van  Pak  Jero  op  uit  de  mist.  Heel  duidelijk  zie  ik  zijn  gerimpelde en gegroefde donkerbruine gezicht, en ik merk hoe zijn donkere ogen de  mijne zoeken. Ik zie hoe hij zijn lippen beweegt alsof hij tegen me spreekt, maar ik  hoor geen woorden. Ik concentreer me op zijn sprietige baardje, dat vooruitgestoken  op  en  neer  beweegt.  Na  verloop  van  tijd  verdwijnt  het  beeld  van  Pak  Jero  en  ik  bevindt me weer alleen in die tijdloze nevelige oranje‐rode mist.     Dan  krijg  ik  een  nieuwe  sensatie.  Ik  voel  een  onbewuste  gedachte  in  me  opkomen  die steeds sterker wordt. Ik meen dat ik mijn naam hoor noemen. Terwijl ik me dit  realiseer,  wordt  de  nevel  donkerder  en  verdwijnt  in  een  inktzwarte  duisternis.  “Nescio……”, hoor ik nu helder en duidelijk in mijn oren. Ik kan niet uitmaken of de  stem die ik hoor van een man of een vrouw is.    Plotseling  schrik  ik  wakker.  Ik  zit  op  de  rand  van  mijn  bed,  in  de  kamer  waar  ik  vannacht in slaap ben gevallen. De kamer is groot en hoog als een zaal en baadt in  een  helder  licht  als  dat  van  daglicht.  Tegen  de  muur  in  de  verte  zie  ik  de  stoel  waarover  mijn  kleren  hangen.  Ik  realiseer  me  dat  de  kamer  groter  is  dan  ik  me  herinner, maar die gedachte verontrust me niet. Ik fixeer mijn aandacht weer op de  stoel  in  de  verte  en  merk  dat  daardoor  de  afstand  korter  wordt.  Het  beeld  van  de  stoel vervormt alsof hij vloeibaar is, hij golft en wordt hoger en dieper. Geintrigeerd  door dit verschijsel blijf ik de stoel bestuderen.    Mijn aandacht wordt van de stoel afgeleid als ik weer helder en duidelijk die stem in  mijn oren hoor, “Nescio……”. Het beeld van de stoel vervaagt en de kamer lijkt terug  te  keren  tot  normale  proporties.  Het  daglicht  is  plots  verdwenen  en  heeft  plaatsgemaakt  voor  een  schemerachtig  licht  waarin  de  details  van  de  kamer  niet  goed meer te herkennen zijn.     Plotsklaps voel ik een aanwezigheid. Vlak voor me, een paar meter van me vandaan,  materialiseert uit het niets een grote  naakte zwarte figuur die slechts gekleed is in  een  zwart‐wit  geblokte  sarong.  De  plotselinge  aanwezigheid  van  die  zwarte  figuur    22   


geeft me een ongemakkelijk gevoel van vage onrust, hetgeen zich uit in een misselijk  gevoel  dat  uit  mijn  navelstreek  schijnt  voort  te  komen.  De`zwarte  figuur  kijkt  me  zonder te spreken met halfgesloten ogen aan, en ik zie hoe zijn dunne rode  lippen  gefixeerd zijn in een onbeweeglijke vage glimlach.     Het  misselijke  gevoel  van  onrust  rond  mijn  navelstreek  neemt  toe  als  ik  merk  (of  vermoed)  dat  hij  probeert  om  op  een  of  andere  manier  tot  mijn  geest  door  te  dringen.  Het  gevoel  is  hoogst  onprettig  en  geeft  me  een  steeds  sterker  wordende  aandrang  om  hem  te  laten  verdwijnen.  Ik  knijp  mijn  ogen  dicht,  maar  het  beeld  verdwijnt  niet.  “Weg!”, probeer ik  uit  alle  macht  te schreeuwen,  maar  het lukt  me  niet  om  te  spreken.  Terwijl  ik  verwoede  pogingen  doe  om  mijn  stem  te  activeren,  hoor  ik  ver  weg  een  aanhoudend  geklop.  De  zwarte  figuur  is  plotseling  verdwenen  en het geklop klinkt nu duidelijker.    Ik  open  mijn  ogen  en  kijk  verward  om  me  heen.  Het  is  pikdonker  en  ik  voel  dat  ik  drijfnat ben van het zweet. Ik strijk met mijn hand het zweet van mijn voorhoofd en  hoor nu duidelijk hoe er op de deur wordt geklopt.     “Moment”, roep ik met een dikke tong in mijn uitgedroogde mond naar de deur.     

  23   


YANG HITAM EN DE POLARITEIT VAN EEN POLENG    Ik ga zitten en stap m’n bed uit. Op de tast loop ik in de richting van het geklop. Als ik  de  deur  opentrek,  zie  ik  in  het  zwakke  schijnsel  van  het  ochtendlicht  dat  door  een  klein  raam  vanuit  het  halletje  de  gang  invalt  Pak  Jero  staan.  Hij  kijkt  me  even  onderzoekend aan en zegt dan, “Is alles in orde met je Nescio, ik hoorde je roepen”.  Ik leg even een handpalm op m’n voorhoofd en strijk met m’n vingers door m’n haar.  “Ja…  ehh  nee,  ik  geloof  dat  ik  een  nachtmerrie  had,  Pak  Jero.  Hoe  laat  is  het?”,  antwoord  ik,  nog  steeds  verward.  “Acht  uur”,  zegt  Pak  Jero.  Hij  glimlacht  even  en  vervolgt dan, “Mijn  vrouw is het ontbijt aan het klaarmaken. Nadat je je  gewassen  hebt, kom dan naar de heilige kamer. Je kunt daar eten en, als je wilt, vertel me dan  daarna  over  je  nachtmerrie”.  Dan  draait  hij  zich  om  en  beklimt  de  trap  naar  de  heilige kamer.     Ik kijk hem na tot zijn witte sarong door het luik in het plafond is verdwenen en loop  dan met m’n kleren in mijn handen en een vermoeid gevoel in mijn hoofd door het  gangetje naar de badkamer. De oude vrouw is in de donkere ruimte aan het koken.  De olie sist en spettert in een kleine wok boven het vuur en een geur van gebakken  eieren bereikt mijn neus. Het ruikt bijzonder lekker en ik besef dat ik best wel trek  heb,  het  water  loopt  me  in  de  mond.  Als  ik  voorbijloop,  kijkt  ze  even  op.  Met  een  vriendelijke  glimlach  en  een  hoofdknikje  richting  de  badkamer  zegt  ze,  “mandie  doeloe,  habis  mandie  makkan  ja”.  Ik  knik  vriendelijk  terug  en  loop  de  badkamer  binnen.     Het koele water heeft een verfrissende uitwerking op me en ik voel de energie weer  enigszins in me terugkeren. Ik droog me af en bekijk daarna m’n ongeschoren gezicht  in de roestige gebarsten spiegel. Ik laat m’n vingers even over m’n kaken glijden en  breng  dan  m’n  haar  wat  in  model.  Vervolgens  kleed  ik  me  aan  en  verlaat  de  badkamer. De oude vrouw is nergens te bekennen. Ik loop door naar de trap en klim  naar de eerste verdieping.     Als ik mezelf door het luik op de vloer van de heilige kamer heb gehesen, zie ik Pak  Jero daar stil op de mat langs de muur zitten, in lotuszit en met gesloten ogen. Zijn  handen  liggen  gevouwen  op  zijn  schoot,  met  de  rechterhand  in  de  linker  en  de  palmen  omhoog  gekeerd.  Zachtjes,  om  hem  niet  te storen,  neem  ik  plaats  aan  zijn 

  24   


linkerzijde. Met m’n rug steunend tegen de muur en m’n benen voor me uitgestrekt,  observeer ik Pak Jero.     Even  later  opent  Pak  Jero  zijn  ogen  en  kijkt  opzij.  Als  hij  me  naast  zich  ziet  zitten,  glimlacht hij en zegt, “Om  Swastyastu”. “Wat betekent  dat eigenlijk Pak Jero,  Oom  Swastiejastoe”?  “Dat  is  de  gebruikelijke  begroeting  in  Bali.  Het  betekent  zoveel  als  ‘Moge God je beschermen, God zij met je’”.     “Om is het woord voor God, die wij hier op Bali Sanghyang Widhi noemen. De klank  OM  bestaat  eigenlijk  uit  drie  letters,  namelijk  A,  U,  en  M.  Deze  letters  staan  weer  voor  de  klanken  Ang,  Ung  en  Mang,  die  de  drie  belangrijkste  aspecten  van  God  representeren. Dat zijn respectievelijk Brahma de Schepper, Vishnu de Bewaarder en  Shiwa de Vernietiger”.     Dan klinken voetstappen op de trap en het hoofd van de oude vrouw verschijnt. Ze  brengt een blad met het ontbijt, een bord nasi goreng met een spiegelei, een bord  witte  rijst,  een  glas  koffie  en  een  kan  met  water.  “Makkan”,  zegt  ze  terwijl  ze  me  even aankijkt. Als ze het blad over de vloer naar ons toe heeft geschoven, verdwijnt  ze weer naar beneden. Pak Jero gebaart met zijn hand naar het blad en zegt, “laten  we  nu  eerst  wat  eten”.  De  eerstkomende  minuten  brengen  we  zonder  te  spreken  etend door.     Als we zijn uitgegeten zegt Pak Jero, “Zo, als je wilt, vertel me dan nu maar eens over  die nachtmerrie die je vannacht had”. Ik denk even na en probeer alles weer voor de  geest  te  halen.  Stukje  bij  beetje  komt  alles  weer  boven.  “Eerst  was  er  een  oranje  mist”, begin ik, “ik zweefde in die mist en het gaf me een goed gevoel. En er doken  herinneringen uit die mist op, in de vorm van beelden. Ik kan me daar niet veel van  herinneren, maar een van die beelden was uw gezicht, weet ik nog”.    “Toen je die beelden waarnam, kon je daar ook geluiden bij horen?”. Ik denk even na  en  zeg  dan,  “Ik  kan  me  niet  herinneren  dat  ik  geluid  hoorde.  Of  wacht,  ja  toch,  ik  herinner me nog dat iemand mijn naam riep”. Terwijl ik er aan terug denk, komen de  beelden van mijn nachtmerrie weer bovendrijven. “Daarna werd alles eerst zwart, en  toen  was  het  net  of  ik  wakker  werd  in  mijn  kamertje.  Ik  kan  me  er  niet  veel  van  herinneren,  alleen  dat  het  kamertje  zo  groot  was  als  een  zaal  en  dat  het  helder    25   


verlicht.was. Plotseling werd het halfduister en verscheen er een grote zwarte figuur,  die  op  een  sarong  na  naakt  was.  Ik  herinner  me  dat  ik  me  bang  voelde  toen  hij  verscheen. Er ging iets van hem uit wat me een onprettig gevoel gaf. Toen verdween  hij opeens weer en werd ik wakker doordat u op de deur van mijn kamertje klopte.”     Ik buig me voorover en pak het glas koffie van het blad. Als ik weer achterover tegen  de  muur  leun  en  een  slok  van  m’n  koffie  neem,  valt  mijn  oog  opeens  op  het  zwarthouten  beeld  dat  op  de  tafel  van  Pak  Jero  staat.  Getooid  in  z'n  zwartwit  geblokte  sarong  kijkt  het  me  met  een  strakke  vage  glimlach  en  halfgesloten  ogen  aan..    Ik verslik me bijna in m’n koffie als ik het beeld herken als de zwarte figuur die mijn  droom tot een nachtmerrie maakte. Ogenblikkelijk voel ik de angst die ik tijdens die  droom had weer terugkeren.    “Pak Jero”, begin ik met een wat onzekere stem, “dat zwarte beeld daar op uw tafel,  met  die  zwart‐wit  geblokte  sarong,  het  lijkt  sprekend  op  die  zwarte  figuur  uit  mijn  droom”. Pak Jero kijkt me aan met een licht hoofdknikje en een glimlach die me het  gevoel  geeft  alsof  hij  tevreden  is  dat  ik  dit  heb  ontdekt.  “Is  er  soms  een  verband  tussen uw beeld en die zwarte figuur uit mijn droom?”     Pak Jero denk even na en na een kort ogenblik van stilte zegt hij, “Gisteren, toen we  hier mediteerden, is Brahma gekomen en je bent daardoor door hem geaccepteerd.  Brahma zit nu in je, als vuur in je hart. Dat is een veelbelovend teken, het betekent  dat je potentie hebt, een zekere magische lading die we hier op Bali ‘sakti’ noemen.  Daarna, toen je ging slapen, ben ik hier in de heilige kamer blijven mediteren en heb  ik  Yang  Hitam,  de  zwarte,  naar  je  gestuurd  om  je  te  testen,  om  zodoende  uit  te  vinden hoe groot je voorraad magische lading is. Yang Hitam is, zo kun je stellen, een  verlengstuk  van  me  die  me  helpt  om  mijn  werk  in  andere  werelden,  waarvan  de  droomwereld er onder andere eentje is, te realiseren.”     “Wat  voor werk  is  dat,  Pak  Jero?  En  als  hij  een  verlengstuk  van  u  is,  hoe  komt  het  dan dat ik bang was toen hij verscheen?” “Uiteraard was je bang, het was immers de  eerste keer in je leven dat je een dergelijke buitengewone ervaring had. Je geest is  erop  ingesteld  om  je  zo  goed  als  kwaad  tegen  vreemde  nieuwe  invloeden  te    26   


beschermen,  dus  deed  het  zijn  best  om  Yang  Hitam  te  laten  verdwijnen.  Je  zou  je  geest in dit geval het beste  kunnen vergelijken met een waakhond. De  eerste keer  wordt  een  bezoeker  blaffend  tegemoet  getreden  om  hem  af  te  schrikken,  een  volgende keer is dezelfde bezoeker een ‘bekende’ en wordt hij gedoogd.”     “Je noemde die zwart‐wit geblokte sarong”, vervolgt Pak Jero. “Als je goed kijkt dan  zie  je  dat  die  sarong  zwart‐wit‐grijs  geblokt  is.  Een  dergelijke  sarong  wordt  een  ‘poleng’  genoemd.  Zwart  en  wit  zijn  daarbij  symbolen  die  elkaars  tegenpolen  voorstellen,  waarbij  zwart  niet  zonder  wit  en  wit  niet  zonder  zwart  kan  bestaan.  Zwart  en  wit  zijn  gelijkwaardig  en  waar  de  witte  en  zwarte  banen  elkaar  kruisen,  ontstaat  het  grijze  vlak  van  equilibrium.  Die  tegenpolen  kom  je  overal  tegen.  Zoals  op Bali geografisch gezien de zee en de bergen elkaars tegenpolen zijn, het droge en  het natte seizoen van het klimaat, de plek waar de zon opkomt en ondergaat, dag en  nacht, licht en donker, het grote en het kleine, de macrokosmos en de microkosmos  oftwel het heelal en de mens".     "Die polariteit is van enorm belang in de denk‐, en belevingswereld van de Balinezen,  zoals bijvoorbeeld ons orientatiesysteem. Wij spreken niet over noord, zuid, oost en  west, zoals elders op de wereld gebruikelijk is, maar over kaja, kelod, kangin en kauh.  ‘Kaja’  betekent  hier  dan  bergwaarts,  ‘kelod’  is  zeewaarts,  ‘kangin’  is  daar  waar  de  zon opkomt en ‘kauh’ waar ze ondergaat. Dat alles wordt door het zwart en wit van  de poleng gesymboliseerd".     "Juist door dat contrast krijgen die tegengestelde polen zin. Wit is de kleur van het  Goddelijke,  zwart  de  kleur  van  de  Demonen.  Wit  symboliseert  de  kundigheid  en  kracht van genezing, zwart staat voor de veroorzaking van ziekte, dood en rampen".     "In alle andere werelden die naast de ons bekende bestaan, de onzichtbare wereld  versus de zichtbare wereld, komt die positieve en negatieve tegenstelling ook voor.  Vandaar dat Yang Hitam ook zo’n poleng draagt, hij heeft en geeft helende krachten  aan z’n medium, maar hij is tevens in staat om z’n medium te beschermen tegen de  negtieve krachten die in die onzichtbare werelden rondwaren, en deze effektief aan  te pakken, mocht dat nodig zijn”.   

  27   


Ik pak m’n glas en neem een slok koffie. Door Pak Jero’s verklaring is de angst wat  weggeebt en ik probeer voor mezelf vast te stellen wat ik ervan moet denken. Weet  je, wat me zo totaal onverwachts is overkomen heeft me eerlijk gezegd best wel van  m’n stuk gebracht. En ik twijfel of ik het allemaal wel zo leuk vind wat er is gebeurd,  ondanks de uitleg van Pak Jero. Per slot van rekening heeft hij dat beeld zonder me  van te voren te waarschuwen en zonder mijn toestemming op me af gestuurd. Maar  aan de andere kant voel ik ook een grote nieuwsgierigheid om meer van zijn wereld  te weten te komen.     Alsof Pak Jero mijn gedachten heeft geraden merkt hij op, “Dat ik je zo onvoorbereid  en onverwachts die ervaring met Yang Hitam heb gegeven, was nodig om te zien hoe  gesloten je nog bent. Als ik de waakhond in je van te voren had laten ruiken aan Yang  Hitam, dan had ik daar een vertekend beeld van gekregen. Ik bied je dan ook bij deze  mijn verontschuldigingen hiervoor aan. Maar ik hoop tevens dat je nieuwsgierigheid  het wint van je angst, want ik weet nu dat je inderdaad potentie hebt en als je wilt,  kan ik je later nog meer van die onzichtbare werelden laten zien”.     Ik sluit mijn ogen even en denk na. Tenslotte reageer ik, “Ik weet het nog niet, Pak  Jero.  Het  is  allemaal  nieuw  voor  me  en  het  was  best  wel  een  angstige  ervaring.  Begrijpt u me goed, ik vertrouw u wel, maar ik heb wat tijd nodig om zeker te weten  wat  ik  wil.  Ik  zou  er  graag  eerst  een  nachtje  over  willen  slapen.  Zonder  die  buitengewone dromen dan”, voeg ik er haastig aan toe.    “Een  wijs  en  verstandig  besluit”,  glimlacht  Pak  Jero  me  vriendelijk  toe.  “Dit  soort  besluiten  dien  je  niet  overhaast  te  nemen,  dus  neem  gerust  alle  tijd  die  je  nodig  hebt, m’n beste Nescio”.     

  28   


DE GELUIDEN VAN CHAKRA'S    Ik nip van de koffie en werp weer een blik op Yang Hitam, die roerloos op een hoekje  van de tafel staat. Het onrustige gevoel van de nachtmerrie is inmiddels voldoende  weggeebd  om  het  beeld  met  z’n  vernauwde  ogen  en  die  dunne  rode  glimlach  wat  intensiever  te  kunnen  bekijken.  In  het  daglicht  ziet  hij  er  maar  klein  en  onschuldig  uit. Ik vraag me af hoe Pak Jero het voor elkaar heeft gekregen om hem levensgroot  in  mijn  droom  te  laten  verschijnen,  en ik  vraag  me  tevens  af  wat  er nog  meer  had  kunnen  gebeuren  als  ik,  toen  Yang  Hitam  zo  plotseling  verscheen,  minder  angstig  was geweest.    Terwijl  ik  zo  zit  te  peinzen,  valt  het  me  op  hoe  stil  het  is.  Ontelbare  stofdeeltjes  dansen scherp zichtbaar in een baan zonlicht die door het raampje in de muur een  vertekende  helverlichte  rechthoek  op  de  versleten  houten  planken  van  de  vloer  werpt. Geen enkel geluid dringt van buiten de kamer binnen, alles is doodstil. Geen  verkeersgeluiden,  geen  stemmen  van  spelende  kinderen.  Zelfs  de  natuur  schijnt  vandaag haar adem in te houden, geen fluitende vogel of blaffende hond is buiten te  horen.  Nyepi,  de  dag  van  de  stilte.  Mijn  gedachten  springen  even  terug  naar  de  ‘normale’ wereld, als ik me afvraag hoe mijn medereizigers in het Intan Bali Hotel in  Kerobokan deze dag zullen doorbrengen. Zou het hotel een en ander georganiseerd  hebben om de gasten op deze verplichte binnenblijf‐dag te vermaken, en zo ja wat?  Ik zal het morgen ongetwijfeld wel uitvinden.     Pak Jero staat op en loopt naar de tafel. Uit een stapeltje boeken dat op een hoek  van  de  tafel  tegen  de  muur  ligt  opgestapeld,  kiest  hij  twee  of  drie  exemplaren.  Vervolgens loopt hij met die boeken in zijn hand terug en gaat weer naast me zitten.  Ik  kijk  toe  hoe  Pak  Jero  de  boeken  voorzichtig  voor  zich  op  de  grond  neerlegt.  Hij  neemt het bovenste boek van de stapel en veegt met zijn rechter hand een paar keer  over  de  oud  uitziende  fluwelige  zwartstoffen  kaft.  In  het  midden  ervan  is  een  in  goudgeel  en  rood  uitgevoerd  symbool  afgedrukt  waarvan  ik  vermoed  dat  het  een  van die script‐tekens in de Balinese taal is Dan slaat hij het boek open en begint erin  te bladeren.     Als  hij  gevonden  heeft  wat  hij  zocht,  glijdt  hij met  zijn  rechter  wijsvinger  langzaam  langs  de  regels  terwijl  zijn  lippen  geluidloos  bewegend  de  woorden  meelezen.  Zijn  sprietige  baardje  beweegt  ritmisch  met  de  woorden  mee  op  en  neer.  Het  boek  is    29   


geschreven in de Indonesische taal zie ik. Boven aan de opengeslagen pagina staat  een vetgedrukte titel, “Katikelaning Genta Pinara Pitu”. Ik vraag me hoopvol af of dit  wellicht  zo’n  ‘geheim  boek’  van  de  Balinese  sjamanen  is,  met  formules  en  bezweringen en dergelijke. Het zou me overigens niets verbazen als dat inderdaad zo  zou blijken te zijn, gezien mijn ervaringen met Pak Jero de afgelopen avond en nacht.     Pak  Jero  kijkt  op  en  laat  het  boek  zakken.  Alsof  hij  mijn  gedachten  heeft  geraden,  spreekt hij,  “Dit boek gaat  voornamelijk  over  de geheimen van de innerlijke kracht  die  elk mens bezit. De mens is in staat  om een buitengewoon  krachtig energetisch  vermogen op te wekken waarmee men in staat is om alle vormen van bedreiging en  gevaar te weren en te bestrijden. Dat betreft zowel gevaren die van buitenaf komen  als bedreigingen die zich binnen het lichaam van de mens manifesteren. Die enorme  energie kan naar buiten worden gebracht op het moment dat iemand die in gevaar is  hulp nodig heeft.”    “Dat klinkt heel interessant Pak Jero. Hoe kun je die energie dan benutten, en is het  erg  moeilijk  om  dat  te  leren?”,  vraag  ik  geinteresseerd,  “en  wat  betekent  die  titel  ‘Katikelaning Genta Pinara Pitu’ eigenlijk”?    “Met  ‘Katikelaning  Genta  Pinara  Pitu’  worden  zeven  kosmische  geluidstrillingen  bedoeld,  en  wel  die  vibraties  van  energie  die  verbonden  zijn  met  de  zeven  belangrijkste chakra’s van de mens”, legt Pak Jero uit. “Alles wat deze wereld maakt,  bestaat uit energie, vibraties van licht en geluid., en wij communiceren voortdurend  met  de  wereld  om  ons  heen,  niet  alleen  met  onze  stem,  maar  vooral  ook  door  middel van het uitwisselen van energie via die chakra’s”.    “Op  het  ritme  van  onze  ademhaling”,  vervolgt  Pak  Jero,  “stroomt  tevens  een  kosmische kracht die wij ‘kundalini’ noemen door ons lichaam. Die kundalini stroomt  langs  de  chakra’s  door  ons  lichaam  omhoog,  van  de  stuit‐chakra  naar  de  kruin‐ chakra.  Terwijl  die  kundalini  langs  de  chakra’s  stroomt,  veroorzaakt  het  bij  elke  chakra  een  trilling  die  uit  een  kosmische  klank  bestaat.  Omdat  er  zeven  chakra’s  worden gepasseerd, zullen dan ook zeven kosmische klanken worden opgewekt.”    “Hoe klinken die kosmische klanken dan, Pak Jero?”, vraag ik, “het is me nog nooit  opgevallen dat ik tijdens het ademen kosmische geluiden afgeef”.    30   


“Om die kosmische klanken te kunnen horen, moet je je aanwennen om dagelijks te  mediteren”,  legt  Pak  Jero  uit.  “Twee  keer  per  dag  een  half  uurtje  is  al  voldoende.  Door meditatie, de stilte in jezelf te zoeken, verhoog je namelijk de energie‐vibratie  van  je  lichaam  tot  het  niveau  van  de  andere  dimensies,  van  de  wereld  die  wij  ‘niskala’  noemen.  Als  je  het  niveau  van  die  andere  dimensies  bereikt,  vindt  een  eenwording  van  je  innerlijke  energie  met  Shiva  plaats,  en  dat  veroorzaakt  die  buitengewone innerlijke beschermende kracht.”    “Maar hoe lang moet je daarvoor dan mediteren, ik bedoel, hoe weet je wanneer je  uiteindelijk  daadwerkelijk  over  die  buitengewone  kracht  beschikt?”,  vraag  ik  enigszins  bedenkelijk.  “En  is  het  niet  zo  dat  mediteren  niet  voor  iedereen  is  weggelegd? Misschien lukt het me wel nooit om zo’n niveau te bereiken”.    “Eenvoudig”, zegt Pak Jero, “als je gelooft dat je het niet kunt, dan kan je het niet, en  dan zul je dus dat niveau ook nooit bereiken. Heb je daarentegen het zelfvertrouwen  dat  je  het  wel  kunt  en  ben  je  gemotiveerd,  dan  bereik  je  dat  niveau  wel.  Het  zit  ‘tussen je oren’, m’n beste Nescio. Jij hebt, net zoals iedereen, de keuze om ergens in  te  geloven  en  ervoor  te  gaan,  of  niet.  Geloof  je  erin  en  ga  je  ervoor  dan  ben  je  gemotiveerd, en op een dag zul je dan bemerken dat je die zeven kosmische klanken  inderdaad kunt horen”.    “Hoe  klinken  die  kosmische  chakra‐klanken  dan,  Pak  Jero,  hoe  kan  ik  ze  herkennen?”, vraag ik.    “Het  geluid  van  de  stuit‐chakra  klinkt  als  het  geluid  van  een  krekel,  die  van  de  geslachtsorganen  klinkt  als  het  geluid  van  bellen  die  de  koeien  op  Bali  dragen,  het  geluid van de navel‐chakra klinkt als de bel van een priester, de hart‐chakra klinkt als  het  geluid  van  een  bamboe  fluit,  en  het  geluid  van  de  keel‐chakra,  de voorhoofds‐ chakra en de kruin‐chakra klinken alle drie als de mantra AUM”, legt Pak Jero uit.     Ik  zit  vol  met  vragen  en  Pak  Jero  neemt  geduldig  zijn  tijd  om  me  alles  zo  goed  mogelijk  uit  te  leggen.  Ongemerkt  vliegt  de  tijd  voorbij.  Op  een  gegeven  moment  sluit Pak Jero het boek en legt het terug op het stapeltje. “Als je het niet erg vindt,  Nescio, ga ik nu wat gaan rusten, een paar uurtjes slapen. Als je wilt, neem zelf wat    31   


eten  uit  de  keuken  en  rust  ook  wat,  misschien  wil  je  zelfs  wel  proberen  om  op  de  manier zoals ik heb uitgelegd te mediteren. Het geeft niet als het je in het begin niet  lukt om zonder gedachten te zijn of zelfs in slaap valt, wat belangrijk is, is dat je het  consequent probeert. We zien elkaar later wel weer.    Ik  sta  op  en  bedank  Pak  Jero  voor  zijn  uitleg.  Ik  kijk  op  mijn  horloge  en  zie  dat  de  middag  inmiddels  al  weer  over  op  zijn  eind  loopt.  Voorzichtig  daal  ik  de  trap  af en  loop dan direct door naar mijn kamertje, ik voel me nog niet hongerig. Ik ga op het  bed  liggen  en  overdenk  wat  Pak  Jero  me  vandaag  verteld  heeft  over  die  buitengewone  innerlijke  kracht,  de  kosmische  geluiden  en  dat  mediteren.  Ach  wat  maakt het uit, denk ik bij mezelf, ik kan het allicht proberen niet?     Ik sluit mijn ogen en probeer aan niets te denken. Het lukt me echter niet om zonder  gedachten te blijven. Telkens is er weer iets anders wat in mijn gedachten opkomt en  waar ik onwillekeurig over na begin te denken. Een van die dingen is de wereld van  het  dagelijkse  Bali.  De  natuur,  de  kleurrijke  ceremonies,  het  zonnige  strand  en  de  bezienswaardigheden die ik tijdens mijn vakantie nog wil gaan zien. Ongemerkt val ik  tenslotte in een droomloze slaap. 

  32   


Magie in Denpasar