Page 1

OVERDRUK

Trekker tuning: drie systemen getest Dijkstra Technical Support Noordermeerweg 49 c 8313 PW Rutten M: 0031 (0)626640471 E: info@minderdiesel.nl I: www.minderdiesel.nl Importeur voor Eberl


Trekkertest

32 TREKKER MEI 2012

12trk284_tuningtest 32

4/19/2012 1:06:39 PM


TUNINGTEST

TUNEN TOT OP HET RANDJE Iedereen praat mee over trekkers tunen. Maar niemand weet wat er precies gebeurt – exacte meet- en testgegevens zijn er niet. Tot vandaag. Onze Duitse Profi-collega’s namen drie tuningsystemen gedetailleerd onder de loep in het testcentrum van DLG. Eén leverancier viel genadeloos door de mand. Door strengere emissie-eisen nam het brandstofverbruik van trekkers de laatste jaren toe. En de dieselprijs stijgt maar door. Geen wonder dat tuners, die beloven de trekker sterker en zuiniger te maken, gouden tijden doormaken. En dat terwijl het tunen juridisch gezien vaak ‘op het randje’ is. Want wat zijn de gevolgen voor de typegoedkeuring en de garantie? Daarover later meer. Om te

kijken wat het effect in de praktijk is, zetten we eerst drie tuningsets op een rij. Air-Tec valt volkomen door de mand De Air-Tec ATS-12 AS werkt via een spoel op de luchtinlaat en belooft 20 procent minder brandstofverbruik. Kosten: €600. Na uitgebreide metingen kunnen we hier kort over zijn: het effect is

VOOR €600 GEBAKKEN LUCHT We begonnen onze tuningtest met drie testkandidaten. Toch zijn maar twee systemen uitgebreid beschreven op deze pagina’s. Tijdens het testen bleek namelijk dat de derde kandidaat, de ATS-12 AS-tuningset van Air-Tec, helemaal geen effect had. De €600 kostende set bestaat onder meer uit een spoel die je om de buitenzijde van de luchtinlaatbuis (tussen turbo en intercooler) wikkelt. Deze zou watermoleculen in de inlaatlucht splitsen in waterstof- en zuurstofdeeltjes. De spoel verbruikt slechts 3 watt aan stroom. Toch zou hij de trekker volgens de fabrikant 20 procent zuiniger maken. De set oogt zeer professioneel. Het bedrijf achter Air-Tec stond op diverse grote beurzen, en verkoopt de set nog altijd. Toch bleek uit onze test dat het effect, zowel op het brandstofverbruik als op het motorvermogen, bij beide testtrekkers absoluut nul was. We concluderen dat deze set geen litertje brandstof zal besparen. Kortom: weggegooid geld. Of, om in Air-terminologie te blijven: gebakken lucht.

33 TREKKER MEI 2012

12trk284_tuningtest 33

4/19/2012 1:06:44 PM


Trekkertest

nul, het is weggegooid geld (zie kader). De rest van deze test focussen we ons dus op de systemen die wel wat doen. De Speedhawk XXL is een box die ingrijpt op het standaard motormanagement, en de commonraildruk verhoogt wanneer dat nodig is. De fabrikant belooft minstens 10 procent meer vermogen en tot 20 procent minder verbruik. Kosten: €420. Chiptuning van Eberl grijpt rechtstreeks in in het motormanagement. Via de diagnosestekker wijzig je diverse parameters. 20 procent extra vermogen en 10 tot 20 procent brandstofbesparing is

wat de fabrikant belooft voor €650 tot €1.000. Om te testen wat de systemen in praktijk doen, gebruikten we ze bij twee trekkers (zie kader Testkandidaten). Onder exact gelijke omstandigheden deden we diverse metingen aan de aftakas. Het resultaat is een zuivere vergelijking van de twee functionerende systemen. Speedhawk blijkt hete bliksem Eerst de Speedhawk-box. Bij de Claas Axion stijgt het vermogen met 22 tot 24 pk (+12 procent) in het bereik van 1.500 tot 2.200 motortoeren. Dat is

heel mooi. Ook de koppelkromme komt anders te liggen. Waar het voorheen bij 800 Nm ophield, trekt deze nu over de 800 Nm. De koppelstijging verbeterde van 41 naar 44 procent. Minder fraai is dat de diverse temperaturen oplopen. De uitlaatgastemperatuur stijgt in het lagere toerenbereik zelfs met 70 graden. Ook motor- en transmissieolie en koelvloeistof stegen 10 graden in temperatuur, vanwege de hogere thermische belasting van de motor. De waarschuwingslampjes gaan hierdoor overigens niet branden. Bij de Deutz zorgde montage van de box niet al-

ZO HEBBEN WE GEMETEN Om meetgegevens te krijgen die zo dicht mogelijk bij de praktijk aansluiten, kozen we bewust voor twee gebruikte testtrekkers. Om alle meetgegevens neutraal en reproduceerbaar te maken, deden we alle metingen op een proefstand van het DLG-testcentrum in Groß-Umstadt (D). Het vermogen en de verbruiksgegevens maten we volgens OECD-standaardcode 2. Dan houd je niet alleen de temperatuur van de aanzuiglucht en de diesel constant, maar zelfs de temperatuur van de motor- en transmissieolie en van de koelvloeistof. Daarnaast is het toerental van de koelfan exact gemeten, omdat deze op volle toeren al zomaar 15 kW aan vermogen vraagt. Om een indruk te geven hoeveel werk het was om beide trekkers met de drie systemen door te meten: tijdens de metingen ging er meer dan 1.000 liter diesel doorheen.

34 TREKKER MEI 2012

12trk284_tuningtest 34

4/19/2012 1:06:48 PM


leen voor 27 extra pk’s (+13 procent), ook het maximale koppel ging van 971 naar 1.100 Nm. De koppelstijging bleef gelijk op 50 (!) procent. Ook hier lopen de temperaturen op, maar niet zo extreem als bij de Claas met de Deere-motor. De uitlaatgassen zijn 20 graden warmer, de overige vloeistoffen slechts een graad of 5. Volgens de leverancier van de Speedhawk is het dan ook mogelijk om nóg verder te gaan in het tunen; er is nog reserve. Dan het bijbehorende dieselverbruik. Laat je niet van de wijs brengen door het totale aantal liters dat de trekker per uur verbruikt. Doordat hij meer pk’s levert, is het logisch dat het uurverbruik toeneemt. Eerlijker is het om naar het specifieke verbruik in gram per kWh te kijken. Onder vollast was de Claas alleen in het hogere toerenbereik 4 procent zuiniger. Bij lage toeren nam het verbruik na tunen met de Speedhawk-box zelfs toe. Bij de Deutz was de invloed op het verbruik nog kleiner. In het middenbereik is de trekker na tunen 2 procent zuiniger. Laat je na het tunen niet verrassen door het verbruik dat de terminal aangeeft. Zo toont de Claas Cebis-terminal een uurverbruik van 41 liter, terwijl er in werkelijkheid 47 liter doorheen gaat. De fout ontstaat doordat de terminal niet op de hoogte is van de daadwerkelijke inspuitdruk, aangezien het externe kastje die druk regelt. De boordcomputer blijft het verbruik berekenen met de geprogrammeerde waarden. Eberl bespaart een slok Bij het chiptunen herprogrammeert Eberl het motormanagement. Het kan diverse parameters aanpassen. Dat is ook duidelijk te zien aan de meetresultaten. De Claas krijgt een duidelijk andere motorkarakteristiek waarbij de motor zijn maximale vermogen bij een fors lager toerental levert. Concreet levert de Claas bij nominaal toerental 27 pk extra, het maximale vermogen is met 243 pk zelfs 49 pk boven standaard. En dat reeds bij 1.700 in plaats van 2.000 toeren. Ook het koppel neemt flink toe, van 800 naar 1.000 Nm. Een en ander blijft niet zonder gevolgen. De vloeistoftemperaturen stijgen met ongeveer 15 graden. Bij praktijkwerk na de test komt de Cebis-terminal geregeld met de foutmelding ‘inspuitdruk te hoog’. Een teken dat de tuner hier een beetje te ver ging. Volgens Eberl waren zulke meldingen er bij eerdere klanten niet. Ook bij de Deutz-Fahr Agrotron X720 doet de chiptuning zijn werk. Motorvermogen en karakteristieken veranderden dusdanig (zie grafiek) dat

DE TESTKANDIDATEN Voor de test gebruikten we bewust geen nieuwe trekkers. We kozen twee ingelopen exemplaren met motoren (van verschillende merken) die in de praktijk veel voorkomen. De Claas Axion 820 Cmatic heeft dezelfde 6,8 liter Deere Power Systems-motor die ook in de John Deere 6000 en 7000-serie ligt. Het vermogen van het blok in de Axion 820 Cmatic bedraagt (gemeten volgens de ECE R24-norm) nominaal 135 kW (183 pk). Maximaal, met boost, is dat 152 kW (207 pk). De trekker had bij aanvang van onze test ongeveer 2.300 uren op de teller.

De Deutz-Fahr Agrotron X720 heeft een 7,2 liter Deutz TCD 2013 L06 4V in het vooronder. Dat is dezelfde motor die in bijvoorbeeld de Fendt 900-serie te vinden is. In de Agrotron levert de motor nominaal 193 kW (262 pk; volgens de 2000/25 EC-norm, zonder koelfan). Maximaal levert deze volgens de folder 202 kW (275 pk). Vóór deze test liep de trekker al 700 uren bij een loonwerker.

35 TREKKER MEI 2012

12trk284_tuningtest 35

4/19/2012 1:06:49 PM


Trekkertest

Claas Axion 820: vermogen en koppel

Claas Axion 820: relatief en absoluut brandstofverbruik

De Speedhawk XXL schuift de vollastcurve met 25 pk naar boven, bijna parallel. Op dezelfde manier verandert de koppelkromme. Na tuning door Eberl heeft de motor een compleet nieuwe karakteristiek. 30 pk meer bij nominaal toerental en 50 pk bovenop het maximaal vermogen. Dat wordt al bereikt bij 1.700 in plaats van 2.000 toeren per minuut. Daarnaast gaat de koppelstijging van 41 naar 54 procent en schiet het maximale koppel van 800 naar 1.000 Nm!

Het absolute verbruik in liter per uur (bovenste lijnen) is natuurlijk hoger na tuning. De motor levert immers meer vermogen. Anders is dat bij het specifieke verbruik in gram per kWh. Het besparende effect is bij de aanboordtuning van Eberl groter dan bij de Speedhawk XXL, vooral in het middenbereik van 1.500 tot 1.900 toeren.

Met een uitleesapparaat bekijkt leverancier Eberl de motorsoftware via de diagnosestekker. De getunede software wordt via dezelfde weg in de chip geplaatst.

Staat de Speedhawk-box aan, dan brandt het groene lampje. Is hij daadwerkelijk actief, dan ook het rode. Een bijgeleverde afstandsbediening schakelt het kastje in en uit.

36 TREKKER MEI 2012

12trk284_tuningtest 36

4/19/2012 1:06:50 PM


relatief (g/kWh)

absoluut(l/u) 60

l/u 50

350

40 Eberl Onboardtuning Speedhawk XXL vóór tuning

300

30

g/kWh 250

20

10 1 000

1 500

2 000

200 2 500 toerental (tpm)

Deutz-Fahr Agrotron X720: vermogen en koppel

Deutz-Fahr Agrotron X720: rel. en abs. brandstofverbruik

De tussengeschakelde Speedhawk XXL verhoogt ook bij de Deutz het vermogen over de gehele linie met 30 pk (bovenste lijnen). Het maximale koppel steeg van 970 naar 1.100 Nm (onderste lijnen). Na de Eberl-chiptuning gaat het verloop van de curve zeer gelijk op. Hierbij ligt het maximale koppel met 1.140 Nm zelfs nog een slagje hoger, ook is de kromme gelijkmatiger.

Met de Speedhawk XXL is het specifieke verbruik (onderste lijnen) praktisch identiek aan dat van de originele trekker. Hier profiteer je dus alleen van het extra vermogen. Bij aan-boordtuning door Eberl ligt dat toch anders. Vooral in het middenbereik daalt het specifieke verbruik van de toch al zuinige Deutz-motor met nog eens 12 procent.

de Agrotron als een volledig andere trekker aanvoelt. Het is Eberl gelukt om het specifieke verbruik van de Claas Axion onder vollast met 12 procent te doen dalen. Ook de – toch al zuinige – Deutz-motor verbruikt na het tunen bijna 9 procent minder diesel. Een rekenvoorbeeldje maakt duidelijk waar we dan over praten: verbruikte de Claas voorheen bij zwaar werk 40 liter per uur, na chiptuning is dat nog 35 liter. Een besparing van 5 liter per uur! Een dusdanig hoge besparing is echter alleen haalbaar als de motor optimaal is afgesteld, zonder rekening te houden met de geldende emissienormen.

Eerst afwegen Samengevat kunnen we stellen dat de goedkope Speedhawk wel meer vermogen geeft, maar niet

echt brandstof bespaart. Het kastje is wel eenvoudig te monteren/demonteren. De aan-boordtuning door Eberl is duurder, tot €1.000, en speci-

De Speedhawk-box met kant-en-klare bekabeling komt tussen de druksensor van het commonrailsysteem en de originele bekabeling. Dat is even priegelen en vooral opletten, want je kunt het zaakje ook verkeerd-om aansluiten.

37 TREKKER MEI 2012

12trk284_tuningtest 37

4/19/2012 1:06:51 PM


Trekkertest

alistenwerk. Naast veel extra vermogen verlaagt de software ook het specifieke brandstofverbruik. Toch blijft het de vraag of het verstandig is om je trekker te laten tunen; nog afgezien van de juridi-

sche implicaties (zie kader). De duidelijk hogere temperaturen van motorolie, koelvloeistof en uitlaatgassen hebben vroeg of laat hun uitwerking. Een vuile radiateur bijvoorbeeld zorgt eerder

voor problemen. Vraag jezelf dus in de eerste plaats af of tuning zin heeft de eigen situatie. TEKST EN FOTO’S: HUBERT WILMER, PROFI VERTALING:

MAT THIJS VERHAGEN

SPEEDHAWK XXL De Speedhawk XXL is een zogenoemde plug&play-box. Met enkele stekkertjes koppel je deze aan het motormanagement (de ECU). De box manipuleert de motorelektronica zodanig dat de druk in het commonrail-systeem indien nodig tot 200 bar extra oploopt. Bij een gelijke inspuittijd gaat er dan meer diesel door de verstuivers. Volgens de fabrikant neemt het vermogen hierdoor met minstens 10 procent toe, en daalt het verbruik met maximaal 20 procent. Op de box kun je uit tien verschillende instellingen kiezen. Wij merkten geen verschil tussen de stappen vijf tot negen. Volgens de fabrikant zijn deze stappen op wens van de klant nog probleemloos te programmeren. In Nederland brengt Speedhawk zelf het product op de markt. De box kost ongeveer €420 excl. btw. De eerste drie jaar krijgt de gebruiker kostenloos updates. Hij kan de box zelf uitlezen en per mail de software naar de fabrikant sturen, en andersom. Meer informatie op www.speedhawk.de.

EBERL CHIPTUNING Bij chiptunen wordt het motormanagement geherprogrammeerd. Een veelvoud aan instellingen is aanpasbaar, zoals de kalibratie van het gaspedaal, de turbodruk, de hoeveelheid gerecirculeerd uitlaatgas, tot aan het inspuitmoment en de inspuithoeveelheid aan toe. Dat levert volgens de programmeurs tot 20 procent meer vermogen op en 10 tot 20 procent brandstofbesparing. Softwareleverancier Eberl werkt met dealers die uitleesapparatuur hebben. Via de diagnosestekker lezen die de motorsoftware uit en sturen die per mail naar Eberl. Op vergelijkbare wijze plaatsen de dealers de getunede software terug. De aanpassing kost, afhankelijk van het type trekker, tussen €650 en €1.000 excl. btw. Gaat de getunede software door een update van de trekkerfabrikant verloren, dan zet de tuner deze voor €50 opnieuw in het systeem.

JURIDISCHE IMPLICATIES We winden er geen doekjes om: tunen kan ook bij trekkers en zelfrijders niet zomaar door de beugel. De tuners wijzen kopers – direct op hun website al, en ook na aankoop – op de mogelijke (juridische) gevolgen die tunen kan hebben. De trekker voldoet immers niet meer aan de typegoedkeuring. Hierdoor kan hij buiten de dekking van de verzekering vallen. De leveranciers van tuningsets vegen met deze ‘openheid’ hun eigen juridische straatje schoon, maar u als koper zit met de gebakken peren als het mis gaat.

Maar er is sprake van een kentering. Voor een aantal typen trekkermotoren zijn al TÜV-gecertificeerde sets te koop. In de autowereld is dat inmiddels normaal. Ook trekkerfabrikanten kunnen daarom niet meer om tuning heen. Als je een goedgekeurde set gebruikt, hebben zij weinig argumenten meer om tuning tegen te houden. Met alleen het dreigement dat de garantie vervalt, kunnen veel gebruikers immers wel leven. Toch: weeg in de eerste plaats af óf, en zo ja welke soort tuning voor de eigen machines zin heeft. Dat voorkom dat je onnodig de limiet opzoekt.

38 TREKKER MEI 2012

12trk284_tuningtest 39

4/19/2012 2:52:25 PM

Trekkertest  

Trekker overdruk Tuningtest

Advertisement